cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
miyamay
u niyazu’ nu Pangcah(Amis)
u niyazu’ nu Pangcah(Amis) kuyni, katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Sakizaya. inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
Katuud ku Sakizaya a tademaw itini mueneng, sakamu sa ku babalaki, u Sakizaya a lala' kuyni, sisa, katuud ku Sakizaya, namabulaw ku Cikasuwan a tademaw tayni mueneng, haymaw satu, katuud tu ku Cikasuwan a tademaw.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668), Tayan (90,185), Paywan (100,775), Yuwatan (58,465), Rukay (13,319), Puyuma (14,170), Cou (6,635), Saysiat (6,630), Yami (4,612), Saw (790), Kabalan (1,470), Taluku (31,530), Sakizaya (940), Sejek (10,023), Laaluwa (401), Kanakanabu (335), zuma (11,985)
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin(原住民) a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha'(發音) nu Hulam a kamu nu "原住民". u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiayay a niyazu' sa, ku Tapalong(太巴塱), u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza(分類) nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangabulanay(平埔族).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
ngangan nu Puyuma-Karumaan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Norway
likisi atu lalangawan nu Norway (挪威)
sabaw tu pitu (17) a seci, Sweden (瑞典) mangalay mialaw tu Po-Luo-Di' a bayu (波羅的海) caay pisengal atu Denmark (丹麥) malepacaw.
cacay a malebut enem a lasubu lima a bataan idaw ku walu (1658) a mihcaan, Sweden (瑞典) sadikuday satu maalaw tu nuheni ku S-Kan-De-Na-Wia-ya a kumay (斯堪的納維亞半島) s  nu hatidaay tu nutenes ani a lawan nu Denmark (丹麥) a nutimulan nu dadipasan a  kakitidaan.
1809年，俄羅斯帝國吞併了瑞典統治下的芬蘭.
cacay a malebut walu a lasubu idaw ku siwa (1809) a mihcaan, E’-Russia (俄羅斯) dikuo debungan nu Sweden (瑞典) mikuwan tu Finland (芬蘭).
拿破崙戰爭後，根據1814年基爾條約，丹麥將挪威轉讓給瑞典. 經過了短暫的武裝抵抗，挪威成為瑞典國王統治下的王國.
Na-Puo-Lun (拿破崙) nikaminan satu malepacaw, sakamusa cacay a malebut walu a lasubu cacay a bataan idaw ku sepat (1814) a mihcaan nu Ci-E nika sasulitan (基爾條約) nika sasulitan, Denmark (丹麥) hiyan nu Norway (挪威) sipabeli i Sweden (瑞典). apuyu kuni kalpacaw amiwaies, Norway (挪威) mala Sweden (瑞典) kuowan nikuwanan a wankuo.
cacay a malebut siwa a lasubu idaw ku lima (1905) a mihcaan, Norway (挪威) han misadawmin tu wayway namaka Sweden (瑞典) micidek masacacay.
1938年，冰島脫離丹麥獨立. 法羅群島和格陵蘭至今仍為丹麥領地.
cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku walu (1938) a mihcaan, Iceland (冰島) miales tu Denmark (丹麥) micidek masacacay. Fa-Luo luyaluy a subal (法羅群島) atu Greenland (格陵蘭) katukuh ayda u Denmark (丹麥) a lala'.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza: Habayiing kakuniza:Iing Habay
Cihalaay
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Cuba
thumb|u hata nu Cuba ([[:zh:古巴|古巴)|alt=Flag of Cuba.svg]] thumb|u lala nu CubaCuba (古巴)
Cuba (古巴)
Cuba kapulungan a kanatal (古巴共和國) “Spain (西班牙)  a kamu u República de Cuba”, Cuba(古巴) nuamisanay cacay a kapulung kayadahay a subal a kanatal.
(u kamu nu Hulam sa: 古巴共和國（西班牙語：República de Cuba），通稱古巴（Cuba），是美洲加勒比海北部的一個群島國家)
u Cuba (古巴) sa i labu nu Congnanmeico, itiza i 21 30 N, 80 00 W
u ahebal nu lala’ mapulung sa 110,860 km2
u ahebal nu lala'ay sa 109,820 km2, u ahebal nu nanumay sa 1,040 km2
hamin nu tademaw sa 11,179,995.
kakalukan umah sa 60.30%, kilakilangan umah sa 27.30%, zumaay henay umah sa 12.40%.
tapang tusu nu kanatal (首都)
thumb|u cacudadan nu Havana u tapang tusu nu kanatal sa u Havana (哈瓦那).
sapadateng nu kanatal demiad(國家紀念日)
sapadateng nu kanatal demiad sa 1 bulad 1 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal(元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Miguel Díaz-Canel, micakat a demiad sa i 2021 a mihca 4 bulad 19 demiad.
u cunli nu Cuba (古巴) ayza sa ci Manuel Marrero Cruz, micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 12 bulad 21 demiad.
u hata nu Cuba
u kulit nu hata nu Cuba, situlu ku kulit, u semilaway u salengacay atu sumanahay.
(u kamu nu Hulam sa: 古巴共和國（西班牙語：República de Cuba），通稱古巴（Cuba），是美洲加勒比海北部的一個群島國家)
i tini i sacumut Mexico wan(墨西哥灣), satipan atu Mexico Yucatan Peninsula ban-daw(墨西哥尤卡坦半島) laet tu Yucatan-hay-siy(尤卡坦海峽), nutimulan izaw ku Jamaica (牙買加) atu  Cayman a subalsubal(開曼群島), nuwalian atu Haiti kapulungan a kanatal (海地共和國) atu Dominican kapulungan a kanatal (多米尼加共和國) laet pasayza i bayuan Sian-bun-hay-sia(向風海峽), nu tinulan nuwamisan izaw ku Bahamas (巴哈馬群島), atu  Amilika (美國) si laet masasuayaw tu Florida hay-sia(佛羅里達海峽) atu Florida (佛羅里達州) satimulan tu nu Key West(基韋斯特) a tukus u sapuyuay a laet pakalatu 145 km.
(u kamu nu Hulam sa: 墨西哥灣入口處，西與墨西哥尤卡坦半島隔尤卡坦海峽，南有牙買加和開曼群島，東與海地共和國和多米尼加共和國隔向風海峽，東北方有巴哈馬群島，與美國隔佛羅里達海峽相對，與佛羅里達州最南端的基韋斯特的陸地最短距離約為145公里. 作為加勒比地區面積最大和人口第二多的島嶼，古巴扼守巴拿馬運河與美國東岸之間的海路要道. 被形容為墨西哥灣的鑰匙. 領土包括古巴主島及其附屬群島和青年島. 哈瓦那是古巴的首都和最大城市，聖地亞哥是第二大城市)
mala u Caribbean (加勒比) a kenis kakitizaan u ahebal u satabakiay atu sakatusa u yadahay nu subal atademaw, Cuba(古巴) mipuput tu Ba-na-ma-yung-he(巴拿馬運河) atu Mey-ku(美國) tu dadipasanay tu nu bayuay a zazanan, mahiza u Mexico wan(墨西哥灣) a sacukcuk, u lala’ pasu Cu-ba-zuw-daw(古巴主島) u kahenulan a subal atu tungusay Fu-su-cung-daw(附屬群島) nukatuuday a subal atu Cing-ning-daw(青年島),Ha-wa-na(哈瓦那) u kahenulan a tuse nu Cuba(古巴) atu satabakiay a tuse, Seng-ti-ya-ke(聖地亞哥) u sakatusa u satabakiay a tuse.
u macakatay a nikauzip(早期文明)
i ayaw nu katukuhan nu Spain (西班牙) Cuba(古巴) subalan u nu enengay u Tay-nuo(泰諾) a tademaw,  Si-bu-ney-zen(西波內人) atu Kuw-na-ha-ta-ba-yi(瓜納哈塔貝伊) a tatemaw, u tuas nu heni namakay nuwamisan tepanan atu  Nan-mey-zuw-ta-lu(南美洲大陸) miduduc katukuh i tini.
