cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tay-san
kungku (劇情)
amica ci Ke-ca (Kerchak, 哥查) caay pihang cinidaan, nika ci Ka-na’ (Kala, 卡娜) pacicisa manglay mibalaki cinidaan, pangangan han cinida ci Tay-san (Tarzan, 泰山).
nika, ci Ke'-li-tun (Clayton, 克里頓) hican nida miyukiw ci Tay-san (Tarzan, 泰山)  papatayda mikilim tu ungayan caay pihangen ci Tay-san (Tarzan, 泰山), sisa ci Tay-san (Tarzan, 泰山) mabiyalaw anu ladayen numaku ku tademaw tayda i luma nu ungay, ci Ke-ca (Kerchak, 哥查) a miedis tunuhenian
ci Tay-san (Tarzan, 泰山) kyu pabalucu atu ci Cen-ni (Jane Porter, 珍妮) miliyas tu subalan, ku tapabaw sa i balunga lalebuan ni Ke’-litun (Clayton, 克里頓) a tademaw, dakepen han cinida pululen i suku nu balunga.
lala'
u silala'ay ciniza a tademaw. 他是個大地主.
malineng ku kitakit
ngatu cacay
ci Cilily sa unu cacay bataan izaw ku pitu 世紀ay sinmung tu sakay 物理學家 nu 義大利. cayka demec ku punu’ niza, nanikauzipan niza caypakaliyas tu sapikingkiw tunu tapukuay a cudad. kapulungan 1609 a mihcan, maseking ni Cilily ku satenesay miazih a kingkiw, u tatengaay tuwaca kuni Kepayni哥白尼、aci Pulunuw a « sasukamuan ku teban nu cilal »日心說. sakalecad « nu teban nu cilal a kamu » sa u tatenga’ay. matepatepa’ kunu 中世紀ay uni pupuwan nu kiwkay tina kamuwan ni Tulumi tu «u teban ku lala’, u pauzipay ku mikuwanay » sanay a « kamu nu lala’ », manguhanguh tu ku nipikwan tu 科學 atu 禁錮, kyusa macudad tu ku hungti皇帝 nu Loma kyukay羅馬教會 atu kyuday amin, kapulungan 1616 a mihcan tuluway a bulad tusaay izaw ku enem a demiad, yaci Cililyay a tademaw saliuucan nu hungti nu Loma kyukay羅馬教會. itini i huying法院, ya sumanahay ku zikuc a 主教 sakamu sa：ya « sasukamuan nu teban nu cilal » mibelihay tu kamu nu « sy siu » a sapasubana’ sa, ci Cilily sa 「mitatikusay tu kamu nu kyukay ｣. anucay piales tu「異端邪說 ｣ sa, a saybangan nu huying sa. kakuniza:ulic
Mi-lan 米蘭
米蘭市總面積約有181,67平方公里，人口密度達到每平方公里7650人. 目前米蘭市長為中間偏左無黨籍的Giuseppe Sala （頁面存檔備份，存於網際網路檔案館）擔任.
蒙特拿破崙大街上的時裝商店舉世聞名，埃馬努埃萊二世長廊被認為是世界上最古老的購物中心.
米蘭的戲劇特別著名，尤其是傳統歌劇，也孕育出幾位重要的作曲家（例如朱塞佩·威爾第），斯卡拉大劇院也相當知名. 米蘭也擁有一些重要的博物館、大學、專科院校、宮殿、教堂和圖書館，例如布雷拉美術學院和斯福爾扎古堡.
米蘭2005年7月啟用的RHO展覽中心占地250萬平方米，展覽面積46萬平方米，是世界上最大的博覽會場之一.
si-fuwan a nalimaan a tu si-yang a mikulitay
si-fuwan a nalimaan a tu si-yang a mikulitay ( in a kamu Western art ) u misakucungay tu nalimaan ku si-fuwan pasunu mahiniay u mikulitay, mituktukkay atu misangaay tu luma hamin. i Oco nu naayaway a nalimaan namakayda nu kasumamadan unu batu’u sasayaway ku demiad i babatuan tu mikulid, ancaay sa i labu nu punkang mikulid atu mituktuk i babatuan ku nalimaan, namakakayni ku salungan itawya unu batuay atu nu mukinay a zitay.
Kuke a tademaw
nilaculan
Kute a binacada nikaudip kitidaan nu heni i pulung nu mihcaan sepat a siki nudikudan tu katukuh oitu asiki nadikuda makuwan nu sayliwkuwang,ansitiku,limatiku,sasanpuse,tunglumatuku.yumahida kute a binacadan caay pakatidenh ku heni tu nu udip tu a sapikuwan,nika mademec tu nu icelangay a duma a binacaday, kyu hidasatu ku ngangan nu heni.
pulung nu siki i mautang tu, baluhay a alapu atademaw lekeb han nuheni ku siya, kitidaan nu kuteabinacadan kinacacay aca a pasatedep, nipasatedep amasasuada kilusa tu u pipenec nu yiselan, kyukute abunacadan mademec nu alapu kyu milahay tu yiselan.
bayduh
bayduh(大豆)
Lo-ma
縮圖 羅馬（義大利語：Roma [ˈroːma] （ 聆聽））是歐洲國家義大利首都和羅馬首都廣域市的首府及義大利全國的政治、經濟、文化和交通中心，位於義大利半島中部的台伯河下游平原地，建城初期在七座小山丘上，故又名「七丘之城」.
Loma ( I’tali’ a kamu : Roma ) sasayaway akenis i Oco a kanatal u I’tali’ atu Loma kuwani’se suhu atu I’tali’ hamin nu kitaki a cenci, manamec ,nulangaw atu lawa’dan , i I’tali’pantaw nu tebanan taypusawac nu makasasaay a enal , sayaway misanga tu pituay u adidiay a buyu’ , kiyu panganga han tu ‘’ pitu masabuyu’ay a kenis ‘’.
ayaw nu celahcan cacay a seci i Loma u matinengay misulid a tademaw ci Tipulusi sayaway pangangan tu ‘’ nadatenga a kenis ‘’ ( latin a kamu :Urbs Aetema ), kuyini a nipangangan awiyte , wiycil , atu liwiy u matinengay misuliday atu namekan a tatacuwa katinenga namin nu tandaw. i kasumamadan nu Loma atu mayteban a seci henay sa ,  pakasinganganen ku Loma ‘’ Caput Mundi ‘’( kenis nu kitaki ).
ulic-patizeng ku ngangan nu Sakizaya-wawa nu kilay-3-Ciwidian nalumaan ni misaydang
pecu' nu lacul
(9) pihibangan tu sakaenam atu pilipayan, tayza kami misulimet mibubuc tu lutuk nu liwliw nu luma’, azihan malecad u izaay henay ci misaydang, limulak ku balucu’ nu maku tayza i sauwac mitiku tiya maazihay i naayaw a kalang.
basal
basal (kamu nu Hulam: 蛔蟲)
saungay dingwa
yaday satinengan limaki
sitinengay limaki (A-mi-lika a kamu, Feature phone) nu saungay dingwa angangan kasasizuma. sitinengay limaki u kapahay, sisa taneng miedem tu katuuday a binawlan palawpesay tu kakaydihan. saayaway nu sadibungay a patizengan tu calay atu limakian mikawaw tu patakusay dingwa calay, mapangangan tu (saayaway ziday) saungay patakus (IG).
(A-mi-lik a kamu, Nordic Mobile Telephone) palalecad tu saungay dingwa kacacayat, TACS (A-mi-lika a kamu, Total Access Communication System), nika mahiniay micukaymas pasazuma yadah ku zazan uyza dada’ mikawaw suni patakus. caay ka tanektek ku pisulup, saaca caay kataneng ku nidimut, caay kataneng ku piliyung tu kaahebal nu suni.
Taywan sakatusa ziday nisulitanay saungay dingwa calay i celahcan 1997 a mihca mikawaway tu padingwaan u kakuniza lekec mikawaw zikuz nu pinaay a tabakiay nu mikawaway masasizuma ku nipacumud, caliway tu ahebalay aazihan micukaymas tu mingkiw tu katanaya’ ku kawaw zikuz. zuma pacakayay tu limaki zuma nu uzipay a limaki pangangan han 2.75G  limaki, u kasazuma uyza izaw ku EDGE kikadadawaen ku GPRS.
tinengay limaki
Taywan sakasepat a sulitanay saungay dingwa calay i celahcan 2014 a mihca malingatu tu mikawaw, nu sitinengay limaki saungay pacalay mikawaw tu baluhay angangan. paliayaw i 2017 a mihca milayap tu sakatusa ziday saungay dingwa calaay napaalesan zikuz nisubelidan tu patakus ahebal ku suni.
lihalay micukaymas
caay ku nisakamu tu tuluay katinengan nu tademaw dada’, izaw henay ku uzuma mahiniay paculi tu kazizeng ( miazih tu limad dingwa atu lihalay paculil tu kazizeng (A-mi-lika a kamu Mobile phones driving safety), atu kayadah kakitizaan mahiniay piazihan tu iga, pidadiwan, picudadan (pasubanaan), pisekingan, pikingkiwan, pitatengilan, piazihan tu cudad atu zuma panutekan a kakitizaan nu zuma la’cus micukaymas tu limaki atu mipaneng tu sapalekal a tineng, anu kapahaytu micukaymas amaydih pasumad mala u misaungayay a limaki a misaadidi’ tu kamu atu misaapuyu’ tu kamu, sakacaay u suni milawlaw tu tau, i zuma a kanatal atu kakitizaan hakay la’cus i miculuay tu tademaw kacacayat micukaymas tu limaki.
