cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wes Bialosuknia
niwkay niza
tatama, nalecuhan i 6 a bulad 8 a demiad, 1945 a mihcan, Wes Bialosuknia, miunduay. (mapatay i 2013 a mihcan)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:NBA kakuniza:tademaw kakuniza:mimaliay
dungec
dungec
植物莖中間的嫩纖維質 i teban nu kaway nu lemangaway, mangazuay a heci. taneng mukan, asu' mukan.
u zuma a dungec
dungec nu uway  藤心
dungec nu tebus  甘蔗心
dungec nu buksu  牧草心
dungec nu da'dac  檳榔心
dungec nu lucik 芒草心
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
Ya-cuo
縮圖 Ya-cuo (kamu nu Hulam: 亞洲)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:LamiHung kakuniza:Ya-cuo
Tommy Remengesau
thumb|Tommy Remengesau|alt=Tommy Remengesau.jpg
tatama, nalecuhan i 2 a bulad 29 a demiad, Tommy Remengesau, u misingkiway. 1956 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Palau ayza sa ci Tommy Remengesau, micakat a demiad sa i 2013 a mihca 1 a bulad 17 a demiad.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:misingkiway
dika a kilang
縮圖
Asiroay
thumb|Taitung thumb|Amis Malikuda thumb|Amis postcard
dika a kilang
kakiliman
dika a kikang 索科特拉龍血樹i tini i Africa wali nu bayu cacay lasubu kungli "Socotrs" a subal i kitakitay u micidekay a kitizaan, uynian a subal nu "Yemena" a kuwan yadah ku a adupan atu mulangaway, sisa pangangan han "India" i pabaway nu "Galapago" a subal, uynian a subal u kakatukuhan nu tademaw cacay mulangaway dika a kilang "dragon blood tree" u kaikes niya dika a kilang sumadah ku cica' katukuh i pinaay tu malebut a mihcaan.
Asiroay
u sulit nu Hulam
阿西路愛部落
dika a kilang
nilaculan
ya kilang  pinaay tu a demiad kya a maikes atu silangaw, u kakanan nu a adupan ya mulutucay a dika a kilang, a mangaleb ku kalawpis tu demidemian. tuyni 2015 a mihcaan izaw ku sepatay masazumaay tabakiay a aliyut a bali "cyclone" mabalat maasik min ya subal paka malebut tu ku naya a luma’ a tademaw, dika a kilang yadah ya mahalamit mabubuc, mikilul tu bali akuti’ nu demiad a mangaleb mapeci’ nu tabakiay a bali a matalaw ku "Socotra" a subal atu micidekay mauzipay atu mulangaway. i "Socotra" a subal ya sumanahay a cica' a kilang, dika a kilang u mahiniay a kilang cay ka dadawa mulangaw mulahad, pinaay a sabaw cacay a mihcaan kya kinacacay sibalu, pinaay a lasubu a mihcaan kya mulahad mala kilang, a mahiza tu ku nisulitan i cudan u makakuntaway tu i pabaway a kakalayan a "Snow lotus", zayhan caay ka udad mulangaw tu, kaikes niya kilang macaliway tu walu malemut a mihcaan, i tizaay a tademaw u kakaliyuhan nu mita, u tademaw ku mahiniay a kilang, saca izaw ku mikiw tu sakikapah tu zuzip, miazih au i cuwaay niya kikang ku siizangay hakya samin ku tademaw. yu maazih isu ku nu ayawanay a pidac tu nialaan nu tademaw hawsa, kapah hanu takini’ kapah hanu lima han mi kitkit anu i cuwaan ku nialaan i tizahan tu amana piales tu i cuwacuway sisumanahay anialaan, zahan hakay a palilid patahkal tu yadahay a izang niya kilang, amana piales tu adidi a ngala’, i labu anu izaw ku adidi’ a sumanahay a tuud sa uyzaan a mipadang mililid i tiza ku siizanga, maazih ku adidi’ sumanahay, kutkut han sa tatenga’ u adidi’ay sumanhay a cica', maazih kuyni sumanahay a cica', a sapangangan han tu pisatezep tu izang i tini nisulitan tu nu sapaiyu han sa u sapicunus tu izang、pisatezep tu izanng、u sakakapah nu culil nu izang a sapayu. zahan hakay a palilid patahkal tu yadahay a izang niya kilang, amana piales tu adidi a ngala’, i labu anu izaw ku adidi’ ku sumadahay a tuud sa uyzaan a mipadang mililid i tiza ku siizanga asaan, maazih ku adidi’ sumanahay, kutkut hansa tatenga’ u adidi’ay sumanahay cica' a kilang, maazih kuyni sumanahay sanay a cica', a sapangangan han tu sapisatezep tu izangi a han, tini nisulitan tu nu sapaiyu han sa u sapicunus tu izang、pisatezep tu izanng、u sakakapah nu culil nu izang a sapayu. u i tiniay a tatayna nidimutay tu sakasalungan a sapaiyu, kanahatu i likelikenan a niyazu’ a maydih a mahiza tu salungan ku banges a cayay ka dayum, a taneng i likelikenan macaliway tu pinaay a malebut a mihcaan a patudus katukuh ayza u kakaydihanan tu nu tademaw ku mahiniay, siizangay a kilang u micidekay ku kapah niza.
Asiroay
u siwkay nu ziyazu'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Asiroay. u kasalumaluma’ nu Asiroay sa, izaw ku 1,259 a luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 3,198 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, izaw ku 1,228 a tademaw, pakalatu 38%.
dika a kilang
nisilitan
kakuniza:Sabak Tutuy
Asiroay
u siwkay nu ziyazu'
台東縣台東市豐年里. 語意為阿美族「橘子」的意思. 最初此地種的兩棵橘子成為當地的路標,而阿西落阿的語意就是阿美族的「橘子」.
u asip nu cidekay a tademaw
u zuma sa, cay ku Yingcumin, 1,970 ku tademaw, pakalatu 62%.
