cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Facebook
nu icuwaay angangana
napatideng sa u “thefacebook” ya ngangan namakayni i Amilika nu kawcung a micudaday ani patahekal tu micudaday atu sasing atu sapilinlaku tu sasulitan u kakitidaan nu labunu luma' “atu palemangay a sacudad” u sakasikadan a ngangan u “face book”. face book u micukaymasay u sulit a sapatubeli' sa, kapahenay patudud tu sasing,nisakacuduan tigami, nikulitan atu ngiha' nu pahusuay atu micukamasay a tademaw, atu musaupau tu kulit anu hicaen a pakilac amicukaymas  tu kakitizaan. 縮圖|patadeay mikawa nu katuuday. Facebook nai 2004amihcaan 2ay abulad 4ademiad ci make.cukepu atu i hahuay micuda a kaput ku patidengay.
Facebook u milabuay i sayawan sa naw Hhu sa amicudaday ku milabuay, nadikudan sa misatabaku ku heni patayda i pusetun a sayku tidaay a kapit nu micudaday micukaymas naming, pasu Cangcunten a kasenengan a cacudadan, Masenlikung a cacudadan, Niyu tabakiay a cacudadan Setanhu a tabakiay acacudadan sa.
duma sa haymaw sa miedap tu duma a tabakiay a cacudadan atu kawcung ku milabuay, mahida i sadikuday sa papilabu tu 13ay ku mihcaan a wawa atu balakiay a miyungay. ayda Facebook mikeda tu dumaay a misinsisay nu udip anu maedem ku 13 ku mihcaan nu wawa kiya taneng a micukaymas tu pangangan.
u micukaymasay kanca pangangan kiya taneng micukaymas tu Facebook, mamamin pangangan sa kapah ku heni misanga patideng tu nu udip a sapatucek, kiya miawuawu tu cabay malukapahay a cabay, patayda tu sasakamuen, kiya anu duma u micukaymasay anu paduma tu ngangan sa kasenun sa matineng tu lekakaw nu cacanan mapakatinengan.
dumasa micukaymasay kapah milabu tu malecaday mapulung naming ku cabay a maluyaluy, ina maliyaluyay pakaynin i kitidaan nu kakulian, cacudadan, atu duma ucayay kalecad a cacanan amu tulik.
laluma'an nu Tali
縮圖|u bayabay nu laluma'an nu Taliu kasahenulay a laluma'an ku laluma'an nu Tali nu kalikiday a nanum (Amilika a kamu: House Tully of the Riverrun) i bukebukelalan.
Facebook
nu icuwaay angangana
u micukaymasay taneng muwala tu cabay apacumud suwanisen amu tulik mikuwan, hinin “cabay mikuli” atu “kapahay a cabay” han, katukuh i 2020 amihcaan sakinacacay a puu' nu mihca, Facebook nu labu malakuwit ku tusa idaw ku enem a ike paudip tu micukaymasay a tademaw, uduma idaw ku siwaay a pasayntu caypalutatenga tu micukaymasay.
laluma'an nu Tali
u bayabay nu laluma'an nu Tali sa, u mudebutay a buting i sumilaway atu sumanahay a kulit.
Facebook
nu icuwaay angangana
katukuh 2012 amihcaan, Facebook tu mihmihca a sinilacul sa 180 a nisakaput a masaupuay “ PB”a cuda, kiyu tu 24 a tatukian idaw t uku 0.5 a sakaput masaupu kasenun sa macunus kalamkam, sausi` hannamin, Facebook tudedemiad patapabaway tu nikulita tulu a iku lima malebut nu emang ku nikulitan.
laluma'an nu Tali
u kamu nu Laluma'an nu Tali sa, u laluma'an, dungus, sakasipising.( Amilika a kamu: Family, Duty, Honors; kamu nu Hulam:家族,責任,榮譽) kakuniza:Padakaw Lami'
laylay nu laluma'an nu Tali
saayaway a laylay nu laluma'an nu Tali sa, malingatu i saayaway a tademaw hananay.
Facebook
u sapasubana' atu nipatideng
Facebook patideng i 2004 amihcaan, pasayni itademaw patideng tu palasit tu tatidengan, pakatineng tu Kitakit apaydang, mapatanektek ku nikatatied. namakayni i Facebook, u tademaw atu laluma`an masinanut kunikalalilaku, makaadih tu baluhay a sapakatelay, pasasuini tu nikaudip tu kungku.
laluma'an nu Tali
nidebengan nu laluma'an nu Takelian
caay kanamuh ku katuuday i bukebukelalaln tu mukeliday nu subasubalan sananay, u sala'cusay a mukeliday nida; kyu, manamuh ku katuuday nu bukebukelalan ku nisebengan nu laluma'an nu Takelian; sisa, i nudikudan nu niswbengan sa, pasidungus ci Ekun tu Eytemuy Tali, malamukeliday ci Eytemuy Tali nu Bukebukelalan.
Facebook
nitadasan a demiad “2003amihcaan－2004amihcaan”
縮圖|Facebook mapilungay mitadas atademaw ci Make.cukepu i 2005 amihcaan i Ha-hu tabakuay a cacudadan nu aenengan nu micudaday. Facebook mapulungay a patideng a tademaw ci Makek.cukek i 2005 amihcaan i Hahu a tabakiay a cacudadan nu aenengan nu micudaday ci Makek.cukek i Hahu a tabakiay a cacudadan micudad tu dayga itawyaay sa, i 2003 amihcaan 10abulad 28ademiad misulit tu cacay pangangan han “Facemash” a calaycayyay a sapikawaw, pakani i hahu nu cacudadan a sinbun “The Harvard Crimson”, “Facemash” namakayni nu cacudadan a macalaycayay anu sulutan tu sasing, yu tusa ku sasing pasasinteben papilien ku micukaymasay mutucek tu “masaaledahay” (hotter) a sasing. 縮圖|Facebook a nipatadas a sasangaan “takuliyaway masasikakuay a kulit u kasasuwanis”. maydih kuheni' a pakakapah tina sasaungayen, ci Cukepu micumud tunu Hahu a pitiya nu calaycay nu dadan, sa mikitusa tunu micudaday nu udipay a kakitidaan nu sacukcuk a sasing.
nika u dayga namakayni i 1980 a mihcaan nu teban idaw ku patata tu nu tatipeluk a sasing u kiyidaan nu cabaycabay a cuci. Yu pakatelay tu swpat a tatukian sa, “Facemash” tu calaycay a sapatideng nuka muhelup tu 450 a micumuday a labang, maminay a sasing u miadihay 22,000 kakatuud.
laluma'an nu Tali
Hoste Tali
u mukeliday nu laluma'an nu Tali.
Facebook
paydang tu binawlan “2005 amihcaan－2012 amihcaan”
2005 a mihcaan 9 a bulad 2 ay ademiad, ci Cukepu mucuduh patahekal tu Facebook nu kawcung a patideng tu calacay, sakamusa ukapahay a nidaten sa kilusatu “itawya , nu kawcung a Facebook a takusan amituki kiya kapah a mituki”.
2008 a mihcaan 6ay abulad 20 ay ademiad Facebook mucuduh i cungku tu madayumay a sulit, Hungkung nu utiih`ay a sulit atu Taywan malucekay a tuluay a kamu.
laluma'an nu Tali
Katelin Tali
u sakakaay a wawana ni Hoste Tali.
Laysa Tali
u sakatusa a wawana ni Hoste Tali.
Facebook
paydang tu binawlan “2005 amihcaan－2012 amihcaan”
2009a mihcaan 9ay abulad, Facebook mihapiw tu kalisiw sayaway misaliyut tacuwa sa.
laluma'an nu Tali
Eytemuy Tali
u sasabaay a wawa ni Hoste Tali, u aydaay a mukeliday nu laluma'an nu Tali i sililinay a luma' nu kalikiday a nanum i bukebukelalan.
Luslin Buley
u acawa ni Eytemuy Tali, sibili tu ayda.
