cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mknahuy
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Mknahuy. u kasalumaluma’ nu Mknahuy sa, 115 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 321 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 248 ku tademaw, pakalatu 77%.
dadipasan
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Taywan Sakizaya putiput(台灣撒奇萊雅族協會) i Youtube-dadipasan nakulitan ni Yiyang Sayun一個人看海
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
平安平心tucabay anu aniwiwku balucu'孤單的心
nucimasa matineng mitatibay anu i luma’tu.
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
不丹也是世界上最後一個開放電視與網路的國家. )
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
bihidsaw臉色
Bhutan
sakay nu kakitidaan (地理)
maylabuay nu kitidaan nu kanatal nu Bhutan, nikasapal nu lala’ sa nu amisan sa kalatalakawan nu timul sa makasasa, nu amisan a demiad sa sisienawan, buyubuyuan sa masamihcaan kasaupu nu sulda, kalatebanan nu kenis masadihpay a sauwac kaladihkuan ku demiad, macebet ku kilakilangan nu timul,u enal sa kalasapalan u masalalemeday  u kamu sa nu Yasetay a demiad sa, iti nu enengan sa mala nu kalatimulan u Asia a kenis, i kanatal nu kaidaw tu masakilangay sa makala tu 72%, u sayaway i Nanya.
lalangawan (文化)
(u kamu nu Hulam: 國內教育、醫療等社會服務都是免費的. 為了保留傳統文化，民眾上班、上學必須穿著傳統服裝：男人穿「幗」（Gho，連身及膝短袍），女人穿「旗拉」（Kira，連身長裙和薄外套）；所有建築也得依照傳統形式搭建，不論是醫院、銀行、學校或是住家，也不論用的材質是泥土還是鋼筋水泥，必須遵循傳統的風格. 雖然該國仍維持傳統古國的模樣但至今境內還沒有被聯合國認定的世界遺產. 射箭是不丹的國術. )
Tjuletevetevek
thumb|Jinfeng
Bhutan
lalangawan (文化)
(u kamu nu Hulam: 2004年12月17日，不丹政府宣布全國禁菸令，這是世界上第一個全面禁菸令. 居民不准在公共場所抽菸，也不准在任何戶外地點抽菸. 本地商店不准賣任何菸草產品，違反者每次罰款225美元以上，多次違反者可能被吊銷商業執照. 無法戒除菸癮的居民可以自己進口香菸，交100%的進口稅. 按政府估計，全國只有1%左右人口抽菸.
Taoyuan
macuyacuay a sangnaw nu Mey-San (梅山吊橋)
sacacayay ku tusa a lasubu a depah (公尺), satusaay ku cacay a lasubu tusa a bataan idaw ku walu a depah (公尺). miawas tu talakaway a diheb ku tusaay a macuyacuay a sangnaw. mutideng i pabaw, mitengil tu suni’ nu tasasaay a nanum, matebutebut ku balucu’.
mipitulikan ni Yuku Tipus Sayun-ademiad. nanucila akalabiyan.
'''tahekal muculil  atayza ipataymay. tuw apa acatu .要付費'''
Columbia
u hata nu Colombia
u kulit nu hata nu Colombia sa ,situlu a kulit, u takuliway u semilaway atu sumanahay.
Bhutan
u kaluacawaan (婚姻)
(u kamu nu Hulam: 儘管於1980年頒布《婚姻法》限定一夫一妻制，但因為傳統習俗及歷史關係，不丹仍是少數可實行一妻多夫及一夫多妻的國家，只要雙方自願就可以. )
kanahatu idaw ku hang sananay nu Bhutan a tademaw kasibakah ku huciw, nika u sapisinsi tu kaluacawaan a kawaw caay kadayum, kalibutan aca ahebet ku nipisulul a sikaidaw, u cenhu nu Bhutan sa miliclic tu nu tauay a kasaacawa, sakay nu likisi, nina, laylay, kamu, u sapaading tu sasaacawaan a tademaw nikatinengan, ku sakasaan a caay pakaala tu kaluacawaan a kika.
mipitulikan ni Yuku Tipus Sayun-ademiad. nanucila akalabiyan.
'''izaw ku bai mipaypaytu. sapabeli tumalawpesay. ababalaki mituduh'tu.'''
Taoyuan
canacanan a tuud (館藏文物)
2. mapalawan tu lisin mahida u se-er a lisin (射耳祭), paluma’ a lisin, pacumud i suku a lisin nu Punun atu bey-sen a lisin (takiaru) nu La-a-lu-wa a pinacadan (拉阿魯哇族).
3.研習活動：如族語研習、音樂文化研習課程、藝文創作研習等.
Vahu
u siwkay nu niyazu'
「拉瑪他星星紀念碑」，他就是Lamata Sinsin. 出生於Ivahu社（今台東縣海端鄉霧鹿村下馬部落），在1914年日人誘使布農族集中至霧鹿滅殺之後（史稱霧鹿屠殺事件），Lamata Sinsin便 舉家遠遷至中央山脈核心「伊加之蕃」，拒絕與日人有任何接觸. 然而日人卻聲稱他是多起突擊行動的主謀，包括1932年的大關山事件， 認定高雄州大關山駐在所的日本警察遭到攻擊 殺害，即是由Lamata Sinsin策動其二子所為， 於是設計逮捕Lamata Sinsin及其家人，並燒毀 其耕地居處. 在日本時代的史料中，Lamata Sinsin被記錄為：最有謀略也最危險的生蕃首腦，是「台灣廳理蕃之癌」.
資料來源：https://web.alcd.tw/uploads/2017/12/03/70e5d0b410e8d12ea35cc5f5dfa3ed6a.pdf
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
我在花蓮縣北埔部落長大，
nipaluma-hingliw-sanguihua
pasubana i cacudadan a lacul
u cudad a ngangan:
u zuma a cidekay a kamu
Yuwatan: takiludun ma-ansum puah tu lukis
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
nay'kulinges,
Tapowaray (Saranawan)
Tapowaray或Saranawan（大俱來部落）
u siwkay nu niyazu
i Taitung a kuwan nu Pusung ku niyazu’ nu Tapowaray saca Saranawan. u kasalumaluma’ nu Tapowaray saca Saranawan sa, 124 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 347 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 323 ku tademaw, pakalatu 93%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 24 ku tademaw, pakalatu 7%.
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
mihaymaw ku kawaw a muhemhem.
a matinengtu mahicahica:ay a kawaw zumaay a cabay,
Uzbekistan
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci Shavkat Mirziyoyev, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 12 bulad 14 demiad.
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
從小參與豐年祭,
naadidi’ milihiza tu kaku tu laliki,
都會開心練習原住民舞蹈,
畫出漂亮的圖案,
我的心情也會跟著很美好.
Mkslaq
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 84%, Pangcha(Amis) 1%, Rukay(Rukai) 1%, Saysia(SaySiyat) 1%, zumazuma 2%.
Hafay-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Hafay
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
Uzbekistan
Sakaudip (經濟)
nika, itini i kupa pisiwkacean a puu', nu micudaday atu saydan tayda namin i umah mipadang miala tu kupa, hanipipaliw han. nina kanatal u wawa kumi kuliay, sisa tidaay a kusi, kapulung u Tesco, C&A, Marks&Spencer, Gap atu H&M mipulung miputun tu Ucepei-ke' (Ucepei-ke' (烏茲別克) nikasilaculan tu kupaan.
