cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pasaycu
nilaculan
1694年康熙大地震前，巴賽族仍為北台北一帶最主要的住民結構群. 該族分布範圍在淡水河、基隆河、新店溪以北地區，即分佈於現今台北市、基隆市、新北市的瑞芳、貢寮、新店等地. 再加上16世紀前遷移至宜蘭社頭的一支‧哆囉美遠（Trobiawan），並及相關的宜蘭里腦社（Linaw）. 縮圖|Pasaycu nitu'tuan a sapad巴賽族的木雕版 1694 a mihcaan ayaw nu Kang-si tabakiay a ninel Pasacu i saamisan nu Taypak angangan u kasacacayat nu Yincumincu. uyni a binacadan kaliwaliwah liwliw u Tan-suy, Ci-lung-sa’wac, Sin-tyen sa’wac saamisa a kakitizaan, malaliwaliwah azyzaay a Taypak, Ci-lung-se, Sin-pey-seay a Luiy-bang, Kung-lyaw, Sin-tyen a kakiyizaan. cunus ayaw nu 16 lasubu a mihcaan mabulaw katukuh i I-lan-se-tow. Tow-low-mey-yen “Trobiawan”, atu kasuala tu I-lan-naw-se “Linaw’.
lais atu malalais戰與戰役
Cilung a lais “sakatusa Sen-say-al-wa-tu-cen a kalalais” kalalaisan,  izaw 1000 ku tademaw i Tan-suy Pasaycu matinengay miacin katukuh i Cinlung a subal “Pasay a kamu, Tuman” nuayawan tukus, mikutay tu Helan a hitay midap, nika Helan a hitay mikeliday milais ci Ha-lu-s hinisa u acing sakay lalais caay katabaki ku pipadang, tudawa paitizaentu tizaay a kitizaan.
migingkiw tu nazipaan遺跡研究
位於北台灣的七星山，在接近山頂附近有類似金字塔形狀一樣的小山丘，以及附近散落的一些奇岩怪石，飛碟學家何顯榮者認為是台灣巨石文化的遺跡，極可能是巴賽族的祭壇.
minanam ku kamu nu Sakizaya- sakalima a cudad
minanam ku kamu nu Sakizaya- sakalima a cudad
u ipabaway a di'tu nu mita
misuayaw kami tu tamuwanan
sihangkaay a nani'
ayaw a kamu (前言)
"sitanayuay hangka a nani'" zuma a kamu "sihangkaay a nani'" (nu I-ta-li [義大利] a kamu sa, Il gatto con gli stivali han; nu Fa-ku [法國] a kamu sa: Le Maître Chat, ou Le Chat Botté), i U-ciw(歐洲) aazihen nu adiwawa a kungku (kungku nu adiwawa), ci Siya-al Pay-lu (夏爾·佩羅) hananay i 1697 a mihcaan, na u "sitangahay a nani'" (Le Maître chat) tudung a sulit, suluten patayda i "wina nu gaciw a dadiw nu adiwawa" Contes de ma mère l'Oye).
yu sumama henay i 1634 a mihcaan, ya ci Ci-mu-pa-ti-se-ta Pa-ci-ley (吉姆巴地斯達·巴吉雷), misulut cinida tu "Gagliusoa", duma sa "Pippo" han.
paini tu niadupan (進貢)
主人雖然不大相信他的話，但也看見過這隻貓在捉老鼠時所玩的許多花招，比如它把自己倒掛起來或者躲在麵粉裏裝死. 因此他想，貓對他擺脫貧困也許會有所幫助. 貓以它主人的名義向國王進貢一些野味.
mibihkac tu pawalil (貓捉兔子)
ya nani' makaala tu kaydihan nida a tuudtuud, sikucu tu ciniza tu salunganay a hangka, pacait han nida i liel ku alubu, nuayaway ya tatusaay a sakalis niza miawit tu layic nu alubu, tayda i katuuday nu pawalil a kilakilangan  a mibihkac tu kina nani'.
katukuhan tu ku lemed (好運到)
有一天，貓聽說國王要帶著自己的女兒——世界上最美麗的公主——坐車到河邊去兜風、它就對主人說：「如果你照我的話去做，你就會交好運：你只要到河裏我給你指定的地方去洗澡就行了，別的事由我來辦. 」
tu cacay a demiad, u tengil nida nani' sa a muladay kida ku-wan (國王) tu limecedan nida sa—u sabangcalay nu kitakit a kung-cu (公主)—mikacaw tu kadideng tayda i dadipasan nu banaw. sakamu satu tida tapangan niza: "anu duducen isu ku kamu aku, a katukuhan tu ku lemed isu; katayda i nitucekan aku, i tida mililuc kisu, kapah tu, duma a kawaw akuway tu ku sikawaway."
namakayiniay a nasulitan (參考資料)
kakuniza:Mahitakassabak
adidi’ay mapalaway atatayna
u wapucise a mapalaway a lisin. Lima enem a lasubu ku mapalaway malaluungtu naming misuataw tu lamal misalikayw, sakunukunusa kida mapalaway a micumud ilabu.
taluma tu kidamapalaway, yamakatalay a duma a mapalaway alaw han tu nida kusaasik nida, sakamusa laecus sa lihalay a taluma. 小魔女要回家了，可是惡毒的雷雨魔女奪下了她的掃帚，說是不能讓她輕輕鬆鬆的回到家.
烏鴉說:「新掃帚就像年輕的馬，要騎它，得先把它馴服. 」
tusa
tusa 二,2
Hu Huichong
u sulit nu Hulam
胡慧中（英語：Sibelle Hu，1958年5月4日－），籍貫江蘇淮安，生於台灣眷村，是位外省人第二代，是台灣70年代文藝片和香港80年代武打片的著名女演員與歌手和節目主持人，她的成名作為《歡顏》，其他作品包括《皇天后土》（曾在香港遭禁播）、《霸王花》等. 此外，胡慧中與影壇女星孫儷是親戚關係，孫儷的祖母與胡慧中為親姊妹，所以胡慧中是孫儷的姨奶奶.
Owngci a tademaw
likisi歷史
此外，他們還採集果實、植物和巨型蜜蜂之蜂蜜. 當前，他們主要依靠印度政府提供的援助生活. 其中包括糖和米，在 1990 年代還包括菸草. 酒精被用來換取蜂蜜、樹脂、海龜蛋和龍涎香.
caay kunidada’, mialahenay tu heci kuheni, mulangawan atu tabakiay wadu a bung-mi. imahini, uheni angangan miida tu In-tu a cebu pawapen midap tu sakauzip. zuma pasu waneng atu belac, i1990 a mihca pasu tabaku. alikulu u sapaliyun tu udal, cica’ nu kilang, bayuay enip a ti’kuk atu lung-yen-syang.
tungawen
tungawen
刺竹
Kibetulay cacanan a tatamudungan
kakiliman
kibetulay cacanan a tatamudungan tu tusa idaw ku lima nu damsay
nu binacadan a palilucan
nu binacadan a palilucan (Hulam a kamu: 種族清洗)
Kibetulay cacanan a tatamudungan
nilacilan
mudikec tu damsay,sawsawnu palukapah cucucuhan, minanam patelatela,utadmaw hananay maydih naming pateltelaan.patelatela tu taw usikining amin nu mita.
paayaw kita tu taw, misausi kutaw.
miliwkay a damsay utademaw hananay maydih apalutatengaan.miliwkay pabiyay tu kapah.miliwkay tu cayay kalikay nu taw akawaw.paayawi kutaw pakaydan nu taw a nabalucu’an.
mikukay mahida mudadiway ani kaudip.kasenu han mikukay, amana kay mabadi’ tu kubalu.mikukay kita tu adaita.
十九、愛心德愛像春日的陽光：1、永存仁愛之心. 2、仁愛之人，易獲他人合作.
damsay nu kapah adamsay cima kucay kaydih sicabay tu damsayay, malcabay a malebiyaw.damsayay palutatenga ku tademaw.mana pisawaci tu adidi’ laecus.
milakui’t tu zazan ku adiwawa
新北市新莊izaw kya babalaki miladay tu sabaw cacay a mihecaan a tataynaan a wawa tahekal,
maduka nani habelutan nu wawelwel.
tikelay,besuc sanay a zazan ku culilen a maawas ku zazan,
nimuyaw, adidiay a wawa kanca amatineng tu icuwacuwaay a zazan taneng a miawas ku zazanan,
tawya ataneng nay ku uzip amalecad mahapinang pakaazih tiya kazizeng.