Facebook
paydang tu binawlan “2005 amihcaan－2012 amihcaan”
i 2009 amihcaan nu dikudan, Facebook nikalikid nu kacakat. i 2010 amihcaan 3ay abulad 13ademiad, tawya a lipay micumuda i Facebook a tademaw malakuwit ku Google.
sayaway patelak mianin tu sapicumud sa “2013amihcaan－2015amihcaan”
2012 amihcaan，Facebook i kasaungay nu sinbun sa micumud tu cacay malecaday a pikikung nu cizu`.
laluma'an nu Tali
mikeliday a laluma'an
縮圖|u bayabay nu laluma'an nu Buley
Facebook
sayaway patelak mianin tu sapicumud sa “2013amihcaan－2015amihcaan”
2012amihcaan 8ay abulad 23ademiad，Facebook pakayni i iOS nikingkiwan a sapikawaw misumad, sumaden tu sapisulut tu cudad maadih ku sapikawaw, kiya pacakat tu sapikawaw kiyu kalamkam tu.
2013amihcaan 1ay abulad 15ademiad，Facebook mihapiw “sapidang a kulit kakiliman” a sapikawaw, winisapi kawaw pakayni i micukaymasay paini tu cacay “malucekay a sapatubeli`”, caytukahida naayaway musulut tu nipatideng tu calaycay yadah ku sapatatules nu belih.
laluma'an nu Tali
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
nasulitan ni Padakaw Lami'2020.
Facebook
sayaway patelak mianin tu sapicumud sa “2013amihcaan－2015amihcaan”
2014 amihcaan  4 abulad 4 ademiad，Facebook mihapiyu atu Amilika 19 a pala` nu kitidaan Kanatal nu mapulungay nu huing “National Association of Attorneys”makakadum, papatahekal tunu masakapahay atu nu babalaki nu udip asapikuwan tunu hekal a calacay tu sapikuwan a cudad tu cacanan a sapikakawaw tu sapakatineng.
2013 a mihcaan 4 a bulad 19 a demiad，Facebook musumas tu cizu, muwanij tu “F” a cizu nu landaway ku kulit nu sasa`, ya “F” a sulit nuwina atu laa`d nu lilis nu teban a laa`d a musukepen.
kalaepa nu lutuk
縮圖|kalaepa nu lutuk kalaepa nu lutuk (kamu nu Hulam: 艾草)
Facebook
nu tabakiay a kusi cizu nu ngangan “2020 a mihcaan”
2021 a mihcaan 10 a bulad 4 a demiad, u mikuliay nu nasakaputay Facebook calaycayyay patelac ku patucek, kiyu Facebook nu calaycay a dadan DNS hananay a sapicaliway mahedaw ku sapikiluku, kiyu Facebook nu sasaan a yadahay sapakabit tu sapatadu mapeci` tu pinaatatukiay.
kalaepa nu lutuk
kakiliman
kina lutuk u kalaepa taneng sapaiyuan atu salami'en a kalaepa han nu yincumin tu mihmihcan idaw tu ku langaw nida caay katalakaw ku langaw u mulaladay kya lami' nita masaupu ku salangawan sisa idaw tu ku aalan a milami' hatu ita sa madicemay ku papah nida u belih nu papah sa u salangacay ku kulit sibanuh ku papah nida a malecad musilsilay  ku nikasibalu nu heni kasumanamanahay ku kulit makudus ku heci  masakimulmul adidi'ay aca siba'nuh tu ku aangan atu pica' amim.
laluma'an nu Tali
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
kakuniza:dadiw nu sulda atu lamal
Facebook
micukaymasay
縮圖|[[:zh:哈佛學院|Ha-hu sa a tabakiay a cacudadan nu micudaday.]] 縮圖|u Ma-sen li-kung a cacudadan. sayaway, Facebook amituki nai Ha-hu sa a tabakiay a cacudadan nu micudaday, nudikuda tu tusaabulad sa, pataayaw misaahebal i Pusetun a kitidaan atu nu duma a dayga “ u Ma-sen li-kung a cacudadan” atu Setanhu a dayng cacudadan, Niwyi a dayga cacudadan, Sipay dayga atu nu dumaan singangannay a Cangcunten a cacudadan.
sakatusa a mihcaan, yadahay a cacudadan takusen namin patabu. Sadikuday i pala' nu hatidaay idaw ku dayga nu sapatucek a nutelay a sapatigami nu tademaw “ u .edu、ac.uk hatiniay” kapah naming amituki. sisa, i Facebook kapah patideng tu nu kawcung atu kusi nu siyakay a calaycay nu dadan.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
Apple a kusi
Ya-ma-sung a kusi
Google
Facebook
Facebook tungus nu belih
Twitter panganga
Facebook niyazu' nu tapang
Facebook tatidengan nu milangatay
Facebook patideng a tademaw
Wuy-luan
Amilika a Facebook
kakuniza:Sabak Nubu
kalaepa nu lutuk
nilacul
maniidaw i cawcaw i buwbuwan kani langaw, u sapaiyu nu yi-cu-min kina lutuk sa a nu adada' tu ku tangah anu maydih kapah sa u papah nu kalaepa atu tayu penecen patahkal tu kabi' tabuhan tu tu bawa mitabu tu tangah sakapahay a si patepi' i taangh sinikasusudan anu utiih ku  mata sa ya papah penecen patahekal tu  nanum yananum hantu kapah sipibanaw tu mata kiy atakela kuni piadih.
kina kalaepa han tu anu sangasipen mihuthut tu udipi kapah sapiuhtuht atu mahiwhiway tanen mibahbah tu cileki nulacusay iudi tu sasakapah tu udip (uzip) sisa anu calengd ku banges atu mapiyasay ku bili kapah amihudhud tu midanadang tu lacusay tu sasakangaay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Hana Ating
Wenifusin patideng tu sangan文藝復興建築
文藝復興(Renaissance)始於十五世紀的義大利佛羅倫斯(Florence),在這之前，歐洲的建築是充滿著尖塔、尖拱、肋拱、飛扶壁、與大面積彩色玻璃窗的哥德式(Gothic)風格.
Wenifusin (文藝復興) pipatasan i sabaw tu lima a seci a Itali (義大利) Fuoluolunse佛羅倫斯 (Florence), nuayawan nuyniyan, sanga nu O-cuo (歐洲) madicemay ku sangan nu tunduh, madicem ku mung, madicem ku cuked, mubahel ku kakapetan tu cabeng, atu ahebalay nu galasuan nu sasingalan a Keude a sangan (哥德式) (Gothic).
文藝復興建築的特色與風格 Wenifusin picidekan nu sangan atu wayway nipatidengan tu luma’
在十三世紀末，七次荒謬的十字軍東征終告結束，而中世紀貴族與騎士階層的影響力也漸漸衰退.
sabaw tu tulu a seci nu hedek, kina pitu ku patelacay nu sececun a hitay midebung hida satu mahedek, cuoseci siidaay atu malalid nu misubayuay a tademaw hamaw satu matadikud.
kilul sa haymaw satu kapah ku siakay, masumad tu ku siakay, kapah tu atudi kunikaudip nu kapahay a sikacu’, u picedekan nu kasinganganay a lumaan han ci Fuoluolunse (佛羅倫斯) ci Maydisi麥迪西 (Medici).
麥迪西家族主要是靠著銀行業與羊毛而致富，並在十五世紀時控制著有著共和體制的佛羅倫斯.
pisiwbayan nu luma’ nu heni han u giku atu banuh nu sidi ku sakasiidaan, itini i sabaw tu lima a secian mikuwan ku nuheni tu kapulungan a kawawan i Fuoluolunse (佛羅倫斯).
基於對藝術的素養及愛好，他們運用了強大的財富與權力去廣納並贊助知名的藝術家、建築師、雕刻家與相關學者，因此許多的人才聚集在佛羅倫斯.
kiwkay hantu malingatu misabana’ tu tademaw, mibabelih tu ku sinza mabidang tu, sisa nabalucuan pasayda tu i zenwen atu liklik tu nu kawaan.
