cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
baduwac
tinaku a kamu
sibaduwac 有肋骨 / sibaduwac ku misakabian tu dungec nu uway.
u sulit nu Hulam atu Amilika
肋骨（拉丁語Costa，複數Costae，形容詞costalis）是胸腔中枝狀的骨，背起於脊柱胸部. 是肋的組成部分，肋包括肋骨和肋軟骨. 一種正常的畸變為叉狀肋骨.
In vertebrate anatomy, ribs (Latin: costae) are the long curved bones which form the rib cage. In most tetrapods, ribs surround the chest, enabling the lungs to expand and thus facilitate breathing by expanding the chest cavity. They serve to protect the lungs, heart, and other internal organs of the thorax. In some animals, especially snakes, ribs may provide support and protection for the entire body.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
原住民族委員會線上字詞典
ulic- canan ku daesu
lacul cacay
u daesu sa, sawsaani icapi ititaanan.
mahiza bahal matepa i unikayzaan nu uzip.
alawhani matepa kisu ku daesu isasa’ nu kuku’isu,ipabaw nu lima isu.
sisa, u daesu sa,caykaw salunganay, zumasatu caykaw daudaucay.
nika matebing tu ilabuay a cekil atu lalum i ayzaay a uzip.
u lihalay nu uzip.
atu kinacikcikan nu uzip.
lacul tusa
matekesay atu bancalay a tuud, hakya caay kaw daesu, alahican u daesu mapicpicay(殘缺).
nika anu matatungus tu datengen isu, anu mahicahica?
unikayda isu madaesuway, sakasaan u daesu hananay yanikaydan isu a lipahak.
lacul cacay
而是在人生的過程中偶然的發現.
在每一個人生的停駐點仔細搜尋，
你會發現幸福竟然就在腳下，就在手上.
所以幸福並不是完美、也不是長久，
而是自己能在當下深刻的感受生命中的悸動、
生命中的平凡，
與生命中的零碎.
lacul tusa
昂貴的、完美的事物不一定是幸福，有時幸福是殘缺不完整的.
但只要你認為這件事值得去做，無論結果如何？
在過程中是幸福的，因為幸福就是過程中的樂趣
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
namituzu' ci Peicen, sisa sulitan ni Tuku
kakuniza:ulic kakuniza:Tuku Sayuen
Ruisui
縮圖 Ruisui（瑞穗鄉）
Ruisui a sakuwan ku Hualien. kumud nu kalesakan, 151.59 km². （kalesakan nu linpanti 57.39 km², kalesakan nu pawliwti 7.4 km²）, u kasabinawlan, 9,520 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 3,717 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang sa, 4,438 ku ingcumin a tademaw. u kasabinawlan, Pakalatu 47%(Pangcah, Sakizaya) ku kasabinawlan. u tademaw ilabu nu siyang u paylang ku alumanay.
nikasakuwakuwan
縮圖 Ruisui mala 11 a cuwen atu 16 ku niyazu’. kina 16 a niyazu’sa, Langas（拉加善部落）, Lacihakan（拉基禾幹部落）, Morocan（牧魯棧部落）, Atolan（阿多瀾部落）, Koyo（溫泉部落）, Ukang（烏槓部落）, Narowan（娜魯灣部落）, Kalala（迦納納部落）, Sapat（掃叭頂部落）, Maibul（馬立雲部落）, Olalip（屋拉力部落）, Fanaw（法淖部落）, Olaw（梧繞部落）, Marorok（馬聚集部落）, Cirocan（鶺櫓棧部落）, Kiwit（奇美部落）.
瑞穗鄉（阿美語：Kohkoh；撒奇萊雅語：Kuhkuh；臺灣客家語海陸腔：suiˇ suiˇ hiongˋ）位於臺灣花蓮縣中部偏南，北鄰光復鄉，西鄰萬榮鄉、卓溪鄉，東鄰豐濱鄉，南接玉里鎮，有北回歸線經過鄉境. 鄉內居民以閩南人、客家人及臺灣原住民族為主，而臺灣原住民族又以阿美族為最多，部分如馬立雲部落則以撒奇萊雅族為主要族群. 地方通行語為阿美語與台灣客家語.
Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) Amis a kamu Kohkoh han, Sakizaya a kamu Kuhkuh han, Taywan a Ngayngay a kamu hay-lu a ngiha nu suiˇ suiˇ hiongˋ, tini i Taywan Hualien akuwan tepanay pasatimulan, nuamisan belaw u Bataan, nusatipan belaw u Wan-zung akuwan, Zuo-si akuwan, nuwalian belaw nu Bakung a kenis, nutinulan mitules tu Pusuku, izaw ku amislic(北回歸線) micaluway tuniyan a kenis. tunian a binawln izaw ku Layak, Ngayngay atu Taywan a binacadan angangan, i Taywan u Amis ku katuday a tademaw, zuma u Maibil a niyazu’ u Sakizayaay u angangan ku binacadan, i tiniay u Amis atu Ngayngay a kamu.
瑞穗鄉舊稱「水尾」（臺灣客家語海陸腔：shuiˊmuiˋ ），意思是秀姑巒溪之尾，後日本人因水尾的日文發音Mizuo，改為音近之「瑞穗」（Mizuho）. 全鄉面積約有135平方公里，人口約1萬1千餘人，以秀姑巒溪激流泛舟而聞名全台.
Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) malumanay a ngangan “Suy-wey”, Taywan a Ngayngay a kamu hay-lu a ngiha nu shuiˊmuiˋ, u imi u Siu-ku-luan xī a ikul, zikuzan u Lipun a tademawan zayhan a u 水尾 nu ngiha nu Lipun mazapi ku “Mizuo”, pasumat han u Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) “Mizuho”. hamin ku hekal izaw ku 135 pin-bang-kung-li, izaw ku  utademaw pakala tu  cacay mang cacay lasubu kuliwan a tademaw, malikid(激流) ku nanum nu Siw -ku luan a sauwac a balungaay ku katinengan.
瑞穗鄉因同時擁有泛舟、溫泉、茗茶等優良條件，已成為花蓮縣農業與觀光結合的知名去處.
Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) palecad izaw ku zuzang(泛舟), ungsing, singanganay a uciy uyni u kapahay a saka izaw, mala u Kalinku mapilung tu aidangan a tu singanganay a kakitaizaan.
hekal a lala’(地理)
瑞穗鄉位於花東縱谷平原，西臨中央山脈，東倚海岸山脈，南有舞鶴台地，中間屬秀姑巒溪及其支流所形成的諸多錐形沖積扇，地勢較為平坦，為主要之農牧業生產地區. 舞鶴台地谷地、奇美谷地坡度較為和緩，盛產茶、水果等經濟作物.
Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) i tini i Hua-tung sahelung a enal, nusatipan belaw u Cung-yan-san-may, nuwalian macapi tu Hay-an a buyu’, nutimulan izaw ku lala’ nu Wu-he-tay-ti, tepanay nu Siu-ku-luan a sauwac atu adidi’ay a sauwac kasayadah ku masabucuyay(錐形) cebusay nu nanummasaupu a masacebal, masaenalay a lala’, u angangan nu nipalumaan (生產) atu pahapay a maluk a kakitizaan. Wu-he namisacayay a buyu’(台地:就是被推平的丘陵), Kiwit u tusa izaw kutabakiay a buyu’, tepanay u sauwac ku kalahini nu liwliw(河谷：兩側由山脈或大山、中間為河流構成的地形), Kiwit ku-ti mahaymaw ku masapilisay a zazan, yadah ku nipalumaan tu ucya atu heci nipalumaan ku kakikalisiw(經濟作物).
lala’ nu hekal(地質)
瑞穗地區產出之蛇紋岩體零散分布在打馬燕山、尊古安山兩構造地塊和紅葉溪上游，常與角閃石片岩、綠簾石角閃石岩、藍閃石片岩及石榴子石—雲母片岩等共生.
Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) a kenis izaw ku se-wen a ba’tu malaklak maliwasak i (岩體零散分布)i Da-ma-yan a buyu’, Zun-ku-an a sauwac tusaay a ba’tu atu Hung-ye i papaw nu sauwac, hinaba’tu izaw ku ciaw-san-se-pian a ba’tu, langdaw lian-se-ciaw-san-se a ba’tu, sumilaway malikatay a ba’tu atu kayabes a ba’tu, bunacay a ba’tu malecad a izaw.
u culil nu nanum(水文)
瑞穗鄉全鄉屬於秀姑巒溪流域. 秀姑巒溪本流由南向北，在全鄉最南端流入本鄉，形成與玉里鎮的邊界. 蜿蜒流至猴子灘始脫離鄉鎮界而進入鄉內，經奇美部落流至斷石灘後，成為一小段與豐濱鄉的天然邊界，流至傾舟灘後轉向東流入豐濱鄉境內，約4公里後入海.
Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) hamin nu kenis tungusay u Siu-ku-luan a sauwac u kalikitan nu nanum, Siu-ku-luan a sauwac kalikit makayza u nutimulan pasayza i nuwamisan, hamin nu kenis nutimulan a likit tayza i tini a kenis, masa u nu Pusku a kenis. sasangangangiw sa malikit ktukuh i ungay likelikenan miliyas tu keni micumut tu labu nu kenis, makay Kiwit a niyazu’an malikit i Duan-se a likelikenan haw sa, mala u saadidi’ay nu Fakung a lilis nu ladayan, likit tayza i Sing-zou a likelikenan paniyul pasanuwalian malikit micumut tu Fakung a kenis, pakala tu sepat a kung-li mamicumut tu bayu.
laluma'an nu Stak
kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:saydan atu micudaday 2018 kakuniza:dadiw nu sulda atu lamal laluma'an nu Stak i Kasi'nawan (Amilika: House of Stark of Witerfell) u nisangaan ku dadiw nu sulda atu lamal nu misulitay ci George Raymond Richard Martin, u caay katenga a laluma'an.
Ruisui
u culil nu nanum(水文)
紅葉溪是秀姑巒溪的一大支流，發源於萬榮鄉虎頭山，在紅葉聚落流入本鄉，將舞鶴台地與本鄉其他地區切開，在秀山橋東南方約1公里處匯入秀姑巒溪.
laluma'an nu Stak
u sasatuasay a laluma'an i aamisan ku laluma'an nu Stak, u kasahenulan a laluma'an i aamisan ku heni; u mikeliday i aamisan ku laluma'an nu Stak aca.
Ruisui
u culil nu nanum(水文)
Hong-ye a sauwac u Siu-ku-luan a tabakiay a sauwac, u angangan i tiza i Wan-zung a kenis Hu-tuw a buyu’, malikit i Hun-ye muculil i tini a kenis, i tini i Wu-he-tay-ti atu uyzaay a kenis nu zunaay amapela’, i tini tu Siw-san a sangaw nuwalian nutimulan i cacay kung-li micumut tu Siu-ku-luan a sauwac.
laluma'an nu Stak
i nu saayaway nu cudad, u Ed Stak ku sakakaay a mikeliday, u idaway tu Kasi'nawan aca, u midiputay tu nu aamisan aca.
u kulit nu laluma'an nu Stak hananay, u maduba'ay i sulsuldaay a lala' a Wolf ; u kamu nu laluma'an: amakatukuk tu i kasi'nawan. (Amilika a kamu: Winter is coming.)
thumb|史塔克家族的紋章
Ruisui
u culil nu nanum(水文)
Hu-yuan a sauwac kasumamadan a kamu u Ma-lan-kou a sauwac, u zuma sa u Ma-ce-low a sauwac, u Siu-ku-luan a sauwac nuzumaay tabakiay a adidi’ay a sauwac. uyniay u sauwac u angangan namakay i Wan-zung a kenis Lung-tay-uen a buyu’ i tiza nutimulan, i tini i Hu-yuan nu buyu’ay aidangan namakay tapiingan maala tayni i  tiniay a kenis, makayamis tatimul matusul ku hekal nu kenis, i tini i Ruy-mey a niyazu’ nuwalian nutimulan cacay a kung-li micumut tu Siu-ku-luan a sauwac.
laluma'an nu Stak
laylay nu laluma'an nu Stak
u malingatuway ci Planden ku patizengay nu laluma'an nu Stak, u cacayay nu sibutulay a kungku hananay. i daw (izaw) ku cacay a kungku tu cinidaan (cinizaan) hananay, napatizeng(napatideng) ci nida atu Alikakay tu talakaway a lilin tu mitena' tu sanlengacay culilay a kukung.
Ruisui
demidad(氣候)
瑞穗鄉氣候上屬熱帶季風氣候. 依據臨近的中央氣象局成功氣象站實測資料，推估瑞穗鄉氣候資料如下，值得注意的是，雖然平均溫度類似成功鎮，但因位於花東縱谷，日溫差明顯大於花東海岸的成功鎮：
laluma'an nu Stak
laylay nu laluma'an nu Stak
namakay u patizengay ci Pulanden hananay, u kakaay a mikeliday ku laluma'an nu Stak i dikuday a malebu' a mihcan i aamisan. namalaala tu namadademecay ci Tolen Stak namadademec tu Ekon, malamisimaway tu aamisan tu llaluma'an nu Stak sananay.
Ruisui
demidad(氣候)
Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) a demiad tungusay u demiad akuti’ay a bali. kilul tuni nisulitan macapi ku Cung-yan-ci-sian-ci Sen-kung-ci-sian-ci tunisulitan tu nikingsaan, u nipaayaw Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) nisulitan tu nu demiad i tini i mahiniay i sasa, u kasa’timan amiazih, anumahiza palalecad tu akuti’ mahiza u nu Singku a kenis,nika zayhan uyni kakitizaan i Kalinku a helung, cacay ka lecad ku caledes nu demiad mahapinang kacadedes ku Kalingku a dadipasan atu Singku a kenis.
laluma'an nu Stak
micidekay atu lalangawan
u micidekay nu laluma'an nu Stak, i tanayaay a bihid, abuabuwan a mata, talakaway a udip; zayhan, u maedapan nu saayaway a tademaw tu patizanan nu talakaway a lilin sa, mitena' tu sanlengacay culilay a kukung, atu nicuwaay nu aamisan, sisa malakasahenulay a paayawwayay nu pisimaway tu labii a hitay ku laluma'an nu Stak.
Ruisui
laylay(歷史)
瑞穗地區在史前時期已有人類在此活動，並留下掃叭石柱遺址. 依據考古學家的研究，該遺址屬於新石器時代，距今約有三千多年，最主要的文化相是卑南文化和麒麟文化.
Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉)a kenis kasumamadan i tini tuku tademaw mauzip, uyza tu kasumamadan nisubelidan u Sawba a ba’tu, kilul tu nisulitan tuni micekiway tu kasumamadan tu nisubelidan a tuud, uyni nisubelidan a tuud tungusay nu ba’tuay aziday laled katukuh ayza pakalatu tulu a malebut  katanaya nu mihcaan, u angangan a lalangawan mahiza nu Puyuma a lalangawan atu Cilin a lalangawan.
laluma'an nu Stak
Ed
(Amilika a kamu: Edard Stark)
Ruisui
laylay(歷史)
在19世紀中後期漢人前來墾拓之前，此地為原住民的居住地，尤以阿美族為主，依據口述歷史調查，較早的部落有奇美、莫魯漲、蘭阿散、阿多蘭、烏鴉立、青山、梧繞（烏漏）、加納納等.
laluma'an nu Stak
Alya
manamuh ci nida tahekal misaculiculil midang, caay kahida u kakana nida ci Sansa, tada' u madimelay a tatayna ci Sansa, sademiad sa minaman tu mala tatenga'ay a kumceday a limecedam cinida.
Ruisui
laylay(歷史)
i kasumamadan tu 19 a mihcaan i sazikuzay ayaw nu padadas(墾拓) nu Layak, tini u kanalelan(居住地) nu Yun-cu-min, u angangan sa u Amis, kilul tu nisulitan kuni nakamuan tu laylay, u saayaway u Kiwit a niyazuan, Mo-lu-zang, Lan-a-san, A-du-lan, U-ya-li, Cin-san, U-law, Ciya-nana yunian kasaniyazu’.
laluma'an nu Stak
Alya
maydih ci Alya minanam mala hitay, mi kuning tu balucu’ ngay icelang mipacuk tu ada, mala tatenga'ay a hitay.
