cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kbaqeh
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 10 a bulad
pulung sausi (564,603), Pangcah (210,658), Tayan (90,719), Paywan (101,346), Yuwatan (58,759), Rukay (13,373), Puyuma (14,303), Cou (6,659), Saysiat (6,648), Yami (4,625), Saw (792), Kabalan (1,478), Taluku (31,742), Sakizaya (952), Sejek (10,132), Laaluwa (405), Kanakanabu (342), zuma (11,670)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu’ kakuniza:Tayan kakuniza:Hsinchu kakuniza:Yincumin kakuniza:niyazu'
nipaluma-kadebitay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
中文維基百科:
kakuniza:nipaluma kakuniza:Sabak Nubu kakuniza:Sabak Tutuy
Tuvalu
Tuvalu（吐瓦魯）
thumb|hata nu Tuvalu Tuvalu（吐瓦魯）|alt=Flag of Tuvalu.svg
Lasutan
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 9%, Tayan(Tayal) 1%, Taluku(Truku) 1%.
u Pangcah a niyazu'
u Pangcah(Amis) atu Sakizaya a niyazu' kuyni. u tumuk nu niyazu' u Sakizaya a tadamaw tu nuayaw katukuh ayza.
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini, caykatuud ku Sakizaya, uzuma a tademaw sa u Taluku Tayan atu Yuwatan, katuud ku Hulalm intini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw, Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw, Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw, Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw, Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw, Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Tuvalu
u Tuvalu sa ilabu nu Tayangco, itiza i 8 00 S, 178 00 E, u ahebal nu lala’ mapulung sa 26 sq km, u ahebal nu lala'ay sa 26 sq km, u ahebal nu nanumay sa 0 sq km, hamin nu tademaw sa 10,959. kakalukan umah sa 60%, kilakilangan umah sa 33.30%, zumaay henay umah sa 6.70%.
tapang tusu nu kanatal(首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Funafuti.
kakininan nu kanatal demiad(國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa cacay a bulad cacay a batanan miad.
tabakiay a tapang nu kanatal(元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Elizabeth II, micakat a demiad sa i 1952 a mihca 2 bulad 6 demiad.
吐瓦魯是一個由九個環形珊瑚島群組成的島國，位於南太平洋. 由於地勢極低，最高點僅海拔四米，因此溫室效應造成的海平面上升對吐瓦魯造成嚴峻威脅，是全球遭受全海平面上升威脅最嚴重的國家.
Tuvalu sa u sipakay masacacayay atu sasiwaay masaliyutay a baba’tuan a subal nikasaupuan a kanatal, kitidaan sa satimulan nu Taypingyang. sikayda nu makasasaay nu lala', kiyu u nikatalakaw nu kakitidaan sa, sepat a depah ku masausiay, sisa sanu kabasawan nu demiad a kalawilaw, dadawa mulenu ku nanum nu bayu macabiyas ku kakitidaan, sikalihalawan nu Tuvalu a cumudan nu nanum, i kitakit sa u sapihacengay a kanatal ku nikalenuan nu bayu a kanatal ku Tuvalu.
吐瓦魯群島在西元前1世紀已有人定居. 來自西班牙的歐洲探險家首次於1568年發現此地，但除了奴隸販賣者和捕鯨者偶爾登陸之後，歐洲人並沒有在島上殖民的計畫.
u Tuvalu kalalitinan a subal, i celahcan nu ayawan cacayay nu seci sa, idaw tu ku muenengay i tini. namakay i Spain O-cuoay hinatanamay tu kalihalawan a tademaw, sikaadih i 1568 a mihcaan kina kakitidaan, uyda sa nikalalacay tu kalatubangan atu mibutingay tu isu a tademaw tatukus sa, nayay ku O-cuo hananay a tademaw i tina subalan a sibalucu’ mueneng.
1915年成為英國的殖民地. 1974年，基於種族紛爭，屬於玻里尼西亞人的埃里斯群島居民要求投票，和密克羅尼西亞人為主的吉爾伯特群島（Gilbert Islands）分開. 之後，吉爾伯特群島宣告獨立，並將國號以本國語言改稱吉里巴斯；埃里斯群島在1975年改稱吐瓦魯群島，並於1978年獲英國准許獨立.
1915 a mihcaan mala nu United Kingdom a ce-minay a kakitidaan. 1974 a mihcaan sa, namakay binacadan a kasasula’cus, masa nu Po-li-ni-si-ya a tademaw ya Ay-li-se subalay a binawlan maylunguc tu pisingkiwan a kawaw, atu ya Mi-ke-lo-ni-si-ya a tademaw sasitungusay tu Ci-el-po-te a subal (Gilbert Islands) a sikalcinas. nudikudan sa, ya Ci-el-po-te a subal kunida sa pabinawlan malakanatal, sipangangan han tu nikasumadan tu u Ci-el-pa-se; ina Ay-li-se kapulunga a subal sa iti 1975 a mihcaan kinacacay aca pasumad tu ngangan nu kanatal u Tuvalu han a subal, satusa i 1978 a mihcaan sipisulul nu United Kingdom kunida sa malakanatal.