Tangled
縮圖 kaladi’tuan a bukes kalalikeluhan (kamu nu Hulam: 魔髮奇緣)
saungay dingwa
padangay mikawaw
hamin nu kitakit limaki kapulingan sakalahan mipadang banggu nu dingwa (112). limaki pacumud tu (* # 0 6 #) taneng maazih ku 15 banggu nu kitakit saungay nipazeng sakating tu banggu (IMEI), anu mahedaw ku limaki, maala nu kapahay balucu’ a tademaw patayza i tayLinan, namapatalinay tu ku pakahedaway taneng tini IMEI zunbay a banggu miala tu mahedaway a limaki, anu maydih padingwa tu kitakit mabataday a dingwa, kapah i kitakitday a banggu ayaw mipenec tu (+).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
A-mi-li-ka a kamu
Tangled
u kungku (劇情大綱)
很久以前，有一滴純淨的陽光滴落地面，長出一朵神奇的花. 任何人只要對花唱歌，就能治癒疾病和恢復青春. 數百年來，一位名為葛索的老婦用這朵花來保持青春，直到這朵花被士兵找到，並用來治癒懷孕且患病的皇后. 皇后生下了一名金髮女嬰樂佩，她的金髮擁有花的魔力，葛索知道後打算偷走頭髮，但若剪下頭髮會使魔力消失，於是葛索綁架女嬰並將她囚禁在與世隔絕的高塔中. 她向樂佩表示自己是她的母親，並說外界十分危險，不允許樂佩外出. 每年樂佩生日，王國會放出成千上萬的天燈，期望能引導失蹤的公主回國. 樂佩長久以來自高塔遠望天燈，對此充滿好奇，萌生了想前往一探究竟的夢想. 在樂佩滿18歲生日前，她要求葛索能外出並觀看天燈，但葛索不斷拒絕她的請求，還表示外界充滿貪圖她頭髮魔力的壞人.
caay katatudung a sasalamaan
mituduc a giki
ci Cu-si-ciyang-sen, Kay-wun-ha-te, Cye-ke-pu-lay-ke, Ni-ke-ciyang-na-si atu Kay-lun-ci-lan misagiki. Cu-si-ciyang-sen matineng caay piliyaw patahkal tina gikian, u tada mituducay a giki, namakay i Siya-wi-yi ku nikalinga’ tu. natikudan, kina giki tatenga’ay tu i 2017 a mihcaan sabaw tusa a bulad izaw ku tusaay a bataan a demiad i Amuhuwan patahkal papiadih.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
Tangled
namakayniay a nisulitan (參考資料)
kakuniza:Buting Nukay
sikulitay a cudad
sikulitay a cudad
i tabakiay a cacudadan,sikulitay a cudad nai’ ku mahiniay saka idini. i takuwanan a sapiasip atu sapiasip tu sa pikingkiw. sikulitay a cudad i tida amin i mulaay、u kakulitay atu nu wawaay a nipikingkiwan u sapicudadan a nipicudad ku niyan.
laylay nu sikulitay a cudad
anu izaw ku tademaw izaway tu kungku,yusumamad nayay henay ku sapatahkal tu cudad,yadah ku sikulitay a cudad nu tademaw a lima ku sapisulit,nika yadah ku nipalawpis tu demiad amisulit, sisa caay kayadah. sakamu saan sa, yu mahidahen misanga’ tu nalimaan a cudad nu kulit atu sulit ku sapasubana’ tu kawaw nu sasakamuwan, zayhan izaw ku namakayniyay i misulitay atu babalaki misanga’ sapaadih tu wawa a kulit, mahini ku nu naayaway a nipatahkal tu sulit atu kulit. ayday hantu izaw tu ku kikay nu sapisanga’ tu sulit i hekal, u kitaki yadah tu patahkel pacakay tu sikulitay a cudad. i Taywan, ayda yadah tu ku sikulitay a cudad u udip tu ku patahkalay tu kalisiw patahkal tu sikulitaya cudad, sisa sacacay sa tahkal ku cudad. caay kalalucek, sisa nayay ku kitaki a tatenga’ay nu cudad a ISBN.
caay pinuneng mitanam tu sikatalawan a wawa
sakay hekalay nu kungku (故事概要)
河水上漲泛濫，房子被水沖了起來，倆人登上了木筏. 哈克和吉姆進入房子，希望找到什麼東西，可是吉姆卻發現了一具赤裸的男性屍體，背後中槍. 吉姆遂即遮住了哈克的眼睛.
為了獲得鎮上新聞，哈克喬裝成了小姑娘，進入了朱迪思·洛夫特斯的家中，後者則是新搬來的人. 哈克得知人們認為自己被謀殺了，爸爸和吉姆成了嫌犯. 人們因吉姆逃跑而貼出了懸賞告示，並派人出去追蹤. 洛夫特斯夫人感到十分懷疑，認為哈克不是女孩，並在一系列測試後將其證明.
kanahatu nisabanaan ni Ha-ke mapapuelac sa, nika ya ci Lo-fu-te-se a tatayna sipauli han cinida a papiliyas,caay pakadateng tu u "mangayaw sikapatay" a wawa, ci Ha-ke sa pasubanaen nida ci Ci-mu tu kahinian a sinbung sa, atu ya mamikilimay a masakaputay i tiya labian taydaen nu heni i Ciye-ke-sing a subal, ina tatusaay sa misabilil tu a padudang miliyas.
ulic-patizeng ku ngangan nu Sakizaya-wawa nu kilay-2-micumud tayza i kilay a enal
u masatekeday a sulit(單字)
9 angil精神,
nipaluma-lakun, lakon
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【學名】 Geranium wilfordii Maxim
nutaw a kanatal (國外分布)
(kamu nu Hulam:俄羅斯遠東，朝鮮和日本有分布. ）
Sakizaya
u siwkay niza (簡介)
一般外族開始接觸撒奇萊雅族，會將族名「Sakiraya」誤以為地名，通常以諧音「奇萊」稱呼. 因此，所在地的平原稱作「奇萊平原」，而位於附近中央山脈的高山也稱作「奇萊山」. 包括西班牙、荷蘭、清朝、日本、中華民國的地圖與文獻均予沿用.
nipaluma-lakun, lakon
tadawayway nu langaw (原形態)
nusi papahay a tapangan nn tanayu makaala tu cacay a pina nu bataan a li-mi, angangan nikasi papahan apuyu ku akaway, belihan yadah ku sanglacay nu tanayuay a banuhan, adidiay a papah masasangkaku kunika diceman, tanayu han cacay a li-mi, duhepic idaw ku banuh.
kaleseman a tademaw
i kadipunan（日劇時代） i tawyay henay i tada Sakul ku eneng nu nyadu’,
Shizi
nikasakuwakuwan
mueneng  i Heng-tung-pan-daw, u lala’ nu Cung-yun-san-mayay a ngatu, i tepadtepad nu buyu’ ,u buyubuyu’an ku lala’, adidi’ ku enal, i labu izaw ku micaliway a sauwac Hung-kan-si, Hun-san-si. nu kahemheman a demiad nu Ze-day-ci-syang, maymihecaan i kasienawan sadingsingan izaw ku satabakiay a bali ( lul-san-hun) tayni pabali. u muenengay a binawlan sa u Pawan binacadan ku kahenawlan.
Sakizaya
zikuc (服裝)
撒奇萊雅族穿土金色為主色的服裝，以刺竹及眼淚珠為墜飾，在服飾中呈現族群辛酸及不忘故土的決心.
Shizi
獅頭社之役
Se-tul-se-ze-yi ( i labu, i hekalay Se-tul-se-ze-yi, Se-tul-se mangangayaw), haka i 1875 a mihecaan, nanu Taywan cing-ce a ceaw-dayay Da-key-ung-wan-kul atu da-Cing-di-kul malpacaw, i tiza i Ping-tung-siang Se-ze-shang malpacaw, i na ngayaw sa tabakiay mapacaw i pikuwanan ni Sen-baw-cen i Taywan. i na ngayaw mahaka a lelekalan matenes tu izaw i balucu’an ku pikuwan tu yincumim midebung tu sapikuwan nu yincumim tu binawlan, izawhenay nu tung-ze 13 a mihecaan i balangbangan nu Se-tul-se a benawlan mapacuk ni Ze-tung-ceaway a tademaw, malaada tu, i tawya  izaw aca ku lipun a hitay midebung tu yincumim, nu mizakepan tu nu midebunay a ada atu i sasaay ni Wan-kay-cing a hetay, malinges ci Wan-kay-cing mililid tu hitay niza a talabu midebung, matena nu Paywan a. hitay, ci Wan-kay-cing mabihekac tu. mapaday, kasenun sa sibek, taneng tu a malapacaw.
