cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
layangpatisetaaputi萊昂·巴蒂斯塔·阿伯提
Laying.patiseta.aputi. “Leon Battista Alberti，1404amihca 2ay abulad 14ademiad －1472 amihca 4abulad25ademiad” u Yitali yu mahkacakat ku nalimaan misanga tuluma`, sangan nuheni tu cuda u siming misulitay tu sapakayni nu cacanan a nisulitan u matanengay tu cacanan a tademaw,
儘管正如詹姆斯·貝克（James Beck）所觀察到的那樣，他經常被專門描述為一名建築師，「將萊昂·巴蒂斯塔（Leon Battista）的一個「領域」挑選出來，而不是其他領域，在某種程度上功能上是獨立和自給自足的，這對描述阿爾貝蒂在美術領域的廣泛探索毫無幫助」. 雖然阿伯提主要聞名於藝術領域，設計時他還是一位數學家，在十五世紀在數學領域取得了巨大的進步.
Uwamanida yu sepat henay ku mihca nida 1408amihcaan siacawa aca ciyamanida, i 1428amihca lapesen t uku nipikuwan tu henian,kiyu nuheni cacay a lalumaan yaluma` sat u kuheni i hululunse tidasatu muene.
izang
u zuma a kamu:
nu Amilika:blood
sakubuy
sakubuy(女性半遮布、裙子、女用圍裙)
Dowmung mabaluduh pasayda i niyadu’ nuudip anidatengan a dadan! Patahekl tu cacay a bataan nu sasakamuen amatatengil.Dowmung(銅門)積極邁向部落自主之路！提10議題討論
kakaliman:sakay niyadu’an a binacadan nu tatatengilan a kawaw, siwlingu Dowmung a niyadu’ itini i enemay a demiad tu labii saka tusa nu niyadu’ anipilubungan, misuayaw tu micalilaway nu niyadu’ay a tademaw nu tatengilan a kawaw milihida a matatengil.
為了部落族人權益問題，秀林鄉Dowmung(銅門)部落在6號晚間舉辦第二次部落會議，針對許多影響在地族人的權益議題進行提案討論.
nipaluma-kungcyaci,kongcyaci
u sulit nu Hulam
孔雀菊 kongqueju
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
ulic- canan ku daesu
ulic -canan ku daesu?
文/幸福是什麼?
lacul cacay
u daesu sa, caykaw heci nu uzip.
haymaw han mikilam i kasatezep nu uzip nu mita
幸福經常就在我們的身邊，
幸福並不是人生的結果，
Ruisui
u culil nu nanum(水文)
富源溪古名馬蘭鉤溪，又稱麻子漏溪，為秀姑巒溪的另一大支流. 該溪發源於萬榮鄉倫太文山南麓，在富源森林遊樂區附近流入本鄉，由北而南貫穿鄉境，在瑞美聚落東南方約1公里處匯入秀姑巒溪.
laluma'an nu Stak
ayda a kasahenulay a tademaw tu laluma'an nu Stak
縮圖|u kalasuay a sasingalan tu laluma'an nu Stak.
Ruisui
u piidangan pihipangan(觀光休閒)
紅葉溫泉位於瑞穗鄉西側溫泉路底，屬萬榮鄉轄區，溫度約50度，為水質清澈的碳酸氫溫泉，無色無臭；瑞穗溫泉位置較近，大部分區域亦屬萬榮鄉轄區，溫度約45度，屬鹼性碳溫泉，水質微黃，皆為備受民眾喜愛之溫泉勝地.
laluma'an nu Stak
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan（參考資料及外部連結）
喬治馬丁個人網站
saluk
saluk(小鋤頭)
salaluma'
salaluma'
u sulit nu Hulam：結盟
達固部灣戰役始戰日暨與噶瑪蘭族結盟140年祭祀禮
pakatineng tu Taywan (last quarter)
nu Dipun abuyu' hu-se abuyu' nu talakaw sa tulu malebut pitu lasubu pitu idaw ku enem katalakaw, katinengan nu kitakit, nika i Dipun tulmalebuta  katalakaway a buyi' cacay a bataan ,
hinin kiya matineng namin kita tu Taywan tusa lasubu enem idaw kuwalu ida kaseneng nita ku Taywan. 這樣比較大家就會了解台灣'268'的偉大了! i Taywan u talakaway a buyi' tusa lasubu idaw ku walu, u lalud lakalak sa ku balu macabal, bangcal sa 台灣268不但高大，夏天還會開滿遍地花朵，非常美麗， yadah ku micidekay abalu i Taywan, 很多是台灣特有的種類. mutideng kita i tungduh nu nuyu' u landaway namin, tatukian sa kubuyu'  bangecal ku balu. 此時站上台灣的屋頂，可以說是藍天不斷，高山連綿，花彩繽紛. kasienawan nu Taywan tusa lasubu enem idaw ku walu.冬天的台灣268， u katuuday akay sisulda, u masacaledesay ku Taywan a binacadan kapah amiduh tu nikasisuleda tabuyu'miadih duma ku azi.很多有可能下雪，讓身在亞熱帶的台灣人民可以賞雪，親自品嚐高山白雪的滋味. kiya amuculcul ku Taywan tu tusa lasubu idaw ku walu, 為什麼要提倡台灣268 ? widasa maydih pakatineng tu Taywan makaadih tu tatengaay a Taywan, talakaw bangcalay a Taywan. 因為她能讓台灣人民看到真正的台灣，高大又美麗的台灣. maydih pakaadih tu Taywan widasa malaluk sitangah, damsay sa, kapah tu dedemiad  mahida u Taywan  malecad tu tusa lasubu enem idaw ku walu , sakaedeman sa. 讓台灣人民除了認真聰明.善良以外，能夠每天像'台灣268'一樣，充滿自信……(ok). Taywan lasubu a tatadihepa nu tingdud a aadihan.台灣百岳山脈景觀 inani kilukuan tu Taywan tulu malebut ku talakaw a buyi', usaueac banaw mamin nu pulung cacay lasubu sepat a bataan ku nisasing tu bangcalay asasing.本輯係記錄台灣 3,000公尺以上高山、湖泊共140多張之美景. kapah ku nalimaan amusading, mikilim tu kapahay asasasingan, 拍攝技術一流，取景優美； idawku Belinda atu sulit pakatineng tu miadihau payawan anu wica ku kaydih han nisu ! 設有自動翻頁及文字說明選擇！ https://youtu.be/PB4gId2mPNc Taywan sabangcalay nu buyi' a nisasingan.台灣美麗的高山風景照片
lalicay
lalicay (kamu nu Hulam: 雲雀)
kananaman a wayway nu tamaan a lalicay (雄性小雲雀習性)
雄性有時會停在半空中歌唱，吸引伴侶.
u tamaan a lalicay alahicaan masatezep i tebanan nu tapuku mudadiw, maydih a misulut tu balucu’ nu tatayna a lalicay malucabay.
u Pung-huay adidi'ay a lalicay (澎湖小雲雀)
頭頂及背面黃褐色，頭上有三條黑褐色縱帶，背上有濃密的黑褐色縱紋.
hican pahabay (保育)
小雲雀在台灣的分布廣泛，而且數量普遍. 本種及其棲息環境並未遭受重大威脅，在全世界也沒有重大威脅.
ungay a binacadan
nilacilan
sayaway malamlam tu taluku kuheni, namahica hakiya sacinglaw, ia kawkaw a binacadansayaway malimad taydan i nan-huwang-aw kulimad, malibung nu imelang. Sa ci makay a dindusa itawya, siliwan sa sabaw cacay tu a lalumaan.
baeket
baeket
thumb|daduy thumb|midaduy tu baeket nu tuutuud. 重，沉重 / baeket kina mamukuen a ba'tu. u zuma ku baeket nu nizateng ni Kacaw.
baha
siwkay nu baha
u baha sa, hina mabaha ku tademaw. caay kangaay ku takulaw atu bala', mabaha tuway. anu sienaw ku demiad sa, katuud tu ku mabahaay a tademaw. u adiwawa sawsawni mabaha tu.
cimu a binacadan
nilacilan
Ukamu sa;yu pulung nu mihcaan cacay a malebut a mihcaan I tawya, cimu a tademaw nai liwkiw malakalak tu malimad tayda i hingcun a subal, nadikudan sa malatusa, cacay taydan i pintung nu layi a buyubuyu’an, dumasa mulakuwit tu kilay a buyu’ katukuh i pusung, sadikuday sa u paywan atu piyuma mapulung a maudip kuheni.
laluma'an nu Takelian
i Kingslanding atu Ba'tu nu Liw a subalmana'nel ku laluma'an nu Takelian, mikeliday tu Wiestros a lala' tu tuluway a lasubu a mihcaan.
laylay, lalangawan ata micidekay(歷史、文化與特徵)
caay kaw u mana'nelay ku laluma'an nu Takelian; namakay nu waliyan i Baleyliya Eysos a tabakiay a lala' inaayaw, inuayaw a 12 a mihcaan satu nikalawpesan nu Baleyliya, namakatengil ci Inal Takelian tu naspi nu wawana nida, mulady tu laluma'an amin atu limaay a Liw patayda i Ba'tuan nu Liw a subal.
nipaluma-kuni
u zuma a cidekay a kamu
Pangcha:
Maya a tademaw
nilaculan
他們之間已經沒有馬雅文明興盛時期的城邦連結，失去橫的聯繫，各自發展出獨特的文化與傳統，不曉得過去的文明歷史. 但馬雅人仍留有些許宗教文化、社會習俗，與後來的殖民者相異，由此可見馬雅文化猶存.