吐瓦魯由9個環狀珊瑚島組成（國旗上的9顆星正正象徵該9個環礁），位於西南太平洋. 富納富提為主島. 9島中一島幾無人煙，五個島有潟湖.
無山丘河流，最高處不超出海平面四公尺，海岸線長15英里（24.14公里），海岸常遭海水侵蝕，土地有減無增，因此吐瓦魯政府頗注意維護海岸線，全球變暖效應及海平面上升問題.
ina Tuvalu sipakay nu siwaay a masaliyutay nu baba’tuan a subal kasaupu (i lalabu nu hata sa sikulit tu siwaay nu bunac sitatungus tu kalasiwaay a subal), pasay nutipan kalatimulan nu Taypingyang. ya Funafuti ku sasitudung. nikasasiwaan nu subal sa idaw ku masacacayay a subal nayi' ku muenengay itida, limaay nu subal sa idw ku banaw.
nayay ku buyu' atu sauwac, satalakaway nu kakitidaan sa cay pakatibac tu sepatay a depah, u sadipasan sa makaala tu sabaw lima a ing-li (24.14 kung-li), u dadipasan sa sanisani mulenu ku nanum nu bayu, u lala sa kalawpesan nayay ku nicunusan, kiyu ina Tuvalu a cen-hu palumata tu pacekcek misahaymaw, mayedap misakapah tina sadipasan, nu kitakitay katapabaw nu demiadan atu katalakaw nu bayu, u sasakingkiwan a bunday kuyni.
2001年，吐瓦魯政府宣布面對著海平面上升，吐瓦魯的居民將會撤出該群島. 紐西蘭同意接受每年配額的撤離者，但是澳大利亞則拒絕了吐瓦魯政府的請求. 吐瓦魯是小的國家之一，土地貧瘠不適農耕，幾無儲水區，淡水資源依賴降雨.
i 2001 a mihcaan, u Tuvalu a cen-hu pabinawlan a misuayaw tu pihacengay a katapabaw nu nikalenuan i enal, a malabayu tu a bunday, u binanawlan nu subalay hakay a hacacay asa mabulaw. ya New zealand sulul saan i paymihcaan sinikizayan a tayni sa, nika ya Australia a cen-hu sa caay pisulul tu tademaw nu Tuvalu malimad tayda a nipilunguc. Tuvalu u masaadidiay a kanatal, u lala' sa nayay ku sidamek caay katatungus a kalukan, kalainayi ku sasupedan tu nanum, u tadananum sa miida tu nikaudad sakasilacul.
吐瓦魯是大英國協特別成員國（不出席大英國協政府首腦會議），與其他十五個大英國協王國一同奉英國君主為國家元首的君主立憲國家，由女王任命吐瓦魯總督代理其職務. 總督負責代女王任命總理大臣及各部門大臣，並必須是吐瓦魯公民.
u Tuvalu sa nu tabakiay nu United Kingdom a kanatal a kaput (nika a caay pilihida tu nu cen-huay a sakay nu tapangay a tatengilan), atu nu dumaay a sabaw tu lima nu masakaputay, malcadcad tu a misatapang tu hungti nu United Kingdom, masa nihulican a kanatal, u tatayna a hungtiay ku mamiuculay tu nu Tuvaluay a tapang, mamidayli tu sasikawaw nida. ina tapang nu Tuvalu sa sikining tu nu ku-ingay a miucul tu, mamiedapay masasidumaay a mamikeliday tu kawaw, nika a u nu Tuvalu amin a tademaw ku sitaneng tu sasitungus.
由吐瓦魯女王根據總理推薦任命總督. 憲法規定吐瓦魯是民主主權國家，憲法至高無上，保護公民各項基本權利和自由.
saku nu Tuvaluay nu tatayna a hungtiay ku nisalamitan tu nu satalakaway a mamikuwanay maycuduh tu masitudungay a tademaw mala cung-tu. u hulic a nipikilac sa, u nu Tuvalu a kanatal sa u sasitungusay, sakay nu hulic sa u sakacaay kahuyahuy nayay ku mikitalakaway, mipuhpuh tu masadumaay nu binawlan a tatungusan atu misakaku.
吐瓦魯陸地小，土地貧瘠，幸海產豐富，盛產金槍魚，是世界魚翅的主要產地，但技術落後，開發不足. 依賴與外國漁業合作，出售捕魚許可證為重要經濟來源；與日本、韓國和中華民國簽有漁業協定，每年可獲捕魚費30萬澳元.
u kakitidaan nu Tuvalu sa kahepecan, nayay ku langaw nu kakalukan tu umah, malemet u sakay nu bayu kalaidaw kasibekan, nikayadah tu kala tiya masadicemay ku laway nu buting, sakay i kitakitay a sasatungusan a kalaidaw nu sicekaay sapihpih nu buting, nika u tineng sa kalakudayan, caay kataneng ku nipalekal tu sakaidaw. miida tu nu hekalay a kanatal a mamalalacal, pacakay tu nibutingan tu salayap a kika sa, u sakahenulan a pakalisiwan a kalaidaw. milihida tu Dipun, Korea atu Roc, masasulit tu sakay nu butingay a nikaaedapan, paymihcaan sa kalaidaw nu nibutingan tu aca sa makaala tu 30 a mang nu paysu nu Australia.
