cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A-li-pa-pa atu sepat a bataan a kukung
buhaten ku pana nu deka (芝麻開門)
matineng tu kaku tu himice nuheni, amitaneng henay kaku, aw ngiha' ku sapi buhat tu panan, miadih anuuhica kunipi culimek nuheni tu cancanan i labu.
matatengil-20171002-Yincumin cidekay ulic miasip mikawaway-kalumyiti atu patizeng kalunasulitan-sulu a matatengil
laylay
14:20 pabalucu' kina kawaw
A-li-pa-pa atu sepat a bataan a kukung
buhaten ku pana nu deka (芝麻開門)
時不宜遲，阿里巴巴當即從樹上跳了下來，來到那塊山石前. 他喊道︰"芝麻開門﹗"那山石果然應聲而開，露出了山洞.
matatengil-20171002-Yincumin cidekay ulic miasip mikawaway-kalumyiti atu patizeng kalunasulitan-sulu a matatengil
laylay
14:30 caykaw nu miasipay a kawaw 14:40 mahizaay nu miasipay a kawaw 14:50 masasakamu nu nasawniay a sapuelac
15:40 pasubana' tu Langsensici a calay-kakacawan(wangcan)
A-li-pa-pa atu sepat a bataan a kukung
buhaten ku pana nu deka (芝麻開門)
caay piteka, halebut satu ci A-li-pa-pa (阿里巴巴) namaka killang mulebut, taydan i nuayawan nu ba'tu. tanutuwa sa cinida miawaw: "buhaten ku pana nu deka!" buhat satu kiya ba'tu, maadih ku pungkan.
matatengil-20171002-Yincumin cidekay ulic miasip mikawaway-kalumyiti atu patizeng kalunasulitan-sulu a matatengil
laylay
16:00 u zuma a kawaw
A-li-pa-pa atu sepat a bataan a kukung
buhaten ku pana nu deka (芝麻開門)
阿里巴巴走了進去，立即被眼前的景象驚呆了，只見裡面到處堆積著金光閃閃的瑪瑙珍珠，小山般的績羅綢緞、毛皮氈毯，一筐一筐的金幣銀幣，一盤一盤的寶石首飾，各種金銀器皿橫七豎八地散放在各個角落裡.
matatengil-20171002-Yincumin cidekay ulic miasip mikawaway-kalumyiti atu patizeng kalunasulitan-sulu a matatengil
laylay
16:20 kasatezep
A-li-pa-pa atu sepat a bataan a kukung
buhaten ku pana nu deka (芝麻開門)
micumud satu ci A-li-pa-pa (阿里巴巴), mapaiding nu likat ku mata nida sa muhmuh sa mapaaw, ilabu maadih nida ku masaupuay nu cancanan a melimelitan nu budawan atu udu', masa buyuay nu nikata tunduh han nu tenliyaw, sibanuhay a tana', sahakuhakusa ku kim atu kalibuwa, sa cacaycacay sa i sala ku bunaw atu udu', nu mahicahicaay a kaykaysingan paceba han milaklak padeng i cu'cu'dan.
matatengil-20171002-Yincumin cidekay ulic miasip mikawaway-kalumyiti atu patizeng kalunasulitan-sulu a matatengil
natayniay
16 cidekay 42 kamu-kakuniza 126 tademaw
A-li-pa-pa atu sepat a bataan a kukung
buhaten ku pana nu deka (芝麻開門)
阿里巴巴一輩子也沒見過這麼好這麼多的寶物呀. 他看得眼花撩亂，一時不知所措.
matatengil-20171002-Yincumin cidekay ulic miasip mikawaway-kalumyiti atu patizeng kalunasulitan-sulu a matatengil
muazih tu tatengaay belih nu Hulam a kumu (漢譯參考)
20171002-編輯原住民族語朗讀文章及資料庫建置編輯會議
A-li-pa-pa atu sepat a bataan a kukung
buhaten ku pana nu deka (芝麻開門)
ci A-li-pa-pa (阿里巴巴) hatiniay tu nu mihcaan caay henay pakaadih tu hatiniay a cancanan nu tuudan. mabulilah tu kumata makaadih, tada mahemek tu.
他擔心那夥強盜什麼時候又會重返山洞，便決定不在此地久留.
sidait cinida tiya kukungay ayana hakiya a mutiku tayni i punkan sa, pabalucu sa cinida acaay katenes itini musaluimeng.
於是，他急忙裝了三條毛驢能夠馱得動的金幣，便匆忙跑出山洞. 他沖出山洞喊了一聲︰"芝麻關門﹗"山石又恢復了原樣. 為了不使別人發現他的祕密，他用柴草蓋住了錢袋.
kyu, makalah cinida paceba' satu pakaypawti tu tuluay nu tanengay nu luy (毛驢) mimuku tu sapataluma', kalakalah sa cinida namaka buhung a tahekal. tahekal satu cinida tanu tuwa sa miawaw "deben ku pana nu deka!" yaba'tu han mahida tu nu sayaway a wayway. acaay pakatinengi tu tawan tu himice, tahpuen nida tu lutu ku pawti.
katinengan ku himice (機密洩漏)
阿里巴巴回到家裡，妻子見他帶回這麼多的金幣，大驚失色. 她以為這是丈夫偷來的，非常害怕，便問，"你從哪兒弄來這麼多錢？"
katukuh satu ci A-li-pa-pa (阿里巴巴) i luma', maadih nu acawa nida kiya hatida tu kuni pataluma' numisu tu kalisiwan, mapaaw cinida. pabaliw ci nida ni ubiyan nu acawaku sa, matalaw cinida, sakamuen nida "namakacuwaay kina hatidaay tu nu kalisiwan han?"
忠厚老實的阿里巴巴把事情的來龍去脈如實向妻子陳述了一番，她才放下心來.
u tunasiay ci A-li-pa-pa (阿里巴巴) hacacay han nida musedal musakamu tu acawa nida, kiya sapi' satu ku balucu nida.
這個窮人家的女人做夢也不會想到會有這麼多錢，興奮得熱淚盈眶.
nina pakuyucay nu lumaan a tatayna tahsepi caay tu kahatida ku kalisiw, tanu lusa' satu a manamuh.
她想數數這些金幣有多少，可是數量太多了，難以數清.
她對丈夫說︰
sakamu han nida ku acawanida:
"你在院子裡挖一個坑，等我回來. "
pikutkut ti kisu tu buhang i putah, halhalen nu maku kisu a taluma"
"你到哪兒去？"
"a tacuwa kisu?"
"我到大哥家去借個升，量量咱們到底有多少金幣. "
"tayda kaku ci kakaan nu maku micaliw tu sadaduy, midaduy kita hacica satu kuni ka yadah han nu kim a kalisiw."
"量它干什麼？不必去了﹗"
"daduyen tu kuhicanan? amana ka tayda!"
可是，妻子非常固執，還是去了卡希姆家. 卡希姆不在家，她便向大嫂借了升. 那狡黠的女人想知道她借升要量什麼東西，便在升底抹上了一點蜜.
nika, utiih sika sasuwal ku acawa nida, tayda tu ci Ka-si-mu (卡希姆) an. ci Ka-si-mu (卡希姆) i nai i luma', pasayda i aliyan micaliw tu sadaduy. misanaiay a ali mangalay a matineng tunipicaliw nida tu sadaduy u sapihica ku daduyen sa, pasipasipan han nida tu cemed i sasa nu sadaduy.