(u kamu nu Hulam sa: 在西班牙人抵達之前，古巴島上居住著泰諾人、西波內人和瓜納哈塔貝伊人. 他們的祖先自北、中和南美洲大陸漂泊而至. )
micunuday a tatemaw(殖民)
i Cuba(古巴) i 1492a mihcaan 10 buladmaazih nu matepa’ nu  Ke-ling-bu(哥倫布), 1511 a mihcaan mala u micunuday a  tademaw tu nian a lala’, 1515 a mihcaan patizeng ku Ha-wa-na(哈瓦那), makai’ tu cuwluay a kiukay Ci-tu-ciw(基督教) u yincumin mapacici’ nu Spain (西班牙) nu micunutay a tademaw miala’ tu king, 1529 a mihcaan i Cuba(古巴) mabuwah siimelang tu makebingay patayen tu tulu hum a tusa ku tademaw tu beduhul a imelang u cayay ku kalalit tuimelang a yincumin, u heni pakaniyay i Europe (歐洲) u malalitay a imelang humis nayay ku icelang i kasumamadan a mihcaan mahamin amasebek a mapatay ku tademaw. sapicunus cayay katenes nu sakawaway, makay sumamadan tu 16 a mihcaan malingatu pacumut tu saluyaluy ku Africa (非洲) lumeniay a tademaw malakuli mikawaw tu mangeliay paluma’ atu mikimay mi kung(礦) ngay a kawaw,1762 a mihcaan Havana (哈瓦那) macena’macalap nu Da-ing-di-ku(大英帝國), sazikuzay u Spain (西班牙) alesan tu ku Bou-lu-li-da(佛羅里達) satu a panukas, 1790 a mihcaan Cuba(古巴) nuculal tu nu saayaway a milunguc tu amisakaku tu sakawaw(獨立的運動), pakaala tu nu misakaku tu nu malukay a kuli, He-say-an-dung-ni-aw(何塞·安東尼奧) a mikeliday palekal ku kuli.
(u kamu nu Hulam sa: 古巴於1492年10月被哥倫布發現. 1511年成為殖民地. 1515年，哈瓦那建立. 不願皈依基督教的原住民被西班牙殖民者強迫淘金. 1529年在古巴爆發的麻疹殺死了三分之二倖存自天花的原住民，他們對來自歐洲的傳染病毫無抵抗力，在一個世紀之內幾乎全部滅絕. 為了填補勞動力空缺，自16世紀開始大批非洲黑奴被輸入，從事種植園勞動和採礦作業. 1762年，哈瓦那被大英帝國短暫占領，最後由西班牙放棄佛羅里達而換回. 1790年，古巴出現初期要求獨立的運動，獲得自由的農奴何塞·安東尼奧領導了奴隸起義. )
masakaku (獨立)
papikawaw mipuput tu Amilika(美國) tu siacaay緬因號戰艦 itini 哈瓦那minatu mapuwah, sakanusa ku Amilika(美國) u Spain (西班牙)  kumihiniay, satu picumut tunian a ngangayawan i lalay pangangan hantu (美西戰爭), sazikuzay satu u Spain (西班牙) u Cuba(古巴) kelit han apabeli tu Me-kuw(美國), 1902 a mihcaan Amilika(美國) palatatenga’ tu pisateked.
(u kamu nu Hulam sa: 奉命維護美國利益的緬因號戰艦在哈瓦那港爆炸，美國指這是西班牙所為，由此介入戰爭，史稱美西戰爭，最後西班牙將古巴割讓給美國. 1902年美國承認古巴獨立. )
misateked
kanatal ku i hekalay a lala’(地理)
nu Cuba(古巴) a lala’nu Cuba(古巴) ay a subal Cin-niyen-daw(青年島) atu tabakiay adidi’ay a sakaputasubal, pakala tu 4,195, Cuba(古巴) a subal ngangan nu subal I liyut  miliwliw tu seoat u sa adidi’ay a subal,pasu satipan nuwamisan a dadipasan u zuma’ u Ke Ke-luw-la-do-cung-daw(科羅拉多群島), ngangan nu subal u tepan nu nuwamisan anutipan a bayu a tukus u zuma’ u Sa-wa-na-ka-ma-kuy-cung-daw(薩瓦納 - 卡馬圭群島), tepanay timul a dadipasan i likut u Wang-how-hua-yun-sung-daw(王后花園群島) atu nu wamisan timulan a dadipasan u likut u Ka-na-ley-aw-cung-daw(卡納雷奧斯群島).
(u kamu nu Hulam sa: 主條目：古巴地理
比尼亞萊斯山谷
古巴陸地由古巴島，青年島以及大大小小共4,195個島嶼組成)
u lala’ nu Cuba(古巴), pulung nu hekal 110,861 km2, Cuba(古巴) a subal u wayway tanayu’,makaysatipan a San Antonio (聖安東尼奧) a kalimucu’ katukuh i sawalian pasayza’ satipan a kalinucu’, tanayu’ 1,225 km, u ahebal pakala tu 210 km, u likecu caay pakala tu 32 km, u kalaleca’ pakala tu 80 km, mahamin u hekal nu subal 105,006 km2, nu a Caribbean a bayu (加勒比海) nu bayuay u satabakiay a subal, i kitakit sakasabaw pitu u tabakiay a subal.
(u kamu nu Hulam sa: 古巴的領土總面積為110,861平方公里. 古巴陸地由古巴島，青年島以及大大小小共4,195個島嶼組成，古巴島為主島，周圍環繞四個較小的島群，包括西北海岸以外的科羅拉多群島、主島中北段大西洋沿岸以外的薩瓦納 - 卡馬圭群島、中部南岸外的王后花園群島和北部南岸外的卡納雷奧斯群島. 古巴島形狀狹長，從西端的聖安東尼奧角到東端的邁西角，長度為1,225公里，最寬處寬約210公里，最窄處不到32公里，平均約80公里，全島面積為105,006平方公里，是加勒比海中最大的島嶼，世界第17大島. )
u akuti’ay a demiad (氣候)
malilid nu Mexico wan (墨西哥灣)  akuti’ nu lahud macunus ku akudi’ macunus ku sumed malaid ku i tiniay a bali, mala u akudi’ay tu bali nu nalinabuan(草原), kaakudi’an nu bali a mihcaan palalecad tu nu demiad saadidi’ay, u puu’ nu mihcaan tu pakasumad nu makay suyza u elep nu nanum a paketun, u puu’ nu kaketal puu’ nu kakelalan makaysabaw cacay a bulad lalit katukuh i nu cila a mihcaan tu sepatay a bulad, puu’ nu kaudad annamakay lima a bulad lalit katukuh i cacay bataan a bulad.
cen-ce政治
Cuba kapulungan a kanatal (古巴共和國) u ayzaay caay katuud tu pinaay nu Kung-can-dang(共產黨) tu mikawaway tu nu zen-buay nusiykay a teked nizatengan nu kanatal. Cuba(古巴) 1976 a mihcaan u panutek nu hulic u uynian a kanatal u saykay a sateked nizatean nu kapulungan a kanatal (共和國).