經濟尚屬「自然經濟階段」，捕撈、種植為主要經濟產業活動，吐瓦魯基本上還沒有工業. 家族是生產和生活的最基本單位. 集體勞動，主要從事捕魚和種植椰子、香蕉、芋頭，所獲物品在家族內平分.
u nipakalisiwan sa sakay nu (lahaday a kalisiw nu ngatu), mibuting miciyuh, palumaay ku sasitudung a sakauip nu kasilacul, nipitapal tu Tuvalu a kalaungayan a sakay nu mukingay a sigotu nayay henay. i luma’ ku sasikawaw tu sakay nu luma'ay a nikaudipan atu kasilacul, nikapulungan a musakawaw sa u mamibuting atu paluma tu abinung, pada, tali’, atu tuudtuud i luma’ amina mawawada.
ina Tuvalu kaenepan (吐瓦魯淹沒)
南太平洋島國、我國友邦吐瓦魯，過去曾被指出會成為全球暖化下、海平面升高的受害者，國土恐全部被海洋淹沒，但紐西蘭奧克蘭大學卻指出，實際上吐瓦魯的國土面積，在43年間成長2.9%.
i satimulan nu Taypingyang masasubalay a kanatal, u masacabayay nu Taywan a kanatal Tuvalu, i naayaw sa sipatudu' a mala kaakutian nu kitakit ku demiadan sa, a sikatalakaw nu bayu ku kakitidaan a sikalawpes sa, u lala' nu kanatal sa a mamin tu kaenepan nu bayu, nika u nu New zealand a kanatalay a tabakiay a cacudadan ya Aw-ke-lan hananay, patudu' tu sikatineng, aydaay a nikasa i hekalan nu lala' nu Tuvalu sa, i ti 43 a mihcaan kasabalad sikacelakan nu lala' tu 2.9 a palasubu.
奧克蘭大學在《自然通訊》科學期刊指出，該研究透過空拍與衛星影像，觀察吐瓦魯國內9座環礁與101座島礁從1971年至2014年的面積變化，43年內吐瓦魯海平面上升速度平均增加200%，不過卻有75%島嶼、8座環礁的面積不減反增，使吐國國土成長2.9%.
ya Aw-ke-lan tabakiay a cacudadan sa i ti "salahaday a satebul" nisacudadan nu gakakay a nipatudu', ya nipikingkiwan sipakay i tapukuan a misasing atu nu tatukuay nutineng a bunac a nipiadih sa, nipitapal tina siwaay a masaliyutay a ba’batuan atu 101 kayadah nu adidiay a subal, sipakay i 1971 katukuh i 2014 a mihcaan, kasasumadan nu hekal a lala' sa, i 43 a mihcaan sakay nu katalakaw nu nanum nu bayu sa macunus ku nikalamkaman idaw ku 200 a palasubu, nika idaw ku 75 a palasubu nu subal, atu waluay a masaliyutay a ba’batuan, caay kaselep macunus aca, sikaidaw nu Tuvalu a kanatalay sikanicelak tu 2.9% kayadah.
研究顯示，1971年時，吐國面積約有25.1平方公里，到2014年約增加0.72平方公里，達到近25.83平方公里，研究認為島國面積變化不只受到海平面上升衝擊，大浪與暴風雨亦能使其受沉積物影響，因而使領土擴大，研究作者之一的保羅（Paul Kench）提到，「許多證據都在表明，島嶼的地理變化呈現動態狀態，且這樣的變化一直在進行」.
nipaadih nu mikingkiway sa, 1971 a mihcaan u nikaahebal nu kakitidaan a lala' nu Tuvalu sa, kalaidaw 25.1 a pin-huwan kung-li, atu katukuh i 2014 a mihcaan sinicunus tu 0.72 a pin-huwan kung-li ku sasitungusan, kaala tu 25.83 a pin-huwan kung-li, nu sakay pikingkiwan tu kasasumad nu subal sa, u laying atu kabalian a maypacpac tu sikahetik nu tuud kiyu tabaki satu ku kitidaan nu subal, mamikingkiway a tademaw ci Paw-lo hananay patudu', "yadah ku nitungusan mapawacayay ku kasumad nu lala' a nisaungayan, sakay mahiniay a paymihmihcaan sa idaw tuway sa".