Sinapalan
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
minanam tu uzip a ngangan
ngatu tusa
thumb|kuku' nu tatayna sa itini i bili nu mita, izaw tu u puna hanu mita kyami, puna 肚臍 hanu hulam. sa izikuc nu mita, i uzip nu mita kyami, u udu(臀部) han nu mita, u 臀部 hanu hulam. ci bayi aku kyami, wawa henay kyami, hay udu satu, “屁啦” mahini nu hulam a kamu. anu ayaw a lipay asakamu kita tu niyan u ngangan nu ilalabu’ay a uzip nu mita, 內臟 haw. aminanam henay tu kamu nu mita. liel u 脖子 hanu hulam. baluhang 胸膛. cucu 胸部. pukuh 關節. tusuz膝蓋. puna肚臍. udu臀部. cakalecad u:du sa, u項鍊 kuyniay. sapihiza u kazali’. thumb|ukak nu tademaw
u sausi nazipaan nu Sakizaya wikipitiya
u sibek nu taniktik(活躍) saungayay： 13
bungluh
nika nanaman (特性)
masabalaki a bungluh midepit i masasidumaay atekakay nu hekal, pasu u udip nu isu’ (鯨魚) baba’tuwan, sasa nu balunga, nika pidepit i balunga tada yadah tu ku bungluh, cunusan ku nu nipipulu’ tu caliway nu balunga nikapalawpes han tu simal, sisa a pademiad saca misulac, u duma a balunga idaw ku nipasipasipan tu sakacaay pakadepit ku bungluh a zay-liw.
Yicunan
nilaculan
大學生涯[編輯原始碼]
kunkung nu kuyu
只要讓我吃飽了，我絕對是最溫順、最馴良的動物，再也不會傷害無辜的生靈. 」
misakapah tu takulaw kida lang sakamusa : pahabayay cacay amihca kanen naku ku sidi’ numisu anu pina tu.
以為事情就要成功:「牧人，你笑什麼?」 「哦!我不笑什麼!我只是想請問一下，你多大年紀了?」
我不用再害怕你，我還可以叫你滾得遠遠的. 」 … Learn more
kapilpilan
u Hulan sa a kamu u 恐懼症
tanayuay padahaw a sinaama
kungku (情節梗概)
吉露莎這個名字是孤兒院的女管理員從墓碑上看來的，而她的姓則是從電話本上隨便選的. 18歲的時候，吉露莎高中畢業，卻仍在她長大的孤兒院宿舍做雜事.
一天，在孤兒院理事的每月來訪結束後，孤兒院的管理人告訴吉露莎因為她的寫作天分，有一位理事願意資助她上大學. 他會負責她的學費以及每月的零用錢.
她進入了一所女子大學，這所學的地址及校名在文中都未提及. 但文中曾幾次提及與來自普林斯頓大學的男生的約會，因此可以確定的是這所女子大學位於東岸，並且從文中所述的學校傳統來看，很有可能是以作者的母校瓦薩學院原型創作的. 書中吉露莎常在信中附上一些筆跡幼稚的圖畫，這些也是由作者本人所繪.
故事以吉露莎的成長經歷為序. 在吉露莎上大學之後，認識了同寢室的好友莎莉‧麥可布萊德與茱莉亞‧路特利奇‧平德爾頓. 她進入大學的第一件事就是把名字改成茱蒂.
sikasumadan (衍生品)
1931 a mihcaan ci Janet Gaynor atu ci Warner Baxter ku miigiay tu nisulitan a cudad, 1935 a mihcaan ci Siw-lan Ten-po-al ku miigiay nganga ci Curly Top “Fi lm” nisumada malaiga atu 1955 a mihcaan ci fred Astaire atu ci Lay-s-li Ka-nung ku miigiay malecaday ku ngangan a iga. 1935 a mihcaan atu 1955 a mihcaan nu igaay atu nuyzaanay nisulitan tabaki ku kasazuma nu kungku.
kiwmah
u wayway tu nupabuy (習性)
u kakanen nu pabuy yadah ku hicahicanan a kakanen namakayni u lutuk uheci’ u lamit u cilekay u tikuk u edu mamunuay a heci’, alahican sa mukan tu pawalil mukan tu ngabul adida kayadah nu kakanen nida.
tanayuay padahaw a sinaama
中文維基百科-長腿叔叔 : https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%95%B7%E8%85%BF%E5%8F%94%E5%8F%94_(%E5%B0%8F%E8%AA%AC)
kakuniza:Sabak Tutuy
kiwmah
u wayway tu nupabuy (習性)
alahican mi kutkut tu buhang lalimekan nuheni tu sienaw, u sapikutkut nu heni sa u kaki’ (蹄).
ada nu kiemah (天敵)
長久以來，泰雅族常見的狩獵方式，是利用山林環境就地取材、製作陷阱來捕捉需要的食物，包括：竹雞、飛鼠、野豬、水鹿、山羌…等. 雖然後來已被畜牧（豢養）方式取代，但對泰雅族人來說，狩獵仍具有很深的文化意涵.
再者，狩獵活動當中蘊含先人智慧的結晶. 例如：獵人們必須能掌握野生動植物的特性、培養觀察環境變化的敏銳度，並學習如何善用現有素材，解決問題、達成目標等.
sipakayni i tini i likli’ (周邊) a tutud amisaheci tu nikaudip, uduma satu sakaytini i misabihkac, u sakasanay a papinanam tu adiwawa’ maydih apakatineng tunian a kakawaw.
laylayan a kamu (歷史說) nu sumamad a kamu
一般人對於豬的印象，大多是又懶、又笨又髒，然而台灣土產的山豬卻力大無窮，敏捷過人，郁永河撰《裨海紀遊》謂：「山豬，蓋野彘也. 兩耳與尾略小，毛鬣蒼色，稍刖；大者如牛，牙出唇外，擊木可斷，力能拒虎，怒則以牙傷人，輒折脅穿腹，行疾如風，獵者不敢射.
padaduki
icuwa ku aenengan nu padaduki (蝙蝠住哪裡？)
天然的洞穴是最廣為人知的蝙蝠棲所，例如墾丁森林遊樂區的仙洞、鐘乳石洞都曾經有蝙蝠居住；而阿里山森林鐵路廢棄的隧道，也時常發現台灣葉鼻蝠的蹤跡. 除了洞穴外，蝙蝠也可能會住在樹上，例如倒吊在樹枝上、樹葉下、躲在樹皮裂縫中、樹洞，都是蝙蝠會選擇的棲所.
ina padaduki atu ya singkuwan a balaay a imelang (蝙蝠與新冠肺炎)
這項研究是一個世界行動的一部分，調查蝙蝠所攜帶病毒的多樣性和基因組成，在人們開始患病的時候提供快速應對的工具.
Sao Tome and Principe
kakitidaan (地理)
熱帶雨林氣候，終年高溫多雨. 年降水量1000～3000毫米，兩島西南迎風坡達5000毫米.
sapasubana (教育)
聖多美普林西比的義務教育為四年. 教育系統缺乏教室，教師不足，且沒有充分培訓，教科書和教材不足，教育規劃和管理不善，缺乏社區參與學校管理. 學校系統的國內經費不足，使系統高度依賴外國融資.
tulakuk
(孵化)
雞的孵化期一般為21天，在孵化期內需要控制好孵蛋的溫度和溼度才會孵蛋成功. 母雞不但孵化自己所產的雞蛋，也孵化別的雞所產的雞蛋，甚至可以孵化鴨卵.
Sapulju
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Sapulju. u kasalumaluma’ nu Sapulju sa, 43 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 156 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 152 ku tademaw, pakalatu 97%.
tulakuk
pahabay (飼養)
makalecuhen nanay a ciwciw, caay katenes a lecuhen maduba’ tu mikilul tu ulang mikilim tu kakanan. nika u ciwciw metalaw tu cuedet, limeklimek satu i sapikpik nu ulang ku ciwciw amin misadihku,  kyu caay tu pakalaliw tu ulang kuheni,  balaki t uku ciwciw matineng tu mukan tu alisalap, cacuecu’, atikak, adidiay a edu kanen nuheni, atu adidiay a bau makan nuheni.
kobah
u cidekay nu Taywan Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Makatawcu
kakiliman
pasazuma tu binacadan族群分類
nilacul
ayza現在
u Niwlang bunac atu Ceni banac malalikeluh
ngatu tulu
nikasa, Niwlang牛郎 atu Ceni織女 malalikeluh i 銀河, u nu kasumamadan a tademaw u balakas tu pakalaluwaluwah, anu pakaynin i 科學 hananay, ina bunac a pika tabakiyan henay ku cilal katabaki, anu pakayzan i zazan nu heni muculil, a caytu pakatukuh kuni kauzip kya, sakamu sa a wica ku sakalalikeluh.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Niwlang atu Ceni a kungku nu Hulam kakuniza:kagak kakuniza:2018-cacay
Satabakiyay nu aenengan nu lacu
Satabakiyay nu aenengan nu lacu / Ta-Paw-Tay (大炮臺)
大炮台位居澳門半島中央杮山之上, 原為軍事用途.
aydaay nu Tapawtay itida i teban u caysiw-siwwal a mihcaan nipatidengan i Macau (Aw-Men 澳門) po-wu-kuan (博物館), tungduh nu Tapawtay u Pawtay nu balubaluan.