獅頭社之役後，沈葆楨於地圖上，片面將當地之中文地名之竹坑社改為永平社，本武社改為永福社，草山社改為永安社，內、外獅頭社改為內、外永化社.
nipaluma-lakun, lakon
tadawayway nu langaw (原形態)
(kamu nu Hulam:種子長倒卵圓錐形，褐色，長2～2.5毫米. ）
Shizi
獅頭社之役
王太帥鎮安宮三層八卦形磚塔.
nipaluma-lakun, lakon
西伯利亞老鸛草又名：鼠掌草
(kamu nu Hulam:分布我國東北、新疆等地. 此外，尚有同屬植物野老鸛草、塊根老鸛草及其變種高山塊根老鶴草等的全草亦同等入藥.
Shizi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza: Lami' Kulang kakuniza:Padakaw Lami'
Sakuhan
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 68%, Pangcha(Amis) 1%, Yuwatan(Bunun) 2%, Tuluku(Truku) 1%, zumazuma 1%.
Shitan
cacay a malebut siwa a lasubu tusa a bataan (1920) a mihcan, lawpesen ku sabaw tusa a kakitidaan misumad patindeng tu limaay a kakitidaan tusa a lalumaan, nu Sin-cu cuo (新竹州) Tafu (大湖) kakitidaan, i sasa idaw ku Setan (獅潭), pa-caw-lin(八角林), kuycu-lin(桂竹林) tabakiay a sasulitan. na malepacaw satu Shitan (獅潭) kitidaan sumad han tu Setan niyadu’ (獅潭鄉), u Sincu-kin(新竹縣). cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan (1950) a mihcaan, Taw (桃), Cu (竹), Maiw (苗) mababenis tu kakitidaan, Setan niyadu’ (獅潭鄉) sumad mala Maiwli-kin (苗栗縣).
patiyamay malahad (市街發展)
汶水街道：汶水因處地利之便，是進出大湖、獅潭、錦水三地的交通要道，具轉運之便，是獅潭鄉境內最早有商業聚集規模的街道.
kaleseman a tademaw
活著建立的族群人們，去觀察大家.
他年輕的時候確實有扛過三包穀子，
Shitan
Sin-tan laylay a patiyamay (新店老街)
Sin-tan patiuayamay a dadan, namakayda i Shi-tan kitidaan nipatidengan tu tuud patideng sa amalinga tu kya idaw ku nipatiyam a malahaday, tawyaay a patiyamay nu aydaay a Shi-tan a (獅潭國小) wawaay a cacudadan katukuh i Ta-tun-se a sacumud (大東勢口).
1946年後在鄉內機關興建後，市區才轉移到獅潭國小與村史博物館之間. 獅潭戲院設立在今義民廟廣場前，足見當年新店市區繁榮景況.
laliwkuan (旅遊)
(位於苗栗縣大湖鄉，由台3線省道南下方向右轉橫跨大湖溪的『彼岸橋』，即可抵達法雲禪寺. 法雲禪寺以遠眺美景之展望視野之佳而聞名. )等著名景點.
kaleseman a tademaw
kyusa u sakatatusa cinida, nu hamin nu kanatal nu dipun,
katukuh ikilay, 到達奇萊，
Papulacu
Taywan yuncumin-cu palutatengan, tuas a palutatengaan 臺灣原住民族泛靈信仰、祖靈信仰
1822年，埔里盆地南方的埔番蛤美蘭社，遭郭百年私自率領墾戶劫掠屠殺，後來連合水沙連邵族招西部平埔6族入墾埔里. 在可耕地與部落遭漢人強佔、原鄉生存不易的情況下，巴布拉族就如同另外5族一樣，集體遷往埔里.
kakawsan nu Sakizaya
habelutan nu baliyus
katukuh ku heni i pabutingan sa, lingatu sa henay ku heni mibuting, tadu' seli'saca ku cudetay a bali, caay ka masumad kina demiad satu nga liwngiw ku heni, nika, ahican naca mubelih inywtu ku tabakiyay a bali, kasenun satu maniyulay ku tabakiyay a bali, musadakadakay tu ku heni a pacuna tu balunga sa. nika ahicahican nu heni pacuna ku balunga sa, a mademec nima ku icelang nu baliyas. tadu' ngeli' saca ku sapacuna, sadikuday hepipi' satu ku heni i balunga, ahican henay inayi' tu ku ingaingay mulekal kunapalid satu ku heni miladay tu nika likid nudawhang atu niyup nu bali.
u wawa tu kumi kutayay tuci kayu
nadikudan satuway sa, u wawa tu ni Kayu aci Sabak ku mukeliday tu nyadu', sakamu satu ku sakakaay a wawa ni Kayu tu ci Namuh u Kayu, sakamusatu ci Namuhu Kayu tu katuuday: binawlan ayda amisa kapah tu kita tuluma' nu nyadu' nu mita.
kalingatuwan nu Cikasuwan a nyadu'
nahicanaca haw patideng sa kuheni tu nyadu' sa, i tiban nu heni i teban nu bukelal (bukebukelalan), anu caacacay kaala nu nanum i mihcaan sa, anu yaan sa umama alaaca nunanum, u kamu nu babalaki ku mahiniyay a kawawaw, i tawya ka tukuhan tu ku nanu sepiyan, habelut hantu nu tabakiyay abalad ku nyadu' mamin ma palid ku pala nu Baliyalaw a nyadu'an sa, limad satu tayni i lilis nu buyu' mueneng, panganga hatu tu Cikasuwan kunika sanyadu' nuheni. katuud ku mipalitaay uhicaan ku Cikasuwan ha nanay katukuh i kadipunan, nacaay pi tenil tuni pikuwan nu dipun sa, lawp hatu nu hitay nu dipun kunyadu' nu Cikasuwan, sebengan tu sadikuday caay tu pakadungdung tuni pisebeng, kyusa lekal satu ku selal nu nyadu', paculi tu misebengay nu hitay, nanutaw ya salingatuwan macaceking, tela' satu kuni kadadikec nu nyadu' atu hitay nu dipun, ci pakademec ku selal nu Cikasuwan dakep hantuwamin, ku selal nu nyadu' pa tacuwan mupulilen, sadikuday ama leke kita satu kubabalaki nu nyadu', kyu balutebut satu malaliwaliwah tu mulaliu. kyu malawpes ku nyadu' nu Cikasuwan.
salingatu tu paseneng ku Takubuwan
nanutawya ku ka lingatuwan nu Takubuwan, i nayi'ay twalu ku mibulibulay sa kuni dateng, misa tahatahaw tu ku balucu' amisa celiceking, tu nyadu' nu Natalan Lidaw Pukpuk pasu ci Kasuwan, i nayi' ku maliwaliway hamin nen miceking, kyu saupu satu ku i timulay a nyadu' pacuay tu i Takubuway a nyadu', namahida ku kawaw kyu balud satu ku sanbansya, misetset tu icelang nu selal, mapalung ku selal nu sanbansya ami setset tu Takubawan, caay pakademec ku san pansya tu selal nu takubuwan, ice icelang ku masakapahay nu i Takubuwan a selal, wy canacanan ani kasasetset sa, caay henay pakademec tu selal nu Takubuwan ku sanbansya, kanacacay tu saan u kamu nu babalaki nu sanbansya kwniyan a kungku, hinisa u, padeng han ku da'duc nu masabulbulay a uway i nuayawan nu selal sa, pahacacay han pamekmek tu uway ku selal, hay sadikuday a selal nu tademaw, adih hantu kya masamulmulay a uwaysa, masatapiya' kunu Takubuwan auway, adih hatu kuni sanbansya sa mahidahida tu caay ka hicahica aca, u sakasaan nina kungku twynuyan sa, u patinakuway tuni ka katuud nu selal nu Takubu.
palaliw tu wadiwawa sapalwan tu teluc
mamin satu nama tatengil ku babalaki nu nyadu' sa, malalihulihud tu ku labu nu luma' tu ahican kunipa laliw, tatenga' cikatenes i niutaamin ku wadiwawa mapulung, idaw kumal kakaay ldaw ku mah cacayay, sibalakiyay sa sabaw tu enem ku mihecaan, u sasabaay sa walu ku mihcan, pasu tatana atu tatamasa pulung hanmin, makala tu cacay a lasubu idaw ku pitu a bataan idaw ku tusa amin, sakamu hatu nu babalaki amin kida adiwawa sa, amu hatu u sadikuday tu kamu maudip, anu inayi'tu kamusa i nayi'ay tu ku Takubuwan, amu tunamusa meduk han tatimul amana tu pasukas taluma', anu mapatay kamu u inayi’aytu ku takubuan a nyadu' hatu nu katuuday a babalaki ku heni, kyu teban nulabi umeduk tu nu heni, nanu tawya i naynayi' tu maadih kya wadiwawa taluma’, sini katengilan satu ku inyadu’ay sa, itida i piupiumaan misa nyadu' saan kuni ka tengilan.
palasit tu kapahay a asipan “nu tademawan”
nilacilan
tu cacay ademiad, masiku tu cinida, palita sat u acaw nida, yumahida henay naynayi ku laheci aku sa, ucana ku palutatengaen nisu itakuwan saw?