人們開始懷念起古羅馬與希臘的一切，開始批評哥德式教堂的尖塔、尖拱、與不符合比例原則的建築技術，甚至認為那是不文明與野蠻的表現.
malingatu tu mabulah ku tademaw tu Kuluoma (古羅馬) atu Sila’ (希臘) malingatu tu musakamu tu Kedese’ kiwkay (哥德式教堂) a dicem, madicem ku panan’, caay kahida kunisangan sa, sakamusa caay ka hicahica u lunmua sa.
在繪畫上耶穌、聖母、天使、宗教上的聖人與其他的人物肖像，表情已經不再是像中世紀繪畫般的那樣僵硬與形式化.
itini pikulitan ci Yesu, Maliya, dungi, kiwkayay a siidaay a tademaw atu sasing aca nu tadeamaw, caay tu kahida naayaway nu cuoseci anikulitan ahebed atu masakakuay ku wayway.
此外背景也不再是單調的藍色、金色或是簡單的線條，透視法與構圖的巧妙運用，具有立體感與距離感的建築物及自然風光也融入畫中.
sisa kulit nu nikuda caay tu kaw sumilaway sa kululit, madayumay a kimkiman nu kulitan, taneng tu malatusa ku adingu atu sikaku tu lihalay tu mikulit, idaw tu ku sakay capi atu mibataday a nisangaan atu lihalaya a aidangan nu kakulitan.
在西元1414年，瑞士的修道院內發現於西元前一世紀羅馬建築師-維特魯維(Marcus Vitruvius Pollio)建築理論的手抄本，這對當時崇尚古典的文藝復興的藝術家而言，是一個非常重大的發現.
itini i cacay a malebut sepat a lasubu cacay a bataan idaw ku sepat a mihcaan, i Zuyse (瑞士) a siwtawyun maadih nuheni ku namaka siyun nu ayawan a sici nu Luoma patidengay tu luma’(羅馬建築師) ci Wite’luwi (維特魯維Marcus Vitruvius Pollio) nalimaan nida ni kulitan tu luma’, itawyaay sakaadihan nu kuden a wenihusin a nalimaan a tademaw, u satabakiay anikaadihan.
因此在文藝復興時期，建築學已經演變成一門重要的科學，裏面包含了幾何學、透視法、比例與對稱原則、繪圖、力學等綜合技術與理論.
itini i wenihusin a zitayan, sapisangaay tu luma’ nu angangan, ilabu hantu idaw ku cihesia, tuosefa, pili, atu sakalecad, mikulit, lisia atu pulung aca nu cacacudadan.
而建築師也不再是一般的工匠，就像是當時的藝術家一樣，受到人們與王公貴族的尊敬及推崇.
patidengay tu luma’ caay kaw misangaay a cacay tu luma’, mahida tu u nalimaan a tademaw tu ayda, kasikadan tu nu tademaw atu siidaay a tademaw.
相較於哥德式建築，文藝復興建築有著迥然不同的特色:1. 反對哥德式建築風格並回復古典風格:反對哥德式建築的高度無限提昇與過度採光，因此使得當時發展成熟的彩繪玻璃因而沒落.
mahida u sanga nu Kedese sangan, wenihusin sangan idaw ku caaya lalecad nu picidekan a sanga1.mibelin tu kedese nisangaan a wayway pataluma’ tu naayaway a sangan: mibelin tu kedese nisangaan tu talakaw atu takelal tu, sisa tada mapalekal tu u kulit nu galasu hida satu malawpes.
2. 講求比例、規律性、與對稱性: 使用圓規、直角器、與尺來繪，門窗的寬度與間隔講求等距離與規律性，而建築物的中心軸線兩側則是要求一致對稱性.
2. misakapah tu sakalecad, idaw ku aunziw, atu sakalecad: misakimulmul, patelek a dugu, saditek mikulit, ahebal nu sasingalan atu laa’d atu sakalecad, nisangaan tu teban i tapiingan idaw ku nipiyukiw tu sakaledadaw.
也因為建築物柱子的長度、屋頂的高度、門窗的距離等維持著一種固定比例關係，建築師會花上許多時間去詳細計算並繪製設計圖. 相對的哥德式建築就比較不講究這種比例關係，並不斷地修正與改變建築草圖以符合其結構上與設計上的需求.
3.圓形穹頂的運用:在古羅馬建築，或是在羅曼式建築，都可以看到圓形的穹頂. 因為結構上承重的限制，半圓形的穹頂可以說是幾乎消失，高聳的尖塔反而成為當時建築物頂部的主要特色.
3.makimulmulay a tunduh: sanga nu kuluoma, atu i Luomanse sangan, maadih namin numita ku makimulmulay a dungduh. nisangaan idaw ku pili’, pangkiway a makimulmulay inai’ tu maadih, masadicemay a talakaw malatawyaay a sangan nu kapicedekan.
4. kadimelan nu cuked (Order): mahida u Tuosekan a talakaw u pituay a mamulmulan nu patelekay, Duolike’se walu, Ayawniya siwa, Kelinsese’ atu fuhese’ cacay a bataan, itini nipadihpican, idaw ku Tuosekanse’ nu sapiay atu madayumay a hekal, nu sanga han tu masaniyadu’ tu ku sanga. Duolikese’ a sangan caay ka sadid adihan, u sakay sasa’ aca kuyda a sangan.
而第二層的柱子則是會配置著愛奧尼亞式，至於第三層則是會以柯林斯式或是複合式柱子為主. 羅馬競技場，每一層樓的柱子形式就是依循搭建上去的.
sakatusa tunduh a cuked idaw kunipacabay tu Ayawniyase’, sakatulu a tunduh u Kelinsese’ atu Fuhese’ a cukedan. kacacabi’an nu subayuan, tu tatuntunduhan a cuked u hida’ hananay kunipipatapabaw ku sangan.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
https://chiyuanchin.pixnet.net/blog/post/31179985-%E6%96%87%E8%97%9D%E5%BE%A9%E8%88%88%E5%BB%BA%E7%AF%89%E7%9A%84%E7%89%B9%E8%89%B2%E8%88%87%E9%A2%A8%E6%A0%BC kakuniza:Habayiing
Wikipitiya nu Sakizaya
kakuniza:Sabak Tutuy Wikipitiya nu Sakizaya hananay sa, u saayaway nu Taywan a binacadan.
pangingih
kuluki (tabakiay), pangingih (adidi'ay), kamu nu Hulam: 蟋蟀.
manamuh ku ayam(鳥) atu tulakuk(雞) mukan tu pangingih. mamin liseban nu pangingih ku nipaluma aku tu kubkub.
kagak kakuniza(科學分類)
salaedan(界)：動物界 Animalia(Amilika a sulit)
panan(門)：節肢動物門 Arthropoda(Amilika a sulit)
upiz(綱)：昆蟲綱 Insecta(Amilika a sulit)
mata(目)：直翅目 Orthoptera(Amilika a sulit)
sapamat(科)：蟋蟀科 Gryllidae(Amilika a sulit)thumb|300px|pangingih
siwkay nu pangingih
yadah ku ngangan nu pangingih, mukan ku pangingih tu lemangaway a kaway papah atu lamit. u la'cusay a cilekay sa ku mulukay(農人), mabitang ku malukay tu pangingih. tama(雄性) a pangingih sasuni' i maetulay(發情) a demiad. lumeniay kya kidu(身體).
thumb|African.field.cricket.arp
蟋蟀，又稱促織、蛐蛐兒、蟋蟀欸、蟀子....... 中國北方，有的地區，稱雄性蟋蟀為蛐蛐，雌性蟋蟀為油葫蘆.
pangihngih, cay ka cacay idaw hen kuduma a ngangang cu-ce-r,  pangihngih i, wawa nu pangihngih...sa. i amis nu Cung-kuo, pangangang ku tama a pangingih tu ci-ci, pangangang ku tayna a pangingih tu yu-hu-lu.