Ruisui
u nipahapayay tu aadupan(農牧業)
農業是瑞穗鄉最主要的產業，就業人口約佔全鄉總人口數的三分之一. 耕地大約分為水田、旱田、山坡地，具有全台最大的旱作灌溉區，設置有養蠶、玉米、西瓜、乳牛專業區. 農產品大宗為文旦、甘蔗、西瓜、鳳梨、茶葉及木瓜等.
u nikalukan kunilaculan nu Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) knis, u misakakawaw a tademaw hami nu kenis u malukay tulu izaw ku cacay, u sakalukan izaw nu umahay ku tukus u buyu’ay, hamin nu kanatal izaway ku sapananum nu umahay a tukus, izaw kuni patizeng tu kayku, kuhkuh, ciyak, pahabay tu katalalan u singmuen nu pahapayay a kakitizaan, u nikalukan nipalumaan uyza u tebus u mami u palingat ucya atu kuwa a nipaluma'an.
laluma'an nu Stak
laylay
u sakatulu a wawa nu mikeliday nu Kasienawan ci Edad aci Katelin, u sasabaay a wawana nu hehi, izaw (idaw) ku tatulu a kaka nida, u kakaay ci Lab, u saba ci Plan aci Licon, izaw (idaw) aca ku cacayya a kakana ci Sansa, izaw(idaw) aca ku cacay a kaka nu caay kalecad a ina ci Cyan Snu.
makayi ci Alya mala a silalangawan a limecedam, matalaw ci nida malacawa tu cacay a tau a caay katinengay.
Ruisui
u piidangan pihipangan(觀光休閒)
Hungye a unsing tini i Ruisui/Kuhkuh(瑞穗鄉) satipan nu sazikuzay unsing a zazan, tungusay nu Wanzung a kenis, u akuti’ 50 tu, u nanum u tingalaway a nanum Tan-suan-cin a unsing, caay ka ngantul, maapi ku unsing nu Ruisui/Kuhkuh a unsing, u Wanzungay hamin a kenis, u akuti’ 45 tu, tungusay u Zan-sing-tan a unsing， kalawlawan ku nanum, u kanamuhan nu binawlan u tamelacay a kakitizaan nu unsing.
laluma'an nu Stak
laylay
caay kanamuh nida ninaman tu mudadiw, musalukyaw, atu mitenun hananay, manamuh nida minanam tu mipana', mipacin, midiput tu laluma'an.
Ruisui
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Sabak Nubu
laluma'an nu Stak
Cyan Sno
縮圖|u hayu tu Cyan Sno, u saayaway a patahkalay tu sakawalu a puu' tu kitakitay.
Cyan Sno (Amilika a kamu: Jon Snow) u wawa ni Leyka Takelian aci Liana Stak, u cacay tada a wawa nu heni. i nunisulitan a cudad, i nu saayaway sa, u pucud(私生子) a wawa ni Etad Stak aci Katelin Stak hananay. u masakapahay i "u dadiw nu Sulda atu lamal" ya tilibi a kungku hananay.
salaw
salaw(巨人)
laluma'an nu Stak
Cyan Sno
mabalaki nida ci Cyan Sno atu calekaka nida (niza)(wawa ni Etad Stakaci aci Katelin Stak).
sakul
sakul(茄苳樹)
sumanamanah ku kulit nu sakul a kilang, nay Taywanay ku lalengawan niza. mangaay mikisaepi’ i sasa tu lalud, u Kinus nu sakul caay katalaw tu suemetay. Sisa, sipisaluma’ atu alusidan nu labu nu luma’, mangaay misanga tu cibal a balunga. Ayzaay a Cepu a niyazu sa, ”Sakul” han i tawiya ku ngangan. itini mapalita ita kanamuh nu Sakiza tu sakul a kilangan.
洪水傳說
i kungku nu babalaki, ” Manaup ku lala’ amin, mikalic ku papinapina adiwawa i sakul, mukanan caniza tu heci nu sakul, papah atu pudac ku saading tu sienaw. pakapinatu a mihecaan sa, makelahtu ku nanum, tabakitu kiya adiwawa, maepud caniza nay sakul a patezeng tu niyazu, u tatuasan nu Sakizaya kiya adiwawa.” sisa, pisaselalan, iza ku pibaung tu sakul a kikangan, sakacaay kapawan tu pipauzip nu Sakul a kilang.
歷史
Kalalaisan tu ”pibulaw nu kuwapi(割耙) tu Takubuwa” sa, Sapauzipan ni Kumud. Pazik tu binawlan sa, palaliwen niza ku binawlan, ciniza ku misiayaway a mingayaw. Malepel satu ci Kumud. Pazik atu acawa niza sa, pabaluden i kilang a micikcik, mukan ku kuwapi tu titi niza tangasa i kapatay. u acawa niza sa, tebanen a miemec tu sakul, sakasaken nu kuwapi, papizizawen ku Cikasuan, Natawlan a binawlan, Mahaen ku kasimelangan nu kawaw i tawya.
salaluma'
salaluma'
6/16 星期六 7:15 集合完畢
1.請自行攜帶雨具(雨傘、雨衣、雨鞋、簑衣等)
2.狂風暴雨照常舉行(cipaka musangsang)
3.遇雨在野菜市集棚下集合
pakatineng tu Taywan (last quarter)
縮圖 pakatineng tu Taywan (last quarter)          認識台灣
u talakaw nu buyi' nu Taywan tulu a malebut ku talakaw tusa idaw ku walu ku buyi', u sanayiay nu kitakit a idaw ku mhiniay.3,000公尺以上的高山有268座，是世界少有的.
日本的富士山高 3,776公尺，聞名全世界，但是日本全國 3,000公尺以上的高山只有十餘座；
i tida in-ku idaw ku talakaway abuyu' ,nika u  tuluay a talakaw sa inayi' ;
英國有高地，但實際上 3,000公尺以上的高山完全沒有；
u kacudu mu-ciy yahekal nisasingan i niw-si-lan, inakacudu nu talakaw nu buyi' aadihan makangkang ku miadihau tu nosing.電影魔戒全景在紐西蘭拍攝，片中的高山雪景讓全球觀眾著迷，
nika niw-si-lan satalakawy Cook hananay a buyi' u talakaw tulu malebut pitu lasubu sepat idaw ku sepat ,mamin ku kanatal nu heni malakuwitay tu tuluay malebut sa hatiniay a talakaw tusa catasn.
然而紐西蘭的最高峰Cook山高 3,744公尺，全國高過 3,000公尺的高山共20餘座.
sakidaya
sakidaya(撒奇萊雅族)
Sakidaya, sakiraya sa ku Pangcah, sukizaya sa ku kaliyawan. i cipawkan a niyadu u sakizaya kami sa, u i sakulay a niyada, u sakidaya kami sa.
背景
u sakidaya, naytida i kilay a bukelalan u tungus mahamin ku kalisi, kaliku naw kilay kungangan, nama kayda kiray ku ngiha. Sakizaya a sulid hicasananay cay katinengi ku imi, matineng dada’ caykapapina kya tamdaw, u kamu hanu sakidayan. u kamu nu sakidaya atu natawran, pukpuk, lidaw, cikasuan a pangcah caykalcad, ina tatusaay caykalcan ku kamu, a hica saw masasakamu. Tiwai sain tayda i niyaniyadu’an mipalita mikilim, kasumamadan u sakidaya a niyadu’ nay tida i kilay a bukelal napatideng tu cacay a bataan tu niyadu.
nadipa'an (歷史)
kasumamadan u sakidya cay pilakuid tu kalinku a mukelal, namademec i kaliyawan na malpacaw, caykaw sakidaya a, tayda tu i bukelal nu kalinku, i kadipunan namulaliw ni pakaluken atu namabalad, sakidaya mi lakalak malimaday itini i bukelal sa, namahida idaw tu ku taydaay i duma a bukelal malimad. nu dikudan cacay a malbud siwa a lasubu siwaabataan a mihcan, u sakidaya a tamdaw, malingatu tu mikilim tu lalangawan a patideng, i tusaay a malbud sepatay a mihcaan muculil a pangana, nama hida i tusaay a malbud pitu a mihcaan cacay a bulad mapangangan, mala sabaw tulu nu yincumin.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
1.^ "撒奇萊雅族"[1], 行政院原住民族委員會, 2016年05月14日查閱.