阿里巴巴很快就在院中挖好一個大坑，待她借升回來，量好金幣，便把它們倒進坑內，倆人用土把坑蓋好.
ci A-li-pa-pa (阿里巴巴) itida i putah amelik makutkut tu nida ku tabakiay a buhang, mihalhal tu sadaduy ni caliwan, mamin tu midaduy tu kim a kalisiw,  belun han tu nida i nikutkutan tu buhang, i natatusaay labungen nuheni tu lala amitahpu misa kapah.
阿里已巴的妻子又去將升送還給卡希姆的妻子. 但是，她萬萬沒有想到，一枚金幣已粘在升的底部. 當卡希姆的妻子接過升時，立即發現了那枚金幣，這使她吃驚不小.
acawa ni A-li-pa-pa (阿里巴巴) patikuen aca nida pabeli tu acawaan ni Ka-si-mu (卡希姆). nika, caay pakadateng cinida, nu cacaya a kim nu kalisiw miduhepit i menah nu sadaduy. ala sa ku acawa ni Ka-si-mu (卡希姆), maadih nida ku kim a kalisiw, tiya satu mapaaw cinida.
她的心中佈滿了疑雲，繼而妒火中燒，決心弄個水落石出.
sidait ku balucu' nida, mapatay nu inap, pabalucu mangalay miwadwad tu sakatinengan.
mikilim ci Ka-si-mu (卡希姆) tu bunawan (卡希姆探寶)
卡希姆的妻子找到丈夫，氣極敗壞他說︰
acawa ni Ka-si-mu (卡希姆) matepa nida ku acawa nida, mapatay nu linges sakamu sa:
"你弟弟阿里巴巴可把我們給騙苦了﹗他成天在我們面前裝窮，說他沒吃的沒喝的身無分文，其實他比我們要富上千倍﹗"
u saba nu misu ci A-li-pa-pa (阿里巴巴) matineng paceba i titaan! misa pakuyuc inuayawan numita, sakamusa inai ku kakanen nu niyam inai ku cancanan nu kalisiwan sa, alaw han mikikaka titaan tu nika siidaan!"
卡希姆越聽越不明白，不知她這話從何說起. 妻子見他不相信，又說︰
ci Ka-si-mu (卡希姆) mitengiltengil tu kamu nida i nai ku wantan a mitengil, a namakacuway hakiya ku sayaway a sasasuwalan. acawa nida caay palutatenga tu kamu nida, misakamuaca:
"他借我們的升量金幣了﹗你說他們的錢有多少？﹗"
"namin caliw cinida tu sadaduy ititaan sapidaduy nida tu kim a kalisiwan! sakamu sa cinida hacica satu hakiya ku kilisiw nuheni?!"
說著，她拿出粘在升底的那枚金幣給他看，又把事情的原委全都告訴了他.
caay pihedek a musakamu ci nida, ci Ka-si-mu (卡希姆) mabeluh tu ku balucu, mapatay nu inap, malinges, maduba' satu tayda i luma' ni A-li-pa-pa (阿里巴巴), pacicien nida musakamu namakacuwaay kina kim a kalisiwan han.
namakayiniay a nisulitan (參考資料)
kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
wadu' nu kaketi makekay a nika siwawa
wadu nu kaketi makekay a nika siwawa
nilacul (內容)
nama kacuwacuwaay a cilekay tu nika suma nu cilekay tu malatabaki tatenga'ay a cilekay tu, idaw aca tu demiadan malatatenga'ay a cilekay tu, u mamumu' nu kaketi sa, alaw malawawa nu cilekay hay nika malacikay tu, nika tabaki malakaketiay kina kawaw nu wadu nu kaketiay.
u wadu a kaketi sa, u misakakawaway atu tatayna tu tatama, idaw aca ku caay kalaheci nu nika siwawa tu, ti'kuk tu demiad nu heni kasiti'kuk nu musakakawaway a wadu nu kaketi sa, u ti'kuk tuluay a demiad masawawa tu wadu sa katukuh sa, i enemay a demiad cilekay sa tu, sabaw tu tusa mamin sa tu, tusa a demiad idaw ku cacay kya malamamumu', u tatayna siti'kuk tu kaketi tulu a demiad ku wawa sa, tulu a demiad kanca siti'kuk katukuh sa, i limaay a demiad u mamumu' hantu sa, pituay katukuh sa limaay katukuh sa, hani malacilekay sa tu, idaw ku tusa idaw ku cacay a demiad tu enemay a ti'kuk malacilekay hanika tabaki alaw malakaketi' nu wadu.
kina tatama a kaketi sa, musati'kuk tulu a demiad malamamumu' sa, enemay a demiad sabaw tusa tu sepat tu cacay, idaw tu limaay kina cilekay sa, u satenesay a cilekay mamin amin satu sa, makaala tu tusaay, idaw ku sepat nu demiad.
wawa nu kaketi u wadu nu mamumu' nu kaketi supeden nida, i wadu nu cungeday, madaukakay nu cilekay, u salengacay tu u tatenga'ay nu wadu a kaketi, nika sa satekesay a sapaiyuwan kina wadu a kaketi tu sakay tini i udip, sasakapahay a tuud ku uyniyan. tademaw kina kaketi nu wadu saan tina kakapah kina tuud nama kayni i tini tu wawaay henay ku wadu alaw mala kaketi.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
kakuniza:Hana Ating kakuniza:Iing Habay
matatengil nu mapalaway-matatengil tu milecuk 20191228
matatengil nu mapalaway-matatengil tu milecuk 20191228
kakitizaan
kilaykin musakaput tu micuduhay u kamu nu Sakizaya a kakitizaan
tuki
2019.12.28 10:30
natayniay a tademaw
飛亞飛丞Bala、羅正心Balucu'、陳妍陵Sabak、林櫻花Dungy、李秀蘭Lisin、李春慈Haluku、林湘渝、林美玲Lubas、曾子綺Dungy、督固撒耘Tuku、潘慧敏Tipus
ci
sakamuay a kawaw
1.nacilaay a matatengil a buhci
2.2020 a mihcaan a paybalucu'ay a kawaw
saamisan nu pankiw nu kitakitay
saamisan nu pankiw nu kitakita (kamu nu Hulam: 北半球; kamu nu Amilica: Northern Hemisphere)
bubun
u sulit nu Hulam
翠巒部落
saamisan nu pankiw nu kitakitay
u baluhay a kamu: mispela'.
u "saamisan nu pankiw nu kitakita" hananay ku lala' i saamisan nu "caledesay a telay" (赤道, baluhay a kamu: teleklal). sisa nay timul ku edil nu cilal.
