cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kenya
u pala’ nu heni (地理)
u pala’ nu Kenya sa makaala tu limaay a bataan izaw ku walu, tulu a malabu a pin-fan-kung-li, i nu walian nu Afilika, i teban ku teleklal nu Kenya, nu timulam micapi tu In-tu-yang, i nu amisan micapi tu I-so-pi-ya, i ‘tip-amisan malalitin  tu Nansudan, i ‘tipan militin tu Ukanda, i timul militin tu Tansanniya. i saamisay sa Tulkanagin-ailayme tuluay a kalimucu Kalukukaylissan, i sawaliay sa Mandelacim, Su-ma-li-ya atu I-so-pi-ya malalitin, i sa timulay sa u Kulegin atu Tansanniya capi tu In-du-yan datipasan, i sa’tipan sa Busiyagin a wiydoliyakang.
kakapah ku nikapala’ i Kenya, u katizaan sa i buyubuyu’an a enal, delek nu bayu katalakaw tu 1500 kung-ci a enal, izaw ku sawaliay a talakaw nu enal limaay a lasubu a kung-ci, i ‘etip sawaliay nu Afilika mapela’ay i sawali a caay, namakai 2000 katukuh tu 3000mi katalakaw a enal, In-du-yanay a sadipasan 200 a km kaahebal a enal. nu Kenya a pala’ay maka i enal pasayza i telungay katalakaw telek nubuy a enal, ina enal mala tusaan nu tabakiay a papela’ tu i waliay, atu i ‘etipay.
(u kamu nu Hulam sa: 大裂穀穀底在高原以下450－1000米，寬50－100公里，分布著深淺不等的湖泊，並屹立著許多火山. 肯亞山位於肯亞中部，赤道以南約16.5公里，主峰巴蒂安峰海拔5,199米，山頂有積雪，為肯亞最高峰及非洲第二高峰，肯亞的國名也因肯亞山而來. 肯亞山中部有面積達715平方公里的地區被指定為國家公園，於1997年成為聯合國教科文組織世界遺產. 由肯亞可見位於邊境、坦尚尼亞界內的非洲第一高峰吉力馬札羅山 . )
nipaluma-tatutuin, tatotoin
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
Lubas-mapalaway-ngangan nu lisin a laylay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
napatizeng ni Tiway Sayiun kalisiw putiput(帝瓦伊撒耘基金會)
ngangan nu Pangcah-Kinafokong
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
Katrín Jakobsdóttir
Katrín Jakobsdóttir
nalecuhan ciniza i 2 a bulad 1 a demiad 1976 a mihcaan.
Kuli
thumb|Fuxing (Taoyuan)
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
tatiku
u sulit nu hulam：折返、歸還
petun ngangan nu Rukay-Karevala
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
Ron Bonham
5 bulad 31 demiad, 1942 a mihca, Ron Bonham, miunduay. (mapatay i 2016 a mihca)
nipaluma-kalitubah, kalitobah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p223
Kulilay Amit
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
aMEI_feat_阿密特的新浪微博
aMEI_feat_阿密特的Instagram帳戶
Narendra Modi
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 9 a bulad 17 a demiad 1950 a mihcaan.
petun ngangan nu Rukay-Kavianga
u siwkay nu ngangan
Rukay-wutay a ngangan
abinung
abinung
katuud ku pacakay abinung i Pingtung. hali caledesay a demaid. anu mahetik i bayu', taneng munabaw i bayu' tayza i baat a subal katakit.
u sulit nu Hulam
椰（學名：Cocos nucifera）是棕櫚科椰屬的唯一種大型植物，椰子是椰樹的果實，是一種在熱帶地區很普及的果實. 椰子樹的普及也在於其果實椰子可以在海中隨風浪漂流上千公里後生殖到離母樹非常遠的地方. 一般商業賣出來的椰子在收割時還是綠色的，未成熟的果實，它有點三角形狀，足球大小. 在泰國南部人們也利用訓練好的獼猴來採摘椰子.
Kuljaljau
thumb|Laiyi
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
United Kingdom
u United Kingdom sa i labu nu Europe, itiza i 54 00 N, 2 00 W.
Lesotho
Lesotho (賴索托)
u ahebal nu lala'ay sa 30,355 km2, u ahebal nu nanumay sa 0 km2
United Kingdom
likisi (歷史)
nu aydaay a Pule-tin (Britain (不列顛) timulan, maala ku Ingke-lan (England (英格蘭) niyadu'an atu Wi-else (Wales (威爾斯), naw Luo-mati-kuo (Roma (羅馬帝國) nu cacay a kenis.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
milasur tu kita tu sapatata / 我們準備好祭品
Lesotho
巴蘇陀王國早期
i 1822 a mihcaan sa, ya tapang nu Moshoeshoe (Mo-su-su 莫舒舒) sacacayay a se, patidengen nida kya Basuto (Pase-to 巴蘇陀) masahungtiay a kanatal. nika kacaliwayan tu ku cacay nu mihcaan sa, i ti 1823 a mihcaan kalingatu idaw tu ku kakilukilul sananay a nikalalaisan, tuya muenengay tu itini nuya Hulan u Boers (Pu’el a binacadan 希爾人), satusa masasulit tu ulic a pahulic.
nipaluma-hakhak
hakhak
(俗名：林投、華露兜、榮蘭、野波蘿、黃霸刺、黃霸頭)
Lesotho
賴索托王國時期 i nu hungtiay sakay nu Lesotho a tatukian
i 1966 a mihcaan cacay a bataan a bulad i sepatay a demiad, ci Moshoeshoe (Mo-su-su 莫舒舒) sakatusa nu se pabinawlan a kunida asa masakanatal, u ngangan nu baluhay a kanatal sa uya Lesotho a hungtiay a kanatal, u saduducan a sasikawaw sa nuyda tuway kasahungti, nika idaw ku nipaawas tu sakihulicay, nu Lesotho a masakaputay (BNP) mamikeliday a tademaw ci Jonathan (Ciyaw-nasen 喬納森) mala u sayaway a situngus tu So-siyang (首相).
nikaidaw nu masausiay nu  tademaw (人口數量)
(u kamu nu Hulam sa:賴索托人口約1,942,008.