Ta-San-Pa paya (大三巴牌坊) atu ta-paw-tay nina tusaay a aidangan milacad tu Cunpu picidekan nu lalangawan, mala picidekan nu Macau (Aw-Men 澳門) nu waluay a aidangan.
tawa ni Sanglan
tawa ni Sanglan微笑的桑蘭/ u kamu”yu sakangeluan sa macapi tu ku kala.名言警句:最困難的時候,也就是離成功不遠的時候.
Sakamu sa cinida ayaanaca amutideng kaku a nisaicelang kaku.她說:我一直堅信自己總有一天會站起來的,我會為此而努力.
adup
u kamu nu adup
piadupan 獵場
adidem
hekal a kaliwaliwah (分佈環境)
u langaw tini i Cung-kuw, Han-kuw, Lipun.
lalanganwan (文化）
絲綢是古代中國富人必須的衣著原料，所以一直與中國人的生活密不可分，深深影響著中國歷代文明的發展，其中西漢張騫出使西域，走出一條「絲路」最為有名.
saycan ku lahud masa sumaden
Caccay tu ademiad naynai ku ala ya wawa mapatay tu nunglay masinawal samama pilingsa.mabiyalaw tu kuy na atu ama. miinuli tu amilingla tu paudipay milunguc tuwawa nu heni.
可過了一整天都毫無收穫,小男孩餓的快暈倒了. 爸爸媽媽非常著急,用比祈禱更虔誠的心央求上帝救救他們的兒子.
sayaway sa yawina mabaluduh tu maydih a musakamu tiya dugian sakamusa tu:maydih kami cacayen a kadiden ku 麵包sa maydih kaku pka becul tu wawa aku sa.
先是孩子的媽媽迫不及待對使者說:我要你為我們變出一車的麵包,我要讓我的兒子吃得飽飽的.
matalulay palahuday a tapang
mabilil kaku mikilim, yatusaay a tumay misuayaw cinidaan, madih amupela cinidaan, mikatudu asuen.
不，我才不幹呢！我跑到那堆幹稻草跟前，開始用幹稻草搓繩子，搓出一根盡可能長的草繩.
我左手拉住繩子，右手握緊銀斧. 不大一會兒，繩子就滑到頭了. 我懸在半空，就像懸在天地之間.
有這樣一種情況，轉述我經歷的人都喜歡吹牛.
比如講到剛才那件事，有人會說我硬是用指甲掘出幾百級臺階，然後從深坑裏爬出來.
palahud aku kaedengan caay kaw tatengaay nipasimalan pacikahan ! widasa u muyupay tu katalan u kungku aku micidekay tu我是多麼厭惡違背事實、添油加醋啊！其實，根本用不著吹牛，我的冒險故事就足以扣人心弦的了.
macebet ku dadan kiyami, imahina laecus tusa masasupacai’ ku kadideng, kiyu miiyup tu bagka nika matenes muiyup nayi ku muculalay.
Imahina idaw kida tabakiay a kelekela. hicahantu, tasasa atu kaku tastasen aku ku kadideng kunuyenaku pasu hekal nu kelekela. atu lusid. Kalam kam sa mulakuwit tu siwaay katalakw a langat
ci Sayawtan
ci Sayawtan小丹 ci Sayawtan mukelid tu tunisangaan nid tu sapilabi nida a masasetset mitaneng a myadih tinakakulian. yani tusayman nida sa u sadikuday ci Sayutan amatenens henay a muhalhal mapilpilaca ku udip maydi ami sula tu ngelu miani ci Sayutan tu cacay a kupu tu alihay a nanum. 女孩小丹帶著自己精心制作的作品到一家知名的廣告公司面試.小丹抽的面試號是最後一個,等待的過程漫長而緊張,為緩解疲勞,小丹向廣告公司的接待人員要了一杯溫水.
Sirayacu
kakiliman
Sirayacu “Siraya a kamu, Siraya”, Taywan a Yincumincu, tungusay nu natimulan a mincu, angangan maliwaliwah i Cya-nan a enal. Taywan nisulitan i likisiay “Formosan” han nu tau a pangangan “Formosan”, zumaay teked nitiyunga u Sirayacu a tademaw. 縮圖|西拉雅族夜祭 19世紀因漢人爭地壓力，部份西拉雅人逐漸東遷，移住臺東、花蓮一帶. 雖遭遇漢化衝擊，仍保留傳統祭儀及語言，學術上以平埔族群分類之. 如今尚未受中華民國中央政府所承認，近年發起正名運動，爭取官方承認其原住民身分. 西拉雅族由於自身的阿立祖信仰，又有「拜壺民族」的稱呼，但其實西拉雅族並非祀奉壺，而是崇拜壺中象徵祖靈神力的水.
kining atu nisupedan a lalangawan 紀念與文化保存
對西拉雅文化保存最力的或可說是蘇煥智主政的台南縣政府，蘇在其任內成立了台灣第一個縣級的原住民族委員會「臺南縣西拉雅原住民族事務委員會」；
u Sakidaya a dadiw-mibuting kita
laculː
mudadiw kita tayda i bayu mibuting
Sinevaudjan
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
排灣族（排灣語：Payuan，書寫系統制定前慣以 Paiwan 拼寫）為台灣原住民，發源於北大武山（Kavulugan）一帶，屬於南島民族. 目前居住在海拔1,000公尺以下的山區. 以台灣南部為活動區域，分布北起三地門鄉，南達屏東縣恆春鎮，東到台東縣太麻里鄉以南海岸. 包括屏東縣、台東縣境內，為台灣第二大原住民族，總人口約十萬餘人. 擁有台灣原住民特有的部落領袖、貴族、勇士、平民的階級制度，並以巫術及工藝文化出名.
u Sakidaya a dadiw-mibuting kita
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natiengan
wikipayke-音樂
Sinevaudjan
u siwkay nu Yuancumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Yincumin kakuniza:Pingtung kakuniza:Paywan
Taulungcu
kakuniza:Sabak Tutuy
kasazuma a kakayzaan 信仰差異
Cin-suy-cun Taulung atu Sirayacu tusaay a binacadan u kakayzaan a lisin, saca paykakitizaan nu Taulungcu salisin nu babalaki mapatahkal tu “tada mahapinang malecad”, u cayay henay kaazih nu Sirayacu, pasu, salisi a demiad, paeneng i paymihcaan nu malukay a kuyumi tu 9 a bulad 15 a demiad nu labiiay a salisin. misalisin a demiad, cacayay a kung-cye,  labu nu kung-cye izaw ku nipatizeng tu “tukal” atu “aenengan nu samiya”. u sasalisinan, mahapinang pasazumaentu, “Tay-cu” atu “Law-cyun”, nasaca zuma u malekakanaay a tuas.
likisi歷史
duduc tu nakamuan nu babalaki, Taulungcu kasumamadad u eneng i ayzaay a A-pin “Tay-ow-wan-se”  “Taivoan”, kilul micumud I Taynan Sin-hwa, patizeng tu Ta-mu-cya-se’ atu “Ta-bung-se” “ayzaay a bung-kow-se”. zikuz masawacu nu Sirayacu, maliwasak tusa ku zazan mabulaw katukuh Cow-cen atu i buyu’, masasizuma patizeng tu “Mu-kang-se” “ayzaay a Lu-kong niyazu’ atu si-cay-se”. zakuz mabahbah aca nu Sirayacu, miduduc tu pabaw nu cen-wona sawac, tini i ayzaay Tayna Ta-nye patizeng tu Tow-se” “Nounamou”.
u Sakidayay a dadiw-tatangahan u kakawsan nu mita
u kapahay a lala’ nu Takubuwan.
pakuyuc atu kakitaan
窮與富
你是什麼樣的思想!你就會有什麼樣的人生!