tima'
mitima'(詛咒)
縮圖|Akeseli. keaylun-kaleyla (tima' nu kulewuo) i 1899 a mihcaan u tima’ hananay sa mikiayaw tu sakacaay kalemed nu taw a kamu atu nilungucan, cayka u kamu dada u yaan u tima’ milihida tu nu limaan a wayway. alahicaan sa milunguc tu nilakuwitay nu i hekalay a icelang sikalabades, u nu dumaay a satudu’ nu kamuan a mipacena tu tademaw. i kasumamadan nipitima’ sa ilisin nu mapalaway, u sakasaan u pasawacu’an tu  kakitidaan atu tademaw. u tima’ hananay sa namayka nika ucungan maydih patebuc tu patima’ay a tademaw atu kakitidaan. u matima’ay a tademaw cayka adih, atu cayay katineng mapatima’ nu taw. i nikaudipan i demidemiadan idaw aca ku masasukaynahay atu nipiitima’ macacamul, tinaku kaynah tu hwu-jian-geua. alahicaan sa tungusay tu nikaucungan atu nikasinpayan, tinaku, gai-si, keday haw.
saamisan nu pankiw nu kitakitay
yadah ku lala' nu kitakit i saamisan nu pankiw nu kitakita, mahiniay u yadah ku lala' nu Asia (亞洲), mamin ku lala' nu Europe (歐洲), u nuamisan nu pankiw nu Africa (非洲), mamin ku lala’ nu amisay a nuwamisan a Amilikan (北美洲), nutimulan a Amilikan (南美洲). i saamisan nu pinkie nu kitakit ku kaitizaan nu katuuday a tademaw
tima'
mitima'(詛咒)
alahicaan sa mitima’ sa maydih miading i takuwan tu nidatengan nu udip, tinaku, anu masabana’ kisu aku, a matebuc aca kisu.
bubun
u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu bubun. u kasalumaluma’ nu bubun sa, 191 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 499 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 403 ku tademaw, pakalatu 81%.
saamisan nu pankiw nu kitakitay
i saamisan nu pankiw nu kitakit, puu' nu kasienawan sa nay sabaw tusaay a bulad katukuh tusaay a bulad, puu' nu lalud sa nay enemay a bulad katukuh waluay a bulad. mabelih ku puu' nu satimulan nu pankiw nu kitakit.
i saamisan nu pankiw nu kitakit, izaw ku bayu u amisay a waliyu (北太平洋), nuwamisan a saetipyu (北大西洋) atu amisay a malasuleday a amisyu (北冰洋).
kakuniza: LamiHung
bubun
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 96 ku tademaw, pakalatu 19%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 76%, Sejek(Seediq) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, Pangcha(Amis) 2%, Laaluwa(Hla’alua) 1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網
kakuniza:niyazu'
tima'
laylay(歷史)
i labu nu saysiw u Nuya mitima’ tu bakibayi nu udip, u wawa ni Hanmu ci Jianan a kungku, hakya u saayaway nu laylayay a lalangawan sakay nu tima’ay a kamu.
i sikulitay a kungku nu wawa sa hina sakamu tu mitima’ay a pihacengay a nipatahekal, tinaku, ya mabi’ay a salunganay a limecedan a kungku, u nipiitima’ caay kaales, u nipiselep dada.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考來源)
makay i nu Hulaman a wiki nipitima' kakuniza:Miku Kumud
Salman of Saudi Arabia
thumb|Salman bin Abdull aziz December 9, 2013|alt=Salman bin Abdull aziz December 9, 2013.jpg
12 bulad 31 demiad, Salman of Saudi Arabia, u misingkiway. 1935 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Saudi arabia ayza sa ci Salman of Saudi Arabia, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 1 bulad 23 demiad.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
Salitung
u sulit nu Hulam
豐丘部落
u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Salitung. u kasalumaluma’ nu Salitung sa, 268 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 777 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 394 ku tademaw, pakalatu 51%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 383 ku tademaw, pakalatu 49%.
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 48%, Tayan(Tayal) 1%, Paywan(Paiwan) 1%, zumazuma 1%.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
kingmung wama nu misangay tu kawliyang a epah
kingmung wama nu misangay tu kawliyang a epah 《金門高粱酒之父》
misiwbayay ku wama ni yihuwacen i 1913 a mihcaan 3 abulad 8 ademiad lecihan i inni sumentala, namahida sa mihedek namicuda i kuwangtung cungsan tabakiya a cacudadan, pitu walu ku katinengan nida tu kamu.
葉華成因父親經商而於1913年3月8日出生於印尼蘇門答臘，後畢業於廣東中山大學，精通七八種語言.
1963 a mihcaan taluma" i huciyn kingming mikikuung, minsa yadatu tayda i sinkapu mikawaw tu tuki misiwbay, likeluh sa macalap tu lepacaw.
1936年回福建金門成婚，次年再赴新加坡從事鐘錶貿易，時受波及太平洋戰爭
1948 a mihcaan taluma i kingmung mitadas misanga misaelaw tu epah a kawaw.
1948年返回祖居金門投入釀酒事業.
葉華成在客家籍的退伍軍人廖光中指導下，花了一兩多金子買東山島撤退時帶過來的酒麴，
micukaymas tu tulu malebut adaduy nu belac a misaelaw tu epah, alaw han masuemet nu bay uku sapisangayu epah a pikak malawpes, ya belac han tum amin malaepun mapusiyaw, nisadakadakay a musuped tu kalisiw mausaw malabulang,
利用三千多斤的白米進行發酵釀酒，不料酒麴早已受海水浸泡而失效，大批白米發酵失敗成了餿水，傾囊的老本就此泡湯.
alaw han u mahida ku laeyus, talaayaw ci yihuwacen tayda ci Cuwang-tin-tean i iciba miadih tu pisangan ahicaen amisa epah.
不幸遭遇如此逆境，葉華成先到莊天德在後浦城市場的小酒坊觀摩製米酒過程，
tulin samisumad tu cayay kalecad a nipisanga,sumaden misanga tu kawliyang a epah, mitungih tu katuuday nu amisay a hitay a tademaw mitatengil, sadikuday sa masiku ku nipisanga tu epah kapahay tu.
接著變換製酒的種類，改釀高粱酒，並請教許多北方軍人的意見，最後才成功地製造出好酒.
namakayni i nicudadan nu kingmung a sulit ,u kingmung matabal idaw tu ku kawliyang,nika nu mukasi henay ku nipisanga nu heni idaw ku angcaw nu epah laecus nanuman, sapisengel acacay tu sapaiyu.kiyu itawya caypisayadah misaepah,kinmungay a tademaw widasa u nu tubah a epah atu nu belac aepah.
根據《金門縣志》記載，金門很早就有高粱，但古法釀的高粱有酒糟味不能喝，只能作泡藥酒用，因此並未量產，金門人只釀地瓜酒及米酒.
itawya inayi ku belac nu kinmung nama kaydamin i hekal pacumud, ci yihuwacen imahini nayay tu kukalisiw sapicakay tu belac, dateng sa cinida mahica yani palumaan i nutawan nu luma' a kawliyang mitaneng misanga tu hidan nu amisay a selangacay aepah, nika sakamu han nu cabay asisanek tu angsaw nu epun a sanek
由於金門米很少大部份靠進口，而葉華成這時已無錢再買米，於是想用家門前種的高粱試釀北方白酒，但朋友告訴他會有酒糟味.
mitanam ci nida ahican kiya inayay ku sanek nu angsaw micakay cinida tu cuda nu amilika pasasuala tu nitanaman amiadih, paceba han tu nida alaw han matucek tu nida ku habau tu hican a misaelaw.
bunuy
bunuy(牛筋草)
dihep nu bali
縮圖 dihep nu bali (kamu nu Hulam: 風之谷)
《風之谷》（日語：風の谷のナウシカ）是一部在1984年3月11日上映的日本動畫電影，內容由動畫工作室Topcraft製作、宮崎駿執導，劇情改編自宮崎駿連載的同名漫畫.