United Kingdom
likisi (歷史)
cacay a malebut enem a lasubu idaw ku tulu (1603) a mihcaan, Ing-ke-lan (英格蘭) wan-kuo atu Su-kelan (蘇格蘭) wan-kuo nina tusaay a kanatal mala kuncu panlan (共主邦聯), cacay a malebut pitu a lasubu idaw ku pitu (1707) a mahcaan tatenga mapulung mala Tapu-letin (Britain wan-kuo (大不列顛王國).
1801年，大不列顛王國和愛爾蘭王國合併，組成大不列顛與愛爾蘭聯合王國.
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
u siwkay nu ngangan
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
7.layapen / 接納
nipaluma-diyung, diyong
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
(kamu nu Hulam:一般民眾應注意盡可能不要再食用守宮木來來當做減肥的用途，以免產生嚴重後果. ）
angangan (莖)
apuyuan nu langawan, talakaw han makaala tu cacay ~tulu a congchyy, ciit han langdaway ku kulit, satanayu sa adidi, yu mangaduhenay u pabaw kala diceman, maikes satu malamulmulay ku wayway, nai ku banuh nu langawan.
United Kingdom
likisi (歷史)
katukuh ayda, cilal itida i Ing-kuo (英國) putah nu bayuan a lala' atu ci I-li-sa-pay (伊莉莎白二世) ese u kanatal a sakakaay nu Taing-kuo-sie-wankuo (大英國協王國) katukuh ayda caay henay kahetik.
nipaluma-diyung, diyong
balu (花)
(kamu nu Hulam:花盤腺體 6，與萼片對生，上部向內彎而將花藥包圍；雌花：通常單生於葉腋. ）
United Kingdom
likisi (歷史)
在處理殖民地獨立問題時，英國利用「分而治之」的手段，在謀求本國最大利益的同時，給原殖民地帶來了極大的不安定因素.
tuni pisilud tunipisiteked a kawaw, Ing-kuo (英國) mangalay misa "babenis amikuwan" (分而治之) a wayway, tuni kangalayan misatabaki tu kapah, pabeli tu mabulaway a tademaw tu sakatawidan a kawaw.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
4.mibaung / 祭拜
9.kawaw / 工作(misakakawaw)
10.masasa / 恢復
nipaluma-halana
(俗名：仙鶴草、香港仙鶴草、白鶴草、仙鶴草、癬草)
United Kingdom
likisi (歷史)
nika ci Cayci-el fuzn (Thatcher (柴契爾夫人) mipadang tu Ing-kuo (英國) sakakapah nu sakaudip atu sakasasungay tu kanatal, kanatalay a pakuyuc masasubatad,sisa Ing-kuo (英國) idaw kumibabelihay nu Ing-kuo (英國) a tademaw. nikudan satu atu ci Make-lite' (Margaret Thatcher (瑪格利特·柴契爾) tu sakalecad a tan mihidahenay mililiday ci ye-han.mia-cia suosin (約翰·梅傑首相) nu Ing-kuo (英國) caay henay celak.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal
nipaluma-diyung, diyong
nupitaduan (使用情況)
dungnanya a kitidaan, u Feilubin, Taiguo a kitidaan, u mangaduay nu papah ku kakanen nuheni, lamit han milawpes tu akuti’ nu udip, mibakah tu ledek atu mipatay tu xijun.
Kumud Pazik
Kumud Pazik
Kumud Pazik (nay ? mihcan makatukuh i cacay walu pitu walu a mihcan siwaay a bulad walu a demiad), u Sakidaya i Taywan Takubuwan, u Takubuwa a kawaw atu nu kaliyawan a kawaw i tawya u kakelidan nu Sakidaya milpacaw, palapaudipay nu lamal hantu nu katuuday.
nipaluma-diyung, diyong
nupitaduan (使用情況)
(俗名：減肥菜)
Kumud Pazik
namahida satu
Pakilul aca tu mapatayay itawya a babalaki.
nipaluma-sumanahay a panay, tadapanay, bangsisay a panay
u yiyu nu sumanahay a panay (紅糯米營養)
sumanahay a panay u yiyu niza malakuwit ku madapanay, Taypalang(太巴塱) kilim naca nuheni a paluma ku nu sayaway a sapaluma a langaw. u madapanay nu yiyu nu epue kitalakawan ku salengacay a belac, nika matineng kisu, idaw henay ku mahizaay a tipus kikapahan ku nu madapanay a yiyu? micapi i ayzaay tusa a mihcaan, ya sumanahay a panay sa, u sakanamuhan nu malukay a mipaluma, yadah ku mahizaay nu baluay sumilaway a yiyu cinghwa su(青花素) sananay, wyni ya yiyu cinghwa su(青花素) sa, sakapahay mihaymaw tu gan hananay a imelang atu u kapahay nu langaw sananay a sapaculi’ tu yang-huwa-ci(氧化劑).
(u kamu nu Hulam sa:只是紅糯米的磷含量也高，和糙米等全穀類一樣不適合腎臟病人食用，輔仁大學營養科學系副教授劉沁瑜提醒. ）
talakaway a epec (生產成本高)
(u kamu nu Hulam sa:紅糯米只能在2∼7月一期作種植，這時節的陽光充足，紅糯米才會色深漂亮. 若老天少給了點陽光，紅糯米顏色就沒那麼好. ）
Kungadavane
u siwkay nu niyazu'
i Kaohsiung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kungadavane. u kasalumaluma’ nu Kungadavane sa, 186 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 614 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 592 ku tademaw, pakalatu 96%.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
Lubus-Mapalaway-Misaudad
sakatinacay 第一小段
cay tu kaazih ku balaut / 青蛙不見蹤影
petun ngangan nu Rukay-Keresa
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
nayay
(u kamu nu Hulam sa:沒有)
Romania
Roma-niya (羅馬尼亞Romania)
Roma-niya (羅馬尼亞)（Romania kamu : România）itda i Ocuo (歐洲) wliy timul. kanatal nu tipan u Siungya-ii (匈牙利) atu Sayel-wieya (塞爾維亞) malalitin ku lala, Pawcia-liya (保加利亞) itida i timulan, amis atu wali amisan sa u Uke'-lan (烏克蘭) atu Muoel-dowa kunhekuo (摩爾多瓦共和國)
Roma-niya (羅馬尼亞) a sudu u Pucia-lesete (布加勒斯特), itida i kanatal nu timulan nu Duonaw-he (多瑙河) numa cipaay a nanum Tenpuo-wieca (登博維察) sawac nikaydaan nu enalay a nanum, u Roma-niya (羅馬尼亞) sayaway a tabakiya nu duse atu cacakayan a duse.