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 26%, Paywan(Paiwan) 5%, Yuwatan(Bunun) 1%, Rukay(Rukai) 1%, Puyuma 1%, Tayan(Tayal) 1%, zumazuma 2%.
u niyazu' nu Pangcah
u Pangcah a niyazu' kuyni, tuud ku Pangcah itini. u zuma a tademaw sa u Yuwatan u Rukay u Puyuma atu Tayan.
u Sakizaya a tademaw
inay ku Sakizaya itini.
u sulit nu Hulam
阿奚露艾部落
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Asiroay. u kasalumaluma’ nu Asiroay sa, 175 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 475 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 277 ku tademaw, pakalatu 58%.
台東縣東河鄉北源村. 又稱柑仔林,起源於阿美語的A'siro'ay,意思是橘子園.
u asip nu cidekay a tademaw
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 198 ku tademaw, pakalatu 42%.
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 57%.
u niyazu' nu Pangcah
u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni, katuud ku Pangcah(Amis) itini. inay ku zuma a cidekay a tademaw itini.
u Sakizaya a tedamaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Tony Allen
Tony Allen 1 bulad 11 demiad, 1982 a mihca, Tony Allen, miunduay. thumb|Tony Allen MG 2464|alt=Tony Allen MG 2464.jpg
misumad tu siwa cedang nu Yicumincu a kamu sapicudad
kakiliman
縮圖|sapicudad tu Yuan-cu-min-cu a cudad nu kamu i Cheng-chi tabakiay a cadudadan u nazipaan nu Sakizaya a kamu nu misanga’ atu misumad tu “siwa cedang nu Yicumincu a kamu sapicudad”
撒奇萊雅語九階族語教材編修紀事
ayaway a kamu
2018 a mihcaan 1 a bulad 25 a demiad, muawaw aku aci Bunuk nay Cence tabakiay a cacudadan(政治大學) Yuan-cu-min-cu gankiw satebanan(原民中心). pulung kami tayza Cengta(政大) a buyu’ misanka’ tu “siwa cedang nu Yicumincu a kamu sapicudad(教材)”. tina sapicudad namakay 2002 a mihcaan misanga’. tulu a mihcaan masanga’ tuway, i 2006 a mihcaan kakakilul paisac. itawya misanga’ay a tademaw, ci Tiway Sayun(帝瓦伊撒耘)、ci Syu Cenwan(徐成丸), atu ci Liu Zongce(劉榮次), tatulu a babalaki mabelec tuway. uyniyan sapasulitan a kawaw tu Sakizaya a kaum, macaliwtu sabaw enem a mihca, uyzasa tuyniyan a kawaw patahkal aca u zateng i balucu’ nu maku, mahiza u nacilaay a kawaw kuyza. siwa cedang sapicudad namisanga’ i nuayaw saan, inayi’ henay ku “ tama sapisulitan a sisetyimo(系統) nu Yicumincu a kamu”. tina sisetyimo namakay i zikuz nu 2003 a mihcaan misanga’ atu migankiw(研究). katukuh 2005 a mihcaan 9 a bulad, malaheci tu mitimaadaw(審查) atu milucek(確定). sisa, yadah ku caay kalecaday ilabu’ nu sapicudad. i nuayaw maisac nu 4-9 cedang sapicudad a cudad sa, haca adidi’ saw namisanga’ tina sapicudad, uyzasa, izawtu ku daecusay atu mungangaway. u zuma sa, tina sapicudad a nuzikuzan(背景), nay u uzip nu nuwawaay、kucung atu talakaway a micudaday. sisa, caay kalecad tu niyazu’ay a uzip atu katinengan. anu pasubana’ tu wawa kya babalaki, amapatelac atu mulalaw(迷惑), sisa, malibud tu kya babalaki. zayhan inayi’ ku malecaday a uzip atu katinengan i niyzau’ atu tusu, sisa, inayi’ malecaday a kamu. sakatulu, caay kalecad ku niyazu’ izaw ku caay kalecaday a kamu.
nabalucu' nu sapicudad
hini misanga’ay a kawaw, u zateng nu Cence tabakiay a cacudadan Yincumincu gankiw satebanan, amana kayadah misanga’ atu misumad. tina zateng malecad tu nu makuay. zayhan kayadah misanga’ atu misumad caaytu sapakapahen ipabaway a munday, zumasatu matahtah tu demiad. u kapahay a kawaw sa, haymaw han misanga’ atu misumad, haymaw satu makapahtu kya sapicudad, uyniyan a kawaw silaheci, caay patahtah tu demiad atu kalisiw. hini misanga’ 1-6 cedang sapicudad nu Sakizaya a kamu, mihiniyan tu misaungay. izaw ku walu a kawaw, yamalyilu:
1. sayahan misanga’ atu misumad tu ilabu’ nu saydan a cudad, u lacul nu “Sakizaya sasaydan nu adiwawa”.
2. mikilul tu Sakizaya a kamu “tama sapisulitan a sisetyimo(系統) nu Yicumincu a kamu” misanga’ atu misumad.
3.misumad tu ketun nu kamu(斷句) atu kaukak nu kamu(構詞).
4.misumad tu sasukaynahay a sulit.
5.misumad tu papulita nu cebang(課文解析) nu saydan a cudad.
6.palecadan tu nuayaway atu nuzikuzay a sulit atu kamu ilabu’ nu cebang.