Nepal
Boudhanath Stupa (peo-da-ha tabakiay a fu-ta，博達哈大佛塔)
sasa nu biyu a liwliwan, idaw kunipituktukan tu cacay a lasubu idaw ku walu (108) a samian ni tuktukan i sapad.[3]
Tapowaray (Saranawan)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:Pangcah kakuniza:niyazu'
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
就讀於大學時，
Nepal
Boudhanath Stupa (peo-da-ha tabakiay a fu-ta，博達哈大佛塔)
tu mihcaan nuheni a kuyumi baluahay amihecaan (nu amuhun a demaad tu tusaay a bulad) idaw ku Lama (喇嘛) itini sikawaw tu tabakiya a nipisalisin, nunamaka cuwacuwaay atdemaw tayni namin itini misalisin, mapahiya ku Boudhanath Stupa (博達哈大佛塔) misa bangcal sakacinglawan sa.
Ku-Ma-Li tatayna a Di’tu (庫瑪麗女神, Kumari)
tu demidemiad caay ka tahekal cinida, tawyasa picidekan nu demiad atu tuki kiya idaw ku taydaay nu tademaw mipaypay, kiya pada'suen nida. anu ci Ku-Ma-Li (庫瑪麗) mabulad satu, anu maidang satu, amiales tu cinida.
例如: 突然嚎哭或大笑：重病甚至死亡
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
mala mikuwanay tu kawaw nu micudaday.
Nepal
Ku-Ma-Li tatayna a Di’tu (庫瑪麗女神, Kumari)
mamilmil sa: amapulul sa
Swaziland (Eswatini)
laylay (歷史)
cacay a malebut siwaw a lasubu idaw ku tusa (1902) a mihcaan nikudan ni kalepacawan nu Bu-Er (布爾), Se-waci-lan (史瓦濟蘭) mala Ingkuo (英國) masimaway a kanatal. cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku walu (1968) a mihcaan siwa a bulat enem a demiad misiteked. cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku tulu (1973) a mihcaan sepat a bulad misiteked sepat a balad, Suopu-ca (索布扎) ese milawpes tu sinfa bulasakan ku ehun, pasaluimeng ku kawaw nu centan. cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku walu a mihcaan misa baluhay tu sinfa, caay sipasiydai tu katuuday amihapu, katukuh tu tusa (1978) misabaluhay tu sian-fa (憲法) caay pihapu tu tademaw, katukuh tu tusa a malebut idaw ku lima (2005) a mihcaan misa baluhay tu sian-fa (憲法).
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
為了當上幼稚園老師，
Antonio Anderson
thumb|Antonio Anderson, 2008|alt=Antonio Anderson at 2008 Final Four.jpg
Swaziland (Eswatini)
sumad sa tu kanatalay a ngangan (改國名)
Sewa-cilan (史瓦濟蘭) i sepat a bulad sabaw tu siwa a demiad patideng tunipi siteked tu lima a pulu atu kuo-wan ci En-se-waw-ti sakatuluay a se (恩史瓦帝三世 H.M. King Mswati III) tu lima a pulu anilecuhan maleapi ku kawaw, ci En-se-waw-ti sakatuluay a se (恩史瓦帝三世) tini kasikawawan sakamusa Swaziland (史瓦濟蘭) u UK (Ing-kuo 英國) anipanganganan a kanatal. mihapu sa pangangan tu kanatal han u "Kingdom of Eswatini".
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
大學畢業後，
Bilus
Bilus
(u sulit nu Hulam: 石門部落)
u siwkay nu niyazu'
thumb|Fuxing (Taoyuan) i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Bilus. u kasalumaluma’ nu Bilus sa, 19 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 33 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 27 ku tademaw, pakalatu 82%. 縮圖|(u kamu nu Hulam:石門部落)
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
小朋友天真又可愛，
pasubana tu henian saka uzip kawaw.
pipaayaw atu idihen.
Nepal
Du'-Pa putah (杜巴廣場)
Kathmandu (加德滿都) diheb/helung i labu, idaw ku tuluway nu malumanay a niyazu': Kathmandu (加德滿都), Pa’-Tam (帕坦) atu Pa-Te-Kang (巴特崗), atu liwliw nu niyadu', mala tuse nu Nepal (尼泊爾) Kathmandu (加德滿都).
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
nabalucuan aku,
也樂於學習.
Nepal
Du'-Pa putah (杜巴廣場)
它囊括了尼泊爾十六世紀至十九世紀間的尼瓦利古典寺廟建築和宮殿, 現都已成為寶貴的世界文化遺產.
Swaziland (Eswatini)
lalangawan atu limulak (文化及娛樂)
Sekuo (史國) tu mihcaan a sepatay a bulad milimulak tu Mswati Ⅲ (史王) pilecuhan, makakutay i sepatay a niyadu' malimulak, kya milihidanamin ku niyadu'ay a tademaw tu nina limulak.
mipitulikan ni Yuku Tipus Sayun-mizizaw ci bakian .
wamahanay a kawaw.
'''pakalimulakentu. numita hang haw.'''
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
atu ayza u kakatalawan amalakesi ku kumu nu sakidaya,
Jinfeng
thumb|Jinfeng
Jinfeng (金峰鄉) a sakuwan ku Taitung. kumud nu kalesakan, 387.53 km². (kalesakan nu linpanti 271.51 km², kalesakan nu pawliwti 87.22 km²), u kasabinawlan, 5,168 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 1,617 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang sa, 5,002 ku ingcumin a tademaw. u kasabinawlan, Pakalatu 97% (Paiwan, Rukai) ku kasabinawlan. u Paiwan atu Rukai ku sakalaniyazu’.
dadiw- luiyaluiyalui sa ciungang
lacul nu dadiw
u bukes niya kayuin iyuilucay(那姑娘的頭髮)
Jinfeng
nikasakuwakuwan
洛神與溫泉之鄉
dadiw- labiyi nu alipawnay
nu zikuzan kya namihcaan(創作背景)：
ci Tiway Sayun sasaydan padaesuay.
sisa yadah ku misanga' tu dadiway a sining.
sulit nu lacul(歌詞內容)：
ku bunac sa ku cabay 只有星星陪伴著我
Bulgaria
u siwkay nu kanatal
u ahebal nu lala’ mapulung sa 110,879 km2, u ahebal nu lala'ay sa 108,489 km2, u ahebal nu nanumay sa 2,390 km2, hamin nu tademaw sa 7,144,653. kakalukan umah sa 46.90%, kilakilangan umah sa 36.70%, zumaay henay umah sa 16.40%.thumb|u eneng nu Bulgaria
Jinfeng
nikasakuwakuwan
u sakatinengan nu tademaw sa ya i hekalay a tukus nu sawac u ungsin i cin-fung a kenis, mahida tu naayaway u hekal nu kabancal u kakataynian nu labang a  mikayakay tu buyu’milakec tu nanum
namakayda i nu hekaan a mulangaway ya cabay manamuh taneng tayda mididaw i ta-u a buyu’nu dahatcay a sapasubana a kakitidaan atu i capiay tu a saliyaliyang a mulangaway tu caculilan nu dadan, misaculiculi i kilanglilangan, matatudung ku caay kasiunin u tamelac nu bali atu bangsisay a fun-tuo-cin, u duma sa micaliyaw tu luma’ nu paywan a binacadan atu i labuay tu nipibalengan(葬) a kakitidaan.