(u kamu nu Hulam sa: 古巴共和國是現今少數幾個由共產黨執政的社會主義國家之一. 古巴1976年的憲法規定該國為社會主義共和國. )
pakawawan tu kakitizaan tu kenis(主條目：古巴行政區劃)
Cuba(古巴) uyzaan u nu 中央 a nisakaku  mapulung tusakuwan, hamin ku kanatal malalacal mala1 4 a kasasiniyazu’ cacay u sakakaay a niyazu’,（哈瓦那 a tuse atu青年島 u micidekay a kakitizaan.
(u kamu nu Hulam sa: 古巴採用中央集權的政治體制. 全國分為14個省、一個省級市（哈瓦那市）和青年島特區，)
kawaw nu hitay軍事
Cuba(古巴) hitay nu zen-bu pangangan han 古巴革命武裝力量 u saicelangay mingayaw a Cuba(古巴) han, 2006 a mihcaan u kalisiw nu hitay maamin nu Cuba(古巴) a kanatal tu nilaculan pulung ku siaca 3.8%, uyni u sacatungngan(裝備) nu hitay pakala tu ni pawapenan nu China (中國) atu Caw-sian(朝鮮),
dayhiy nu kanatal(外交)
Cuba(古巴) a zen-hu hizasa, Cuba(古巴) a miduduc tu hulic nu kanatal a hulic, Cuba(古巴)kasicas tu paykanatal tu pikuwan, u niu satekad atu pasakapah ku lala’ ku kakitizaan a lala’, midama’ ku binacadan a tademaw u nuzip ku paketunay tu palalecad tu paykanatalan, caay kakai’ amikuwan u tunu zumaay, a kanatal tu pikuwan tu lalabuay nu zen-ze, hinisaku kanatalay a malakaput a malalecat tu ngangaan masasukapah ku kaizaw, pacici’ sa amapulung mueneng miduduc tu Lian-he-cu-sian-cang《聯合國憲章》, Cuba(古巴) a dayhiu a kanatal a kawaw u ngangan nu kanatal a teked nizatenagn mibelin tu Di-ku-cu-iy(帝國主義) atu malacacay ku balucu’ tu nu sakatulu nu kanatal i kitakit.
(u kamu nu Hulam sa: 古巴政府認為，古巴遵守國際法的基本原則：尊重各國的主權、獨立和領土完整，支持民族自決、各國平等，反對干涉別國內政. 認為國際合作應在平等基礎上互惠互利，堅持和平共處，遵守《聯合國憲章》. 古巴外交政策的基礎是國際主義、反帝國主義和團結第三世界國家. )
manamec (經濟)
主條目：古巴經濟
2010 a mihcaan Cuba(古巴) patahekal patayza i kanatal(2010年古巴出口結構)
Cuba cen-hu (古巴政府) nu siykay a nizatengan mikawaw sibalucu’ tu nu manamec (經濟), wiza amin nilaculan a nisulitan u kanatal kumikelecay satu mahamin u misakawaway tu mangelu’ay wiza amin u kuli kulala’an nu kanatal.
(u kamu nu Hulam sa: 古巴政府以社會主義原則實施計劃經濟，大部分生產資料由國家控制，並且大部分勞動力為國家所僱傭.
nilaculan(產業)
duduc i 2015 a mihcaan Cuba(古巴) anilaculan, pulung ku aca,uyni u malukay 4%，u kikayay a kusi 23.5%, misakakaway mi patangay midapay a kawaw 72.7%.
Varadero (巴拉德羅)a dadipasan (巴拉德羅海灘)
1959 a mihcaan napakademec tu ngangangaw hawsa i lalabu nu 30 a mihcaan, Cuba (古巴) uyza dada’ kuni alaan tu namakay Soviet Union (蘇聯) nay a kawalian Europe (東歐) kanatal tu caay kakatuuday a labang nu tademaw, namakay1990 a mihcaan mikawaway tu a idangay malingatu tu a mahulak uynian a kanatal kalamkan satu malahat ku mikawaway tu aidangan mala u nu yu Latin America a kakitizaan (拉美地區) ku sakasiwa tabakiay a aidangan, nu kakatayzaan nu kanatal a kakitizaan.
(u kamu nu Hulam sa: 1959年革命勝利後的30年內，古巴只接待來自蘇聯和東歐國家少數客人. 自1990年代旅遊業開放以來，該國旅遊業發展迅速，已成為拉美地區第九大旅遊目的地國. )
u caculilan(交通)
Cuba(古巴) a zazan pakala tu 49,000 km,u zumaan nu hekalay a zazan 14,478 km, siwzazan 682 km, Cung-yang-kung-lu(中央公路) mibalatay nu Cuba(古巴) subal, Cuba(古巴) u nu Caribbean (加勒比) a subal i kanatalay uyza dada’ izaway ku basu atu silamalay a zazan nu kanatal.
(u kamu nu Hulam sa: 古巴有約49,000公里的公路，其中鋪面公路14,478公里，高速公路682公里，中央公路橫貫古巴島. 古巴是加勒比島國中唯一有客運鐵路的國家，鐵路長14,838公里，其中一半以上為甘蔗運輸專線.)
lalangawan文化
(u kamu nu Hulam sa: 古巴如同一個熔爐，融合了以傳統西班牙文化和非洲文化為主的多種移民文化，也融入了濃厚的政治氣氛. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Sabak Nubu
Culiu
thumb|Fengbin
Culiu
u sulit nu Hulam: 高山部落
Fengbin siang itiza i Taywan Kalingku sawalian atu timul nu bayubayuan. saamisan sa ku Soufeng siang, sawaliyan sa u Taypinyang bayu', satipan sa ku Fenglin cen, Kuangfu siang, Ruisui siang, Yuli cen, satimul sa ku changpin siang nu Pusung a kuwan.
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Culiu. u kasalumaluma’ nu Culiu sa, 34 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 87 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 79 ku tademaw, pakalatu 91%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 41%, Sakizaya 1%, Kevelan(Kebalan) 2%, Yuwatan(Bunun) 38%, zumazuma 8%.
u Pangcah(Amis) a niyazu'
u Pangcah a niyazu' kuyni, katuud ku Pangcah a tademaw itini mueneng, inayi' ku Sakizaya itini, uzuma a tademaw sa u Hulam. uyniyan a niyazu', i tebal nu bayu'. u Taypinyang a bayu i tebal. katuud ku mibutingay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay'i' ku Sakizaya itini. hakay izaw tu. cayka tineng kami. caay henay pasumad tu ngangan nu Sakizaya.
Marcus Banks
Marcus Banks 11 bulad 19 demiad, 1981 a mihca, Marcus Banks, miunduay. thumb|Marcus banks|alt=Marcus banks.jpg
Culiu
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 9 a bulad
pulung sausi (564,120), Pangcah (210,501), Tayan (90,631), Paywan (101,234), Yuwatan (58,711), Rukay (13,368), Puyuma (14,279), Cou (6,653), Saysiat (6,644), Yami (4,620), Saw (792), Kabalan (1,477), Taluku (31,689), Sakizaya (947), Sejek (10,115), Laaluwa (403), Kanakanabu (340), zuma (11,716)
Fariw-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Fariw
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
Kareem Abdul-Jabbar
Kareem Abdul-Jabbar
nalecuhan ciniza i 4 a bulad 16 a demiad, 1947 a mihcaan, Kareem Abdul-Jabbar, miunduay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:mimaliay kakuniza:tademaw kakuniza:NBA
Morocco
Morocco (摩洛哥)
thumb|u hata nu Morocco (摩洛哥)|alt=Flag of Morocco.svg
u Morocco sa i labu nu Africa (非洲), itiza i 32 00 N, 5 00 W
u ahebal nu lala' mapulung sa 446,550 km2.
u ahebal nu lala'ay sa 446,300 km2, u ahebal nu nanumay sa 250 km2.
hamin nu tademaw sa 33,655,786.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Rabat (拉巴特).
kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 7 bulad 30 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
ayza sa ci Mohammed VI of Morocco u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統), micakat a demiad sa i 1999 a mihca 6 bulad 23 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Morocco (摩洛哥) ayza sa ci Saadeddine Othmani (薩阿德丁·奧斯曼尼), micakat a demiad sa i 2017 a mihcaan 3 bulad 17 demiad.