3.不懂感恩，再優秀也難以成功.
5.不懂合作，再拼搏也難以大成.
anu maliyuh misuped, anu yadayadah ku kalisiw caay kalakakitaan.
mulangaway
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
u natineng nu mulangaway(植物學)、lamit(根)、kaway(莖)、papah(葉)、balu(花)、heci(果)、sapaluma(種子)丶lami'(蔬菜)thumb|u papah nu mulangaway
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
中國生物多樣性信息系統植物學分部
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
yutawya micukaymas kaku tu sapayu’ nu lutuk,
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
《所羅門王的寶藏》（King Solomon's Mines）是英國小說家亨利·萊特·哈葛德（Hennry Rider Haggard）的成名作，於1885年出版. 其靈感來自羅伯·路易斯·史蒂文生的《金銀島》. 台灣1970年代東方少年文庫有出版這部小說中文注音版
nu dikuday aadingan (背景)
據《聖經·舊約》記載，所羅門王是大衛王之子，出生於西元前1000年，是以色列第三位君王. 統治以色列王國長達40年. 被視為猶太人歷史上最偉大的國王. 據說所羅門王在耶路撒冷建立一座聖殿，藏有無數的珍寶.
imi nu kungku (大綱)
masacacayay a masakapahay ci Ay-lun Ku-wa-te-mey (Allan Quatermain) nu Fey-cuoay a muadupay a tademaw, kinacacay a iti sikalitemuhan nu ungalal sa, iti sakatayda i Kaypu-tun sikatukuh i Natael a buluku i nikacawan tu balunga, masasuadih tuya nu Ingguay a singanganay u ciyese ci Henli, Keti-se atu ci Yehan.Kute tuluay ku kupa a hitay, ya ci Ketise milunguc tu cinidaan mikilim tu sapahecian tiya nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti. iti ahebalay nu tabukan kailabuan nu liwliw, sinidimud tu niya nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti,ya sabama ni Ketise Ciyese namikilul tu ya nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti kakayda satu nayay pananukas.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
yutawya i umaumahan makalat nu tadiwaa’ atu kaketi’,
Wi-nis 威尼斯
縮圖 威尼斯（義大利語：Venezia（[veˈnɛttsja] （ 聆聽））；威尼斯語：Venesia 或 Venexia；拉丁語：Venetia；佛里烏利語：Vignesie；英語：Venice）是義大利東北部著名的旅遊與工業城市，也是威尼托地區的首府.
kaludi
taneng mukan, pakabian aesu', makapah tu uzip sakubabalaki. mahiniyan a buting caykayadah ku cika'.
Wi-nis 威尼斯
‘.它同樣因為幾次特別是文藝復興時期的重要的藝術運動而眾所周知的. 在拿破崙戰爭和維也納會議之後，共和國被奧地利帝國所吞併，直到1866年，由於第三次義大利獨立戰爭而舉行的全民公投，威尼斯成為義大利王國的一部分.
sisa kinapina tu mahida u sangalepan ku palekalay tu misulitay tu cudad kahenulan tu ku kucungay a kawaw nu kalimulakan nayi’ ku caay katinen tina. malpacaw ku napulun atu wiyana katatengil tu nadikudan, masakaputay kasapulungan a kanatal debunga nu awtili a kanatal , hayni katukuh i 1866 a mihca , nayuwida u sakatuluay sacacay sa malpacaw ku I’tali’ kyu papihamin tu binawlan a pai’na , kyu u winis mali nu I’tali’ hungtiay a kanatal.
i sulesuledaan nikalalikeluhan
misiwkay (簡介)
動畫短片續集《冰雪奇緣：驚喜連連》於2015年3月13日首映，動畫故事片《雪寶的佳節冒險》於2017年11月22日首映，動畫電影續集《冰雪奇緣2》於2019年11月22日在美國上映，動畫短片《雪人往事》於2020年10月23日上線Disney+.
simpi
kakiliman
u simpi, u iga u suni' u zateng atu u nazatengan i mabi'ay henay, caaykaw kunizaay. caay henay katineng hicanan ku simpi.u ilabu'ay u saugnay u nilacul nu simpi. uyzasa naayawayaw, aninil(對...有興趣) tu simpi ku papayzaan(宗教). izaw ku nizateng nu kagak. sisimpi tu ku aadupan, palutatenga' ku binawlan, izaw tu kalamkam saungay tu mata. simpi tu ku taduk、ayam、wacu、nani....
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
wikipitya nu Hulam -simpi
* 陳俊男，1999，《奇萊族（Sakizaya人）的研究》，國立政治大學民族學研究所碩士論.
kaludi
sakay nu kalisiway a auculan (經濟利用)
可食用魚、餌釣魚及觀賞魚，本種亦被引進至不少地方（如夏威夷），並有報告指引入後造成不利的生態衝擊.
nu Silal a micidekay a kungku
kakiliman
nu Silala a micidekay a kungku(u kamu nu Silal：ἡ Ἑλληνικὴ Μυθολογία), yu sumamaday a tademaw nu Silal a kamu kina micidekay a kungku. kuyni a micidekay a kungku sakamu sa tu ku hekalay tu kamu atu kakawaw, izaw aca tu ku katuuday a sami 、yiyung atu micidekay a tuud, izaw henay ku kamu nu Silal a tademaw mikisapalaw atu tu nu kiwkay a lisin nu tatangahan, u sakadimela aca nu heni, sisa u Silal a micidekay a kungku nu kasumamadan a Silal nu kiwkay sakadimelaay wynian. nu aydaay a tademaw pasada i mikingkiw tu micidekay a kamu, sisa u kina kungku mikilul tu nu naayaway tu ku kasumamadan a Silal nu kiwkay, zhengzi atu laylay nu Silal a kakawsan, kyu a matineng tu kawaw. u mikiwkayay a tademaw malalidemuh tu misanga’ay tu ku kungku nu kasumamadan a Silal a tademaw, patineng tu nu nakungkuan.縮圖|宙斯的胸像，發現於奧特里科利（庇奧-克里門提諾展廳，梵蒂岡博物館，梵蒂岡） 縮圖|畫有厄琉息斯秘儀儀式的尼尼翁陶版，雅典國家考古博物館
manamuh ku Dietu tu tademaw
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Wp /ais
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
yadah a sapayu’ idau tu wamin ku makadih tu金盞花a tuud,
Zayazayan
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 25 ku tademaw, pakalatu 3%.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
u hitay micukaymas tu payu’ nu金盞花, payu’ tu duka,
Zayazayan
u niyazu' nu Paywan
u Paywan a niyazu' kuyni. tuud ku Paywan a tademaw itiniay a niyazu'.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
選購時要注意金盞花的純度，
Zayazayan
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Pangcah(Amis) a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%98%BF%E7%BE%8E%E6%97%8F
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
有很多商品其實僅含少量金盞花，
Zayazayan
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Piyuma a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%91%E5%8D%97%E6%97%8F
u Kanakanabu a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%A1%E9%82%A3%E5%8D%A1%E9%82%A3%E5%AF%8C%E6%97%8F
bau
nu bauan idaw ku ledekan, anu makalat tu nu maduka satu, adada patay satu.
ayda nuni kilukan satabakiay nu bau han sa maudip i Gu-xin-si a Titan a tabakiay nu bauan, tanayu han makaala tu sabaw tu tulu a congsyy ku tanayu’, malaba’tu satu katepaan a mihcaan han i tusa a malebut idaw ku siwa a mihcaan, ayda han saadidiay nu bauan han u Karasi a bauan, tanayu’ han cacay a bataan a congfen nan.
bau mikalat (蛇咬傷)
anu makalad nu naiay ku ledek a bauan caay ka hicahica kita, u ngipen nida u sapie kalad mibihbih sapicelit tu nika adupan nuheni, caay ka tamhek sa ilabu’ kuni kalatan.
被蛇所咬而致命的紀錄實際上並不算多，然而少數受毒蛇咬傷且缺乏急救的情況下可能導致肢體切除手術以避免致命.
nikalatan satu nusiledekay a bauan itini inipi kilukan caay ka yadah, caay ka hacica kuni kalatan nusi ledekay sa anu caay ka kalamkam tayda i padekuan sa putunan kuni kalatan nanay kiya caay ka patay ku tademaw.
sapihica ku bau (蛇類的用途)
另外，亞洲亦有以蛇浸酒的做法，通常會把整個蛇體放進酒埕裡，據說這樣能加強酒的濃度.
duma satu, Ya-cou idaw ku misaepahan tu bauan, hina hamin han nuheni ku nucacaya a bauan pacumud pacilepen i langdaway, ninani palamlaman tu pahan macunus ku aleda’ sa.