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Buting Nukay kakuniza:Miku Kumud
ngasaw ngangan nu Pangcah-Paotawan,Pautawan
ngangan
Paotawan, Pautawan
Ciusinlun
縮圖|i Kaohsiung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Ciusinlun. u kasalumaluma’ nu Ciusinlun sa (高雄巿桃源區寶山里寶山部落) Ciusinlun (高雄巿桃源區寶山里寶山部落)
ngasaw ngangan nu Pangcah-Paotawan,Pautawan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
Ciusinlun
Ciusinlun
u sulit nu Hulam: 寶山部落
u siwkay nu niyazu'
i Kaohsiung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Ciusinlun. u kasalumaluma’ nu Ciusinlun sa,
ngasaw ngangan nu Pangcah-Paotawan,Pautawan
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
Ciusinlun
u siwkay nu niyazu'
(u kamu nu Hulam: (高雄巿桃源區寶山里寶山部落))
ngasaw ngangan nu Pangcah-Paotawan,Pautawan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
Ciusinlun
u siwkay nu niyazu'
55 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 137 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 133 ku tademaw, pakalatu 97%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 4 ku tademaw, pakalatu 3%. u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 96%, Cou 1%, Paywan 1%. yadah ku cidekay itini.
ngasaw ngangan nu Pangcah-Paotawan,Pautawan
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
Ciusinlun
u siwkay nu niyazu'
u Yuwatan a niyazu' kuyni. u Yuwatan sananay, lumeni ku banges, caykatalakaw ku uzip, matineng miadup caykatineng mibuting. u Incumin a tademaw tu, u Yuwatan a cidekay tuud ku tademaw. caaykatineng mudadiw atu musalukiyaw ku Yuwatan. inay ku Sakizaya itini. u zuma a tademaw sa u Cou atu Paywan.
nipaluma-tampuku, tampoko
縮圖
ngasaw ngangan nu Pangcah-Paotawan,Pautawan
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
Ciusinlun
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
nipaluma-tampuku, tampoko
tampuku, tampoko
落地生根
ngasaw ngangan nu Pangcah-Paotawan,Pautawan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p54
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
Ciusinlun
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
nipaluma-tampuku, tampoko
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
學名：Kalanchoe spathulata 是景天科伽藍菜屬的植物. 分布在台灣島、亞洲熱帶亞熱帶以及中國大陸的西藏、雲南、福建、廣東等地，生長於海拔2,000米的地區，目前尚未由人工引種栽培.
ngasaw ngangan nu Pangcah-Paotawan,Pautawan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
nipaluma-tampuku, tampoko
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Ciusinlun
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
ngasaw ngangan nu Pangcah-Paotawan,Pautawan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
nipaluma-tampuku, tampoko
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p244
Ciusinlun
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Nikol Pashinyan
Nikol Pashinyan
u pilecuhan niza i Ijevan, Armenian SSR, Soviet Union.
ngasaw ngangan nu Pangcah-Paotawan,Pautawan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Ciusinlun
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
nipaluma-tampuku, tampoko
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
http://plant.tesri.gov.tw/plant100/WebPlantDetail.aspx?tno=404009090   倒吊蓮
Nikol Pashinyan
Nikol Pashinyan
2 bulad 9 demiad 1967 a mihcan nalecuhan. u cunli (總理 Prime Minister) nu Armenia ayza sa ci Nikol Pashinyan, micakat a demiad sa i 2018 a mihcan 5 bulad 8 demiad.
Ciusinlun
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
nipaluma-tampuku, tampoko
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
邱年永等著 原色臺灣藥用植物圖鑑(2) 80箆葉燈籠草 p88 台北南天書局
鄭武燦 台灣植物圖鑑 下冊 2277倒吊蓮 p1139 國立編譯館主編
Ciusinlun
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nipaluma-tampuku, tampoko
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
中國植物誌 第 34(1) 卷 038 頁 PDF 匙葉伽藍菜
臺灣藥用植物資源名錄 行政院衛生署中醫藥委員會編 蓖葉燈籠草 92年10月223頁
Twan nokan
thumb|Fuxing (Taoyuan)
malalitin
malalitin
(kamu nu hulam：連結)
malalitin ku matatakisay nu wacu. 狗在交配時會連結在一起.
malalitinay
(kamu nu hulam：被連結的)
mabiyalaw kita tu malalitinay a nilecuh tu lutungay. 我們很驚訝有連體嬰的出生.
Twan nokan
Twan nokan
u sulit nu Hulam: 武道能敢部落
u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan ku niyazu’ nu Twan nokan. u kasalumaluma’ nu Twan nokan sa, 88 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 286 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 262 ku tademaw, pakalatu 92%. u zuma sa, cay ku yingcumin, 24 ku tademaw, pakalatu 8%. u kasabinacadan, Tayan(Tayal)85%, Pangcha(Amis)3%,Yuwantan(Bunun)2%, zumazuma1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), u Taluku(Truku) inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng, hakay izawtu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 6 a bulad
pulung sausi (562,395), Pangcah (209,851), Tayan (90,309), Paywan (100,872), Yuwatan (58,509), Rukay (13,326), Puyuma (14,199), Cou (6,632), Saysiat (6,624), Yami (4,615), Saw (788), Kabalan (1,471), Taluku (31,552), Sakizaya (944), Sejek (10,046), Laaluwa (401), Kanakanabu (338), zuma (11,918)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu' kakuniza:Taoyuan kakuniza:Tayan kakuniza:Yincumin
nipaluma-tampuku, tampoko
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
mibalatay
nayi' tu ku mibalatay i zazan a kilang.
橫倒在馬路上的樹已經沒了.
balat 橫向
balat sa ku culil nu kalang. 螃蟹是橫向走的.
pibalati 橫越
amana pibalati miketun tu zazan! 不要橫越馬路！
balaten 使…轉橫；換方向(命令）
amana balaten ku ni'neng i wawelwel!
mabalat 橫
mabalat ku ukak nu buting i takulaw nu wacu.