"dihep nu bali" (kamu nu Dipun sa: 風の谷のナウシカ) namakay i 1984 a mihcaan 3 a bulad 11 a demiadan nipaadih tu katuuday nu manggay a kacudu, sinilaculan tu kasaungayan ya u "Topcraft" ku mamisaigaay, ci Kung-ci-cing ku mamukeliday, kasumadan nu kungku sa nikatulisen sikalecad nu ngangan a mangga.
作品描述在一個過去古文明曾遭受到毀滅的末世界，一位叫做「娜烏西卡」少女的冒險故事. 在上映後除了獲得來自於《電影旬報》、每日電影獎等方面的獎項外，往後也被日本文化廳視為是最好的國產動畫之一，以及被世界自然基金會挑選為呼籲社會大眾關注環境公害、動物保育議題的作品.
nasulitang tuynian a kungku naiti ayaway kasumamadan sitakelalan nu ziday, mangayaw ku kitakitay a mamalawpes, ya cacayay ci "Na-u-si-ka" a limecedan ku ngangan nipialawan a kungku kuynian.iti sipaadih tu binawlan sa sinikaala tu ya "kacuduay Sinpaw a sinbung" (《電影旬報》), paydemiadan nu iga kaalaan tu kawlah ku nikahinian, i nu dikudan sa iti nu Dipunay a nipaigakangan, sikaala tu masakapahay nu kanatalay a mangga tu cacay, atu mapapili nu kitakitay salahaday ya ci-cing-huy (世界自然基金會), sikapilian tu miuyuy tu siyakayay a katuuday palumataen ku hekalay a kakitidaan tiya sakatalawan, atu nu siading tu aadupan a lalubangan nu nipisulit a sapaadih.
kungku nu iga (劇情)
世界曾有一段發展至巔峰的「產業文明」，但經歷一場被稱為「火之七日」（火の七日間）的戰爭後，原有的文明毀於一旦. 千年之後世界被一種由菌類構成，名叫「腐海」（腐海）的新生態體系所掩蓋. 然而腐海只有變種的巨型昆蟲能夠適應，人類僅能生活在剩餘的小面積土地，面對巨型昆蟲和會釋放瘴氣的腐海森林包圍威脅下積極求存.
iti kitakit sa naidaw ku cacay nu ngatu nipalekalan tu masatungduhay a "kasilaculan a sikatakelal nu kawaw", nika sicaliwayan tu cacay a nipatuduan ya "lamalay pituay a demiadan" a nikalpacawan i nu dikudan sa, sikaidaw nu sakalikat a bunkang mamalawpes i kasenun sa a demiadan. kalakuwitan tu malebut a mihcaan iziw sa, masitudung nu dumaay a cilekay kalalekalan, ya ngangan sa u "Huhay han" (u lahulay a buyu') mahamin a sipatahpu niya baluhayay a cilekay. zayhan ina Huhay hananay a cilekay uyda sa ya tabakiay a cilekay ku matatudungay, u tademaw sa itida sa i nu liwanan adidiay a kakitidaan a maudip, misuayaw tina tabakiay a cilekay atu ya patahkalay tu angsitay a bali, ina Huhay itini i kilakilangan patalaw tu i paydemiadan a misaicelang tu lalungucan a maudip.
「風之谷」（風の谷）是一個靠海的小王國，因為海風的庇護能不被腐海森林的孢子給侵入，而得以保持原貌. 風之谷的族長基爾的女兒兼風之谷的公主是一位善良慈悲和聰明及勇敢、名叫娜烏西卡的16歲的少女.
"dihep nu bali" (風の谷) u micapiay tu bayu masaadidiay nu hungtiay a kanatal, namapaading nu bali nu bayu, kyu caay pakadebung kuya Huhay a kilakilangan cilekay micumud, sisa masimaw henay sikatukuh ayda. u tatayna a wawa ni ci Ci-el u dihep nu baliay a tapang ku nu dihepay a kung-cu, kaladamsayan hinadihi atu sipunu matalul aca cinida, u ngangan nida sa ci Na-u-si-ka han sabaw enem ku mihcaan.
擅於駕馭滑翔翼，能知道風及御風，還具備和王蟲溝通的能力. 她一如以往在腐海中探險，在發現王蟲脫下來的殼之後，遇見猶巴大師並馴服狐松鼠.
u mitesekay a palbahuy tu saselican a hikuki, matineng tu bali atu sikangaayan nu bali, sinilasulan tu kalalacal matatengil atu mamukeliday nu cilekay. alahicaan sa itida tu i bayubayuan mitanam tu sakatalawan, maadih nida kuya mahelungay a paduh nu tapangay a cilaekay, nadikudan sa makalitemuh tu ya ci Iyu-pa a sasaydan matulun mitengil tu piecawan nida kya masakuyuay a kapulus.
娜烏西卡回到風之谷之後，祖奶奶告訴她一個有一位站在金色草原的藍色異國衣裳的人將來帶給世界產生一絲希望的古老傳說.
ya ci Na-u-si-ka pananukas tu a taluma’ i balian a dihep sa, bai nu bai sipasakamu cinida tu cacay a nakamuwan nu kasumamadan, idaw ku cacayay a tademaw masakingmay a sidikuc nu dumaay kanatal, mutideng cinida i sumilaway a enal, a sinikelit paini tu kitakitay masacalayay a sihedek.
bunac
sulit nu hulam：星星
dihep nu bali
kungku nu iga (劇情)
當天晚上，有一架來自多魯美奇亞（トルメキア）王國、裡頭載著從培吉特市（ペジテ市）所挖掘出過去在火之七日戰爭中毀滅一切的生化兵器「巨神兵」的運輸機，遭受大批巨型昆蟲攻擊後，不幸墜毀於風之谷，於是風之谷被捲入這場爭奪巨神兵的戰爭的旋渦.
tuya labi culal sa kya cacayay a sapiculu a hikuki namakay i To-lu-mi-ci-ya (トルメキア) nu hungtiay a kanatal, ya mitupin tu nu makaydaay i Pey-ci-te a kenis (ペジテ市), nikutkutan tu i inaayaway ya lamalay pituay a demiadan, sikapecian ya nu huwahakay sapingayaw nu sadikec "ya masalaway a sangayaw", kya hikuki mangayaw nu tabakiay a cilekay kyu caay kalemet sikahtik i balian a dihep, kakayda satu ku balian a dihep masiludlud nina kalpacawan macacebis tu ya masalaway a sangayaw.