2.^ 新聞：王貝林、羅添斌、花孟璟，《原民第13族 撒奇萊雅族今正名》，自由時報，政治版，2007.1.17
3.^ 網頁：潘繼道，《被遺忘的「奇萊」──「沙奇萊亞」歷史溯源》，沙奇萊亞族Blog，2005.4.22
4.^ 首頁：李秀蘭、賴珮瑄及學生16位，《消失的奇萊族》，北昌國小[3]，2005.2.24
5.^ 論文：陳俊男，《サキザヤ族（奇萊族）の民族認定》(日文)，國立政治大學，2005.5.30
lalicay
kananan a wayway (習性)
小雲雀，學名Alauda gulgula，屬於百靈科雲雀屬，一般棲息與雲雀相似，在離水近的草地原,小雲雀經常快速沖入天空，展翅高歌之後落地.
adidi’ay a lalicay (Siyaw-ying-ciey, 小雲雀 ), Sey-ming (學名, mitesekay a pangangan) Alauda gulgula, u Pay-ling-ke yuing-ciey-su (百靈科雲雀屬) hananay, u aenengan nuheni masasengi tu nu lalicay (yuing-ciey, 雲雀). i itiza i micapiay tu sinanumay a lutulutukan sa, ya adidi’ay a lalicay (Siyaw-yuing-ciey, 小雲雀) hananay, hina kasenun sa tababaw i tapuku, mucebal tu sakubad, tanutuwa sa mudadiw,  kasenun sa tasasa tu i lala’.
azihen i hekal (外觀)
全長約15公分，上身有黃棕色條紋，白色尾羽，短冠. 雌雄外形相似.
azihen i hekal nu lalicay u tanayu’ nu uzip niza sabaw lima  kung-feng(公分 ), i pabaw nu uzip izaw ku patelekay makulahay a kulit, atu sisalengacay a banuh i kikul, apuyu’ku tangahay a adiping, i hekalay a wayway  nu tamaan a  lalicay atu tatayna a  lalicay azihen masasengi  tatusa.
kakitizaan atu kakanan (棲息地與食物)
台灣兩種亞種，一為台灣雲雀，二為澎湖雲雀，主要棲息於旱田、草原等較寬廣的地區，海拔300公尺是他們的分布上限，小雲雀在地上築巢，以昆蟲、植物種子為食
i Tay-wan (台灣)  tatusa ku Cubelan(ya-cung, 亞種) nu lalicay, cacay sa nu Tay-wan yuing-ciey (台灣雲雀), sakatusa sa Pung-hu yuing-ciey(澎湖雲雀), sakaydihan nuheni mueneng sa i tukustukusan , lutulutukan, mahizaay i ahebalahebalay a kakitidaan, atu caay ka talakaway a buyu’,  i tulu a lasubu nu haypa(海拔) ku kakitizaan nuheni hatiza. tu i  lala’lala’an kuheni misadibu, u cilekay atu nipalumaan a paenu ku kakanen nuheni.
u Pung-huay adidi'ay a lalicay (澎湖小雲雀)
澎湖小雲雀常出現在空曠草地會飛到半空中鳴叫歌聲嘹喨有「半天鳥」之稱是澎湖特有的野生鳥類.
u Pung-huay adidi'ay a lalicay (澎湖小雲雀) hina tahekal i ahebalay a lutulutukan, azihen mubahel ciniza sa  yu katukuh tu i teban nu tapuku mudadiw, asu’tengilan malacing ku dadiw niza, kiyu u “Pang-tien-niyaw (半天鳥) han pangangan, u itizaay i Pung-huayay(澎湖) micidekay i hekalay a ayam.
台灣繁殖的A. g. wattonsi亞種為小型雲雀，有中等長度的細喙，尾短，小而上聳的羽冠.
sasapahabayan atu sasalecu’an i Tay-wanay (台灣) nu mahiniay A. g. wattonsi hananay a Yacung-siyaw-yuing-ciey (亞種為小型雲雀) sa,  sitanengay ku tanayu'  nu laway, apuyu’ku kikul, atu adidi’ay tapabaway a adiping.
i tukus nu tangah atu kulul izaw ku takuliyaway a kulit, i tangah izaw ku tuluay lumeni’ay  abuabuan mahiza u sasebad a kulit, i kulul sa makedec ku abuabuan mibalatay a masakeliway a kulit.
hican pahabay (保育)
u kakitizaan nu Siyaw-yuing-ciey(小雲雀 ), u ahebalay ku nikalakalak nuheni,  itini i Tay-wan(台灣), yadah aca. mahiniay a Yacung siyaw-yuing-ciey(亞種為小型雲雀 ) hananay, u liwliw nu  kakitidaan  nuheni, caay ka pakatalawen nu tademaw, nayi aca ku micalilaway tu sakauzip nuheni i kitakit.
wayway (行為)
通常單獨活動，不喜成群. 飛行靈巧，飛行路徑帶有若干顫動及盤旋.
siyaw-yuing-ciey (小雲雀), sacacaycacay sa tatacuwa ciniza, makai masabelengbeleng, atu masediwsediw ku bahel niza, yu mubahel mahuyahuy atu misaliyutliyut.
wayway nu tamaay a lalicay (雄鳥行為)
雄鳥常常奮力垂直飛到高空中，越飛越高，直到成為空中的一個小黑點，然後在空中快速振翅，維持在固定的位置大聲鳴唱，一場演唱約可持續10分鐘之久，歌聲結束後隨即降落於地面，隔沒多久又會再度登場表演，有時也會站在較高的地面鳴唱.
u tamaay a tamaan hina saicelang sa kasenun sa  patelek  tapabaw  i tapuku, talakawtalakaw ku nibahelan, caay ka tenes kasenun satu patelek aca mubahel a tasasa, anu malacacayay  lumeniay  azihen i tapuku, satu  mucebal tu sakubad mubahel mihuyahuy, tizatiza satu tanutuwasa mudadiw, u nipidadiw niza kinacacay makaala tu cacay a bataan a hung-cung(分鐘) ku tenes, mamin mudadiw sa kasenun sa tasasa, caay katenes tapabaw aca mudadiw hizahiza saan, alahican mutizeng i talakaway nu enal a mudadiw.
wayway (行為)
「澎湖小雲雀」是澎湖地區特有亞種的鳥，「澎湖小雲雀」相貌雖平淡無奇，但是卻有上天賦予輕靈婉轉的歌喉，春天繁殖季時，公鳥便一面垂直上昇，一邊高歌不停，民間發現牠們常懸浮在半空中鳴叫，故俗稱牠們為「半天鳥」.
Pung-huay adidi'ay a lalicay (澎湖小雲雀 ), u itizaay i Pung-huay (澎湖) ku kakitizaan micidekay ya-cung (亞種) a ayam, ina Pung-huay-Siyaw-yuing-ciey(澎湖小雲雀 ), caay  kabanghangcal azihen nayinayi ku kasazuma, nika payni i sikapahay a takulaw matineng mudadiw, i sadingsingan  kalecu’an nu aadupan a puu’, u tatamaay a tamaan  tapabaw tasasa mudadiw kuheni caay pipahanhan, hina makaazih ku itizaay mueneng a tademaw tu mahiniay a wayway nuheni , kyu Pang-tien-niyaw(半天鳥) han pangangan.
misingkiw tu Pung-huay (澎湖) a ayam (票選澎湖縣縣鳥)
澎湖縣為增進澎湖縣縣民對本土鳥種之認識，澎湖縣政府特舉辦此票選縣鳥活動. 請澎湖縣野鳥學會推薦八種澎湖縣較具代表性之鳥類，分別為澎湖小雲雀、綠繡眼、白眉燕鷗、東方環頸、斑頸鳩、岩鷺、白頭翁、玄燕鷗，其中以澎湖小雲雀所獲得票數最高， 經縣長公佈為「澎湖縣縣鳥」
Pung-hu-siyan (澎湖縣) sa, maydih micunus tu kakatinengan nu Pung-hu-siyan a binawlan (澎湖縣縣民) tu itizaay a ayam, Pung-hu-siyn-cen-hu(澎湖縣政府) mitanam masasetset misingkiw tu ayam a kawaw.
mitakus tu Pung-hu-siyan yey-niyaw siey-huey (澎湖縣野鳥學會) patahekal tu waluay situngusay tu Punghu(澎湖) a ayam, masitekeday sa wuya: Pung-huay adidi'ay a lalicay (澎湖小雲雀), li-siw-eyng (綠繡眼), pay-mey-ieyng-u (白眉燕鷗),tung-fang-hang-cing(東方環頸),pang-cing-ciw(斑頸鳩 ), yeng-lu (岩鷺), pay-tu-ung (白頭翁), sieyng-ieyng-u(玄燕鷗), uyni satu Pung-huay adidi'ay a lalicay (澎湖小雲雀 ) ku sayadahay satalakaway ku paya, u kingciw tu ku mihapiyay, kiyu mala Pung-hu-siyan (澎湖縣) a ayam.
U-ya yuing-ciey (歐亞雲雀)
歐亞雲雀（學名：Alauda arvensis）又稱叫天子、告天子、告天鳥、阿蘭、大鷚、天鷚、朝天子等，隸屬於雀形目，百靈科.