民族主義VS.巴勒斯坦人 摩洛哥國王的爭奪
mingcu cuiy  Palesetan a tademaw Morocco kuowan a kaalawan
namaka Muo-luoke (摩洛哥) a kawaw amiadih, mihang ci Muhammad (Muo-han-muo-de 穆罕默德) saka enem a sa mihang tu I-se-lei (以色列) masasungay sa, mihang tu tademawan nu nutipanay a Sahara (Si-sa-ha-la 西撒哈拉) a binacadan nu balucu', mikikaka tu Palestine (巴勒斯坦) a tademaw nuni palekalan.
摩洛哥人民都支持巴勒斯坦人的權利，摩洛哥跟併吞東耶路撒冷的以色列謀和，當然會引發部分人民的憤怒，並傷害國王在保守派穆斯林心中「信仰捍衛者」的形象. 然而，獲得美國承認摩洛哥對西撒哈拉的主權，似乎勝過所有這一切.
Muo-luoke (摩洛哥) a tademaw palekal tu Palestine (Pa-le-se-tan 巴勒斯坦) a kawaw, Muo-luoke (摩洛哥) mialaw tu walian Jerusalem (Ye-lu-sa-len 東耶路撒冷) a Israel (Yi-se-lei 以色列) masasungaay, alaci kalingesan nu tademawan, miadada tu balucu' nu kuowan (國王) itida i masilutay a Muslim (Mu-se-lin 穆斯林) nu balucu' "midiputay tu singciw (信仰捍衛者)" a wayway. sisa manamuh ku Amilika (美國) palutadengaay tu Muo-luoke (摩洛哥) misuayaw tu nutipanay a Sahara (Si-sa-ha-la 西撒哈拉) a kakuwawnan, malahica ku hatidaay a kawaw.
摩洛哥外長波利塔(Nasser Bourita)在宣布政府的這項決定時就警告說，「任何批評這項協議的人，就是反對摩洛哥對西部撒哈拉的主權. 」
Muo-luoke (摩洛哥) sakakaay ci Nasser Bourita (波利塔) mihapu tu cen-hu tina kawawan pabalucu satu patalaw musakamu, "anucima kina mipalulcusay tina kawawan a tademaw, u mihantay tu Muo-luoke (摩洛哥) tu nutipanay a Sahara (Si-sa-ha-la 西撒哈拉) a kawaw".
摩洛哥和以色列雖然沒有正式外交關係，兩國在軍事和情報方面早已密切合作. 而美國為此改變數十年來對西撒哈拉的立場，才是摩洛哥意外的重大收穫.
Muo-luoke (摩洛哥) atu Israel (Yi-se-lei 以色列) amica kuni kacaay kalecabay nuheni, nina tusaay a kanatal a hitay atu kawaw u masasukapahy tu kunuheni. sisa u Amilika (美國) sumad hantu nu pinaay a mihcaan misuayaw tu nutipanay a Sahara (Si-sa-ha-la 西撒哈拉) a nikalecabayan, kiya u Muo-luoke (摩洛哥) u sakatawidan nu saka silaculan.
Kapanan
Kapanan
u suilt nu Halum: 石門部落
Morocco
Morocco (Mo-Luo-Ke (摩洛哥) likisi 摩洛哥歷史
距今40萬年前便有古人類在摩洛哥活動. 考古發現證明這裡很早就有人居住了. 最早在這裡定居的柏柏爾人的來歷已無以考證.
Kapanan
Kapanan
屏東縣牡丹鄉石門村
牡丹社事件，沿著牡丹溪流域分布的本布排灣族部落，幾乎都被日軍重創而人口大減，日本據臺之後，由當時的日警主導，除了將倖存的族人集中管理外，也將周圍深山的部落強遷下山，最遠的甚至包含獅子鄉的排灣族.
Morocco
Morocco (Mo-Luo-Ke (摩洛哥) likisi 摩洛哥歷史
micapi tu ayda a sepatay a bataan (40) a mang nu mihcaan idaw ku mukasiay a Morocco (摩洛哥) a tademaw misaculilculi tu. saan kumikinkiway a tademaw nanu tawyatu ku tademaw idaw tu kumuenengan. satabalay nu itidaay a mueneng u Puo-Puo-El (柏柏爾) a tademaw tada matenes tu caay tu kakatinengi a misilut.
Kapanan
Kapanan
石門聚落因地形較平坦、交通便利且為行政中心所在，成為各方移住的地點，但主要人口由頂加芝來社及竹社居民組成.
Morocco
Morocco (Mo-Luo-Ke (摩洛哥) likisi 摩洛哥歷史
7世紀時，阿拉伯人到來，並在8世紀建立王國. 中世紀時期在這裡統治的朝代有些是柏柏爾人，有些是阿拉伯人. 中國古籍中有關摩洛哥的較早記載，有宋人趙汝適《諸蕃志》「默伽獵國」.
Kapanan
u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kapanan. u kasalumaluma’ nu Kapanan sa, 404 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,002 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 938 ku tademaw, pakalatu 94%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 64 ku tademaw, pakalatu 6%.
Morocco
Morocco (Mo-Luo-Ke (摩洛哥) likisi 摩洛哥歷史
pitu a seci, Arabian (A-La-Puo a tademaw 阿拉伯人) taynitu, i walu a se-ci patidengtu tu wankuo. teban nu seci inuw tu mikuwawn tu tademaw idaw ku Puo-puo-e (柏柏爾) a tademawan, idaw ku Arabian (A-La-Puo a tademawan 阿拉伯人). nu layak nisilitan a cudad nu Morocco (摩洛哥) numatabalay anisulitan, idaw ku Sun a tademaw ci Caw-zu-se (趙汝適)《cufanse諸蕃志》"Muo-cia-lai kanatal (默伽獵國)".
Kapanan
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 89%, Pangcah(Amis) 2%, zumazuma 2%.
Morocco
Morocco (Mo-Luo-Ke (摩洛哥) likisi 摩洛哥歷史
從15世紀開始，摩洛哥受到多個西方國家的入侵. 20世紀初期的摩洛哥危機是導致第一次世界大戰的重要原因之一. 1912年3月，法國占領摩洛哥. 1956年3月，獲得獨立.
namaka sabaw tu lima a se-ci malinga tu, Morocco (摩洛哥) debungan nu pina a nutipanay nukanatal. tusa a bataan (20) a se-ci tu ayaw Morocco (摩洛哥) katalawan u nuheni ku misatadasay amalepacaw nu angnganan a kitakit. cacay a malebut siwa a lasubu cacay a bataan idaw ku tusa (1912) a mihcaan tulu a bulad, Fa-kuo France (法國) midebung tu Morocco (摩洛哥). cacay a malebut siwaw a lasubu lima a bataan idaw ku enem (1956) a mihacaan tulu a bulad, misiteked tu kunuheni.