主要從事農業，種植玉米、蠶豆、南瓜、可可、甘薯、辣椒、菸草、棉花. 土地公有，分配給每個家庭使用，每3年重新分配一次土地. 後期出現了自由人和奴隸的劃分，統治者稱為「大人」，職位世襲，掌握軍政大權.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
badisusu'
tinaku a kamu
badisusu'葡萄 / calaycay ku heci nu badisusu' ni Namuh. asu' ku heci nu badisusu'. thumb|Autumn Royal grapes mibadisusu'採葡萄 / mibadisusu' kaku tu pituway a bulad nu mihecaan.
izaw ku malikatay izaw ku duutay a bunac
ngatu tusa
malecaday tu a i mikuyzaan, i tapukuway azihan izaw ku malikatay a bunac. izaw ku icelangay ku sakalikat niza malikat azihan, nika izaw kumicapiyay tu lala' malikat azihan：izaw ku duutay azihan, izaw ku caykaicelang ku sakalikat niza, duut sa an, izaw ku icelangay ku sakalikat, nika mibaat tu lala', saduut ciniza.
samukun
u zuma a kamu:
nu Amilika:hammer
Luci-taniya tademaw a dadiw (putawya binacadan likisi a ulic) 盧濟塔尼亞人之歌 （葡萄牙民族史詩）
ulic nu dadiw詩歌代表
taluma’ satu i Lisepen (里斯本), cacay a malebut lima a lasubu walu a bataan (1580) a mihcaan malapadu nu tademaw hida satu mapatay.
kamun-se (卡蒙斯) u Putawya (葡萄牙) nu tahudan nu matinengay misulit tu ulic a tademaw, u pacunaay tu balunga a zitayanyan. nisulitan nida tu likisi a ulican, sabaw tu sepat a lican nu ulic, migiki, makay balucu’ nu Putawya (葡萄牙) a kamu, binacadan atu palutatengaan tu udip, sakaadihan nu Putawya (葡萄牙) a sakalihalayan nu sakakaay.
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%9B%A7%E6%BF%9F%E5%A1%94%E5%B0%BC%E4%BA%9E%E4%BA%BA%E4%B9%8B%E6%AD%8C kakuniza:Habayiing
bahbah
tinaku a kamu
bahbahen　趕走(命令） / bahbahen nu ama ci Kacaw!
mabahbah　被趕 / mabahbah nu acawa ci Tubah kiyu milakalak i Pusung.
pibahbahi　趕走 / pibahbahi tu nani' i paluday!
Yemen
laylay nu Yemen Arab kapulungan a kanatal (葉門阿拉伯共和國)
1963年，埃及派出了4萬大軍，1966年後增至6萬，支持共和國派. 衝突周期性地持續到1967年第三次中東戰爭爆發後埃及軍隊撤走.
baluhay a mililitay nu hitay a tademaw itini i tabakiay icelangay a biyaw nu kanatal u Saudi Arabia (沙烏地阿拉伯) misaicelang tunipisiteked, mangalay mihamaw amisumad tu kawaw, atu Timulay a Yemen (南葉門) nisa baluhay masasakamu, miala tu hekalay anipipadangan. nika, cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku pitu (1977) a mihcaan ci Hamuti (哈姆迪) Cungtun mapacuk mapatay satedip satu kinabalucuan a kawaw.
兩國關係再度緊張，邊界事端時有發生，直至1979年2月鬥爭公開化，雙方七年後再次大規模交火.
patideng i Mali-kapu-sin (馬里卜省) a likisi nu kasinganganan a Mali-kapu-tapa (馬里卜大壩)，nu sapananum tu laku namaka cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan nu tusa a malebut tusa a lasubu idaw ku cacay (2,201) a kubuan macunus  katukuh tu cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku lima (1985) a mihcaan nu enem a malebut lima a lasubu tusa a bataan (6,520) a kubu, uynihna  nu Amisay Yemen (北葉門) a satabakiay nu udip tu a kaadihan nu kawawan.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Habayiing
anu caay kaku kasingalih tisuwa
有些人錯過了一次，也許就會錯過一生，Sisa,anunayi kulawad aku paengil tu kaku tisuwan.
ulic- culen
ngatu-1
ngangan：culen. Sapisanga’a tuud：lalidec、datay、zakes、laudaw. sakapet tu sapisaanga：bakan、takini’、salusasuls. u culuk nu hican：balaten ku nipiketun tu kilang. sawantanen ku dicem nu disdis. malu tangah nu culen.
ulic- kada a daesu
ngatu-2
matekesay atu bancalay a tuud, hakya caay kaw daesu, alahican u daesu mapicpicay. nika anu matatungus tu datengen isu, anu mahicahica? unikayda isu madaesuway, sakasaan u daesu hananay yanikaydan isu a lipahak.
Yuancumincu pitekaan nu hulic saedapay
ngatu cacay
hang azihen mumita itini i subal nu mita kyami haw, kanca mitineng kita tu hulic hananay. nikasa kita u Yicumin hananay kyami haw izaw aca kuni u nanam nu mita atatacuwa isaw amiadup. sa itini ilalabu’ kyami hasaw maliyuh kita sa kita sa, uzuma tayza kita miadup sa, matena’ isaw ku yadahay a kawaw nu mita. kyu itini ihekalay kyami sakatuud isaw kumi cukelay tu cacay ayza itini i mahiza i Yuancumin pitekaan nu hulic saedapay(原住民族法律服務中心) hananay kyami mapatizeng itini i Tunghua tabakiay a cacudadan(國立東華大學). kyu miteka tu kyuni a kawaw. amahicaay azihay nu mita.
ulic- lucuwal
ngatu-1
thumb|400x400px|lucuwal-lesing nayanay haki tu lalud, caayhen katakelal mulekal tu, sacacay sa muculi nu di kudan nu niyadu’ a dadan, bangsi ku sanek nu lutuk a bali. kemeten ku mata layaphan ku tusaay a, heluphan ku hanhan, kasenun pacekil ku ingay, ahemaw ku udiudipan. i dadan masuni ku dadayday atu ayam, sacabayan aku muculi tina dadan. u kuku’nu cilal paylaed nu papah nu kilang, pacilu’ tu dadan atu waku. thumb|400x400px|lesing
ulic- mikilim tu tada kanamuhan nu maku
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
nasulitan nu adiwawa i cacudadan
Ke-ha-u abinacadan
Daduducan a lalangawan
服飾
bahel
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː
撒奇萊雅族語詞典
Ke-ha-u abinacadan
Daduducan a lalangawan
datuk
pikulit tu bihid
Anli, sawla, uniwlan, alise, puyalihan muliwliw tu laway nu tatayna amikulit, masadip ku nipikulit, pulung han bangecal, nika mikulit aca tu udiudipan sa, masadumaay kuyda.