U-ya-yuing-ciey (歐亞雲雀), Siey-ming (學名) Alauda arvensis: zuma a nipangangan tinaku: Tiyeng-ce (天子), Kaw-tiyeng-ce (告天子), Kaw-tiyeng-niyaw (告天鳥), A-lang(阿蘭), Ta-liw (大鷚) Tiyeng-liw (天鷚), Ceaw-Tiyeng-ce (朝天子), u nu Ciey-sing-mu(雀形目)，Pay-ling-ke (百靈科), hatiniay ka yadah a ngangan u Uya-yuing-ciey (歐亞雲雀) han namin kuheni.
azihen i hekal (外觀)
歐亞雲雀體形似蒙古百靈，但個體較小，體長約19cm 左右，上體黑褐色，翅、尾各羽外緣淡棕色.
Uya-yuing-ciey (歐亞雲雀), u uzip niza masengi tu Mungku-Payling (蒙古百靈), nika amica adidi’ ku uzip niza, ya tanayu’ nu uzip niza makaala sabaw siwa a kung-feng(公分), i pabaw nu uzip silumeniay makulahay a kulit, u sakubad atu kikul  azihen i hekal, i lilis nu banuh siahemaway makulahay a kulit.
歐亞雲雀羽色雖不華麗，但鳴聲婉轉，歌聲嘹亮，能與蒙古百靈媲美，素有「南靈」之稱，是中國著名的籠鳥，在國外也深受養鳥者歡迎.
Kanahatu caay kaw bangbancalay ku kulit nu banuh nu U-ya yuing-ciey (歐亞雲雀 ), nika u pipatahkal nuheni a nidadiwan a ngiha, asu’ tengilen, u sakakapah sakazahkez ku balucu’nu tademaw yu mitengil, nidadiwan a ngiha malecad ku asu’ tengilen atu nu Mungku-Payling (蒙古百靈), kyu u "timulay a ling" (nan-ling, 南靈) han pangangan, i Cung-ku (中國) u katinengan a mapuluay a ayam (lung-niyaw, 籠鳥), nika i nutawan a kanatal manamuh pahabay tu mahiniay a ayam.
雌雄羽色相似，上體沙棕色或皮黃色，有的沾有灰褐色、具黑褐色羽干紋，其中頭、枕、後頸及尾上覆羽黑褐色干羽較細，背部黑褐色羽干紋較粗.
masasengisengi ku kulit nu banuh nu tamaan a lalicay atu tatayna a lalicay, u pabaway a uzip simakulahay takuliyaway a kulit, alahicaan izaw ku masipsipay i banuh ku abuabuan a kulit, silumeni’ay a kulit aca, tu i tangah, abala, nuzikuzan a liel atu pabaw nu kikul , belineng sa itiza ku lumeni’abuabuan  simadicemay a kulit adidi’, i kulul sa u lumeni’abuabuan  simadicemay a kulit, nika kibetul kuni.
masitekeday a wayway (形態特徵)
歐亞雲雀屬於小型鳴禽，體長大約15～20厘米.
U-ya yuing-ciey (歐亞雲雀 ) sa, u adidi’ay matinengay pangiha a ayam, u tanayu’ nu uzip niza sa sabaw lima katukuh tu tusa a bataan a li-mi (厘米).
kasasizumaay nu yuing-ciey (雲雀之異處)
與日本歐亞雲雀容易混淆. 與小歐亞雲雀易混淆但體型較大，後翼緣較白且叫聲也不同.
hina malalamlam ku Uya-yuing-ciey (歐亞雲雀) atu Lipun U-ya yuing-ciey (日本歐亞雲雀),  malalamlam masasengi atu wuya  Siyaw-U-ya yuing-ciey (小歐亞雲雀 ), nika u uzip nu Uya-yuing-ciey (歐亞雲雀) pikitabakien tu henian, atu u salengacay ku nuzikuzanay lislisan nu sakubad, u ngiha niza caay kalecad aca.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (資料來源)
kakuniza:Mahitakassabak
ungay a binacadan
kakiliman
縮圖|lakalak nu ungay abinacadan i taywan mueneng u kawkaw akamu nu tayal sa: Mek-qaolin taywan sa:kawkaw nu taywan a
binacadan, cake tatu ngay nu binacadan, masaupu i yilan suuw lung-te li nu liwliw, makayni nipikinsa, ungay maalanu kabalan alaw han masumad lawpes sat u, nipikinsa ni i-nen-ciya-cu, ayda sa i suaw nu amisan, yasincen a sauwac nu amisan, i lung-te, tinliyaw, numukasi a nganga kawkaw, nu aydaay a cin-si cu, I ling-te a kakulian nu kitidaan, i yilan nu labuay satabakiay a kakulian.
猴猴族（猴猴語：Qauqaut，泰雅語：Mek-qaolin[1]，臺灣話：Kâu-kâu）為台灣原住民，美和猴族群之一. 聚居於宜蘭縣蘇澳鎮龍德里一帶. [2] 根據伊能嘉矩的調查，猴猴族是被噶瑪蘭族所同化消失. 目前位於蘇澳鎮北方，新城溪北岸的龍德、頂寮，舊名猴猴，現在稱為陳煦族為龍德工業區所在地，此為宜蘭縣內最大的工業區.
nilacilan
kawkaw a binacadansayaway a nikatahekal i nisulitan nimakay. Makay i1892 amihcaan 5 abulad 14 ademiad a nisulitan, idaw ku nisulitan tinabunacadan a kamu, lalangawaw, atu sapalaylay.
猴猴族首次出現於馬偕日記. 馬偕在1892年5月14日的日記中，記載了這個族群一些語言資料、文化、傳說.
caykaw kakatanengan a kawkaw nu bunacadan, cay kaw nu aydaay a nu taluku a ayicumincu, caykaw nu Tangabulan.ci makay midinduay tu I tiniay a sasakamuen taluayaw ku dateng nu heni namaka timulay nu malay a kakawsan sa, makabalunga atayni i taywan.
猴猴族起源不詳，不屬現有的高山原住民族、亦不屬平埔原住民族. 馬偕牧師根據當地人的傳說，推測他們是來自東南亞的馬來人後代，經航海來到台灣.
最初他們與泰雅族混居，後因發生糾紛，猴猴族遷移到南方澳地區，又遭逢瘧疾. 在馬偕牧師時代，只剩下11戶.
mutadem
喪葬[編輯原始碼]
simapatayay nitadem nu hen isa kutkut sat u buhang, paenegen ku mapatayay, itepal sa padeng hanku nidikecan nida u “dikuc,kucu,sasubin” tabaku atu kuwaku’ matumes tu kunipadeng sa, ulabunuluma’ kasenun sa maduba taluma’ muwangic.
葬亡故者的方式是在地上挖洞，亡者坐著，旁邊放著他的器具(比如:衣服，鞋子，毛巾)、菸草和菸斗. 當墓穴快要蓋滿時，所有家屬要立刻奔跑回去家中哭泣.
dikuc
服飾[編輯原始碼]
kawkaw a binacadan sidikuc sat u mabuhatay i baluwan nayay ku ledung nu dikuc atu caebay hank u kidudawa, misengi tu kabalan kasidikuc. Ucayay kalecad sa katukuh i 1860 a mihcaan, kawkaw a binacadan nayay ku usi tu tatama tatayna, u lalud mananam cay kasidikuc pahelak sa, cacay aca ku dawaw satahpu tu menah.
猴猴族會穿著開襟短丈無袖上衣和披肩， 大致上與噶瑪蘭族相差無異. 不同的是，直到1860年代，猴猴族不分男女，夏季仍習於赤裸上身，僅圍1條遮陰布.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Uuy411110
baeket
siwkay nu baeket
u baeket sanay, namatengteng ku Kitakit. u canacanan a tuutuud, pabahekul i pabaw, amahetik i lala' tu. u baetu sa baeket, u kazizeng sa baeket tu. u kizmu a tademaw baeket, u makudusay a tademaw sa caay kabaeket. hacica ku baeket sa, si sakaluk, u daduy.
tinaku a kamu
baeketay 重的 / baeketay azihen kiya nimuku ni Ubad a mukin.
baeketen 覺得太重(命令） / baeketen kaku tu daduy nu maku.
pabaeketen 加重 / pabaeketen ku nimuku nu tatama tu pawti nu tipus!
sabaeket 很重 / sabaeket sa ku niculil ni Benel.
sabaeketay 最重的 / sabaeketay ku ni katabaki nu uzip ni Pasang.