Kapanan
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan) kuyni, katuud ku Paywan(Paiwan) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng. Paywan(Paiwan,Payuan) a cideaky sa, u Taywan Yincumincu, nalemangaw nay Amis-Tawu buyu' (Kavalugan). ayzasa, mueneng isasa' 1000m bayu-talakaw. saungay i timul nu Taywan. mikitinay ku Timul Subal kamu cidekay. satimul katukuh Henchun zen, saamis katukuh Santimen siang, sawali sa katukuh Tamali siang timulan. yamalyilu ilabu nu Pingtung sian atu Taytung sian, u sakatusa tabakiay a cidenay nu Taywan Yincumincu, izaw maka mangasiw cacay bataan a mang ku tademaw. saca uzamaay a mililiday nu niyazu', matekesay (貴族), makapahay atu habutud binawlan, uzumaay a selal-hecek (階級制度). singangan nu mapalaway atu nalimaan lalangawan.
Morocco
Morocco (Mo-Luo-Ke (摩洛哥) likisi 摩洛哥歷史
現今摩洛哥阿拉維王朝是在17世紀開始的，1957年，摩洛哥蘇丹穆罕默德五世宣布改稱國王，摩洛哥蘇丹國改制為摩洛哥王國.
Kapanan
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Morocco
Morocco (Mo-Luo-Ke (摩洛哥) likisi 摩洛哥歷史
aydaay a Morocco (摩洛哥) A-La-Wye (阿拉維) wancaw itini i sabaw tu pitu (17) a se-ci malingatu, cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku pitu (1957) a mihcaan, Morocco (摩洛哥) Sudan.muhan.muode (蘇丹穆罕默德) (Sultan Muhammad) lima a se mihapu misumad tu kuowan. Morocco (摩洛哥) Sudan (蘇丹) a kanatal sumad han tu Muoluo ke wankuo (摩洛可王國).
Kapanan
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 6 a bulad
pulung sausi (562,395), Pangcah (209,851), Tayan (90,309), Paywan (100,872), Yuwatan (58,509), Rukay (13,326), Puyuma (14,199), Cou (6,632), Saysiat (6,624), Yami (4,615), Saw (788), Kabalan (1,471), Taluku (31,552), Sakizaya (944), Sejek (10,046), Laaluwa (401), Kanakanabu (338), zuma (11,918)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Caki-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Asing
Morocco
Morocco (Mo-Luo-Ke (摩洛哥) likisi 摩洛哥歷史
misanga tu cun-cu lisince, nika u cuncu mikikaka tu mikuliay atu kuohua a kawawan, sisa u sakatusa a cun-cu-ce a kawawan.
Caki-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
Morocco
sakaudip (經濟)
Morocco pakay kankanngan tu buting a kawaw摩洛哥魚罐頭產業
Caki-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
Morocco
sakaudip (經濟)
摩洛哥最主要的經濟部門是旅遊業、漁業和磷酸礦的出口，磷酸鹽儲量1100億噸，占世界首位. 農業與牧業也比較重要，但受氣候影響比較大.
Caki-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
Morocco
sakaudip (經濟)
Morocco (摩洛哥) anganganan nu sakaudip u aidangan, mibutingay atu linsun-kun a sakatahelan misiwbay, unisupedan tu linsun-en cacay a malebut cacay a lasubu (1100) a walwalan a dun’, sakakaay nu kitakit. sakayliwmah atu papahabayan u anganganan tu, nika mikitabaki tu demiad.
Caki-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
Morocco
sakaudip (經濟)
摩洛哥在許多方面依靠外來資助，法國是其第二大援助國，西班牙是其第一大援助國.
Caki-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
Morocco
sakaudip (經濟)
Morocco (摩洛哥) miida tu yadah nu mipadangay nuheniyan, Fa-Kuo (法國) u saka tusa mamipadang a kanatal, Si-Pan-Ya (西班牙) ku satabakiay amipadanay a kanatal.
Caki-tatama a ngangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
Morocco
sakaudip (經濟)
mahaymaw ku sakaudip. tusa a malebut cacay a bataan (2010) a mihcaan Morocco (摩洛哥)
Caki-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Morocco
sakaudip (經濟)
sakasilaculan makaala tu siwa a lasubu cacay a bataan idaw ku pitu (917) a walwalan a kalisiw nu Amilika (美元), hikin han nu tademaw sa tusa a malebut walu a lasubu tulu a bataan idaw ku siwa a kalisiwan nu Amilika (美元). sakaudip mucelak tu (3.2%), mawada' ku kalisiw matekes ku tuud tu (1.4%).
lalangaw (文化)
阿拉伯語為國語，不過柏柏語和法語也是受到承認的官方語言，伊斯蘭教為國教.
Arabic (Ala-puo a kamu 阿拉伯語) u tada kamu, nika u Puo-Puo (柏柏語) a kamuatu atu France (Fa-Kuo 法國) a kamu palutatengan ku pabaway tu tina kamuwawan, Yise-lan-ciw (伊斯蘭教) u tada kiwkay nuheni.
1993年8月落成的哈桑二世清真寺，坐落在卡薩布蘭卡的大西洋海濱，通體使用白色大理石砌成，宣禮塔高達200米，是僅次於麥加清真寺和埃及的阿茲哈爾清真寺的世界第三大清真寺，設備之先進在伊斯蘭世界首屈一指.
cacay a malebut siwaw a lasubu siwa a bataan idaw ku tulu (1993) a mihcaan walu a bulad milaksisiki ci Hasan e’se (哈桑) tu Cin-cense (清真寺), ueneng itida i Kasa-pulan-ka (卡薩布蘭卡) mitepal tu Tasiyung a bayu (大西洋海濱), u sanglacay a talise ku sapisangan’, upapaypayan talakaw makaala tu tusa a lasubu (200) a lawat, mikilul tu Maycia-cingcen-se (麥加清真寺) atu Ay-ci (埃及) nu Ace-ha-elcing-cense (阿茲哈爾清真寺) sakatulu nu tabakiay a kitakit nu Cingcen-se (清真寺), kapah kuyu siki i labu itini i E-se-lan a kitakitan u taludu’ku sakasenengan.
maaalaw tu lala領土爭議
摩洛哥目前仍控制著西撒哈拉地區80%的土地.
Morocco (摩洛哥) mimedmed tu nutipanay a Sahara (西撒哈拉) a niyadu tu walu (80%) a kilac nu lala'.
自從摩洛哥於1956年獨立以及國王穆罕默德五世去世後，國王哈桑二世宣稱大量的領土主張. 除了在與西班牙進行了伊夫尼戰爭（the Ifni War）後獲得了塔爾法亞地帶（Tarfaya Strip）之外，對休達與梅利利亞以及撒哈拉地區也有大量的領土主張.
cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku tulu (1963) a mihcaan Ael-cili-ya (阿爾及利亞 Algeria) misiteked satu alaw malepacaw, Mu-ruke (摩洛哥) madebung tu Ael-cili-ya (阿爾及利亞) nutipanay a Tindu-fu (廷杜夫) atu Paisa-el (貝沙爾), sakamusa lala' numakau ku Mu-ruke (摩洛哥). tinika sasuadaan tu cacay a bulad anikalepacawan atu pina nu lasubu kuyu mapatay a tademaw caayhenay kasasulul.
在非殖民化時期的初級階段，摩洛哥的政客，尤其是摩洛哥獨立黨的一些成員，例如Allal al-Fassi，在摩洛哥獨立後的幾年裡主張要求更廣闊的領土. 蘇丹不支持這意見.
caay henay kalimad a zitay tulingatu, Mu-ruke (摩洛哥) a tademaw, micidekay ku Mu-ruke (摩洛哥) misitekeday a tademaw, tinaku sa Allal al-Fassi, Mo-Luo-Ke 摩洛哥) pisitekedan tu pina a mihcaan miyukiw mangalay misaahebal tu lala'. caay pisulul ku Sudan (蘇丹)  tinakamuwan.