表面缺資金本質缺野心腦子缺觀念機會缺瞭解骨子缺勇氣改變缺行動,事業缺毅力!
nikaudip cakaw mayseng atu apuyu' Kuni kaudip, wiydasa unika tineng tu katineng atu matabal atu mautang.
utademaw hina dikec tu cuda atu cacanan apatucek tu cayay katineng a kawaw! utademaw sa hinaala tu patelac mucuduh tu lacusay apalutatenga a sasakamuen.
23、人有二畝田白天的一畝田是填飽肚子,晚上的一畝田是耕種自己的未來!
cay katineng tu canan nikaudip mangelu' cakatineng tu nu tademawan nikaudip hay nikapatay mangelu' tu.
pipalumaan pipahabanan tu aadupan (動物農莊)
kakuniza:Sabak Tutuy
kungku (故事概要)
aadepan amin bilil laluk sa musakawaw, zayhan nisululan ni Na-pow-lun, mapatizeng tu ku belbel hawsa aadupan amin a lihalay tu kunikauzip sa. u nikatabaki nu bali udad hawsa, maazih tu nu aadupan amin maluyuh tu kya belbel. “nu manggaay a iga pasumadan han u mapangay mapeleng ni Ciwng-s han” ci Na-pow-lun atu ci S-kuy-la kasenun sa a palatatenga’en nu aadupan, uyni ci Sulda-mali pa’teng amipeci’ tu nikawawan nu heni.
自從雪球成為替罪羊後，拿破崙開始利用他手下的狗來清洗農莊，殺死那些被他指控同雪球有私交的動物. 當一些動物回憶起牛棚戰役時，拿破崙不斷污衊說雪球是瓊斯的通敵，並把他自己荒唐地當成這場戰鬥中英雄的代表，（而實際上拿破崙自己在這場戰鬥中躲藏得無影無蹤. ）
uyzasa, tatenga’ ya misasetulay pacakayen ni Na-pow-lun i pipacu’kan tu pabay, nitanan a kalisiw sapabeli tu mikuwanay a sakaput a pabuy amin sapicakay tu wiy-se-ki a patawsi. “i 20 lasubu a mihcaan 40 a zidayan a In-kow, pipalumaan pipahabanan taneng milakui’ tu tabakiayay a aadupan pacaka i pipacu’kan asitan, pipacu’kan a pacuken ku aadupan, u ukak nu heni salami’ han, sapisang’ tu cyaw nu aadupan”.
Gong Yoo
Kong Liu(孔劉)
thumb|480x480px|Gong Yoo (Sep 2016)
kuku' nu cilal-sakasepat a lukyaw
kuku' nu cilal-sakasepat a lukyaw
nipaluma-sanglacay sinungay, sanglacay sinongay
sanglacay sinungay, sanglacay sinongay
白龍船花 (俗名：白龍船、白起瘋花)
kakuniza nu mauzipay
thumb|Ixora coccinea (Rubiaceae)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p95
tutuy
siwkay nu wacu
u cacanan a setaylu a wacu,  tabakiay, adidiay, banuhay, caay kalecadlecad,  mamisimaw tu luma’, miadup,  mamiedap papikan, mitengteng tu kazizeng,  mamitupin tu tuud, sakunukingcal, u papahabayen nu tademaw, mamiedap tu daecusay ku uzip a tademaw, kyu "u sakapahay a cabay nu tademaw(人類的好朋友)"  han pangangan.
u Numanti a sadipasan mudebung hananay nikalalais sakatusaay nu kitakit satabakiay masasungayaw
nilaculan(內文)
u Numanti a sadipasan mudebung hananay nikalalais na i 1944 a mihcaan u satabakiay a nikalalais malupuay nu etipan i Ozo(歐洲) a paykanatal mapulung malais tu Fakuo(法國) hananay a kanatal i mahida sa makaala tu tuluway a lasubu nu mang(萬) ku milakuwitay nu hitay. i mahida sa u malcapuway a masakaputay katinengan i enemay a bulad enemay a demiadan kapah ku layin sa, sisa pabalucu' ku tatapangan nu makumutay pangiha satu, malingatu tu mudebung ku hitay aydaay a nipacudadan sa sakasenengan nu tademaw ku nipiNumanti midebung hananay, nika lalais i mahida satabakiay nikalalais saan.
nikinkiwan tu nikahida(分析原因)
idaw aca ku mikinkiway tu nikahida u sakasaan sa, na makay katinengan tu sakapatelac uyni sa nu masakaputay a hitay ku sakapahay nipidakec tu i cuwacuwaay nikalucekan a sakatineng ya Numanti nipidebung nu Tekuo hananay nidatengan sa hakiya, u paceba'ay saan ku nipidateng maydih musamsam sa patelac, sisa hakiya a i Cialay(加萊) hananay a kitidaan ku heni mudebung mingayaw sa, uyda ya caayay kaicelang a mibakudangay a hitay sa patelac tu ku nidatengan, pasumulalaw henay ku tusaay a mulebutay a hitay, katinengan sa caay tu pakasikul a hicaan misumad ku hitay a midademec, sisa kakayda satu nayi' ku sapaculi nipingayawan nu tau. u sakaicelangay a nu patinengay mikuwanay a hitay alaw taydaan i Numanti miedap, paceba' saan mipadang nika matalaw tu tada labu misahicahica suayaw tu nikabahel nu hikuki mahida tu u lalangaw ku nikabahel atu nikahabelut nu hitay nu masaupuay, pasu nibakudangan a kakitidaan anu micumud sa a cilaup han. u sakahida sa uyda satu u macekcekay nibakudangan kya liliten a hitay, muala patahekal uyni sa ci Sitele(希特勒) hananay kanahatu mamin mapatay ku hitay sa, makai tu makadih tu nikalahecian tu mahiniay a kawaw.
tutuy
u caay kalecad a kamu tu pahabayay tu wacu i tukay (對城市養狗的不同意見)
macangalen tu nipiawaw nu wacu.
milalid ku wacu tu pise a imelang, atu masingkiay(狂犬病) a imelanga wacu, atu sicilekay ku bilil anucaay sa u zumaay a imelang a wacu.
kuku' nu cilal-sakatulu a lukyaw
sakacacay: sayaway tusa a telilic
kulang
縮圖|kulang
takulahay a tayu’hican mukan
縮圖|takulahay a tayu’
tutuy
u tineng nu wacu (狗的本能)
u mamiadup a tineng (狩獵本能)
mahica ku eneng i nu wacu a kaputan saw (狗在團體中的地位問題)
狗早在9500年前已演化為獨立的物種，牠們從野狼的獵食行為演化為四處拾荒，通常獨自或形成散落的兩、三隻群體，群體地位概念早已變得鬆散，越親近人類的野狗生存能力越差，因此野狗的演化促使依賴人類食物.
takulahay a tayu’hican mukan
nilaculan
薑黃功效有哪些？6大功效一次看
薑黃又稱寶鼎香，以根莖磨成的深黃色粉末為咖哩的成份之一，味苦而辛，帶點土味. 薑黃含有「薑黃素」具抗發炎、助減肥、防癌、防失智等功效. 張珮蓁營養師表示，薑黃因富含薑黃素而具有強抗發炎抗氧化的效用，具體實證研究效
siheci tu enemay a kapah
misinanut tu nikatineng atu maselep atu maapa ku tangah.
1. 服用抗凝血劑之患者或凝血功能異常者
薑黃具有抗凝血效果，會增強抗凝血劑作用，甚至導致內出血，所以手術前中後應盡量避免服用. 勿和抗凝血藥、抑制血小板藥物，及阿斯匹林共同服用，以免造成瘀血和嚴重出血之風險.
sibaetu ku buwahatu besi atademaw.
namakayni i nisulitan 2008 amihcaan kanpuyaku mikingkiway sakamusa, paudip tui dang milawpes tu kasaupu nu idang sa, mabulad sa kapah ku takuliyaway a tayu’akanen, nika makai tu suluy cay pikabit sa.kyu mahka sibili’ milungucay maydih asibili atatayna sa amana pikan.
takuliyaway a tayu’paculi tu da’da’miedap paculil tu udip, mipuut tun gang atu maapa ku tangah idaw ku kapah sa.nika idaw kuni kingkiwan tu mitudung tu laecus, anu hina maydih muta’mapiyas makaway ku banges sa.
takuliyaway a tayu’hinaadih tulu kuheni masakaput: nu sadingsinga takuliyaway a tayu’,kasibaluan a takuliyaway a tayu’, macelahay a takuliyaway a tayu’
kuku' nu cilal-sakatusa a lukyaw
sakatusa a lukyaw-mapalaw ku babalaki
sakatulu: midudung tu mapalaway, mitakus tu babalaki.
