cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
bangas
papah
yapapah satusa satulu saan ku ni katibahba mahida u banuh, masasuudip, ku nikatanayu tu tusa a bataan~walu a bataan sulid；kaus nu papah pitu atu pitu ku tanayu i adidi’ masatikuk ku nikamuluy tuni kasadicem aca, u sailucay tanayu pitu ku tanayu i adidi' masatikuk ku nikamuluy tuni kasadicem aca, u sailucay tanayu kunikacuwas, simasiwitay, u lilis sa mahia u salusalus caay kalecad ku nikasa dicem u langdaw sa, ku satadipelukan a tadipeluk, mangaduhen sa mahida sibunacahy ku banuh, nadikudan naya tu ku banuh nu belih anu adidiay nayi tu ku salengacay a bunac nu banuh sa, nu hekalay langdaw sa, u belih sa landaw, u langaw atu nikasasulangaw, u iluc nu cacay a papahan tabaki u sasatupelukan ku nikatanayu’ tusa-pitu sulid ahbal tusa-tulu sulid；sadupin sa ku papah, i tapiing nu lilis sabaw tusa-sabaw enem saan kasiwisiwidan ku nikatababaw, saahbal sa.
balu
sadingsing u lalud ku nikasibalu, yu balu samulu sa ku nisabalu mahida nu kawsuwa kya balu, u iluc atu cica’ nai' kubanuh atu namangaduhen sikinec tu apuyu' nu banuhm u nikatatanayu nu papah tu apuyuan, u balu malatusa sa kubau, bangsi, ku nikatanaya caay sulid; kakicuh langdaw masamucuy, labu ku letak, u nikasaletak masalicaes, masamulmul ku licaes atu masadicemay, u tukus dicem sa, mamin langdaw masasubelih u sibanuh, ya hekal apuyu tu ahemiay a banuh masasulangaw satanayu sa tu cacay nu limaay a mm (公釐)；picas nu balu epat~enemay, kaludim atu kaludiman ku kuli, masalicaes satanayu sa ku nikasamulmul, masakalilin ku tikenih nu licaes atu masadicemay, sedal平展 atu maliyucay, liwasa mulangaw, sibanuh kamabelihan madeked ku hekal, langdaw sam kuniukatanayu cacay sulid tama nu lucuy 蕊 cacay a bataan~tusa a bataan, kaludinman atu ludimahy ku kulit,masakeliw ku adidi, nayi tu ku banuh atu micapi tu nayi ku banuh, idaw ku masabuhanbuhany, mida enem~walu mm (公釐) sapicaspicas tu cacay a bataan, tusa-tulu sa ku nikasadipag silsil nu balu cacay a bataan, masapatan ku langaw u nikatanaya pitu~walu mm (公釐)；sabalu cacay a bataan masamucuy ku nikatanayu, u tukus masasdicem, daletak sa atu mikaletak mulangaw, langw sa i letak labu; i pabaw nu sahecan micapi tu masamaliay, nayi ku banuh, lima~enemay, 每室胚株2顆 ya sabaluwan satanayu, u salangw nu iluc, masatangah ku tangah lima ku pela nu tukus, caay katahekal ku tamaay a 蕊lucuyay
heci
u matabuway ku heci, masalecas, mali, masamulmul, u iluc alahican idaw hen ku na baluwan, sinakakicu han henay, takelal, langdaw ku kuli, a nu maduhem sa kalabuwan kuni kalawlawm masakalawlaw tu, sakalawlaw sat u atu kaluetem tu nikasalawlawan nu kuli, micidek ku sanek, kacileminan, u akenek;sitabu ku paduh heci sa u kalawlawanm a hemi’ mapananum sa lameneng; cacay aca ku heci', u nikatanayu sa cacay kyat tulu hunan (cm, 公分), u ahebal sa walu atu sabaw lima mm (公釐), ya sapaluma sa masatiku' kay atu mulmulay nu tiku', langdaw kalawlawan atu kalutenman nu nikalawlawan ku kulit, u heci ma tu sa dicendicen ku sapaluma’ sepat atu enemay, u ni katanayu hatida cacay atu cacay nu pangkiyu a hunan (cm, 公分).