Yuancumincu pitekaan nu hulic saedapay
namakayniay a nasultian nasakamuan atu natinengan
Lipuying立法院
kakuniza:sinmung kakuniza:Tuku Sayun kakuniza:2018-tusa
laying
laying 海浪
ulic- katineng aku tu lalikid
ngatu-2
sa cangad sa u satakus a lukiyaw, cacay ku mutengaway micaladaw tu wamin ku katuuday, palecad tu kuku’ sa kimulumulu sa kakaliwhan aku kinatulu tu lusa mananam tu, miladay tu katuuday u duma kalipahak.
ngatu-4
caykaw wayca, aydaay ani kalalikid haymaw sa tu masumad i nayi' tu ku nu kasumamadan a natuasan﹐ naayaway a nikalalikid sa u nipasubana` munanam tu selal ku salalabun﹐widaan haw u milecekay sa ngelu'ay nu selal kuyda﹐munanam tu selal nu masakapahay sayaway sa sakay sadiput tu niyadu' atu salitin. anu cacaw haw sikatusa a bulad ku sananam haw﹐ sadikuday palada'、 mapulung ku kan、 malipahak、 mipili' tu sasakadabun. namakay sacakayay a sakaniyadu' sa. miliyas tu wamin ku masakapahay tu niyadu' taputah﹐ misakuli tu sakaudip﹐ misaselal hananay sa mahaymaw tu masidsid﹐ lawpes satu. anu kalalikidan tu nu mita sa﹐ katineng tu i ayaw sakakaay nu niyadu' tu i labuay a lalangawen.
u belih nu Hulam
katineng aku tu lalikid : u belih nu Hulam pisiketen tu isasa'ay a tangan(我對豐年祭的認知-中文翻譯-請連結以下檔案)
kakuniza:sakasitangah kakuniza:2018-cacay kakuniza:lisin
laziw
laziw(收音機)
bahubahu
siwkay nu cabi'
u tabakiay a palang kuyni. u maedesay a palang. mauzip i buyubuyuan. u kidu nuheni tanaya 70-72cm. u kulit sa sisangelacay, sitelay a kulit. namibahel sa, mahiza ku V a sulit. muengen i 1000-3000m bayu-takalaw. caay kayadah tu ku nikayadah. ahebal ku sakubat.
siwsa ku demiad 光陰飛逝
siwsa ku demiad, mahida u nanum, slaw han u lawpes tu nu mihcaan 光陰飛逝，時間如水，不知不覺中，這一年已至年尾. hican pasatedep ku malumanay a mihcaan, misuayawy tu baluhay a mihcaan ayda makakutay tu baluhay atu malumanay, 留不住舊年，會迎來新年，在這個新舊交替的年底， haminen miasik ku udip, hatu nayien, bakahen ku laecusay kalaluman!清空自己，讓心歸零，去除糟糠，丟掉憂傷！ maminnay a cacay mihcaan, payawan kapah laecus haw,過去的這一年裡，無論好壞， umaminay tu, payawan masukip masiku haw, saahebalen ku balucu'.皆成過往，不管成敗，都要釋懷. u kapahay ibalucu'en, alahican datengen, tawalen ku laecusay, manatu kasinpay.把美好銘記於心，偶爾回憶，把不好快點忘記，別再憂心. anu tabtabaki kiya kawaw, anu cila a mihcaan u adidi'ay tu a kawaw, mana pidateng tu mamin nay akawaw awasen ayda, manatu pidateng，makawaa kaayaw.再大的事，到了明年都是小事，別沉溺過往，忽略當下，別留戀從前，影響未來. maminnay amihcaan ,maemek ita ku ngelu' usadakadakay, idaw ku ngelu' aledah cilemin sicedam, u nitanaman kuyd 過去的這一年裡，經歷風雨坎坷，是歷練，有過苦辣酸甜，是經驗. u cacanan, nunikaufipan a naemekan 所有的一切，都是人生中的印記. anu caay kalipahak, bilaw han ku piadih.如果你感到不快樂，就學會看淡； anu caay kadamsay, satanengen ku anub, 如果你感到不幸福，就減少貪圖； anu cay kakapah sa, misaicelang pacakay tu udip.如果你覺得不優秀，就不斷提升. sakapahen ku kawaw, amana pisabelih tu udip, ucaculilan adadan sakapah han muculcul.把該做的事做好，該走的路走順. anu cay kakapah sa, misaicelang pacakay tu udip.如果你覺得不優秀，就不斷提升. sakapahen ku kawaw, amana pisabelih tu udip, ucaculilan adadan sakapah han muculcul.把該做的事做好，該走的路走順. paydangen ku balucu' manaibalucu'i., ubabalahan bakahiy, manapidateng tu.該釋懷了，別耿耿於懷，該捨棄了，別念念不忘. u tahekalay a kawaw, suayaw han, u liyas sananay a tademaw pabin tu pasepi nu nababalaki 已經發生的事，坦然接納，轉身離去的人，給予祝福. tawalen ku ngelu' atu sinpay, bakahiy tu ku mikawaay tu udip, dihemay han ku balucu' sakapah han maudip tu dedemiad. 忘卻所有的痛苦煩惱，拋開所有的憂傷不悅，保持好心態，過好每一天.
Martin Luther馬丁•路德
路德分別於1520年和1521年，拒絕教宗良十世與神聖羅馬皇帝查理五世要求他撤回相關文件的命令，此舉最後導致路德被聖座判處破門律，也被神聖羅馬帝國定罪.
閱論編aadihan tu sakasasuwalan
Lude (路德) hiyan nida ku Latin kamu (拉丁語) nu sisiw《聖經》belihen nida ku cudad malakananaman nu kamu nuheni, cudad sa matineng tu kita tu imian, nina kawaw sakay kiwkay atu De-kuo lalangawan tabaki satu ku nipicalilawan.
修道院的困惑siwduing a utiih
katuut ku miadihay tu caay kaw masahicaay a kawaw atu nidatengan, duducen nida ku tatengaay a dadan nu tapang, maadih nida ku cumi namin, amicukay kya taneng a sululan ku cumi, sisa tanayu kunipikukuhaku nida tu patelac nida, caay tu pakadungdung ku kakakukuhakuan nida a mamalasunghu mitengil tu kamu nida.
namahida satu, idaw ku kapawanan nida, tu cumin tu nu udip, pabaliw cinida tu nipikukuhakuan nida maalaay hakiya nu tapang. adingu numaku hina tayda i duuduudan.
siwsa ku demiad 光陰飛逝
ngay itanamin i baluhay a mihcaan misaicelang mala kasenenga, maniket adasayen Kuni kaudip salihalay han maudip!
lemangway- bulu’
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Sakizaya
Ciyamayse
1552 amihcaan taluma cinida i lisepun, nu kamusa namuwalacinida tu takini cucuk han nida kida mikuliay i huing i liel, sisa sikalubu nida cacay a mihcaan,
ulang
misiwkay (簡介)
一般未曾生育的母牛不產牛奶，更加不會長時間產出人類藉以飲用的鮮奶，母牛只有在生產了幼牛後才會產奶.
Munten蒙田
他說，我們的生活本來就有一部分瘋狂，一部分智慧. 假如一個人對生活有全面的反思，他就不能忌諱非理性的部分.
Ciyamayse
位於澳門民政總署大樓內的賈梅士銅像據說他隨奧德修斯到達今天的葡萄牙並將這個地方命名為路濟塔尼亞.
從形式上它受到了荷馬與維基爾的史詩的影響. 賈梅士在寫這部史詩的時候就想寫一部可與上述兩位古代作家相比美的民族史詩. kakuniza:Uuy411110
Munten蒙田
這樣的寫作方式自然使他的著作讀來前後矛盾，用英美分析哲學的標準來看，他的「哲學思想」肯定不入流.
ulang
身體結構 (udip)
nika dadepitan macunus kuni ka tabaki nu sasawawaan atu binaduan, u puna tu kumicuhcuhay patayda i pinaluan tu wawa atu nu ulang a kapahay nu sakaudip.
sapadatengay tu tamdaw
mana kapawan kita nanu sananal katukuh i labi maluk
sapadatengay tu tamdaw
lesing
lacul
thumb|lesing i kaway thumb|lesing i kapahay a demiad, sicilalay a demiad, i sananal sa, izaw ku lesing ipabaw nu papah lutuk atu baetu, natahkal i sananal asaca i labiyi. u baliay(氣體) a nanum mala nanumay(液體) a nanum. hina patalahekal i lalud a demiad.
libung
malibung
malibung ku wacu nu niyam.
slibungay
katalawan ku silibungay a pabuy.
badakuwang
tabakiay a badakuwang (大白鷺鷥)
manamuh i lakulakuan, tukus nu sauwac, likelikenan, tasutasunan miduduc tu bayu adidi’ay a sauwac u suemetay a lala’, muculal saluyalu sa maliwasak.