sakaudip經濟
在第二次世界大戰之前，羅馬尼亞是歐洲第二大的食品生產商.
nuwaliyan a masakaputay nu tademaw, Roma-niya (羅馬尼亞) pasaluimeng tu nuudip a cacelakan, itini i kakuliyan han caay pisulul tu muudiptu akakuwaw nu kakuliyan, pacakaya atu midiputay a kawaw nu kanatal atu msakaputay a kawaw.
kamu語言
羅馬尼亞的官方語言是羅馬尼亞語，淵源自拉丁語，語言結構與附近東歐國家所使用的斯拉夫語族語言十分不同.
Roma-niya (羅馬尼亞) a cudad nu cacaya atu Sie’(西語), pue’(葡語), Fae(法語) atu E’talie (義大利語) micapitu Luomane (羅曼語族) a kamu. itini i Roma-niya (羅馬尼亞) musakamu tu Roma-ni-ya wen (羅馬尼亞文) tada musakamuay a tademaw han makaalatu siwa abataan idaw ku cacay (91%) a kilac,  kilul satu u Ciunyali (匈牙利語) atu Luomu (羅姆語) anakamuwan.
法語則一直是羅馬尼亞境內最多人會使用的外語，該國也是法語圈國際組織（la francophonie）的成員國，但近年來其比例已被英語後來居上，後者是大部分羅馬尼亞年輕族群第一優先學習與使用的外語.
singzia宗教
Roma-niya (羅馬尼亞) u lihalaya a kanatal, inai ku tatengaay nu singzia nuheni. katuuda nunipisingziaan u Roma-niya (羅馬尼亞) duncenciw (東正教), caay ka hacica kumi singziaay tu tinsukiw atu baluhaya a kiwkay.
demiad氣候
過渡性溫帶大陸性濕潤氣候，1月平均氣溫-5－1℃，7月平均氣溫20－23℃，年降水量400－1000毫米，東南部較乾燥.
Andrew Holness
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Andrew Holness i Spanish Town nu Jamaica.
pihacengay
紅色的外衣，可怕的黑心. kakuniza:Sabak Nubu
petun ngangan nu Rukay-Kodhiae
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
nipaluma-babukelu, babokelo
babukelu, babokelo
薏苡
(俗名：薏仁、苡米、草珠兒、薏珠子、薏苡仁、苡仁、白薏仁)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p284
Askar Mamin
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 10 a bulad 23 a demiad 1965 a mihcaan.
ngangan nu Pangcah-Marongarong
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
ngangan nu Pangcah-Malolang
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
Kungkung
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 2,670 ku tademaw, pakalatu 80%.
petun ngangan nu Rukay-Kotalao
u siwkay nu ngangan
Rukay-wutay a ngangan
nipaluma-tayilung
u zuma a cidekay a kamu
Yuwatan: madain masanglav tu ismud
ngangan nu Pangcah-Naparawan
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
nipaluma-taycincina
u zuma a cidekay a kamu
Tayan: x
Paywan: x
nipaluma-tayilung
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
花序數位典藏國家型科技計畫/應用服務分項計畫
nipaluma-taysimaw
pasubana i cacudadan a lacul
u Amilika a ngangan:
u zuma a cidekay a kamu
Pangcha: x
Taluku: x
petun ngangan nu Rukay-Kotulo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
nipaluma-taycincina
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p26
pedaduki
kakiliman(摘要)
蝙蝠又名蟙䘃（音同「職墨」），是對翼手目（學名：Chiroptera）動物的通稱，是哺乳動物中僅次於齧齒目動物的第二大類群，現生種共有19科185屬962種. 是哺乳動物中唯一具有飛行能力的類群.
(演化)
但以目前從DNA的分析認為，蝙蝠的兩個亞目是從同一個來源所演化而來. 甚至發現，有些小翼手亞目的蝙蝠的血緣更親近於某些大翼手目的蝙蝠，因此重新將與狐蝠科較近的類群分類成陰翼手亞目，而與蝙蝠科較近的類群則為陽翼手亞目. 並且相信兩個亞目都是從會飛行的共同祖先演化而來.
petun ngangan nu Rukay-adravadhane
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
petun ngangan nu Rukay-abalrini
u siwkay nu ngangan
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
ngangan nu Pangcah-Nalasongan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
nipaluma-taysimaw
u zuma a cidekay a kamu
Tau: x
u sulit nu Hulam
大葉仙茅 tayeixianmaw
buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
ngatu tulu
7.caykaw Natawlan a kamu ku Sakizaya.
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽夏族Saysit
Lidaw
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 29%, Taluku(Truku) 1%, zumazuma 1%.
pedaduki
u labi' ku kaydihan a tahekal (夜行性)
晝伏夜出的習性是生態位分化的表現，不過並不以資源的多寡來決定，而是根據睡眠時間而定.
Liberia
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
(u kamu nu Hulam sa: 賴比瑞亞共和國，通稱賴比瑞亞.
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinacay 第一小段
maahemaw ku dadiwtu nu palaw / 祭歌輕輕唱
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
拉阿魯哇族Laaluwa
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinacay 第一小段
sasukapahay nu di'tu / 敬愛的神明
petun ngangan nu Rukay-aelengane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinusa 第二小段
milunguc tuni pasepi nu misu / 祈求您的祝福
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan kakuniza:Pangcah
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinacay 第一小段
amu didi'tu amin / 神靈們
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
izaw tu ku nipisilud niyam tu tumesay nu sapibetik mipes / 今天我們準備豐富的祭品 口噴酒霧
milunguc a pasepi tu payluma' amin / 為所有家庭祈福
milunguc a pasepi tu niyazu' / 為部落祈福
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinacay 第一小段
tu epah tunuz da'dac bila' habay / 酒、糯米糕、檳榔、荖葉、小米
Lucius Allen
Lucius Allen (魯西斯·艾倫)
9 bulad 26 demiad, 1947 a mihca, Lucius Allen, miunduay.