Maya a tademaw
縮圖|tademaw nu heni a tademaw （Maya peoples）nu mukas nu intian a tademaw nu cacay, nu amilika nu liwan a sulit kilukuwan nu binacadan. 馬雅人（Maya peoples）是古代印第安人的一支，是美洲唯一留下文字記錄的民族. pulung nu mihcaan i 2500 masabet tu kueneng nu heni i musike nu yuciyatun a subal, kuwatimala, paylise, atu salwatu, atu hungtulase,malakalak itidamueneng. 公元前約2500年就已定居今墨西哥的猶加敦半島、瓜地馬拉、貝里斯、以及薩爾瓦多和宏都拉斯的部分地區.
kakiliman
nu maya a kamu. mukasi nu maya atademaw u singsngsnay u kacakat nu maya, widasa u sulit namakayni i amilika, yumahida henay, katukuh 16 a siki u sipanya a tademaw malimad tayda I amilika, kiyu u maya atademaw hida satu micumud i likisi, katukuh satu 19 a siki u maya atademaw idaw ku dadikuda tu nasadipaan maadih nu mikingkiway, winu u sakacakat kiyu maadih nu aydaay a tademaw.
baha
baha
thumb|baha 咳嗽 / baha sa.
Maya a tademaw
kakiliman
使用馬雅語. 古馬雅人發展出著名的馬雅文明，是唯一發展出文字的美洲文明，曾盛極一時，直到16世紀西班牙人殖民美洲，使馬雅文明走入歷史，待19世紀馬雅文明遺址被發現，此文明才得以重現於世人眼前.
baha
tinaku a kamu
hinabaha 常咳嗽/ hinabaha kita i kasienawan.
cimu a binacadan
kakiliman
縮圖|malakalak i taywan kuheni cimu （Tjimur，Chimo）sa u paywan a binacadan ku namakayniay a bunacadan sa, u nu paywan a binacadan tusaay cayay kalecad a binacadan. 箕模（Tjimur，Chimo）是與排灣族具有淵源的神秘族群，甚至與原排灣族為兩個不同的族群.
nipikingkiw nai buyu’ sa mabulaw tayda i enal; akay namakay enal taydan i buyu’, sanaenelay nai cungyiang abuyu’ nu jantu u cacay abinacadan.
據考究可能原居於山區後遷往平原；也可能由平原遷徙入山區，後主要分布於中央山脈南段的一個族群.
Maya a tademaw
nilaculan
“maya:maydih kuheni mapulung kiyu wini ku ngangan nu heni, wiytiniay madih paini tu katineng nu lalangawan atu kamu kiyu siliwan tu tademaw atu kamu. nika itini idaw ku caay kalecad atademaw usiyakay atu pulung nu binacadan, uheni idaw naming ku misitekeday a lalungucan akakilulan, lalangawan atu likisi u misitekeday.
cimu a binacadan
kakiliman
u lakalak nu cimu a bunacada malakalak i paywan a binacadan, Vuculj matatihepa, aydaay u paywan masasu ala masumad.
baha
tinaku a kamu
mabaha 就咳了/ katukuhan tu tu labi sa mabaha tu kaku.
Maya a tademaw
nilaculan
「馬雅」是為了方便而起的他們的一個集體的稱號，這包括為該地區貢獻某種程度的文化和語言遺產的人. 但這之中也包括許多不同的人口、社會和種族群體，他們中誰都有自己特殊的傳統、文化和歷史的特徵.
cimu a binacadan
kakiliman
由於箕模群分布幾乎與原排灣族Vuculj群重疊，現今大多與排灣族群相互涵化.
baha
tinaku a kamu
mabahaay 咳嗽的/ u mabahaay a tademaw ci Imi.
cimu a binacadan
nilacilan
說法一：公元1000年前左右，箕模族人小琉球一帶遷徙至恆春半島地區，後分成兩支，一支前往屏東縣的來義山區，另一支則翻越中央山脈抵達臺東，最後與排灣族和卑南族社群共存.
Maya a tademaw
nilaculan
yu 21 a siki nusayaway, idaw ku pitu alasubu nuemang a maya atademaw. Timulan nu musike, kuwatimala, paylise, salwatu,atu hung tu lase odaw henay ku yadahay a luwan nu mukasi a lalangawan nu nilacul.
cimu a binacadan
nilacilan
sakatisa a kamu sa;namakayni i nikingkiwan nu talakaway, nuayawan nu cimu atademaw makayni i kilay a buyu’ tatimulen idaw kiya dadipasan nu sauwac, nadikudan sa mabulaw aca tayda i ciyanan a enal, pitung a enal atu liwkiyu a subal a kitidaan, pulung nu mihcaan enem aemang amihcaan namiliyas tuway i taywan,
baeket
u sulit nu Hulam atu Amilika
在日常生活中，人們俗稱質量為'重量'，但仍使用質量的單位︰克、公斤或磅. 關於兩者的比較，參見質量對重量.
laluma'an nu Takelian
kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:saydan atu micudaday 2018 thumb|u kulit nu laluma'an nu Takelian|alt= laluma'an nu Takelian (Amilika: House Targaryen) u nisangaan ku dadiw nu sulda atu lamal nu misulitay ci George Raymond Richard Martin, u caay katenga a laluma'an.
cimu a binacadan
nilacilan
說法二：根據中央研究院考究，上古時期箕模人可能原居於中央山脈南段林邊溪上游一帶，後可能遷往嘉南平原、屏東平原或琉球嶼等地區，公元60000年前曾離開過台灣，
laluma'an nu Takelian
u kulit nu laluma'ana nu Takelian hananay, u situluway a tangagh a liw; u Ekun atu tusaay a sabana nu nida hananay.
u kamu nu laluma'an: u lamal atu idang (izang). (Amikika a kamu: Fire and Blood.)
Maya a tademaw
nilaculan
在21世紀初，約有7百萬馬雅人. [來源請求]墨西哥南部和猶加敦半島、瓜地馬拉，貝里斯，薩爾瓦多和宏都拉斯還存在著大量遺留的古代文化遺產.
laluma'an nu Takelian
laylay, lalangawan ata micidekay(歷史、文化與特徵)
inudikudan tu nikalawpesan ku cacay a mihcaan hananay sa, u madademecay ci Ekun ku saayaway, muladay tu hitay atu tuluway a Liw tayda i Kingslanding, malingatu tu mingangayawan tu pituway a kanatalay.
caay kelecad ku laluma'an nu Takelian tu zumaay a laluma'an i Westeros hananay, mitengil tu nikamuwan ulic nu babalaki: malacawa ku lalumaan, calkakaan; maaepun tu kina caay kalecad a nikaulican. izaw(idaw) ku kamu tu nikasalunhanay nu laluma'an nu Takelian hananay: "caay kau tademaw a salunganay."
izaw (idaw) ku micidekay nu heni hananay sa,
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan（參考資料及外部連結）
喬治馬丁個人網站
baeket
u sulit nu Hulam atu Amilika
In science and engineering, the weight of an object is usually taken to be the force on the object due to gravity.Weight is a vector whose magnitude (a scalar quantity), often denoted by an italic letter W, is the product of the mass m of the object and the magnitude of the local gravitational acceleration g; thus: W = mg. The unit of measurement for weight is that of force, which in the International System of Units (SI) is the newton. For example, an object with a mass of one kilogram has a weight of about 9.8 newtons on the surface of the Earth, and about one-sixth as much on the Moon. In this sense of weight, a body can be weightless only if it is distant (in principle infinitely far away) from any other mass. Although weight and mass are scientifically distinct quantities, the terms are often confused with each other in everyday use (i.e. comparing and converting force weight in pounds to mass in kilograms and vice versa).