是直翅目昆蟲的一科.
u ce-ce-mu a cilkay.
mukan mingednged tu papah atu lamit uni palumaan tu silamitay, lacusay ku mahiniyai sa kumalukay. lumeniay atu takuliway, a kulit,utangh singawa, nudikudan  acepi’tabaki icelangay. hina sinsu ku tama,tusaay a sakubad macacabis tahekal kusuni, teban nu labii ku yadahay muculal,u masacacayai,  u luma cacay kubuhang cacay ku cilkay, maydih ku kasiwawa, uni u tama maydih tu tayna ma pulung  asi luma.
masasuni (發聲)
蟋蟀前腳關節略下方有耳鼓，這樣方便母蟋蟀聽到公蟋蟀的求偶鳴聲. 每種蟋蟀的鳴聲不盡相同. 牠們的叫聲代表溫度，雌蟲不發聲，俗稱三尾子. 全世界約有蟋蟀900多種，最普通的為「中華蟋蟀」，體長約20毫米. 年生一代.
pangingh nu ayaway a puhuh i sasa u tangla, sakangaay nu ulang pangingih kia makatengl tu tama nu pangingih a masuydih  sa.in na pangingih a ngiha cay amikalcad ku suni.yu miawaw kusuni dihku ,u tama cay kasuni, hinisa san-uyi-ce (tuluay a kikul). inakitakit idaw amin ku siwa a lasubu’ kayadah a pangingih caay amin kalecad, u maadihay tu a pangingih sa Cong-hua (中華) a pangingih, tananayaay a udip sa izaw ku tusa a bataan a haw-mi (毫米). cacay amihcaan a kinacacay mulecuh.
蟋蟀利用翅膀發聲，在蟋蟀右邊的翅膀上，有一個像锉樣的短刺，左邊的翅膀上，長有像刀一樣的硬棘. 左右兩翅一張一合，相互摩擦. 振動翅膀就可以發出悅耳的聲響.
u sakubad nu pangingih ku suni, ina pangingih i pabaw nu kawanan ku sakubad, mahida u sapiluslus tu madicemay a micucuk, i pabaw nu kawiliay a sakubad, mahida u masingaay a katini ku ceka. Kaaili atu kawanan kina tusaay a sakubad cebacebal sa, masakisakis sa. sabikbik ku sakubad sa masuni tu asuay tengilan a suni.
ina pangingh u tahekalay a suni cay kalecadcad ku ungpu, maydih pasubana’ tu imi, ilabi tu masuni tu tanuyuay a suni kya tamaay a pangingih patukuh tu dumaay a tama lacus micumud, maydih tu a cawa. anu tayniyay ikitidaan, patengl tu suni, satabaki han ku suni patukuh i ada sa.
一般在夏季的8月開始鳴叫，野外通常在20度時鳴叫得最歡，10月下旬氣候轉冷時即停止鳴叫.
katukuhan tu ku i lalud waluay a bulad kyu masuni, anu ihekalay tusa a bataan a du (度) sakanamuhan kya suni, katukuh i cacay a bataan a bulad sabaw tu lima a demiad kasinawan tu sa masateded ku suni.
蟋蟀利用翅膀發聲，在蟋蟀右邊的翅膀上，有一個像剉刀一樣的短刺，左邊的翅膀上，長有像刀一樣的硬刺. 左右兩翅一張一合，相互摩擦. 振動翅膀就可以發出悅耳的聲響.
pangingih   i sakubad a tahekal kusuni, kawanan nu pabaw nu sakubad mahida u sapilusalus a katini’ ku apuyu’ay madicemay, ipabaw nu kauyli ku sakubad,misengi tu atekakay a katini miceka.kawyli a tu kawanan cebalcebal sa ku sakubad ,ma.anu musaungay kya sakubad tahkal tu ku malacingay a suni.
此外，蟋蟀的鳴聲不同的音調、頻率能表達不同的意思，夜晚蟋蟀響亮的長節奏的鳴聲，既是警告別的同性禁止進入，又可求偶. 當有別的同性進入其領域內，它便威嚴而急促地鳴叫以示嚴正警告.
ina, pangingh yausuni cay kalecadcad ku umpu,  maydih pasubana’tui mi, labii tu ma suni kya pangingih  malacing  tanayu  ungpu nu suni a patengl ,mahida u pasubanaay tu ni kaydihan nida. a mana katayni micumud sa, mikilim tu acawa.. anu idaw ku malecaday kuheni nu sitayniyai a pangingih sa a micumud i kitidaan,maedes malings kalamkam  satu kuni piawaw nu suni, mipuluay kya cay picumud i tini sa,katukuh tu i lalud i waluway abulad  itawya malingatu  mudadiw ,atu miawaw,u ihekalay imahida sa 20 abataan u kasapian tu ku demiad,manamuh muwawa. samaydih,u cacay a bataan a bulad katukuh han  kasienawan tu ka pahanhan tu mudadiw i.
papahanhannan (棲息)
蟋蟀穴居，常棲息於地表、磚石下、土穴中、草叢間. 夜出活動. 雜食性，吃各種作物、樹苗、菜果等. 蟋蟀的某些行為可由特定的外部刺激所誘發.
mibuhang i lala’ tu kakitidaan muengen nu pangingih, i lala’, sasa nu batu’, labu nu buhang, i lutuklutukan ku papahanhanan. i teban nu labi midang. mukan tu tu’ud tu’ud a kakanan, luenglay a papah, u lami’ atu heci. masaduma ku wayway nu pangingih anu masaduma ku i hekal u sapakatineng.
蟋蟀生性孤僻，一般的情況都是獨立生活，絕不允許和別的蟋蟀住一起，因此，它們彼此之間不能容忍，一旦碰到一起，就會咬鬥起來. 但是雄蟲在交配時期也和另一個雌蟲居住在一起，一隻雄性蟋蟀可與多隻雌蟋蟀同居.
pangingih cay kasicabay sacacay sa ku nikaudip, cay kaydih mapulung tu dumaay a pangingih. sisa, uheni cayay kasasumelaw malpadang, anu lalitemuh tu kuhei, makakalat. nika, anu masasuydih ku heni tama masasungalay tu muengen tu tayna. cacacy kya tama nu pangingih kapah yadah ku tayna nu pangingih mapulung mueneng.
雄蟲築土穴與雌蟲同居. 喜棲息於蔭涼、土質疏鬆、較濕的環境中. 蟲口過於密集時，常自相殘殺. 並外出搜尋花生嫩莖葉和種子，運回穴內儲存，以供飼養初孵的若蟲. 初孵若蟲群居，數天后外出覓食，各自分別掘穴.
u tama atu tayna nu cilekay mapulung ku engen i lala’. pahanhan i sapiay, mamuniay a lala’, u masemetay a kitidaan. ina cilekay masaupu’ macacecel, sasupatay sa. taputah mikilim tu luengelay a papah a tusapal, culuen a misinga i labu nu lala’,pahabay tu makanillecuh a cilkay.ma pulung ku engn,pinay tu kudemi’ad kyu tahkal tu mikilim tu kakanan,nanazibun kuheni tu luma’.
(外型)
雌雄最明顯的區別在尾部的產卵器. 雌性個體較大，正後端有針孔狀或矛狀的產卵管裸出，連同臀部兩側的尾巴，乍一看像長著三隻尾巴，翅小，不會鳴叫.
u tayna maazih i  kikul u lalecuhan kuyza. tabaki ku udip nu tayna, yamenah sizinum makayza ku   lalecuhan aca madicem ku salecuh  i menah malalitin nu tusaay  ku kikul, azihen sa mahida u tuluay kya kikul, adidi ku sakubad, caykasuni.
雄蟲尾部沒有針狀產卵器，只有自臀尖向斜後方長出的兩隻尾巴，會鳴、善鬥，有互相殘殺現象.
tama nu pangingih massisu malalaw tu kakanan,sapacukel tu tanektekay a kakitizaan kyu sa nida tu taayna.