在日本，有一類名叫「波布」的蛇類，主要分布在沖繩一帶，當地人會把牠們製作成「波布清酒」.
日本人把蛇製成蛇粉、酒來補身. 另外，蛇膽亦號稱具有藥用價值，可是味道甚苦.
siminciw
kaidawan nu Ciya-yi hananay a hemay nu siminciw (嘉義火雞肉飯由來)
根據地方耆老說法，二戰結束之後許多駐台美軍（主要為美國空軍）駐紮於地區，美軍將火雞帶入之後，由台中附近地區養殖戶大量繁殖. 因戰後各項物資缺乏，一般人要吃雞肉不容易，火雞較大，相對於土雞價格也低，營養價值也高，地方小吃攤想到用火雞當作小吃食材，因此做出類似滷肉飯之雞肉飯料理. 傳統中台灣多拿雞胸肉蒸熟剝成雞絲或雞片鋪在飯上、澆上醬汁稱作雞絲飯或雞片飯，而北臺灣多採用家雞做成「雞肉飯」，且以雞絲飯為多，但不如嘉義雞肉飯有名.
Dawkasecu
lisin 祭典
Cin-ten-ci, Dawka-sezen cukumisay u Cen-ten, tu mihcaan nu kaliwmahan nu kuyumian tu pitu a bulad sabaw tu lima a demiad katukuh tu walu a bulad sabaw tu lima a demiad sikawaw, binacadan misanga tu sakay pilisinan a payapay a cacay a bulad misangan, tanayu’ han makaala tu enem, pitu a kunce nu talakaw, tatulu kina mikapetay tu hata “ issama” pilisinan han apaen nuheni miliwliw muculil, nina mikapetay tu payapayan kanca idaw ku tatusaay nu mipadangay mikapet tu payapayan a tademaw, “ sakay tuas a payapay” mahida u talakaway ku tuas anipisinciaan, palutatenga kina binacadan anu maluyuh a laecu ku wenmi sa.
牽田祭：道卡斯人稱豐年祭為牽田，每年於農曆七月十五至八月十五舉行，族人需於1個月前製作「祖靈大旗」，全長約6、7尺高，由3名「舉旗手issama」在祭典時揹在背上於祭圈中行走，舉旗手兩旁各需一名護旗手協助行走，「祖靈大旗」象徵部落至高祖靈信仰，族人深信如果倒下會招來不幸.
bayu
bayu(海)
kakuniza:masatekeday-sulit
akiken kiya nu bayuay a buting! 去烤鹹水魚！
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(3)
nilacul：
因為誤觸植物，就會產生蕁麻疹.
還能促進泌乳，
因富含鈣鎂，可以做成濃湯，
unipi sulitang ni Buting Nukay-1
我的願望 u sakaydihan
爸爸下班回家就滑手機.跟本沒時間陪我.手機一響不管多忙.他們馬上去接聽.但是我說話時他們卻不回應.
kikang
縮圖|talamangaw(公雞) 縮圖|talamangaw(公雞) 縮圖|kawilian sa u talamangaw, kawanan sa u laang nu tulakuk. (左邊是公雞，右邊是母雞) u talamangaw, kikang nu tulakuk (公雞). u tayna nu tulakuk (母雞).
kukukuku sa kusuni’ (公雞打鳴聲)
公雞一般在其出生後四個月內開始打鳴. 雖然母雞也可能會打鳴，但打鳴（和雞冠發育）是公雞的最明顯特徵.
alahican maadih kita ku kikang micekawaca i talakaway a cacekawan tu musakukuk matiya u pasubanaay i tidaan tu nika u sakakaay kaku sanay.
lalangawan (文化)
在英語中，雄性的雞小於一歲一般叫做「cockerel」. 「rooster」一詞起源於美國，如今已在北美洲、澳大利亞和紐西蘭廣泛使用. 「cock」和「cockerel」則是英語中最原始的詞彙，用於英國和愛爾蘭.
kaliyut (特徵)
u kamu nu hekalay, u banuh tulakuk sa uydaan amin u cung a kulit, u nu tama a kulit nu banuh sa idaw ku misabelitay a kulit a sumanahay, alahican (有時候) uyya kikul a banuh idaw ku langdaway a kulit,nika u sumilaway a kulit bangcal a azihan kya kulit, u kikul nu tama a tulakuk tanaya’ sa balikaku’(彎) tasasa, sakanamuhan amiadih, u nu tayna a banuh caay kalecad tu nu tama a banuh, u nutayna a banuh caay kapisabelit a adihan, sisa I tini kacaay kalecad tu nu tama a banuh.
titi nu tulakuk (雞肉)
u i labuay nu udip nu tulakuk idaw ku balucu’ nu tilakuk yadah ku tan-bay-se, miedap tu cia-na(鉀鈉) amidaduy, u aday nu tulakuk, matumes nu simukinay(鐵), u sapicunus tui dang, nika u sawada nu tulakuk sa sipidengel tu hicahica a titi sapalamel amutengel tu hicahica a titi.
ci An-na Ka-liey-ni-na
《安娜·卡列尼娜》（俄語：Анна Каренина，羅馬化：An-na Karenina）是俄羅斯作家列夫·托爾斯泰於1874年-1877年間創作的小說，被廣泛認為是寫實主義小說的經典代表.
kangtan nu pisiwkay tu kungku (故事簡介)
安娜移居鄉下靠寫作打發時間，二人共處日久，佛倫斯基和安娜在生活上的不信任日增，安娜認為情人為前途名譽離她而去，沮喪失望之下，為處罰佛倫斯基，她在火車駛近時跳下火車月台. 葬禮之後，亞歷山大·卡列寧帶走她的女兒. 佛倫斯基受到良心的譴責，大病一場，後來志願從軍前往巴爾幹參戰求死.
Pacaycu
Pacaycu 巴宰族
巴宰族（巴宰語：Pazeh）又稱巴則海族或拍宰海族，清代稱為「散毛番」，為台灣平埔原住民族之一. 原居住在台中盆地，其中以岸裡社最為強大. 清治時期漢人開墾中臺灣後，巴宰族迫遷苗栗縣三義鄉鯉魚潭週邊與南投縣埔里鎮愛蘭地區，埔里目前仍保有族語巴宰語及傳統文化.
kulitan ku bihid 紋面
清代彰化縣志中有這樣的記載是：「岸裏、掃栜、烏牛欄、阿里史、樸仔離番女繞唇胳皆刺之點，細細黛起，若塑像羅漢髭頭，共相稱美，又於文身之外，別為一種」，推測在過去有類似泰雅族的紋面文化.
adihan nu mita, Keha wucu 參見：噶哈巫族
Pacay binacadan u Taywan tangbulan nu Yencumin, satabakiay nu picidekan nu waywayan han anu masakapah tu kunuheni mitalakw tu Taywan Nandaw a Yencimin, makaala tu cacay a lasubuan a kunhu. Pacay a binacadan idaw henay kunika kenihan tu Pacay-cu “ Pazih” atu Keha-wucu “ Kaxabu”. u niyadu’ ku han, Hunyun nutipan u Pacay binacadan, waliyan Wuse u Keha-wu binacadan. “ puce-li bansia u Keha-wucu”. Pacay-cu-zen mabulaw taydan i Puli, mueneng i Wuniw-lan masaenalay a kitidaan” Aylan kitidaan” u Pacay binacadan, mueneng i Mesi sawacan nu lilisa a Mesi-secun “Niwmin-san, Suocen-hu’, Tanan, Wukun-lun” u Keha-wucu.
beduh
kakiliman
u beduh hananay satabaki sa ku langaw talakaw, yatalakaw sa enemay ditek katalawkaw. u tatanga han sa satanayu u tehan. sa mahida u palilung kibetul, yapapa ahebal makaalatu cacay adaditekan ku talakaw. mahida macuwasay adihen kya papah sibanuh salengac sa kubelih ku papah, anu kasibalun tu ku balu tanubalu sa adidi ku balu yakulit sa takuliyawan,u tekak ku heci anu maduheni satu salueni saan, a nu kasihecian i siwaay a bulat katukuh i sabaw tusaay a bulat. maudip saan sa i enalenalan atu lutuklutukan, beduh a kilang u teban sa u sasangaan tu tatipeluk atu sasangaan tu sasalamaan a sapisanga, u sumamadan hen sa nayi ku bani' tu sapisanga' u beduh nu bani' ku alan a sapisanga' yumahita hen sa kanca u beduh aca ku sapisanga tu sasangaan nu sapisangah.
sakakapah sa, u lebawa, caya ka tahekal kuisi' a dada kutaisi'an caay katahekal ku sapacucu atu adidi ku dalang nu cucu.
belek
wawa nu pabuy.
lamal
u lamal ku kakawsan i kitakitay a lalangawan. akuti amana pitiyun.