Maya a tademaw
nilaculan
u maya atademaw milihida tu naming tu aydaay a nukaudip atu lalangawan, dumasa mududuc henay pakakilul tu daduducen a kakawsan, ina tademaw naming nu maya ku kamu mala tatudung nu kamu nu heni. Yu katuuday a maya atademaw makaala tu 1400 a emang nu tademaw.
baeket
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
laluma'an nu Takelian
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan（參考資料及外部連結）
kakuniza:dadiw nu sulda atu lamal
Maya a tademaw
nilaculan
一些馬雅人已經相當地融入了現代文化，另一些人還在繼續著更傳統的習俗，這些人以馬雅語作為主要語言. 據說全盛時代馬雅人口達1400萬.
aydaay a maya a tademaw nikaudip nuheni tidamin I musike nu yulutun, cintanaluaw,tapaseke, atu ciyapase atu teban nu amilika akanatal nu subal paylise, kuwatimala hungtulase nu tipan atu salwatu.
lapic
縮圖|lapic lapic, lawal(飛鼠)
nipaluma-kuni
pasubana i cacudadan a lacul
u cudad a ngangan:
lapic
u lapical ku saasu'ay a satitian.
nipaluma-kuni
pasubana i cacudadan a lacul
u sapamat a ngangan:
u Amilika a ngangan:
u zuma a cidekay a kamu
Tayan:
Sejek:
Paywan:
Taluku:
Yuwatan: takisilazan tu liu lamis
Rukay:
Cou: 'unai sum
Kabalan:
baeket
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會線上字詞典
pulaysetelina帕萊斯特里納
縮圖 Ciyawni.piyaluici.palaysetelina kamu nu yitali: Giovanni Pierluigia Palestrina itawya 1525 amihcaan katukuh 1594amihcaan 2abulad 2ayademiad.nudikuda nu cakat nu nalumaan nu yitali misangaay tudadiw.itawya sa sabaw tu enem a siki u lumalepay a sikining nu datuk.aci pulasetelina i kiykay u matesekay usitangahay, kiyu pangangan han “wama nu datuk”yu mahida henay macakat ku nalimaan u sakapahay ku nisangaan nida tu datuk sa,u nisangaan nuda tu nalumaan sa usakasenengan a datuk itawya.u nisangaan nuda tu nalumaan sa usakasenengan a datuk itawya.
cimu a binacadan
nilacilan
i 2500 amihcaan tayni aca i taywan, milakalak ahebal ku kitidaan, amisan sa i linpan nu sauwac mududuc tu hungkang tatimulen pakay enal nu buyu’, mililis tu tu buyubuyu’an idaw ku nadipaan, duma tahina ku taydaay
baeket
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
How to find product to sell or promote online
重量
cimu a binacadan
nilacilan
並於2500年前回到台灣，其分布範圍遼闊，北起林邊溪上游南達楓港溪山麓區域都有其蹤跡，少部分則遷向平原地區.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
cimu kakuniza:Uuy411110
Maya a tademaw
nilaculan
現在的馬雅人大多數生活在墨西哥的猶加敦州、坎佩切州、金塔納羅奧州、塔巴斯科州和恰帕斯，和中美洲國家貝里斯，瓜地馬拉，宏都拉斯的西部和薩爾瓦多.
ayda u heni inayay tu kuni kasasuidng nu tawyaay ani katatulin tu kapah,caytu kasasuidang, sanuheni satu misiteket tu lalangawan atu kakawsan, caytu katineng tu likisi a lalangawan. Nika u maya a tademaw siliwan henay tu sapilihay lalangawan kakilulan nu siyakay, malalikeluh tu tayniay a tademaw malecad nu naming kuni kaudip, sisa u maya alalangawan idaw henay ayda.
bahal
bahal
突然 / bahal sa ku imelang ni Tiway. kabahalan a tademaw. kabahalan a kawaw. talibahal sa izaw ciniza.
sakul a di’tu atu lisin nu kilang
paylima a mihca sa papaselalan nu sakizaya a niyazu’, mahezek ku 12 katukuh tu 15 a mihca sa u piselalan nu wawama, namahiza paluma tu bitunay i liyutu nu niyzau’, u papah sa u mikulawitay a ceka, malulangat sapidiput tu niyzau’, kiyu u selal nu sakizaya sa, malulangat tunu niyazu’.
u tatengaay a ngangan nu miselalay sa lisin nu “mitiway” hang, u tengil sa, i tawya i nikabaladan, maenep tu ku uraurangan, u wawa amin ku liwan i pabaw nu tabakiyay a sakul, misapud tu maalulay nu apalu, kuwawi, daedac ku sakauzip, u papah nu kilang atu pudac nu kilang ku paakutiay. u dadiw nu tabakiyay a kilang ku sapakemet tu wawa amin, u ciwciw atu wawa a adupen ku pasubanaay tu sakauzip atu sapaayaw tu tademaw, mapasubana’ aca ku wawa, u pudac nu kilang ku sapisanga tu balunga a mibuting.
nazikuzan tu pina a mihca, makelah tu ku balad, balaki tu kiya adiwawa,taluma’ tu i uraulangan a misaluma’ aca, maydih a mikukay tu mipaayaw niya kilang, kiyu iyu misaselal sa,mitaung aca tu sakul. apalu’, kuwawi atu daedac,a mala madimelay a kilang nu sakizaya, u suni nu ayam sa,mala ngangan nu sapikuwami nu tademaw.
kilang a pauzipay! tabakiyay a nikaymaw isu, caay kapawan haynisadikud kami. nanu kasumamadan kuni pipupu’ isu, haynisadikud kuni tadiec niyam. u sakizaya na isu kiyami, heneknek sananay paeneng i takubuwan. kilang a pauzipay! tabakiyay a nikaymaw isu, caay kapawan haynisadikud kami.
u pina:ay henay a malebut ku mihecaan, mipupuay tu baki niyam, sakul atu kilang a pauzipay, kahemekan a demiad ayza. u pulung nu wawa niyam, inikelid nu mituduay, mihaming tisuwan. ikawili sipapah nu paza’, ikawanan sitayu’ ku lima, satudud a dadiw, saahemihan patukuh tu nabalucuan.
u berber, u culen, u tunuz atu da’dac, inayayi ku inayiay. masiked i kidu isu, u daesu nu saselal atu kasenengan a cuung. kahemekan a kukay atu mipadaesu, malecad tu misa kimukimulu sanay a lukiyaw, uni pasubana’ nu babalaki tu kapah, milukiyaw tu salais atu sapatudud a dadiw. palitemuh tu tuas, nupina:ay a malebut culilan a zazan, hatiza tu ku tengil ita tu kamu nu tuas.
bahal
siway nu bahal
bahal sa, ku kawaw tansul sa tayni tu. inayi' ku lawad pihaymawi, katukuh tu.
tinaku a kamu
mabahal　突然 / mabahal kaku tu nikatayni ni Kacaw.
badisusu'
badisusu'
thumb|Close up grapes 葡萄
nipaluma-kuni
u zuma a cidekay a kamu
Kanakanabu:
baha
u sulit nu Hulam Lipun atu Amilika
咳嗽是一種呼吸道常見的突發性症狀，咳嗽由氣管、支氣管黏膜或胸膜受炎症、異物、物理或化學性刺激引起，咳嗽時先是聲門關閉，呼吸肌收縮，肺內壓升高，然後聲門張開，肺內空氣噴射而出. 通常伴隨著聲音. 咳嗽具有清除呼吸道異物和分泌物的保護性作用.
bahal
tinaku a kamu
mabahalay　突然的 / mabahalay kaku tu ni katayni ni Sayun i luma' nu maku.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
baha
u sulit nu Hulam Lipun atu Amilika
咽頭や気管・気管支粘膜の刺激が誘引となって起こる. 咳嗽をきたす疾患や状態は数多くある. 誤嚥やほこりによって気道に異物が入った場合にも起こるが、長時間咳嗽が続く場合は、呼吸器・神経系の疾患を疑わせる所見である.
bahal
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會線上字詞典
nipaluma-kuni
u zuma a cidekay a kamu
Laaluwa:
baha
u sulit nu Hulam Lipun atu Amilika
A cough is a sudden and often repetitively occurring, protective reflex, which helps to clear the large breathing passages from fluids, irritants, foreign particles and microbes. The cough reflex consists of three phases: an inhalation, a forced exhalation against a closed glottis, and a violent release of air from the lungs following opening of the glottis, usually accompanied by a distinctive sound. Coughing is either voluntary or involuntary.
badisusu'
badisusu'
calaycay ku heci nu badisusu' ni Namuh.
nipaluma-kuni
u zuma a cidekay a kamu
Saysia:
Maya a tademaw
nilaculan
u nikaluk nuheni paluma tu kubkub,upuk,tamulak,keke,tubah,daydam,tabaku,kupa, u lala’ idaw ku nu siyhu patulaka hank u bunawlan, tulu a mihcaan kinacacay amitulaka. nudikudan idaw ku sakunida atademaw atu mikul atu nikaaaepun, sakamusa u “tabakiay a tademaw” u nikasikawawsa duduc han u dayday ku mukilulay, mikuwan tu hitay.
pulaysetelina帕萊斯特里納
喬瓦尼·皮耶路易吉·達·帕萊斯特里納（義大利語：Giovanni Pierluigi da Palestrina；約1525年－1594年2月2日）[1]，為義大利文藝復興後期的作曲家，也是十六世紀羅馬樂派的代表音樂家[2][3]. 由於帕萊斯特里納在教會音樂中有很深的造詣，因此稱為「教會音樂之父」，文藝復興時期最傑出的作曲家之一，其作品是文藝復興時期複音音樂的經典[2]
nipaluma-kuni
u zuma a cidekay a kamu
Puyuma:
badisusu'
badisusu'
asu' ku heci nu badisusu'.
Maya a tademaw
nilaculan
kakuniza:Uuy411110
badisusu'
siwkay nu badisusu'
badisusu' u nipaluma nu kakaenen. u mapelu' ku papah a kilang-masay a nipaluma. yadah ku heci, asu' mukan tu heci nu badisusu'. naayaw a badisusu' cilemin, ayzaay a badisusu' nupaluma'an nu malukay, sicedam tu. uzumaay a sasahicaan sa u taneng palidung. kya masay mukacaw tu cuket tayza takalaway, sisa silidung tu. ayzasa mananam tu ku Sakizaya a tademaw musakamu tu "putau" satu, u Hulam a kamu kuyza. na u tademaw paluma' tu badisusu' i ayaw 6000-8000 a mihcan, i Capi-wali subal(近東地區).
tinaku a kamu
mibadisusu'ay採葡萄的 / awawan naku ku mibadisusu'ay a mibadisusu' tu nu maku.
nipaluma-kuni
u zuma a cidekay a kamu
Saw:
badisusu'
tinaku a kamu
pibadisusu'i去採葡萄 / pibadisusu'i kisu Bunuk aci Sayun!
nipaluma-kuni
u zuma a cidekay a kamu
Tau: mangnem do aep
pulaysetelina帕萊斯特里納
Puselaytena nilecuhan i capi nu luma a nabakuwa u pulaysetelina han,itawyu u kiwkay ku situngusay. Itawya u tademaw pangangan tu misitekedaya tademaw sa hukay han atademaw, sisa u binawlan ci pulaysetelina han miawaw cinida,utatengaay nida anilecuhan atu yumahida ku nikaudip , cay kayadah ku katineng ,yu misanga cunida i tawyu nayi luma maudip. yadah tu kitidaan nida i kiwkay. Yu tawyamaswnwng ku kiwkay cinidaan. nudikudan satu u cacanan nida a kawaw u tatengaay hakiya sa mikilim henay tu sapalutatenga.
nipaluma-kuni
u sulit nu Hulam
土人蔘
pulaysetelina帕萊斯特里納
帕萊斯特里納於生於羅馬附近的的小鎮帕萊斯特里納，當時歸屬教宗國. 當時人們常以傑出人士的生地稱呼該人，所以人們也以帕萊斯特里納稱呼他. 對於他的準確出生日和早年生活，人們所知不多[4][5]. 他的創作生涯基本上在羅馬度過. 他在多個教堂任職，其創作曾引起教宗重視. 但是後世有很多關於他的傳奇故事的真實程度則是有待考證的.
badisusu'
tinaku a kamu
sibadisusu'有葡萄；有種葡萄 / sibadisusu' ci Benel i buyu'.
pulaysetelina帕萊斯特里納
Pulaysetelina i 1537amihcaan taynu iluma, i tabakiay a kiwkay mudadiw cinida, nadikuda masunad ku ngiha, i 1544amihcaan taluma i niyadu` mala i senyaciyapitu a kiwkay u muyupay asaydan. itawyu masasutineng cinida atu satalakaway nu kikay a sunghu ci telamungte, hinasasuidang ku heni, 1550amihcaan ci telmungte matusaym malasakakaay nu kiwkay.
izaw ku malikatay izaw ku duutay a bunac
mahica kya izaw ku malikatay izaw ku duutay a bunac saw
ngatu cacay
mahica kya izaw ku malikatay izaw ku duutay a bunac saw? u i tapukuway a bunac, kya izaw ku malikatay, kya izaw ku duutay. matineng kita, u lacik atu telay kipalsi padacen may, u i zikuzay malikat, u sakasaan icelang ku sakalikat nu telay ki. u malikatay a bunac saicelang ku sakalikat niza haw ? caykahiza. izaw henay ku sakacaay kalikat niza mabaat. mahizahiza ka u lacik atu cacay 公里 telay kipal sipadacen, u lacik ku malikatay, nika caykaw icelangay ku sakalikat nu lacik. u 太空人 ihekal nu kitakit地球, caaykaazih mabelabelac ku bunac. sisa, kya lalekalan原因, u bali大氣. uyniyan a kamu caaykatatenga'.
ngatu tulu
i kagak科學, anu azihan malikat a bunac sa u「視亮度han ｣, u tatenga'ay a likat sa u「絕對亮度｣han, anu「絕對星等｣han sa, unu cilal a 視量度 sa usalikatay kya, nika u 絕對星等 niza sa dada' +48, u maazihay tu a hengsing恆星 sa, u sazikuday kya.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
nipaluma-kuni
saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Pangcah, Cou
badisusu'
tinaku a kamu
sibadisusu'ay有葡萄的；有種葡萄的 / sibadisusu'ay ku kakitaan nu Sakul.
baha
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
nipaluma-kuni
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
pulaysetelina帕萊斯特里納
帕萊斯特里納於1537年來到羅馬，在聖母大殿唱詩班內當歌手. 後因變聲，於1544年回到故鄉任聖亞加比多大教堂任管風琴師兼聲樂教師. 他結識了時任當地總主教的德爾蒙特，並來往甚密. 1550年德爾蒙特被選為教宗.
nipaluma-kuni
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p18
izaw ku malikatay izaw ku duutay a bunac
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Nuwa watan o Kumud
"What Einstein told his barber"， R.L. Wolke，Dell Publishing，2000 kakuniza:kagak kakuniza:2018-cacay
baha
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會線上字詞典
pulaysetelina帕萊斯特里納
1551amihcaan, ci pulaysetelina patecekan nu lumasenputulu a kiwkay atademaw ciliya a masaupuay a mudadiw malasakakaay, 1554 a mihcaan sakacacay nudaa sapimisa tahekal tup aini han nida ku zuliysase. Itawya sayaway nu yitali sapadadiy mimisa a satuk, nuayawaw a sapimisa a dadiw nuayawan nanay a sapimisa a dadiw nau duma a kanatal u hulansu putawya a kanatal, tuyda a mihcaan mucudu kasakakaay ,cay pitaneng a miseking maala tu nida ku satalakaway angangannu ciyawcung a mapulungay a mudadiw.
badisusu'
u sulit nu Hulam atu Amilika
葡萄又稱提子，是葡萄屬（學名：Vitis）植物的通稱，是一類常見的落葉木質藤本植物，其果實是漿果類水果. 葡萄可以生吃，其色美、氣香、味可口，西方主要用來釀造葡萄酒，東方則是習慣直接食用並培育出口感較佳的品種. 它還可以被用生產果醬、果汁、果凍、葡萄籽精華素、葡萄乾、醋、葡萄籽油等等. 葡萄的生長沒有呼吸躍變(非更年性)，其果實成簇聚集在一起. thumb|Abhar-iran This article is about the fruits of the genus Vitis. For the European grapevine, see Vitis vinifera. For other uses, see Grape (disambiguation).
A grape is a fruit, botanically a berry, of the deciduous woody vines of the flowering plant genus Vitis.
Grapes can be eaten fresh as table grapes or they can be used for making wine, jam, juice, jelly, grape seed extract, raisins, vinegar, and grape seed oil. Grapes are a non-climacteric type of fruit, generally occurring in clusters.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
pulaysetelina帕萊斯特里納
1551年，帕萊斯特里納被任命為羅馬聖伯多祿大殿下屬的朱利亞合唱團的樂長. 1554年，他的的第1部彌撒曲集出版並進獻給儒略三世. 這是當時第一部由義大利人創作的彌撒曲集，此前的彌撒曲集多出自低地國家如法國，葡萄牙等國[6]. 同年由教宗推薦，未經考試就得到當時教會音樂家的最高榮譽——教宗合唱團歌手. [7][8]
badisusu'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會線上字詞典
pulaysetelina帕萊斯特里納
kakuniza:Uuy411110
nipaluma-kuni
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
花序數位典藏國家型科技計畫/應用服務分項計畫
badisusu'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
葡萄, Putao 藥用植物圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （中文）（英文）
nipaluma-kuni
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
kabenelan
kabenelan(梅雨季)
badisusu'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《台灣蔬果實用百科第三輯》，薛聰賢著，2003年
kakuniza:nipaluma
kabenelan
kabenelan nu puu’ nu miheca sa sakasepat sakalima a bulad.
samukun
u zuma a kamu:
nu Hulam:鐵鎚
nu Zipun:槌（つち）thumb|samukun
Luci-taniya tademaw a dadiw (putawya binacadan likisi a ulic) 盧濟塔尼亞人之歌 （葡萄牙民族史詩）
縮圖