當風之谷的人民一大早處理多魯美奇亞王國的運輸機所造成的災難與罹難者的後事時，多魯美奇亞王國的第四王女庫夏娜（クシャナ）為了搶回巨神兵派出軍隊入侵風之谷. 娜烏西卡的父親基爾在混亂中被多魯美奇亞軍隊給殺害. 多魯美奇亞軍隊之後為了填補國內帶走谷內物資只留下巨神兵，庫夏娜將巨神兵的復活工程交給參謀克羅托瓦並把娜烏西卡等風之谷的四個人作為俘虜送上軍機給載走.
iti balian a dihep a binawlan namatabal misinanud, tu ya To-lu-mi-ci-ya a kanatalay a hikuki sikapatay nu tademaw sa, sakasepat nu To-lu-ci-mi-ya hungtiay a kanatal ci Ku-sya-na （クシャナ）kaydihan nida micebis kya masalaway a ngangayawan nu hikuki sa, miculcul tu hitay  taydaen i dihep nu bali. u wama ni Na-u-si-ka ci Ci-el iti kalaliwasakan mangayaw nu To-lu-ci-mi-yaay a hitay. u hitay nu To-lu-ci-mi-ya i nu dikudan sa, maydih a micunus tu kanatalay a tuudtuud, kyu uyda sa piala tu sakaudip subelit han kya masalaway a ngayaw hikuki, ci Kuhsiya-na sipaini nida kya mamukeliday tu hitay a tapang ci Keloto-wa a misanga misakapah, nudikudan sa mapabalud ci Na-u-si-ka atu nu dihep nu baliay sasepat malasiiluay tupineng tuya nu hitayay a hikuki sipatayda icuwa.
隔天娜烏西卡、米特以及其他三名俘虜隨著庫夏娜前往培吉特市時，多魯美奇亞軍機在飛行途中遭受來自培吉特的少年阿斯貝魯（アスベル）所操作之戰機突擊，混亂當中除了柯貝特戰艦及風之谷貨機之外，其餘四架多魯美奇亞軍機皆受墜毀，只有娜烏西卡及庫夏娜等一些人駕駛飛行砲艇逃出降落至腐海森林裡的湖旁.
namakayiniay a nisulitan (參考資料)
kakuniza:Buting Nukay
Cyaw-wan-ni.pow-cya-ciw
縮圖 喬萬尼·薄伽丘（Giovanni Boccaccio，1313年——1375年12月21日），義大利文藝復興運動代表，人文主義作家. 與詩人但丁、彼特拉克並稱為佛羅倫斯文學“三傑”. 其代表作《十日談》是歐洲文學史上第一部現實主義作品. 它批判宗教守舊思想，主張“幸福在人間”，被視為文藝復興的宣言.
Cyaw-wan-ni. po-cya-ciw,“Giovanni Boccaccio 1313 a mihcaan katukuh 1375 a mihcaan 12 a bulad 21 a demiad”, I-ta-li a nalimaan nisulitan cumelak tungus tu pilaylay, sibalucu’ay tu tademawan nu misulitay, atu misulitay tu cudad a tademaw ci Tan-tin,Pi-te-la-ke pangangan han Bow-low-lun-s misulitay cu cudad “San-cye”. u tungus nisulitan
“s-z-tan” nu Ow-cow nu misulita tu cudada i likisi u saayawaya nu ayzaay anisulitan. micili ciniza tu nu kiwkayay tu nu malumanay tu a nizatengan, sakakuay sa “ malemeday i hekal”, mapa u musakamuay tu nalimaan misulitay.
nikauzipaan nu tademaw人物生平
薄伽丘是佛羅倫斯商人凱利諾的薄伽丘和一個法國女人的私生子. 關於他的誕生地，缺少確切的資料予以論斷. 據說他生於佛羅倫斯附近的契塔爾多，一說生於巴黎. 幼年時生母去世，隨父親來到佛羅倫斯.
ci Pow-cya-ciw sa u nu Bow-low-s nu misibayay a tademaw ci Kay-li-now a Po-cya-ciw atu cacay nu Ba-koway a tatayna u bucus a nilecuhan a wawa.
pakayni i pulecuhan niza a kakitizaan, caay kahapinang ku nisulitan a paketun tu kamu. sakukamu u pulecuhan niza i Bow-low-s capuay nu Cye-ta-al-to,
sakukamu i Pa-li ku pilecuhan. yu adidi’ henay mapatay tu ku mulecuhay a wina niza, mikilul tu wama tayza i Bow-low-lun-s.
不久，父親再婚，他在嚴父和後母的冷酷中度過了童年. 後來，他被父親送到那波利，在父親入股的一家商社不情願地學習經商，毫無收穫.
caay ka tenes, siacawa aca ku wama, i kaedes nu wama atu pisapadek u wina niza i kalapadesan mauzip tu ya adidi’ay henay. zikus, mapatayza ni ama niza i
Na-pow-li, i pikadem nu ama tu cacay a luma’ nu misiwbayay caay ka namuh minanam tu sapisiwbay, inayi’ nai’ ku nilaculan.
父親又讓他改學法律和宗教法規，但無論是商業還是法律，都引不起他的興趣. 他自幼喜愛文學，便開始自學詩學，閱讀經典作家的作品. 這段生活使他親身體驗到市民和商人的生活以及思想情感，融入到他日後寫成的《十日談》中.
u ama niza papinanamen aca ciniza tu nu hulic atu kiwkayay a hulican, nika anu canacanan a pisiwbayan atu nu hulicay, caay a lilid a manamuh ciniza. naadidi’ manamuh misulit tu cudad ciniza, kakelul satu miteka minanam misulit tu cudad, muasip tu micidekay kapahay nu misulitan a nisanga’an. tuyni a nikauzipan a mitanam ciniza tayza i tuseay nu binawlan atu misiwbayay a tademaw a nikauzip atu mizateng tu nabalucu’an, a papulung tu sakunuayay tu pisulit tu ‘se-ze-tan”nay.
在那波利生活期間，薄伽丘有機會出入安傑奧的羅伯特國王的宮廷. 在這裡，他被壓抑的個性和才智得以充分地施展. 他同許多人文主義詩人、學者、神學家、法學家廣泛交友，並接觸到貴族騎士的生活. 這豐富了他的生活閱歷，擴大了文化藝術視野，進一步煥發了他對古典文化和文學的興趣.
i Na-pow-li a nikauzipan, ci Pow-cya-ciw amicumun tu An-cye-aw a Low-pow-te luma’ nu Kowang. itini, u makedecay ku balucu’ niza atu tineng mahamin a patahkalan. malecad tu katuuday a tademaw ciniza tu nu naybalucu’ay nizatengan nu misulit tu dadiw cudad, u migikiway, miduducay tu nu kamisama, nu hulicay sakatuud ku nisacabayan, amitiyung tu kakitaan nu mikeliday a nikauzipan. a kakapah ku nikauzip niza, misatabaki tu sapiazih tu lalangawan nalimaan, talaayaw palikat ciniza tu nu sumamaday a lalangawan atu namuh misulitan tu cudad.