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinusa 第二小段
balucu' / 心、心情、性情
nikaydaan padipa’ ni Nuwa. “ 黃金文 ”
malcabay tu babalaki
nanutawya caay tu kalaliyas kami atu bayi nu maku, tacuwacuwa ku bayi nu maku mikitin tu kaku tu lima nu bayi nu maku caay tu pisiwatid tu culil nu bayi, nika anu tacuwacuwa ku bayi nu maku, u babalaki amin ku kilimen nida tu cabay, anucaay sa u baki ku sacabayan malpadang, yu malaluuluung ku heni malpadang, caykaw hicahica aca ku sakal padang nu heni, pakungku caay kaputun ku sapakungku nu heni, adihen aku ku pising nu heni amin, idaw ku muwangicay idaw ku malalumay, anu inipapikan tu tu katalalan anu micuhcuh atu inikalahuk tu, uydaan tu ku sasakamuen u mapatayay u matuduhay, sanisani idawtu ku muwangicay, alahican tataketakecsaan muwangic malalum ku balucu’.
Abdul Hamid Dbeibeh
縮圖|Abdul Hamid Dbeibeh
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 2 a bulad 13 a demiad 1958 a mihcaan.
nikaydaan padipa’ ni Nuwa. “ 黃金文 ”
mapahedek tu ku nikalahitay aku
katukuh i luma’ caay henaay pakatepa kaku tu kakuliyan, caliuwen aku ku sateptep nu kakama aku, misaculiculil i hekal hakya makatepa tu sakakawawen, kacaw sa kaku tu sateptep satu kasatedep ku culil aku, katukuh i sawali makadateng tu nakamuwan nu bayi aku ,yu wawaay henay kaku ya nakamuwan nida tya kungku, katuud ku Sakidaya mulaliw mihinang tayda i sawali sananay a kamu nu babalaki madateng aku i balucu’.
caay piales kaku tu mihinangay
tatimilen aku sipakayni i dawlyk snyadddu’an, culek sa henay kaku. amitengil sa tahpapa tu mabilbilay henay ku balucu’ nu bayi, nisadakadakayan aku tusayaway a Sakidaya, alaw madatengay henay nida ku nakamuwan nu babalaki nu heni, tu amana patiineng i Taywan tu nikau Sakidaya kita sananay a kamu, kyu kaisa cinida a katinengan tu nika u sakidaya, kinapinaan kaku tayda i luma’ mipalita caay patubeli, sadikuday a nipalita sa mabalucu’ tu kyai, ala sa tu tu uekac a saasik sapadec hantu kaku tu tukkac a saasik, ahicanaca mulaliumulaliu kaku taputah ahican pacici kya haw.
Ludja
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nipaluma-kamudu, kamodo
kamudu, kamodo
稜果榕
(俗名：常綠榕、大冇樹、大葉冇、大冇榕、大葉榕、豬母乳舅、琍子葉)
Xavier Bettel
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Xavier Bettel i Luxembourg.
nikaydaan padipa’ ni Nuwa. “ 黃金文 ”
ladayen nu tumuk tu kaku
namakayda kaku i saetip pahanhan henay kusausi, adih hanaku kunipadeng aku tukalisiu caytu kahacica kyu pahanhan mucu lil mukilim, tayda i mucikcikay tuba’tu mikuli, palipida satu kutawki sa tulu a bataan kuni palipida tu cacayay a demiad, dateng satu kaku tanengtukya kuhatiniyay alipida, pabaliu kaku midateng kyu masadep kaku malaluk acakaku mikuli, caycaay kaku
balucu’ aku, sa demidemiad satukaku mikuli ulabi caay kaku pahanhan misalabi, malaluk kaku caay pahahan cacay alalipayan ,matines matenes si sakatusa tukya abulad, taneng tukya kukalisiu sakaku, misaulic tu kaku tu sakalingatu aku mu wadwad tu a kapawananay a kawaw nu sakidaya, kyacaay kapawan amin kubinacadan.
kuli mabilil kaku mulimuut tulalusidan, mahamin ubelut tuaku malingad, sipa kayni numaku i cawydiyan amisa cacay tuluma’
kuhipaliwan inangkyi isinku ipapiyn tutaydatu tanman iculian majamin twaku kaydaan ku sawali, makatengil tu masahicahica
manamuh kutawki pabeli satu itakuwan yadahay a kalisiu.
nasepiyan aku kunika laetus nunikaudip
itida isacumud nu”國會“ muhalhal kami, tu mamuwala tuni patudud niyam tucudad sa, tadu belengsatu tayni kukincal, lawup
namahida satusa inaytu kukakuliyan, balakitwaca kunika udip ngay iumahtwaca pahabay tu tulakuk, misingsikaku tupapa
inyadu’ay, alahica culculen nucuwy tacuwacuwa musikul duma abinacadan, idaw kunippalekal tutuud akawaw taydatu kami
ngangan nu Pangcah-Pa'anifong,Pa'anifung
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
Ingrida Šimonytė
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 11 a bulad 15 a demiad 1974 a mihcaan.
Christian Ntsay
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 3 a bulad 27 a demiad 1961 a mihcaan.
petun ngangan nu Rukay-arubulu
u siwkay nu ngangan
Rukay-wutay a ngangan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
Muhyiddin Yassin
u siwkay niza(簡介)
pahezekay niza i tabakiay a cacudadan nu Malaysia (馬來西亞大學).
petun ngangan nu Rukay-aputwane
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
Lubus-Mapalaway-muliyaw
sakatinusa 第二小段
kapulung haw kamu mitahka / 讓您們共同饗用
layapen ku nipatahka niyam / 請接受我們的供品
sakalulu' 第四小段
u tamelacay a kakitizaan nu tuas amin / 聖潔之地的祖先們
pasimel kami tu simawen tu niyazu' / 請守護我們的部落
Libya
Libya (利比亞)
u Libya (利比亞) sa i labu nu Feico, itiza i 25 00 N, 17 00 E
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
i 1977 a mihcaan sa ina masakaputay a kanatal muliyas tu a malaliwasak, nu dikudan sa sipangangan han tuya Alapo nu Libyaay a binawlan a kasakanatal, atu masa nu katabakiay nu Alapo ya Libay a binacadan sanu siyakayay a nidateng u sanu binawlanaya kanatal, nika u sasitungus nu talakaway a mikuwan sa caay tu kasumad, iti 2011 a mihcaan sa kaidawan nu sakay labuay nu kanatal a nikasila’cus a malalais, sipasumad hantu a pangangan tu ya "Libya" han, i 2013 a mihcaan sa nikaedem nu nikalalais, nipatidengan tu ya Libya nu binawlanay a lalubangan a kakitidaan, sikasumad aca tu ngangan nu kanatal "u Libya a kanatal" han.