takulahay a tayu’hican mukan
nilaculan
薑黃料理有哪些？薑黃飯、薑黃南瓜湯食譜大公開
薑黃除了煮咖哩，還可以加入各種料理搭配食用.
takuliyaway tayu a nisahemay
2. 薑黃南瓜湯
mangaayay atamulak,takuliyaway tayu’abahun,buling,palamelen pacumud tu sapi saheci akikay apalamlam mu niyul, sakapahen mibanaw ku lami’ cikciken adiadidien, patayda inabi mungihngih pabangsis,palamelen tu mangaayay a tamulak cunusa tu adidiay a nanum,kiwakiwen paakuti’pacikahan tu adidi’kapah tu. takuliyaway tayu ahun malamelen tu tamulak yamangaayay atu buling paniylen I sapiheci akikay ya lami’tamlacen mibanaw cikciken tu adidi’, ngihngihen pabangsi,belunen itamulak, cunusa tu adidi nu nanum misakaph tu nikana’na’pakulkulen sa, pacikahen tu adidi’ kapah tu.
masasusikad
malakuwit pinatu atatukiyan caay paelihi kida miwanaaya maydihay tu apalaliw kiya talumasatu nika itida tu muhalhal kuheni.過了幾個鐘頭，秘書一直不理他們，希望他們知難而退，自己走開. 他們卻一直等在那裡.
masikad tu kinakuciwsinsis caykawnabalucuan pacici satu misuayaw tina maleacawaay.
Sakamusatu kidatatayna “idaw kuwawaw aku namicuda i tini cacayamiheca manamuh cinida tinacacudadan itini cinada micuda tanunamuh sa.”女士告訴他：“我們有一個兒子曾經在哈佛讀過一年，他很喜歡哈佛，他在哈佛的生活很快樂.
wini nu Amilika lama a singnganay a tabakiay acacudadan u Setanhu namahini kinacacudadan.
kuli Huisin Sayiun
namakay cuwa a cudad
http://webgram.co/i.am.hantie_man
Liwkiw 琉球
Liwkiw binacadan 琉球族
Liwkiw binacadan(Liwkiw kamu:Liwkiw binacadan/ルーチュー ミンズク Rūchū minzuku ?；Dipun：Liwkiw binacadan／りゅうきゅうみんぞく Ryūkyū minzoku ?）u Liwkiw subal a binacadan, sakacaay nu nika udipan a kitidaan “Ukinawa, Sindaw subalan atu Yinmin subalan” nika kenihan, pala Ukinawa a tademaw, Sindaw a tademaw atu Yinmin a tademaw, nu aydaay nu Dipun a saka tusa nu satabakiay nu binacadan, ihakalay na tademaw saan tu nuhenian u Ukinawa han “うちなーんちゅー”.
KAMU 語言
琉球人的本民族語言是一組互不相通的語言，包括奄美語、沖繩語、今歸仁語、八重山語、宮古語、與那國語等.
pulung han u Liwkiw a kumu han, milecad tunu Dipun a kamuan.
琉球語的語言系屬有爭議，部份學者認為屬阿爾泰語系，並構造了「日本語族」來包含之；但語言學界亦有另一個意見，認為琉球語和南島語系諸語更為接近.
ayda pinaa malebut ku misakamuay tunu Liwkiw a kamuan, u babalaki ku musakamuay, sisa Liwkiw a kamuan hamaw satu a malawpes, musakamuay tu Pacungsan a kamuan atu Nakuo a nakamuan, micidek tu samalawpes sa.
lalangaw文化
Liwkiw picidekan a lalangaw 琉球特有的文化
nipaluma-libuh, liboh
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
應紹舜 台灣高等植物彩色圖誌 第四卷 3白匏子 p654 民811215初版
ci nida kumuwalaay takuwan
ci nida kumuwalaay takuwan他就是救我的人 nikapatayan nu babalaki kidawaw tatusa tu malebayi .有一個小女孩,他父母雙亡,留下她和祖母生活在一起.
Satedep satunami ku katuuday, nanu pilubangan satedep sa kidawawa, mulungu tu kuliel caypidaang, cay sakamu tiding sa,人們無言以對,紛紛把目光聚集到小女孩身上,然而從會議開始到現在,小女孩始終都低低地垂著頭,一言不發,保持著沉默.
就在這時,有個男人從會議大廳的最後面向前走來,其實與其說是走,倒不如說是那個人挪個身體因為他走得很慢,
就像那個失火的夜晚一樣,她把臉深深的埋進他的懷抱裏,忘情的啜泣起來,良久,她抬起頭凝視著抱著他的這個男人,微笑綻放在他淚水漣漣的臉上……
pakadatengay akungku
itakalay a kakanen, caykaapi katukuh ilaway,sisa kulebut namin ku bihid.而桌上的美食，夾不到口中，所以個個愁苦滿面. nika matengil nida ku Suni i pabaw tanutawasa 但是他聽到樓上卻充滿了歡愉的笑聲，
kulit
u zuma a kamu(其他語言):
nu Amilika(英語):color
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
百度百科-顏色
landaway-ye-syen-cung (綠野仙蹤)
kungku (情節概要)
溫基國的人們因擺脫了西國女巫的暴政而歡欣鼓舞，並且幫忙重新組裝了稻草人和鐵皮人. 他們很喜歡鐵皮人，希望他能夠成為他們的統治者. 鐵皮人答應他們，在幫助桃樂絲回到堪薩斯之後他就會滿足他們的願望.
amiedap ci Taw-le-san atu ci Tu-tuan a taluma’, Mitizibangay matineng tuhenian atu nu uzipay tuway kanca amikacaw tu baluhay bali a mali taluma’. i sazikuzay muculal i Bey-cuy a niyazu’ i nuayawan nu binawlan hawsa, mipatudud ciniza ci Lalami a tademawan, u icelang nu tabakiay a punu’, amikutay cinizaan mikuwan tu Bey-cuy a niyazu’an. satu ci Taw-le-s apataluma’ ci Tu-tuan, caay pakaeneng tu bali a mali. malebut tu kya la’ic, sacacay satu mubahel kya Mitizibangay.
桃樂絲只得求助於有翅膀的猴子，然而他們無法帶她飛過環繞奧茲國的沙漠. 綠色絡腮鬍的士兵告訴他們南國魔女也許能幫助他們. 於是他們同稻草人，鐵皮人和獅子又一起踏上了旅途，前往南國魔女的所在地.
Doraemon
Doraemon,(Lihun a kamu: ドラえもん) nikulitan nu Fujiko F. Fujio
u Te-Sin mamalian nu pangciw nu Nabakuwan
nikatinengan nu mamalian
u aenengan sa makaala tu limaay a malebut idaw ku limaay a lasubu.
nayay ku kakacawan i tiza, sisa anu nayay ku saculil sa kacaw hantu taxi tayda.
piyat tingami
u kamu nu Hulan sa (電子信箱)
zuma nu duba'
u kamu nu Hulan sa u (速別)
Sarad
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
a cudad
tungus a cudad(正本)
zuma/duma nu duba' (速別)
tungus nu ulic (主旨)
u belbel
u lala’ – u lala’ a paudipay
Shau Jing Teng
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw
aidangan
hicanan ku aidangan
u sasahicaan(功能) nu aidang sa, sapawsa(提供) tu tademaw midiang(遊玩) a atu balaskas(娛樂) itiza. i adidang sa, izawtu ku kilang, izawtu ku lutuk, izawtu ku balu, izawtu ku elun, izawtu ku takal, izawtu ku ahebalay(寬廣的) a lala'. sisa, taneng misalalma(玩) ku tademaw itiza, hamawhan(慢慢的) muculil(走路), miundu atu zuma a saungay. u aidangan sa, nasanga'an nu mikuwanay(公部門). yadah ku aidang i tusu(都市), thumb|tusu inayi' i niyazu', kyamahiza saw? inayi' ku lala' taneng pahaymaw tu uzip, sisa sanga'en nu mikuwanay. anu i niyazu' sa, yadah ku lala', yadah ku kilangkilangan, yadah ku mibalakasay a kakitizaan, sisa, caay kakaydi tu aidang. u Sakizaya a niyazu' sa, maydih tu dabek, caykaw ku aidang. thumb|aidangan nu tusu thumb|Korea aidangan
u balakas ni baki- tabuyu'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasakamuan ni Nuwatan o Kumud, nabelihan atu nasulitan ni Tuku Sayun
Liwkiw binacadan
kakiliman
sisa, ayda ni kinsaan nu Dipun sa, inaya ku “Liwkiw a tademaw” atu “ Liwkiw binacadan “ nipipulungan amisausi, pulung han amisausi u Dipun a binacadan, duma satu, i Ukinawaay a Dipung yadah ku tidaay, muenengay i tidaay a tademaw caay kaw nakamuwan u “Liwkiw a tademaw” atu “ Liwkiw a binacadan”, sisa, aydaay a kawaw nai’ ku tada malucekay atu misausi.