lalangawan (文化)
Pa-si 5 Lye-ya-al (雷亞爾) ku belih nu kalisiw, Sin-si-lan 2 kalibuwa' izaw ku bacu nu tabakiay salengacay a badakuwang. Syang-kang yadah ku singanganay a kakitizaan, mahiniay takuay a talastas (鶴藪), likelikenan a talastas (白鶴洲), bawbiay a talastas (鶴園街), iayaw hatu i kilakilangan a badakuwang ayam. katuud ku muenengay nu tabakiay salengacay a badakuwang, nika katuud ku patelacay a tademaw tu piciyut ciyut nu talasta, sisa ngangan nu kakitizaan hantu pasumaden amin tu “talastas” a cudadan.
adidi’ay badakuwang (小白鷺)
tayayu’ nu uzip pakala tu 56 cm, salengac amin ku banuh nu uzip, kasiwawaan tatangahan seday sa ku tusa adidi’ay tanayu’ay a banuh, kulul atu baluwang mapungpung ku banuh, katangasaan tu malawpes tu. adidi’ tanayu’ lumeni’ay a sangutuc, lumeni’ ku padahaw, kulawlaw ku sazipa’ ku kuku’. kasiwawaan i kasabeleng nu dibu alaawaw sa kusini. idaw aca ku adidi'ay a badakuwang sumilaw ku kuku’ sumilaw ku padahaw.
malaliwaliwah (分布)
sadingsing u lalud tini amin tapiingan nu tukus matasunay a taku mabalakas mikilim tu kakanan, laku, tukus nu sauwac, likelikenan, tasutasunan, atu mililis tu bayu adidi’ay a sauwac, saluyalu sa maliwasak muculal. kalaliwaliwah tini i bey-cuw, U-cuw, Ya-cuw atu Ta-yang-cuw, i Cung-kuw angangan maazih ku Cang-cyang satimulan a kasa kakitizaan atu Hay-nan-taw, i kasateban a kakitizaan hatu u talastas ayaman, satimulan hatu u liyuliuy a ayaman. maazihay tu i Taywan.
kakanan (食物)
魚、甲殼動物和昆蟲. 以各式魚蝦為主食，覓食時會用一隻腳在水中擾動.
cidek a wayway (特徵)
鷺科鳥沒有明顯的嗉囊，食道中部膨大，整個食道都能儲存食物. 鷺科的鳥具有發達的粉䎃，在胸、腹和脅部成斑塊分布.
kananaman (習性)
鷺科的鳥多棲息在濕地環境，近水林區也有活動. 它們大多要遷徙，並選擇固定的地點築巢，繁殖期時多群居營巢. 鷺屬、白鷺屬、牛背鷺屬、池鷺屬、夜鷺屬多結群在樹上營巢，稱為鷺鷥林，葦鳽屬、麻鳽屬的鳥多在蘆葦或草叢間棲息.
badakuwang i niyazu' (部落裡的白鷺鷥)
從以前就覺得白鷺鷥很厲害，有人耕田牠就知道，牠在天上飛的時候看到的，因為翻土的時候，有水氣，水氣再經過陽光折射，在遠方牠看到了就會飛來吃蟲，翻土後蚯蚓出來.
kaduwangay a lutuk nu sapaiyu
nilacul（內容）
nanu tawyaay tu a lutuk, u kakahemekan a lutuk, taneng malasapaiuan nika i nalutuk, u sakapahay sakatini i udip i nalutuk tu kaduwangay tu mihmihcan idaw tuway, i caay katabaki ku langaw, adidi’ ya pahpah hantu sa mahida, u dinum madicem mahidaac, u salusalus a dihen u balu’ nida sa, masacacay saan mahida, u silusi nu tangah ku palu satasasan ku sumanahsumanahan ku kulidi palipay malasalengacay tu u maikesay tu ku nisausi, masacacasa makudus sadicemsan maikesay ku balu biyuhan nu malisa mubahel mahedi I lalasa mulangaw tu tumih mihcaan, u nikasibalu satusa i lalud tangasa I balangbangan ku langaw nu kaduwangay mulangaw.
u kaduwangay saka nicumin yunahida palasapaiyuen nu babalaki a nu adada ku tangah, mata,bili’aca caledes malbawa’ atu maduka miala tupahpah mibengbeng patahekal tu cica’ nukabi cananumem a nu matasa patesi i mata anu bili atu malebaw kuduka bengbengen kupapah padepi tu bili u duka sini kakapahan u langaw nu kaduwangay mabin idaw aca ku 千里光鹼（senecionine）labu sa idaw ku nu adidiay a 氫氰酸.
badakuwang
lakalakalan (分布)
i Taywan hinaazih ku adidiay a badakuwan, ya adidiay a badakuwan u tayniay mueneng a badakuwang (liw-niyaw, 留鳥) kuheni. tu i Taywan palatuluen ku ayam: sakacacay: tayniay mueneng a ayam (liw-niyaw, 留鳥), sakatusa: i kasienawan tayniay a ayam (hu-niyaw, 候鳥), sakatulu sa u micaliway a ayam (ku-cing-niyaw, 過境鳥).
nipaluma-punelay lalapi, ponelay lalapi
punelay lalapi, ponelay lalapi
分布全台低海拔，尤其是潮濕地.
badakuwang
kalakalak a kakitizaan (分布地域)
Fuy-cu(非洲), U-cu(歐洲), Ya-cu(亞洲), atu Ta-yang-cu(大洋洲).
kauzip (生活)
多生活於稻田、湖泊、沼澤及灘涂、築巢於村寨附近的喬木和竹林上以及在貴州分布於海拔400-800m. 該物種的模式產地在印度尼西亞爪哇.
Make-pay 馬克白
《馬克白》（英語：Macbeth）是莎士比亞最短的悲劇，也是他最受歡迎的作品之一. 常被認為是他悲劇中最為陰暗、最富震撼力的作品. 故事的地點設在蘇格蘭，並以戲劇的方式、通過心理作用、政治爭鬥的方式觀察了追逐權勢而背信棄義的邪惡.
balad
u sulit nu Hulam atu Amilika
洪水是一種自然災害，指河流、湖泊、海洋所含的水體上漲，超過常規水位的水流現象. 洪水常威脅沿河、湖濱、近海地區的安全，甚至造成淹沒災害. 洪災是因自然降水過量或排水不及時造成的人員傷亡、財物損壞、建築倒塌等現象，洪災發生時不單會淹浸沿海地區，更會破壞農作物、淹死牲畜、沖毀房屋. 此外，氾濫使商業活動停頓、學校停課、古蹟文物受損、水電瓦斯供應中斷，更會污染食水及傳播疾病.
Yubang
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
kabus
udang a wayway (蝦的典型形象)
一般被稱為蝦的動物都有較長的腹部，與螃蟹短小的腹部明顯不同.
kakanen (食用價值)
蝦既可以作為調味品，又可以作為一道菜的主料.
papahabayan tu udang (養蝦場)
Pahabaysatu tu udang i bayu yadah ku sapakan nuheni tu cancanan apapakanan, u sapakan nuheni mila’cus tu bayu nai aca ku saka tanektek nu saka udip tada misumaday tu bayuan, nina nika sumadan milaecus tu damaydamayan.
Taywanay a udang (台灣米蝦)
itini i sakaudip numita, yadah ku katawidan kanamuhan numita, tada kanamuhan nu katuuday.
Russia
kakininan nu kanatal demiad(國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 12 bulad 6 demiad.
kabus
Taywanay a udang (台灣米蝦)
屬於陸封型生物，從生長到繁殖皆不離開原生水域，直至成熟後再孕育出下一代.
台灣米蝦是匙指蝦科米蝦屬，觸角下方的鱗片構造具有細毛，是匙指蝦族群的特徵.
Russia
Cen-ce (政治)
俄羅斯聯邦實行的聯邦制及半總統制，以俄羅斯聯邦憲法和法律為基礎.
nisulitan nu hulic nu Russia lanpan sanfa (俄羅斯聯邦憲法), Russia lanpan (俄羅斯聯邦) mikaygi satu u Russia lanpan (俄羅斯聯邦) a dayhuw atu lifa a kakilian, a kakulian sikawaw, siaiyun a ngangan u kanatal Duma (杜馬) saniyun a ngangan u lanpan wiyunhun (聯邦委員會).
Cungtun u kanatal nu sakakaay a tademaw, u nuhitay a sakakaay atu kanatal nu kalihaday sakakaay mikaygi nu sakakaay, u binawlan a tademaw kumi singkiway a patahkal, tungus nida mikuwan sa enem a mihcaan, taneng mikinacacayaca matulin.
kabus
Taywanay a udang (台灣米蝦)
matatungusay adadiputan atu tademaw nu kasasiduma’ amaudip, anu mahicahica kuni ka lahad nu sakaudip atu sapidiputaw tu tademaw nu sakakapah nuni kaudipan, sapidiputaw a wayway a caay piteku.
liel
kakuniza:kidu kakuniza:uzip
ulic- pasimalay a babalaki
u belih nu Hulam
有許多人，他們每天的生活很不和諧，充滿了軋軋聲，咒罵聲……. 他們需要喜樂的油、溫柔的油、關切的油.