Bulgaria
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u kulit nu hata nu Bulgaria, u sumanahay u landaway atu salengacay, tulu ku kulit.
sakay cen-ce (政治)
Bulgaria a cung-tung sa u binawlan ku pabesuc sananay a maysingkiw kaidaw, u nikahida sa lima ku mihcaan a sikining, nu dikudan sa taneng henay kinacacay aca a misingkiw. u cung-tung sa u kalasitangah nu kanatal atu malahitayay a satalakaway a mamikeliday. nayay ku sapahulic nu tatungusan, nika taneng henay a muliyaw papilubang tu caay kangaay nu tatungusan a hulic. nikaawasan nu giingkay a hulic sa, taneng a pananukasen sakaidaw nu hulicay a nisaketun.
u Bulgaria a kanatal sa u masacacayay a sikakelec tu hulic, makay sasa’ sa idaw ku nisasiduma tu tusa a bataan idaw ku walu a kitidaan a kenis.
Dayas Siku
kawaw nu uzip (自傳)
之後教導我們的孩子，
saikuzay basubana tu wawa nu mita,
一代傳一代，
sadutudutus sa amadadadawys tu lalangawan,
dadipana'
wayway (外表)
有些毛蟲長有假眼或是色彩鮮明的花紋，可以嚇退想吃了牠們的動物，許多人有疑問毛毛蟲為何是昆蟲，昆蟲不是六隻腳？事實上，毛毛蟲只有六隻腳，其他都是偽足.
Bulgaria
sakay lalangawan (文化)
喝保加利亞優酪乳一般不加糖，初入口感覺很酸，但仔細品嘗，頓覺香濃可口，回味無窮. 對保加利亞人來說，一日三餐可以不吃肉，但優酪乳可是必不可少的. 據當地的一項調查顯示，保國人一天能喝三四罐400克裝的優酪乳，人均每月消費的優酪乳達28公斤，是全世界優酪乳消費最多的國家.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Buting Nukay kakuniza:Miku Kumud
dadipana'
mahida mabadiay nu papah a hekal (像枯葉的外表)
不過萬一被發現了，它還有其他對策. 當它被打擾時，它會翹起尾部腹腳. 然後拱起背部，像任何被激怒的四角天蛾的毛毛蟲一樣，不停地搖晃腦袋.
anu maadihsatu nu ayam atu puduh, idaw henah ku sapilisapen tu nuhenian. anu taydan numita amilawlawsa, mutiden ku kikul atu bili a kuku’an, sa kunulen nida ku kulul, mahida uni patalawan nu sepaty a ngawa' nu cilekay a babayuhan, caay tu pisengal mihuyahuy tu tangah.
Joe Alexander
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:mimaliay
dadipana'
paadihi’ tu nikuday a kuku’ (小心尾足)
Furcula borealis a babayuhan matineng mikilul tu mabadiay nu lilis a papahan.
itini ku cayay kasibanuh ku wawa nu adipapang atu kilaluhu':
lumeniay a adipapang (黑鳳蝶)
黑鳳蝶毛蟲的其他防禦方法包括可以充氣的紅色觸角，這種毛蟲的觸角跟spicetail swallowtail的一樣，會釋放出難聞氣味.
babayuh han idaw henay ku picedekan nu ledek sabaw tu tusa a sulitan, udip nida idaw ku picedekan nu sakatalawan a ledekan. uyniyan a babayuhan itida i nutimulaan nu Ba-si (巴西) maudip u adipapan a wawaan.
namaka udip nu bangcal nida a kulitan matineng tu kita tu hatidaaytu nu ledek amihamaw kita cinidaan. saan ku kamu tu mihmihcaan katuudtu ku mapataya nami capi tina “Furcula borealis” babayuhan a mapatay.
u caliwayan a nikaudipan (生長過程)
毛蟲破卵而出時被稱為一齡蟲，長約0.3厘米，之後經過多次蛻皮，直到變成終齡蟲，結蛹，最後破蛹而出變成成蟲.
Maledep
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:niyazu'
dadiw- makazateng
ma-hi-za  ma-la-le-me-tay  就像淋漓的
Uzbekistan
lalangawan (文化)
人文交流日益密切，2005年建立塔什干孔子學院. 第二家「孔子學院」亦將開設.
Mksuzing
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Yingcumin, 21 ku tademaw, pakalatu 13%.
sakipangipangi
kaliwasak nika udip (分布範圍)
螳螂分布範圍廣泛，從溫帶到熱帶皆有種類居住. sakipangipangi ahebal ku sakaudip nuheni, nama ka dihekuay katukuh i caledesay a demiad idaw ku dumaay a sakipangipangi amaudip.
udip (身體部位)
具備三個單眼以及兩根觸角，多數種類身體細長，部分種類的成蟲沒有外觀上完整且易於觀察的翅膀.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考來源)
kakuniza:Habayiing
Blake Ahearn
siwkay niza
mimali ciniza i Amilika NBA, u mimaliay.
Netherlands
Netherlands（kamu nu Hulam: 荷蘭）
Joe Arlauckas
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Netherlands
kakalukan umah sa 55.10%, kilakilangan umah sa 10.80%, zumaay henay umah sa 34.10%.
pakunida hananay a hekal (自然環境)
很久以前, 位於歐洲西部的荷蘭是處於原始森林和沼澤樹木的覆蓋之中.
bali nu pilpila (風車)
因為地勢低窪,荷蘭總是面對海潮的侵蝕, 生存的本能給了荷蘭人以動力, 他們築壩圍堤, 向海爭地, 創造了高達9米的抽水風車, 營造生息的家園.
需求的迅速增加, 又帶動了風車技術的改造.
Nederland (He-Lan 荷蘭) a tademaw mikining tu nipatedeng nu heni a nika " lahecian", tu mihmihcaan nu limaay a bulat nu sakatusa a pilipayan tu duyu u "pilapila nu demiadan" tina demiadan hamin han nu kanatalan mulineng ku pilapila, kalimulakan nu kanatal.
好久以來,人們無論從哪個角度觀賞荷蘭的風景, 總是看到地平線上豎立的風車.
Kalʉvʉnga/Ngani
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
Saw (790),  Kabalan (1,470),  Taluku (31,530),  Sakizaya (940),  Sejek (10,023),  Laaluwa (401),  Kanakanabu (335),  zuma (11,985)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu' kakuniza:Yincumin kakuniza:Kaohsiung kakuniza:Yuwatan
Netherlands
San-Ta-Mu bali nu pilapila a idangan (桑達姆風車民俗村)
aidangan nu kitidaan, idaw ku misangaay tu nalimaan nu bakiya atu cacucauan a nipisangan,
caaytu kaw yaanyan ku pilapila, nika aydaay nu kikayan nu pilapila mutideng tu i enalan nu lala'an, picidekan i Tapa' dadipasan atu mitahaw tu ahebalay nu masaenalay a kitidaan.
dadiw- u sakizaya hananay a tademaw
dadiw- u sakizaya hananay a tademaw
族人歌（馬立雲部落傳統歌謠）
ngangan nu Puyuma-Arrayap
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
Ji’an
thumb|Ji’an
Ji’an mala 18 a cuwen atu 23 ku niyazu’(吉安鄉有18個里23部落)
Ji’an/Yusinu(吉安鄉)（阿美語：Cikasuan；臺灣話：Kiat-an-hiong；臺灣客家語四縣腔：gidˋ onˊ hiongˊ，海陸腔：gid onˋ hiongˋ）位於臺灣花蓮縣東部北段，北臨花蓮市，東濱太平洋，西鄰秀林鄉，南接壽豐鄉. 境內人口約8.4萬人，為花蓮縣人口第二大城（人口數僅次於花蓮市），亦為全國人口最多的鄉.