魚骨頭卡在狗的喉嚨.
mabalatay 橫的
mabalatay ku culil nu kalang.
螃蟹橫著走.
mibalat 橫
mibalat ku malebekay a kilang i zazan.
樹橫倒在馬路上.
mibalatay 橫的
橫倒在馬路上的樹已經沒了.
Milo Đukanović
u siwkay niza
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Milo Đukanović, 1962 a mihca 2 a bulad 15 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Montenegro (蒙特內哥羅) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihca 5 bulad 20 demiad.
u ngangan niza
u ngangan nu Sakizaya：Milu．Ciukanuweyci
Scott Morrison
Scott Morrison
5 bulad 13 demiad 1968 a mihca nalecuhan. u cunli (總理 Prime Minister) nu Australia ayza sa ci Scott Morrison, micakat a demiad sa i 2018 a mihca 8 bulad 24 demiad.
U nu binacadan a kamu nu kitakit ayza a demiad 世界母語日
cacay alasubu izaw ku walu a mihecaan,tusa a bulad tusa abataan izaw ku cavay ayza
u nu binacadan a kamu nu kitaki ayza a demiad,kanca a musakamu tu nu uzipay nu binacadan a kamu
pabalucu'an sapacayca i kitaki mi pakatineng a midama tu kamu apacakat tu kamu nu binacadan pangiha' tu mahiniay, sakasa i tint kitakitay, a mami tu malawpes tu kamu nu binacadan.
ayza musakamu kaku tu kamu nu Sakizaya
ngasaw ngangan nu Pangcah-Papiyan
ngangan
Papiyan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay 山羊皮雨具氏，祖先擅長製作山羊皮雨具
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p54
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
T’apan
u sulit nu Hulam
忠興部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu T’apan. u kasalumaluma’ nu T’apan sa, 30 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 38 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 30 ku tademaw, pakalatu 79%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  8 ku tademaw, pakalatu 21%.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網
kakuniza:niyazu'
ngangan nu Pangcah-Cilangasan
ngangan
thumb|Amis postcard Cilangasan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u angangan nu ngangan
u buyu a ngangan, u kamu nu babalaki sa, kakawsan nu Pangcah mabulaw itini.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p53
阿美族Pangcah
排灣族Paywan
布農族
魯凱族Rukay
鄒族Cou
賽夏族Saysit
太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek
噶瑪蘭族Kabalan
邵族Saw
雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu
kakuniza:ngangan
Raimonds Vējonis
thumb|Raimonds Vējonis|alt=Flickr - Saeima - 10.Saeimas deputāts Raimonds Vējonis.jpg thumb|u hata nu Latvia|alt=Flag of Latvia.svg
6 bulad 15 demiad, Raimonds Vējonis, u misingkiway. 1966 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Latvia ayza sa ci Raimonds Vējonis, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 7 bulad 8 demiad.
Rahu’
thumb|Fuxing
Rahu’
thumb u sulit nu Hulam: 下宇內/小烏來部落
u bangcalay a niyazu' kuyni, katuud ku tademaw tayza misalama, sibangcalay a saewac atu makaazihay.
u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Rahu’. u kasalumaluma’ nu Rahu’ sa, 84 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 294 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 281 ku tademaw, pakalatu 96%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 13 ku tademaw, pakalatu 4%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 90%, Pangcha(Amis) 2%, Yuwantan(Bunun) 1%, zumazuma 2%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), u Taluku(Truku), inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Lionel Aingimea
u siwkay niza
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Nauru (諾魯) ayza sa ci Lionel Aingimea, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 8 bulad 27 demiad.
u ngangan niza
u ngangan nu Nauru：Lionel Aingimea
u ngangan nu hulam：萊昂內爾·安吉米亞
u ngangan nu Sakizaya：Layngannyeel．Ancimiya
paypay
paypay(風箏)
u sapatinen tu pidebung nu kukung i niyazu’ ku paypay, sibali sa masuni, tayni sa ku lais, pabahelen ku masuniay a paypay, matinen ku selal a mihalhal tu lais. u sasalamaen nu wawa sa, caay pasunien ku pisanga’ tu paypay.
製作
u pudac nu lulang ku sanga’en tu paypay, u apalu atu kalukilang a papah sipisanga’ tu paypay pasalama tu wawa, ayza sa, u dawatu ku sapisanga’.
misanga’ tu paypay sa, u pabesucay a lulang ku leteken, pudacen a misanga’ tu pakumelan nu paypay, Siuwayen ku auk a misadehepic tu sakumelan. masuniay a paypay sabaw tusa ku kumel, sadihepicen ku pisiuway, u tadauway ku sakelec tu kumel, satalakalen ku auk, papututen ku tusa a lilies. malapiyuk a masuni ku putut.
i taw:ya sa, sangaen tu pudac nu kilang ku paypay a patalaw tu lais ku masaniyazu’ay a Sakizaya.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
黃金文Watan
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Qiu Chen Ying
u mapalaway a uzip niza (祭師生命史)
2018.06.01 micanka tu 瀕危語言計畫, u saydan ciniza.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
napatizeng ni Tiway Sayiun kalisiw putiput (帝瓦伊撒耘基金會)
Lubas-Mapalaway-aazihen a cudad (nay20170924)
Kb’bu
Kb’bu
u sulit nu Hulam: 庫巴博部落
「南澳」泰雅原名為「基男」，意思是說非常美麗的環境，三面環山東臨太平洋，居民以泰雅族居多，有少部份之漢人，大都以務農為業，少數為公務人員及靠運輸業維生，風景優美，民風純樸.