5
Pulunayliceci伯魯乃里茲基
它长长的券廊在佛罗伦萨拥挤、弯曲的街道上非常少见，其8米高的拱券更是让人一见难忘.
balakas-u zikuc aku, piuwak tu kabi
masatekeday-sulit
tahka 餐會
Pulunayliceci伯魯乃里茲基
1401年，伯魯乃列斯基參加了為佛羅倫薩聖喬凡尼洗禮堂設計新的青銅大門的競賽，參賽者還包括一位年輕的金匠洛倫佐·吉貝爾蒂.
Russia
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
ulic- sakul a di’tu atu lisin nu kilang
ngatu-5
u pina:ay henay a malebut ku mihecaan, mipupuay tu baki niyam, sakul atu kilang a pauzipay, kahemekan a demiad ayza. u thumb|533x533px|sakul a kilang-茄苳樹 pulung nu wawa niyam, inikelid nu mituduay, mihaming tisuwan. ikawili sipapah nu paza’, ikawanan sitayu’ ku lima, satudud a dadiw, saahemihan patukuh tu nabalucuan.
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
アカギ（赤木、学名：Bischofia javanica）https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%82%A2%E3%82%AB%E3%82%AE thumb|400x400px|papah nu sakul
sapasubana’ nu mapalaway i 2018.01.27
sapasubana’ nu mapalaway i 2018.01.27
kadihi nu Bulad Dietu
balakas-u zikuc aku, piuwak tu kabi
masatekeday-sulit
uwak 喝
sapasubana’ nu mapalaway i 2018.01.27
sapasubana’ nu mapalaway i 2018.01.27
u sasumidang a kungku nu Kumud atu Piya
lawal
likisi (歷史)
最早記載飛鼠並且給予定義的是公元前三世紀中國的詞典《爾雅》. 但由於科技等多種原因的不發達，對飛鼠的定義比較含糊，並且由於飛鼠可以滑行將其定義為鳥類的一種. 之後隨著時間的推移越來越多人開始研究飛鼠這一動物，並細分出多個屬.
sapasubana’ nu mapalaway i 2018.01.27
sapasubana’ nu mapalaway i 2018.01.27
表現優異的古穆德受到忌妒者的排擠
ahican ciniza maala ku balucu’ nu sangulan a lingiw
lawal
hicaen ku pisikul atu pahabay (保育狀況)
lumeniay lawal a Tabuk,  (Hey-fey-su su, 黑飛鼠屬)
nipaluma-kusuy, kosoy
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p165
kakuniza:nipaluma kakuniza:mauzipay
Nikeli-tuo tademaw 尼格利陀人
Nikeli-tuo
miduduc miadih tu sakalecad tu udipan, Nike-li-tuo naw saan u sakaledadan nu tademaw anikapulungan sa. sasa. mikikiway tu mililiday sakamusa, u nuheni hantu i Tuon-na-ya kapulungan atu Pa-pu’-ya kapulungan tu laa’dan a masapatelekay, sakamusa u masacacaya ku nuhen a malakaputay, patinaku tu caay kaw malecaday ku lalilidan. nuheni hinaala nu Nan-daw-zen, itini i niyadu’an masacacaya a binacadan.
lalingatuan 起源
tadengan, numahiniay itini i tusep-caylu mihcaan tu ayda a mihcaan tunipikawawan idaw tu ku patukilay, nina kawaw sitahekalay tu nu laheci, kinihan u Ni-ke-li-tuo-zen a niyadauan inai’ ku aydaay nu malecaday a tuas. aydaay tu a mihcaan tunipikinkiwan, tinaku Larena a tademawan.atu Ka-e-huo-hu tademawan.
An-ta-man-subal 安達曼群島原住民
目前有4族：大安達曼人（Strait Island）、加洛瓦人、翁奇人和桑提內爾人. 安達曼群島上的矮黑人與世隔絕，拒絕與外界接觸. 其中桑提內爾人的身高較其他地方的矮黑人高，平均身高約160-165公分高，不符合矮人的定義（矮於150公分）. 目前估計只有少於1000人仍然生存. 加洛瓦族人口250-400人.
Mikel.tesawansseti米格爾·德·塞萬提斯
推測塞凡提斯出生於馬德里附近的埃納雷斯堡.
Sapisinanut sa u tatangahan ni ngangan ci sayhuntisse”sawitwla”nayay ku cacanan anisulitan tu kakawaw nida, u calekakaan nida cayay picukaymas.
他僅僅是從阿爾及爾被俘歸來後才開始用這個姓——這很可能是為了將自己與那個被宮廷驅逐的「米格爾·德·塞凡提斯·柯爾提那斯」區分開來.
並沒有確切資料表明塞凡提斯的受教育程度，但可以確定的是，他沒有上大學.
Seqalapit
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Salaka-cani-zen 薩拉卡察尼人
儘管古典時代與中世紀時代對此少有記載，但多數學者認為薩拉卡察尼人是希臘人，可能是希臘古典時期前當地土著牧民的後裔. 理由基於語言學上的證據，以及傳統文化和社會經濟體制的某些方面. 一個基於語言學和物質文化的流行理論稱，那些在山上與世隔絕長達數個世紀多利安人是薩拉卡察尼人的先祖. 他們的起源一直引發著廣泛而永久的興趣，從而導致了數個在薩拉卡察尼人周邊的實地考察.
sapasubana’ nu mapalaway putiput 2017.11.25
sapasubana’ nu mapalaway putiput 2017.11.25
撒族的起源傳說是什麼?
A-la-tin
kakungkuan a kamu (劇情)
Cia-fang (Jafar, 賈方) u A-ke-la-pa (Agrabah, 阿格拉巴) wan-kuo Su-dan (蘇丹) wan a Ta-wi-ci-e (大維齊爾), mangalay cinida micumud i mitimaay a buhungan, dayhan tiyabuhung idaw ku muenengay a lalimenah nu di'tu a dinki.
balat
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
sapasulit-tayza Yilan midang cacay a demiad
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
宜蘭縣
sapasubana’ nu mapalaway putiput 2017.11.25
sapasubana’ nu mapalaway putiput 2017.11.25
izay ku angangan nu Sakizaya ci Butuc atu ci Sabak?
A-la-tin
kakungkuan a kamu (劇情)
misababalaki ci Cia-fang (Jafar, 賈方), alanida ci A-la-tinan (Aladdin, 阿拉丁) namakayda i papululan pataydahan i buhung.
u lalimenah (Genie) sakamusa ci A-la-tin (Aladdin, 阿拉丁) nan, taneng cinida asingalih ci A-la-tin (Aladdin, 阿拉丁) tu tuluay a kasingalihan, ci A-la-tin (Aladdin, 阿拉丁) sakamu hanida ku lalimenah (Genie), mangalay cinida acaay kasingalih tunu udip tu a kasingalihan miliyas   tina buhungan.
精靈說，由於他長期都受困在這個神燈中，於是希望阿拉丁能夠用他的其中一個願望許願讓精靈能夠離開這個神燈.
liman·falanke·baomu
kakiliman
liman·falanke·baomu（Amuhuwan: Lyman Frank Baum, 1856 mihcaan limaay a bulad sabaw lima a demiad tanga sa 1919 mihcaan limaay a bulad enemay a demiad）, singangan aca tu fukelian · baobo, u Amuhuwan ku misulitay、mikikiay、nisulitay tu aadihan a sasulitan, namasacacay nisanga tu aadihan.
sapasubana’ nu mapalaway putiput 2017.11.25
sapasubana’ nu mapalaway putiput 2017.11.25
為什麼南勢阿美群與他們有關?
A-la-tin
kakungkuan a kamu (劇情)
後來，阿拉丁就將茉莉公主送回了她的皇宮，兩人也親吻了.
sapasubana’ nu mapalaway putiput 2017.11.25
sapasubana’ nu mapalaway putiput 2017.11.25
masasiket ku heni tu lala’ atu maluk haw?
u canan ku masasiket nu mapalaway atu midiputay a Dietu?
Yuku Tipus Sayun.
thumb|Oryza sp (HEI !)