hekal a lala’(地理)
Ji’an/Yusinu(吉安鄉) a kenis hekal a lala pakala tu 15%, nuzuma 85% nu Yusinu a sauwac atu Mu-kua a sauwac masaupu masaenal,ahebal ku lala’ masaenal, demiad tungus u kacacaledesay kabalian tu a demiad, labu nu kenis tademaw pasu layak, ngayngay, hulan, yincumin sepat ku tabakiay kasabinacadan, nilaculan anu canancanan nikalukan atu kusi misubayay a kawaw malecd tu macakat, tuse a kakitizaan u Kalingku malalutin tu makakat, kalankag kunikalahad, izaw ku Nuovo cinema Paradiso (新天堂樂園), VIESHOW CINEMAS (威秀影城), Huo-kuy Starbucks(貨櫃星巴克), McDonald's (麥當勞) atu Poya sen-hou-kuan (寶雅生活館) kenis a taduduan (指標) malalutin tu sapaliway a kawaw micumud tu pacakayay tu pabaliway.
1920年分屬吉野區（吉野村）與平野區（里漏、荳蘭、薄薄），1937年東部地方改制，吉野區合併上述三個大字設置「吉野庄」（吉野、南埔、田浦、舟津），劃歸花蓮港廳花蓮郡管轄. 戰後初期沿用其名，設置花蓮縣吉野鄉，但因覺得「吉野」兩字日本味太重，遂於1948年易名為「吉安鄉」至今.
u nipalumaan (特產)
cyw-cay(韭菜)
Hage Geingob
u ngangan niza
u ngangan nu Namibia：Hage Gottfried Geingob
New Zealand
thumb|u hata nu New Zealand (紐西蘭）|alt=Flag of New Zealand.svg
lala’ (地理)
在紐西蘭可以享受安全和平的生活之餘, 亦可找到不同類型的歷險活動. 紐西蘭風景如畫, 擁有火山, 積雪高山, 壯麗湖泊和優美沙灘.
在2014年聯合國開發計劃署公佈的人類發展指數報告中, 紐西蘭排名全球第7 位.
tapang tusu nu kanatal (首都)
紐西蘭北島首都威靈頓 (Wellington)是紐西蘭的首都, 位於紐西蘭北島南端.
satabakiyay a tusu (最大城市)
.現今的奧克蘭仍然為紐西蘭最發達的地區之一, 同時也是南太平洋的樞紐, 旅客出人境的主要地點.
Taracan
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Taracan. u kasalumaluma’ nu Taracan sa, 292 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 737 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 269 ku tademaw, pakalatu 36%.
Mkzihing
thumb|Jianshi
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 36 ku tademaw, pakalatu 24%.
nipaluma-busugi
siteked nu wayway (特徵)
masacacayay a balu apuyu’ ku nikaudip, cacay a demiad adada ku nikasibalu, nika ya apuyu’ay a kilang kapah mulangaw tu yadahay mangaduy a angang, sisa i tanayu’ay a lalud yadah tu ku kasibalu. busugi hananay amica ku kauning nu hekal, talakaw ku undu, suemet, nayiay ku damek a lala, makedal, imahiniay a kauzipan icelang ku busugi. busugi i hekal kapahay a lisimeten mauzip i cucuwa, akay mala mihaymaw sananay a palulaecus tu cacanan a mucelakay.
balu (花)
paynien simahinay micidekay a wayway sa, izaw ku masumaday caayay kalecad a kaku nu busugi. busugi hina i pituay a bulad ktukuh siwaay a bulad tu labilabian matulin mabuhat ku balu. maduhem satu, wuya dawmi’ay a akawaw, madawiy nu lalud a puu’ nu balu baeket sa tu, kiyu malikaku malatusa misitsit i lala.
heci, sapaluma (果實、種子)
(u kamu nu Hulam sa:果實、種子大多數現代品種不結果. 結果者果實呈綠或棕色，為五瓣裂開的蒴果，某些較老的品種果實會宿存在樹上過冬. 果實在休眠期結束後，會將易於發芽的種子散布在親本植物的基部附近，隨時間形成群落. ）
pabuwah (繁殖)
kapah saputuputuan han ku ciid epingen, atu pahecek han hidaen muliyaliyaw mahiza tu nu sasayaway ku nipaluma.
Hagaparis
Hagaparis
u sulit nu Hulam: 哈卡巴里斯部落
Ngangihaw
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 16 ku tademaw, pakalatu 9%.
Hagaparis
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 95%, Pangcah(Amis) 3%, Taluku(Truku) 1%, zumazuma 1%.
ngangan nu Puyuma-Arubiasan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
Tjuruguai
u kasabinacadan, Paiwan 89%, Bunun 1%, Amis 1%, Tayal 1%, zumazuma 2%.
Papulu
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihca 01 a bulad
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Tariq Abdul-Wahad
Tariq Abdul-Wahad (塔瑞克·阿布杜·瓦哈德)
Iranmeylek
thumb|Lanyu
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya. izaw ku malecaday a ngangan nu Sakizaya atu Tayan. maka cacay a bataan ku malecaday a ngangan.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay. inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
Saysiat (6,630), Yami (4,612), Saw (790), Kabalan (1,470), Taluku (31,530), Sakizaya (940), Sejek (10,023), Laaluwa (401), Kanakanabu (335), zuma (11,985)
1 ku pakincalan i Iranmeylek niyazu’.
Fuyang-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
Joel Bolomboy
1 bulad 28 demiad, 1994 a mihca, Joel Bolomboy, miunduay.
Fuyang-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
dadiw-balucu’ nu bayu’
u sulit tina dadiw
caykaydih matineng hacica ku baad nu hezek
不用知道終點有多遠
makucaw tu bali
uyzasa amahedaw ku nizateng nu maku
haca aizawtu ku maseneng
雖然會有讚美
kakuniza:dadiw
Maldives
cen-ce (政治)
2012年2月7日在國內爆發警察叛變及持續數週的群眾示威後，穆罕默德·納希德在電視記者會上宣布辭去馬爾地夫總統，並將總統職權移交給副總統哈山.
大英國協一直努力成為馬內政問題的積極參與者，這違反了聯合國憲章和大英國協憲章.
Blangaw
u Sakizya a tademaw
inay ku Sakizaya a tademaw itini.
Iran
cen-ce (政治)
Iran nu Sen-ya sakaput ku mikeliday tu I-s-lan kapulung masakaputay lekec a kanatal. I-s-lan a singku i Iran u satalakaway kasenengan sitinengay a mililid tu binawlan, u tatungusay nikapulung nu kauzipan. Iran patizeng tu kakelidan nu kanatal mahapinang makai tu nu satipan nu binawlan  nizatengan a lekec, u saayaway nu mikeliday ci Hou-mai-ni hapinang sa musakamu, i nizatengan a pulung a kawawan, kanatal nu situngusay tatengaay ci U-li-ma ku situngusay a mikawaw, i tatengilan u sitatungu situlas tu. Iran a Mu-s-lin u macakenuhay a sakaput i tusa a kasumamadan a mihcaan i walu bataan a mihcaan a pacumud tuynian a kanatal, mahiniay a nizatengan u pasubanay tu kanatal, palalecad han tu Su-liyen.