雄性蟋蟀相互格鬥是為了爭奪食物、鞏固自己的領地和占有雌性. 蟋蟀科Gryllidae和螽斯都是鳴蟲，但是只有雄的才會發出聲音，它是利用翅膀磨擦發聲的.
ina pangingih Gryllidae malecad tu pangingih ku cong-se (螽斯) masuniyai, nika, u tama ku satineay pasuni, uni issaisen ku  sakubad sisa masuni,
tu kakanen (作為食物)
Amilika Wey-se-kang-sin-ta-sia May-ti-sun-hun-siaw (University of Wisconsin-Madison) mihapiw tu baluhay a nginkiwan, u pangingih yadah ku tan-pay-ce sa, micunus tu kapahay a cilekay i labu nu tinai, maselap ku ilabu nu udip ku duka.
威斯康辛大學麥迪遜分校招募20名18歲至48歲的志願者，進行6週的早餐試驗，在頭2週以蟋蟀粉做成的鬆餅與奶昔當早餐，接下來2週讓志願者採用平時的飲食習慣，最後2週吃不含有蟋蟀的早餐，並於實驗3個階段中的相同時間點採集參與者的血液、糞便樣本.
Wey-se-kang-sin-ta-sia May-ti-sun-hun-siaw mikilim tu tusaay a bataan a tatemaw, sabaw walu a mihecaan~ sepatay idaw ku walu a mihecaan naudipan maydihay tayni. milihida kuheni tu enem a lipay tu mitanam tu sakalanam. inuayawwan tusaay a lipay sa mukan tu sananal u sun-pin atu nay-si nu pangingih a mi-hun. tulis sa tusaay a lipay sa, uniyan tu ku kakana tu sakaudip. sadikuday nu tusaay a lipay caytu pukan tu sananal idaway ku pangingih. kinatulu henay miala tu idang atu tayi nu milihidaay i malecaden tu tuki, mikingkiw tu idang atu tayi, kinacacay pateban amialal tu idang atu tayi sa, pulung sa kinatulu.科學團隊分析志願者血液中的血糖、酵素與腫瘤壞死因子-α（TNF-α）濃度，並觀察糞便樣本中的微生物群體與發炎物質，發現志願者吃下蟋蟀後，與腸道健康相關的代謝酵素提升腸道益菌豐富程度增加，會引發憂鬱症與癌症的腫瘤壞死因子-α濃度減少.
ke-sia-tuwan-tuy-hun-si uidang nu mikawaway u sia -tang, -α（TNF-α）manguta ku idang,azihan ku tayi nu uy-sen-u pulunghan  ku lebawa.
azihen han kina mukane tu pangingih sa,u sakapahay tu kya tina’i tay-sia-siw-su-ti-sen. kapahay tu atina’i kapahay a cilekay sisa macunus,u imelangay tu yu-i-cen atu usinki sa unga u lacusay a imelang -α mawada’ ku nguta.斯杜爾（Valerie Stull）博士指出，蟋蟀是蛋白質、維生素、礦物質和健康脂肪的良好來源，目前需要透過更多研究，來確定哪些蟋蟀中的特定成分更有益健康.
Se-tu-el bo-se (Valerie Stull) saansa, tan-pay-ce nu pangingih,uy-sen-su, kuwan-u-ce atu sa kapahay u bangcalay a simal,sisa pisayadah tu ami  kingkiw, sapinang tina pangingih sa idaw ku sakapahay sakay udip ita.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:mauzipay kakuniza:cilekay kakuniza:Dungi Carrie
malasic
malasic(不孕症)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
wikipayke-不孕症
seneng-
seneng-
kasenengan很羨慕
maseneng佩服、羨慕
nikaseneng讚美
paseneng愛現（含驕傲之意）；講大話
pasenengay驕傲的
sipasenengen要用來炫耀
maseneng
maseneng(羨慕) kaku tu cacus ni Imi.
maseneng kaku tu katineng nu misu mapalaw.
maseneng(佩服) kaku tu icelang niza.
paseneng
paseneng(愛現) ci bineng tu zikuc niza.
matinetineng micudad amana paseneng.
pasenengay
Pasenengay(驕傲的) a tademaw u kabidangan nu cabay.
mabidang kaku milihiza tu pasenengay a tademaw.
namakay cuwaay a cudad:
malalikid
縮圖 malalikid(豐年祭)
paybihca pituay bulad katukuh I waluay a bulad u kalalikidan nu Sakizaya.
過程
ayaw nu pihabayan, taputah ku luma’ay mukan tu epah, tunuz, zikuz mibalidas, papah nu balidas sa sapibaluden tu habay sapatayza i pakayingan, dungec nu balidas kapah salami’en, a tulu ku kelit nu tunuz, pah, da’dac pazengen i panan, sapa halhal tu katayza nu mapalaway.
padungi’
tya alaen nu mapalaway kya tunuz sapa wadaen i sima padesay a lalabu nu luma’, usakasa tungusay padungi han nu Sakizaya ku pihini.
Dungi han kya Di’tu, tini milunguc tu sapihinum, sakazahkez, paicelang tu balucu’ na sipadesay a lalabu nu luma’. sazikuzay kapah tu malingatu malalikid.
palekalay tu naliman a misulit tu cudad 文藝復興
縮圖 sabaw lima a seci palekal tu kasumamadan misulitay tu nalimaan a cudad nu I’tali, sangalep ku nu hulelusis. u nisabaluhan a nisangan tu luma’ tahkal i hulelusis, ya nisangaan luma tu’ namakayda i lumases nu caay kalecad sangaan haymaw han kya nisang masumad misasengi tu nu kete a nisangan, inaayaw u misangay tu luma “ kasumamadan ‘’makabalucuan a nidaten. yasapisanga tu luma’ nu kasumamadan a luma nu tektek misabaluhay aca ku nananaman.
15世紀的義大利處於文藝復興時期，特別是佛羅倫斯. 新的建築風格在佛羅倫斯出現，與從羅馬式建築風格中緩慢演化出哥德式風格相異，建築師從過去的「黃金時代」中獲得靈感. 古代建築結構的學術方法被重新學習.
u liwan nu kasumamadan a nisangaan tu luma, sangalepen ku nu loma , maadih a dihen ku nu kasumaman a salungan , wyni u mikucungay namakayni nidateng ku sapasubana , yumahida sapalahet kya sitangahay pasayda tu i nu kasumamadan ku salungan.
古代建築遺蹟，特別是在羅馬，仍然顯示出古典風格，為藝術家提供了靈感，哲學當時也朝向古典風格發展.
malu nu angangan ku I’tali’ kya Oco nu palukes, nisangaan tu caay kalecad unu palukes maadih i hekal kya salungayay a luma , sangalepan i sisili kenis ( adihen ku sisilipalokehungke ). u salungayan a nisangan tu nisabaluhay nu kasumamada a luma i sabaw walu a seci atu sabaw siwa a seci i Loma maadih tu ihekal, Milan , tulin atu I’tali’ , nu kakitidan.
義大利則成為主要的歐洲中心的巴羅克式，不同的巴羅克式建築風格紛紛出現，特別是在西西里島（參見西西里巴羅克風格）. 新古典主義風格的建築在18世紀和19世紀開始出現在羅馬、米蘭、杜林與義大利各地.
malu nu angangan ku I’tali’ kya Oco nu palukes, nisangaan tu caay kalecad unu palukes maadih i hekal kya salungayay a luma , sangalepan i sisili kenis ( adihen ku sisilipalokehungke ). u salungayan a nisangan tu nisabaluhay nu kasumamada a luma i sabaw walu a seci atu sabaw siwa a seci i Loma maadih tu ihekal, Milan , tulin atu I’tali’ , nu kakitidaan.
19 seci i I’tali’ u nisangan a luma ihekal idaw ku tatabakiay a nisanga, pasu nu milan iymanuiylay tusase cang lang , u nu kasumamadanay i picakayan a panan i kitaki, mapalatit tu nu dumaay nisangaan tu luma’ , mahida u napuli ung pitu cang lang. lungtunay a bulintunghung acaculilan nu panan atu senpitepaw a cang lang.