bacukalankan ta baki ku bangas u lamit saahebal sa talabui lalah ku lamit, u sakapahay sapipuud tu balat, kapah paluma i dadadanan, sakilangan atu iaidangan nu aadihan a kilang. ahemiay a kilang bangcal sa ku kulit takelal, dawmih, kapah sasangaan tu elung, papitidaan sapukawan, sapisadadiw, sapisaluma’ atu kelakela mamin tu sasangaan. u mangaduwa atu baluhay a ciid kapih kanen. namakapaduc hay sa tanen palabangas nu adimutu ancay sa 川楝素 (ioosendanin), tanen sangaen tu sapayiyu nu sakay I cilekay tu cacay a lasubu idaw ku na makapapahay a tiku’ atu nu keliway cilekay nu sapipatay. U baluhay nu papah sa tane kalasapayiyu nu umah,
sapicengel,kapah mikutay tu sapiduhen tu pada’, u maacakay nu papah sa u mamiselep tu nu lacusay a lala' nu idaway ku〝〞hananay atu pakatalakaw tu su-wan-cin-c pakayadah tu kuwan一氧化氮 tu ni pakakibetul. Ya balu satu sa kapah hudhuden misanga tu sakabangsi nu sumal, i《Iaadahan nu nasulitan tu nu lutuk》uhan sisulit tu balu atu papah sapasaksak tu lilal nu kakabian sa, taneng mipatay tu kutukutu atu licaes I taywan nu puyuma' u mapalaway sini dikec tu balu patabesiw han I cihek, mibahbah tu lacusay nu mabelecay, milunguc tu baluhay nu sakakapah tu mihcan. U taywan nu pancahay sa u misabaluwan sa palasadingsingen ku demiat anu katukuhan tusa, a nu siheci tuway singatu tu wamamibutin u sading ku sapibuting sa.anu ya heci atu papah padengen I pakaysingan, wamamibah bah tu mamumu a cilekayay. u heci nu pakuh a tu heci sa, kapah sangaen tu salngacay a epah sapisakawaway nu ciu-cin; ya he-ze-u hatu sa kapah palapikien, u sabun atu lun-huwa-u; ateka ku pakuh kapah pala 糖醛 atu palatuden.
pakuh nu atu paduh nu kilang atu pakuh nu lamit
kina bangasan sa ya paduh nu kilang atu paduh nu lamit u kulayuay nu pakuh, akenekkenekan, kalcudecudetan, sibayduk, tu nu atay, buwak bituka masatulu kin, kina bangas taneng paiyu tu sibasalay, ninasulitan sa i《min I tu nu dumaan a sulit》sa, i 中國u kulayu nu paduh sapisanga tu sapibahbah tu cilekay makaala tu idaw ku tusaay a balbut nu mihecaan nu laylay, mikapah tu nu kinayi nu cilekay, ikanpuyaku han tusa mibahbalhay tu cilekay han, kina sasapaiyuan namakay i 河南、湖北、貴州、四川、江蘇、陝西、雲南、安徽 atu 甘肅等地. mibakah tu baded tu suened,mipatay mibahbah tu cilekay, u simunat atu piyasay a min, sakay nu wawaan a cilekay (小兒蟲癪), tu basal, u 鉤蟲 ayibelangan蟯蟲, nu pukiay a cilekay, nu tibenim nu bildac nu tipala’ atu nu kalatan nu bau’ amin, nu sakay hekal a sasapayiuen sa u pildac atu tibeni’. nuayda sa kalasapaiyuan nu mikinkiuway tu pasubana, ya kulayu nu pakuh tatenga u mibahbahay tu cilekay midemec tu imelang nu payduk, mamipuud tu ulat nu banes tuni kasalalidlalid nu cilekay cin han. u kulayu nu paduh sinicici tu sapaudipay tu nu 川楝素 atu kulayu su, u nipalanlanen palacacay ani pisanga nay ku sanek numikala besbes, miwawies