A-la-tin
kakungkuan a kamu (劇情)
namahini satu, ci Cia-fang (Jafar, 賈方) cukamasen tu nida ku sakatulu a nidatengan, mala lalimenah.
nikuda satu, ci A-la-tin (Aladdin 阿拉丁) hiyanida ci Cia-fang (Jafar賈方) alaen nida ku baluhay a di'tu a dinki, pasu ci lago (艾格) helupen nida mapulung a pacumud. lalimenah saamelik sa hiyan nida ku di'tu a dinki ni Cia-fang (Jafar 賈方) sipatayda nida i nikatapaan nida tu di'tu a dinki nu punkangan.
ci A-la-tin (Aladdin, 阿拉丁) sadikuday idaw kuni pidatengan, paka lihalayen ku lalimenah sa,  ina lalimenah tanunamuh sa mapaaw.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (資料來源)
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%98%BF%E6%8B%89%E4%B8%81_(1992%E5%B9%B4%E7%94%B5%E5%BD%B1)#%E5%8A%87%E6%83%85 kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
balangbang
u sulit nu Hulam atu Amilika
Autumn (British English) or fall (American English)[1] is one of the four temperate seasons. Autumn marks the transition from summer to winter, in September (Northern Hemisphere) or March (Southern Hemisphere), when the duration of daylight becomes noticeably shorter and the temperature cools down considerably. One of its main features is the shedding of leaves from deciduous trees. thumb
’Oponoho
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya itini.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Ryohen
u Tayan(Tayal) a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), inayi' tu ku zuma a cidekay a tademaw.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya itini mueneng, u Tayan(Tayal) a tedemaw amin.
nipaluma-pungaypin, pongaypin
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
lupaytewiyciya洛佩·德·維加
之后，他在耶稣会（也就是后来的皇家学校）继续深造. 1577年到1581年期间他在阿尔卡拉·德·埃纳雷斯大学学习四年，但没有获得任何学位.
akay caykanuneng cunida atu wayway masimal ku mata cay kadih malasunghu, u mikuwanay  cunidaan pasatedepen ku nipiedap tu sapicuda tu kalisiw,
tuyda a mihcaan 5ay abulad 29demiad ci lupay malingatu malahitay, pangangan mikaca i balunga,
limulak i uzip
lacul
u zuma a demiad, izaw ku da'cusay a kawaw ku kaput, sasukaedap kami, alaw mapawazay tu kya kawaw, mabalakitu ku balucu' niyam.
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun kakuniza:ulic kakuniza:2018-cacay
kaehkaba:oS
u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu kaehkaba:oS. u kasalumaluma’ nu kaehkaba:oS sa, 87 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 241 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 85 ku tademaw, pakalatu 35%.
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
kakuniza:niyazu'
sapibetik a kamu nu pakakawsan
ngatu tusa
namilawadtu ku balucu' tu nikapatay atu mauzip aca 心靈經歷死亡與重生
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考資料)
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
sapibetik a kamu i 20180616 -u kawaw nu pacakat tu amalawpesay a kamu
lacul nu sapibetik a ulic
pauzipay tuyniyan u lala’
minanam tu nakamuwan namu i kasumamadan
ulic- sapupu tu hekal
ngatu-4
inayi’ ku tanengay a demiad kitidaan, u lala’ atu u hekal nu tahek, amabades tu kita maudip. amisuayaw kita tu nayi’ay ku kakanen, kasumad nu demidad, milaliday a imelang, anu mahini tu, amalawpes ku tademaw atu tuud aadupen, a duut tu amin kanatalay malala’gi.
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
環境保護（簡稱環保） https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8E%AF%E5%A2%83%E4%BF%9D%E6%8A%A4
u belih nu Hulam
2
sapibetik a kamu i 20180616 -u kawaw nu pacakat tu amalawpesay a kamu
lacul nu sapibetik a ulic
amingatu ayza aminanam tu
buhaten haw ku ngapa niza
Awcuo yuncumin 澳洲原住民
katukuh i Awcuo siluma’ 到達澳洲並定居
itini i Awcuo kaadihan nu satabalay ni pelaan nu aydaay a tademaw nu liwan a kidu u “ Mangke-zen”, nisausian tuni kaudipan han mabatad tu ayda nu siptu-sep-sep-sep mang nu mihcaan.
tina tusep-caytu a mihcaan napatahekal tu nisulidan, idaw ku nakamuan nipatahekal tu sip-sep-sep-sep a mihcaan, simakaydaay i Intu katukuh i Awcuo tabakiay nu ciin muculil. tawya a zitayan, unikilukan nu Awcuo tu sumamaday, kasumadan nu gigicu aru kakanen a zitayan, sisa micuduh tina tusaay nu laadan a kanki.
lasusipanya拉索西班牙
又创作为数甚多的世俗音乐如牧歌、村歌、法国歌谣曲、德国歌曲，鲜明地表现出世态风俗的场景.
nalimaan ni lasu sakanawlan masaniyadu` kalamkam katinengan tu kasakaydih an nu katuuday.
互相呼应. 可谓曲尽其妙. 拉索的作品非常具有生活的情趣.
Yi-wante’- zen 伊萬特人
tademaw atu pilisinan 人口和信仰
caysiw-siwsep mihcaan, tademaw nu Yi-wante’-zen makaala tu caylim-sep-tunem a mang nu tademaw, miki caysiw-walsep a mihcaan tu caytu-sep-siwcay a tademawan macunus tu tusip a kilacan. nina tademaw makakenih tu enemay a kakitidaan, muenengay i Pase-ku makaala tu luwal a kilacan, Yipa-yate’ makaala tu tulu a kilacan, Sapu-tan makaala tu caytu a kilac, Maha-tuo cacay a kilacan, Uyugan atu Yihun-na walu a kilacan, itini i tusep-sepsep mihcaan anipicumudan misausi tu tademaw, patan subalan nu caynem-siptu-cay mang nu tademawan caylim-wal-lu-sip mang nu tademaw u Yi-wante’-zen.
sapibetik adadiw
主祭祀在祭祀的歌曲
hu huyan i yahu i hay yu hu wayyan.
Rʉhlʉcʉ/Haising
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
balaut
u sulit nu Hulam atu Amilika
蛙類，俗稱水雞、田雞、石雞，台語俗稱四腳仔、四腳魚仔或水雞，大約有4800種. 主要包括兩類動物：青蛙和蟾蜍. 這兩類動物沒有太嚴格的區別，有的一科中同時包括兩種. 一般來說，蟾蜍多在陸地生活，因此皮膚多粗糙；蛙體形較苗條，多善於游泳. 兩種體形相似，頸部不明顯，無肋骨. 前肢的尺骨與橈骨癒合，後肢的脛骨與腓骨癒合，因此爪不能靈活轉動，但四肢肌肉發達. 蛙類和蟾類很難絕對地區分開，有的科如盤舌蟾科就即包括蛙類也有蟾類.
kahkahoe’an
u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu kahkahoe’an. u kasalumaluma’ nu kahkahoe’an sa, 59 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 146 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 104 ku tademaw, pakalatu 71%.
u cidekay nu Taywan Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
sayaway a binacadan
nilaculan
目前「印地安人」（Indian）這詞雖然依然是法律用語，但在加拿大的已漸漸不再使用.
u kakawaw
第一民族的生活並不理想，他們中大多數人的生活條件只能比得上如海地這樣的開發中國家.
lisin- Misaudad- misaudad nananuman
ngatu-2
sakayulu ademidiad, misatunuz ku mapalaway amin, tusa ku tayu alangau iluma’ nu tumuk, malingatu paudad han nu tumuk. saayay,tadietu tu mapalaway amin, maluyaluy tayza misaliwut tu putah nu tumuk, i ayaw nu mapalaway ku selal(kapah), a mibasbas tu zazan a mililid kawil alima snutakid, kawanan a lima sa sapuhpuh, yamapalaway amin sa miwatawat amin sa miwatawat amin tu sapippuhpuh nuheni, sapaudad a palaw, talaayaw, tazikuz, pahanhan, a katutu i bayu, malalid ku palaw, milunguc ku wina nu mapalaway, mapazazan tu sakatukuh i luma’ nu tumuk, adasay masikul tu nu udad adietu ku kelal, mapasenget tu, mapalaway a wina sa mihaymaw mizawis tu saka udad a sulul, thumb|400x400px|misalisinay a mapalaway palima tu sasulul nu udad, tayza i luma’ nu tumuk, a mipazen tu tunuz, daedac atup ah, sapazawis, adasay, udad, adietu, kelekelen atu dietu amin. thumb|20170117-mibetik tu nababalaki-1|400x400px
sayaway a binacadan
u kakawaw
unikaudip nu lutungay tahina ku maudipay, 2001 isaw ku nisausi sayaway a binacadan tatama tatayna maselep ku nikaudip
lisin- Misaudad- misaudad nananuman
ngatu-4
sakatusa ademiad, kenutan tu tapuku, cayay ketenes, tansul satu maudad, sinanum tu ku nipalumaan, mahiza ku mapalaway hananay. Midiputay tu niyazu’ kuheni, u sangaw nu tademaw atu dietu ku mapalaway, izaw ku mapalaway kiya madiput nu dietu ku niyazu’.