文獻上南澳地名，開始見於清嘉慶15年（西元1810年），當時因此地位居蘇澳之南，便稱為「大南澳」. 大正元年（西元1912年，改稱南澳，昭和 7 年（西元1932年）成上一社，名曰「南澳社」，南澳這個地名就為大家所接受.
目前住在南澳部落的是從和平北溪上游的「比亞毫」舊社遷徙下山的泰雅族後代，社人的祖先兩百多年前，原居霧社北方眉溪上游的「庫馬依堡」部落，因為人口增加，有次偶然到南湖山區狩獵，發現讓地野獸繁生、廣大的沃土都尚無人居，返社後經過會商，由一位頭目率領男女廿多人，翻山抵達南湖北山東側山腳下的和平北溪建立新社，到了第三代頭目再二遷到比亞毫之地，日據時代中期以後，再遷到目前的南澳鄉現址.
u siwkay nu niyazu'
i Yilan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kb’bu. u kasalumaluma’ nu Kb’bu sa, 70 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 268 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 250 ku tademaw, pakalatu 93%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 18 ku tademaw, pakalatu 7%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 85%, Pangcah(Amis) 1%, Taluku(Truku) 2%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 2%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, tuud ku Tayan a tademaw itini, u zuma a tademaw sa u Pangcah u Taluku atu Yuwatan.
u Sakizaya a tademaw
inay tu ku Sakizaya itini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
ngasaw ngangan nu Pangcah-Picora'ay,Picula'ay
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p54
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Polinisiya “Polynesia”
Polinisiya hananay (Polynesia namakay Sila nakamuan sa “Πολυνησία“ a nika tayni, poly mahida u sayadahay a imin, nika nesi sa mahida u subalay) kakititaan i Waliyu i tebanay nu timul, hakay idaw ku 180° nu telektu nikaydaan i nu walian atu i  timmulay a balattu atu amisay abalattu sa i teban nu 30°,satabakiyay masaupu malakuwit tu cacay a malebut kya subal, u nika ahebal nya enal makaala tu tusaay idaw ku enem nu amang 平方公里, u subal atu subal malaliwasak i cuwacuwa, nayi’ maadih tu tademaw.
Polinisiya idaw ku tuluay a kalimucu’an dungawan, u duma sa ya Hawai a subal, Niwsilan a subal atu 復活節島. caykaw tuluay kalimucu’ay a dungawan dada’, idaw henay ku Samuya, Tungcia atu Polinisiya nu 法國 sa u Polinisiya sangaku nikasaupuwan a subal u sa angangan(主要的) itidaay a kitakit.
idaw tu ku pinapinaay a lasubu nu mihcaan, u satinengay pabalungaay i bayu’ a Polinisiya a tademaw, micaliway makayni makatukuh inay’ay mueneng nu subal kakayda satu kuheni mueneng, masaPolinisiya a subal saayaway a muenengay a binawlan, mahida u Niwsilanay a Mauli hananay a binacadan kuni kahida.
namakaytatangahan atu misa ahebal
uni kacaay kalecad nakamuan, u mikinkiway mabelecay nu tademaw a sipawacay(證據), hida saan u Polinisiya a tademaw nu makay bayu’ay, u mabulaway(移民) natimulan a subal hananay a binacadan, malaheci kuni pikinkiw sa Polinisiya a kamu saayaway namaka Taywan, nadikudan mabulaw satu tayda i Malaysiya.
Hakay nai ayawan nu 公元 cacay a malebut hakiya idaw ku tuluay a malebut ku mihcaan, u nakamuwan nu timulay a subal nisakamuway malingatu patayda nu walian atu timul a subal sakalecadan nu kamu.
kakuniza:Miku Kumud
Ali Asadov
縮圖|Ali Asadov 縮圖|Ali Asadov
Ali Asadov
11 bulad 30 demiad 1956 a mihca nalecuhan. u cunli (總理 Prime Minister) nu Azerbaijan ayza sa ci Ali Asadov, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 10 bulad 18 demiad.
paymihecaan walu bulad izaw ku cacay demiad nu “yincumin a demiadan”
縮圖
tatangahan
paymihcaan walu a bulad izaw ku cacay a demiad nu “sapangcahay a demiadan”
每年的8月1日是【原住民族日】
kakiliman
【原住民】我們為什麼選擇這個名稱
“yincumin” mahica mipili tu nian a ngangan kita
你們知道嗎？「原住民族」其實以前不稱為「原住民族」，
matineng kamu haw? “sapangcahay”:kanahatu iayaw caay panganganen tu yincumin,
行政院105年7月27日核定
nikaizaw atu imi nu “sapangcahay” a demiad,Sin-cen-yen 105 a mihcaan pitu a bulad tusa a bataan izaw ku pitu a demiad nipanutekan,
我們現在看似理所當然的稱呼，其實是經過前輩們長期的抗爭爭取而來的！
ayza azihan mahiza kasa tu ku kasingangan,unian micaliway katenes nu pingangayaw nisaicelangen nialaan nu babalaki kuni.