義大利在20世紀也進行幾個重大工程，新藝術建築風格開始出現，在義大利則被稱為「自由」建築.
tatunga huwsise cui’ i huwsise a zitay mahida tu u sapalahat, hayni katukuh i 1940 a mihcaan a zitay, 1921 a mihcaan i I’tali’ patideng tu tabakiay sayaway u kalankanmay a dadan i kitaki palalitin tu milan atu walece a lae’d, u huyyate nu linketu yu tawya u satabakiay u misangaay tu kadideng i kitaki.
理性-法西斯主義在法西斯時代持續發展，一直持續到1940年代. 義大利在1921年建立了世界上第一條高速公路連結米蘭與瓦雷澤之間，而菲亞特的靈格托在當時是世界上最大的汽車製造廠.
u pinaay kya masadumay talakaway matatungdutay a luma’ i 1950 a mihcan atu 1960 a mihcan yadah tu ku tahkalay i kanatal kitidan, wida anganganan nu piayli matungdutay a lima atu tuliwilascata ( Torre Velasca ).
幾棟摩天大樓在1950年代與1960年代出現在全國各地，例如著名的皮埃利大廈與托雷維拉斯加塔（Torre Velasca）.
21 seci i I’tali’ maadih ku nisangaan tu luma’ i lucen nu milan u piadi han nu kitaki ‘’ micapi tu milin, i oco u satabakiay atu kahenulan piadihan a kitidaan. i 2015 a mihcaan u piadihan nu kitaki itini i milan, ya tuluay u baluhay micidek kya matatungdutay katalakaw a luma’ nu lo storto , ilcurvo atu il diritto , ya misaluma’ay tu luma’, namakayda nu duman a kanatal kuheni , ci cahahadite , cicisin atu tanialli’pisencinte
ku papisecien.
義大利在21世紀最顯著的建築物是羅鎮的米蘭國際展覽館（位於米蘭附近，是歐洲最大與最重要的展覽中心之一）. 而2015年世界博覽會也將在米蘭舉行，其中三棟新的摩天大樓為lo storto、il curvo與il diritto，它們將由外國建築師，如扎哈·哈迪德、磯崎新與丹尼爾·利貝甚金德來設計.
這也將是一個計畫或城市重劃，被稱為「城市生活「，在米蘭的西北部建造新的行人專用區、公園、綠地、湖泊與水道.
uyni akawaw tu nidatengan atu muliyaw aca tu tukayay misakapah tu tuse, panganga han sa ‘’u nu tukayay a maudip ‘’, i milan nu satip amisan misabaluhay misanga tu caculian nu tadebawan , piidangan , misakilang , misatebung , atu caculilan nu nanum a dadan kakuniza:Hana Ating
Hua-mu-lan
縮圖 Hua-Mu-lan (kamu nu Hulam: 花木蘭)
kakungkuan a kamu (劇情)
故事始於中國邊境的萬里長城. 以單于為首的匈奴攻破長城防線、入侵中國大陸的任何領地都燒殺擄掠，於是李將軍將這消息傳給皇帝希望能夠保護皇帝，皇帝要求李將軍保護他的所有子民，於是命令宰相賜福要求每位家家戶戶派一名男子入隊當兵，保衛中國與全城人民的安全並將匈奴大軍擊退.
lingatu nina kungku namaka Cun-kuo (中國) a Wan-li-cen-ce (萬里長城). ci San-e (單于) ku tatapangan nu Siong-nu (匈奴) debungan nuheni ku cengcen, debung nuheni ku Cunkuo talu (中國大陸) nu pinaay a niyaduan tuduhen nuheni mialaw mipatay tu tademaw, kyu ci Li gen-cun (李將軍) makatengi tina kawawan sakamuen nida ku Hun-ti (皇帝) mangalay midiput ci hung-ti (皇帝) an, hung-ti (皇帝) satu miyukiw ci Li gen-cun (李將軍)nan diputen ku binawlan a tademaw han, kyu miucul cinida i ciay-siam (宰相) Se-fuan (賜福) amiyukiw tu paylumaluma a tademaw papatahekal tu tatamaan micumud malahitay, mamidiput tu Cun-kuo (中國) atu binawlan nu sakalihalay, a demecen ku Cinnu (匈奴) a hitay.
在花家中的獨生女花木蘭是位聰明伶俐、體貼父親，但有些不符傳統女性形象的女孩.
iluma nu Huacia (花家) cacaya ku a wawa u tataynaan ci Hua-Mu-lan (花木蘭) sipunu’ay, matineng tu sakay babalaki, nika caaya kasa tataynaan ku wayway nida.
由於正值等待出嫁的年紀，木蘭的母親和祖母便請媒婆為木蘭帶來良好的姻緣，於是木蘭在母親即其好友幫忙之下梳妝打扮、穿上不習慣的端莊服裝去見媒婆，.
kasiacawa tu nu mihcaan, wina atu bai ni Hua-Mu-lan (花木蘭) mangalay maawdatu tu mamisiwkay tu sasaacawaan a tademaw pakakapah tu sasaacawaan, kyu ci Mu-lan (木蘭) itini i cinanida atu cabaya nina misakapah misabangcal, sidikuc tu caaya kaw kananaman nida a dikucan miadih tu mamisiwkaya a bai.
希望能夠讓媒婆給自己有個好印象好讓自己能找到一位好婆家，只是一隻蟋蟀跟隨（由木蘭的祖母給的，木蘭的祖母認為蟋蟀可以帶來好運）而導致一連串意外，.
mangalay papiadih tu mamisiwkaya a bai papiadih tu sakapahay a wayway kya makatapa tu kapahay a kakadabuwan, sisa idawtu ku cacaya a ba-ninih mikilul tu “ ni Mu-lan a bai anipabeliyan, saan ci bayi ni Mu-lan (木蘭) anu ladayen tu ku baninih kiya idaw ku kapah a wumin sa” sa tatulitulin sa ku bahal sananay a kawawan.
導致木蘭與媒婆鬧得不歡而散，也讓木蘭被媒婆大罵說為自己將來會給家族感到羞恥也為自己感到恥辱不已，在村民注視下失落地回到花家的木蘭對無法展現真實的自己感到難過. 在父親花弧安慰下讓她相當感到好點些.
sisa ci Mu-lan (木蘭) atu misiwkaya a bai caay kasasungaay kunuheni, sisa kaynah han nu misiwkaya a bai ci Mu-lan (木蘭) pakasikaday sakisu tu lalabu nu luma atu udiptu numalalumay caay ka sikad haw, malaw han nu niyaduay a tademaw mahicaay kiya cinida katukuh iluma' mahicaay kiya cinida kala sikadsikadan kalalaluluman. itini i ciamaan nida anipihinuman sapi' satu ku balucu nida.
這時宰相賜福帶著皇帝的聖旨進到村莊，宣布每個家庭必須派出一名男子當兵擊退匈奴，花家就被點到徵兵令接旨.
imahini satu ci Caising sefu (宰相賜福) alaen nida ku cudad nu hung-ti (皇帝) micumud  taynitu niyaduan, mihapu sa payluma’ an kanca a patahekal tu tatamaan a tademaw saka lahitay mamidemec tu Cinnu (匈奴), Huacia (花家) hantu mapatucuk idaw ku sakalahitay a cudadan.
花家唯一的男人─木蘭的父親花弧披掛上陣，由於花弧年事已高，為國家打了半輩子仗，腿部又有疾患也無法好好揮動家中的寶劍，認為父親將來從軍之途凶多吉少的木蘭請求父親別去戰場打仗.
luma' nu Hua (花家) u wama a cacay ku tatama nu luma' nuheni u wamaku sitatudungay a malahitay, ahican balakitu ci Hua-hu (花弧), napaayaw henay tu kanatal a malepacaw, u cepi’ nida caay kaw kapahay ahican kiya haw amikapet tu pana’ nu luma’, saan ci Mu-lan (木蘭) anu malahitay satu ciama nu maku anu mahicahica tui sa amana kisu katayda malahitay  malepacaw han.