Switzerland
u Switzerland sa cacay a bangcalay a kanatal nu a idangan izaw ku cacay a lasubu a buyu', sepatay a malebut a depah (公尺) kya katalakaw a buyu'. sikatinengan kina A-El-Pai-Se buyu' (阿爾卑斯山).
Tjuluuai
u siwkay nu niyazu’
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 5 ku tademaw, pakalatu 4%.
Iran
cacililan (交通)
伊朗境內計有公路179388公里（2003年），鐵路8367公里（2006年），機場331座（2007年），河運航道850公里（2006年）.
Tjuluuai
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
mipuyuh
sapuelac
i zazan sa, yadah tu ku kawaw nu mipuyahay. anu tanaya'tu ku bukes, tayza mipuyuhtu kita. u tatayna sa, maydih bangcal sakyami, hina tayzatu i patyamay mipuyuh, mipatangah(洗頭), asaca mikulit tu tangah. anu maubad ku bukes, pakulitan ku lumeniay tu bukes. mipuyuh sa, u laliday a kawaw i uzip nu ayzaay a tademaw. thumb|mipuyuhay a patyamay nu Hulam
Blangaw
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
Antigua and Barbuda
u siwkay niza(簡介)
Antigua atu Barbuda sa i tini kitakit sa u masaadidi'ngay nu tademaw a kanatal. masulitay i 2016 a mihcaan u masausiay tu nikatineng sa, u tademaw nu An-Ba sa kalaidaw nu 10.10 nu mang, katuuday ku nu African a binacadan. u nu English ku nasakamuan nu kanatal tu sakalalacal. katuuday nu binawlan sa sisinggu tu nu ciwluay a kiwkay.
Tjusepayuan
sikay nu niyazu'
u kasabinacadan, Paiwan 83%, Rukai 10%, Bunun 1%, zumazuma 5%.
Antigua and Barbuda
sakay nu likisi (歷史)
(u sulit nu hulam: 1493年克里斯多福·哥倫布在他的第二次新世界航行中在安地卡登陸，他將這個島命名為安地卡的聖瑪麗亞. 但西班牙並沒有在此殖民，因為安地卡島缺乏淡水，還有好戰的加勒比人. 從1632年開始英國人開始在安地卡島殖民，1634年殖民鄰近的巴布達島. )
i 1666 a mihcaan sa ya France a tademaw na misaapuyu' a mudebung tu Antigua. ya England a tademaw sa i tini tu a patideng tu papalumaanay tu tebus a sasibawbi, sipakayda i nu African a kakitidaan muungpan tu sasitubang nu tademaw, katukuh i 1834 a mihcaan u mahiniay a sikelec sakay nu Antigua a kalatubangan itawya a mapahulak sibakah tu. u malatubangay sa kanahatu pahulakan tu sa, nika sakay nu kalisiwan a sakaudip mahidahen miida tu kalasiumahan nu sasitudungay a tawki.
Tjuluuai
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:niyazu'
Switzerland
asu'ay a kakanan (美食)
瑞士醃牛肉很獨特：加了多種香料和草本植物在裡面，經過風乾，味道特好.
Antigua and Barbuda
sakay nu likisi (歷史)
(u sulit nu hulam: 1981年安地卡及巴布達成為大英國協中的一個獨立國家，國家元首是安地卡及巴布達女王. )
nu tademaway (人口)
(u sulit nu hulam: 大多數人是過去黑奴的後代，但也有少數歐洲人，主要是英國人和葡萄牙人. 幾乎所有居民信奉基督教. )
nu kalisiw (經濟)
Antigua and Barbuda u sikatatungus nu nipakalisiwan sa sipakay aidangan a kalukawaw, kalaidaw i kanatal sa makaala tu kiyadah nu pangkiw. na makay i 2000 a mihcaan kalingatu sa, u sakay aidanganay a sakikawaw sa kalasiyasiyanan, u kangeluan nu nidateng, u sasikaluk a sakasitungus sa kunida saan a nu udip a sikaen.
Papua New Guinea
u ahebal nu lala' mapulung sa 462,840 sq km.
likisi (歷史)
Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) kitidaan makaala tu sepat a bataan idaw ku enem (46) a mang a pinfun kunli, nu Tawam (台灣) a sabaw tusa (12) a bay, tademaw han makaala tu enem a lasubu pitu a bataan (670) a mang, suodu han Muole-sepi-kan (Port Morsby (摩勒斯比港) itida i Papu-yawan (Papuyawan (巴布亞灣). u subasa, Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) idaw henay ku tabakiya adidiay nu enem a lasubu (600) a subalan.
據了解巴布亞新幾內亞國情的人說，巴布亞新幾內亞等於是從原始的石器時代直接跳進科技發達的21世紀，因而產生很多社會問題和文化衝擊.
Sweden
nizateng nu siykay (社會思想)
與瑞典人喜歡獨處的個性不謀而合：他們多數獨居，離婚率高，單親家庭多，嚮往一切「現代」的事物──反對民族主義，破除蒙昧的習俗，強調經濟與性別平等. 普選是現代的，離婚也是現代的，多元和接納移民是現代的，而 Henrik Berggren 和 Lars Trägårdh 提出的「國家個人主義」（Statist individualism）──認為強勢的政府與個人的自由之間並非互斥，國家的干預反而可增強個人自主性的.
Papua New Guinea
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza: Habayiing kakuniza:Iing Habay
Conok-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Tjusinlung
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tjusinlung. u kasalumaluma’ nu Tjusinlung sa, 89 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 264 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 259 ku tademaw, pakalatu 98%.
Sweden
manamec (經濟)
Ericsson (愛立信), Spotify, Electrolux (伊萊克斯電器) a tin-ci , ABB , Tetra Pak (利樂包裝) mitabu , Hasselblad (合蘇) a sapisasin, IKEA, H&M , AstraZeneca misangaay tu sapaiyu (阿斯利康製藥), SKF (斯凱孚), Alfa Laval (阿法拉伐集團) atu Atlas Copco Aktiebolag (阿特拉斯·科普柯集團), pakaynien i nu tademawan a miasip , u Sweden (瑞典) i kitaki u idaway tu wamiawas a kanatal u sayadahay ku kusi nu kanatal. 2006 a mihcaan, u Sweden (瑞典) pulung nu kusi  idaw tu ku enenmay nipicumud ‘’u sakalakakitaan a cudad ‘’ u  tatangahan a nipilian i kitaki u sakalima a lasubu kinakusi.
ngangan nu Puyuma-Arudomong
ngangan
Arudomong
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
Burkina Faso
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
thumb|Pionniers de la révolutionu tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Roch Marc Christian Kaboré, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 12 bulad 29 demiad.
misabalucu’
anu miazih tu iga(kacudu) kita mahiza u mitengilay ku kungku nu cacay a tademaw.
malecad ku piazihan sa,caay kalecad ku mizatengan,caay kalecad pibekbek i balucuay. u saayaway masukaazih nu tademaw i, cayay kutatengay a wayway nu maazihay ita. anu mahicasa ci balucu’ a palida zahkez saka uzip nu mita a tademaw.izaw aca ku icelangay nu balucu’.
sabalucu’an a kawaw sa, caayay kasimsiman aca, muculil i ka uzip nu tademaw, yadah ku kangeluan, katalawan,
nu misu.