在台灣原住民族權利促進會成立之初，為何選擇使用「原住民」這個名稱呢？
i Taiwan a sapangcahay naayaw patizeng 權利促進會mahica amipili uizaan u “yincumi” a ngangan
一、「原住民」是純潔的名稱：原住民的英文為Aboriginal或Indigenous peoples，
“Yincumin” u tamelacay a ngangan :”Yincumin” nu Englisk a ngangan
Aboriginal atu Indigenous peoples
翻成中文為土人、土著、原住民，某地域的固有族群.
pabelin mala tulen、tucu、Yincumin,naicuwaay a niyazu’ naizaw ay tu a binacadan.
我們採用「原住民」為名稱而不用「土人、土著」之原因，
zayhan “tucu” a kamu, itini i balicu’ nu layak hawsa, “tucu” u tungusay tu misalikab
因此才採用「原住民」這個未被正式使用，且不帶貶抑的名詞.
satu a pangangan hantu tu Yincumin kuynian caay henay kasingangan ,a satu caay tu pelec tu mahiniay a kamu
satu ”kawsanku” caay katatungus ku mahiniay a kawaw
當時政府對原住民是使用「山胞」的稱呼，
itawya pangangan han nu seyhu”sanbaw” han ku yincumin
nika “baw” han nanay sa binacadan sa sisa caay ka kapah ku balucu’, a caay kalecad ku pidiput tu nu “layak”
至於為什麼不使用「高山族」呢？因為許多原住民朋友其實都居住在平地，因此「高山族」的稱呼根本不符合事實.
uynian mahica a caay kuyzan u “kawsancu” hawsa, zayhan sa katuut ku cabay nu Yincumin kanahatu i enal min mueneng kuheni, satusa caay katatungus singanga tu “kawsancu”
三、由原住民「自己決定」名稱：
na u Yincumin tu ku paketunan tu sapangangan
有關山胞、高山族、土著、番仔等名稱皆是原住民以外的人對原住民的稱呼，
aw winian u sanpaw、 kawsancu、 tucu、 huwna a ngangan aca hawsa ,u sa pangangan tu Yincumin,
亦未曾詢問過原住民本身接受與否，但「原住民」一詞卻是原住民自己決定的名稱.
na caay hehay pipalita tu amilayap hakyasa tu Yincumin ,nika u nian yincumin a kamu,na u Yincuminay tu ku paketunay tu sapangangan,
Yincumin,palatatenga min cacay ku kamu a matakus min ku binacadan min, u zuma tu matingan ku layak ,na u Taywan nay a tademau kita,
這就是原住民族最早選定使用「原住民」為名稱的緣由,
naunian yincumin nu saayaway nipaketunan tu ngangan tu “yincumin”
但這只是一個開始，之後正名的過程及更多權利的爭取，是一條漫漫長路.
nika salingatu sa henay ,satu napakutay tu ngangan hawsa asitungusay kita a yadah tu ku pianin, a mahiza hawsa a tanaya’ henay ku zazan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Sabak Nubu
nipaluma-dangacyaw tayu, dangacyaw tayo
dangacyaw tayu, dangacyaw tayo
美人蕉
(俗名：蓮召花、蓮招花、連招花(台灣)、鳳尾花、小芭蕉、五筋草、破血紅)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p170
Ed Beach
1 bulad 25 demiad, 1993 a mihca, Ed Beach, miunduay. (mapatay i 1996 a mihca)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay
lasubu
lasubu 百
cacay a lasubu ku tayniay miidang. 有一百個人來這裡玩.
makalasubu 一百
makalasubu tu ku mihecaan ni baki nu maku. 我爺爺已經超過一百歲了.
Hubert Minnis
Hubert Minnis
nalecuhan ciniza i 4 bulad 16 demiad 1954 a mihcaan. u cunli (總理 Prime Minister) nu Bahamas ayza sa ci Hubert Minnis, micakat a demiad sa i 2017 a mihcaan 5 bulad 11 demiad.