父親說保衛家園、為國捐軀是他的榮耀也是死而無憾的事，但是木蘭認為比起榮耀，性命才是比較重要，結果木蘭被父親責罵管下悲痛的衝出庭院外，.
sakamusa ciama nida misebeng tu luma’, paayaw tu kanatal u kasenengan numaku anu mapatay kaku inayi tu ku sasimsimen numaku sa, nika ci Mu-lan (木蘭) saan u sakaseneng ku kapah haw, u udip ku sakae'timan haw, alawhan ci Mu-lan (木蘭) mapatay kaynahan nu yama nida malalum cinida besud satu tahekle.
maadih cinida tu babalaki nida pabalucu’ satu midayli tu wama nida alan nida ku tupel atu sakalahitay a cudad, i labii putun han nida ku tanayu’ nu bukes nida, misatahaw tu tatama a waywayan midayli tu wama nida mala hitay atu caay sakamuiy nida ku lumaay a tademaw meduk satu tayda malahitay.
由於女人扮成男裝從軍是欺騙軍隊行為就會被處刑，於是木蘭的雙親與祖母知道木蘭走後便哀求花家的列祖列宗保佑木蘭，花家的祖先們得知之後. .
於是派出讓花家其中一位祖先遭遇不幸而降職的守護龍木鬚召喚石龍找到木蘭並將她帶回來，但是木鬚不小心將石龍雕像給弄壞，為了挽回名譽重新獲得最高守護者地位的機會.
kyu patududan ku Huacia (花家) nu cacay a kakawsan nuni sawacuan nutaw mahetik ku buisay a mamidiputay ci mu-siu (木鬚) awdan nida ci se-lun (石龍) matepa ci Mu-lan (木蘭) kiyu pataluma’, nika ci mu-siu (木鬚) caay pihaymaw mapeci’ nida ku se-lun (石龍) a sasing, mangalay pataluma tu ngangan misa baluhayaca tu sakatalakaway nu midiputay a ngangan.
木鬚決定幫木蘭成為守護中國的巾幗英雄而出發找她，而好奇的蟋蟀也隨木鬚.
ci mu-siu (木鬚) pabalucu mipadang ci Mu-lan (木蘭) nan mala midiputay tu Cunkuo (中國) a cinkuo ingcun (巾幗英雄) malingad satu mikilim cinidaan, hina mahicaay kina kawaw sananay a ba-ninih mikilul tu ci mu-siu (木鬚) an.
另一方面,匈奴大軍首領單于帶領軍隊,前往京城時毀掉一座村莊,順便抓了兩名間諜，單于要兩名間諜轉告皇帝，他的大軍會將皇帝派來的的軍隊全數擊倒，單于將間諜放走,同時命令一位弓兵射殺其中一人當作給皇帝的警告.
duma satu, u Cinnu (匈奴) a hitay nu sakakaay ci San-i (單于) mililid tu hitay, pasayda i cincen (京城) lawpesen nida ku cacaya a niyaduan, kakayda satu midakep tu tusaay a sepay, ci San-i (單于) mangalay tina tusaay a sepay papisakamu ci hung-ti (皇帝) an, u hitay nida a demecen nuheni kuni patayni nu hung-ti (皇帝) a hitay hamin han amidemec, ci San-i (單于) palaliw hantu nida kiya tatusaay a sepay, tawya panutekan nida ku cacay a hitay pacingen mipatay ku cacay sepay sapabeli ci hung-ti (皇帝) an tu pakalihenawan.
在木鬚的建議下，木蘭只好化名花平進入軍中的兵營，李將軍擬定戰略之後,要求自己的兒子李翔校尉,負責訓練這些剛被徵召來的新兵，然後率領自己的軍隊,到蕭關口與匈奴開戰.
itini i nakamuan ni mu-siu (木鬚) sa, ci Mu-lan (木蘭) hantu misaduma tu ngangan ci Hua-pin (花平) micumud i hitayhitayan, ci Li gencun (李將軍) mikawaw tunu hitay a kawaw sa miyukiw tu wawa nida ci Li-sin siawi (李翔校尉), pakasitungus tu mahka micumuday a tademaw mamikunlin, kilul sa mililid tunu udiptu a hitay, tada i Siakunko (蕭關口) atu Cinnu (匈奴) a malepacaw.
李翔一系列嚴格的訓練,讓新兵很吃不消，加上剛加入軍隊的阿寧、阿堯與金寶的刁難與麻煩下,差點讓木蘭難以適應，讓李翔認為木蘭不配當士兵,並要求她回家，但木蘭並沒有為此放棄.
ci Li-sin (李翔) makelec kuni pikunlin tu baluhaya a hitay, caay namin pakadundun, macunu aca nu mahka micumuday a hitay ci A-nin (阿寧), A-yaw (阿堯) atu ci Cin-paw (金寶) anipicidekan mikunlin atu sapakalibut, ku adiditu caay pakadundun ci Mu-lan (木蘭), saan ci Li-sin (李翔) caay kaw matungusay ci Mu-lan (木蘭) malahitay, mangalay papataluma’ ci Mu-lan (木蘭) nan, nika ci Mu-lan (木蘭) kaisa miales.
某一天清晨,成功背著重物,爬上高柱並拿下了箭矢，達成了新兵中未曾有人能達成的挑戰，讓李翔和新兵們對她刮目相看，因此受到激勵成為了一支勁旅.
idaw ku cacaya mahka manihalay a sananal, malaheci nida miapa tu ba’ketay a tuud, mikayakay tapabaw miala tu bucul, mapahedek nida ku baluhay a hitay nu caaya kahedek a kawawan, ci Li-sin (李翔) atu baluhay a hitay mapaaw’ namin miadih cinidaan, sisa kanamuhan mapaicelang nu masakaputay mala kapahay a hitay.
而阿寧、阿堯和金寶成為了木蘭在兵營中最好的朋友.
在此期間，單于的獵鷹從一個蕭關口的村莊里發現了一個娃娃，這就代表李將軍的軍隊正在等待他們準備攻擊.
itini satu,ni i San-i (單于) a miadupay a palang namaka Siao-kun-ko (蕭關口) a niyaduan makaadih tu cacaya a wawa (娃娃), uyniyan hantu sapidayli ci Li-ciang-cun (李將軍) nan a hitay mihalhal tunipidebung nuheni.
namakayniay a nisulitan (參考資料)
kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
katalawan a telay
111111 kakuniza:Uuy411110
Ahun-zen 阿洪姆人
Ahun-muzen “Asa-mu-yi” আহোম”, Tay-yi “อาหม”, Ing-yi “Ahom people” saan “ “Ahun-zen”, “Ahaw-mu-zen”, u Taykuo binacadan itini i Ingtu’ nika kenihan nu tademaw. tuas nu Ahun u caylu a seci nikuda namaka Cuon-kuo Yun-nan Dhun maka nutipanay mabulaw a Day-cu, namikuwan tu Asa-mu-pan enem a secian.
阿洪姆人（阿薩姆語：আহোম，泰語：อาหม，英語：Ahom people），又譯「阿洪人」、「阿豪姆人」，是泰民族在印度境內的分支. 阿洪姆人的祖先是13世紀以後由中國雲南德宏一帶西遷的傣族，曾統治阿薩姆邦將近六個世紀.
Likisi 歷史
caylu nu ayawan a secian, idaw ku adidiay nu Tay-yi a binacadan itida i Asa-mu niyadu’ maudip. caytu-caylim mihcaan nu aydaay nu Cunkuo Zui-li ta telungan a kitidaan a Munmaw wankuo wance ci Su-ka-ha ladayen nida ku siwa a malebut nu tademaw miliyas tina kanatalan, caytu-tupic a mihcaan milawit tu Mien-din Si-pei-pa’-kay buyu’ micud tu Yalu-cen-pu a sakapecaan nu kapecaan nu nanum tu Puli-di-sin-he.