Kamcing
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Estonia
(u kamu nu Hulam: 愛沙尼亞共和國（愛沙尼亞語：Eesti Vabariik），通稱愛沙尼亞（愛沙尼亞語：Eesti，[ˈeːsʲti] （ 聆聽）），波羅的海國家之一，首都及全國最大城市為塔林. 愛沙尼亞位於歐洲東北部，其國土由大陸部分和波羅的海中的2222個島嶼組成，西向波羅的海，北向芬蘭灣，東臨楚德湖，南面和東面分別同拉脫維亞和俄羅斯接壤，總面積45,227平方公里，為溫帶大陸性濕潤氣候. 該國主體民族愛沙尼亞人屬於波羅的芬蘭人. 該國目前是北歐理事會、歐洲聯盟、歐元區、申根區、北大西洋公約組織、以及經濟合作與發展組織的成員國，為世界高收入經濟體之一. )
masacabay a kapud (外交)
1937年12月21日，愛沙尼亞與中華民國建立公使級的外交關係.
nisakalisiw a kawaw (貿易)
2017年11月，工業技術研究院董事長李世光率領經濟部「2017年歐洲新創展會參訪及招商團」赴愛沙尼亞考察商機.
2019年，愛沙尼亞是中華民國第89大貿易夥伴、第101大進口夥伴、第74大出口夥伴. 出口至愛沙尼亞的金額為8,249萬4,399美元，年減18.791%. 自愛沙尼亞進口的金額為1,412萬5,240美元，年減29.366%. 貿易呈現出超（盈餘）6,836萬9,159美元，年減16.199%；2018年，愛沙尼亞是中華民國第86大貿易夥伴、第100大進口夥伴、第74大出口夥伴.
dadiw-milingatu mibelisiw a dadiw
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
u kamu nu dadiw sa nasulitan nu laylay nu niyazu'
dadiw-mabulaw kakuh i Tansuy
lacul nu dadiw
tina dadiw sa, namudadiw ci Cinmenwang(金門王) atu Li-Pinghuy(李炳輝), u mamenuay(盲) a tademaw. napaaca-mudadiw(賣唱) i Tansuy ku heni. namakayzaay(從) mudadiw tina dadiw sa, singangantu(成名) ku heni.
ngatu cacay
celip(啜飲) tu epah, busuk(醉) la~, busuk la~
musadadiw(演奏), masalukyw(跳舞), mapulung kita, apauzip(討生活，求生) mabulaw(流浪) Tansuy
uwak, uwak, mapulung kita
Arang-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Arang
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
Valau
u sulit nu Hulam
中興部落
u Yuwatan a niyazu'
u Yuwatan(Bunan) sa, u cidekay nu Taywan Yincumin. tusa a bataan a mang ku tademaw. mueneng i Kalinku i Pusung atu i dadipasan nu bayu'an. katuuday a cidekay u Yuwatan(Bunan).
u siwkay nu Yincumin
satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Kaminu
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民". u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiayay a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangabulanay(平埔族).
dadiw-palaacawa kita ayza haw
palaacawa kita ayza haw
bitelak ku balu ala'en ku kesem aku
beliw sa ku bangsis nu bali
tengilen
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
u kamu nu dadiw sa nasulitan nu sining nu niyazu'
Conor-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
John Bagley
John Bagley nalecuhan i Bridgeport, Connecticut, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. John Bagley i 1982 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 12, namapili’ tu nu Cleveland Cavaliers putiput.
Haiduan
nikasakuwakuwan
ina kenis sa u eneng sa i pabaw nu Cung-yang a buyubuyu’an, i lalabu nu niyadu’ sa u talakaway amin atu masamaylabuay nu dihep ku buyubuyu’an, u nikahida nu kakitidaan sa masabukelal atu masaungcuyay tabaki ku kasasumad, ikadih han sa idaw kiya Sin-u-luy a sauuwac, atu ya Lung-ciyen, Ciya-na, Kan-ting hananay a sauwac maycaliway, u demiad sa kalacaledesan sibali aca tu nu puu’ay; i labu nu kenis sa muenengay itini a maudip sa, u Bunun amin a binacadan ku sasitungus, u kasasilacul sa u malukay ku sakahenulan a sikaudip itini.
Ngudra-drekai
Ngudra-drekai
u sulit nu Hulam: 新富社區Rukai部落
u siwkay nu niyazu’
新富社區的魯凱人是由屏東縣霧台鄉好茶村、佳暮村、阿禮村、霧台村等村分批於民國40年代遷至此地. 屏東魯凱人與本地早有歷史淵源，遷移當初，好茶居民來台東地區覓地移居，層往太麻里、知本等地踏查，經族人考慮多處地點，並徵得當地頭目家的同意後，決定遷至今社區現址建立.
Vander Blue
7 bulad 17 demiad, 1992 a mihca, Vander Blue, miunduay.
Chunri
laylay (歷史)
tapiingan a sauwac pabaway a Li-li  a sauwac u kalikedan nu nanum nu ayzaay u kasaupuan nu tatuuda nu Paiwan a tademaw, Celuh a kenis nuwamisan tuluay a niyazu’ “ Ci-cya, Kinayiman, Li-li” tu nu Lai-ji a kenis u satabakiay Nan-he a niyazu’, cacay ku laed tu sauwac macacekul, tiniay a kakitizaan macapi tu sepat malebut ku tademaw u kasaupuan nu Paywan a tademaw.
Afghanistan
u siwkay nu kanatal
u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 652,230 km2, u ahebal nu nanumay sa ti'kuk ku km2. hamin nu tademaw sa 33,332,025. kakalukan umah sa 58.10%, kilakilangan umah sa 2.10%, zumaay henay umah sa 39.80%.
Chunri
Hekal a lala’(地理)
tiniay a kenis nuwamisan a Li-li a sauwac Lay-ji a kenis masabelaw, nuwalian mitules tu Pusung a kuwan tu Ta-zen a kenis, satipan belaw u Bang-liyaw a kenis, Bang-san a  kenis, nutimulan silaed tu Suyay-mang a sauwac paca’ a sauwacu Caw-san a sauwac atu masabelaw tu S-ce a kenisa.
muyatayat (體育)
labu nu kenis mabangbang ku mitukuday tu mali a miundu, i ayaw u angangan u adidi’ay a cacudadan nu Celuh, kinapinatu sikawlah. ayza mabangbang ku adidi’ay a cacudadan nu Celah. u tatama tatayna mitukuday tu mali kinapina tu sikawlah tu nu hamin nu kanatalay tu dademec tu mitukuday tu mali, namidayhuy tu kanatalay tayza i Tay-kou, Cung-kou malalacal midademec. ayza Lay-ji kawcung a cacudadan u tapang nu mimaliay nu Li-li mialesay tu adidi’ay a cudadan nu micudaday, labu nu kenis palahad tu pinaay a tademawan nu kanatalay mitukuday tu mali a tademaw. labu nu kenis mabangbang ku mimaliay, payadidid’ay a cacudadan izaw ku nipatizeng tu sakapu tu mimaliay. palahad tu miuduay a tademaw, pacakat tu miuduay nu niyazu’.