u sakikalisiw (經濟)
(u kamu nu Hulam sa: 利比亞是世界重要的石油開採與輸出國之一. 石油是經濟支柱，約占國民生產總值的50%～70%. )
Lubus-Mapalaway-muliyaw
masatekeday a sulit(單字)
mabelecay / 逝者
namu / 你們
nazikuzan / 身後
Libya
nu sakay hitay (軍事)
u nu Libya a binawlan kasahitayan a sikaicelang masa nu kanatalay a nipatideng, kasalamitan a masulitay maydih a mubeling i nu ayawan ya mikeliday a tademaw ci Keta-huy hananay nikalsakapud tu hitay, i labu sa pihacengan a macacuung malaliwasak tu, u mamikeliday sa caay pakakuwan tu nikahidaan a kasasula’custu nu kanatalay a hitay, idaw aca ku milakuwitay a caay pisikul tu nipikelid tapatapan a niculcul, kunida sa muladay tu hitay a mingayaw. sakusaan caay a makuwan nu cenghuay a masakaputay a nu zibunay a hitay sa sacacacay sa patideng.
petun ngangan nu Rukay-culingilingi
ngangan
culingilingi (nu Rukay-wutay)
petun ngangan nu Rukay-avelrengane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
ngangan nu Puyuma-Abay
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). thumb|400x400px|u luma' nu Puyuma a cidekay
Likau-uan
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Likau-uan. u kasalumaluma’ nu Likau-uan sa, 103 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 443 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 419 ku tademaw, pakalatu 95%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 24 ku tademaw, pakalatu 5%.
petun ngangan nu Rukay-baliwsu
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
kakuniza:ngangan
Lubus-Mapalaway-Mumulay
tinusa 第二小段
ta lala' tu a taluma / 終究歸與土
Pravind Jugnauth
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 12 a bulad 25 a demiad 1961 a mihcaan.
Lubus-Mapalaway-Mumulay
tinusa 第二小段
tapiisan nu sa'wac sa u adingu nu lalumaan / 河邊則有遠親的身影
Lubus-Mapalaway-U Kapah
sakatinacay
amilakuid tu sasadakayan a caculilan / 通過的路程重重困難
Lubus-Mapalaway-Mumulay
tinulu 第三小段
salil atu subuk / 網和袋
Lubus-Mapalaway-U Kapah
sakatinusa
ngay malasatabakiyay a cuked nu niyazu' kami / 讓我們成為部落最重要的棟樑
Lubus-Mapalaway-Mumulay
lulu' 第四小段
ka cacay han tu tayza / 請獨自前去
Luluna
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 223 ku tademaw, pakalatu 14%.
nipaluma-tikukay, tikokay
喜歡陽光，不耐寒冷、耐陰. 夏天是很好的解暑植物，也有止咳的效果.
Luhung
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 75%,Pangcha(Amis) 2%,Paywan(Paiwan) 1%, zumazuma 2%.
ngangan nu Puyuma-Aberengan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
Luhung
u Tayan a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), u Taluku(Truku), inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng
nipaluma-tikukay, tikokay
kakuniza nu mauzipay
panan(men)：被子植物門 Magnoliophyta
ngangan nu Puyuma-Aberengan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
Lubus-Mapalaway-U Kapah
sakaaumay 第五小段
kasasukapah kamu / 要惺惺相惜
i ayawan nu di'tu kakawsan ku masakapahay / 青年們要在神明祖靈前
baluden ku balucu' / 精誠團結
petun ngangan nu Rukay-daladalay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Lubus-Mapalaway-U Kapah
sakaaumay 第五小段
hamaw mapaseneng ku di'tu atu kakawsan /讓神和祖靈引以為榮
Likavung
u siwkay nu niyazu'
kuizaway a ngangan nu niyazu' sa izaw yadah ku kamu, sakacacay sa u "paluma' tu tali". mazuhemay a tali, kya papah sa mahiza tu tupel "kumavokavon". u zuma a kamu sa, tina niyazu' pueneng i Pusung enal ipabaw nu buyu', ibaad sa miazih mahiza ku tupel, sisa pangangan.
Lubus-Mapalaway-Mumulay
nimuyaw 第七小段
u isu malataw kumi sangaay / 由您所造
mahmuwac tu ku cilal i wali / 東方的太陽就要升起了
tinacay 第一小段
2. bali/ 風
bukebukelalanay
(u kamu nu Hulam sa:河川地,石頭石頭地)
Kyu’ang
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 4 ku tademaw, pakalatu 10%.
Lubus-Mapalaway-Mumulay
tinacay 第一小段
13. uzip/ 生命 (mauzipay / 生；pauzipay / 神、造物神 ; pauzip /拯救、生命；amauzip/ 一生；nikauzip / 人生 )
Lubus-Mapalaway-U Kapah
sakaaumay
1.isasaay / 地
3.kalalitin / 牽
Lubus-Mapalaway-Mumulay
tinulu 第三小段
7. pana' / 矛
Lubus-Mapalaway-U Kapah
sakatelelay
1.sacacayen / 專注
nipaluma-baditoh
baditoh
九節茶
Lubus-Mapalaway-U Kapah
sakatelelay
6.kakasic / 懶惰
nipaluma-baditoh
u siwkay nu lalidec
u nu sapayu' a sasahicaan sa, akenek ku sanek, ahemaw ku ledek. kapah tu nu ukak, sapawazay tu walak. kapah tu malebawa. kapah tu banic. kapah tu tusuz.