13世紀前，僅有少數泰語民族在阿薩姆地區生活. 1215年由現今中國瑞麗為中心的地區的孟卯王國王子蘇卡法帶9千多人離開國土，1227年越過緬甸西北帕凱山進入雅魯藏布江支流布里迪興河.
caay pi’dis cinida tu itidaay a tademaw palumaac kunuheni tu tipus atu paicelang atu tidaay a Muo-lan-zen atu Pusi-zen maleacwa, mabuwah satu ku Ahun-mu-zen, ayawan nu lisin nuheni naw Taycu a cenlin “ Phii” ku sapalu tatengaan, caypic a secian makuwan ku Asa-mu niyadu’, mamin ku walian nu Yalu-cen-pu-cin, nikuda misumad tu Intu’caw mala Ca’dili pinganganan. satabakiay nu kasilahecian, malaheci nuheni miwawies tu Muo-wuo-e-ti’-kuo pasayda miahebal tu Asa-mu kitidaan, nuheni itini i caynem-piccay mihcaan demecen nuheni ku namaka Intu a Muowuo-e Mu-se-lin.
他沒攻擊當地土著而在當地種水稻與鼓勵與土著摩蘭人和布拉希人結婚，阿洪姆人之後人口大增，他們之前是信仰泰族的精靈崇拜(Phii)，十七世紀，控制阿薩姆地區，東部的整個雅魯藏布江一帶，後改宗印度教並成為剎帝利種姓. 他們最大成就，就是成功抵抗莫臥兒帝國向阿薩姆地區擴張，他們1671年在古瓦哈提打敗來自印度的莫臥兒穆斯林.
Ahun-mu-wan-kuo itini i caywal a seci an nai’ satu ku laheci, debungan nu Muowuo-e-ti’-kuo atu Men-tin, sadikuday debungan nu In-kuo, sakikuday pulung hantu nu Intu’.
阿洪姆王國在十八世紀後衰落，被莫臥兒帝國與緬甸攻擊，最後被英國占領，最終被印度吞併.
cuon-ciw 宗教 amica kunipisiza tu Ahun-mu-zen tu intu’ciw, nika salisinan nuheni ku tuas. mikikung ku nuheni, sikawaw, nilecuhan atu kapatayan nu siki tu tuas. patudut tu belac, lami’, balu, tebus, dadac, ti’kuk ku sapatata’, salisinan ku idang “ tulakuk, taduk, pabuy atu katalan” atu nidangaan tu belac bilu u sapatata’aca nu tuu’dan.
阿洪姆人雖然接受印度教，但仍保持祖先崇拜. 他們在結婚，節日、出生和死亡的儀式崇拜他們的祖先. 他們提供大米，蔬菜，花卉，甘蔗，檳榔，雞蛋作供品. 血祭(雞，鴨，豬和水牛)和自製的大米啤酒是崇拜祖先的必然要求供品.
Ahun-mu-zen a Sesu pule-ci ni kilukan, tapang nuheni u Tensen Letun “ Leng Don” wawa ni Kun lung “ Khun Lung” atu Kun Lai “ Khun Lai” nipatuduan kunuhini tatusa duducen nuheni ku nisangaan tu kim a kayakayan mudebu, ni debuan nuhini akitidaan han u Muong li muong lan “Mong Ri Mong Ram”, uyni han u Ahun-mu-zen nu tatapangan. 阿洪姆人的史書菩愣記記載，他們的始祖是天神愣東（Leng Don）之子坤龍（Khun Lung）與坤萊（Khun Lai），二人受天神指派順黃金製成的梯子下凡，他們降臨的地方叫勐麗勐蘭（Mong Ri Mong Ram），這就是阿洪姆人的發源地.
Ahun-mu-zen atu katuuday nu Tun-tay-yi binacada malecad ku lisin tu Taycu a lisinan, misalisin kunuhin tu balau’t. mahida “misangaaya tu balau’t” Ahun-mu-zen sakamusa u “ pieku’li-pi’ya” Bhekuli Beaya” tawya a demiad macilal nai’ ku udad, sikawaw ku tademaw palacawa tu balau’t. tacuwacuwa ku sining mitepa’ tu balau’t, makatepa’ satu ku binawlan tu balau’t taydan nuheni i abebalay nu kitidaan, mituktuk mipiyu mudadiw, misalisin miwiwi tu di’tu pabelien kami tu kapahay a latem sa.
masilac tu kina tusaay a bataudan, sayaway numakatepa’ay tu balau’t a tademaw a kapahay ku unmia nida sa. kenihen nuheni ku taleacawaay a balau’t, padengen i cacaya nu nisangaan nuheni tu sapulul, cacay han u baluhayan a tatama atu tatayna nu kakabian, dadiw satu ku sining mituktuk, idaw ku palilucay tu balau’t hamaw satu pacumud i kakacawan, huwaden nuheni ku tamaan a balau’t patayda padeng i tataynaan a balau’t nu tademaw a lumaan.
這時兩隻青蛙已經準備好，先找到青蛙的人被認為走好運之人. 他們將已分出雌雄的兩隻青蛙，放進兩個不同的經過精心裝飾籠子裡，分別代表著新郎和新娘的房間，然後年輕人邊唱邊打鼓，又一邊給青蛙沐浴再將青蛙放進轎子，將雄蛙抬到放置雌蛙的人家裡.
mahiniay a kawaw caay pisengal ku tademaw mibasbas tina balau’tan, mahida mudadiw tu nu sapikikung a dadadiwan, kilul sa huwaden nuheni kina balau’t patayda i sawac atu nananuman pahuting, hidan u tademaw kunipikikung. nikudan satu sitaku ku tademaw, mukan tu hakhak atu taduk mida’dac atu epah nu da’dac, tipus ku sapipaypay tu nanum a di’tuanm, dadiw satu tu dadiw milunguc tu kelekelengan a di’tu atu udad a di’tu kalamkamen maudad sa.
整個過程人們不停地給青蛙澆水，伴隨著人們唱著婚禮儀式上的傳統民歌，再把這對青蛙抬到河邊或者水塘邊放生，就像真的給人辦婚禮那樣. 之後人們大擺宴席，享用糯米飯和鴨肉用檳榔和檳榔酒、穀子來祭拜水神，以唱山歌的方式來祈求雷神和雨神儘快播雨. kakuniza:Habayiing
talabu i kilakilangan nu buyu'
sakatinacay 第一小段
caykatalaw tu utiih / 不畏艱難
masuni' ku dadiw niyam / 我們歌聲嘹亮
i buyu'ay nu da'cusay a di'tu piwaniki / 山裡的邪靈請讓開
a tabuyu' tu kami / 我們進山了
caykatalaw tu bali atu udad / 不畏風雨
kakawsanaw (pauzipay) /祖靈 (照顧生命的神)
misikul midiput tu adingu atu uzip nu niyam / 護衛我們的靈魂和身體
cipaka labades ku talahaday a di'tu / 不受惡靈侵害
kakawsan aw (pauzipay) / 祖靈呀  (照顧生命的神)
pakapahen kami talabu i kilakilangan nu buyu' /讓我們安全的進入山林
amana paka duka tu uzip niyam /讓我們不受傷害
palubicen amin kami / 讓我們收穫豐盛
sakatinusa 第二小段
u sa'wac nu buyu' / 山林的溪流
malecad tu izang nu tademaw / 宛如人的血脈
u sa'wac sa u menmen nu bukebukelan / 溪水是大地之泉
u sapakengtu uzip / 使人生命活力
ngabul maduba' i buyubuyuan / 水鹿在山林奔馳
u kiyuma i baluwang nu misu a mabi' / 野豬在你胸懷入睡
malabali kisu / 您化成風
amitudu' tu tabuyuay a zazan / 為入山者引路
u suni nu tulakuk sa sapacukat isuwanan / 白頭翁的叫聲是您的提醒
u nipatungnus nuniyam / 我們為您準備的祭品
napialai / 請您接受