而歷史上的所謂的琉球族主要分布於琉球群島（包括今沖繩縣和鹿兒島縣的奄美群島），另有部分人生活在日本本土、臺灣群島以及其他海外地區.
ahican naca , nayi kulaheci niyama
家財萬貫的父母，只有少數，更多的是普普通通的父母.
ci lung=in-tay saysaydan taluma; itaywan pasubana’ tu cuda. atayda cinida amalingatu pasubana’, ciyamanida paculil tu mutupinay tu siliyaw a adidiay kadideng padungus cinidaan, widasa cacay ku kadideng nu heni, ciyamanida wida ku satupin cinidaan apatayda icacudadan, nihidan apahabay ku wawa balaki.
她沒想到，下一次目送父親離別，竟然是在火葬場的爐門前，父親睡在棺木裡，緩緩往火爐裡滑行.
很多人會花時間精力維護友誼，愛情，卻忽略了親情.
https://m.youtube.com/watch?v=B_N6pcD7H0E kakuniza:Uuy411110
alebis
u zuma a kamu(其他語言):
nu Hulam(中文):大冠鷲
阿伊努族 Aynu binacadan
picedekan atu zenla’sia kapulunga mikikiw kibetulay a sulit特徵及人類學相關研究
阿伊努人的特徵是膚色較深，低額多鬚，深眼窩，直鼻，體格健碩，毛髮極爲濃密，有捲髮的傾向，樣貌與高加索人種相似，臉上和身上的汗毛都很多棕色人種特徵，是世上已知體毛最旺盛的人種之一.
nipaluma-sanmaca
pasubana i cacudadan a lacul
u sapamat a ngangan: apocynaceae
u Amilika a ngangan: crape jasmine, crape gardenia, pinwheel flower
u zuma a cidekay a kamu
Puyuma:
Singapore
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 9 bulad 8 demiad.
laylay(歷史)
u Singapore i ti tuluay a seci sa idaw tu ku ya Ma-lay a tademaw tayni muneng, nikatinengan i Singapore a mitesekay a nipasubana',ya ci Si-yin-ciyaw hananay a nipawacayan, ya Pu-lo-cung hananay sa nau nu ma-lay nakamuan ya Pulau Ujong a sasuayawan a ngiha', u imin sa patudu tu ina subalanay a kasatimulay a subal sa. ina Pu-lo-cung sa nu makay i Singapore kasumamaday a sakasingangan. kikatabalan tiya Tan-ma-si hananay itini makaala tu cacay a malebut nu mihcaan.
Singsiya
Singsiya
u sulit nu Hulam: 新夏部落
kungku- Alikakay
natayni mizizaway
Toko, Lisin, Bala,
yewcu binacadan 瑤族
中國的瑤族人口為285.3萬（2010年），62.1%在廣西（147萬），21.5%在湖南（70萬），8%在廣東（20萬），8%在雲南（19萬），1.5%在貴州.
Singapore
laylay(歷史)
ina Singapore a kanatal sa i ti kitakitan sa, mala nu sakatatuluay kacacelcelan nu tademaw a kenis, mikilul tu ya Monaco atu ya Macau.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza:Buting Nukay kakuniza:Miku Kumud
yewcu binacadan 瑤族
sasakamuen 傳說
瑤族傳說故事反映著不同時期瑤族人民所面臨的現況或與政治局勢有所關聯，早期出現了一些從圖騰神話演化而來的傳說故事，如:雲南的〈竹笛〉，之後也有針對中原王朝的反抗，如:〈大藤峽的傳說〉、〈豆腐八王〉，以及與太平天國起事有關的傳說故事，如:〈太平軍過瑤寨〉如實地記錄太平軍曾行經瑤族聚居地且與瑤民的融洽相處過程.
pisapa’cangan a kungku.
屈原向楚王提出許多治理國家的好主張,可是楚王就是不聽,屈原覺得非常傷心.
minana malatademaw
5. 考上大學，你是我的孩子；你掃馬路，更是我的孩子；
14. 你打破個碗，媽媽可以原諒；你要是說謊，絕對不行.
tatayna bangcal balaki
家人的生日、喜好和健康情況她都瞭如指掌.
u bulikad a sasapaiyuan a lutuk
nilacul(內容)
waluay kya a sasulitan kya ni katalakaw nu angangan, satanayu sa ku angangan sibuhangay ku tebang, nu lamid atu papah masacuwasay ku balu sa masakimulmul, mahida u dinum ku papah, ya papah nida sa, masacapacapa ku langaw sabalubalu sa kya balu atu papah, mahida u salussalus, caay kalecalecad kuni kasapicpic nu tatangahan nu balu sa, malaylayay ku ni kasimalu atu musilsil kuni kabutelak nu balu, masakimulu ku balu adiadi’ay kuni kelawan i sasa tu mulangaw, u papah atu angangan masa salussalus kina kapicpic nu balu nika pelpel, u duma sa, masaduma kudumaay, idaw ku limaay nu heci ani kasiheci. makasasaay nu tatangahan, tusaay ku tungus nu mapelpel ku heci tacuwcuw tu mulangaw. mahini ku lidaec, mapipiay ku heci, u papah satu, mahida u sibanuhay tu salengacay nu kulid, nika yabalu atu heci sa namaka lalud, katukuh sa balangbangan, nu demiad tu lae'd kina bulikat sa, i tini nabakuwan,pusung、tapak kya idaw amin ku langaw, i nabulikad hananay, malasapaiu' nu yicumin, pakasapaiu'en, anu madih masalami’, anu malasapayiu' sa hamin han  mibubucen, pasulamit, misangasip. tu nanum salananum han tu minanum sa misasa tu baluhang, atu maedet misu’pi’ tu idang, nuudip, anu mapiyas, satu kalatan, nu bawu, tu hicahica pasulangaw han kapah sakalacusay a bucu’ nu udip, u sakapahay kina pulikad. yadah ku sakakapah sakiytini i udip tu cancan a 維他命C 、粗纖維、粗蛋白成分, yu mahida henay sa, u sasalami’an nu babalaki kina bulikat u kakanen, masalami' i sumamahenay kina bulikat. kapah sakaudip', sacay kaimelang, kya tanetek amin. uyni ku kan, u bulikad, sisa sikamu aca ku sumamatay a babalaki tu winian a lutukan tu sakakapahay tu udip, sanay ku kamu u sakasenengan kunikau'dip nu kasumamadan a tademaw.
minana malatademaw
18. 想哭的時候就哭出來.
culil la!
ci suncecun patinaku cinida  cacay alasunu ademiad, Tusa ku lebawa nu udip malawpes, sabaw tu enam ku milimekay iudip aimelang alaw han masumad tu.
anu maydih kapah ku udip, muculil ku sakapahay madayum, capakalisiw, inayay ku miutiihay nu udip.
他的確在開始長途走路的一百天內腫瘤消失了，心跳正常了，很多人看到成效出現就停止，但他非但沒有鬆懈，反而更堅持走下去，直到現在，持續二十幾年. 」
nipaluma-liklun, liklon
liklun, liklon 藤三七 (俗名：藤子三七、雲南白藥、洋落葵)
minana malatademaw
snu icuwacuwa leduen. u kawaw misadakadakay tu.