tu sapipahanhanan, sakay banges nu ledek a mibahuy tu banges. Sakay hiniay tu sipil nu makay pukiay, micecepay,鞭蟲 atu tipal nu tangah amin nu sakay cilekay. Kulayusu’ u mamibahbah tu basal a nu micaliway tu basal nu banges micicen tu heci, mapadang ku cilekay misasalulut nu tuyu’, kya a mahepec makitiw sisa suku satu kunikasukut.kyu caay tu pidep i sawada' ku cilekay kya tahkal makay udipudipan sisa mabahbah ku cilekay; kulayu素 pakanamuh tu sawada'ay kuyni, mapapadang patadu tu sawada' pacaculi atu pakelec, u mamibahb ah tu cilekay sa caay tu pacamul tu sakipiyasan a patadu'. u paduh nu kilang sa sengelen tu epah, u satanengay sakay i langdaway a 木黴菌 atu 黑麴黴菌 tu mamipuu' tu sakayitini saan, 乙醚 mipecici'an kinatuudan tu sakay masabuduay a 鐮孢菌 tu sakaytini', kulayu nu 甲醇 nipecician sa sakaydini i 黃色毛癬菌、同心性毛癬菌、許菌氏黃癬菌、奧杜盎氏芽孢癬菌、masabiay  a kulit  tu adiadiay nu langaw a 癬菌 tu mamin amin idaw aca kumamipuud saan, ya nipecician pakabaeedan mikapah tu yada nu 癌症 nikamabe sian tu daiadi nu niculal edaw aca ku sakaydin.
papah
mapilpil kuni kacacayad
(u kamu nu Hulam:關係緊張) kakuniza:Sabak Nubu
bangas
pakuh nu atu paduh nu kilang atu pakuh nu lamit
balu
Ceng-sui-peng
縮圖|(u kamu nu hulam sa:陳水扁) (u kamu nu hulam sa:陳水扁)
sapadateng
(kamu nu hulam：紀念)
bangas
pakuh nu atu paduh nu kilang atu pakuh nu lamit
balu nu bangas kapah sapaiyuwan, u ngangan nu kanpuyaku balu nu bangas, misasa tu bada, mibakah tu suebed, mipatay tu cilekay atu sakacaay kacalenged amin kuni sa,nu tibeni,nu tiplah aca mamin, i sepatay katukuh tu limaay a bulad muwala, pawali, miacak atu mihilhil.
heci
u heci nu bangas kapah kalasapaiyuuan, ngangan nu kanpuyaku u kulayu', atu nu heci nu kulayu sa akenek, cuedec, maatay, sawada, saisian,kina zayliw nu sapaiyuan namakayni i 四川、雲南、貴州、湖南、湖北及甘肅 akakitidan,u 四川 ku sayadah, misasa tu bada,suened,mingaay tu atay, u hanhan, mingay tu adada, aisian atu mipatay tu cilekay amin, u heci nu kulayu idaw ku nasulitan tu 《sitangah a malukay nu nasulitan tu nu lutuk》, wini a tuudan sa idaw tu kunisulitan「u heci, u akenek, cuedec,misasay tu inelan tu nu sienaw tu caldes, nu utiih; mipatay tu sakatuluway a cilekay; u bildac, nu saisian. 」 u mingaayay tuimelang, nikasienaw tu caledes tu nikadahen nu mikacawcaw,basal,basel,sipil, nu pukian amin a cilekay nu imelang, nu tipala' piltasmletak matibeni, kabutul nu adaday, masaupu ku cilka nu adada nu bili, tu nu baduwacan a nika adadan anu maletak nu kuka ku banges sa miyala tu mataay a heci penecen sipasip tu kuka,mingaay tu claenget atu adada, u heci atu 凡士林 atu mangaay a simal nu babuy palamelen sa palakacien kapah sakay tipala'. idaw nu mikinkiway sa patatenga u kulayu u mamibahbah tu cilekay, miwawies tu ledek, miwawies tu tadutuk,mipuluh tu ulat nu tatangahan nikalalitemuh atu u 金黃色葡萄球菌 idaw ku nikapuluan tu winian.