Seqeciin
thumb|Dawu (Taitung)
u siwkay nu niyazu’
台東縣大武鄉大竹村，位於加津林溪出海口北岸河階地，為東部Pakarokaro群之古老部落. 在排灣族稱為Gazelin，是「接近」的意思. 加津林亦為東部Pakarokaro群之古老部落，其原居地為屏東縣Pulci社. 在清代的時候，名為「鴿子籠社」，在日治時期改為「加津林」.
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Rwanda
Rwanda nubabalaki a palaw numi palaway 盧安達傳統舞蹈表演
dadiw nuheni mahiya nu Africa (東非) Congo (剛果) atu Amilika (美國) a dadiw kangadahan.
Rwanda (盧安達) nitenun tu kanas 盧安達人編織的籃子
nisangaan tu cancana sa u tai’ nu katalan ku sapalamel tu cancanan nu lala, saupuen patideng mala kaku ku wayway a kulitan. dumasatu nalimaan idaw henay ku diwas atu kilang ni tuktukan.
Rwanda (盧安達) tu mihmihcaan idaw ku sabaw tu caay a kanatal u papahanhanan a demiad, sifu alahican matineng misilsil tu papahanhanan. sepatay a bulad pitu a demiad u binacadan nu kapatayan a demiad, nikudan nu pilipayan han u pilungucan a lipayan.
每年的7月4日是解放日，用來慶祝盧安達愛國陣線戰勝胡圖族極端分子.
過去幾年的發展也沒有讓國民失望，盧安達並不是傳統咖啡生產大國，但這幾年來因為政府推廣與私有化，盧安達咖啡在國際精品咖啡市場漸漸展露頭腳.
R’ra’
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
Salengacay suleda a kung-cu
kungku (故事大綱)
padek a wina matineng tu a mipatay ci Salengacay suleda a kung-cu, satu miculcul tya miadupay a tademaw ladayen ci Salengacay suleda a kung-cu patayzaen i landaway a lututukan mipelu’ tu balu patay’ han tu, mamin sa patay hantu ciniza, a izaw ku sakatineng a mapatay, padek a wina misalunguc tya miadupay a tademaw alaen ku balucu’ ni Salengacay suleda a kung-cu pazengen i haku pabeli han kaku. satu, miadupay a tademaw pakazih ci Salengacay suleda kung-cu tu salungan caay kalesem mipatay cinizaan, sakamu han tu niza anu caay patayen niya padek a winw kisu, a caay piales, bahbahan niza pasayzaen i kilakilangan papilaliw, kabili mulaliw tahdikuc amana tu kataluma’ haniza.
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
安東尼奧·費雷拉1528年－1569年），文藝復興時期歐洲葡萄牙的詩人和作家. 他主要以古羅馬時期的詩人賀拉斯的古典風格用葡萄牙語進行創作.
Salengacay suleda a kung-cu
kungku (故事大綱)
salengacay suleda a kung-cu i kilakilangan malikeluh ku katuuday aadupan, i pipadang nu heni, matepa tu ni salengacay suleda a kung-cu ku nu eli’ay a luma’ (u luma’ nu papituay apuyu’ay a tademaw).
基於七個小矮人忙於工作，白雪公主見他們的家亂七八糟，估計他們大概是沒有媽媽，於是決定留下來當他們的媽媽，替他們打掃房子. 隨後當白雪公主勞碌完一整天，步上房間去休息，見到七張床，每一張的刻印著名字，包括：萬事通，愛生氣，開心果，瞌睡蟲，害羞鬼，噴嚏精與糊塗蛋. 白雪公主快要累死了，就此躺下來睡香了.
i bukubu, padek a wina tizeng sa i nuayawan niya Di’tu dadingu pakatineng cinizaan miadupay a tademaw mapabeli tu niza kaku tu kapatayan a sakatineng ni Salengacay suleda a kung-cu han niza, sakamu han niya Di’tu dadingu ciniza izaw hena ci Salengacay suleda a kung-cu, mueneng i nu eli’ay a luma’ tu nu papituay apuyu’ay a tademaw, niikec niza sa u balucu’ nu pabuy. masakunga’ kya padek a wina, linges sa sabilil satu muculil tayza i sasa pisinga’an tu tuud malingatu milekawaw amicuay ci Salengacay suleda a kung-cuan. malingatu tu mitanam misengel tu zumaay nu Di’tuay a sapayu ngay u uzip mala u balakiay a tatayna, sangaleb misanga’ aca tu cacay u siledekay a pinku, sapakaen ci salengacay a kung-cuan, ngay tahadauc mahiza u mapatayay ku bi’, sangaleb u tatenga’ay mapata tu ciniza asaan kya papituay apuyu’ay a tademaw a mitadem cinizaan. “amihulak tu tima’ “a miliyas tu mahini mapatayay a nikabi’” uyza u tatenga’ay a sasumidang saayaway a nikisu kya kapah”.
眼見情況不妙，牠們一窩蜂啄走繼母后及其手持的蘋果，卻反而被白雪公主驅趕. 繼母后想出一個辦法，她假扮患上心臟病，成功騙了白雪公主. 白雪公主扶她進入茅屋休息，並盛水給她喝，繼母后趁著她不為意之時，繼續手持毒蘋果，臉上掛著一副老奸巨猾的表情，動物們認為事態嚴重，逐跑到礦場通知七個小矮人，回去拯救白雪公主.
papituay apuyu’ay a tademaw ceku’k sa pakazih ci Salengacay suleda a kung-cu mahiza u mapatayay kubi’, biyalaw sa ahicaen sa. papituay apuyu’ay a tademaw caay kalesem amitadem tu mahizaay u balu kasalungan ni salengacay suleda a kung-cu, u heni uyza u nu galasuay atu kimay tu niseyki tu cacay a kapangan, sademian salabii sa misebeng cinizaan. cacay tu a mihcaan hawsa, izaw kya malakapahay u Bow-lu-liay a Wang-ce atu ci Salengacay suleda a kung-cu masasuazih kasenun sa masasunamuh, cekuk sa ciniza amatine tu kapatay ni Salengacay suleda a kung-cu pulung sa tayza i nuayawan a kapangan niza, lalum sa misuayaw ci Salengacay suleda a kung-cuan amikisu miliyas.
salunganay ku bi' a tademaw
kungku (故事內容)
隨後，菲利浦王子到了塔頂，給了奧蘿拉公主深情的一吻，奧蘿拉公主從沉睡中甦醒過來，全國百姓也隨之醒了過來，在大家的祝福之中，王子與公主翩翩起舞，從此他們便過上了幸福甜蜜的生活.
balaysan
siwkay nu balaysan
u balaysan sa, u nipaluma nu niyazu'. cacay a mihca tabakiay a lutuk. hali caledes, caay katalaw tu caledes,caay katalaw tu balad. kya paenu' sa kya kulit u sumanahay atu sangelacay. mukan ku tademaw, mukan tu ku aadupan. taneng misanga' tu epah. u kapahay a nipaluma nu niyazu'. u balaysan a papah siwalak, sisa amana mukan kya papah, amana pakan tu aadupan.
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
aseteluhuylatla（Ferreira）sakasenengan nida a nalimaan a nisangaan sa wida tu u putawya a tademaw ssayaway nikalalum, winitu u u-cu nusipunu`ay a nalimaan misulit, sakatusa a kalalum, .kanahatu mahida nu nababalaki nisangaan tu sapatinangkay a taayaw, nika naynayi kuwayway nidasangaan, widasa u wang-ce sitatudungay a nitadasan amisangan,
lisin- misaudad- misaudad nananuman
muazih tu tatengaay Hulam a kumu (漢譯參考)
很多年以前，部落的人全部是種田的，大家忙了一陣子，稻子，玉米蔬菜都已經長高了，五月天一直是太陽天，向天空一看，跟朵雲被孫武空帶走了，連一點點白雲也不留下，天上再不下雨，今年大家就要餓肚子了. 於是；頭目召開緊急會議，決定邀請祭師祈求雨神佈施甘雨，經祭師同意於三天後祈雨，於是；祭師團隊在伊那(Ina)的指示下，進行淨身沐浴，做施法前的準備.