他在宮廷里又認識了羅伯特的私生女瑪麗婭，對她產生了愛情. 這一段富於浪漫情調的經歷，也在他的文學創作中留下了很深的印痕，他日後在文學作品中塑造的一些女性形象，可以見出瑪麗婭的影子.
i luma’ nu Hungti matineng aca ciniza tu ci Low-pow-tean u padek a tatayna a wawaan ni Ma-li-ya, manamuh tu cinizaan. uyni a ngatuan mitanam ciniza tu nikasasumidang ka sasungaay, i pisulitan tu cudad nisangaan niza mutesek ku nisubelidan tu nisulitan, anuaya i nisuit tu cudad ciniza misanga’ tu nu wayway nu tatayna, taneng maazih taahkal ku adingu ni Ma-li-ya.
1340年冬，薄伽丘父親的商業活動受到挫折，經濟狀況惡化，一蹶不振. 薄伽丘無法維持原先悠閒自在的生活，便回到佛羅倫斯.
1340 a mihcaan tu kasienawan, po-cya-ciw nu wamaay a pisiwbay a kawaw masepay, caay tu kakapah ku keyzay, caay tu pakalekal. ci po-cya-ciw caay tu ka hiza naayaway ka kapah lihalay ku nikauzip, taluma’ satu i Bow-lou-s.
1350年，薄伽丘和詩人彼特拉克相識. 翌年，他受委託去邀請被放逐的彼特拉克回佛羅倫斯主持學術討論. 從此，這兩位卓越的人文主義者建立了親密無間的友誼. 薄伽丘潛心研究古典文學，成為博學的人文主義者. 他翻譯了荷馬的作品，在蒐集、翻譯和注釋古代典籍上作出了重要貢獻. 晚年，他致力於《神曲》的詮釋和講解，曾主持佛羅倫斯大學《神曲》討論.
Sihodingan
Sihodingan（u sulit nu Hulam：常德部落）
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Sihodingan. u kasalumaluma’ nu Sihodingan sa, 5,577 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 15,330 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,394 ku tademaw, pakalatu 9%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 13,936 ku tademaw, pakalatu 91%.
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 5%, Paywan(Paiwan) 1%, Puyuma 1%, zumazuma 2%.
u niyzau' nu Pangcah
u Pangcah(Amis) a niyazu' kyuni, katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Paywan(Paiwan) u Yuwatan(Bunun) atu Puyuma.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. caay kaw nu Sakizaya a niyazu' kuyni. haykay izawtu ku Sakizaya a tademaw, caay henay misumad ku ngangan nu cikdekay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 2 a bulad
u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民".
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
matatengil ku Sakizaya i 2017.07.22- u patakusay a cudad
matatengil ku Sakizaya a tedamaw i 2017.7.22 i Sakul niyazu', musakamu ku kamu nu Sakizaya atu Wikipayke a kawaw nu Sakizaya. ahican patizeng ku kamu nu Sakizaya, ahican pacakad ku Wikipayke. uyniyan a maatengil, tayni ci Akamy Coco atu ci Siuzhi namakay Chengzhi tabakiay a cacudadan, musakamu tu Wikipayke atu nuzikuzay a kawaw. ci Akamy Coco atu ci Siuzhi, u tatayna amin, sangulan a kaying, sipunuay a tademaw, matenes tu mikawaw i Chengzhi Tabakiay a cacudadan, maluk kuheni.
u ngangan nu matatengil: u kamu atu cudad nu Sakizaya
u tuki: 2017.07.22 08:30
icuwa: i Kalingku a kuwan, Sakul niyazu', Sakizaya a zazan 111
mukawaway: patakalisiway a pikaputay i nabakuwan ci Tiway Sayun
kakelidan: ci Dungy Sela
thumb|u matatengil nu Sakizaya i 2017.7.22tatni micakaay a binawlan:
nipaluma-sakipudas
sakipudas
thumb|Oxypetalum caeruleum0 乳仔草(俗名：飛揚草、大飛揚草、大本乳仔草、紅骨大本乳仔草、羊母乳、奶子草、大地錦草)
matatengil ku Sakizaya i 2017.07.22- u patakusay a cudad
Tuku Sayiun, Lisin Cudad, Yiyang Sayiun, Kulihuisin Sayiun, Bakah Huisin,
nipaluma-sakipudas
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【學名】 Euphorbia hirta L.
【mitesekay a ngangan】 Euphorbia hirta L.
【科名】 大戟科(Euphorbiaceae)
【sapamataan a ngangan】 Euphorbiaceae
【屬名】 地錦草屬
【mikeliday a ngangan】ticin-caw
【俗名】 大飛揚草、飛揚草、大飛揚、大本乳仔草、紅骨大本草、羊母奶、奶子草、 大地錦草
【tada ngangan】ta-fayang-caw, fa-yang-caw, ta-fayang, tabakiay a sakipudas, sumanahay a sakipudac, bulin nu sidi’, sicica’ay, tadi’-cingcaw
【英名】 Garden Euphorbia、Centiped Euphorbia
【ingu a ngangan】Garden Euphorbia、Centiped Euphorbia
【族語】 布農 Tihus Tu Ismud、撒奇萊雅 Sakipodas、鄒 Cuun Nipucu Mumu
【kamu nu binacadan】Bunun Tihus Tu lsmud, sakidaya Sakipudac, co
Cuun Nipucu Mumu
【使用族群】 布農、撒奇萊雅、鄒
【mitaduay nu binacadan】Bunun, Sakidaya, Cu
kaliwsak nu langaw (分布環境)
(kamu nu Hulam:台灣全島低海拔之荒野、路旁、空地等十分常見，一般皆成群繁生於向陽處所. 台灣平地及澎湖，田邊、路旁或農田或山坡地濕潤處都很常見.
Taywan a subal mililis tu bayu a liklik, i dadan, caay ka liwmahan a umah hina adih kita. masa upu’ namin ku langaaw pasayda’ i cilal ku langaw numa hidaay. i Taywan masa enalay nu lala atu Bukutu, umaumahan, dadan atu lakulakuwan atu masa likelunay, masengetay a lala hina adih kita.
sasapayuwan (藥效)
(kamu nu Hulam:味苦性涼，具有清熱解毒，利濕止癢之療效；主要治療於消化不良，痢疾， 泄瀉，咳嗽；外用治濕疹，皮膚搔癢；其葉泡茶可治哮喘，白色乳汁可去疣.
kala akenekan sapi’ cu’cu’dedan, patahkal tu caledes ilabu nu udip patahekal tu bayduk, patahekal tu nanaum i pasalu imeng tu calanged, tada sapingaay tu udip han u  sakay caay ka siwka nunikan, milaliday a imelang, mabanic, uh’uh’, sakay hekal han u tibeni, calenged ku banges. u papahan taneng sauciyaan minanum mikapah tu hiwhiw, sanglacay ku cica’ mikapah tu pangi.
(kamu nu Hulam:紅乳草全草搗可以消腫毐、治疥癬，煎水服用可驅蛔蟲，葉更是一種興奮劑及緩瀉劑.
sumanahay a sakipudas tuktuken patuhpien i malebawaway mihedec tu labawaw, milaliday a tamusi, sangasiben nanumen patahekal tu basal, upapah hantu pakay namuh tu udip atu misasa tu banic.
(kamu nu Hulam:使用的時候將全草曬乾，煮水當茶飲用，味道稍有一點酸苦，有人把它當作是夏季的清涼飲料.
anu mitadu tinalutukan kanca pawalien miacak, kya misangasip tu nananuman, u sanek han idaw kunika adidi nu cilamin kala akeake nekan, idaw ku i laluday misangasip tu nananuman.