Lubus-Mapalaway-Mumulay
lulu' 第四小段
2.mibutingay / 捕魚的
Kuxan
u cidekay nu Taywan yincumin
satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lubus-Mapalaway-Mumulay
aumay 第五小段
3. nipa'tengan / 決定
10. malikiday / 流動的
telelay 第六小段
3.pakacaw / 搭乘
nimuyaw 第七小段
2,tapuku / 天空、天國
3.liluc / 洗澡、洗禮
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
Sakizaya mibetik a kamu
Lupo
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Lupakatj
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Lupakatj. u kasalumaluma’ nu Lupakatj sa, 220 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 484 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 250 ku tademaw, pakalatu 52%.
Liechtenstein
Liechtenstein (列支敦斯登)
Kus kus
Kus kus
u suilt nu Halum: 高士部落
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
排灣族（排灣語：Payuan，書寫系統制定前慣以 Paiwan 拼寫）為台灣原住民，發源於北大武山（Kavulugan）一帶，屬於南島民族. 目前居住在海拔1,000公尺以下的山區. 以台灣南部為活動區域，分布北起三地門鄉，南達屏東縣恆春鎮，東到台東縣太麻里鄉以南海岸. 包括屏東縣、台東縣境內，為台灣第二大原住民族，總人口約十萬餘人. 擁有台灣原住民特有的部落領袖、貴族、勇士、平民的階級制度，並以巫術及工藝文化出名.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Yincumin kakuniza:Pingtung kakuniza:Paywan
Liechtenstein
sakay nu kalisiw (經濟 )
(u kamu nu Hulam sa: 雖然列支敦斯登是個小國寡民、缺乏天然資源的國家，但是該國經濟在二次大戰之後急起直追，列支敦斯登也從一個原本以農業為主的山區小國，發展成為全世界最高度產業化的富有國家之一，並且成為世界上人均公司數最多的國家之一. 同時該國平均每人50,000美元的國民生產毛總值名列全世界第一，這種均富的狀態也間接造就了該國極高的生活水平以及幾乎可以忽略的犯罪率. )
Linbu
tinaku ku kamu u Sakizaya
yadah ku nipaluma niyam tu linbu.
Zdravko Krivokapić
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 9 a bulad 2 a demiad 1958 a mihcaan.
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Montenegro (蒙特內哥羅) ayza sa ci Zdravko Krivokapić, micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 12 bulad 4 demiad.
Saadeddine Othmani
u siwkay niza(簡介)
namaala ku misaydangay a sasaydan (MD Ph.D 醫學博士).
ngangan nu Puyuma-Abisang
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
K’babaw
K’babaw
i Yilan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu K’babaw. u kasalumaluma’ nu K’babaw sa, 31 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 101 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 99 ku tademaw, pakalatu 98%.
ngangan nu Puyuma-Ahong
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
Kurgyzstan
keyzay(經濟)
(u kamu nu Hulam sa: 蘇聯解體造成廣大市場喪失，嚴重地影響了吉爾吉斯經濟. 1990年，98%的吉爾吉斯出口產品是輸往蘇聯的其他地區. 所以在90年代前夕，吉爾吉斯經濟比其它前蘇聯加盟共和國都差，僅好於陷入戰爭的亞美尼亞、亞塞拜然和塔吉克. 近年來，經濟有所好轉，但尚難以保持穩定的財政收入，也無法提供足夠的社會保障. )
micunusen tu nikalukan sa nu kung-ye-hay-key-zay kahenulan a ngatu, tabaki ku sapicepcep tu mazumaay a kalisiw, Ci-al-ci-s i yadahay a kung-cang, nayiay ku simal ten-zan-ci tusaay a tuud a makai zumaay a kanatal pacumud i labuay. izaw ku mey, king, yu, ti, atu sacacay caay kaazihay a kun i yadahay henay ku caay kakutkut. misaekim a kawaw u kahenulan nu Ci-al-ci-s kun-ye-pu-mem, u ceng-hu maydih a micepcep tu zumaay a kalisiw, pahezek pakawlah tu zumaay a kalisiw palimaay tu kim. izaw ku i yadahay ku nanum atu i labuay nu sabuyuay a lala’. nu nanum padingki masibek han patahekal  i zumaay a kanadal. nu Ci-al-ci-s sapatahekal i zumaay a tuud sa u cikulitay a kim, kun, misangaan a banuh nu sizi atu nikalukan, dingki kun-zeng a tuud, patalabu ku simal, ten-zan-ci, lumeni’ay a kim, hah-sea tuud atu tabakiay a ki-kay, kasuy nu zayliw, tatipeluk, pangatuan tu nu kakaenan, sapisanga tu zayliw nu luma’. pacabayay kahenulan a pacakayay sa u U.S.A. EL-LEL-S CUNG-KUL De-kwo.
tademaw (人口)
2019 a mihecaan, u binawlan nu Ci-al-ci-s 6389500 katuud, izaway a ngatu sa 34% a binawlan caay han ka15 ku mihecaan, u 6.2% a binawlan sa mangasiw tu 65 a mihecaan kabalaki. muenengay i tuseay a  kenis sa 1/3 ku tademaw itiza. azihan ku macacelcelay ku katizaan cacay a pin-fang-kung-li sa 25 ku tademaw.
petun ngangan nu Rukay-dumalralrathe
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
ngangan nu Puyuma-Akap
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
ngangan nu Puyuma-Adun
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
nutipan
(u kamu nu Hulam:西方)
nipaluma-tayu
azihen hekal nu tayu (薑的外觀)
sasapaiyuen a tayu, azihen i hekal nu tayu masapipi caay ka tatudung ku saatilad, mahida siciiday malaliwasak, u akaway nu tukung idaw ku nalamitan atu mangaduay a ciid, masatakuliyaway sisalengacay atu abuabuay salengacay a kulit, u hekal sa takelal lameneng tamelac, sitakuliyaway misaliyut a puu', dawmi, anu mangeli'  sisalang tahekal, azihen kya mangeli'ay simasa takuliyaway a kulit, masametek ku kulit nu liwliw , u sanek bangesi masaduma, taemulen  sialedahay, masaatiladay masakanawlan, mangaduay ku kapahay.