Zambia
Zambia (尚比亞)
尚比亞共和國（Republic of Zambia）位處非洲中部，為四面不靠海的內陸國家，面積約為台灣的20倍，境內多屬海拔一千公尺以上高原地形. )
sisuni' ku bilil anu mangalay
ngatu cacay
mahemin(完成) mukan ku lanam(早餐) sa, macapi tu ku lahuk(中午). mangalay(饑餓) tu ku bilili nu mita. ayzasa, sisuni' tu ku bilil(腹部) nu mita. kya suni'(聲音) namakay bituka(胃) atu sawada'(腸). thumb|bituka nu tademaw namukan kami sa, kya kakaenan nu mita, macaliw itiza i bituka atu sawada'. mikemkem(咬) mitimtim(細嚼) tu kakaenan ku ngipen(牙齒) nu mita, enuc(吞嚥) han, tayza tu labu' nu bilil, u bituka niyam. u bituka a liling(壁) musaungay(活動), saka paadidi'an(弄小) ku kakaenan. sicileminay a nanum ilabu' nu bituka, taneng mibasaw(融化) ku kakaenan. sisa, macupenac tu ku kakaenan ilalbu' nu bituka, ngay sakapah patudu'(傳送) kya kakaenan katukuh i sawada'.
Zambia
likisi (歷史)
1962年的聯邦選舉中，非洲人贏得了大多數立法委員會的席位. 隨後，立法委員會通過決議，呼籲北羅德西亞脫離聯邦，並要求更廣泛的自治民主權和公民權.
betelic
betelic(竹矢弓)
Zambia
likisi (歷史)
1963年，中非聯邦正式解散. 1964年10月24日，北羅德西亞脫離英國獨立，改稱為尚比亞共和國.
mangalay tu ku babayuh
mangalay tu ku babayuh. 好餓的毛毛蟲
第二天，又是星期天了.
babayuh mukanaca tu mangatuway a papah,tawya sa kapah sat u.
Fo-lan-ci-s-ke pe-tu-la-ke佛朗切斯柯 佩脫拉克
Wama nida, se.pitulake ( Ser Petracco ) atu tantin i 1302 a mihca namakayda I fololus mabahbahb nu ( Neri ) mikuwanay u lacusay kakitaan ‘’ madesay a kukung ‘’.
mangalay tu ku babayuh
mangalay tu ku babayuh. 好餓的毛毛蟲
牠造了一間小房子，叫做「繭」，把自己包在裡頭，牠在裡面住了兩個多星期，
Fo-lan-ci-s-ke pe-tu-la-ke佛朗切斯柯 佩脫拉克
anu mahicahica sa ku wama nida maydih tu cipitulake papinanan tu nu hulic atu nu kiwkay, nika u kakaydihan nida sa angangan a misulid atu nu kasumaman a sasulitan u Loma , hina pawapen cinida tu cabay pucyaciw tu  ( nisulitan ) tu namuh.
wawaay a ngabul ci Pan-pi
《小鹿斑比》（英語：Bambi）是一部由華特·迪士尼製作，並於1942年首次上映的長篇動畫電影. 它的故事是改編自奧地利作家菲利斯·沙頓於1923年所作的同名小說(Bambi, A Life in the Woods). 這部電影是由雷電華電影於1942年8月13日發行上映的，是第5部華特迪士尼經典動畫長片.
2008年6月，美國電影學會在訪問了約1500位相關人員後，發表了一個「百年各類型電影十大佳片」列表，它是從十項美國傳統電影風格中各取出十個最佳電影的統計. 《小鹿斑比》則在「動畫電影」類別中得到了第三名.
kungku (劇情)
i cacay a buhangan nu kilangan, mulecuh kya cacay a uzeng ngabul tu cacay adidi’ay a ngabul, pangangan han niza, tu ci Pan-pi “Bambi”. ci Pan-pi namatineng ahicaen muculil sa hasa, sicabay tu ciniza tu cacay, cacay a ngangan ci San-pu “Thumper” u adidi’ay a pawalil. yu minanam ci Pan-pi ahicaen musakamu sa, malikeluh tu niza ku cacay adidi’ay antulay a edu ci Balu-al “Flower”.
uzuma a demiadan, ina ni Pan-pi ladayen niza tayza i nalinabuwan kasaluyaluy nu ngabul mikilim tu kakanan, ci Pan-pi itiza tu malikeluh ci amaan niza u Kowang nu kilakilangan “Great Prince of the Forest” atu cacay u mihcaan atu ciniza masasubelih tu uzang a ngabulan,ci Ben-ni “Faline”. ci Pan-pi itiza i nalinabuwan u saayaway matatebing tu tademaw, miadup ku heni, i nalinabuwan a aadupan amin mapatawid maduba’ tu.
sitangahay a dietu ci Butung
namakay cuwa ci Butung
ipabaway talahekal ci Butung, mikadabu(入贅) i wawana nu Sakizaya ci sayunan, iyadah ku sasangaan niza tu culen(陀螺), linengen(轉動) niza ku culen, tuwa malaheci’ niza a patadas. sipaluma niza tu sicedamay(甜的) a heci atu a kenekay(苦的) a heci, u sicedamay a heci sa mala tipus, u akenekay a heci sa mala habay.
mukayakay ku tukal
yani satukalan nuhni, u pela’ nu ngeli’ niya tukal sa mahetik i tepal niya maibul u hecek nu sapat hantu, u kuku’ nu pangkiw niya tukal sa, maliwang i hanauka a buyu’ nu nabakuwan. namahiza, anu micaliway ku sakizaya tiza hecek a baetu sa,satezep han, amana ka aliyaliyac,u cayay kasikaz tu di’tu ku mahizaay.
namakay cuwaay a cudad
nisulitan ni Tuku Sayiun
Fo-lan-ci-s-ke pe-tu-la-ke佛朗切斯柯 佩脫拉克
晚年，作為國際級的學者和著名的旅行家，他遊歷於義大利的北部. 雖然他終身未婚，但是卻和一個或者幾個女人生有三個孩子（後人不清楚到底是幾個女人）：子Giovanni，1337年生於亞維農；女兒Francesca，1343年生於沃克呂茲省；Giovanni 1361年在瘟疫中離世. Francesca和Francescuolo da Brossano（他後來成為佩脫拉克遺囑的執行人）結了婚.
Uuy411110
misulit pabi tu nayay ku punu` a tatayna, tukamu micidek. 寫給天下那些傻女人，句句戳言 tatayna, hadaadauc amana` pabin cima tu nikaudip, anuyaan anu miliyas, naynayi tu ku cacanan ! 1、女人，永遠都不要讓某個人成為你的全部，否則哪天他離開，你將一無所有！ tatayna, hadaadauc amana` palutatenga tu kamu nu tatama, umahidaay mahida u misalamaay, tudemiay, caykatinengi ! 2、女人，永遠都不要輕信男人的承諾，那玩意兒就像二八月的天氣，沒有定數！ tatayna, amana` pitengil tu nipiawaw“paw-pay” atu “cin-ayte” tanunamuh sa, kapahcinida miawaw tisuwa, amahida kuni piawawnuda tu taw ! 3、女人，不要聽他叫你個“寶貝”或是“親愛的”，你就開心的不行，他能叫你，也必定能叫別人！ tatayna, amana`patadu tu kamu caypiduka` ss tisuwa, anu caykaw nipaetengan, anu mahida cinida caytu kawnu tademawa! 4、女人，永遠都不要替他找藉口說不是故意傷害你，如果他是故意的，那他就更不是個人！ tatayna, uaalesen a tademaw, saicelang han musakamu hidaw haw han, amana` kaayahuya, katinengantu caay papilihica tisuwan ,sayca misawacu tu udip. 5、女人，對於該放手的人，勇敢的說再見，不要拖拖拉拉，明知道他沒把你當回事，何必繼續自欺欺人！ tatayna, anu caay papilihica tu balucu` sa, kanahatu maydihenay, saycantu piliyasitu, cima kumaydihay muduka tu sakaydihan a tatayna nu udip. 6、女人，如果一個男人連你的自尊心都不會顧及，即使再愛他，請你遠離他，因為沒有人願意讓心愛的女人受傷害！ tatayna, amana`padang sa, anu caytu kadakep padang han, saycan tu misakadih tu udip. 7、女人，不要說什麼順其自然，覺得抓不住就放手，何必讓自己委曲求全！ tatayna, anu tatenga miales, saheci han amiliyas, amana kaayahuya pacukas aca, anu mahida sa hidahan tu nu taw casatu papilihicai! 8、女人，如果決定放手了，就乾乾脆脆離開，別猶猶豫豫走走又回頭，那樣對方只會更加看不起你！ tatayna, amana`kasaetim mukan sidikuc tu kapahay, kasaetim tu udip nu udip, widatu acacay. 9、女人，別整天捨不得吃捨不得穿，要知道真正屬於你自己的，只有那副身體！ tatayna,, katineng tu udip, katineng tu ngelu isu, tu caypilikay nu lumaay tu cacan akawaw, nayay ku mikutayay tisuwan. 10、女人，要懂得愛護自己，要知道你受的苦，你受的罪，你受的委屈，沒人能夠替下你！ Itamalekakay a tatayna naming, sakapah han maudip, inayay ku musaetimay titaan, palutatenga kisu tinakamu haw ? paadihen ku cabay may! 姐妹們，活的瀟灑點吧！除了自己沒人會心疼你！這些話都同意嗎？發給朋友們看一看吧！ nikaudip idaw aca ku caykatatudung, payawaw ,alahican sumaden ku balucu`, udip tu kumudatengay, akay patelac kunidateng, akay uduma kulaecus, akay mamahicay kiya, akay u kapahy tu, anu mahida sa akay masumad ku dateng, yumahida ku nidateng, akay usasuayaw a kawaw payawan. 人生十之不如意，十之八九， 心境的轉換， 全看自己怎麼想，  可能是負面想法，  覺得自己很糟糕、很倒楣，      也可能是正面想法，  覺得危機就是轉機，  每一次的不如意，  都是一次磨練的機會.