7.muliyaw lingiha’. 8.micunus tu lingiha’ nu dilyikotoling(目錄) atu satangahan(標題).
micunus tu kabana'ay
sayadahay a sumad sa, itiza ilabu’ nu saydan a cudad “Sakizaya sasaydan nu adiwawa”, i malumanay a cudad sa, caay kayadah ku sulit, yadah ku mungangaw, caay kalecad tu lacul nu cebang a lacul. mahiniay a kawaw, pasumaden amin kya 60 cebang a sulit. pay cacay a cebang izaw 400-600 a sulit ilabu’ nu “Sakizaya sasaydan nu adiwawa”. u zuma sa, palecaden ku lacul nu cebang tu tina sulit. pasiketen tu laylay nu binacadan atu ayzaay a uzip atu kabana’ay. mililid tu saydan pacunus tu pasubana’ay a kawaw. i sapisulit a kawaw sa, milucek misawantan tu ina-ngiha’(元音) o atu u, mibalic o ku u, malingid tu tatenga’ay a ngiha’, caaytu masiwala(混淆) tu /o/ atu /u/. sakatulu sa, pialestu kami tu /r/, hamin han misulit tu l. sakasepat sa, u ina-ngiha’ e, mahuming kya ngiha’ nu e, macapi tu 「’」, madayum tu mipulita, sisa, sumaden kami. sazikuzay sa, anu ina-ngiha’ i atu u, mababelaw(相鄰) tu zuma a ina-ngiha’, nikasumad tu ku /j/ atu /w/, malingidtu ku tatenga’ay a ngiha’, sisa, u sapasulit a kawaw kyami, sumaden tu y atu w.
sazikuzay a kamu
hamin hanaku ku kamu, u sakapahay a kawaw kuyni, u sakapahay a teka’ kuyni. haca izaw henay ku apasumaday a kawaw, sidaecusay a munday. tinaku ku sapicudad a kulit nu Sakizaya, u Pangcah a kulit henay, caay henay pasumad tu nu Sakizaya. palutatenga' kaku, macaliw ku sayadahay a sanga’ atu sumad, tina sapicuad taneng patizeng atu patapabaw ku sanat-masitudung-ditek(準確性) atu silaheci(效率). maydih kaku tu ipabaw musakakalukay nu Yincumincu atu migankiway taneng matuling(持續) tina kawaw, misanga’ atu misumad “siwa cedang nu Yicumincu a kamu sapicudad” atu zuma a sapicudad. mahini ku zateng nu maku.
nu Ai-ji a micidekay a kungku
nu Ai-ji a micidekay a kungku
misumad tu siwa cedang nu Yicumincu a kamu sapicudad
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayuen
nu Ai-ji a micidekay a kungku
kakiliman
nu Ai-ji a micidekay a kungku malasumamadan a Ai-ji nu micidekay a kungku. namakay i kulit tu sakatineng tu nu kakawusan kay yadah, nu sumamadan a Ai-ji a tademaw sakatinengan tu kapah tu nu sakatinengan i kitakit, u micidekay a kungku mahida u sumamadan a kyukay nu Ai-ji u sakahenulan kyuni. Ai-j micidekay a kungku i sumamadan a Ai-ji nasulitan atu nalimaan hina tahekal, nanu linga tu katukuh i sumamadan a Ai-ji tu apuyu’ay a kungku, nu kyukay a lisin micukaymas tu bangcalay a sulit nu dadiw, sulit nu sapibaung, kuni pisulit nu mapatayay atu u sasalisinay a tuud maadih amin I Ai-ji nu micidekay a kungku nu adingu. nika kina kungku hina liwaliwasak, nayay ku malucekay a micidekay a kungku tu nu nipisulit, u nu duma aca ku yadahay nu micidekay a kungku i dumadumaan.
misumad tu siwa cedang nu Yicumincu a kamu sapicudad
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
wikipitiya nu Hulam -撒奇萊雅語
nu Ai-ji a micidekay a kungku
Ma-a-te
“Ma-a-te” (Amuhuwan a kamu：maat/ma’at, nu Ai-ji a kamu: m3ˁt) i sumamadan a Ai-ji u milihayay tu i kitakit a misakasasilac. Ma-a-te misabaluhay a kitakit tu sayaway atu liwliway nu nika sasipudan. ci Ma-a-te malaaadingan nu tademaw ku wayway nida, misasengi tu hekalay a kitakit nu nika sasumasumadan malineng, uyni u Ay-jiay a tademaw salipahakay ku nikaudip. sakay i tini i kakawusan anu lacusay atu kapahay mamikuan tu kitakit, u kakawusan a wayway nu Ay-ci a micidakay a kungku malasakaudip nu kitakit tu nikalalineng. sakay i Ay-ci a tademaw sa, i sakaudip miading tu “Ma-a-te” ku hungt nu Ay-ci atu Falaw. i caay kalecaday a micidekay a kungku, u hungti nu caayay kalecad a kakawusan nu wawa, sisa Falaw nu kasumamadan a Ay-ci a tademaw i hekal nu sakaudipay mikutayay a tademaw, ba’ket ku abala mikuwan tu sakaudip, kyu palatademaw tu sakakapah nika udipan atu nu kyukayay a lisin. 縮圖|u hekal nu hanhan nu tatayna ci “[[:zh:舒_(埃及神祇)|Su”, mipadang tu dumaay a kakawusan, patapabaw tu takupuwan a kakawusan ci ” Nu-te“, i sasa nu lalad a kakawusan ci ” Kay-pu“.]]