nilangaw a kakitizaan (產地)
（kamu nu Hulam：原產於東南亞熱帶地區植物，現今產出量多為印度及中國大陸，其他如西非及加勒比海都有產，其中來自中國大陸的生薑主產於四川、湖北、廣東等地. ）
nalimaan paluma (園藝)
（kamu nu Hulam：薑由白色和桃紅色的花芽開出黃色的花，由於它的美麗和對溫暖氣候的適應性，薑在亞熱帶常用於環境美化，是多年生植物，三到四英呎高. ）
pasaycuwa ku silacul (生產趨向)
i In-tu(印度), ayda u sinilacul nu nipalumaan tu tayu sa,  makaala tulu a bataan a pasiyntu(30%), malaliyun tu atu Cung-ku(中國) malasatabakiay palumaay tu tayu a kanatal. imahini sa malasakatusaay palumaay tu tayu a kanatal tu ku Cung-ku(中國), u sinilacul nu nipalumaan tu tayu nuheni makaala tusa a bataan tin lima pasintu(20.5%), kilul sa u In-tu-ni-siy-a(印度尼西亞) u sinilacul nu nipalumaan tu tayu makaala tu sabaw tusa tin pitu pasintu(12.7%), Ni-pul(尼泊爾)sa u sinilacul nu nipalumaan tu tayu sabaw cacay tin lima pasiyntu(11.5%) atu Nay-ci-li-ya (奈及利亞) u sinilacul nu nipalumaan tu tayu makaala tu cacay a bataan pasiyntu(10%).
petun ngangan nu Rukay-dumalarathe
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
petun ngangan nu Rukay-gadhu
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
L.muan
L.muan
位於宜蘭縣大同鄉深山林內裡的一處蘭陽溪溪谷平原.
Kuwait
Kuwait (科威特)
u Kuwait (科威特) sa ilabu nu Asia, itiza i 29 30 N, 45 45 E. u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 17,818 km2
hamin nu tademawan sa 2,832,776.
L.muan
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
Kuwait
Alabu i da-han-hay a ze-day（阿拉伯與大航海時代）
1705 a mihecaan, cing-cu-li-sengay a Ha-li-de ngangasaw mabadi’ tu, u lala’ nu Kuwait madebung nu Utabah a ngangasawan ku mikuwanay. Ba-ni Utbah a ngangasawan ci Sa-dil i midebungan a lala’ patizeng tu kenis atu minatu, pangangan sa Kuwait, mahiza u sililingay a luma’.
Kzyay
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
nipaluma-tingsu, tingso
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
鄭武燦 台灣植物圖鑑 下冊 2444地膽草 p1222 國立編譯館主編
Lionel Billingy
Lionel Billingy nalecuhan i American, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Lionel Billingy i 1974 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 4 ku uwac atu silsil 72, namapili’ tu nu Milwaukee Bucks putiput.
8 bulad 31 demiad, 1952 a mihca, Lionel Billingy, miunduay.
petun ngangan nu Rukay-galange
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
Kuwait
u nikalcabayay nu mita (科威特與中華人民共和國關係)
特設置駐科威特國臺北商務代表處. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:Lami' Kulang kakuniza:kitakit kakuniza:kanatal
nipaluma-tingsu, tingso
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
臺灣藥用植物資源名錄 行政院衛生署中醫藥委員會 編 毛蓮菜 92年10月 200 頁
petun ngangan nu Rukay-druluane
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Saara Kuugongelwa
u siwkay niza(簡介)
pahezekay niza i tabakiay a cacudadan nu Lincoln (林肯大學).
Khadga Prasad Sharma Oli
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 2 a bulad 22 a demiad 1952 a mihcaan.
K’yang
u Sakizaya a tademaw
inay ku Sakizaya a tademaw itini.
Lingacay
u cidekay nu tademaw
u niyazu’ nu Pangcah(Amis) kuyni, katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw.
Lin Chi-ling
u sangulan nu kitakit a singkiw
2009 a mihcan FHM kitakit cacay lasubuay a sanuglan tatayna sakacacay 2009年FHM全球百大美女第一名
2015 a mihcan FHM kitakit cacay lasubuay a sanuglan tatayna sakaenem 2015年FHM全球百大美女第六名
sakasitineng
(u kamu nu Hulam:聞名，知道)
petun ngangan nu Rukay-garuliguli
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
nipaluma-timyu
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
Timyo u long-she-lan-ke a Timyo nu yadahay a mihcaan nanay nu langdaw nu papah apuyuay nu langawan, talakaw nu langaw han makaala tu 1.5 congchyy.
naw kitidaan (原產地)u kamu nu Hulam sa: 中國大陸華南、喜馬拉雅山、印度、麻六甲、馬來西亞、澳洲及太平洋群島等熱帶地區.
(u kamu nu Hulam sa: 中國大陸華南、喜馬拉雅山、印度、麻六甲、馬來西亞、澳洲及太平洋群島等熱帶地區. ）
sasahican (用途)
2.sasapayuan (藥用)
(u kamu nu Hulam sa: 葉含酚類，氨基酸，糖. 治吐血，勞傷吐血，肺結核咳血，胃出血，腸出血，尿血，便血，月經過多，肝氣痛，痢疾，赤痢，紫癍病，跌打腫痛. ）
balu (花)
hekal miliwliway tu balu a belih nu sasaay midepit tu labu malatankunga, nika cebalan tu pabaw han pasayda i hekal mungangu atu micubelis aca kuni ka cebalan nu balu, tamaan nu baluan i takulaw nu tankungaan, apuyu ibelih nu balu, balu nu akaway satanayu’ sa. kasibaluan han i sabaw tu cacay a bulat katukuh tu sakatusa a mihcaan nu tuluay a buladan.
nipaluma-kangbuli, kangboli
sasapayuan (藥效)
anu hinakan kitatu kangbuli miadada tu atay, paculil tu idang, silusidaw, mingaay tu hiwhiw, alutid, bala nu adadaan.
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
bangsis, kapah ku lamit, tada angangan tabaki tanektek, kala kiyukiyuan nu hese ku kulit, pinay kiya ku tatapangan, patelek atu makilit kuni tapabaw, yadah ku ciit, angangan mahidau u dicem nu ukak, i tapang tu asipapah atu angangan asipapah, tapang sipapahsa masakaputu, makaala tu lima a bataan ~ pitu a bataan kuni kasi papahan, yadahan makaala tu tusa a lasubu a papahan.