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
anu misalisin ku babalaki atu mapalaway, saayaway a kamu kuini.
baliws
baliws, baliyus (颱風) thumb|izaw tulu ku baliyus
Auckland
Au-Ke-Lan (奧克蘭)
satabakiyay nu tukay u Au-Ke-Lan (kamu nu Hulam: 奧克蘭, Auckland) nu kitidaan itida i nutimulan a taypinyung (南太平洋) timul nu sasulitan 37 tu' (37 00 S, 南緯37度).
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
nikapatayan 1569 amihcaan 11 abulad 29 ademiad “41 kumihcaan”
nipaluma-kupa a kilang
u balu nu kupa a kilang, ya masakupaay atu sapaluma, u hekal azihen (木棉花、棉絮及種子、外觀)
tu mihmihcaan tusaay a bulad katukuh sepatay a bulad maluayaw sibalu, nudikudan sa sipapah. tabaki ku balu, lima ku pihpih nu balu, mahida u macukenaay nu tieku ku wayway, tusa a hekal idaw ku mahidaay u bunac a banuh, masakama takuliyaway atu masakama sumadahay a kulit, idaw aca ku takuliyaway nika inayi maadih. milaupay misebengay i hekal tu balu a papah sa u lumeniay makulahay ku kulit, masakawa ku zayliw.
Yuchi
kakitidaan（地理）
魚池鄉位於臺灣脊樑山脈之西方，地處山地與西部平原之間，全鄉海拔介於500到2200之間. 地形甚為複雜，除受褶曲作用外，亦受到斷層與河川侵蝕之影響，以致境內山丘密布，其間羅列許多大小不一的盆地、急陡斜坡及崩塌地.
Auckland
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Da-Yang-Cuo kakuniza:New Zealand
Yuchi
kakitidaan（地理）
nu labuay a masapindan a malawis tu 0.1 pinng-hung-kung-li tabakiay adidi’ay izaw ku 14 kayadah, u ngatu nu Pu-li-pen-diay. i labu u satabbakiay sa Yi-ze-pen-di, kaahebal 21 pin-hung-kung-li. u sakatusaay sa nu tepanay i sakatiml a ze-ye-ten a pen-di, 5.4 pin-hung-kung-li, i besus sa i edip-tiimulay. atu Tul-se, Tung-key tusaay a. pen-di, cacay sa 1.7 ping-hung-kung-li kaahebal, ya a zumay sa 0.7 ping-hung-kung-li.
台灣史前時期至明鄭時期
早在台灣史前時期，魚池地區即有人類在此活動. 1900年（明治33年），日本考古學者在水社及珠仔山（今拉魯島）採集到打製石器及磨製石器數件. 1955年（民國44年），國立臺灣大學及南投縣文獻委員會之考古組也在光華島（今拉魯島）、水社、文武廟、青龍山麓的潭邊，採集石器與陶器數千件. 證明在石器時代的文化已相當進步，並形成一個獨立的生活組織.
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
u mabelecay a babalaki nu mita. pidiputen tu sakizaya.
pakasipisin ku ngangan nu sakizaya.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Nuwa Watan o Kumud atu ci Tuku Sayiun
nipaluma-kupa a kilang
lalangawan nu imi (文化含義)
kupa a kilang mabuhat ku balu sa, i kilangkilangan niza nayinayi ku cacacacay nu papah, makunah ku ciid, u kilang nanu nu taaywan a nisuped tu sapalangaw a yiyubung ku sapahabay cinizaan.
thumb|Semal (Bombax ceiba) flowers in Kolkata W IMG 4116
LINE
kakiliman:
]] pakayni tu “LINE” sapamata misengi atu malecaday a sapamata ,adihanita “Line(siyawcii)”.
nilaculan:
縮圖|cizu nu lane Line sapatadu a kawaw mahida nu kakawsan a dinsin pacakayay patudud tu yadahay nu dawmiay a sulit, mahida u sapatelay nu dingkiay masasusakamu sapatadu atu kasenun sa tanuayawan, taluayaw masumads mupulung pasasuala tu cacanan nu sakaudip a kitidaan.
Hinamacalilaway a sulit tu patucek mikinsa
i Cungkutalu micukaymasay a tademaw sa, pakayni i Cunghuwazenminkungheku patucek nu hulic, anu idaw ku utiihay a kamu kanca mitucek mikinsa, kasenun sa patasasa tu laecusay a sulit, anu pacumud tu micidekay asulit sa betil sa tahekal “ yani patayni tu sulit utiih, silemuden mamin kiya patahekal” sa idaw kunipaayaw, nika i Cungku Talu nu hekalay micukaymasay caay piyala tu mahiniay a sulit ilabu, caay aca picaliway tu nikinsaan a canan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan:
kakuniza:Uuy411110
R’uyan
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
sapihpih anu siuning mitepal tu udip mupihpih aimelang ku udip
musupet(聚集)langbul(灰塵)mangalep(更加的/比較級)
sapisaluma’
u auk, uway, uli’ ku sapisaluma’ nu Sakizaya a tademaw. Pakungku ci Tubah Kumud, ”u sinang nu buyu,u sauwac, u bayu atu sabatu ku kalangangan nu niyaniyazu’. pisaluma’an sa, mikilang, miauk, miuli’, mibaetu tu sapisanga’ tu luma’. paluma i liklik nu luma’ tu auk, kilang, uway atu pahecek tu baetu kalungangan nu luma’ atu biyaw.
Teng Li jiun
u sulit nu Hulam
鄧麗君（英語：Teresa Teng，日語：テレサ・テン，1953年1月29日－1995年5月8日），本名鄧麗筠，台灣流行音樂歌手. 1967年發行第一張個人唱片專輯，1970至80年代達事業高峰，是少數紅遍日本樂壇的外國歌手，在中國大陸、香港、馬來西亞、泰國等有高人氣，故稱「亞洲歌姬」. 1990年代初淡出樂壇. 父親是河北大名府人，母親是山東人，又因父親是國民黨軍人，鄧麗君畢生致力慰問國軍官兵，故又有「軍中情人」之稱. 1995年5月8日，她因氣喘發作猝逝於清邁；在她逝世後，香港與臺灣歌壇分別頒發金針獎及金曲獎特別貢獻獎以紀念她的成就.
lumingay
kakuniza:nipaluma
Saba'tu
satangahan(主題):
Saba'tu
bali
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會線上字詞典
caay kaw dadayumen a kawaw
caay kaw dadayumen a kawaw(不可能的任務)
ina iga malaheci tu caay kaw dadayumen a kakaw tu ba’ket a iga, izaw ku limaay a iga tu nu mikilulay—"caay kaw dadayumen a kakaw tu sakatusa (2000)”, “caay kaw dadayumen a kakaw tu sakatulu (2006)”, “caay kaw dadayumen a kakaw: misasengiay(相似、冒充) tu di’tu (2011)”, atu “caay kaw dadayumen a kakaw: malakuytay a kakitizaan (2015)”, “caay kaw dadayumen a kakaw: macelem(沉沒、瓦解) mamin (2018)”.
nitapalan (評價)
uynian a iga nipacakayan a aca sakatatuluay a katalakaw, a nu alesen ku nipaacaan sa, yadah ku mipuelac tina igaan, caay kataneng tu nu ayaway nipisanga’ a iga (hu-tan-miaw-suwan). i tizaan tu ci Tangmu Kelus a uzipan, caay i kakaput nu lekec ku sa paazihan. tawya u iga atu tilibiay a tademaw, palamuciliway nu tademaw. u zuma pipuelac tada yadah ku zumazumaay, a ngangan nina igaay a musiluy caay kasalungay azihan, anu caay ku sakapahay, sakamu sa nu (caay kau dadayumen a kawaw 2) micapi tu nu yaanay a iga.
nu labuway nikaydaan a kawaw (軼事)
kina iga sa, i Amilika u sayaway i tulu a malebut paazih i paigaay(電影院) paazih tu katuuday.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:MIku Kumud kakuniza:Sabak Nubu kakuniza:Lisin Kubung kakuniza:Miku Kumud kakuniza:Lami' Kulang kakuniza:Nuwatan o Kumud kakuniza:Buting Nukay kakuniza:Hana Ating kakuniza:Sabak Tutuy kakuniza:kapahay sapacelilan
Yungkilu
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 18 ku tademaw, pakalatu 5%.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'