Cayamavana
thumb| Cou, 1945 thumb|Chiayi (papo) thumb|300x300px|臺灣原住民鄒族領袖高一生 (吾雍．雅達烏猶卡那) 與湯守仁 (湯川一丸), 1954
Cayamavana
u sulit nu Hulam: 茶山部落
Cayamaavana niyazu' itiza i angangan nu Cenyun talawadaw. i satumulan nu Alisan siang. nu ngangan nu Cou cidekay sa, u Cayamavana. sakaizaway sa ku i tatelecan nu buyu a enal hananay. u satabakiay a lala' nu Alisan siang. sa'pi ku demiad. maka sepat atudi ku tademaw itiza. u baluhayay a niyazu'.
u siwkay nu niyazu'
thumb|嘉義縣政府 i Chiayi a kuwan ku niyazu’ nu Cayamavana. u kasalumaluma’ nu Cayamavana sa, 110 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 297 ku tademawan.
kasabinawlan nu Ingcumin sa, 208 ku tademaw, pakalatu 70%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 89 ku tademaw, pakalatu 30%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Cou 55%, Bunun 15%.
u Cou a niyazu'
u Cou a niyazu' kuyni, tuud ku Cou a tademaw itini, u zuma a Incumin atademaw sa u Yuwatan, inay ku Sakizaya itini. tuud ku Hulam intini.
u Sakizaya a niyazu'
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini. hakay izawtu, cayka tineng kami sayisaw.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Mohamed Bazoum
u siwkay niza
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Mohamed Bazoum, 1960 a mihca 1 a bulad 1 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Niger (尼日) ayza, micakat a demiad sa i 2021 a mihca 4 bulad 2 demiad.
u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu Niger：Mohamed Bazoum
u sulit tu ngangan nu Hulam：穆罕默德·巴祖姆
u sulit tu ngangan nu Sakizaya：Muhanmude．Pacumu
ngatu
ngatu 階段；段落
anu maming tu ku ngatu nu misu sa kapihibang tu? 當您的工作告一個段落後，就可以休息了.
nangatuan 未完成的部份
ku haminen ku nangatuan saliwaliwanen han ku canan. 怎麼不完成還沒做完工作(事情)，幹嘛留一點點.
saluimeng
caay ka saluimeng kina wawa nanu sanal katukuh ayza. 這個小孩從早上到現在一直靜不下來.
pasaluimengen 要使之停止
katukuh tu ku katayzaan pasaluimengen tu ku kazizeng! 到達目的地要把車停妥！
masaluimeng 使之停止
masaluimeng tu ku silamalay tawya mudebu. 火車停妥後再下車.
Komaw, Kumaw
縮圖
komaw, kumaw
u sulit nu Hulam: 台灣五葉松
kumaw sa, u tabakiay a kilang, takalaw maka 15-25m. izaw tu ku tademaw paluma' ku kumaw, sapaazihay a kilang. uyniyan a kilang sa, u Taywanay a kilang. silima a papah mahiza ku zunem saca ceka. sisa u ngangan nu Hulam sa, lima-papah a kilang saca lima-zunem a kilang satu.
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
Pinus morrisonicola(Taiwan white pine; Chinese: 台湾五针松; pinyin: taiwan wuzhensong; literally: "Taiwan five-needle pine"), is a species of conifer in the Pinaceae family. It is a large tree, up to 15–25 m (49–82 ft) high and 1.2 m (4 ft) in diameter. The trunk is often crooked. Needles are in bundles of five. Mature cones are large, to 10 cm (4 in) long and 4–5 cm (1.6–2.0 in) in diameter.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%87%BA%E7%81%A3%E4%BA%94%E8%91%89%E6%9D%BE
kakuniza:nipaluma
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Sabak(Chen Yen Ling)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
napatizeng ni Tiway Sayiun kalisiw putiput (帝瓦伊撒耘基金會)
kalinges
linges 討厭
linges sa kaku i takuwanan tu. 我氣我自己.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Sabak(Chen Yen Ling)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
Lubas-Mapalaway-aazihen a cudad (nay20170924)
muazih tu tatengaay Hulam a kumu (簡介漢譯參考)
kakuniza:mapalaway kakuniza:lubas kakuniza:tademaw
kalinges
linges 討厭
linges sa kaku a makaazih cinizaan. 我很討厭看到他.
malinges 被討厭
malinges amin ku tau cinizaan. 他被全部的人所討厭.
malinges ci Lengus i takuwan. 我被Lengus討厭.
malinges kaku i ci nizaan. 他被我討厭.
sakalingesan 惹人厭
sakalingesan sa a azihen kiya tau. 那個人一看就惹人厭.
kalingesan 最討厭的
u kalingesan nu maku kiya kawaw. 我最討厭那件事.
nipaluma-kakulut, kakolot
kakulut, kakolot
野苦瓜
(俗名：小苦瓜、土苦瓜、野生苦瓜)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
kakuniza:nipaluma
Ua-asik
Ua-asik (u sulit nu Hulam:復興部落)
Sheikh Hasina
Sheikh Hasina
nalecuhan ciniza i 9 bulad 28 demiad 1947 a mihcaan. u cunli (總理 Prime Minister) nu Bangladesh ayza sa ci Sheikh Hasina, micakat a demiad sa i 2009 a mihcaan 1 bulad 6 demiad.
Ua-asik
u siwkay nu niyazu'
i Kaohsiung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Ua-asik. u kasalumaluma’ nu Ua-asik sa, 112 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 347 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 333 ku tademaw, pakalatu 96%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 14 ku tademaw, pakalatu 4%.
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 89%, Pangcah(Amis) 1%, Cou 1%, Paywan(Paiwan) 4%.
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun)
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun) kuyni, katuud ku Yuwatan(Bunun) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Cou, u Paywan. inayi' tu ku zuma a cidekay a tademaw.