Ni-ke-low.Ma-ci-ya-wi-li尼可羅·馬基亞維利
Ni-ke-low.Ma-ci-ya-wi-li “ I-ta-li a kamu, Niccolò Machiavelli, 1469 a mihcaan 5 a bulad 3 a demiad katukuh i 1527 a mihcaan 6 abulad 21 a demiad”, ci Ni-ke-low. Ma-ci-ya-wi-li han,
他的故鄉佛羅倫薩以及意大利的其他一些城市在14、15世紀已早成為資本主義生產最初萌芽之地，在文藝復興時期，他的文化藝術的繁榮昌盛吸引了整個歐洲，
sitangahay a di’tu ci Butung
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
kungku nu babalaki nay niyazu' kakuniza:2018-cacay kakuniza:dietu
Ililiya a tademaw
i naa: yaw henay iti kasisuldasuldaan a mihcaan u siyakay nu uIliliya a tademaw, u niyadu’ay atu luma’ay a kasaupu ku angangan.
i naa: yaw 6 Seyki ya mikuwanay itida a tademaw ya Sila a tademaw malingatu kuheni patideng tu niyadu’, kanahatu caay ka kapah ku kaaini nuheni tatusa, nika dikudan u Ililiya a tademaw hanhan
Sapipatawdian, budawan, anu yadah ku nikaidaw a tademaw u sikalisiway a tademaw kisu tu singanganay a tademaw aca.
'''imahini mala nu Luma adidiay a kanatal tu ku Ililiya, sisa u Hungti nu Luma katuud ku Ililiya a tademaw, mahida ci Kelawti El-se, Awlelian, Pulubus,Taykeliseyenatu dgisetangtipawise. atu nudikudan nadebungen nu Nangselafu a tademaw ku Ililiya a tademaw atu Seleys a tademaw kinapinapinaay tu a Seyki mapulungn tu kuIliliya, Seleys a tademaw atu Nangselafu a tademaw, u Nangselafu a tademaw han tu kuheni mamin.'''
Sakul
u siwkay nu niyazu'
2 ku cacudadan i Sakul niyzau’.
ciid
lacul
mihcaan nu ciid atu nikacelakan taneng pisausi i kasienawan i nu ciidan kasibaluan a kadit atu masakimuluay a duka, sipakay nu ciid nikatanayaan a palucek.
Shoufeng
nikasakuwakuwan
本鄉地形複雜西有中央山脈，東有海岸山脈，中為縱谷平原，鄉境內有木瓜溪、知亞干溪、荖溪等花蓮溪支流匯集，氣候屬副熱帶季風氣候.
salengacay a isu’ nacudadan
"salengacay isu’ nacudadan" z9Moby-Dick; or, The Whale) nani He-el-man Mey-el-uye-el nipabinawlan iti 1851 a mihcaan nisulitan sapaadih a kungku, nisululan masa u nu Amilikaay sakasenengan masatanatuay nisulitan a kungku tu cacay. "salengacay isu’ nacudadan" ina ngangan nakamuwan idaw kya ci Mu-pi Ti-ke (Moby Dick) salengacay ku udip a mo-sian isu’, nika caay kau nu salengacay a isu’ mahiniay nu lihat ku sakasaan.
Li-aow-na-tow.Ta-wen-si
不論如何，他的作品，連同他那包含了速寫、科學圖解和關於繪圖本質思想的筆記手稿，使他成為了同時代中只有米開朗基羅才能與提並論的、對後世的藝術家有巨大影響的藝術家.
Siapaluway
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 137 ku tademaw, pakalatu 31%.
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tamayo’an
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網
kakuniza:niyazu'
nipaluma-sakipuces, sakipoces
masa kumaay a ngangan 各種名稱
【屬名】 崖爬藤屬
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
sakipuces u badisusu’ a sapamataan a langawan sakipuces han u kasuy numilaladay a latukan a langawan, u ngisngis kumi laladay tu dumaan a langawan tapabaw.
balu (花)
(kamu nu Hulam:花序長 1~1.5 公分，光滑無毛；花柄長 0.4~0.7 公分，細長；花萼先端近似全緣. ）
upel
kakididaan (生長環境)
manamuh itiza i awawkan atu lutukluttukan mauzip ku wawa nu upel, i kilakilangan anu ci langdaway atu sumilaway a damay, kaliyuhan ita u mukan kuheni tu damay sa kita, alaw mapulung kuheni atu i labuay a cilekay mauzip. i tiniay in Taywan a upel u mahiniay u damay ku kanen nuheni.
pakadaecus tu tademaw ku upal (小黑蚊對人類的為害)
upel amiselip tu izang a pauzip tu iluciluc nuheni, mahiza u likes,  balaki tu ku ulang itiya miselip tu izang nu tademaw.
(小黑蚊的防治)
yu u wawa henay ku upel itiza i duutay masengetay a kakitizaan mauzip, mahiza i sasa nu luma', i lilis nu cilis, i capiay nu luma'a malubicay ku papah a kilang, atu i sasa nu nipaluma tu luni atu puki, langatlangatan u sidamayay tu landaway atu sumulaway,  anucaay sa i caay pacilalen a ucyaucyaan atu lilisan nu daedacan, kyu a pakayza pilisimet tu kauzipan a malingatu milisimet masakapah kutatengaay.
nipaluma-sakipuces, sakipoces
u siwkay nu nipaluma
台灣特有種之一. 常見於低海拔灌木叢及平地.
Uuy
dateng sakaku caay kaku pakadateng kiyahida satu kaku, masikad kaku mipalita tu tawkiyaku, ya tawkiyaku maliyuh musakamu tu numitaakamu, caay kaku pisasuwal tu henian. Payawan satu kaku, padeng han naku! mahida sa taluma’ tu kuheni tatulu iDuwic.
upel
(小黑蚊的防治)
在防治成蟲方面，於成蟲活動棲息場所如竹林、灌木叢、雜草叢、果園、蔗園、茶園、檳榔園邊緣地帶、山坡地等處，可在氣流較穩定時，利用超低容量噴灑法，噴灑有機磷劑、合成除蟲菊類藥劑等.
bidakelung
thumb|bidakelung
cilalneng
nalimaan cilalneng
sakakusanay cilalneng nalimaan, miliyung tu cilalneng mapacilalay a batili, peng, sapabali a likat nu cilal masumad mala u sapatahkal. pataduenay cilalneng nalimaan, pasu mipili’ tu zayliwan a kapah ku nipaakuti’, misiyki, tahak anipabali, amiduduc tu cilal nizunbayan tu kitizaan patizeng.
miliyungay tu cilalneng angnang izaw
micukaymas tu cilneng sapaakuti tu nanam, miliyung tu akuti’ nu cilal paakuti’ tu nanim miliyung tu likat nu cilal paakuti’ tu nanum, a miliyung tu akuti’ nu nanum padingki. miliyuyng tu akuti’ nu cilal a mihedup midepit amisacu’det, pakay kikay atu tinnaw nizanga’an a misupet tu sapatayza i cilalneng a akuti’, pawapen tu dihkuay anisanga’an. mababenis tu sakakuay cilalneng paakuti’ kacacayat atu pataduenay cilalneng pakaakuti’ kacacayat. 縮圖|Te-kow a 19 MW a cilaneng likat nu dingki u kakitizaan padingki.
Lipun sakay malaheci ku kacacudad tu Cin-tu walakli maydih miwada’, u Lipun patizeng amin tu cilalneng sapalikat sapad, tini i Lipun tebanan nu cang-ye-syan-ban-teyn-se, muenengay a binawlan i badahung nu luma’ patizeng tu cilalneng sapalikat sapad palalecad tuwaca katukuh tu 2%, u saayaway ku Lipun sa.
