cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bahrain
likisi (歷史)
Bahrain nu hungtiay a kanatal, nipangangan sa u Bahrain. u eneng sa i Si-ya han, micapi tu nu taetipanay a tatukusan malasubalay a kanatal, ya satalakaway mamukeliday a kakitidaan sa u May-na-ma han. ina Bahrain a subal sa mala u nu satabakiay a subal, namakay i satimulan katukuh i nu amisan sa, nikabatad sa makala tu 55 km, nu walian katukuh i nu tipan sa makaala tu 18 km nikaahebal, nikapulungan nu kaahebal sa 758 km2.
Cirocan
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Bahrain
likisi (歷史)
ina Saudi arabia hananay a nikitidaan sa satipan nu Bahrain, taneng sipakay tiya Fahd (法赫德) nu hungtiay ya satabakiay a sangaw malalitin, ya Iran hananay a kanatal sa u kitidaan sa, i saamisan nu Bahrain makala tu 200 km kabatad, ya Ka-ta’ hananay a kanatal sa i kawalian nu Bahrain kalacapian nu timul.
Dwight Anderson
Dwight Anderson i 1982 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 2 ku uwac atu silsil 41, namapili’ tu nu Washington Bullets putiput.
Bahrain
likisi (歷史)
u demiad kalacaledesan u sakay nu bunabunakan calebacepan a demiad. 2010 nu mihcaan sa Bahrainay a tademaw pulung han sa makaala tu 1,234,571 kayadah, i labu sa idaw ku nipacamulan tu nu masadumaay a binacadan makaala tu 666,172 kayadah.
沙烏地阿拉伯位於巴林西部，並可經由法赫德國王大橋連接；伊朗則位在巴林北方200公里處；卡達半島位於巴林灣東南側. 氣候屬熱帶沙漠氣候. 2010年，巴林總人口為1,234,571人，其中包括666,172名外籍人口.
Dwight Anderson
12 bulad 28 demiad, 1960 a mihca, Dwight Anderson, miunduay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:miunduay kakuniza:NBA kakuniza:Amilika
epah
(kamu nu hulam：酒)
Cirocan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan ==
katuuday
(kamu nu hulam：很多的)
Cirocan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
katuuday
awawen tu ku katuuday a mumul tuway.
epah
u epah ku sa patawsi nu binawlan.
katuuday
去請大家來準備出發！
epah
大家在一起喝酒聚會.
Bahrain
likisi (歷史)
u Bahrain hananay sa na u Dilmen Civilization (Ti-el-men 迪爾門文明) sakay ulicay a nikabangbangan a kakitidaan. celacan 628 a mihcaan sa, ina Bahrain mala nu I-se-lan a kiwkayay a kenis. sipakay katenesan a nipikuwan nu Ala-po i nudikudan sa, i ti 1521 a mihcaan debungan nu Portugal (葡萄牙) ku Bahrain, kilul satu i 1602 a mihcaan bahbahan niya Sa-huy hananay a nu hangtiay a pikuwan ci Apa-se. i ti 1783 a mihcaan, ya Pa-ni-upa a binacadan, sipakay Ka-ca-el a hungtiay a cebisen ku Bahrain, kakayda satu ya Ale-hali-fa a binacadan ku patidengay tu masahungtiay nipikuwan katukuh ayda, ci Ay-hamay-te·Ael-fata ku malasayaway nu mamikuwanay u Ha-ci-mu hananay.
巴林為迪爾門文明發跡之處. 西元628年，巴林成為伊斯蘭教地區. 經過一段時間的阿拉伯人統治後，葡萄牙於1521年占領巴林，又於1602年被薩非王朝的阿拔斯大帝驅逐. 1783年，巴尼烏巴族從卡扎爾王朝奪取巴林，並由阿勒哈利法家族建立王朝並統治至今，艾哈邁德·阿爾法塔為巴林第一位哈基姆（統治者）.
sabaw siwa se-ci i nu dikudan, ya Bahrain atu United kingdom nipahulic tu nikalayapan a masasulul, mala nu  United Kingdomay i tidaay a kalatubangan a lala’, u United Kingdom ku miadingay tu henian, 1971 a mihcaan, miliyas ku UK (英國), ya i tidaay sasiwaay a malatubangay a namakuwanay sa, u Bahrain atu Ka-ta’ masatusaay a kunida sananay mala sidatengay a kanatal ya Ay-mil, nu liwan satu ya pituay a kanatal sa, nikalalubangan nu nikalcadan a patideng, u Ala-po kapulunganay a kanatal.
19世紀後期， 巴林與英國制訂合約，成為英國的殖民地，受英國保護. 1971年，英國人撤出，英國在當地的九個殖民地大公國中，巴林和卡達獨立建國成為大公（埃米爾）國；餘下七個大公國成立了阿拉伯聯合大公國.
u Bahrain hananay i 2002 a mihcaan pangiha sipaliyun tu mala hungtiay a kanatal. u Bahrain hananay a kanatal malasaayaway micumud tu mala sadikuday nu simalay a mikalisiway ya Po-se-wan a salupiku hananay a kanatal. i nu aydaay u Bahrain caay ka u miidaay tu simal a nipipakalisiw, sipakay tusa a bataan nu se-ci sa, u Bahrain yadah tu ku nipicunus tu kalisiw sakasilacul palekal tu nu pasu’ay atu nu aidangay nu kalukakawawen. u talakaway a tukay ya May-na-ma mala u nu kanatalay tabakiay nu pakalisiway a kakitidaan. u Bahrain sa idaw ku katalakawan saka nu tademaway nipalekalan a nipatudu’an (i ti kitakit nikasingangan kaayawan 44), mala u nu kitakitay paginkuay nisululan mala u satalakaway a nikaidaw tu pakalisiway.
巴林於2002年宣布改為王國. 巴林為首個步入後石油經濟的波斯灣國家. 但目前巴林經濟並非單純依賴石油；自20世紀後期，巴林已投入巨資發展金融和旅遊事業. 該國首都麥納瑪，是國內外大型金融機構所在地. 巴林具有較高的人類發展指數（世界排名第44位），亦被世界銀行認定為高收入經濟體.
i 2001 a mihcaan, u Bahrain mala u nu sakahenulanay sakay  i amisay masakaputay a kaput, u Amuhuwanay a bayuay a hitay sakalalima a masakaputay a balungaay, u salamitan nu mamikeliday i tini i May-na-may ku nipatideng, sanisani misuninip sakay nu Po-se-wan atu In-tu hananay a bayu nikasaungayan.