misumad tu siwa cedang nu Yicumincu a kamu sapicudad
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
政治大學原住民族研究中心
nu Ai-ji a micidekay a kungku
u wayway nu kitakit
i labu nu Ai-ji a micidekay a kungku, hekal nu kitakit u maibukay a nanum,“nanu u mahidaay a nunum”, mahida u kakawusan “Nu-en”. mahida u lalad nu mapipiay, ya wayway mahida u lalad nu kakawusan ci “Kay-pu”, matabu tu hekal, mahida a wayway u takupuwan nu kakawusan ci “Nu-te”. takupuwan atu lalad nu hanhan a kakawusan nu malaliyasay. mahida u tademawan nu cilal a kakawusan ci ”La“ i demiad micaliway tu takupuwan, mulakuwit tu udip ni “Nu-te”, ya likad papelid tu hekalay, nu kitakit manengil tu.nu labiay a kakawusan ci “La” miawas tu enal micumud tu di’tuan, i dikudan nu makasasa, idaw ku cacayay a “nanu mahidaay a nunum” malaliten tu micidekay a kenis, malaliyun tu ku tademaw nu makasasa atu makapabaway. i sananal, ci “La” mulakuwit tu di’tuan a kakawusan pasawali tu ti-ping-sian misapaluhay tu waliay.
misumad tu siwa cedang nu Yicumincu a kamu sapicudad
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
族語E樂園-九階教材
nu Ai-ji a micidekay a kungku
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
Tomiyac
thumb|Chenggong (Taitung)
Tomiyac
u sulit nu Hulam: 重安部落
台東縣成功鎮博愛社區
i Taitung sian Chengkung zen a niyazu'.
u siwkay nu niyzau'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tomiyac. u kasalumaluma’ nu Tomiyac sa, 168 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 404 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 354 ku tademaw, pakalatu 88%. u zuma sa, cay ku yingcumin, 50 ku tademaw, pakalatu 12%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 81%, zumazuma 7%.
u niyazu’
u niyazu’ nu Pangcah(Amis) kuyni, katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Takimi
Takimi（u sulit nu Hulam: 龍泉部落）
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Takimi. u kasalumaluma’ nu Takimi sa, 87 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 327 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 286 ku tademaw, pakalatu 87%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 41 ku tademaw, pakalatu 13%.
位於秀姑巒溪支流龍泉溪右岸，屬廣原村三、四鄰，較高處的五鄰為原規那農場. 居民主要亦由丹那社遷來，遷村行動並一直持續到戰後. 據稱昔日當地可見瀑布，日人稱瀑布為「瀧」，光復後改稱為龍泉.
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=18&TA_No=4&T_ID=418
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 78%, Pangcah(Amis) 4%, Paywan(Paiwan) 2%, Tayan(Tayal) 1%, Cou 1%, zumazuma 2%.
u Yuwatan(Bunun) a niyazu’
u Yuwatan(Bunun) a niyazu’ kyuni, katuud ku Yuwatan(Bunun) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis) .Paywan(Paiwan) u Tayan(Tayal) atu Cou.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini, hakay izawtu ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, caay henay misumad ku ngangan nu cidekay.
u cidekay nu Taywan yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Tony Battie
Tony Battie 2 bulad 11 demiad, 1976 a mihca, Tony Battie, miunduay. thumb|Tony Battie|alt=Tony Battie.jpg
Fanol-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Fanol
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
Cakay-tatama angangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Cakay
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay(binacadan). yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay pancahay (原住民族委員會) a nangan sa, tatama izaw 77, tatayna izaw 77. namakay Ranchanruy sa, tatama izaw 6261, tatayna izaw 5181, ngasaw izaw 417. namakay Lipunan sa, tatama izaw 7290, tatayna izaw 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama izaw 305, tatayna izaw 150, petun izaw 44. tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul. u tademaw a nikayadah sa mangasiw izaw 207715 (2017.9). pulung nikayadah nu yincumin a tademaw sa mangasiw izaw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
Djelunavunavuk
thumb|Jinfeng
Djelunavunavuk
u sulit nu Hulam: 德魯那弗那弗克部落
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Djelunavunavuk. u kasalumaluma’ nu Djelunavunavuk sa, 27 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 116 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 112 ku tademaw, pakalatu 97%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 4 ku tademaw, pakalatu 3%.
民國三十九年間位於南大武山「舊賓茂部落」之「巴法法瀧家族」是第一個家族遷徙於此視為部落（開拓者），次年四十年間北大武山「布頓部落」的「邏法尼耀家族」陸續遷徙於此，民國四十三年間南大武山「近黃部落」(卡里阿帆)的「德路那弗那夫克」、「給你路古洋」、「糾佳阿斯家族」、「都飛龍家族」四家族及南大武山「舊賓茂部落」的「古沙查家族」陸續遷徙於此，民國四十二年「史卡多部落」的「史卡多家族」陸續遷徙於此，由以上八大家族共同形成一個部落─撒布優(sapulju).
撒布優(sapulju)部落位於台東縣金峰鄉新興村，是座三面環山與一面環海的東排灣原住民部落，南鄰太麻里鄉大王部落、北鄰太麻里鄉魯巴卡茲部落、東鄰太平洋、西鄰金針山.
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
Muggsy Bogues
Muggsy Bogues
1 bulad 9 demiad, 1965 a mihca, Muggsy Bogues, miunduay. thumb|Muggsy Bogues (cropped)|alt=Muggsy Bogues (cropped).jpg
Odis Allison
Odis Allison 10 bulad 2 demiad, 1949 a mihca, Odis Allison, miunduay.
J. J. Barea
J. J. Barea nalecuhan i Mayagüez, Puerto Rico, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
6 bulad 26 demiad, 1984 a mihca, J. J. Barea, miunduay.
Tony Bennett
Tony Bennett
Sila
Sila
Tony Bobbitt
Tony Bobbitt
Sila
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
Tony Bobbitt
nilacul
nalecuhan ciniza i 10 a bulad 22 a demiad, 1979 a mihcaan, ci Tony Bobbitt ngangan niza, u miunduay a tademaw ciniza.
ngangan nu Puyuma-Karangilan
ngangan
Karangilan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yuanminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katinengtu, cay kabana'tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Yuancumincu weiyuanhuy- Yincumincu saayaway a ngangan pacudadan(登記)- Yincumincu ngangan nu tademaw a selal(譜), nasanga'an ni dengtal Cengce tabakiay a cacudadan nu pikingkiway nu Yincumincu a congsin.
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
mubahuy
mubahuy 飛翔
ngangan nu Puyuma-Karangilan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan kakuniza:Puyuma
nu Lou-ma a micidekay a kungku
nu Lou-ma a micidekay a kungku
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
Mararo’ong
thumb|Chenggong (Taitung)
Mararo’ong
u sulit nu Hulam:美山部落
台東縣成功鎮忠孝里
u siwkay nu niyzau'
i Taitung a kuwan nu Pusung ku niyazu’ nu Mararo’ong. u kasalumaluma’ nu Mararo’ong sa, 250 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 579 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 363 ku tademaw, pakalatu 63%.
u zuma sa, cay ku Yingcumin, 216 ku tademaw, pakalatu 37%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 58%, Paywan(Paiwan) 1%, zumazuma 3%.
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pangcah
Tony Tan
Tony Tan
thumb|Tony Tan 20110623|alt=Tony Tan 20110623.jpg
2 bulad 7 demiad, Tony Tan, u misingkiway. 1940 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Singapore ayza sa ci Tony Tan, micakat a demiad sa i 2011 a mihca 9 bulad 1 demiad.
Muli Katalalan
Muli·Katalalan
thumb|Lily Collins by Gage Skidmore
u nalecuhan
2000/00/00
J. R. Bremer
J. R. Bremer nalecuhan i Cleveland, Ohio, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
9 bulad 19 demiad, 1980 a mihca, J. R. Bremer, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, ppAmilika]]: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Muhammadu Buhari
Muhammadu Buhari
thumb|Muhammadu Buhari in Saadabad Palace|alt=Muhammadu Buhari in Saadabad Palace.jpg
12 bulad 17 demiad, Muhammadu Buhari, u misingkiway. 1942 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Nigeria ayza sa ci Muhammadu Buhari, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 5 bulad 29 demiad.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
Pyasan
thumb|Fuxing
Pyasan
u sulit nu Hulam: 比雅山/角板山部落
u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Pyasan. u kasalumaluma’ nu Pyasan sa, 273 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 743 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 266 ku tademaw, pakalatu 36%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 477 ku tademaw, pakalatu 64%.
u kasabinacadan, Tayal 31%, Amis 2%, Paiwan 1%, Truku 1%.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Tbulan
thumb|300x300px|Heping
Pyasan
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Tbulan
Tbulan
u sulit nu Hulam: 松鶴部落
Pyasan
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Mulatu Teshome
thumb|u hata nu Ethiopia|alt=Flag of Ethiopia
Mulatu Teshome
1 a bulad 1 a demiad, Mulatu Teshome, u misingkiway. 1955 a mihcaan nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Ethiopia ayza sa ci Mulatu Teshome, micakat a demiad sa i 2013 a mihcaan10 a bulad 7 a demiad.
Tbulan
u siwkay nu niyazu’
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 44%, Pangcha(Amis) 4%, Paywan(Paiwan) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, Cou 1%.
u Tayan(Tayal) a niyazu’
u Tayan(Tayal) a niyazu’ kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), u Paywan, inayi’ tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
mkibuhw
thumb|Ji’an
Tbulan
u Sakizaya a tademaw
inay’ ku Sakizaya a tademaw mueneng itini mueneng, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
mkibuhw
mkibuhw（南華部落）
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu mkibuhw. u kasalumaluma’ nu mkibuhw sa, izaw ku 160 a luma’. kumud nu kasabinawlan sa, izaw ku 450 a tademaw. kasabinawlan nu Ingcumin sa, izaw ku 183 a tademaw, pakalatu 41%.
Tbulan
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu’ sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
mkibuhw
u zuma sa, cay ku Ingcumin, izaw ku 267 a tademaw, pakalatu 59%.
Tbulan
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
mkibuhw
u kasabinacadan, 太魯閣 30%, Amis 6%, Tayal 3%, Puyuma 1%.
Tbulan
u cidekay nu Taywan Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu’, maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi’ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu’ sa, ku Tapalong, u niyazu’ nu Pangcah(Amis).
mkibuhw
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Tbulan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
Karamemedesane
Karamemedesane
u sulit nu Hulam: 佳暮部落
Tbulan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
Karamemedesane
u siwkay nu niyazu’
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Karamemedesane. u kasalumaluma’ nu Karamemedesane sa, 127 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 417 ku tademawan. kasabinawlan nu yingcumin sa, 414 ku tademaw, pakalatu 99%.
Tbulan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網
Marcelo Rebelo de Sousa
satangahan
thumb|Marcelo Rebelo de Sousa, Visita de Estado ao México 2017-07-17|alt=Marcelo Rebelo de Sousa, Visita de Estado ao México 2017-07-17.png
Karamemedesane
u sausi nu cidekay a tademaw
u zuma sa, cay ku yingcumin, 3 ku tademaw, pakalatu 1%. u kasabinacadan, Rukai 88%, Paiwan 9%, zumazuma 1%.
Marcelo Rebelo de Sousa
u siwkay ni Marcelo Rebelo de Sousa
12 bulad 12 demiad, Marcelo Rebelo de Sousa, u misingkiway. 1948 a mihca nalecuhan)
Tbulan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Karamemedesane
u niyazu’ nu Rukay
u niyazu’ nu Rukay kuyni, katuud ku Rukay itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Paywan(Paiwan). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
Marcelo Rebelo de Sousa
u siwkay ni Marcelo Rebelo de Sousa
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Portugal ayza sa ci Marcelo Rebelo de Sousa, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 3 bulad 9 demiad.
Karamemedesane
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pingtung kakuniza:Rukay kakuniza:Yincumin
Asiw-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan kakuniza:Pangcah
Norway
thumb|u hata nu Norway (挪威)|alt=Flag of Norway.svg
Norway (挪威)
u Norway (挪威) sa i labu nu Europe (O-Cuo 歐洲), itiza i 62 00 N, 10 00 E.
u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 323,802 km2.
u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 304,282 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 19,520 km2.
hamin nu tademawan sa 5,488,984 (2023).
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Oslo (奧斯陸).
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 17 bulad 5 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci Harald V, micakat a demiad sa i 1991 a mihca 1 bulad 17 demiad.
likisi atu lalangawan nu Norway (挪威)
從北方日耳曼人從公元790年開始擴張，直到公元1066年丹麥人的後裔征服英格蘭，一般稱之為「維京時代」，是歐洲遠古時代和中世紀之間的過渡時期.
namakayda i amis nu Ze-Er-Man (日耳曼) a tademaw kunyun pitu a lasubu siwa a bataan (790) a mihecaan malingatu misaahebal, katukuh i cacay a malebut enem a bataan idaw ku enem (1066) a mihecaan Denmark (Dan-May 丹麥) a tademaw nu iluc madebung nuheni ku Ing-Ke-Lan (英格蘭), pangangan han tu "Wey-Cin-se-day" (維京時代), u O-Cuo (歐洲) nanu mukasiay a zida’ katukuh i nutebanay a se-ci (中世紀) nu milakuuytay a zitay.
維京人是著名的航海家，他們在得蘭群島、法羅群島、冰島、格陵蘭島，都設立了殖民地，在10世紀末曾不定期地在美洲紐芬蘭居住過.
Vikings (Wey-Cin a tademaw 維京人) sasi nganganay a pacunaay tu balunga a tademaw, itda kuhuheni i De-Lan luyaluy a subal (得蘭群島), Fa-Luo luyaluy a subal (法羅群島), Iceland (Pin-Daw 冰島), Greenland (Ke-Lin-Lan 格陵蘭), patideng kunuheni tu kakitidaan, itini i pulu' a bataan nu nikudan a secian cacay henay kasiwantan kueneng i Mey-Cuo Niw-Fen-Lan (美洲紐芬蘭) a siluma' sa.
他們不僅是海盜，也同時進行貿易，甚至定居在歐洲沿海和河流兩岸. 有記錄說公元839年他們曾作為拜占廷帝國的雇傭兵征服北非.
unuheni han u micebisay nu kukung, palecad han kunipisiwbay, patideng kunuheni tu luma i Europe (O-Cuo 歐洲) nu lilis a dadipasan atu tepal nu sauwacan. idaw kuni pikilukan sakamusa i kunyun walu a lasubu tulu a bataan idaw ku siwa (839) a mihcaan namidebung henay ku nuheni tu Byzantinum hungtiay a kanatal (Pay-Can-Tin-Di’-Kuo 拜占廷帝國) micaliw tu hiday mamisawacu Africa (北非).
nuheni a tademaw laklak sa i Europe (O-Cuo 歐洲), maala tu England (英格蘭) a Denmark (丹麥) nu niyadu', Gi-Fu-Luo-Se (基輔羅斯), France (法國) a Nuo-Man-Di (諾曼第).
只是到了維京時代的末期，北歐才出現獨立的國家和國王，同時也接納了基督教，開始進入中世紀.
katukuh tu Wey-Cin-Se-Day (維京時代) a hedek, Pey-O (北歐) culal sa masacacay micidek patideng tu kanatal atu kuo-wan (國王), milayap kunuheni tu kelistukiw (基督教), malingatu satu tu teban a se-ci (中世紀).
直到歐洲各國王權強大，有能力抵抗維京海盜之後，維京方才逐漸開始消亡.
katukuh tu Europe (O-Cuo 歐洲) namakay cuwacuwaay nu kanatal nika icelangan, tanengtu malalebu’ tu ibayuay a lumuwataw Viking (Wey-Cin 維京) sa, Viking (Wey-Cin 維京) hamaw satu a malawpes.
約820年時的挪威小王國範圍.
kiya walu a lasubu tusa a bataan (820) a mihcaan i nu Norway (挪威) adidiay a kanatal nu liklik.
最重要的王國為西福爾、霍拉加蘭、阿爾弗海姆和阿格德爾 ，卡爾馬聯（Kalmarunionen，1397年-1523年）是14世紀末至16世紀初由丹麥、瑞典和挪威組成的斯堪的納維亞國家聯盟.
sakaetiman nu wankuo u Si-Fu-Er (西福爾), Huo-La-Cia-Lan (霍拉加蘭), A-Er-Feo-Hay-Mu (阿爾弗海姆) atu A-Ke-De-E (阿格德爾), Ka-Er-Ma-Lian (卡爾馬聯, Kalmarunionen，cacay a malebut tulu a lasubu siwa a bataan idaw ku pitu ~ cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku tulu (1397-1523) u sabaw tu sepat (14) a seci nu nikudan katukuh sabaw tu enem (16) a seci nu lingatu namaka Denmark (丹麥), Sweden (瑞典) atu Norway (挪威) misakaputay nu Se-Kan (斯堪) a Na-Wey-Ya (納維亞) kanatalay a lanmun (國家聯盟).
1397年6月17日，丹麥、瑞典和挪威的代表在瑞典南部城市卡爾馬舉行會議，決定三個王國共同擁戴丹麥女王瑪格麗特一世為國王和攝政者，即挪威和瑞典國王由丹麥國王兼任.