Al-Fassi的野心在1960年代依然獲得了相當一部分人的支持，直到1969年，摩洛哥才承認早已在1960年就獨立的茅利塔尼亞政權. 在敵對的幾年裡，茅利塔尼亞一直譴責摩洛哥參與恐怖襲擊，入侵領土；而在1970年代中期，衝突又在西撒哈拉問題上展開.
Al-Fassi a nabalucuan nida itini i cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan (1960) a mihcaan idaw ku pacukelay tini kawaw nida, katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku siwa (1969) a mihcaan,Mu-ruke (摩洛哥) nanutiyatu palutatengan tu cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan (1960) a mihcaan tunipisiteked nuu Maw-lita-niya (茅利塔尼亞). nika sasuadaan tu pina a mihcaan. Maw-lita-niya (茅利塔尼亞) maynah tu Mu-ruke (摩洛哥) miliheda tu saka balihenawan a nikalepacawan, midebung tu lala', itini i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan , nika sasuadaan itini i Sisa-hala (西撒哈) malingatu asikawaw.
儘管摩洛哥政府依然堅稱西撒哈拉和其北部的西班牙飛地：休達與梅利利亞為其領土，但是大摩洛哥的領土主張在1960年代後期已經被摩洛哥主流所放棄. 代表撒拉威阿拉伯民主共和國的波利薩里奧陣線則獲得了非盟的席位.
amica ku Mu-ruke (摩洛哥) sifu pacici u Sisa-hala (西撒哈) atu amisan a Spain (西班牙) babahelan, Siw-ta (休達) atu Mye-lili-ya (梅利利亞) u tadalala niyam sa, nika tabakiya a Mu-ruke (摩洛哥) a lala misaayaw itini i cacaya a malebut siwa a lasubu enem a bataan  (1960) a mihcaan paalesan nu Mu-ruke (摩洛哥). tayhiwan nu Sala-wi-ala-puo (撒拉威阿拉伯) a micu a kapulungan a kanatal (民主共和國) a Puo-lisa’-liaw’(波利薩里奧) maalatu nu fa-mun a tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza: Habayiing kakuniza:Yiyang.sayion kakuniza:Iing Habay
Whitey Bell
Whitey Bell 9 bulad 13 demiad, 1932 a mihca, Whitey Bell, miunduay. thumb|Whitey Bell|alt=Whitey Bell.jpeg
Tee Ball
nasulitan ni Lisin Kubung i 2019 itiza Sakul niyazu‘
kakiliman
lele nu eneng a pangciw kyu lelepangciw han (Tee Ball atu T-Ball), u nu baniay a sapisanga kina pangciw, u mali nayay ku piwaitay tu mali, u mimaliay saan miasek tu mali. anu caay kabaat ku niasekan tu lelepangciw, caay pakapecik tu kalasu sa, anu mawait caay tu kaduka, izaw ku "enenga tu kakititaan, taneng amin ku kakititaan, taneng amin ku tademaw mipangciw, yadah ku sasalamaan, mipili’ay tu nikadademec、musiliway a sapasubana’, atu tatama tatayna atu babalaki amin misasalama" tu wayway, anu i cuwacuwa i cacudadan i latlatan taneng amin misalama, eneng saan caay tu picalapan tu kakitaan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
Curly Armstrong
Curly Armstrong
nalecuhan i 1 a bulad 11 a demiad, 1918 a mihcaan, Curly Armstrong, miunduay. (mapatay i 1983 a mihcaan)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:miunduay kakuniza:mimaliay
Torraye Braggs
5 bulad 15 demiad, 1976 a mihca, Torraye Braggs, miunduay.
Will Barton
Will Barton 2 bulad 6 demiad, 1991 a mihca, Will Barton, miunduay.
Wanrong
Wanrong a sakuwan ku Hualien. kumud nu kalesakan, 687.39 km². （kalesakan nu linpanti 627. km², kalesakan nu pawliwti 49.32 km²）, u kasabinawlan, 5,610 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 1,807 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang sa, 5,400 ku ingcumin a tademaw. u kasabinawlan, Pakalatu 96%(Truku, Bunun) ku kasabinawlan. u Truku atu Bunun ku sakalaniyazu’.
Margrethe II
thumb|Drottning Margrethe av Danmark|alt=Drottning Margrethe av Danmark.jpg thumb|u hata nu Denmark|alt=Red with a white cross that extends to the edges of the flag; the vertical part of the cross is shifted to the hoist side
Lubas-Mapalaway-mibahbah
mibahbah
kakilimaan
u kawaw nu mapalaway
nilacul
u sulit nu Hulam: 驅凶除穢
《sapibetik a kamu nu Sakizaya》 p.172~p.177
Margrethe II
Margrethe II
Lubas-Mapalaway-mibahbah
sakatinacay 第一小段
ipabaway nu di'tu / 天上的神靈
nabalucu'an niyam miawaw tisuwan / 我們虔誠地召喚您
na paaninen kami tu icelangay a palaw / 請賜予我們法力
Margrethe II
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Denmark ayza sa ci Margrethe II, micakat a demiad sa i 1972 a mihca 1 bulad 14 demiad.
Lubas-Mapalaway-mibahbah
sakatinacay 第一小段
amana ka talahad tu balucu' / 不要有忌妒的心
caay pata uzip ku talahaday a di'tu / 不讓惡靈附身
amana ka imelang tu balucu' / 不要讓心生病
natu kabili tu mumul / 走 快走開
Asiyan-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Asiyang
Wanrong
nikasakuwakuwan
Wanrong mala 6 a cuwen atu 10 ku niyazu’. kina 10 a niyazu’sa, Ihownang（紅葉部落）, Murisaka（摩里莎卡部落）, Maribasi（馬里巴西部落）, Matanki（馬太鞍部落）, Donkuan（東光部落）, Kunuan（固努安部落）, Damayan（大馬遠部落）, Thgahan（大加汗部落）, Ciyakang（支亞干部落）, Gbayang（新白楊部落）.
Lubas-Mapalaway-mibahbah
sakatinusa 第二小段
ipabaway nu di'tu / 天上的神靈
iniw ku tunuz basis atu epah / 這裡有糯米糕 豬肉和酒
kukay tuni paain namu tu icelangay a palaw / 謝謝您賜予我們法力
caay pata uzip ku talahaday a di'tu / 不讓惡靈附身
na paaninen kami tu icelang atu tineng / 請賜予我們勇氣和智慧
bahbahen ku talahaday a di'tu atu maunigayay / 驅除惡靈和穢物
akilulen niyam ku icelang nayay ku katalawan nu kakawsan / 我們將效法祖靈的英勇
Curtis Borchardt
Curtis Borchardt nalecuhan i New York, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Curtis Borchardt i 2002 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 18, namapili’ tu nu Orlando Magic putiput.
Lubas-Mapalaway-mibahbah
sakatinusa 第二小段
misikul paayaw tu niyazu' / 捍衛家園
Curtis Borchardt
9 bulad 13 demiad, 1980 a mihca, Curtis Borchardt, miunduay.