2001年，巴林成為主要非北約盟友的成員，美國海軍的第五艦隊司令部就駐紮在麥納麥，隨時監視著波斯灣以及印度洋的動靜.
sakatusa a nu kitakitay a nikalalais 1940 a mihcaan cacay a bataan a bulad, ya I-ta-li nu tapukuay a hikuki bakudangen ku Bahrain. 1957 a mihcaan ya United kingdom pangiha pabinawlan u Bahrain hananay sa ku nipaadingan nu United kingdom mala u kunida sananay a kanatal. 1971 a mihcaan walu a bulad sabaw sepat a demiad, u Bahrain maedem tu kunida sananay a patideng tu kanatal, nipangangan a Bahrain han kanatal. 2002 a mihcaan tusa a bulad sabaaw sepat a demiad, pasumad aca ku ngangan nu kanatal u Bahrain han nu hungtiay a kanatal, u tapang nu kanatal ci Ay-mil mala u hungti tu, i mahida sa pasumaden nuheni ku kanatalay a hata, na u waluay a kadiceman mala u limaay tu ku nikadicem.
cen-ce (政治)
masakaputay nu cen-ce nu makay nu hungtiay a nipahulic. kanatalay a tapang u hungti han, sakay nu  satalakaway nu cen-hu u tatungusan masaadidi’ nu kenisay atu niyadu’ay a kaidaw, tabaki ku tatungusan a mikuwan taneng a sipakay nu kenisay a nina nipadadanan a nipikuwan tu sakikawaw, tinaku u nu I-se-lan hananay a kitidaan satiidan tu nu kiwkayay a nipahulic, nu ciw-luay a kiwkay satiidan tu nu ciw-luay tu a nipahulic, nu In-tu a kitidaan satiidan tu nu In-tuay a nu kiwkayay a hulic. 2002 a mihcaan cacay a bataan a bulad patideng tu mala tusaay a patamdaway, u hungti ku pasikiningay tu can-yi-yen, u cung-yi-yen hananay sa u nisinkiwan nikaidaw. u nikahini sa mala nu Ala-po a lupikut mala sayaway nu kanatalay a nipisinkiw, taneng ku tatayna milihida tu nu Ala-poay a kanatal.
政體為君主立憲制王國. 國家元首為國王，中央政府的權利很小，地方各部落擁有極大的自治權，可以按照地方的習慣法管理地方事務，如伊斯蘭社區遵循伊斯蘭教法，基督教社區遵循基督教法，印度社區遵循印度教法. 2002年10月設參、眾兩院制議會. 參議員由國王任命，眾議員由選舉產生. 它是阿拉伯灣第一個舉辦國會選舉、讓婦女參政的阿拉伯國家.
milunguc tu sakay nu cen-ceay nipasumadan sisa nipaculian tu cen-huan a nipalatlatan i ti 2011 a mihcaan kalingatuan.
要求進行政治改革的反政府示威活動於2011年發生.
latlatay (體育)
足球為巴林最受歡迎的運動.
Dralendren
thumb|Daren (Taitung)
Bahrain
latlatay (體育)
i ti 1984 a mihcaan kalaludan a puu’ ya Olympiad hananay sayaway nipidademec, katukuh ayda pulung han sa idaw tu ku enemay a milihida tu Olympiad. Bahrain sakaidaw nu laylay nikaala tu kawlah nacacay henay, ci Mali. yusu. hu. cia-ma-el hananay i 2012 a mihcaan lun-tuen Olympiad nu tataynaay cacay a malebut idaw ku lima a lasubu ku depah makademec tu sakatulu a kungpay. ci Cia-ma-el mala nu Po-se-wan a salupiku hananay a kanatal saayaaway makala tu nu Olympiad sakay nu tataynaay mulatlatay sakaidaw nu kawlah.
Dralendren
Dralendren
u sulit nu Hulam: 新興部落
Bahrain
latlatay (體育)
巴林在1984年夏季奧林匹克運動會首次參賽後，至目前共參加過六屆奧運. 巴林史上只有一面奧運獎牌，為瑪麗·尤索夫·賈馬爾在2012年倫敦奧運女子1500公尺項目奪得銅牌. 賈馬爾為波斯灣國家第一位奪得奧運獎牌的女性運動員.
Dralendren
Dralendren
台東縣金峰鄉新興部落.
Bahrain
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考文獻)
kakuniza:Miku Kumud kakuniza:Buting Nukay
Dralendren
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Dralendren. u kasalumaluma’ nu Dralendren sa, 34 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 83 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 80 ku tademaw, pakalatu 96%.
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 95%, zumazuma 1%.
u Paywan (Paiwan) a niyazu'
u Paywan a niyazu' kuyni, katuud ku Paywan a tademaw itini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Taitung kakuniza:Paywan
pitudung
(kamu nu hulam：要去學)
pitudung tu kapahayay a wayway.
要學習好的行為.
Dési Bouterse
thumb|Dési Bouterse|alt=President Bouterse.JPG thumb|u hata nu Suriname|alt=Flag of Suriname.svg
Dési Bouterse
10 bulad 13 demiad, Dési Bouterse, u misingkiway. 1945 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Suriname ayza sa ci Dési Bouterse, micakat a demiad sa i 2010 a mihca 8 bulad 12 demiad.
teban
(u kamu nu hulam sa : 中間)
nuwamisan
(u kamu nu hulam sa:北邊)
amislic
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
(u kamu nu hulam sa: 北迴歸線)
paran
u sulit nu Hulam
巴蘭部落
u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu paran. u kasalumaluma’ nu paran sa, 686 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,940 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 590 ku tademaw, pakalatu 30%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 1,350 ku tademaw, pakalatu 70%.
nipaluma-taludu, talodo
縮圖 taludu, talodo
paran
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Sejek(Seediq) 17%, Tayan(Tayal) 10%, Yuwatan(Bunun) 2%, Paywan(Paiwan)1%.
nipaluma-taludu, talodo
佛手柑 (俗名：佛手、花柑、香圓、香緣佛手、佛手香柑、五指香櫞、五指柑)
kahetik
(kamu nu hulam：往下掉)
sakaudip
(kamu nu hulam：維持生活)
u sakauzip ita ku bali.
我們靠空氣生存.
nipaluma-taludu, talodo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Yincumincu weiyuanhuy- Yincumincu sapayuay a nipaluma 行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p114
kakuniza:nipaluma kakuniza:kakaenan
kahetik
東西是往下掉.
Earl Barron
Earl Barron nalecuhan i Clarksdale, Mississippi, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
8 bulad 14 demiad, 1981 a mihca, Earl Barron, miunduay.
paran
u niyazu’ nu Sejek(Seediq)
u niyazu’ nu Sejek(Seediq) kuyni, katuud ku  Sejek(Seediq) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Tayan, u Yuwatan(Bunun) atu Paywan. inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw mueneng itini.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網
kakuniza:niyazu'
Dāvis Bertāns
Dāvis Bertāns nalecuhan i Valmiera, Latvia, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Dāvis Bertāns i 2001 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 2 ku uwac atu silsil 42, namapili’ tu nu Indiana Pacers putiput.
11 bulad 12 demiad, 1992 a mihca, Dāvis Bertāns, miunduay.
patakus a kamu nu lalikit nu Sakul niyazu'-ci Kuli Sayun musakamu
patakus a kamu nu lalikit nu Sakul niyazu'
nilacul
ci Kuli Sayun musakamu i 2017.7.24.
pakayniyay kaku i Sakul a niyazu',ci Kuli kaku.
ayza a demiad, mikelid kaku tu epah, dadac.
mitakus ci sicyu i 2017.8.20 milabu tu lalikid nu niyam.
Laos
thumb|u hata nu Laos (寮國)|alt=Flag of Laos.svg
Laos (寮國)
u Laos (寮國) sa i labu nu Asia, itiza i 18 00 N, 105 00 E. u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 236,800 km2, u ahebal nu lalaay sa izaw ku 230,800 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 6,000 km2. hamin nu tademawan sa 7,019,073. kakalukan umah sa 10.60%, kilakilangan umah sa 67.90%, zumaay henay umah sa 21.50%
Liw-zen-min-min-cu kapulungan a kanatal, (kamu nu lyaw: ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao) Laos han nu mita pangangan. i tiyaay nu teban-timulan a kumay i wali-timulan nu Asia a se-hay-cu-i a kanatal, kahenawlan a tusi sa u Vieng Chan (yung-cen 永珍).
(u kamu nu Hulam sa: 寮人民民主共和國（寮語：ສາທາລະນະລັດ ປະຊາທິປະໄຕ ປະຊາຊົນລາວ Sathalanalat Paxathipatai Paxaxon Lao），簡稱寮國（寮語：ລາວ Lāo [láːw]），是位於東南亞中南半島的社會主義國家，首都及最大城市為永珍. )
u sasakamuan nu heni sa u Laos a kamu, 23.68 km2 kaahebal, binawlan sa 700 a mang ku katuud, ina Laos i walitimulan a Asia cacayay a kanatal caay kaazih ku bayu a i labuay nu lalalala’. sawaliay sa u Vietnam ku lalitin, satimul sa u Cambodia(柬埔寨) ku lalitin, i edipan militin tu Thailand, Burma (Meyn-dyen 緬甸), i amisay sa militin tu China.
(u kamu nu Hulam sa: 通行寮語，面積23.68萬平方公里，人口700萬人（2018年），寮國是東南亞唯一的內陸國，東鄰越南，南接柬埔寨，西連泰國、緬甸，北與中國接壤. )
likisi / nadipa'an (歷史)
u likisi nu Laos (Lyaw-kul 寮國) sa, u sakacacay mikuwanay sa ci Haung i 1353 a mihecaan patizengay a Lan-cang hungtiay kanatal (瀾滄王國), sakatabakiay a seltu Luang Prabang (Langbul-la-bang 琅勃拉邦), nanu Indochina pandaw (Cung-nan-pan-daw 中南半島) a binawlan, maw-i  atu lalangawan a bitelakay a kanatel. Lan-cang hungtiay kanatal (瀾滄王國) mueneng tu sepaday a se-ci, paseneng tu likisi nu Laos (Lyaw-kul 寮國) mahiza ku kabitilak.
(u kamu nu Hulam sa: 寮國歷史上第一個統一國家為法昂在1353年建立的瀾滄王國，首都為琅勃拉邦，曾是中南半島的人口、貿易與文化大國. 瀾滄王國存在近四個世紀，代表著寮國歷史的鼎盛時期. )
1707 a mihecaan, Lan-cang-wan-kul sakai pituducay a kawaw a malawasak, caay aca pisengal ku militinay a beleaw midebung tu Laiw-kul Tai-kul, Vietnam (Ye-nan 越南) tusaay a kanatal a sakuwang.1893 a mihecaan, mala France (Fa-kuo 法國) a sa kuwanan a kanatal, sisa Laos (Lyaw-kul 寮國) u madiput a kanatal paheciay, misapatahekal tu ayzaay a lala’.
(u kamu nu Hulam sa: 1707年，瀾滄王國因王位繼承紛爭而陷入分裂，又不斷遭到鄰國暹羅和越南的入侵，淪為兩國的屬國. 1893年，淪為法國殖民地，寮國保護國成立，奠定現代寮國疆界. )
1953 a mihecaan patahekal mateked tu, patizeng tu Hungtiay a ulic (君主立憲) a kanatal, caay katenes sa, malalais tu i labuay, 1975 a mihecaan, Kun-can-cu-i-cu-ze. Pa-te-laiw muluyuh tu Ceng-cu-ce a tadungusan, Laos zen-mim-mim-cu kapulungan a kantal nu patizeng katukuh ayza.
(u kamu nu Hulam sa: 1953年，寮國宣布獨立，建立君主立憲制國家，但很快陷入長期內戰. 1975年，共產主義組織巴特寮推翻君主制政權，寮人民民主共和國建立並存續至今. )
(u kamu nu Hulam sa: 寮國是以馬列主義為官方意識形態的社會主義共和國，唯一政黨是寮國人民革命黨. 寮國是多民族國家，佬族占總人口的55%，在政治和文化領域占主導地位；丘陵和高山地區則分布著眾多其他民族；按居住地區分類，又分為低地的老龍、丘陵的老聽和高山的老松三大族群. )
ya law-lung-cu musakamu sa u kamu nu Laos (Lyaw-kul 寮國), u law-ting-cu sa kamu tu nu cang-meng a kamu, Mum, Kaw-myen atu Myaw a kamu. nu i tika ku sausi sa i Buda kutadungusan.
patakus tu niyazuniyazu'an nu saydan atu micudady nu palkal tu kilihanawan a kamu
tusa a melebut, cacay a bataan izaw ku walu a mihcaan, saydan atu micudaday nu palkal tu kalihanawan a kamu, tayza a niyazuniyazu’an padakus atu sapatineng ku babalaki atu tuas nu cacay a lasubu izaw ku sepat a bataan a mihcaan a kawaw.
namaka Sakul malingatu, tayza tu i Takubuwan, Hupu, Cubawkan, Balbalan, Ciwidian, Kalulu’wan, 新社, 立德, Maibul atu Kaliwan.
u 穿越烽火、離散重生 a kawaw nu cacay a lasubu izaw ku sepat a bataan a mihcaan ku Kaliwan atu takubuwan a malaliyas amin ku niyazu’ay a tademaw.
malingatu ku 系列活動 i siwaay a bulad, sabawlima a demiad, izaw ku sapaazihan atu 學術研討會atu 文化論壇i 花蓮縣原住民族文化館.
2018年九月一日原住民族瀕危語言復振計畫的師徒組為了宣傳140週年加禮宛、達固部灣事件舉行部落報訊活動.
kakuniza:Padakaw Lami'
patakus a kamu nu lalikit nu Sakul niyazu'-ci Kuli Sayun musakamu
nilacul
kukay!
nasulitan ni Kumud Tumuk(Huang Te Yung)
u laylay nu Sakizaya, anu malalikit tu sa, apatakus tu zuma a niyazu', pasubanaan tu zuma a niyazu'. amalalikit tu kami sananay.
ci Kuli Huysin Sayun, u kapah nu Sakul niyazu', sabaw siwa a mihca ayza a demaid(2017). u tatama ciniza. micudad ciniza i Tung Hwa tabakiay a cacudadan. minanam ciniza ku 法律 sananay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
ci Kuli Sayun musakamu i 2017.7.24.
Alberto Ángel Fernández
縮圖|Alberto Ángel Fernández
Alberto Ángel Fernández
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Alberto Ángel Fernández (Aelwetuw．Byeelnandese 阿爾韋托·費爾南德斯), 1959 a mihca 4 a bulad 2 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Argentina (阿根廷) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 12 bulad 10 demiad.
Laos
likisi / nadipa'an (歷史)
(u kamu nu Hulam sa: 老龍族通用寮語，而老聽族和老松族則使用藏緬語、孟-高棉語和苗語等其他語言. 傳統上，以上座部佛教為主流的宗教信仰. )
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Vientiane (萬象).
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 2 bulad 12 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Bounnhang Vorachith, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 1 bulad 22 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Laos (寮國) ayza sa ci Phankham Viphavanh, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 2 bulad 22 demiad.
malukay (農業)
u malukay ku tuduay i tektek nu Pumum nu Laos (Lyaw-kul 寮國), 20 a se-ci 70 nan-day sa, nu nikalukan a cang-ze a GDP 70% katukuh 80% katalakaw, i 2015 a mihecaan 17.59%. sapikaluk a lala’ umah sa 500 a emang man-ci kaahebal, u kilangkilangan matahepu 60%. i Laiw-kul ⅔ taneng kalukan a lala’ caay henngay patadas, nu sapausiay i 2015 a mihecaan sa, u tanengay kalukan alala 134.58 a emang kung-cing kaahebal.
(u kamu nu Hulam sa: 農業是寮國傳統上的支柱部門，20世紀70年代時，寮國農業產值在其GDP中的占比為70%至80%；2015年，占比17.59%. 寮國可耕地面積500萬左右，森林覆蓋率達到60%. 寮國2/3的可耕地面積尚未被開發利用，《寮國社會經濟統計資料》和《寮國年鑑》統計的2015年寮國耕地面積為134.58萬公頃. )
nu nikalukan nu Laiw-kul u tipus, kubkub, u tubah, atu kumuh, kinacacay paanip sa lalusa, pangkiw nu sapalumaan alala ku ahebalay, u Laiw-kul ka henawlan a kakaenan, 2016 a mihecaan nu palumaan a tipus 343 a emang dung, hatiya nu Laiw-kul 77% sakaen nu malukay. u  panay a belac ku kaydihan nu heni, manay kahenawlan nu heni paluma tu panay. nu key-zay a palumaan sa u lihum, hung-del, kalitang, pahpah nu sapiuwak, kupa, tebus, kahey, atu uciya, u kuhi ku ahebalay a paluma, maala ku pangkiw nu sapalumaan kaahebal.
(u kamu nu Hulam sa: 寮國的糧食作物主要有稻穀、玉米、薯類和豆類，單季稻的種植面積占糧食種植面積一半，為寮國的主要糧食作物，2016年稻穀產量約343萬噸， 約77%的寮國農戶實現稻米自給. 糯米是寮國人的主食，因此寮國人主要種植糯稻. 經濟作物主要有綠豆、黃豆、花生、菸草、棉花、甘蔗、咖啡和茶葉，其中咖啡的種植面積居首位，占經濟作物總種植面積的一半. )
Laiw-kul malubic ku heci nu kutamudu, mankul a kasiheci 1 a emang katukuh tu 2 a eang a dung, ya binawlawlan u king nu heci ku man-kul. ya pu-taw-yu a heci mihemihecaan izaw 2-3 tung kayadah, yakuwa’ ku malubicay 10 a emang ku dung kabaekec.
(u kamu nu Hulam sa: 寮國亦盛產熱帶水果，芒果年產量1萬至2萬噸，寮國人稱之為「果中之王」；葡萄柚是寮國名產水果，年產量2至3萬噸；木瓜為高產水果，年產量超過10萬噸. )
u zumaay Yung-ceng a kenis, izaw ku patahekal ku tan-sean. ung-si-sean nu Laos (Lyaw-kul 寮國) aungungan nu patahekal a tuud, 70% ku makakitakitay a patahekal. sapadayza i ha-kung atu sapayu nu zaheket a cay-laiw, nu mihmihcaan pisanga sa piyadah tu 50 dung. a nu pasaza tu nu tademaw palecad ku pisausi sa, Laiw-kul sa yadahay ku yu pahabayay tu sepaday, tusaay a kuku’ a adupan a kanatal a sazumaay a cacayay a kanatal. amin nu i labu 150 a emang kung-cing a lahad a huting, i kenisay pahabayay matenes tu ku likisi, a dudi’ tu matumes tu ku pahabay tu sepaday a kuku’ atu tusaay a kuku’. nu kilangkilang a kawaw ma lubic tu, nu a hebal nu kilakilang katukuh 1400 a emang makatukuh 1500 a emang kung-cing, nu kilang a misupetan sa caay kayadah, na mihecaan mawada’ tu ku bilesiw nu kilang. namakakung-ye nayi ku icelang, nu Laos (Lyaw-kul 寮國) kilang a laculaculan a patahekal sa caay katalakaw.
(u kamu nu Hulam sa: 此外，永珍地區特產檀香；安息香則是寮國主要特產，產量占世界總量的70%，用於化工和醫藥原料，年產量達50餘噸. 按照人均占有量計算，寮國為東南亞禽畜最多的國家之一，全國有150多萬公頃天然牧場，民間畜禽養殖歷史悠久，幾乎每家每戶都從事家畜和家禽飼養. 寮國林業資源豐富，森林面積達到1,400萬至1,500萬公頃，但木材蓄積量因森林砍伐等問題逐年減少. 由於工業基礎薄弱，寮國的林業資源開發程度並不高. )
sapiidangan (旅遊業)
u sapiidangan nu Laos (Lyaw-kul 寮國) namakai nu zikuzan nu 21 a se-ci buwah satu, nu makai zumaay a kanatal tayzaay midang i Laos (Lyaw-kul 寮國),1990 a mihecaan izaw ku 8 a emang ku midangay, i 2010 a mihecaan katuud tu ku tayniay midangan izaw sa 187.6 a emang kakatuud. 2010 a mihecaan, namakai 10.9 a sikawaway sa izaw tu ku cacayay a kawaw mikilulay tu sapiidangay. zumaay a miidangay sapatahekal tu pasinubu makaala tu 2.703 a ogu, sapatahekal tu nu mi’tan izaw tu ku 15.5% katalakaw. i 2015 a mihecaan sa ya midangay a tademaw katukuh tu 468.4 a emang ku tayzaay midang, u tanay izaw ku Amilika a kalisiw 7.25 a ogu.
(u kamu nu Hulam sa: 寮國旅遊業在進入21世紀後增長迅速，國際遊客數從1990年的8萬人漲至2010年的187.6萬人. 2010年，寮國每10.9個工作崗位就有1個屬於旅遊業. 由國際遊客產生的出口利潤達到2.703億美元，占2010年寮國出口總利潤的15.5%. 2015年，寮國境內遊客數量達到468.4萬人次，收入達7.25億美元. )
u sapalacul i saidangan izaw henay ku Lang-bu-la-ban-zan a kenis nu Buda a laylay atu nu pikuwanay a misaluma’an, i yung-cin a saasu’ay a kakaenan atu malumanay nu misalumaay. i Si-kan a enal a kenis sa nazikuzan nu laylay a lalangaw. i mum-wey atu Wang-cung sa u sakunizaay sa tayza midang, sang-nu malalaisay a nazipa’an, Hun-sa-li atu Lang-nan-ta i buyu’ay a niyazu’ay a laylay. i nan-ay-pu-lul umahay a adupan miazih tu kauzip, Ta-ciu a kenis izaw ku buhang nu buyu’ atu cascas, s-cyen-taw kung-yung a cascas atu tun-un-hay-tum sa azihan. Can-ba-sayay a hu-nan Uwa-pu-se a nazikuzan, atu ci-pu-la-wang-kaw-yun cascas, laylay nu kuhi.
(u kamu nu Hulam sa: 寮國境內的旅遊資源包括：琅勃拉邦城區的佛教文化景觀和殖民時代建築；永珍的美食文化和古蹟；石缸平原地區的歷史文化遺產；孟威和萬榮的背包旅行路線；桑怒的寮國內戰戰場址；豐沙里和琅南塔的山區部落文化；南艾普洛的野生動物棲息地；他曲一帶的洞穴和瀑布；四千島的孔恩瀑布與短吻海豚景觀；占巴塞的扶南遺蹟瓦普寺；以及布拉萬高原的瀑布和咖啡文化. )
(u kamu nu Hulam sa: 2013年，歐洲貿易與旅遊委員會（ECTT）鑑於寮國豐厚的歷史和建築遺產，將寮國定為「年度世界最佳旅遊目的地」. )
i 10 bulad nu 1989 a mihecaan, cing-hu-bu-zan-hey-i patahekal tu sapalekal sapiidang a sapiketun.1990 a mihecaan, u cing-hu malaheci ku maw-i atu sapiidangay a bumem,patizeng i kenikenis tu piidangay a sapiedapay a kaysya, namakai zumzay a kalisiw 60%. kul-cia sapiidang kuwan tu tatimataan nu sapiidang, Laos (Lyaw-kul 寮國) i kekins amin izaw ku mikuwanay, atu hay-kun, pabalucu’, pakabuay a miedap, micunus patizeng ku sapikinsa, sapicunus ku sapi’tan, demiad, pabeli tu mian-cu-ceng-zeng nu ngatu nu kanatal, a micepcep tu makai zumaay a miidangay. ya Laos (Lyaw-kul 寮國) ceng-hu hung sa nu makai zumaay a mitanay a sakaku sa pacakayay a ciw-den kakaenan, hang sa taneng tu a mabalud mipatizeng tu piidang a kay-sya.
(u kamu nu Hulam sa: 1989年10月，寮國政府部長會議發布發展旅遊業決議. 1990年，寮國政府成立貿易與旅遊部，並在各省建立旅遊服務公司，外資占股六成. 寮國國家旅遊局負責管理寮國旅遊業，各省市設有旅遊管理辦公室， 同海關、計劃投資部協作，增設通關口岸、延長簽證停留期，並對部分國家免除簽證，吸引國際遊客. 寮國政府允許外國投資者獨資經營酒店、餐館，允許其與寮國企業或個人合資開辦旅遊公司. ) kakuniza:Padakaw Lami'
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Lami' Kulang kakuniza:kanatal
nganngan nu Rukay-abaliwsu
ngangan
abaliwsu (nu Rukay-wutay)
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
Rukay-wutay a ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
撒奇萊雅族Sakizaya
泰雅族Tayan
排灣族Paywan
布農族
魯凱族Rukay
se'-se
(u kamu nu Hulam sa:攝氏溫度)
nganngan nu Rukay-abaliwsu
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
鄒族Cou
Emmerson Mnangagwa
縮圖|Emmerson Mnangagwa (辛巴威共和國總統,艾默森·丹布德佐·姆南加瓦)Emmerson Mnangagwa (辛巴威共和國總統,艾默森·丹布德佐·姆南加瓦)
nganngan nu Rukay-abaliwsu
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卑南族Puyuma
Emmerson Mnangagwa
Emmerson Mnangagwa
9 bulad 15 demiad, Emmerson Mnangagwa, u misingkiway 1942 a mihcaan nalecuhan.
nganngan nu Rukay-abaliwsu
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽夏族Saysit
kangaayan
(u kamu nu Hulam sa: 變好的) kakuniza:Sabak Nubu
nganngan nu Rukay-abaliwsu
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
太魯閣族Taluku
Emmerson Mnangagwa
Emmerson Mnangagwa
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Zimbabwa (辛巴威) ayza sa ci Emmerson Mnangagwa, micakat a demiad sa i 2017 a mihcaan 11 bulad 24 demiad.
nganngan nu Rukay-abaliwsu
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek
噶瑪蘭族Kabalan
邵族Saw
雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu
拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
misademiaday
(u kamu nu hulan sa: 氣候)
akuti’ay
u zuma a kamu
u kamu nu Amilika：tropical
u kamu nu Zipun：トロピカル
Abdelmadjid Tebboune
Abdelmadjid Tebboune縮圖|Abdelmadjid Tebboune
Abdelmadjid Tebboune
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Abdelmadjid Tebboune, 1945 a mihcaan 11 a bulad 17 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Algeria (阿爾及利亞) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 12 bulad 19 demiad.
Anaw-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Anaw
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
patuduay
patuduay(祝禱司)
Citekudan
thumb|Ji’an
Citekudan
u sulit nu Hulam: 小台東部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Citekudan. u kasalumaluma’ nu Citekudan sa, 104 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 303 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 107 ku tademaw, pakalatu 35%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 196 ku tademaw, pakalatu 65%.
u niyazu' nu Pangcah
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 32%, Taluku(Truku) 2%.
Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. u Pangcah(Amis) sananay, katalakaw ku uzip, matineng miadup  atu mibuting. u Incumin a tademaw tu, u Pangcah(Amis) a cidekay tuud ku tademaw. matineng mudadiw atu musalukiyaw ku Pangcah(Amis). izawtu ku Sakizaya itini, caayhen pasumad ku ngangan nu Sakizaya. u zuma a tademaw sa u Taluku.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Kolinda Grabar-Kitarović
thumb|Kolinda Grabar-Kitarović|alt=Kolinda Grabar-Kitarović Lisinski 2014.jpg
Kolinda Grabar-Kitarović
4 bulad 29 demiad, Kolinda Grabar-Kitarović, u misingkiway. 1968 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Croatia ayza sa ci Kolinda Grabar-Kitarović, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 2 bulad 19 demiad. Her presidential term ended on 18 February 2020.
Plmwan
thumb|Jianshi
Plmwan
u sulit nu Hulam: 平論文部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Plmwan. u kasalumaluma’ nu Plmwan sa, 36 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 137 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 133 ku tademaw, pakalatu 97%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 4 ku tademaw, pakalatu 3%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Panay(Lin Xiang Yu)
u sapuyaay a kakuniza (簡要類別)
107.7月8日屏東文化園區
u mapalaway a uzip niza (祭師生命史)
1.namikelih 20170916 lalangawan sapicudadan (參加20170916祭禮文化課程)
2.namikelih 20170923 lalangawan sapicudadan (參加20170923祭禮文化課程)
3.namikelin 20170924 Palamal milingatu a lisin (參加20170924火神祭開工祭)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
napatizeng ni Tiway Sayiun kalisiw putiput (帝瓦伊撒耘基金會)
Lubas-Mapalaway-aazihen a cudad (nay20170924)
muazih tu tatengaay Hulam a kumu (簡介漢譯參考)
kakuniza:mapalaway kakuniza:lubas
Earl Boykins
Earl Boykins nalecuhan i Cleveland, Ohio, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
6 bulad 2 demiad, 1976 a mihca, Earl Boykins, miunduay.
laludan
(u kamu nu hulan sa:夏季)
caledes
(kamu nu hulam：熱)
micebis
(kamu nu hulam：在搶)
micebis kaku tu papaysu'an ni Muli. 我去搶 Muli 的錢包.
caledes
caledes ku demiad mikisa'pi' kita i sasa nu sangaw.
micebis
cebis 搶
cebis tu muemu nu hemay mukan. 搶飯糰吃.
macebis 一瞬間搶走東西
macebis nu akeak ku ciwciw nu tulakuk. 烏鴉一瞬間搶走小雞.
caledes
天氣很熱的時候我們去橋下乘涼.
micebis
micebis 在搶
micebis kaku tu papaysu'an ni Muli. 我去搶 Muli 的錢包.
cacebicebis 爭相掠搶
cacebicebis sa ku alebis tu ciwciw. 小雞被老鷹爭相掠搶.
tanayutanayuay
(u kamu nu hulam sa:較長的)
micebis
cebisan 被搶走了
na cebisan nu kukung ku papaysu'an nu maku. 我的錢包被壞人搶走過.
cebisen 去搶（命令）
cebisen nu akeak ku ciwciw nu tulakuk ni Benel. Benel 的小雞被烏鴉搶走.
Anasolay
Anasolay
u sulit nu Hulam: 荒野部落
台東縣太麻里鄉美和村. 太麻里鄉最北的聚落.
荒野部落在日治時代稱為「洞坑」，因為美和圳的引水隧道出口處在此而得名. 阿美族則稱此地為Mamola，原意是「一種魚的名稱」；漢人因其地人煙稀少，土地荒涼，故稱「荒野」.
malalemelemeday
(u kamu nu hulam sa : 潮濕)
Anasolay
Anasolay
根據文獻的資料記載，馬蘭社和加路蘭社最早移居，承租糖社的土地種植甘蔗，後來加上了池上、東河的阿美族移入，逐漸形成洞坑聚落.
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=18&TA_No=7&T_ID=142
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Anasolay. u kasalumaluma’ nu Anasolay sa, izaw ku 151 a luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 436 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, izaw ku 346 a tademaw, pakalatu 79%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 74%, Tayan(Tayal) 2%, Yuwatan(Bunun) 1%, Puyuma 1%, zumazuma 1%.
u Sakizaya a tademaw
i Taitung a kuwan caay katuud ku Sakizaya, inayi' ku Sakizaya itiniay a niyazu'.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
nipaluma-angcay
angcay
紅鳳菜
(俗名：觀音莧、地黃菜、腳目草、紫背天葵、紫背菜、紅蕹菜、木耳菜、紅背三七、紅背菜、水三七、天青地紅、紅菜、補血菜、血匹菜、紅番莧、紅毛番、當歸菜、紅玉菜、紅皮菜、觀音菜、葉下菜、紅冬風、紅風菜)
Laso‘ay
thumb|Guangfu
nipaluma-angcay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Laso‘ay
Laso‘ay
u sulit nu Hulam: 拉索艾部落
nipaluma-angcay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p169
kakuniza:nipaluma
Laso‘ay
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Laso‘ay. u kasalumaluma’ nu Laso‘ay sa, 237 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 641 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 284 ku tademaw, pakalatu 44%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 357 ku tademaw, pakalatu 56%.
u Pangcah a niyazu'
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 42%, zumazuma 2%.
阿美族是臺灣原住民的一個族群. 主要分布於花東縱谷平原與海岸平原地區，少數分布於屏東縣牡丹、滿州鄉一帶. 總人口數約二十萬餘人，是台灣原住民中人數最多的族群.
u pangca sa, u cidekay nu Taywan Incumin. tusa a bataan a mang ku tademaw. mueneng i Kalinku i Pusung atu i dadipasan nu bayu'an. satuuday a cidekay u Pangcah.
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini, namabulaw i 1878 tayni milimek. siiluc tu tina niyazu'. nasulitan ni Liaw Socen.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nipaluma-damay nu baetu, damay no baeto
damay nu baetu, damay no baeto
thumb|damay nu baetu 全緣卷柏
(俗名：還魂草、萬年青、薄葉卷柏、長菱葉卷柏、龍麟草、田雞爪、松柏草、金扁柏、美葉捲柏、平葉捲柏)
haynisadikud landaw a lutuk, mauzip i tabanay atu apuyu'ay a bayu'-talakaway, malalemeday a kilanglilangan atu sa'wac. kaazih i Taywan, Nipul, Sicing, Putan, Intu, Polocou.
u kakuniza
salaedan(界)：植物界 Plantae
mikitinay(屬)：卷柏屬 Selaginella
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
常綠，枝條匍匐和挺立，具有挺立的主莖. 次級跟三級莖共同形成類似羽毛的形狀，主莖的長度可超過50cm. 挺立植株的基部生有根支體 (rhizophores)，由莖的腹側分支處發出. 小葉具二型性，呈四列 (兩背、兩腹)，於主莖上排列稀疏，在次級莖、三級莖則排列緊密. 孢子囊穗以單個形式生長在次級莖末端，呈四面體，長可達3cm. 大孢子囊通常長自基部的孢子葉，小孢子囊則從中間到頂端的孢子葉長出. 中國、尼泊爾、錫金、不丹、印度、中南半島、婆羅洲、爪哇、紐幾內亞、波里尼西亞、台灣. 可見於台灣全島中低海拔森林底層潮濕處、溪流邊.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p102
薄葉卷柏 Selaginella delicatula (Desv. ex Poir.) Alston. 中國植物物種名錄（CPNI）. 中國植物物種信息數據庫. [2013-1-18]. （原始內容存檔於2016-03-05）.
Chang, H., Chiou, W., & Wang, J. (2012). Selaginellaceae. Nantou: Endemic Species Research Institute.
Simpson, M. G. (2010). Plant systematics. London: Academic.
kakuniza:nipaluma
Tuwapun
thumb|Hualien
Tuwapun
u sulit nu Hulam: 華東部落、托瓦本部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tuwapun. u kasalumaluma’ nu Tuwapun sa, 1,682 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 4,170 ku tademawan. kasabinawlan nu Yuangcumin sa, 816 ku tademaw, pakalatu 20%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 3,354 ku tademaw, pakalatu 80%.
tuud
tuud 東西
matumes nu tuud ku sulu.
Tuwapun
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 13%, Taluku(Truku) 2%, Yuwatan(Bunun) 2%, Tayan(Tayal) 1%, Paywan(Paiwan) 1%, zumazuma 1%.
u Pangcah atu Sakizaya a niyazu'
u Pangcah(Amis) atu Sakizaya a niyazu' kuyni. u tumuk nu niyazu' u Sakizaya a tadamaw tu nuayaw katukuh ayza.
u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun) u Taluku(Truku) atu Tayan(Tayal). yadah ku cidekay itini.
tuud
katuud 很多
學校人很多.
Tuwapun
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini, caykatuud ku Sakizaya, uzuma a tademaw sa u Taluku Tayan atu Yuwatan, katuud ku Hulalm intini.
tuud
katuuday 很多的
awawen tu ku katuuday a mumul tuway.
去請大家來準備出發！
Rahaw
thumb|JianshiRahaw
Tuwapun
u siwkay nu Yincumin
u Yuancumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
tuud
tuutuud 物品
canacanan a tuutuud cay ka inayi' ci niza.
Rahaw
u sulit nu Hulam: 拉號部落
Tuwapun
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
Raga’
thumb|FuxingRaga’ (u sulit nu Hulam: 楓香部落)
Rahaw
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan ku niyazu’ nu Rahaw. u kasalumaluma’ nu Rahaw sa, 17 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 56 ku tademawan. kasabinawlan nu yincumin sa, 50 ku tademaw, pakalatu 89%.
tuud
misatuutuud 亂來
misatuutuud tu kawaw ci Tubah azihen.
Tuwapun
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Raga’
u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan ku niyazu’ nu Raga’. u kasalumaluma’ nu Raga’ sa, 10 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 31 ku tademawan. kasabinawlan nu yincumin sa, 31 ku tademaw, pakalatu 100%. u zuma sa, cay ku yincumin, ku tademaw, pakalatu 0%. u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 94%, zumazuma 6%.
Rahaw
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku yincumin, 6 ku tademaw, pakalatu 11%.
Kazakhstan
Kazakhstan (哈薩克斯坦)
Rahaw
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan (Tayal) 89%.
Tuwapun
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Raga’
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Tuwapun
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Rahaw
u Tayan a niyazu'
thumb|Tayan tatayna u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
Edi Rama
縮圖|Edi Rama (u kamu nu Hulam: 阿爾巴尼亞總理:埃迪·拉馬)Edi Rama (u kamu nu Hulam: 阿爾巴尼亞總理:埃迪·拉馬)
Kazakhstan
Kazakhstan (哈薩克斯坦)
u Kazakhstan (哈薩克斯坦) sa i labu nu Yaco, itiza i 48 00 N, 68 00 E.
tuud
misatuutuud 亂來
Tubah做起事來有隨便.
Raga’
u siwkay nu yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
Rahaw
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng, hakay izaw tu, caay henay misumad tu cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Raga’
u siwkay nu yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Rahaw
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan (Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan yincumin-cu, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
Raga’
u siwkay nu yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Rahaw
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料 yincumin a binacadan wei-yuan-huy kitakit nalunasulitan atu palatuh wang-can pulung sausi nalunasulitan
Raga’
u siwkay nu yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Ciupus
縮圖|Ciupus（苗栗縣南庄鄉東河村鹿山部落） Ciupus（苗栗縣南庄鄉東河村鹿山部落）
tuud
situuday 富有的
kasenengan ku situuday a luma'.
Raga’
u siwkay nu yincumin
situlu ku kakuniza nu yincumin, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Kazangiljan
Kazangiljan
u sulit nu Hulam: 佳義部落
Raga’
tademaw nu yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Ciupus
i Miauli a kuwan ku niyazu’ nu Ciupus. u kasalumaluma’ nu Ciupus sa, 15 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 35 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 35 ku tademaw, pakalatu 100%.
nipaluma-kadebitay
nipaluma-kadebitay含羞草
【科名】 sapamata ngangan sapamata kumuh豆科（Leguminosea）
【屬名】 tungusay kadebitay a lutuk含羞草屬
Kazangiljan
Kazangiljan
傳說故事--煙草的由來
Edi Rama
Edi Rama
7 bulad 4 demiad 1964 a mihca nalecuhan. u cunli (總理 Prime Minister) nu Albania ayza sa ci Edi Rama, micakat a demiad sa i 2013 a mihca 9 bulad 15 demiad.
Kazangiljan
Kazangiljan
在很久很久以前的某一天，遠從魯凱族烏查布安（qucapungan）部落有四位男士. 想要在巴烏瑪烏瑪峨，找尋可以締結關係擴充勢力範圍的部落. 他們先選擇從古拉魯茲（kulaljuci）部落. 但被拒絕，故又轉往普悠瑪部落.
tuud
situuday 富有的
富有的人家讓人羨慕.
kasienawan
(u kamu nu hulam sa:冬天)
Rahaw
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網Taywan yincumin a binacadan nalunasulitan atu palatuh calay zazan laculaculan calay zazan kakuniza:Tayan kakuniza:Hsinchu kakuniza:niyazu'
Ciupus
u zuma sa, cay ku Ingcumin, ku tademaw, pakalatu ??%.
u Tayan a niyazu' kuyni. u Tayan sananay, caykatalakaw ku uzip, matineng miadup caykatineng mibuting. u Incumin a tademaw tu, u Tayan a cidekay tuud ku tademaw. inay ku Sakizaya itini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
Kazangiljan
Kazangiljan
他們來到普悠瑪 瑪法流家族屋時，當時瑪法流家屋在位的是一位年輕的少女. 當他們到達瑪法流之前院時，這位年輕在位者，已將大門關上. 因此他們要求女孩說：請你開門讓我們進去，並給予我們食物吃，我們肚子餓了. 但女孩堅持不肯，並回應說：我拿什麼給你們吃？我只是一位單身可憐的小女孩，請你們走吧﹔臨走時別忘了將你們所帶來的穢物帶走. 他如此吩咐這四位來自烏查布安部落的男士們. 但是當他從屋內糧倉後面往外窺視他們時，他們仍然猶疑遲遲不肯離去，並且還蹲坐在前院抽著煙. 最後故事會怎麼發展呢？
u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kazangiljan. u kasalumaluma’ nu Kazangiljan sa, 294 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,052 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,015 ku tademaw, pakalatu 96%.
Ciupus
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Kazangiljan
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 37 ku tademaw, pakalatu 4%.
Kazakhstan
Kazakhstan (哈薩克斯坦)
u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 2,724,900 km2.
u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 2,699,700 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 25,200 km2.
hamin nu tademawan sa 18,360,353.
kakalukan umah sa 77.40%, kilakilangan umah sa 1.20%, zumaay henay umah sa 21.40%.
maketukuh tu ayda, malebutay a mihecanan tu binacadan u ini u Kasakestan a tademaw hananay, papikanan tu katalalan atu sizi, subayu ku sakahenulan a sakauzip nu heni. anu i cuwa ku ci lutukay mabulaw tayza mauzip, manay sawacu han nu belawbelawan a binacadan mibahbah,nayi ku saaenegan nu heni atu sakuayaw,  azih han ayza mipatekeday a kanatal u heni ku cikalisiway, kahenulan nu kakalayan a keci atu tahaday a gasu ku sapadahekalay.
(u kamu nu Hulam sa: 千百年來原先他們是以遊牧維生的民族，逐水草而居，四處被其他的民族驅趕，沒有自己的居住定所與未來，但現在卻成為獨立國協中最富有的國家，重要的太空科技 與天然氣輸出國. )