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
(kamu nu Hulam:乳仔草為大戟科地錦草屬，是一年生草本，葉形就像是一對對的翅膀， 像是隨風展翅飛翔，這就是為什麼會有大飛揚草之稱的由來.
sakipudas han u tacike a ticin a lutukan, nu cacaya a mihcaan kuni kaudip a langawan, papahan nida mahida u taleacawan nu sakubat, mahida pakunida hananay amabahel, kya mahida sisa u sakipudas han ku nagangan nida.
(kamu nu Hulam:全草具有豐沛乳汁，莖斜上或直立，高約10-40公分，帶淡紅色或紫紅色，有毛.
ina sakipudas a langawan yadan ku cica’, akaway masisit atu patelek, u talakaw han maka alatu pulu’-sapat a pulu’ a kunfun, kala sumasumanahan ku kulit atu kiwkiwan ku sumanah nu kulit, sibanuh.
(kamu nu Hulam:單葉對生，卵形至橢圓形，基部偏斜，葉緣微鋸齒，長橢圓形披針狀，2-4公分長. 兩面被毛.
masa cacay ku papah i akawya masa suayaw kunika sipapahan, masa ti’kuk ku wayway atu satanayu’ sa kuni ka mulmulan, masisit ku akaway,lilis nu papah mahida u salusalus, satanayu’sa kuni ka mulmul madicem, tusa- sapat a kunfun kunika tanayu. ma’ha Sibanuh ku papah.
(kamu nu Hulam:聚繖花序排列成頂狀，花密而小，雌雄同株異花. 腋出，花單性同株，綠色或紫紅色，雄花無花被，雌花子房3室. 果實為蒴果，被毛，約0.12公分.
akaway (莖)
(kamu nu Hulam:一年生草本，莖多分枝，常成群，匍匐平臥地面，長 5~20 公分，普通為紫紅色，體被細毛；全株含白色乳汁.
nu cacaya a mihecaan kunika udip nu langaw, yadah kunika sa ciit nu akaway, masa kaput kuni kasi langawan, mahenanaba’ namin i lala’, tanayu han maka alatu lima〜tusa a pulu’ a kunfun, nu hina adihay numita han kala kiyukiyuwan  sumasumanah’han ku kulit, nikudan han yadah ku adidiay a banuh, lnangaw nida u sanglacay naming ku cica’.
papah (葉)
(kamu nu Hulam:葉具短柄或幾無柄，托葉生於基側，細小，葉片卵狀橢圓形，對生，長 0.4~0.8 公分，寬 0.2~0.4 公分，基部截形而偏斜，先端鈍或圓形，偶具小尖突，細鋸齒緣，上面身綠色，下面淺綠帶灰白色.
papah han apuyu’ ku akaway atu alahican inai’ ku akaway, nika lalitinay nu adidiay papah han, adidi’, papah masa ti’ku satanayu’ sa kunika kimulmul, tanayu han makaala tu 0.4〜0.8 kunfun, ahebal han 0.2〜04 kunfun, angangan kala putunan makilit, nu ayawan han maki mulmul, alahican idaw kuma dicenmay atudi’, adidiay nu mahida u salusalus ku lilis, pabawhan langdaway ku kulit, sasa’han kala langlang dawan kala abuabuwan ku sanglac nu kulit.
balu (花)
(kamu nu Hulam:花腋生或頂生，幾無梗，聚繖花序，排列成頭狀；總苞陀螺狀，花密而小，為紅紫色苞片所包圍.
balu han i kakilian atu tuntundu’ han, inai’ ku akaway, mapulun kuni kasi baluan, masilsil kuni kasa tangah, pulun nu kakabitan tu sasapalan mahida u culen ku wayway, maca celcel kuni kasa baluwan, u kala sumasumanahan kiyukiyuwan ku kakabitan a liyudtan ku balu.
(kamu nu Hulam:長約 0.1 公分，具腺體 4 個，漏斗狀，綠色；花單性，無花被；雌雄 花同生於總苞內，雄花 1 枚，雌花 1 枚，生於花序中央，子房 3 室，花柱 2 枚，離生而頂端 2 裂. 花期 3~10 月.
tanayu han 0.1 kunfun, lalaliwan tu nanum han sepat, masa salaw ku wayway, langdaw ku kulit, masa tama ku balu, nai’ ku nika mumut nu balu, tayna a balu han malecad ku balu mamudmud, tama a balu han cacay ku sasemaan, tayna a balu han cacay tu ku sasemaan, langaw nu balu han iteban, tulu ku mamudmuday a sasapalan, tusa ku mitulinay tu mamudmuday a akaway, mibatad tu langaw i tunduh
mala tusa kuni ka pelaan. Kasi baluwan han i tulu 〜pulu’ a buladan.
heci (果實)
(kamu nu Hulam:果實為蒴果，卵狀三稜形，上被粗毛，長約 0.15 公分；種子光滑或具有 5~6 條縱溝紋.
u heci pela’sa nanay ku henci, mahida u tu’ku kuni kasa sangkaku nika dicem, pabaw han tabaki ku banuh, tanayu 0.15 kunfun, sasapalan han masadid atu idaw ku lima〜enem ku sasulitan a sulit.
picidekan nu wayway (特微)
(kamu nu Hulam:一年生草本，全草具毛，有白色乳汁，葉對生，長橢圓形或披針形.
nu cacaya a mihcaan ku langaw mabadi’tu, sibanuh namin ku langaw, sanglacay ku cica’, masasuadih ku papah, tanayu sa kunika kimulmul atu kasa dicemdiceman ku waywayf.
(kamu nu Hulam:花腋生或頂生，聚繖花序，排列成頭狀，花密而小，為紅紫色苞片所包圍，雌雄同株異花.
isasa ku balu atu i tungduh, mabulasak kunika silesile nu balu, mahida u tangah, macacelcel aadidi’ ku balu, kala sumasumanahan kiyukiyuwan mamudmud kuni piliwliw tu baluan, masa suala’ tu  lalangaw nika caay kalecad ku balu.
(kamu nu Hulam:蒴果上具粗毛，有三稜. 種子光滑或有皺紋.
pela’sa ku heci i pabaw nu balu han sibanuh, masa sangkaku kuni ka dicem. masadid ku Ssasapalan atu kala kubitkubitan ku sasapalan.
u siwkay nu nipaluma
thumb|Asclepias syriaca seed pod thumb|Asclepiascommon
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
乳草又稱乳仔草、紅乳草、細本乳仔草、千根草、萹蓄草-台灣、乳汁草-嶺南、痢疾草-廣東、細葉飛揚草-廣州，這種反應的例子有馬利筋（Milkweed，譯註：多年生草本植物的一屬，屬於蘿摩科，涵括超過140種植物，是花蜜主要來源，台灣常見為金鳳花）與夾竹桃科植物，馬利筋物種已經演化出精巧的抵禦策略以對抗吃它們葉子的毛蟲. 這些包括葉子上的毛（hairs）、其組織中稱為cardenolides（心臟干擾素）的心臟毒以及來自於植物管狀器官的乳白色有毒乳汁，故馬利筋又稱乳草.
Asclepias L. (1753), the milkweeds, is an American genus of herbaceous perennial, dicotyledonous plants that contains over 140 known species. It previously belonged to the family Asclepiadaceae, but this is now classified as the subfamily Asclepiadoideae of the dogbane family Apocynaceae.
Milkweed is named for its milky sap, which consists of a latex containing cardiac glycosides termed cardenolides. Most species are toxic.
Carl Linnaeus named the genus after Asclepius, the Greek god of healing.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma kakuniza:mauzipay kakuniza:Habayiing
nipaluma-lalitlitten balu, lalitlitten balo
lalitlitten balu, lalitlitten balo
韭蘭
(俗名：紅玉簾、風雨花、花韭、紅菖蒲)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
bituka
kakuniza: LamiHung
nipaluma-lalitlitten balu, lalitlitten balo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
Xavier Espot Zamora
Xavier Espot Zamora (澤維爾·埃斯波特·薩莫拉) thumb|Xavier Espot Zamora (澤維爾·埃斯波特·薩莫拉) thumb|u hata nu Andorra
siwkay niza
tatama a tademaw, nalecuhan ciniza i 10 bulad 30 demiad 1979 a mihcaan. u cunli (總理 Prime Minister) nu Andorra ayza sa ci Xavier Espot Zamora, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 5 bulad 16 demiad.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:misingkiway kakuniza:tatama kakuniza:tapang nu kanatal kakuniza:Andorra
Salva Kiir Mayardit
Salva Kiir Mayardit
thumb|Salva Kiir Mayardit|alt=Salva Kiir Mayardit.jpg
9 bulad 13 demiad, Salva Kiir Mayardit, u misingkiway. 1951 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu South sudan ayza sa ci Salva Kiir Mayardit, micakat a demiad sa i 2011 a mihca 7 bulad 9 demiad.
tapang nu lalangaw
tapang nu lalangaw (nu Hulam a kamu: 蒼蠅王)
angangan a kunglu (主要情節)
nina kunku musakamu tu cacay a masakaputay enem katukuh tu cacay a bataan idaw ku tusa a mihcaan a tatamaan mangalay miliyas tunikalepacawan mikacaw kuheni tu hikuki tayda i Aw-ta-li-ya (澳大利亞), caay ka lemed kunuheni masikeda nu ada mahetik i nai,an nu  tademaw, a subal, u katini' acacay naitu ku cancanan.
雷爾夫（Ralph）和小豬（Piggy）拾到一個貝殼，依照小豬指引雷爾夫吹那個貝殼，貝殼便發出巨大的聲響，它召集了所有島上的孩子聚集. 他們決定由雷爾夫做隊長.
makatepa ci La-el-hu (雷爾夫 Ralph) aci Belekan (小豬 Piggy) tu lalacan, patuduan ni Belekan (小豬) ci La-el-hu (雷爾夫) iyupen ku lalacan, iyup han nida ku lalacan tabaki ku suni, sipiawaw nida ku i subalay aadiwawa. pabalucu' ku nuheni ci La-el-hu (雷爾夫) ku mala mililiday.
但傑克（Jack）是一個自以為是的人，並不服雷爾夫當隊長.
nika ci Ce-ke' (傑克Jack) u caaya kaw malengingay a tademaw, caay ka dengan mala mililiday ci La-el-hu (雷爾夫).
在雷爾夫的決定下，委任傑克做狩獵隊（由傑克帶領的合唱團組成）的隊長.
itini ci La-el-hu (雷爾夫) a nabalucuan, patuduan ci Ce-ke' (傑克) mamiadupay a mililiday (ci Ce-ke' (傑克) ku mililiday tu masakaputay a mudadiway) a mililiday a sakakaay.
小豬雖然是這個島上最不受歡迎的人，但也是全部人之中最聰明的，久而久之變成了雷爾夫的助手.
Belekan (小豬) amica kunika isubal u sacaaya ka namuhi nu tademaw, nika u sasitangahay nuheni cinida, matenesmatenes mala zisiw ni La-el-hu (雷爾夫).
La-el-hu (雷爾夫) ladayen nida ci Ce-ke' (傑克) atu ci Say-men (賽門 Simon) mitahaw tina subalan. mitahaw sahenay maadih nuheni ku cacaya a kiwma, ci Ce-ke' (傑克) misimsim henay mangalay miala tu takini' mipacuk tu kiwmaan, alaw han laliwan nu kiwma.
傑克發誓下次不會再猶豫. 剛開始的時候大家都充滿正面情緒，希望能在這荒島上遊山玩水.
ci Ce-ke' (傑克) saan pabalucu' anumaadih aca acaay tu kayadah kuni simsiman. mahka malingatu masasungaay namin ku katuuday, maydih tina subalan sademad sa misalama amidang.
matatengil kakitizaan nu Sakizaya 20180311
matatengil kakitizaan nu Sakizaya
demiadː 2018.03.11 14:30-17:30
kakitizaanː Nabakuwan (Kalingku) a se Sakul niyazu' Kofuli Saungay nu binawlan(活動) teban a  luma'(中心)
u heci nu matatengilː
tapang nu lalangaw
angangan a kunglu (主要情節)
katukuh idaw ku cacaya nu situngaway a wawa sakamu sa makaadih kaku tu cacaya a tabakiay nu "alikakay 怪獸", sisa matalaw namin ku katuuday.
之後他們用小豬的眼鏡點燃了狼煙（由此判斷應為凸透眼鏡），想讓一些沿途經過的船隻發現他們.
matatengil kakitizaan nu Sakizaya 20180311
itiza iteban nu Tungao東澳 atu Hanpen漢本. walel sananay ku uway(藤) nu bila'(荖葉). wale-walel-an, yadah ku walel i buyu', sisa pangangan tu Walewalelan.
tapang nu lalangaw
angangan a kunglu (主要情節)
nikudan satu u migani nu Belekan (小豬) ku sapitilamal (sakasaan u mabulecuhay a migani), mangalay sapaka adih tu makaydaay a balunga maka adih tunuhenian.
matatengil kakitizaan nu Sakizaya 20180311
tina kakitizaan itiza i Yilan a kuwan, ayza sa u Talukuay a subal tuway.
tapang nu lalangaw
angangan a kunglu (主要情節)
但是火勢失去了控制演變成了森林大火.
matatengil kakitizaan nu Sakizaya 20180311
amis 24"30'12.91, wali 121"50'04.35 katukuh amis 24"29'49.32 wali 121"49'43.00, ilaed 640m.
2.Lalabian(夜宿之處)
tapang nu lalangaw
angangan a kunglu (主要情節)
nika tada tabaki tu ku lamal caay ka paneng makatuduh satu ku kilakilangan.
那個有胎痣的小朋友也消失於這場大火之中，再也沒有出現過（應該被燒死了，但書中並未提及. 但也有人認為是因內心的恐懼而造成的幻覺）.
matatengil kakitizaan nu Sakizaya 20180311
ipabaw nu Sakul niyazu', i buyubuyuan, i masazukuay(陵線，像山峰或斗笠處) nu buyu'.