兩性花，圓錐狀聚繖花序，花軸 一、二回，具花多枚，花萼宿存，萼片五裂，裂至近基部，裂片披針形，先端漸尖，花冠鐘形、淺鐘形、廣筒形.
Labuwan
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw, Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw, Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw, Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw, Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw, Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
Lisin Kubung
minanam tu kakaydaan (求學經歷)
i nipinanamam,hanca i yadah ku kakaluwhan 困難, nika pacicitu ninanam i saydan tu kapunuay anipinanam, i tini i sakapuday,masatep 積極 atu manamuh 誠懇 ku balucu aku, yu singalih ku kaput tu saedap, nisaicilang kaku nidatu kaput, kyu, i kaput sanisanisay ku saydan, kaput cuduh pala 幹部 i takuwan, pasusun amed 容易 nicapi 接近 kaku ku palucu,i picudadan mangaay kaku tu kaput.
petun ngangan nu Rukay-giringi
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
petun ngangan nu Rukay-ibange
u siwkay nu ngangan
Rukay-wutay a ngangan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
nipaluma-balidas
pasubana i cacudadan a lacul
u cudad a ngangan: arenga tremula blanco becc.
u zuma a cidekay a kamu
Tayan: x
Cou: taruvuku
Kabalan: x
ngangan nu Puyuma-Alasayan
ngangan
Alasayan
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
nipaluma-tubayukan, tobayokan
tubayukan, tobayokan
多花油柑
ngangan nu Puyuma-Alasayan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
nipaluma-tubayukan, tobayokan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
kakuniza:nipaluma
nipaluma-tinpac
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
ngangan nu Puyuma-Alaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
L’olu
L’olu
u sulit nu Hulam: 達觀部落
petun ngangan nu Rukay-kabuarane
ngangan
kabuarane (nu Rukay-wutay)
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Lahaw
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
nipaluma-tucyawuciw, tocyawociw
tucyawuciw, tocyawociw
(俗名：粉藤、粉藤薯(台灣)、白粉藤、白薯藤、夜牽牛、白面水雞、接骨藤、青龍跌打、山葫蘆、山雞蛋、飛龍接骨)
Lacihakan
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 235 ku tademaw, pakalatu 47%.
petun ngangan nu Rukay-kabiangane
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
ngangan nu Puyuma-Alima
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
Laidazuan(malavi)
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 25 ku tademaw, pakalatu 3%.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
Mabuwakay
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
ngangan nu Puyuma-Alimadan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Luxembourg
Luxembourg (盧森堡)
hamin nu tademaw sa 582,291.
nu sakay kitakit (國際關係)
(u kamu nu Hulam sa: 交通 盧森堡全國人口不多，在首都的常住人口約有 11 萬，但每日來往這個城市的人數多達 40 萬人，大多是從相鄰的法國、比利時、德國前往. 頻繁的交通大多都是私家車，造成嚴重的交通壅塞問題. 現任盧森堡首相 Xavier Bettel 在競選連任時，曾承諾優先解決環境及公共交通，這次的全國交通免費措施就是是其中之一. )
u kamu (語言)
(u kamu nu Hulam sa: 盧森堡被德國、法國、比利時環繞，盧森堡當地的語言也被影響.
micuda tu a didiay a cacudadan sa, u micudatay malingatu minanam tu sayaway nu dumaay a kamu ‘’u sayaway a minanan tu caay kaw nu udip tu a kamu’’; nu fuw-un. a misakapah minanam tukamu nu fuw-un,sisa u micudaday nanu adidihen hayni katukuh i kaw-nin-ci malingatu tu mahamim u nu fuw-un ku cudadan,kaw-cun, tabakiay a cacudadan mahamin nu fuw-un ku sapasubana.zayhan sa u fuw-un i lu-sen-paw u sakahemekanay, mahida nu i taywanay a tademaw mananam tu kamu  nu udip tu a kamu ‘’nu layak’’, tada’ u kamu tu nu i diniay tu a sasakamuan, naadiwawa henay sa mananam tu, kiyu nanuadidi henay kuheni sa malingatu tu minanam tu nu fuw-un, caay kaw i nai’ay ku nikatalayawan. a minanam tu inku a micuda henay tu adidiay hen a cacudadan nu anayaway a kawaw.
petun ngangan nu Rukay-kadrangiane
u siwkay nu ngangan
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Yincumincu weiyuanhuy原住民族委員會-Yincumincu laylay a ngangan napicudad原住民族傳統名字登記-Yincummincu ngangan a cudad原住民族人名譜, dengtal Cengce tabakiay a cacudadan sapigankiw tu Yincumincuay a congsin政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
petun ngangan nu Rukay-kadresengane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
petun ngangan nu Rukay-kadrangiane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan kakuniza:Rukay
Litu
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Lkuxan
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Lkuxan. u kasalumaluma’ nu Lkuxan sa, 11 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 18 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 13 ku tademaw, pakalatu 72%.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
ngangan nu Puyuma-Alines
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
ngangan nu Puyuma-Aliwaki
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
petun ngangan nu Rukay-kadravadhane
ngangan
kadravadhane (nu Rukay-wutay)
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
ngangan nu Puyuma-Aliyadep
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
Macky Sall
12 bulad 11 demiad, Macky Sall, u misingkiway. 1961 a mihca nalecuhan)
Maceo Baston
Maceo Baston 5 bulad 29 demiad, 1976 a mihca, Maceo Baston, miunduay. thumb|Baston104|alt=Baston104.JPG
ngangan nu Puyuma-Alumagay
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
nipaluma-kawayna
kagak kakuniza(科學分類)
panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
「金銀花」一名出自《本草綱目》，由於忍冬花初開為白色，後轉為黃色，因此得名金銀花，並且花有甜美的香草香味. 果實為黑色球形的漿果，直徑是3～4公釐（0.12～0.16英寸），含有幾粒種子.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
中國植物誌 第 72 卷 236 頁 PDF 忍冬
Llyung
Llyung
u sulit nu Hulam: 馬里光部落
petun ngangan nu Rukay-kapblrungane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
nipaluma-tukuna, tokona
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p218
ngangan nu Puyuma-Amesingan
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
nipaluma-balu nu sulda
kagak kakuniza(科學分類)
panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta