cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Awi-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana’ tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
kasatimulan
( u kamu nu hulam sa: 最南邊)
paini i pinaay tu bataan a mihcaan ku pipasubana'
yu misakamu ciniza sa maazih i bihid ku kesem atu mikukayay a balucu'，nika mahiniay a kesem，paini i pinaay tu bataan a mihcaan ku pipasubana'，u niculilan tu niyazu'mabatad，ku caculilen i labu aca a macunus ku kawaw，pisacabay niza tu niyazu'ay，lala'izang atu kaylay niza，kaliyuhan ku adada nu nadukaan nu balucu'.
itawya sa，caay kahiza u zuma a binacadan a paemul satu limulak a misazahkez，matalaw misatabaki tu ngiha'au Sakizaya kami a binacadan asa，naitizaay i Kilay a binacadan，i enal nu Kilay ku eneng u icelangay a binacadan.
kakuniza:Yuku Tipus Sayun.
Mokgweetsi Masisi
Mokgweetsi Masisi
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Mokgweetsi Masisi, 1961 a mihcaan 7 a bulad 21 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Botswana (波札那) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 4 bulad 1 demiad.
u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu Amilika a kamu：Mokgweetsi Masisi
u sulit tu ngangan nu Sakizaya a kamu：Mukece．Masisi
Kin’lwan
thumb|Fuxing (Taoyuan)
Kin’lwan
u sulit nu Hulam: 金暖部落
u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan ku niyazu’ nu Kin’lwan. u kasalumaluma’ nu Kin’lwan sa, 21 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 66 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 63 ku tademaw, pakalatu 95%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 3 ku tademaw, pakalatu 5%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 95%.
u Tayan(Tayal) a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民". u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiayay a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangabulanay(平埔族).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi (560,820), Pangcah (209,203), Tayan (89,958), Paywan (100,591), Yuwatan (58,336), Rukay (13,303), Puyuma (14,118), Cou (6,635), Saysiat (6,601), Yami (4,599), Saw (780), Kabalan (1,466),  Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975),  Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668), Tayan (90,185), Paywan (100,775), Yuwatan (58,465), Rukay (13,319), Puyuma (14,170), Cou (6,635), Saysiat (6,630), Yami (4,612), Saw (790), Kabalan (1,470), Taluku (31,530), Sakizaya (940), Sejek (10,023), Laaluwa (401), Kanakanabu (335), zuma (11,985)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu' kakuniza:Taoyuan kakuniza:Tayan
Florin Cîțu
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni António Costa (安東尼奧·科斯塔) i Râmnicu Vâlcea (勒姆尼庫沃爾恰).
nalecuhan ciniza i 4 a bulad 1 a demiad 1972 a mihcaan.
pahezekay niza i tabakiay a cacudadan nu Iowa (Grinnell College Iowa State University 愛荷華州立大學格林內爾學院). maala ku kasedan (碩士) niza.
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Romania (羅馬尼亞) ayza sa ci Florin Cîțu (弗洛林·克楚), micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 12 bulad 23 demiad.
ngangan nu Puyuma-Paaliwan
ngangan
Paaliwan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
muawaw
(u kamu nu hulam sa: 正在叫)
Peter M. Christian
Peter M. Christian
10 bulad 16 demiad, Peter M. Christian, u misingkiway. 1947 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Micronesia ayza sa ci Peter M. Christian, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 5 bulad 11 demiad.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
patay
(kamu nu hulam：死亡)
izaw mamin ku patay nu tademaw.
人都會死亡.
mapatay
(kamu nu hulam：死；過世)
mapatay ku sizi i buyu'. 羊死在山上.
mapatayay
u nani' ku mapatayay. 死掉的是貓.
mipatay
(kamu nu hulam：使之致死)
sizuma amanakasa mipatay tu kaketi i umah. 不要隨便打死田間的蜜蜂.
sakapatay
(kamu nu hulam：死因)
kinapatay
(kamu nu hulam：自殺)
amana ka kinapatay kita. 不要輕易自殺.
Don Boven
Don Boven nalecuhan i Kalamazoo, Michigan, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput.
nalecuhan i 3 bulad 6 demiad, 1925 a mihcaan, Don Boven, miunduay. (mapatay i 2011 a mihcaan)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw
nipaluma-insin
insin
thumb|GINKGOBAUM-2 銀杏
(俗名：白果樹、公孫樹、鴨掌樹、鴨腳子)
u siwkay nu nipaluma
mahtikay ku papah tabakiay a kilang. talakaw tina kilang. maka 25-40m ku talakaw. ihekalay a heci singangan ku "sangelacay a heci 白果".
matenes ku uzip tina kilang, cacay katukuh tulu malebut mihcaan ku uzip.thumb|Ginkgo biloba MacAbee BC
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
銀杏（學名：Ginkgo biloba），落葉喬木，壽命可達3000年以上. 又名公孫樹、鴨腳樹、鴨腳子等，其裸露的種子稱為白果. 屬裸子植物銀杏門唯一現存物種，和它同門的所有其他物種都已滅絕，因此被稱為植物界的「活化石」. 它被發現在化石追溯到2.7億年前. 銀杏原產於中國，現廣泛種植於全世界，並被早期引入人類歷史. 它有多種用途，可作為傳統醫學用途和食物.
Ginkgo biloba, commonly known as ginkgo or gingko (both pronounced /ˈɡɪŋkoʊ/), also known as the ginkgo tree or the maidenhair tree, is the only living species in the division Ginkgophyta, all others being extinct. It is found in fossils dating back 270 million years. Native to China, the tree is widely cultivated, and was cultivated early in human history. It has various uses in traditional medicine and as a source of food. The genus name Ginkgo is regarded as a misspelling of the Japanese gin kyo, "silver apricot".
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p258
http://plant.tesri.gov.tw/plant100/WebPlantDetail.aspx?tno=202001010 銀杏
應紹舜 台灣高等植物彩色圖誌 1.銀杏 p19 民88年11月30日增訂二版
邱年永等著 原色臺灣藥用植物圖鑑(4)23銀杏 p24 台北南天書局
鄭武燦 編著 台灣植物圖鑑 上冊 0527銀杏 p264 國立編譯館 主編
臺灣藥用植物資源名錄 行政院衛生署中醫藥委員會 編 銀杏 92年10月 73頁
kakuniza:nipaluma
Matabalay
u sulit nu Hulam
榮安部落
u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Matabalay. u kasalumaluma’ nu Matabalay sa, 142 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 380 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 283 ku tademaw, pakalatu 74%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 97 ku tademaw, pakalatu 26%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 71%, Saysia(SaySiyat) 1%, Pangcha(Amis) 2%.
u Tayan(Tayal) a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Saysia, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Tuba
thumb|Fuxing (Taoyuan)
Tuba
u sulit nu Hulam: 大窩部落
u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tuba. u kasalumaluma’ nu Tuba sa, 55 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 163 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 10 ku tademaw, pakalatu 6%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 153 ku tademaw, pakalatu 94%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 6%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan(Tayal ) a niyazu' kuyni, uyzasa caay katuud ku Tayan a tademaw, Katuud ku Hulam mueneng itini.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Ciliksay
thumb|Chenggong
Ciliksay
u sulit nu Hulam: 麒麟部落
台東縣成功鎮.
在成功鎮的西南方三公里，海拔約100-150公尺，有個阿美族人稱為chishiyayan的小山坡，它也是一片海階台地連接著山麓前緣的緩坡.
麒麟遺址的發掘，使得台灣史前史確立了麒麟文化的存在，而麒麟文化又僅見於台灣東海岸，可說是東部重要的文化寶藏. 目前遺址南段已被闢為魚池，雖魚池隨後又廢棄不用，但遺址已遭受破壞，無法彌補了.
1963年，一位奧地利籍的民族學家鮑克蘭女士（Inez de Beanclair）首先發現這個遺址，轉告宋文薰先生前往調查. 1967年地主在掘土做香蕉園時又挖出大量巨石，並有一具清晰可辨的石人像. 由於遺址即將被破壞，而且遺跡現象非常可貴，宋教授火速來到麒麟發掘，獲得非常重要的材料.
而最重要的是找到了這些巨石構造的兩種原本型態. 第一種結構由各種不同單石圍成長方形，座落在面海的緩坡上，長軸方向大致是南北走向，長約十一公尺，寬度因被破壞而無法復原，地表所在的緩坡也被修平. 在構造物後方挖出一條排水溝，中間一塊板岩石板（好像是床）上面，放了一個小巧可愛的石像. 值得注意的是文化層少見有日常生活的陶器和石器，在其中一個立著單石的凹穴裡採取到木炭，經碳十四定年法鑑定出絕對年代是距今3060±280年.
第二種結構是用大塊人工打造及天然礫石堆疊成的石牆，石牆中有也有單石. 這些巨石結構無疑是某種建築物，但是從結構內出土的現象和遺物，考古學家推測並不是日常生活的居所，而極可能是宗教崇拜儀式的場所.
資料來源：http://twstudy.iis.sinica.edu.tw/preHistory/site_11.html
u siwkay nu niyzau'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Ciliksay. u kasalumaluma’ nu Ciliksay sa, 155 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 372 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 270 ku tademaw, pakalatu 73%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 69%, Paywan(Paiwan) 1%, zumazuma 3%.
tuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini. u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah itini. u zuma a tademaw sa u Paywan.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Kaw Sengmey
Kaw Sengmay 高勝美
Kaw Sengmay nalecuhan i 1969 a mihcaan 1 a bulad 27 a demiad. u Taywan Yincumincu Bunun mudadiway. namaala sakasepat Cinchiw kawlah sakapahay kanatal a kamu tatayna mudadiway.
siwkay niza
Kaw Sengmay sa, u 1990 a mihcaan a mudadiway nu Taywan, u singanganay a tademaw. namudadiw nu labii a tilibi iga a dadiw, sisa, singangan ciniza tu "Kaw walu". cina niza u Kaoshung sian Tayuan siang Bunun a tademaw. cyama niza pangkiw ku Hulam, pangkiw ku Yincumin, u kincal ciniza. itawya 18 a mihca ciniza, tayza midademec tu mudadiw, caay kakapah ku palaw niza, sisa, caay kaala tu kawlah. 1977 a mihcaan, i Kaoshung maala tu ku kawlah nu mudadiw a dademec. itiza i 華視 minanam tu mudadiw tusa a mihca. 1992 a mihcaan, maala ciniza tu sakasepat Kinchiu kawlah sakakapahay kanatal a kamu tatayna mudadiway a kawlah. namudadiw ciniza tu 青青河邊草, 啞妻, 三朵花, 望夫崖, 海鷗飛處彩雲飛 a dadiw.
Amilika a ngangan: Malas Kao
kanatal: Conghuaminko
binacadan: Bunun
nalecuhan a demiad: 1969.1.27
nalecuh a kakitizaan: Kaoshung sian Fonshan zhen
kawaw: mudadiway
kamu: Bunun, Hulam, Taywan
kakunizaan nu dadiw: Hulam a dadiw
sadadiw: inayi'
mulekal a mihcaan: 1986 a mihcaan
namakayniay a nasulitan nasakmuan atu natinengan
wikipayke-高勝美
kakuniza:mudadiway nu Yincumin kakuniza:tademaw kakuniza:Yincumin kakuniza:2018-tusa
tapiingay
(u kamu nu hulam sa: 旁邊)
Pakala’ac
Pakala’ac
u sulit nu Hulam: 瑞興部落
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 150 ku tademaw, pakalatu 32%.
瑞和村的阿美族大部分住在瑞興聚落,大都是日治時期遷來的. 光復之後,因原地常發生水患,居民會議決定出錢合資買下鐵道與公路以西為新社地,而將原地開闢成水田. 民國52年3月11日改為「大埔」,保有原聚落的社名;到了57年10月1日瑞和村成立,鄉公所將部落改為「瑞興」. 但阿美族稱此地「Pakala'ac」,仍然能流通使用. 此地的阿美族以恆春系潘姓家族居多,他們是於清末日治初期由恆春沿海海岸北上而來,初居馬蘭,再遷到今天的瑞興.
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis)64%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 3%.
u niyazu’ nu Pangcah(Amis)
katuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu'. u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun). yadah ku cidekay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Aylik•kael
縮圖|Aylik•kael (艾瑞·卡爾) Eric Carle,1929 mihcaan enemay a bulad tusa a bataan izaw ku lima a demiad.
kakiliman
Aylik·kael(Eric Carle,1929 mihcaan enemay a bulad tusa a bataan izaw ku lima a demiad), nu Amuhuwan a nipisangaan atu malamigiwkaay atu u wawa a sikulitay a cudad atu nu wawa tu a sapicudad.
u sakasenengan tu ku ni pisangaan nu heni tu u kukit atu sapadepi a “mangalay tu ku babayuh”, tangasa 2014 mihcaan, enemay a bataan tu kuni palalucek tu kamu, i tini i kitaki makaala tu tuluay a malebut izaw ku waluay a lasubu nu cudad kuni pacakayan. namakayta 1969 mihcaan, makaala tu nipisulit pituway a cudad, i 2003 mihcaan makaala luola·yingesi·huaidejiang “u nipadahkal nida tu sulit nu wawa a cudad”.
(u kamu nu Hulam:艾瑞·卡爾（Eric Carle、1929年6月25日－2021年5月23日），美國設計師、插畫家、兒童繪本作家和兒童文學作家. 他最有名的作品是他用拼貼技法創作的《好餓的毛毛蟲》，截至2014年，已經被翻譯成超過60種語言，並在世界各地售出3千8百萬本. 自從1969年以來，他已經創作超過70本書籍，由於對美國兒童文學貢獻，在2003年贏得了蘿拉·英格斯·懷德獎)
mangalay tu ku babayuh
u Aylik kael tungusay a cudad, 2008 a mihcaan i Amuhuwan u nikulitan makaala tu lima a bataan ku sapaadih tu kakawaw, 《mangalay tu ku babayuh》u sakanamuhan nu tademaw kina sikulitay a cudad,  《mangalay tu ku babayuh》izaw tu ku sepat a bataan izaw ku pituay a kamu tu nipatahkal, mamen nu kitakit mangasiw tu tuluay a malebut a emang, tanengay aadihan nu tuluay atu enemay a wawa kina cudad.
sipataayaw pasubana
u Aylik kael a sipataayaw pasubanaay a cudad, tanengay nu minanamay tu nu Amuhuwanay a kukit、mahida atu sulit nu wawa a sapiadih. kina cudad han tu izaw ku yadahay a kulit, sakaida pabaluhay naicelangan mitelad tu sapibelih.
kalulumenian a tumay sikulitay a cudad
malecacatay kina tuluay a cudad nu sikulitay a cudad, izaw ku kalulumenian a tumay, kalulumenian a tumay, u canan ku adihen nisu? tumay, u canan ku matengilay? tumay, u canan ku adihen nisu? nu Amuhuwan Bill Martin Jr. sa kasenengan a kungku, patungus tu Aylik kael a kulit.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung kakuniza:tademaw
Peter Mutharika
bulad demiad, Peter Mutharika, u misingkiway. 1940 a mihca nalecuhan
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malawi ayza sa ci Peter Mutharika, micakat a demiad sa i 2014 a mihca 5 bulad 31 demiad.
padaicaw
縮圖|padaicaw(燕子)
padaicaw (燕子)
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【mitesekay a ngangan】Passeriformes
【別名】馬丁燕；玄鳥
【tada ngangan】ma-ding yan, suan niao
【英名】swallow
【igu a ngangan】swallow
界 門 綱 目
salaedan cacumudan udip mata
界：動物界 Animalia
kasasumay (界): kasazumaay aadupan (動物界) Animalia
目：雀形目 Architaeniogloss
mata (目): mata padaicawan a mataan (雀形目) Architaeniogloss
samataan (科):samataan padaicaw (燕科)
屬：候鳥
tungusay (屬): tungusay a ayam (候鳥)
種：雨燕、樓燕、家燕、金腰燕等
misiwkay (簡介)
燕科鳥類的通稱. 益鳥. 體型小巧，兩翅尖長，尾羽平展時呈叉狀，飛行時捕食昆蟲. 世界各地都有分布.
padaicaw a ayaman han kuni pangangan. kapahay a ayawman. adidi ku udip, sadicem sa ku sakubad, banuhan nu kikul malecad mahida malalibetay, bahuy sa midakeptu tu cilekay. kitakit idaw namin ku padaicaw kitidaan.
中國有九種，如家燕夏季遍布各地，在建築物的屋檐下築巢，秋冬季節飛往南方.
Cung-guo (中國) idaw ku siwaay a kakenisan nu ayaman, mahida u lumaay a padaicaw i lalud mamin ku niyaduan, itinisa i lumaluman nu saliningan asidibu, balangbangan han pasaydatu i timul mubahel.
kaliwasak nu kitidaan (分布區域)
主要分布在亞洲東南部、非洲北部和東部、歐洲大部份地區.
maliwasak ku padaicaw i nutimulwalian nu Ya-cuo, nuamisan atu nuwalian nu Fey-cuo, atu O-cuo.
aadihan (外觀)
特徵額、喉栗色，且侵入胸部，胸具不完整的黑色橫帶，下體餘部白無條紋，上體餘部均為輝藍黑色.
wayway nu dais, takulaw han kala lumenian ku sumanah nu kulit, micumud i baluwang, baluwan han caay ka silud ku lumeni’ nu mabalatay a sasulitan, sasa nu udipan han inai ku kulit nu sanglac, pabaw han u kala sumisumilawan lumeni’ ku kulit.
燕子體小型，體長130～180毫米. 翅尖長，尾叉形. 背羽大都輝藍黑色，因此，古時把它叫做玄鳥. 翅尖長善飛，嘴短弱，嘴裂寬，為典型食蟲鳥類的嘴型. 腳短小而爪較強.
padaicaw adidi ku udip, tanayu’ ku udip cacay a lasubu tulu a bataan~ cacay a lasubu walu a bataan a haomi. masadicem ku sakubad, malalibed ku wayway nu kikul. kulul nu banuh han u sumilaway lumeniay ku kulit, sisa, sumamaday a tademaw pangangan han tu suan-niao (玄鳥). sadicemsa ku sakubad matineng mubahel, sangucud han apuyu’, macebal ku laway, u tada mukanay tu cilekaya nu ayaman a laway. apuyu ku kuku’ icelang ku kanus.
世界有20種，中國有4種，其中以家燕和金腰燕等比較常見. 家燕前腰栗紅色，後胸有不整齊橫帶，腹部乳白色.
kitakit han idaw ku tusa a bataan ku padaicaw nu kakenisan, Cung-guo (中國) idaw ku sepat a kakenisan, u lumaay a padaicaw atu cin-yao padaiycaw ku maadihay numita. lumaay a padaicaw nuayawan a tatelecan han kala lumenian ku sumanah ku kulit, nikudan nu baluwan idaw ku caaya kasilud nu mabalatay nu kulitan, u bilihan mahida u buling nu sanglacay ku kulit.
ziday
(u kamu nu hulam sa : 時代;介來詞)
padaicaw
(繁殖)
padaicaw han itini i sepatay ~ pituay a buladan mikilim tu damud, banuh, kuntuy, idaw henay ku papahan. masa kaysing ku sangan nu dibu. tu mihmihcaan tusa’sa ku dibu, i limaay~enemay a bulad atu enemay a bulad katukuh tu pituay a bulad. 縮圖|u ti’kuk ni padaicaw (燕子的蛋) 每窩產卵4～6枚. 第二窩少些，為2～5枚. 卵乳白色. 雌雄共同孵卵. 14～15天幼鳥出殼，親鳥共同飼餵.
kasidibuan han sepat~enem sa ku nu cacaya a dibu nu tiku’k. sakatusa a dibuan mawada’ atudi, tusa ~lima a ti’kukan. sanglacay ku kulit nu ti’kuk. masasudiput talacawaan mititi’ tu ti’kuk. sabaw tu sepat~sabaw tu lima a demiad matiti’ tu ku ayam, mapulung taleacawan a pahabay tu wawa.
雛鳥約20天出飛，再餵5～6天，就可自己取食. 食物均為昆蟲.
wawa nu ayaman tusa a bataan mubaheltu, pakanan naca tu lima~enem a demiad, cinida satu kumin kilimay tu kakanen. u cilekay namin ku kaneng nuheni.
sakauip (生態)
生態多見於居民點附近的空中、建築物、電線上等. 耐飛，覓食和營巢時來回不停，往往在飛行時伴隨發出噝噝聲.
kaudipan nu padaicaw itinitu i liwliw nu tademawan a mabahel, lumulumaan, telaytelayan. icelang mubahel, mikilim tu kakanen atu misadibu sa caay pisengal mabahel, mabahel satu masuni tu “sese” sananay a sunian.
尋食時，一面飛行一面張著嘴把飛蟲迎入嘴內. 以小型昆蟲為食.
3-8 月繁殖，巢築於屋檐下或橫樑上，用泥土混和稻草、羽毛構成半碗狀，內墊細草根和羽毛，雌雄二鳥契約用唾液粘結而成.
tulu ~walu a buladan asidibu siti’kuk, isasa nu salining atu salili sidibu, u lala’ atu damud, banuh misangan tu mahida u pangkiway nu kaysing ku sangan, ilabu han u adidiay nu damud atu banuh, taleacawan u supa’ ku sapaduhepic nuheni misangan tu dibu.
kizay a imi (經濟意義)
燕子是人類的益鳥. 當秋風蕭瑟、樹葉飄零時，燕子成群地向南方飛去，到了第二年春暖花開、柳枝發芽的時候，它們又飛回原來生活過的地方.
padaicaw u tademaw nu kapahay a ayaman. balangbangan satu, kahetikantu nu papah, masakaput namin ku padaicaw pasayda i timulan mubahel, katukuh tu sakatusa a sadingsing nu kacebalan nu baluwan, patic han mulangaw tu mangduay a papah sa, taluma satu ku padaicaw tu nalumaan nuheni.
picidekan nu kapah (特點)
「年年此時燕歸來」. 早在幾千年前，人們就知道燕子秋去春回的飛遷規律.
“mihmihcaan talumasa ku padaicaw”. numukasi henay a mihcaan, matinengtu ku tademaw tu padaicaw ka balangbangan han tayda i timul mabahel sadingsing han tayniac itini malimad u kawaw nuheni kuyda.
salabiysa malimad mubahel ku padaicaw, picidekan nu kasapian nu bali han micidek kuni kalamkam talakaw kunipibahelan, demiad han pahanhan mikilim tu kakanen.
燕子在冬天來臨之前的秋季，它們總要進行每年一度的長途旅行——成群結隊地由北方飛向遙遠的南方，去那裡享受溫暖的陽光和濕潤的天氣，而將嚴冬的冰霜和凜冽的寒風留給了從不南飛過冬的山雀、松雞和雷鳥.
padaicaw itini i ayawan nu kasienswan a balangbangan nu demiadan, kanca mabahel kunuhini tu mabataday nu mihmihcan miliwku. masakaput namaka amis pasayda i mabataday nu timula mubahel, tayda mikidadiheku tu cilal atu masengetay nu demiadan, hatidaay tu anika sisuleda atu  sienawan sipabeli tu caaya pibahel nu shang-cue (山雀)，song-ji (松雞) atu ley-niao (雷鳥).
padaicaw nu ayaman han “mihinangay nu binacadan” (燕子是鳥類家族中的遊牧民族)
家燕還有著驚人的記憶力，無論遷飛多遠，哪怕隔著千山萬水，它們也能夠靠著自己驚人的記憶力返回故鄉.
lumaay a padaicaw micidek ku kapah nu tangah, anu hacican kuni kabatad nuni bahelan, anu hacicatu kunika batadan mubahel, matineng tu kunuheni tu sakataluma nuheni.
家燕返回家鄉後，頭一件「大事」便是雌鳥和雄鳥共同建造自己的家園，有時補補舊巢，有時建一個新的巢穴.
katukuh sa iluma, sayaway nu kawaw nuhenisa, misangan tu kaledabuan nuheni, misumad tu malumanay a dibu, alahican patideng tu baluhay a dadibuan.
padaicaw a cudad (燕子的哲學)
燕子似乎清楚地懂得，人類是既不能離他們太近，又不能離他們太遠的一族.
所有的鳥共同特點都是怕人，它們將巢築在大樹和深山之中，以免遭到人類襲擊.
hamin nu ayaman matalaw namin tu tademaw, nika sidibuan han itida namin i tabakiay a kilangan atu buyubuyuan, matalaw taydan nu tademaw midebung.
kababenisan (分類)
中國燕子種類繁多，只有金絲燕、針尾雨燕和白腰雨燕才產燕窩. 猶以金絲燕窩最為名貴. 燕子，分為雨燕、樓燕、家燕、岩燕等種類.
Cung-guo nu padaicawan yadah ku kasidumaan, uyda u jin-si-yan, zhenwei-yuyan atu bai-yao-yuyan idaw ku yanwo. micidek ku jin-si-yanwo a matekes. padaicaw, idaw ku yuyan, lou-yan, jiayan, yanyan a padaicawan.
cin-yao padaiycaw (金腰燕)
金腰燕體形似家燕,但稍大些. 此種燕腰部栗黃,非常明顯奪目，下體有細小黑紋，易與家燕相區別. 習性亦與家燕相似，但大都棲息于山地村落間.
Cin-yao padaiycaw (金腰燕) udip nida mahida u lumaay a padaiycaw, tabaki atudi. nina padaicaw han nu tatelecan idaw ku lawlawan nu kulit, katinengan numita miadih, isasa idaw ku adidiay nu lumeniay a kulitan, uyda u kulit ku sakatineng numita miadih. sakaudip nuheni atu lumaay a padaicaw malecad ku kakawaw, nika itida sa namin maledabu i umaumah han atu niyaduan.
燕是典型的遷徙鳥. 繁殖結束後，幼鳥仍跟隨成鳥活動，並逐漸集成大群，在第一次寒潮到來前南遷越冬.
padaicaw han u hina limaday a ayaman. mamin satu matiti’ tu wawa, mikilultu ku wawa a ayaman tu babalaki milihida sikawaw, sa hamaw satu masakaput, itini i sakinacacay nu sienaw han malimad kunuheni pasayni i timul mabahel mikida dihku.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (資料來源)
燕子：https://www.easyatm.com.tw/wiki/%E7%87%95%E5%AD%90 kakuniza:Habayiing
ngangan nu Puyuma-Paelavang
ngangan
Paelavang
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
nu Yin-tu henhe hananay a sauwac
縮圖|400x400px|Hen-he ina Hen-he(恆河) hananay a sauwac nu Yin-tu(印度), mala nu sinsiyaay sakahemekan i nikaudipan, i mahida sa muenengay nu micapiyay i tida nu binawlan u sasaidaan sakaudip i paydemiadan, nu kiwkayay nu Yin-tu sa idawaca ku nipangangan tu dungiay tu Hen-he hananay nipatideng, imahida sa cayay kalecad nu kenis atu nu Hungtiay a kakitidaan patideng i tukusan nu Henhe hananay a sauwac, i 2007 a mihcaan ina henhe idaw ku nipatinsuan tu pasakamu u pihacengay a mauningay sipangangan,lalima ku matunganganay ilabu ku henhe mapatudu. itida i Walanasi hananay a kenis nipikingsaan sa, nikacamulan tu sakaidaw nu tepil a cilekay, malakuwit mikiyadah tunu cenhuay tu nipisulul makaala tu cacay alasubu kunikala tu kayadah, u nika uningan caay kau tademaw dada ku malawilaway tu imelang, nikaudipan nu buting i Henhe a sauwac sa makaala tu cacay a lasubu idaw ku sepat a bataan kuni ka yadah, pasu nu dumaay siwa a bataan kayadah nu matinengay muculil a tuudtuud atu ya singanganay a tunu’ kalihanawan a malawpes. nika a misadimel maysakapah tu Henhe a sauwacan sa u sakahenulan a kawaw kuyda sa, sibalucu ku nipalumata, zayhan u mamikuwanay tada maanub misabana tu kalisiw, pasucaay kataneng ku nutinengay, nu makay kiwkayay a nipicunus tu sangaay nu balucu a miedap tu sasakapahan nu kakitidaan sa, nayay kanahatu idaw sa cay tu kataneng a misumad tu lacusay a nina’ nu tademaw sisa kakayda satu caay pakalaheci a misakapah tu Henhe hananay a sauwac.
u nadipaan nu Yin-tu a kanatalay a lalangawan sa yadah ku kamu, ina henhe hananay a sauwac sa nukamu nu banyi Ganga atu nu Yigoay ya Come hananay sa malecaday ku imin, u sakasaan kasenun sa mapalitay sananay, mahini kalamkam kunipisilsil sa idaw ku nakamuwan kalamkam ku nipalit sa kasenun asa mutiaku pananukas a caay kaputun sananay,nu Hulamay a kamu sa nipabeli u henhe sa, u sakasaan dahdauc sananay a sauwac. inu ka Hulaman ya mifaseay nipasabalucu a pangangan u cing-cahe han, nika idaw henay ku nipangangan tu dumaay a nipanganga, tinaku ya ciyang-ciyahe, hen-ciyahe kunikayadah. 縮圖|406x406px|u caliway a tatungus nu Heng-he nu makay lalangawan a laylay sa, yadah ku tademaw nu Yin-tuay u sipalalutenga nu heni ina Hen-he sa namakay i Sicang hananay a kanatal
ya Sen-hu a taku saan, singangan tu Mapang-yuncu, nu Yin-tu a tademaw a nipangangan sa ya Nama-sehu sa,( Manasarowar ) sisa paybalucu nu sinziya u Senhe han. U nidatengan nu heni sa nipiceleman i nanum sa taneng mabanaw ku cumi nu tademaw sa ,idawaca ku dumaay nipawaswas tu abu’ nu nituduhanay a kudih i labu nu sauwac, micidek sa idaw ku nipibatung tu kudih atu babakahan pasunalimaan nu
musakawaway sibakah i sauwac, macacamul atu aadupan siduma sa mapalit, u nikahida sa sikangaay nu mapatayay sakatayda i tapuku a mapabaluhay a nikaudip sa knidatengan, hakya a matabal mahulak ku labades nu iayaw nikaudipan( Moksha ). Yadah ku sinziya taydaay itini a Hen-he sauwac milunguc tu sakangaay nu balucu, kakayda satu mudebung milamet tu udip atu mucelem tu balucu maydateng tu nikaydihan. Sisa namaykayni a nina’ caay tu kapaales u aidaan tunu tademaw a laylay i paydemiadan, ina Hen-he hananay sa katukuh aydasa
u nikauningan katukuh ayda nayay ku nika cunusan tu lamadacan, sisa sawsawni saan maycaliway ku mapaliday nu kudih atu uning, iayaw nu taydaay mibanaway tu udip, zayhan ina katuuday a nikaadihan sa caay katalaw mangaay amin ku balucu namapalamed i sauwac.namapauning kina sauwac sa mangalebmangaleb pihacengan tu, maetel tuku nikaudipan i paydemiadan nu binawlan, malawilaw tuku munengay i tapiingay makaala tu sepatay a yi kayadah nu tademaw. Nu tapiingay a kenis u babakahan atu nikayiyan a lacusay nu kubaay a nanum sa mamin sipibakah i Hen-he a sauwac, uduma kya mahidaay caayay ka dayum a maluminakay a tatuni’ atu nu kiwkayay ni alesan a tuudtuud sangaleb ku pihaceng nikasanek, caay tu pakadungdung ku muenengay a binawlan tu nika uningan, pasu nibakahan nu tademaway 縮圖|379x379像素|u sabalat nu Heng-he i demidemiadan tu nipauningan angtul tu caay tu pisulul ku saneng nu nanum,ahicaen mibanaw ahicaen mililuc, nikaidaw sa u imelang tu ku
naliwanan, nu kitakitay a gingku pasakamu sa tu nisausian, u Yin-tu hananay a tademaw sa nipalawpesan tu sakay paisingan a kalisiw sa
makaala tu palasubu idaw ku tuluan nu nikapulungan mihcaan kayadah, mapacudaday Nipikingkiwan sa u mapatuduay makaala tu waluay nikatatungduhan a tademaw nikaimelang atu micapi tu pangkiway nu mabelecay nu imelangay sa, nu nanumay nikauningan malalalit tu libung a sasasuayawan sa.
kakuniza:Buting Nukay
Peru
u Peru sa i labu nu Congnanmeico, itiza i 10 00 S, 76 00 W. u ahebal nu lala’ mapulung sa 1,285,216 km2, u ahebal nu lala'ay sa 1,279,996 km2, u ahebal nu nanumay sa 5,220 km2. hamin nu tademaw sa 30,741,062. kakalukan umah sa 18.80%, kilakilangan umah sa 53%, zumaay henay umah sa 28.20%.
tapang tusu nu kanatal(首都) u tapang tusu nu kanatal sa u Lima.
kakininan nu kanatal demiad(國家紀念日) kakining nu kanatal demiad sa 28 bulad 7 demiad.
Austria
thumb|u hata nu Austria (奥地利)|alt=Flag of Austria.svg thumb|Austria (奥地利) thumb|Austria (奥地利)Austria (奥地利)
Peru
tabakiay a tapang nu kanatal (元首) u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Pedro Pablo Kuczynski, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 7 bulad 28 demia. malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan.
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%A7%98%E9%B2%81.
Austria
u siwkay nu kanatal
u Austria sa ilabu nu Oco, itiza i 47 20 N, 13 20 E, u ahebal nu lala’ mapulung sa 83,871 km2, u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 82,445 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,426 km2, hamin nu tademawan sa izaw ku 8,902,600 (2020). kakalukan umah sa 38.40%, kilakilangan umah sa 47.20%, zumaay henay umah sa 14.40%.thumb
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Vienna (維也納).
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
秘魯是聞名世界的古印加文化發祥地，文化事務原由秘魯國家文化局負責，
Austria
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 26 bulad 10 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Alexander Van der Bellen, micakat a demiad sa i 2017 a mihca 1 bulad 26 demiad.
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
Peru (Mi-Lu 秘魯) katinengan nu kitakit a Kuin-ciya (古印加) lalangawan nu sakalingatuan, lalangawan a kawaw, naw Peru (Mi-Lu 秘魯) kanatal lalangawan kusi kawaway,
Austria
u hata (國旗)
奧地利共和國，通稱奧地利，奧地利的德文名稱源自古高地德語，即是-東方的邊藩. 另一個可能是該名源自一座山的當地稱呼，斯洛維尼亞語「Ostravica」(意即「尖峰」)，因為山脈兩面都十分陡峭. 奧地利的中文譯名就是由德文名稱音譯過來.
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
tusa a malebut cacay a batan (2010) a mihcaan pitu a bulad sabaw tu sepad a demiad, Peru (Mi-Lu 秘魯) kuohu misulul tinakawawan patideng tu lalangawan a kakuliyan, situngus mikuwan tu kanatal a puwukun (博物館), palahuday tu binawlan a tilibi atu kanatal a lalangawan ka kinkiwan a kakulian.
Austria
u hata (國旗)
u Austria kapulungan nu binacadan a kanatal, sipangangan han tu Austria han, sipakay nu Gemany a ulic ya kasumamadan talakaway a kakitidaan nikalingat, u sakasaan sa nu walianay a liwliway a binacadan. u ya masadumaay a nipangangan sa hakay i sakaidaw nu buyu' a nipanganganan nu itidaay tu, u nu Slovenia (Sewuy-ya 斯洛維尼亞) a kamu sa (Ostravica a imin sa u tungduh nu buyu'), u diheb nu buyu' tada masalulu tu. ina Austria nu sipakay nu Gemany ku nibabelih nu hulamay.
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
秘魯首位文化部長，著名的人類學家和歷史學家胡安·馬丁·奧西奧在9月4日宣誓就職.
Austria
u hata (國旗)
是一個位於歐洲中部的內陸國，地勢西高東低，阿爾卑斯山貫穿奧地利的西部和南部，這使得奧地利成為著名的冬季運動勝地. 首都為座落於多瑙河邊的維也納. 其它主要城市包括薩爾斯堡、因斯布魯克、格拉茲和林茲等. 總面積約83879平方公里.
i na Austria ukakitidaan sa sanu European kaylabu nu tukus a kanatal, u nikalahaday a kitidaan sa nu timulan ku talakaway kawalian sa makasasa a nikalihida, ya Alps (Ae’lpise 阿爾卑斯) a buyu' sa kabesulan ku nutipan tu nu timulan a kenis, u nikahida sa malakasingangan tu sakay nu kasienawan palatlatan a tataydaan aca. sakatatanga han nu tuse sa ya i capiay niya Danube (Tonaw hananay a sauwac 多瑙河), ya Vienna (Wiyena 維也納). u masadumaay a tuse sa ya Salzburg (Sael-sepaw 薩爾斯堡), Innsbruck (Ingse-puluke 因斯布魯克), Graz (Kelace 格拉茲), atu Linz (Lingce 林茲) kayada. u nikaahebalan kaala tu 83,879 km2.
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
Peru (Mi-Lu 秘魯) sayaway nu sakakaay nu lalangawan, u matinengay mikinkiw tunu tademawan atu likisi amikinkiway a tademaw ci Hu-an.Ma-tin.Auo-si-auo (胡安.馬丁.奧西奧) itini i siwa a bulad sepat a demiad a mihapu patideng.
秘魯文化主要來源於印第安和西班牙傳統，但也被非洲、亞洲和歐洲族群影響.
Austria
u hata (國旗)
奧地利是當今世界最富裕的國家之一，2012年的人均國民生產總值達到46,330美元. 奧地利的市場經濟發達，人民生活水準較高. 同時奧地利的工農業都比較發達. 奧地利的官方語言是德語，口語使用上德意志語的多種方言. 奧地利的德語標準與德國使用的德語標準也有一些區別. 根據考古發現，奧地利在舊石器時代已經有人類活動.
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan angangan sakatayni i In-ti-an (印第安) atu Spain (西班牙) a laylay, nika mahiya nu Africa (非洲), Asia (亞洲) atu Europe (歐洲) a binacadan kangadahan.
Austria
u hata (國旗)
ina Austria a kanatal sa katinengan u malasakakitaanay a kalahida nu cacay a kanatal, 2012 a mihcaan nu binawlan a nisapalalen sa, mapulung sakaidaw nu silacul makaala tu 46,330 a kalisiw nu Amuhuwan. u nu Austria sakay nu lalacalan a pakalisiway a kawaw sa kalabangbangan, nikaudip nu binawlan sa nutineng atu kulas talakaw amin. kutusi sa u sakay nu Austria a misamukingay atu malukay sa masamitesekay amin kalabangbangan. u masakamuay nu Austria sa u nu Gemanyay ku sasitudung, nu muwananay a nipahecian sa u nu Deutsche (Teyice 德意志) a kamu, kalayada hananay a masasiduma nu kenisay a kamu. sakay nu Austria nakamuan tu nu Gemany sasawantanan sa, masasiduma tu ku nikalecad idaw aca ku nu ngihaay kasumadan. sipakay masulitay tu nu nikingkiwan tu kamu sa, ina Austria i ti kasumamadan ya kalumanan a ziday nu ba’tuay ku sadikec tu sikayudip sa, idaw tu itini nu tademaw musacaliway.
奧地利產生過很多著名的作曲家，例如莫扎特、舒伯特等. 其他著名的奧地利人包括物納粹德國元首希特勒，精神分析學家弗洛伊德等.
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
秘魯早期的藝術可追溯至前印加文明的陶器、紡織品、首飾和雕塑.
Peru (Mi-Lu 秘魯) satabalay nu nalimaan (藝術) taneng talaayaw kunipiwadwad tu In-Ciya (印加) tu saka siwantan a kabing (陶器), nitenunan tu dikuc, kalin atu nituktukan tu cancanan a kulid.
Austria
u hata (國旗)
itini i Austria a kanatal sa sakasilacul tu kaidaw nu kasenenganay a musangaay tu datuk a taemaw, tinaku ya ci Moca-te, Supo-te. masasidumaay a kasinganganay nu Austria a tademaw pasuya nasuwiy nu Gemanyay a kanatal malatatapangan ci Site-le, atu ya mamikingkiway tu angil i cacudadanay a tademaw ci Foloyi-te.
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
印加人維持了這些工藝的製作，並在建築等領域取得較大的成就，其中包括馬丘比丘古城的興建.
Austria
u hata (國旗)
觀光業是奧地利經濟的重要產業，奧地利的遊客主要集中在夏季和冬季，峰值是二月和七月至八月. 在世界入境遊客數排名中，奧地利排名第12位，達2080萬人. 除了薩爾斯堡、維也納等城市之外，阿爾卑斯山的山地景觀也是奧地利重要的旅遊資源.
muliyaw
(u kamu nu hulam sa: 再一次)
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
巴洛克藝術是殖民時期的主要藝術，但在一定程度受到當地傳統的影響.
Austria
u hata (國旗)
由於奧地利為多山的地形，所以高山滑雪是一項突出的運動.
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
Paluo-ke' (巴洛克) a nalimaan a malimaday a zitayan nu angangan a nalimaan, nika itini sa mahiya tu nu niyaduay a laylay nu kangdahan.
Austria
u hata (國旗)
足球是奧地利的第一運動，國內的足球聯賽亦是奧地利最受歡迎的體育聯盟，維也納快速隊和奧地利維也納足球俱樂部是國內最為成功的兩隻球會，亦多次參與歐洲冠軍聯賽.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Giyava Gujya(Lin Mei Ling)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
napatizeng ni Tiway Sayiun kalisiw putiput(帝瓦伊撒耘基金會)
Austria
u hata (國旗)
u nikasaan nu Austria a kakitidaan sa u buyu ku yadahay, sisa u sakay nu talakaway saselican nu sulsuldaan sa, u sicidekay a sasilatlat nu tayniay a aidangan. mala nu mamitukuday tu mali  i Austria kuyni a sapilatlat, i kanatal sa nu masakaputay nu mamitukuday tu mali sa, u sakanamuhan a undu nu katuuday, i Wiyena ya kalamkammaya masakaputay nu mamitukuday tu mali, atu nu Wiyena mamitukuday a nikapulungan a masakaputay, mahtatusa i kanatal sa kalaidaw ku nikalekuan atu kasingangan i hekal, sakay nu i European a nipadademec tu nu icibang kinapinaay tu a situngus midademec.
奧地利的職業運動，除了足球還有奧地利冰球聯賽和奧地利籃球聯賽.
奧地利在清朝舊譯名為奧斯馬加（當時奧地利是奧匈帝國的一部分）. 光緒二十七年（1901年）清朝與奧斯馬加簽訂了《辛丑條約》. 總統是奧地利的國家元首，由每6年一次的全民選舉直接選出. 總統負責提名總理，總理通常是議會中最大黨派的領袖.
i na Austria sa kasumamadan i kahulamay, kalumanay a nipabelihan a pangangan sa u Ausema-ciya han, (i mahida sa i na Austria sa sanu ya Ausiyun masahungtyay a kanatalay a kakelidan). i nu kahulaman sa ya Kuwan-si hananay 27 a mihcaan (1901 mihcaan) u ya Cingcaw atu ya Ausema-ciya masasulit tu ya (Singco lice). u cungtung sanu Austria a kanatal, sipakay i payenem a mihcaan maysingkiw tu sikaala u katuuday nu binawlan ku misiwasiway tusikaydihan. u cungtung ku pasitungusay tu nu kanatalay ya satalakaway a mamikeliday tu sasikawaw nu tuudtuud, ina satalakaway a mamikeliday tu sasikawaw nu kanatal sa, sipakay i nu satabakiay nu tang hananay a tademaw ku sasitungus.
1. Hallstatt (Hasiwta-te 哈修塔特)
被稱作「世界最美麗小鎮」的哈修塔特，一開始其實是以鹽礦著名，當地居民長年也皆以採鹽維生. 在1997年被列為世界文化遺產. 小木屋是最常見的建築形式，背山面湖的方位，讓人睡醒就可以遠眺哈修塔特湖的全貌.
sipangangan nu i (kitakitay a salungayay a kenis) sa, ya Hallstatt han, nu nikalingatu sa, nau sicikah ku sakasingangan, i tidaay a binawlan sa mamin sikawaw tu piala tu cikah ku sakaudip. iti 1997 a mihcaan sa idaw ku masapasilac tu sakay kitakitay a mapangangan tu lalangawanay a naliwanan. ya masaadidingay a luma nu kilng a nipisangan a patideng misudikut tu buyu, nu ayawan ku banaw a kakitidaan,sikangaay anu mulekal sa taneng a kasenun asa misuayaw tu Hallstatt a nikabangcalan nu banaw.
2. Durnstein (Tolunsetan 杜倫斯坦)
u eneng nina Durnstein sa i Tonaw a sauwac icapi adada, ya badisusu’ a epahan kusakasingangan, kalatebanan a seci sa nipaliwanan a saliling sa, mala nu kitakitay a naliwanan a zaysan,. masulitay i likisi sa, i tukungnay nu buyu ya Mie’lke a kiwkay mapatideng i 1089 a mihcaan, ya Paloke hananay sa na i 1702 katukuh i 1736 a mihcaan a masanga, ilabu sa idaw ku nu cabengay a nikulitan, i sulul nu cudad sa sinidimud tu kayadah nu kalatebanan a seci nalimaanay a nipisulit, taneng a sasakamuen itini i kalebutan nu mihcaan nicaliwayan a palalekal a sikasi pangengaw tu.
3. Alpbach (A’lpiy-pahe 阿爾卑巴赫)
小木屋搭配上花團錦簇的陽台妝點，是阿爾卑巴赫典型給人的印象，也因此這裡也被人稱為「鮮花木屋的童話小鎮」. 阿爾卑巴赫夏天可以避暑，冬天可以滑雪，觀光客總是絡繹不絕.
4. Gmunden (Kemunten格蒙登)
說到陶瓷就一定會想到的陶瓷小鎮—格蒙登，格蒙登在古代早已是貴族與上流人士喜愛的避暑勝地，更有許多音樂家特意前往此地長居創作，像是人人皆知的音樂家莫札特，就在此地待了兩年之久.
anu maysakamu tu nu sakay dita’ay a nalimaan sa, makadateng aca tu
ya adidiay a kakitidaan u Gmunden hananay, i na niyadu’ sa i kasumamadan saku nu kakitaanay a tatungusan kalailayan a tademaw sakanamu han a sasa’pian a kakitidaan, uyni picidek idaw aca ku mamidatukay a tademaw tayni matenes a mueneng misabaluhay tu sasangaan tu kaydihan a datuk, mahida ya katinengan amin nu katuuday a mamidutukay ci Mocate hananay, itini mu’eneng sa makaala tu tusaay a demiadan.
5. Mayrhofen (Mayelhuhun 邁爾霍芬)
邁爾霍芬又稱「滑雪小鎮」是歐洲冬季滑雪勝地之一，更是音樂迷每年在雪山上舉辦音樂饗宴的聚集地. 邁爾霍芬位於奧地利北部和德國交界處的阿爾卑斯山脈間，整個小鎮便是由一座一座的小木屋建造而成.
ina Mayrhofen “saselic tu sulda a niyadu’”, i nu European kasienawan a hinataydaan a kakitidaan, micidek u kasanamuhan nu mitengilay tu datuk, i sulsuldaanay a nipapatengilan kasaupuan a kakitidaan. ina Maye’lhuhun aenengan sa itida nu Austria a kanatal kalaamisan, atu nu Gemanyay a kalalitinan a kenis, ya A’elpise a buyubuyuan, kahamin nu nikahida sa u nu ya adidingay a sacacacay sa a nipatideng a luma’.
6. Salcepaw 薩爾茨堡(Salzburg)
薩爾斯堡是奧地利歷史最悠久的城市，城市的建築風格以巴洛克為主. 學音樂的人肯定也知道，這裡可是音樂神童莫札特的出生地，指揮家赫伯特的故鄉，更是知名電影《真善美》的拍攝地，稱薩爾斯堡是一個「音樂小鎮」一點也不為過！
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Giyava Gujya(Lin Mei Ling)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
Mapalaway-Lubas
Austria
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Miku Kumud kakuniza:Buting Nukay
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Giyava Gujya(Lin Mei Ling)
u ngiha' namakay balucu'(心情記事)
nasulitan i 2017.9.28
Peru
Peru (Mi-Lu 秘魯) lalangawan 秘魯文化
這時宗教事物是藝術作品的主要描繪對象，當時大量興建的教堂和庫斯科畫派就是當中的代表.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Giyava Gujya(Lin Mei Ling)
u ngiha' namakay balucu'(心情記事)
sakamu sa ci Tuku, u patuduay a sapisalisinay a canacanan, amikilim namakay balucu' nu misu. (Toko 說祝禱師的法器需要自己去尋找)