Wanrong
nikasakuwakuwan
萬榮鄉（太魯閣語：Malibasi），為台灣花蓮縣三個山地原住民鄉之一（另兩個為秀林鄉、卓溪鄉），位於花蓮縣西方，北臨秀林鄉，東鄰鳳林鎮、光復鄉、瑞穗鄉，東北連壽豐鄉，西鄰南投縣仁愛鄉、信義鄉，南臨卓溪鄉. 面積約618平方公里，佔全縣總面積約13%，在全國所有三級行政區之中，面積高居全國第十.
Lubas-Mapalaway-mibahbah
sakatinusa 第二小段
napaaninen kami tu icelang / 請賜予我們力量
bahbahen ku talahaday a di'tu atu mauningayay / 驅除惡靈和穢物
Will Blalock
Will Blalock
ngangan nu Puyuma-Karumahan
ngangan
Karumahan
Asiyan-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
Will Blalock
9 bulad 8 demiad, 1983 a mihca, Will Blalock, miunduay.
Asiyan-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
ngangan nu Puyuma-Karumahan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
Asiyan-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
ngangan nu Puyuma-Karumahan
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
Asiyan-tatama a ngangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
Wanrong
nikasakuwakuwan
Wan-zun-syang ( nu Da-lu-ku a kamu: Malibasi), i Taywan Halen tuluay a san-di yincumim pikuwanay i labuay a sa cacay, (yatusaay sa Siw-lin-shang, Zul-si-shang) eneng i edip nu Halen-syang, mitepal tu Siw-lin-syang, i waliay mibelaw tu Hung-lin-zeng, Kung-hu-syang, Zay-suey-syang, i wali amis militin tu Suo-hung-syang, i edipan militin tu Nan-tul-sang Zen-ai-syang, Sin-i-syang, makatimul milalitin tu Zul-si-syang. ahebal nu lala’ 618 a pinng-hung-kung-li, makaala nu Halen 13% a lala’ kaahebal, i Taywan u 3 ci cing-ceng-cyu nu labu sa, kaahebal nu lala’ sa cacay a badaan i ayaway nu kanatal amin.
ngangan nu Puyuma-Karumahan
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
Lubas-Mapalaway-mibahbah
sakatinusa 第二小段
mikilul tu tangah nu kakawsan / 效法祖先的智慧
nipaluma-hupisyang, hopisyang
hupisyang, hopisyang
厚皮香
Wanrong
nikasakuwakuwan
萬榮鄉地處中央山脈之上，地勢起伏甚大，平均海拔約600公尺，有萬里溪、馬太鞍溪、光復溪等流經鄉境，氣候則隨海拔高度的變化而有所差異. 鄉內居民以台灣原住民太魯閣族為主，亦有布農族丹社群及泰雅族，產業以農業為主. 由於萬榮鄉幾乎都是山地，故人口多集中於在接近鳳林鎮的平原地區，鄉內觀光資源豐富，如知名的林田山林場、瑞穗溫泉大部分區域及紅葉溫泉即在本鄉，但目前潛力並未被完全開發. 地方通行語為太魯閣語與布農語.
nipaluma-hupisyang, hopisyang
hupisyang, hopisyang
(俗名：紅柴、紅淡比、紅樹)
Wanrong
nikasakuwakuwan
Wan-zun-syang mueneng i Cung-yeng-san-may a labuay, u sakatizaay talakaw. atu i sasaay tabaki ku caaay kalecad, palecad han hay-pad 600 a kung-ce. izaw ku Wan-li-si, Ma-tay-an-si, Kung-hu-si makayni miculil, u hahemheman maka nu hay-pad a takalaw masumad caay kalecad. u muenengay a binawlan u. Ta-lu-ke binacadan ku katuuday, izaw aca ku nu Bunung Dan-se-cen atu Tayal a binacadan, lalacul sa miikalukan ku yadahay. Wan-zun-shang u buyubuyu’an ku yadahay, u binawlan saupu sa micapiay i Hung-lin-ceng a enalan, u sapaazih, sapiidang tu masibek, patinaku tu Lin-ten-san kilangkilangan, Rei-suay-un-cing a ngatu atu nu Hun-yea-un-cing i tini amin i Wan-zun-shang. ayza sa caay han kabitelak. u kamu nu i tizaay sa u Ta-lu-ku a kamu, atu nu Bunung a kamu.
nipaluma-hupisyang, hopisyang
hupisyang, hopisyang
厚皮香的花可以治皮膚的癬，皮治腸炎，果與葉治腫瘡、感冒，根治關節炎
Lubas-Mapalaway-mibahbah
sakatinusa 第二小段
misikul midiput tu niyazu' / 守護部落
Wanrong
likisi/nadipa’an 歷史
ina Wan-zun-shang i kalipunan. sa Halin-kung-ting Hung-lin-cing sapikuwan nu cing-u-ke  a hung-di, Lipun a kingcal i niyazu’an patizeng tu Paycusul, Cucaysul, milimatah tu cing-ceng pasubana’ay uay-sen a kawaw. 1945 a mihecaan Taywaan nu zikuzan a palcawaw mipatizen tu shang-ce, shang-kung-sual i ayaw nu. Wang-li pangizuay, i ayzaay nu Hung-lin-ceng Ceng-ceaw-li pay-cu-sul a katizaan. nu ayaw. caay han patizen sa, u ngangan nu tizaay sa ( Ma-li-pa-si) nu lipun sa Maribashi, belin han (wan-li-caw) ku pangangan, matenes tu pangangan han tu (wan-li-shang); i zikuz mahiza nu Taypei-seng Wan-li-shang malecad ku ngangan i1958 a mihecaan sumadan mala Wan-zun-shang, yakuba mabulaw tu i Wan-zun-cun  katukuh ayza. nu ayzaay ( Malipasi) mikuday tu (Wan-zun. pangizuan), izaw ku atayza i ( Shang-kung-sul ) milunguc, mizizaway a imi.
nipaluma-hupisyang, hopisyang
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Wanrong
平林遺址
平林遺址於1929 年6 月間由鹿野忠雄調查發現並進行試掘，並於1930 年發表，乃是目前已知台灣最重要的玉器產地，亦為最大型的玉器製造遺址，此類型的遺址罕見於台灣、東亞與東南亞地區，研究指出可能是環南海國家玉器製造體系的中心.
nipaluma-hupisyang, hopisyang
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p153
Wanrong
平林遺址
Pin-lin nazikuzan i 1929 a mihecaan 6 a bulad ci Lu—yi-cung-seng ciyusa makaazih sa mikutkut tu, i 1930 a mihecaan patahekal (huabiaw), itiya katinengan nu Taywan sa henulan izaway ku Yi a budawan, u satabakiay misangaay tu Yi budaw a nazikuzan, nu mahiniay a nazikuzan sananay cacay i Taywan, i waliay nu Yacu, i waliay-timulay a kenis, hansa kay micekiway ina nazikuzan nasa nu Nan-hay-kul-ca a Yi budawan misangaay a teban.
nipaluma-hupisyang, hopisyang
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
Wanrong
行政區
萬榮鄉自北而南劃分為西林、見晴、萬榮、明利、馬遠、紅葉六村. 今日鄉內部落基本上皆是日治時期實行移住政策而形成，萬榮鄉山區地帶幾無人居，絕大部分人口居於鄰近鳳林鎮、瑞穗鄉西部邊界的山腳邊緣地帶，平地腹地十分狹窄，各村交通出入皆需通過鳳林鎮、瑞穗鄉的鄰近村落.