S’yux
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Afghanistan
u hata (國旗)
u kulit nu hata nu Afghanistan sa, sisepat ku kulit, u lumeni'ay u sumanahay u landaway atu salengacay.
u sakatatung nu hata (國徽 )
(u sulit nu Hulam: 農業是另一主要的經濟支柱，但可耕地還不足農用地的2/3，毒品種植十分嚴重. 人口為3616萬，因為戰亂導致的經濟困難延續，是世界上最低度開發國家. )
Chunri
lalangawan (文化)
kanahatu tiniay muenengay a tademaw i tawya tu mabulaw tayza i baluhay a niyazu’, nika nu kasumamadan a lalangawan mahiza tu ku kawaw, mahiniay u pihibangay a lisin masaljut “milangec a lisin, lalikid a lisin”, maljeveq “ nu tuas a lisin, lima mihcaan  a lisin” pusaut “padungus tu adingu a lisin”, atu nikauipan a lisin, papusepi “ padaesu a lisin”, seman caucau “ panganganan a lisin”, semanpulju pitihtihan tu mabelecay”, mahiniay a lisin u angangan u tatayna a mapalaway ku situngusay, satu mala u kahenulan a kakitizaan nu Paywan tu sapadutus tu lalangawan.
Fuxing (Taoyuan)
sumad ngangan (改名)
1954 a mihcaan cacay a bataan izaw ku tulu a bataan izaw ku cacay tu nu Bu-sin-syang. itawya nisutan i sin-bun,“Yin-cu-min a palimulak tu kalecuhan nu Cung-tung tungusay cumelak ku kanatal”. u yakuba ku paketunay misinsin i sey-bu a malaheci. namahiza i Cyaw-pan adidi’ay a cacudadan nu wawa pasumad han ku ngangan Cye-suw adidi’ay a cacudadan han, pili’ i pulecuhan ni Cyang-cung-cen miteka..2014 a mihcaan sabaw tusa a bulad tusa a bataan izaw ku lima a demiad, Taw-yen a kuwan sumad han tu Csya-se tu Taw-yen a kenis hawsa, Bu-sin a kenis pasumad han tu se-sya a kakitizaantu Bu-sin a kakitizaan.
ungsing (溫泉)
日治時期，復興區開發有五處溫泉，分別為四稜溫泉、新興溫泉、高義溫泉、巴陵橋溫泉、小烏來溫泉，除了四稜溫泉和新興溫泉外，其他的溫泉在附近水利工程實施後淹沒於溪谷中，巴陵橋溫泉於1997年被重新發現，命名為爺亨溫泉.
pikuwanan henay nu Lipun, Bu-sin a kenis lima ku nipatadas tu unsing, macacidek u S-lin unsing, Sin-sin unsing, Kaw-i’ unsing, Pa-lin-cyaw unsing, Siw-u-lay unsing, cay ku Slin unsing atu Sin-sin unsing dada’, izaw hena ku zumaay a unsing i  capi nu siy-li a sasanga’an namisanga’ maenip i diheb nu sauwac, Pa-lin a unsing i 1997 a mihca muliyaw makazih, pangangan han Ye-hen unsing.
Blhuy
u siwkay nu niyazu'
thumb|Fuxing (Taoyuan) i Taoyuan a kuwan ku niyazu’ nu Blhuy. u kasalumaluma’ nu Blhuy sa, 97 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 285 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 7 ku tademaw, pakalatu 2%.
tademaw nu Yuancumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
Puerto Rico
likisi (歷史)
十九世紀末，也就是慈禧掌權那會，西班牙帝國的輝煌早成昨日黃花.
波多黎各對美國來說非常重要. 加勒海比海南端沿岸各國，要進出大西洋，有兩條水道.
第一次世界大戰後，美國高速發展，讓波多黎各人成為真正美國人的意願更加強烈.
波多黎各的經濟很發達，面積和人口也具備了成為加勒比海地區中等國家的條件.
Democratic Republic of the Congo
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Sabak Nubu
Bngwan
Bngwan
u suilt nu Hulam: 圓山部落
Dennis Awtrey
2 bulad 22 demiad, 1948 a mihca, Dennis Awtrey, miunduay.
Iratay
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
Pukpuk
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Pukpuk. u kasalumaluma’ nu Pukpuk sa, 2,688 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 6,978 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,245 ku tademaw, pakalatu 18%.
ngangan nu Puyuma-Arugi
ngangan
Arugi
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
Ciamengan
Ciamengan
u sulit nu Hulam: 壽豐部落
Taromak
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. caay kaw nu Sakizaya a niyazu' kuyni. haykay izawtu ku Sakizaya a tademaw, caay henay misumad ku ngangan nu cikdekay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihca 01 a bulad
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Kamisatu
u siwkay nu niyazu’
u kasabinacadan.
布農族由5個社群組成，即郡社群(isbukun)、巒社群(taki banuaz)、丹社群(taki vatan)、卡社群(takibakha)、卓社群(taki tudu)等；在花東縱谷居住的布農族以郡社群(is bukun)最多，分佈在台東縣的延平鄉、海端鄉，其次是巒社群(taki banuaz)，分部於花蓮縣的卓溪鄉；丹社群(taki vatan)居住於萬榮鄉的馬遠村及瑞穗鄉的奇美部落.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nipaluma-adengis
u siwkay nu nipaluma
misiteked a wayway: tu mihmihcaan mulangaw patelekay apuyu’ay a kilang, u akaway  sumilaway a kulit katukuh kalakiyukiyuan a kulit.
papah (葉)
papah, masatiekukay micaebayay ku dinum a kaku, sikauwus ku papah, cacay ku papah, tulu atu tulu nikacawas nu papah mahida u banubanuay ku kaku masilac masatusatusa sa; u lislis nu papah u masasalusalua ngipen a kaku atu siadidiay matalesay a kaku  ku lislis.
masaduma (分類)
yayadahay a adengis u mamikitin tu mahiniay tabakiyay a Ci a kaput nipaluma, zayhan tada adidi’ ku tangah nu balu, anu hanu u balu han a misiteked a misuwanis adada’ ku tangah sa, anu pakaynien i nipaluma nu langaw nu wayway, u papah nu wayway, akaway nu papah a patucek mizateng ku kapahay, madayum aca.
Afih
u sulit nu Hulam
阿飛赫部落
nipaluma-adengis
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
台灣澤蘭（學名：Eupatorium formosanum）是菊科澤蘭屬的植物，是台灣的特有植物. 分布於台灣本島，生長於海拔3,000米的地區，常生於林下，目前尚未由人工引種栽培.
Afih
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網Paykanatalay a pu lumaluma'ay a se kitakit kalunasulitan atu palatuh calay-kakacawan
原住民族委員會全球資訊網統計資料Yincumincu weiyuanhuy kitakit kalunasulitan atu palatuh calay-kakacawan
Syria
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Bashar al-Assad, micakat a demiad sa i 2000 a mihca pitu bulad sabaw pitu a demiad.
kakitidaan (地理)
東部的幼發拉底河是全國最重要的河流，它貫穿東部國境，然後經伊拉克注入波斯灣. 幼發拉底河流域的15個國家被譽為是「文明的搖籃」. 西部縱谷有阿西河經土耳其傾注入地中海.
laylay (近代歷史)
2011年1月26日，中東地區多國接連爆發「阿拉伯之春」運動，敘利亞亦開始出現反政府示威活動，但被政府軍鎮壓，但隨後反政府示威活動演變成敘利亞內戰至今.