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Sejek: x
u ayam nu niyazu'
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-鳥
minana malatademaw
u nangcalay a balucu‘ caay paanu mahicahica
tatayna bangcal balaki
tademaw balaki, kanahatu caytu kahida yu masakaph henay, nika idaw tu ku bangcal nu wayway.
culil la!
tayda cinida i yilan mikulil, yaculil nida pasubanaen nida ku kaput; mabulaw tayda ipuli, keliden nida ku cuwacuwaay asayku “muculil tu labi”katuud yu.
wini makaynin iculil atu sakaydihan, muculcul tu katuuday atademaw misuayaw tu kapahat a nikaudip.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
這一地區多為稀疏針葉林帶，夏季溫和，冬季寒冷多雪，尼夫赫人長期以捕魚、狩獵、養犬為生，夏季居於沿海，冬季則遷至內陸.
lalangawan 起源
sumamaday nu aydaay a cudadan, Ni-hu-he’-zen u tapangan  utiih a kilimen, pibutingan nu daduducan nuheni, miadup tu i lilisay nu bayuan a  mamuniay nu ukak a aadupan tu sakaudip, atu mitaduay tu mitengtengay nu wacu, misengi tu Kan-ca-cia subal a Kan-ca-cia-zen atu Ke-li-ya-ke’-cunan, tada nipisinzaan micapi tu Mea-cuo tipan amis a Sa-li-si-yi nu binacadan.
tatayna bangcal balaki
miadih tu wawa siekeng tu balaki, siluma' tu sikawatu, ukanamuhan .看著子女們健康成長、安家立業是如此的喜悅；
kungku- Sipipelacay
ngatu-4
namahiza tansul miladay ku wawama ci namuh, tatusa pasasiketen tu ku sabaway a taludu’, mihaymaw pasayza i binawlan a mikawih. anilalum masamata ku binawlan, madihi amin takec panukas tiza wawana, kinatudung sa kiya satapes a miliyas tayza i labuway a nanum. naniliyasan nu tatusaay sa mabatad tu, masakatawidan masatezep ku udad, muwangic tu ku katuuday. patusuz tu kuhni i tasutasunan, lusa’, udad, u lalum nu heni macamul tunu nazatengana amin.
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
lacul
sakacacay a ngatu:
pisapa’cangan a kungku.
人們悲傷的喊著屈原的名字,把蒸熟的飯糰用竹葉包好扔進江裡餵魚,希望魚兒不要傷害屈原的屍體.
culil la!
ci sun-cen-cunacawa nida ci cen-may-siyang siimelangay tu buwah, mahida malebawaay kuudip mahida sibiliay, tu dedemiay muculil cinida ayda sa siekeng t uku udip.
u bi’su (別墅）hananay a ni aenengan
u liwliway nu tuseay a bi’su (villa urbana) atu inakaay a bi’su (villa rustica)
i Suliyen (蘇聯）hananay a kanatalay atu nu i （東歐）a kitakitay nisangaan a bi’su sa micapi amin inaka sipasisian tu mamikeliday nu satalakaway a tademaw sisa katukuh ayda sa yadah heny ku silumaay tu bi’su inaka .nu aydaay itini nu kahulaman sa mahiniyay nipangangan ya bi’su (別墅）sa tungusay u cacayay a luma saan kanahatu caay kayi tuse a nikakitidaan sa mangaayay hakiya cumudan mahida u luma a mabi sa njkahiniyan sa malecaday tu nakamuwan nu Amuhuwan(美國）ya [ house ] hananay . u kamu nu （法語）sa [ umaison ] a luma sa.
Keciwya a tademaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Uuy411110
pisapa’cangan a kungku.
大家找了幾天幾夜,也沒有找到屈原的屍體.男女老少都失望的哭起來.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
niyadu’村落
尼夫赫人從事漁獵、採集的半游牧生活，有夏季和冬季的永久性定居點，通常由二至八個家系組成，以四家最為多見.
alibungbung
madimel tu mitengil tu nisakamu  tu nananaman nu pasubana’ay, anu caay kadimel kyu caay kasanga’.
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
lacul
7. haymaw han溫柔、teketekeda han個別、azihen tu mata接眼、pitengilen傾聽、papuhpuhen施法、samisaydan saan把自己當醫生，amana pulung muculil不需要集體行動
kungku- Sipipelacay
ngatu-8
maahemaw ku dadiw tunu palaw, mahaymaw ku culil. sasukapahay nu di'tu, amiteka tu ku lisin, saahemawen nu niyam ku suni' amibetik, mihalhal tuni ka tayni nu misu, tulisen a mudadiw tunu kanamuhan nu misu.
kungku- acawa nu bayu a adietu
ngatu-5
u wawa ni-Lubas amin lalid sa mikilim tu sabana, namahiza, iziluz kuheni sa mala kakawsan tu nu yicumin(cidekay). kiya malacul nu bayu ci-Silingan, pauzip tu i bayuway a cidekay. thumb|acawana nu Lipun
nipaluma-sansuin
saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Cou
u zuma a cidekay cay katineng mukan atu musapayu' tina nipaluma
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p39
culil la!
1.satanengen kunika, 2.kahina pahanhan, 3. Yadahen ku pinanum, 4.yadahen ku tanang!
kungku- acawa nu bayu a adietu
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
水神 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%B0%B4%E7%A5%9E thumb|acawana atu acawama 龍 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%BE%99
kuhkuh
縮圖|kuhkuh(田螺)kuhkuh (田螺)
culil la!
ugang iudip anu matenes siduku tu”icelangay nu cilemin”kyu “cay kataneng ku lahud” nu pahelak sananay kuyda.
micidekay ku wayway a tademaw
micidekay ku wayway a tademaw(鐘樓怪人)
加西莫多發現襲擊愛絲梅拉達的竟然是他，感到大為吃驚. 孚羅洛極度憤怒，離開聖母院前，他暗自發誓：如果自己不能得到她，其他人也休想.
kuhkuh
amalaheci (保育)
不敵農藥與外來種，圓田螺野外族群驟減.
從前 (約1971年以前) 農田有許多田螺可以撿食，分析當時可能的因素為：老式的溝渠於枯水期比較能保持一定的蓄水量，有機肥的使用以及農藥的使用還不是很普遍等. 水溫也是重要因素之一，同樣一條水溝，春、秋兩季田螺數量比較佔優勢，反之夏天卻是福壽螺比較佔優勢. 因為田螺最適當養殖水溫為23－28℃.
iayaw “ayaw nu 1971 a mihcaan” i umah yadah ku pisapudan tu kakanan a kuhkuh, mipudac itawya taneng a mahini sa. kasumamadanay a cilis i kaelacad izaw tu kunisuped tu nanum, caay padamek henay atu caay henay pisapaiyu. kahenulan u kakuti’ nu nanum, malecaday a cilis, sadingsingan, balangbangan tusa a puu’ kasikuhkuhan, u lalud kalahadan nu bu-suw-lu. sayhan u kuhkuh u tatungus pahabay u akuti’ i 23-28℃.
pahabayan a kakitizaan (養殖池條件)
田螺生命力和抗病力都很強，在水源充足的水溝、水田、池塘均可放養. 一般是採用池塘養殖，池塘規格大小一般以容易分養、清池、整池為原則，池子的深度關係著冬暖夏涼的問題，
u cya-ku-wen (甲骨文) hananay a lalangawan nikaidaw
nilacul
ya cya-ku-wen (甲骨文) hananay sa, idaw ku nakamuwan nu kasumamaday ya ci’un (契文) hananay atu nu bilangaay a ukak a nilasulan tu nisulitan i ukak nu niadupan a ukak. atu kululay nu badahung nu bilanga. u sakacaay kapawan tu nikaidaway a sakasatiman nakamuwan atu sakacaay kaales. sisa i kaHulaman atu i nuwalian nu Ya-Cuo (東亞) hananay a nikakitidaan malasaayaway matinengay tu sakaidaw nu i mahidaay a sulit tungusay nu nikakutaykutay nu Sang (商朝) hananay a nina’ay a nakamuwan i demidemiad, nika katukuh ayda sa caay henay ka mahamin paelac tu nisaketun. i nu Amuhuwanan a kanatalay mikingkiway tu sakay likisi nu sulit nu Hulamay a ya cya-ku-wen (甲骨文) nipakadih tu nikalekal sa mapaaw tu nikalangawan. manamuh pasabalucu' i labu i labu ku nipikingkiwan, na dikudan sa sipalekal tu mamipaytemay a minanamay tu sakay iniyay nu baluhayay a cudadan. zayhan katukuh i 2006 tu a mihcaan sa idaw kya mikingkiway tu sakay i cya-ku-wen (甲骨文) a mitesekay a sasaydan sakamu saan ya (陶文) atu ya ciyakuun hananay sa i taneng tu mala nu Hulamay (中國) ya nuwalian nu Ya-Cuo (東亞) sikalecaday u makay i kasumamadan nikatukuh aydaay sa u saayaway nikaidaw sa.