Lubas-Mapalaway-mibahbah
sakatinulu 第三段
ipabaway nu kakawsan / 天上的祖靈
ngangan nu Puyuma-Karumahan
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Lubas-Mapalaway-mibahbah
sakatinulu 第三段
mahenmin tu kina tulu patakid / 點酒三敬後
Asiyan-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
Wanrong
行政區
Wan-zun-shang maka i amis katukuh i timul pelaen: Si-lin, Ceng-cing, Wan-zun, Mim-li, Maa-yun, Hun-ye enem a niyazu’. ayzaay i labuay a niyazu’ caay kasumad maheda tu nu kalipunan pikuwan, i buyubuyu’an nu Wan-zun-shang nayi ku muenengay, u katuuday a tademaw mueneng i capiay a Hung-lin-ctng, Gwey-siay-shang i saedipan i sasa’ nu buyu’, u enal maipuc aca, u niyazu’ a tahekal amim, a makayza tu Hung-lin-ctng, Gwey-siay-shang macapiay a niyazu’ mitabesiw saan.
kulikulitan a banaw (七彩湖)
早期的七彩湖並未命名，因為在黃昏及夜晚有成群水鹿集聚於湖畔飲水，故有「鹿湖」、「鹿池」之稱，後來為開採山林資源而在七星崗架設工作站，故以「七星湖」為名. 直到1970年代，林文安途經該湖，無意間看見日出光照湖面時呈現七彩斑斕的絢麗彩光而得名，沿用至今仍廣為稱之. 該湖有一大一小兩座，小的稱為七彩湖妹池，兩湖之間相距約500公尺.
Lubas-Mapalaway-mibahbah
sakatinulu 第三段
nasakamun kami / 請您指示我們
izaw tu kuni pisilud niyam tu palu' / 我們準備好檳榔葉鞘
pakay nipakatineng nu misu / 藉由您的明示
napaaninen kami tu icelang / 請給予我們力量
ngangan nu Puyuma-Karumahan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Wanrong
kulikulitan a banaw (七彩湖)
u nu saayaway nu Kulikulitan a banaw caay hanay pangangan, u sakasa i kalabian, i labii izaw ku beleng sa ku ngabul tayza minanum, sisa izaw ku Lu-hu, Lu-ze a nggangan, i zikuz sa izaw ku tayzaay mipatadas nu buyuay a sapalacul sa i Ci-sing-kun patizen tu sapikakawaw, sisa pangangan han tu Ci-sing-hu. katukuh i 1970 a mihecaan, ci Lin-un-en makayza i banaw sa makayzih ci niza nu nihal  nu cilal, pa’til i pabaw nu nanum sa kulikulitan alamay a katinengan, katukuh ayza maalangangan tu. ina banaw izaw ku cacay tabakiay, tusa ku adi’diay pangangan han Ci-ctay-cia-may-ze, u laad nu tatusaay a banaw sa 500 a kung-ce.
湖水面積大約2公頃，相較於翠峰湖，七彩湖在台灣的高山湖泊是屬面積第二大（滿水位）. 七彩湖最深可達8公尺，是台灣第二深的高山湖泊，僅次於大鬼湖的34公尺深. 其周圍和湖底大多為沙礫夾雜的岩碎片，其湖水清澈見底，但不適合生飲. 鄰近台灣百岳之一的六順山（2999公尺），大部分的登山客都會順登六順山. 附近還有一座台灣電力公司的新東西輸電線路工程竣工紀念碑，及一些台電的高壓電塔，兩者形成強烈的對比.
i na banaw ahebal sa 2 kung-cin, mahiza u Ctey-hun-hu, kulikulitan a banaw i buyubuyu’an a banaw sa katusaay a hebal i Taywan (matumesay nu nanum). 8 a kung-ce kailabu, nu asipan sakatusa tu nu buyu’ay a banaw kai labuay, i zikuz nu Da-kuy-hu 34 a kung-ce katesek.u liiwliw nina banaw atu i sasaay nu banaw u liken macamul tu tapaday, tingalaw ku nanum makaazih tu isasaay, a mana hini sa minanum a pakulkulen henaay itiya minanum. i capi sa Taywan-bay-ye Leu-sun-san (2999 a kung-ce ) katalakaw, katuud ku tayzaay i Leu-sun-san mikayakay a tademaw, i capi izaw aca ku nu. Deng-li-kusha baluhay a sapicuzuh deng-seng kung-cteng sapakininay a ba’tu, atu nu Tay-deng kaw-ya-deng-ta, u buyu’ atu Deng-ta sa zumaay tu caay kalecad.
富源國家森林公園
富源國家森林遊樂區又稱蝴蝶谷，位於花蓮縣瑞穗鄉及萬榮鄉，海拔高度約225~750公尺，原為登山健行的地方，是台灣最大的樟樹林遊樂區，以蝴蝶谷和瀑布景觀聞名，並具有豐富的溫泉資源. 屬行政院農業委員會林務局花蓮林區管理處管轄，林務局以ROT方式讓民間經營. 現在由富源蝴蝶谷溫泉渡假村負責管理，除了原有的登山步道外，富源蝴蝶谷溫泉渡假村將森林遊樂園、溫泉及渡假村結合一起.
Lubas-Mapalaway-mibahbah
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
sapibetik a kamu nu Sakizaya (撒奇萊雅族祭辭)
Alassane Dramane Ouattara
thumb|Alassane Ouattara 2017 thumb|u hata nu Côte d'Ivoire|alt=Flag of Côte d'Ivoire.svgAlassane Dramane Ouattara
Lubas-Mapalaway-mibahbah
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
kakuniza:ulic kakuniza:mapalaway kakuniza:Sakizaya kakuniza:sapibetik a kamu
Wanrong
富源國家森林公園
Hu-yin-kul-cia-sen-lin a idangan, zuma a ngangan Hu-tea-ku, i Hualen-seng Zay-suey-shang atu Wan-zun-shang, nu maka bayu sausi sa 225-750 a kung-ce katalakaw, saayaway sapikayakay nu tademaw, u satabakiay nu Taywan zakes a kilang a aidangan, i labu  yadah ku adipapang atu u cascas a katinengan, atu mabuwahay nu akuti’ay a nemnem. nu Cing-ceng-yunNun-yi-uey-yun-hay Lin-u-ci Halien-lin-cie-kung-li-zu-kung-sia, Lin-u-ci kawiza ROT a zazan papisubay tu maydihay atu matinengay a tademaw. ayza sa Hu-yin-hu-tia-ku-un-cin-du-cia-ctung midimataay mikuwan, iizaw ku. sapikayakay a zazan sa kilankilaang a idangan  atu un-cing atu sapihalayay palecad han mikuwan.
Tdlu
u sulit nu Hulam
豐裡部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tdlu. u kasalumaluma’ nu Tdlu sa, 583 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,631 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 284 ku tademaw, pakalatu 17%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 1,347 ku tademaw, pakalatu 83%.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini mueneng, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Wanrong
富源國家森林公園
蝴蝶谷內風景優美，健行路線除了可以作森林浴外，園區內許多木製的告示牌，讓遊客更了解蝴蝶谷的自然生態；也可尋著富源溪，走到著名的景點：吊橋及瀑布. 許多人會在溪邊瀑布下小憩一會兒，吸收大地的精華.
富源國家森林遊樂區是花蓮當地人休閒時間的好去處，也是觀光客到瑞穗的必經之地.
Hu-yin-kul-cia-sen-lin-yu-le-ci nu Halien atademaw mikihalay sa katayzaan, tayniay midangay tademaw katukuh i Zay-suey micuumud i tini.
特產
文旦. mami
苦茶. a kenek a uciya
咖啡. kahey
柑橘. kama’
檸檬. lingmum
Patawlinan
u sulit nu Hulam
巴島力安部落 Patawlinan niyazu'
Wanrong
特產
箭竹筍 adeci