2013年8月，阿塞德對自己的「國民」使用化學武器，犯下21世紀最醜陋的戰爭罪行. 此舉也公然逾越美國總統歐巴馬（Barack Obama）總統畫定的底線，但華府並未給予軍事懲罰，使美國的威信與影響力大打折扣. 2015年9月，俄羅斯大舉軍事介入，又有伊朗扶持，阿塞德如虎添翼，敘利亞內戰的走向也大致底定.
2015/5 yi-se-lan-kuo (伊斯蘭國) a masakaputay militawal tu nikalais nu labu nu binacadan nu si-li-ya (敘利亞) matulin a micalap tu sela nu si-li-ya (敘利亞) ayza maselep ku icelang nu yi-se-lan-kuo (伊斯蘭國) i si-li-ya (敘利亞) nika cuwacuwaay a hitay nu si-li-ya (敘利亞). macacalaphen tu sela nu binacada, ayza nicalapan nu yi-se-lan-kuo tu sela nu si-li-ya (敘利亞), manunultu a alawan nu hitay nu sihu nu si-li-ya (敘利亞) micaculiay tu sihu a hitay, ku-el-de (庫爾德) a masakaputay tamedaw.
2019年底，反抗軍退至最後據點伊德利卜省（Idlib），敘利亞政府軍窮追猛打，俄羅斯與伊朗全力協助政府軍；伊德利卜省當地300萬平民死亡，引發內戰迄今最大規模的難民潮，讓已經收容360萬平民的土耳其大感威脅，出兵阻止敘利亞政府軍攻勢，土耳其（北約成員國）與俄羅斯開戰的風險也大幅升高.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza: Baliyus Kacaw
Maliwang
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah (Amis).
Tasutasunan
u Pangcah a niyazu'
u zuma a tademaw sa u Yuwatan, u Taluku(Truku), u Paywan atu Tayan(Tayal). yadah ku cidekay itini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Mali
Mali (馬利)
馬利的軍事政變，在首都巴馬科西北方15公里的「卡提陸軍基地」（Kati）. 由於卡提基地自法國殖民時期開始，就是馬利軍隊現代化的大本營，過去幾次的軍人干政、甚至是2012年的軍事政變，都以此地為「臨時軍政府」總部，因此基地傳出的激烈交火才會迅速傳開，並大舉驚動了國際社會.
John Barr
8 bulad 8 demiad, 1918 a mihca, John Barr, miunduay. (mapatay i 2002 a mihca)
Mali
Mali (馬利)
namaka pitu a bulad (7) malingatu, Kayta (凱塔) Cung-tun matadeng tu cinida "caay kakapah ku hetay" nika lawlaw nubali. zayhan nika lawlawan nu Mali (馬利), hitay sakapahay nuni kasa kaputan, silaculay atu micidekay nu sifu, itida picidekan a tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tusa (2012) a mihcaan nu cence kabalihenawan, hitay hantu idaw " kasumad nu cenhu, misumad tu kawaw" a kacilawan nu laylay.
Iraq
u ahebal nu lala' mapulung sa 438,317 km2.
laylay (歷史)
762年，哈里發遷到安息帝國、薩珊王朝首都泰西封北郊的巴格達. 此後，巴格達一直是阿拉伯世界的中心，直到1258年被蒙古人攻陷為止.
cen-ce (政治)
伊拉克直至2003年前都是由伊拉克復興社會黨控制的一黨執政專制獨裁統治，特別是薩達姆成為總統之後. 在2002年總統選舉中，薩達姆獲得了99%以上的選票；而他是唯一的候選人. 伊拉克議會為一院制，稱為國民議會或「Majlis al-Watani」，擁有250個議席，議員任期四年.
hekal a kasacabay (外交)
1990 a mihcaan ayaw nu pingayaw nu hitay mahamin maala ku tuud mala nu uzipaytu hawsa,  kakilulkilu kayadah lima a bataan anisa kanatal atu I-lakek ketun caay tu kalacabay, atu liyas tu kakatayzaan nu talakaway a maldabuay a kakitizeay, u wayway nu kawaw nu labuay a kawaw masatezep atu Iraq a nisakapu. 2003 a mihcaan Sa-ta-mu (薩達姆) namapabelin ku nipikuwan tu cebu hawhsa, Iraq milayap muliyaw a misacaba, kapah ku nisakaput, nu hekalay a kasacabay u hekal lalid satu masakapah, katukuh 2019 a mihcaan cacay a bataan a bulad, izaw tu ku 170 a kanatalan atu Iraq patizeng tu sakalalayat  nu hekalay a kasacabay.
sakakikalisiw (經濟)
Iraq i 1990 a mihcaan walu a bulad tayza ku hitay miala tu Ke-wi-te, kilul malilid  nu kitakit a syahuy maketun ku sakikalisiw. 1991 a mihcaan cacay a bulad malingatu ku Hay-wan a ngangayaw pihaceng ku kapeci’ masetul ku sakakilalisiw nu Iraq, Iraq a cen-bu tunu hitay a palawpes tu kalisiw, mipuputay tu kanatal a hitay atu micukelay tu situngusay mikuwanay matukenih ku icelang, nai’ ku sapipadeng a masusuz ku sakikalisiwan.
Tjuvecekadan
u siwkay nu Yuancumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
dadiw-yincumin caay kalecad
siwkay
tina dadiw sa, namudadiw nu Tayan cidekay a mudadiway nu Peyuan Sanmaw(北原山貓)
ngangan nu Puyuma-Asak
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
pancahay (原住民族委員會) -sapancahay (原住民族) naayaway a ngangan pacudadan-sapancahay (原住民族) ngangan nu tademaw, dengtal Ceng-ce tabakiay a cacudadan nu pikingkiwan tu misayuancumincuay a cong-sin原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
nipaluma-cadam
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
（中文）濕地植物 - 灌木及草本植物 兩面針. 香港濕地公園. [July 4, 2017].
dadiw-yincumin caay kalecad
ngatu tusa
yincumin yincumin, caay kalecad
izaw Ami cu, izaw Tayan cu 有的阿美族　有的泰雅族
ngaut lima
sitanaya’ay, siapuyu’ay 有的那麼長　有的那麼短
Gadu
u siwkay nu niyazu’
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 10 ku tademaw, pakalatu 5%.
Corie Blount
1 bulad 4 demiad, 1969 a mihca, Corie Blount, miunduay.
Ciataw
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Ciataw. u kasalumaluma’ nu Ciataw sa, 868 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 2,284 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 264 ku tademaw, pakalatu 12%.
u sausi nu cideaky a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 9%, Yuwatan(Bunun) 1%, Paywan(Paiwan) 1%.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
ngangan nu Puyuma-Asaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
Kanadun
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Kanadun. u kasalumaluma’ nu Kanadun sa, 611 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,469 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,211 ku tademaw, pakalatu 82%.
Moldova
u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 32,891 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 960 km2, hamin nu tademawan sa 3,510,485. 縮圖|u Moldova (Mo-El-Do-Wa 摩爾多瓦) sa i labu nu Europe, itiza i 47 00 N, 29 00 E kakalukan umah sa 74.90%, kilakilangan umah sa 11.90%, zumaay henay umah sa 13.20%.
tapang tusu nu kanatal (首都)
縮圖 u tapang tusu nu kanatal sa u Chisinau (基希涅夫).
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Maia Sandu (Maya．Santu 馬婭·桑杜), 1972 a mihca 5 a bulad 24 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Moldova (摩爾多瓦) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 12 bulad 24 demiad.