Marco Belinelli
Marco Belinelli 3 bulad 25 demiad, 1986 a mihca, Marco Belinelli, miunduay. thumb|Marco Belinelli, 2021
Norway
likisi atu lalangawan nu Norway (挪威)
cacay a malebut tulu a lasubu siwa a bataan idaw ku pitu (1397) a mihcaan enem a bulad sabaw tu pitu a demiad, Denmark (丹麥, Denmark), Sweden (瑞典) atu Norway (挪威) dayhuw itini i Sweden (瑞典) timulan a tukay Ka-Er-Ma (卡爾馬) mikaygi, pakasimata ku nuheni tu tuluay a wankuo (王國) mapulung kunuheni palekal tu Denmark (丹麥) nI-wang (女王) ci Ma-Ke-Li-Te’ (瑪格麗特) ise u kuo-wan (國王) atu secen a tademaw, u Norway (挪威) atu Sweden (瑞典) kuowan (國王) u Denmark (丹麥) kuowan ku sikawaway.
丹麥王室成為三國的統治者. 同時瑞典和挪威仍然保留了王國的地位.
Denmark (丹麥) wan-se (王室) mala nu tatuluay a kanatal mikuwanay.taya nu Sweden (瑞典) atu Norway (挪威) hidantu ku wankuo caay bulici nuheni ku ngangan.
丹麥王室總攬三國的外交和國防事務，同時瑞典和挪威仍然保留了王國的地位.
Denmark (丹麥) wanse pulungen nuheni ku tuluay a sakayputah a cabay (外交) atu nu hitay a kakawaw (國防), sisa Sweden (瑞典) atu Norway (挪威) hidantu ku wankuo caay bulici nuheni ku ngangan.
丹麥王室總攬三國的外交和國防事務，各國內政則保持獨立.
Denmark (丹麥) wanse pulungen nuheni ku tuluay a sakayputah a cabay (外交) atu nu hitay a kakawaw (國防), nu kanatal tu akawaw u kanatal tu kumicidekay amasacacay.
nika, inika pulunga tawya, Denmark (丹麥) kuowan caay kawni pikawaw tu Sweden (瑞典) secen (攝政) atu kuowan, nu Sweden (瑞典) kuo-wan (國王) sakawaluay a Ka-Er (卡爾八世) mikuwan henay sa.
在這些間隙里，瑞典的實際統治者通常是從本國貴族中選出的攝政官.
itini i salaadan sa, Sweden (瑞典) nu tateneng mikuwan sa numaka i nuudip tu a kanatal nu siilaya ani singkiwan nu secen tatapang 攝政官.
tuluay a lanman (聯盟) hamin han ku Europe (北歐) a kakitidaan pulung han tu cacay a wankuo amikuwan, pangalep tu Pa-o (北歐) a niyaduan palung hantu cacaya a kuowan amikuwan, paka siida tu Pa-o (北歐) a kanatal paculi tu De-I’-Ce-Han-Sa (德意志漢薩) tungmum (同盟) itida i Po-Luo-Di' a bayu (波羅的海) atu amis a bayu (北海) anipisiwbaya putuna ku sakatayni.
15世紀末，丹麥王室和瑞典貴族的矛盾激化，反對聯盟的衝突不斷爆發.
sabaw tu lima (15) a seci mahedek, Denmark (丹麥) wanse atu Sweden (瑞典) siidaay nai ku watan nikasasukapah, mihantaya a lanman sawsawni masasu ada kunuheni.
Ka^nan-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Ka^nan
Norway
likisi atu lalangawan nu Norway (挪威)
克里斯蒂安二世于1520年率兵攻佔了被瑞典反對派貴族控制的瑞典首都斯德哥爾摩，並且殺害了大批參與起義的瑞典貴族.
Ke-Li-S-Di-An (克里斯蒂安) e'se, i cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan (1520) a mihcaan ladayen nida ku hitay mialaw tu Sweden (瑞典) mihantaya nu mikuwanay a Sweden (瑞典) suodu S-De-Ke-E-Muo (斯德哥爾摩), sisa pipatayen nuheni ku katuuday nu palekalay tu kawaw a Sweden (瑞典) nusi idaay.
Ka^nan-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
Norway
likisi atu lalangawan nu Norway (挪威)
16世紀初期的卡馬聯盟領土1380年瑪格麗特一世讓她的外孫，波美拉尼亞的埃里克任挪威國王.
ngangan nu Puyuma-Karumaan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
Ka^nan-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
ngangan nu Puyuma-Karumaan
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
Norway
likisi atu lalangawan nu Norway (挪威)
sabaw tu enem a (16) a seci nu aayaw a Ka-Ma-Lenmum (卡馬聯盟) mililitay a tademaw cacay a malebut tulu a lasubu walu a bataan (1380) a mihcaan ci Ma-Ke-Li-Te’ (瑪格麗特) ise pabelien nida ku teluc, Po-Ma-La-Ni-Ia (波美拉尼亞) a pala Ay-Li-Ke’-Zn (埃里克任) Norway (挪威) kiowan.
Ka^nan-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
Cihalaay
thumb|Fuli (Zosi go)
ngangan nu Puyuma-Karumaan
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
Cihalaay
Cihalaay 吉拉哈艾
ngangan nu Puyuma-Karumaan
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Cihalaay
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Cihalaay. u kasalumaluma’ nu Cihalaay sa, 65 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 116 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 41 ku tademaw, pakalatu 35%.
ngangan nu Puyuma-Karumaan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
Cihalaay
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 75 ku tademaw, pakalatu 65%.