Uuy
老許讓我把那些東西都扔掉， 那些東西已經壞了. 我真的很奇怪，那些東西在冰箱裡凍得好好的，為什麼會壞呢？帶著這個疑問我繼續去德國小姐家上班.
nipaluma-lalidec
pasubana i cacudadan a lacul
thumb|Lagerstroemia subcostata3
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
Kelt a tademaw
u Yeyls a kamu sa u sakatuudy sasukamuen a kamu nu Kelt a kamu, nika adidi tu ku musakamuay tina kamu ayda, sakalawpesan tu a kamu ayda.
cilalneng
cilalneng sapakaakuti’ tu nanum
cilalneng akuti’tu nanum kacacayat miliyung tu likat nu cilal a paakuti’ tu nanum. i saisasaay a hekal balattu ( isasa tu 40 pasentu) makay 60% katukuh 70% tu sakauzip akit’ nu nanum taneng micukaymas tu cilalneng paakuti’ kacacayat pawapen tu dihku katukuh 60˚C ku akuti’ nu nanum. u maazihay tu mahiniay cilalneng sapaakuti’ tu nanum milawa husu saupu tu sapaakuti’ (44%) atu galase sapad saupu tu sapaakakuti’ (34%), uzuma sakauzzip kuti’ay a nanum, iza henay nayay ku kulit zayliw galase tu sapisuped (21%), angangan u sapaaakuti’ tu pidanguyan.
Uuy
Kiya kasenun sa mahetik I labunukaysing? Panukasen naku kida kalibuwa tu tawkiak, sakamu satu kidatawku maliyuh musakamu tunu hulan sadakadakay sa musakamu, sakamusa”inakalibuwa mahetik ilabunukaysing haw?” sakamu han naku “hang” masasukamu kuheni talacawa, cay katineng kaku tu kamu nuheni, musakakawaw tu kaku.
cilalneng
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
cilalneng likat dingki a kikay.
cilalneng likat dingki kasilac.
cilalneng likat dingki kasumad culil nu dingki.
Mori Ushinosuke
ci Sen-chou-zhi-zho(kamu nu Hulam: 森丑之助) nay i 1877 a mihcaan cacay a bulad sabaw enem a demiadan makatukuh i 1926 a mihcaan pituay a bulad sepatay a demiadan, nalecuhan i Dipun Jin-tu-wu-tiaw-si-ting(京都五條室町) u midesekay nu sicudaday a tademaw.
nidaduyan a aca(評價)
ci (宮本延人) paseneng cinida i nu ayawan Taywanay a yincumin malasayaway mikingkiway a tademaw, ci (鳥居龍藏) paseneng cinidaan i Taywanay a binacadan malasayaway mamikingsaay a tademaw.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考文獻)
森丑之助 kakuniza:Miku Kumud
La-bey-al 拉斐爾
“Sen-cyaw-ce a kangyaw nu maedesaay a ngagic” azihan u masatezepay lihalayay.他為梵蒂岡教宗居室創作的大型壁畫《雅典學院》是經典之作，將柏拉圖和亞里斯多德，基督教和異教，統統融合在一起，創造出和諧的場面. 同時也創作出許多著名的肖像如《良十世像》.
caay ku nasaayaway a mihcaan i Lu-ma a nikauzipan niza dada’, yadaah ku nikulitan niza uyza amin u sizumaay a nikulitan. i pisakawawan tu niza malepun, uyni a nikulitan a kakapah a tabaki ku sakalilid. i kauzipan niza tada tabaki ku kalilid. nika i likut a kakitizaan nu Low-ma, u nisangaan niza angangan zayhan miedap tu nu sapaday a nikulitan a singanganay. 拉斐爾死後，他在藝術界對手的米開朗基羅的影響力越來越大，後來到18世紀及19世紀，拉斐爾寧靜和諧風格的作品才再度受到重視. 他的繪畫生涯可以分為三期，有三種不同的風格.
拉斐爾出生於義大利東北威尼斯和羅馬之間馬爾凱大區的一個小鎮烏爾比諾（Urbino），父親是公爵的宮廷畫家. 拉斐爾在父親的感染下，拉斐爾年幼時就對繪畫產生了極大的興趣.
yu adidi’ henay
小時候玩得投機.就想著一輩子.
小時候我們把玩具當朋友.
小時候以為心事可以說,給最親的人聽.
balaki sa cacay a mihcaan apuyu’ nikaudipan sa apuyu’ tu mihaymaw sa u cayay kadawis.
masay
masay u zuma a kamu(其他語言):
nu Zipun(日語):つる植物・蔓植物（つるしょくぶつ) thumb|masay thumb|masay
marosan
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
101 damsayay a wacu’
kungku (劇情)
之後，白佩蒂產下了十五隻小狗，而其中一隻差一點死掉，但在羅傑的搶救下仍舊活過來了. 後來，這隻狗就被取名叫幸運（Lucky）. 當晚，庫伊拉（Cruella）前來拜訪羅傑他們，她是安妮塔以前一位很有錢的同學. 庫伊拉想要以很高的價錢買下白佩蒂產下的所有小狗，但是羅傑堅持不肯將牠們賣出去. 幾個星期之後，庫伊拉就雇用了霍瑞斯（Horace）和賈斯柏（Jasper）來偷竊這幾隻小狗.
在小狗們被偷走後，羅傑和安妮塔就嘗試報警，但倫敦警方沒有辦法證明這些小狗是庫伊拉偷的，所以找不到下落. 後來，彭哥就用自己的叫聲來聯絡英國其它地方的狗來傳達訊息，請求別的狗來幫忙.
上校（Colonel），一隻英國古代牧羊犬以及其部下：上尉（Captain），一匹馬、提布斯中士（Sergeant Tibbs），一隻貓駐守在鄉下地區. 牠們接到了從倫敦傳來的消息之後，就到附近的一棟建築物（其實就是庫伊拉的住處）去搜尋. 在那裡，牠們發現了羅傑和安妮塔被偷的十五隻小狗和其它庫伊拉從各處買來的斑點狗，總共九十九隻. 牠們還發現，庫伊拉打算將這些小狗殺掉後剝下皮來製作狗皮大衣.
i adidi’ay a niyazu’an, adidi’ay a wacu’ amin ya abu nu calah sapisisit i nu uzipay a uzip, ngay azih han ku uzip mahiza u lumeni’ay a La-pu-latu a wacu’ a malimek ku pikilim ni Ku-yi-la tuhenian. zikuz, adidi’ay a wacu’ amin tayza tu I cacay a tulaku u milasulay a tayzaay i Lun-tun nu milimaday tu tuud a tulaku, nika yu mikacaw ku heni tu tulaku hawsa, malananumay a suleda makay badahung mahetik, maazih tu ni Ku-yi-la kuniculil niya adidi’ay a waccu’ amin. miliyas tu kya tulaku hawsa, ci Ku-yi-la paculil tu kazizeng amilalaba’.
San-te-low.Po-ti-cye-li桑德羅·波提切利
milawat tu nikauzipan 生平經歷
桑德羅·波提切利，原名Alessandro Filipepi（亞里山德羅·菲力佩皮），“波提切利”是他的綽號、藝名，意為“小桶”. 波提切利生於一個意大利佛羅倫薩手工業者的中產階級家庭.
bihkac
u siwkay nu bihkac- sakapaluwaluway
u bihkac sa ,u sapiadup tu aadupen nu miadupay. sangaen nu muking, tusa ku sicekaay, buhatay ku sicekay patizeng i zazan nu aadupen. anu mazipa ku aadupen sa, amatahap ku sicekaay, mahiza ku ngipen, makalad, makelem nu bihkac. mazikeptu ku aadupan a kuku'. saicelang ku bihekac. pacekan i lala sanay, caykalimad.
u zuma a bihkac nu Sakizaya
izawtu ku sapitekelay a bihekac, caykaw nu mukingay a bihkac, u auk atu kilang. caykaw icelang ku ayam atu tulakuk, u auk atu kilangay a bihkac, tanengtu mazikep tu ayam atu tulakuk.
udadan nu balaki haymaw sa
nikaudip nu tademaw, paayawiy ku udip, anu caay kisu kasaetin tu udipisu, cima ku midatengay tisuwan.
你要知道，錢是掙不完的，事是做不完的，與其趕時間去做這些，還不如多在意在意自己.
kacudu
kacudu (kamu nu Hulam: 電影)
snuwing
u siwkay nu niyazu'
1 ku pakincalan i Alang Snuwing niyazu’.
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
u cana ku daesu.
ukawaw amana pilecad, kapah ku culil.
softball
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
ukilul tu lalangawaw
「跟著蒼蠅走，你會找到臭水溝
atimela
atimela (kamu nu Hulam: 跳蚤) 縮圖|u atimela paazih i sian-uy-cing (顯微鏡)
ukilul tu lalangawaw
yu alahican, micapai kisu tu mahicaay a tademaw, palecad tu lula’
正所謂，近朱者赤，近墨者黑.
Liminhaw
u hayu ku ngangan ci Liminhaw kakuniza:Miku Kumud