kungku- litapangan a milingayaw
ngatu sepat
masadak ciniza tayza i niyazu’ nu ’ada, i laawac nu niyazu’ mikuwan pasuni, mikaduh tu ’ada hay masadak a mibulaw, nika pakaazih ku ada cinizanan tatusa aca a malekaka, salahuday sa misatapang tu a mizawup. tangsul tu mizawliw kuya malekakaay, cumkay ciniza pasiyasi’en niza kuya mipaluan i tacebuan a izang, matu ciduka haysa, mahelek tu tayza tu tuya malumutay i saluakung tuya mica’itan a sabang, hamin hantu kuya izang miseni’ i sabang, minengneng kuya ’ada tuya pinatela’ a izang, ketun hantu kuya keliw nu sabang, u sabang atu bukeluh malukelun tu maemin mapaekel tu ku ada a tademaw, itiya tu sa lahuday sa ciniza malekaka hacecacacay hantu niza a mitepuc ku bunguh. u bukeluh ku tadek nu kaka a miketun, uzasaka kinacacay miketun ceca ku ngici’ nu pu’ut; nu saba han u kizawng ku tadek a pitepuc, uzasaka caay katalec caay kangici’ halakat ku pitepuc niza.
ngatu lima
u sapanukayaw aca tuza bunguh nu ada, ala sa tu talupu a kizawng malu’unuc niza, nika kuengel ku caang, cahucahu mapitek tu, nika nu saba han na pakatengizawy tu suni nu ayam kamu sa, “taciwlalaw, taciwlalaw ” saan saka ala sa cingla tu taciwlalaw a kizawng malu’unuc niza, uzasaka caayay ka pitek. lata’ang sa ciniza a minukay pabeli han niza ku ina tuya bunguh nu ada, nika caay ka lipahak kamu sa, “sapimaan ku bunguh nu tademaw, ma’usi kaku tu matiniay a lalusidan.” uzasa malekakaay kamu sa, “naw hatizaw tu ku ketel ni ina? liyas satu kita tu luma’ mikilim tu malulamud satu!”
Saruc
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
innuite a tademaw
nilaculan
至於居住形式，傳統的是雪磚壘成的圓屋頂的房屋-雪屋. 然而，雪屋這個詞不僅僅指這種雪磚房屋，而是指各種居住形式，這要依季節而變化：夏天，因努伊特人住在獸皮搭成的帳篷里；冬天則住在雪屋，石頭屋或泥土塊屋子裡.
a laylay nu Amilika
sumamaday nu Amilika (早期的美國)
接著往南到現在的美國. 定居在西北的太平洋沿岸、西南的山區與沙漠及中西部的密西西比河沿岸.
他們建立村落種植農作物，有的建起金字塔、鳥或蛇形的土堆. 自然元素在他們的精神信仰中扮演不可或缺的角色.
capi nu mihcaan a likisi (近代歷史)
璜‧朋斯‧雷奧(Juan Ponce de León)於1513年在現今的佛羅里達州登陸，1539年，赫南多‧索托(Hernando de Soto)先到佛羅里達，再深入密西西比河探險，1540年，法蘭西斯科‧科羅納度(Francisco Vázquezde Coronado) 從1522年被西班牙征服的墨西哥往北走.
東北部有樹木覆蓋的山丘，土壤中多的是冰河時期冰河融化所遺留下來的石頭，水力的運用極為方便，新英格蘭一地的麻薩諸塞、康乃狄克與羅德島，因此發展出以製木、漁業、造船與貿易為主的經濟.
Song Yun Hua
(簡介漢譯參考)
kakuniza:tademaw
u dadiw nu Sakizaya: u niyazu’ nu Sakizaya
misangaay tu dadiw: caykatineng tu (曲: 不詳) misangaay tu sulit: ci Tuku Sayiun (詞: 督固撒耘) u balucu’ nu misulitay : namakadebung nu paylang tu niyazu’ nu Sakizaya. maliyuh amin ku binawlan. inayinay tu ku niyazu’nu Sakizaya. ayzasa, caay tu katuud ku tademaw nu Sakizaya. hatiza tu ku niyazu’ nu Sakizaya ayza.
Sinka
Sinka
新化村的人原本是處於大鳥溪與大竹高溪中、上游深山的Jujaagas、Juvangas、Gaguvulan、Jugagulai、Chinbalan、Pinajazan、Guvalan等社，在1914年發生了「南番事件」，原住民與日警的衝突，使得事後Guvalan先遷移至現址附近.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
u dadiw nu Sakizaya : makazateng
u sulit nu dadiw:
nu sadinsin udad titih. a pauzip tu kanatal.
a! makazateng kisu mizateng cay kaydih.
mahemek namin ku sabaw tulul nu ikku atademaw
i Cungku, miseking tunu talakaway makaala tu manting nisulitan tahekal tu, mahemek namin ku sabaw tulul nu ikku atademaw.
中国高考，滿分作文出來了，震撼13億人. . ..
naciya a tademaw
kakiliman
Naciya a tademaw u kamu nuheni sa nu cang min a kakawsam, hatu nu amis nu into, musakaku tu inaw atu kawciysu a tademaw atu timul nu intu musakamu tu talupica a kamu atu talupica a tademaw malecad,
likisi
Uinku matulin kuni patayda tu hitay maydih palekal tu kitidaan nu hitay, 1878 amihcaan kiya tatengaay tu nu ingku atu nu intu matatulak.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Uuy411110
Mawli-zen 毛利人
kakungkuan 神話
毛利人原本沒有文字，早期的文學形式以口傳文學為主，包括詩歌、散文敘事和背誦族譜等.
mahemek namin ku sabaw tulul nu ikku atademaw
matineng misulit tu tanektekay, kyu kasenengan
我們常說，要一把尺子量到底. 在現實生活中，應當說尺子是最公平的，但拿在不同人的手裡，去度量不同的人，就會出現不同的結果.
而當有一天，一位老漢從中吃出了一粒沙子，頓時將一碗熱粥潑在大嫂的身上，而領粥的人也瞬間劃分為兩大陣營：有人說老漢不該撒野，也有人指責大嫂不該摻沙子.
ina sabawsiwaay atademaw naynayi tayda miadih i padekuwan, mangaleb naynayi ku padungusay yumitadem. Amapatay ci cinyiwsu idaw kya nisulitan nida tu tigami, sayaway nida akamusa “alan aku kya sabawsiwaay a tademaw, cima ku muwalay takuwan.”misakaliyuh, kiyu uditek tu kamu hican a patucek muputun, subelid sat u adada nu balucu’.
每個人心裡都有一把尺子. 我們用它來衡量別人，更要時常度量自己. kakuniza:Uuy411110
Sinvi
i Chiayi a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Sinvi. u kasalumaluma’ nu Sinvi sa, 128 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 375 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 350 ku tademaw, pakalatu 93%.
Yincumin nu amilika
kakiliman
Amilika nu yincumin, ukakawsan saliyaliyaw sa matulin katukuh I amilika, mahidasa matenens salimalimad sa mabulaw, sadikuday sa mamin tu kuamilika enengan.
Amilika nu yincumin, cayay kaw cacay a bunacadan, nicumuda nu heni i Amilika caay kalecad, caay naming kalecad ku sakatayni, usakatayni nuheni caynamin kalecad , kiyu u katuuday caynamin kalecad ku kamu, caykalecad ku sakaudip lalangawan a niyadu’ caay kalecad.
paengaw tu niyadu
mangalay, idaw ku piyang, daesuay kisu, paanin kaku tisuwan, winisa “malekakaay han” .pala tulu nu tusa pabeli tisuwan, win isa u”masasumidangay”. Hamin han pabeli sa u” nu babalaki nu mita”.
kungku- saangangan izaw ku salisin tu habay
ngatu-cacay
tadamakadubah ku lisain atu pinangan i ’uzip nu Sakizaya, u kahacecay a binacadan maemin izaw ku sapisalisin a kawaw, pakayni tu pulung a binacadan, luma i madenga ku paytemek, anca anu malecad malacecay ku kahacecay nu masakaputay a tademaw i pisalisinan tu i, maemin miduedu tu lisin mileca tu lekakawa. pakayni i salisin nu Yincumin i Taywan nu kawakwasan a kamu izaw kunu pituulan atu pisalisin a tatudung, malalid atu ’icel nu kawadietuan a malaliting, malupidueduan tu tanengnengan a ma’uzip tuna hekal, izaw ku icel nu dietu a pipadang atu mapalemed nu dietu sa, saka u dietu atu tademaw izaw tu ku katatelek, unini ku litapangan tu pisalisin a kawaw kuni. itlini i salisin a kamu nu kawadietuan i, mangaay tu mahapinang ku kasabinacadan nu Yincumin nu Taywan tu kalaliting nu tademaw atu dietu hananay atu pakayniay tu pituulan a kawaw, malasakangaay hu mahapinang a minengneng tu kasa’etal atu cakalecad ku pala nu ka’uzipan, malasakapaluwad ku katadamaan nu kasasiluma nu binacadan a salisin nu kawaw.