Ka^nan-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
Cihalaay
u siwkay nu niyazu'
2012 a mihcan, Kalingku Fuli siang Fennan chun makaala
Ka^nan-tatama a ngangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
Cihalaay
u siwkay nu niyazu'
2012年，花蓮縣富里鄉豐南村登錄為吉哈拉艾文化景 觀區，面積約有1,040公頃，含括水圳、梯田、次生林、 菓園、池塘、聚落、河川及山林，構成完整的文化生態景觀. 吉哈拉艾的六條百年水圳灌溉吉拉米代部落的稻田，祖先們在沒有精密科學儀器的輔助下，運用生活於山林，取材於萬物的在地知識，沿著山形、峽谷開墾梯田，修築農作賴以為生的水圳，卻不會為了拓展田地的面積便將田裡的大石頭移除，或是為了解決山豬、猴子對農作的災害，就大量砍伐樹木，破壞野生動物的棲地. 在吉哈拉艾，我們總是努力地與山林與自然共存，在稻田被山豬踩踏時，安慰著說：「因為山豬很熱，才會想下來稻田打滾，也不能怪牠. 」這般人地和諧互動的生活技藝，獲得公部門與學術團體的肯定，2012年5月吉哈拉艾獲花蓮縣政府公告登錄為「吉哈拉艾文化景觀區」，稱讚吉哈拉艾是一個活著且持續運用、生活在其中的文化景觀區.
Ka^nan-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan kakuniza:ngangan
Cihalaay
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 34%, zumazuma 2%.
ngangan nu Puyuma-Karumaan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
Cihalaay
u niyazu' nu Pangcah
tuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itini, inayay ku Sakizaya itini.
ngangan nu Puyuma-Karumaan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
Norway
likisi atu lalangawan nu Norway (挪威)
原挪威屬地格陵蘭島、冰島和法羅群島從此開始受丹麥統治.
u Norway (挪威) han naw Di-Ke-Lin-Lan subal (地格陵蘭島), Iceland (冰島) atu Fa-luo luyaluy a subal (法羅群島) namakayni malingatu u Denmark (丹麥) kumi kuwanay.
聯盟初期，瑪格麗特一世的懷柔手段使丹麥王室受到各國貴族的擁戴，但後來丹麥王室不斷企圖控制挪威和瑞典的內政事務，導致聯盟的離心離德.
pulung nu lanmun sayaway, Ma-ke-li-te'(瑪格麗特) ese a dawmi' nu wayway u Denmark (丹麥) wanse madiput nu pinaay a kanatal nu namuh, sisa nikudan satu Denmark (丹麥) wanse caay tu pisengal mikuwan tu Norway (挪威) atu Sweden (瑞典) a labuay nu kawaw, nikahida sisa lanman miliyas tu nuhenian.
14至16世紀，丹麥為了打破漢薩同盟對波羅的海貿易活動的支配而進行了一系列戰爭.
sabaw tu sepat (14) katukuh sabaw tu enem (16) a seci, Denmark (丹麥) maydih misungay tu Han-Sa' Tung-Mung (漢薩同盟) milihida tu Puo-Luo-Di' a bayu (波羅的海) a mikawaw pa'pun malihida malepacaw.
丹麥奧登堡王朝的克里斯蒂安一世取得了德意志地區石勒蘇益格和荷爾施泰因的統治權.
Denmark (丹麥) Aw-ten-paw (奧登堡王朝) wancaw a Ke’-Li-S-Di’-An (克里斯蒂安) ese’maala nida ku De-I-Ce (德意志) a kitidaan Se-Le-Su-I-Ke (石勒蘇益格) atu He-E-Se-Tay-In (荷爾施泰因) a sapikuwan.
1521年瑞典貴族古斯塔夫·瓦薩在達拉納省重新招募了一支反抗丹麥的軍隊.
cacay a malebut lima a bataan tusa a lasubu idaw ku cacay (1521) a mihcaan Sweden (瑞典) siidaay ci Ku-S-Ta-Hu (古斯塔夫).Wa-Sa’(瓦薩) itida i Da-La-Na-Sen (達拉納省) milingatu palekal tu baluhay a Denmark (丹麥) nu hidayan.
1523年，古斯塔夫·瓦薩在漢薩同盟的幫助下攻入斯德哥爾摩，丹麥軍隊戰敗，瑞典恢復獨立.
cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku tulu (1523) a mihcaan ci Ku-Se-Ta-Hu (古斯塔夫).Wa-Sa’(瓦薩) itida i Han-Sa- Tunmum (漢薩同盟) nipadangan sa midebung tu Se-De-Ke-E-Muo (斯德哥爾摩), Denmark (丹麥) ahitayan mademec, Sweden (瑞典) mapalekal misatada'.
瑞典恢復獨立後，卡爾馬聯盟已經瓦解，但丹麥和挪威仍然維持着聯盟國家. 1534年挪威被取消王國的地位，降為丹麥的省.
mapatideng satu ku Sweden (瑞典), Ka-E-Ma-Lanmum (卡爾馬聯盟) mabulesak tu kunuheni, nika u Denmark (丹麥) atu Norway (挪威) mahidatu kunuheni masasukapah a kanatal. cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku sepat (1534) a mihcaan Norway (挪威) mapalawpes ku wankuo a ngangan, pahetiken mala Denmark (丹麥) a kenis.
Cihalaay
u niyazu' nu Pangcah
u Pangcah a niyazu' kuyni, tuud ku Pangcah a tademaw itini, inay ku Sakizaya itini.
miyamay
thumb|Ji’an
Cihalaay
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini. namabulaw i Kalinku tayni. namiacawa sa tayni muenengtu itini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
miyamay
miyamay
u sulit nu Hulam: 慶豐部落
Norway
likisi atu lalangawan nu Norway (挪威)
17世紀，瑞典為爭奪波羅的海霸權不斷與丹麥交戰.
miyamay
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu miyamay. u kasalumaluma’ nu miyamay sa, 2,924 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 7,823 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,023 ku tademaw, pakalatu 13%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 6,800 ku tademaw, pakalatu 87%.