ledek
kina bangasan mamin siledekay, ya bangasu' idaw ku nisupetay, lacus matenes atu yadah kunikan, anu malitin minanum sa lacu mangasiw ku sepatay a demiad, sakihekal lacus mangasiw ku pituway a demiad, anu mingaay tu laed sa lacu sainayay tu tusaay katukuh tutuluay a bulat. ledek sakay i tini i bituka sa caay kadengan ku ni cuca tu sakay i nuidangay a kakitidan, buwak nu adidiiay i bangesay a 細胞 way sa idaw ku mi cicem atu palacusay. anu pihacengay ku imelang nu galucu,u milalitay a hiwhiw, u malahul nu bituka, nu caay kataneng nu idang nu masiyanay a udip. nu sabiliyay, atay atu buwak u sakacaay henay kalahciayay, pi'atu bituka kacucudetanay atu micacu nusay, u legawa nu bituka lacus micukaymas, kanahatu anu taneng sa kuicukaymasan hakiy idaw tu ku masinawalay nu tangah, nu adada ku tangah, hinabih maluwap, muta', a dada ku bili. maidang ku labuway. muta tu idang. sitai’ tu idang muysi tu idang caay kaasu ku nikan hinabi’. malbawa ku bituka kmasiwduk ku bituka atu matemin ku bituka masakalawlawan aca talakaw ku氨酶. talakaw ku sumanah nu idang nu besi amin sa ku udip. Tababaw ku akuti’nu udip. Mabulilah tu ku mata caay tu sawlimen ku nikabiyalaw nayi tu ku nidatengan atu caay tu kasatandaw hinabi’. hinasukut maisi’ sibulang ku isi’siidang ku isi, ya isi idaw ku babesian tasasa ku idang caay kalalucek ku balucu mutiyung mabi’ masemel ku sapihanhan a muhanhan anu pihaceng lacus ku hanhan sa caay tu culil ku labuway hakya asikapatay anu macikuku sa tadayadah ku nikan tu bangas sa pakacaay atu pakatusa atatukian kyu tahkal ku malabuway anu kikec han sa maduka ku bangas.
lalekalan
(kamu nu hulam：起因)
bangas
ledek
palucek tu sapaiyuanya sapaiyuan a paduh nu bangas tu nudumaan a kilang niacakan a paduh atu lamit nu paduh ku sapaiyuen tu mihmihcan taneng muwla’, yu i sadingsing atu balangbang kina tusaay a puu’ u sakapahay. nika u paduh atu lami’ a banaen misakapa a mikiskis ku paduh kiyu pawalien; kina paduh caay kalecadlecad kunikasaan masadumaduma ku nikasacacay sitanayuay simaluluday u nikapankiw nu malulud tanayu a puyu caay kalecaleca ya paduh kaabuabuan ku kalutinman nu kulit u paduh malaten ku nilalad kaabuabuwan ku kulit atu nikakulibed nu nikabalad anu masadi sa, u tanayu tuluay atu cacay a lasubu hunan (cm, 公分), u kibetul sa cacayay atu pituay; ilabu nu paduh kalawlawan atu salengcay ku kulit ateka sa amimangeli. sacacacay sa matatungduh ku 纖維化、氣微弱. akenek saneken. paduh nu lamit.knia paduh nu lami’ cacay kalecadlecad kunikasa lululud tu nikatanayu ahebal apuu’ tu nu adidiay caay kalecad u khkalay akulit sa kaabuabuan lumenimenian atu lutinman maadih kya paduh nu nikaletak caa malalecalecad ku nikaylabu nu calekah, sinikasaditan kina kilang masakineskines anu maikes tu sa hetisa mabelu’, adihan sa kalutinlutiman ku nikasumanah nu paduh a kulit ya kibetul sa tulu atu enen mm (公釐); numakalabuway sa kalawlawan ku kulit, adiadi ku kulibed, ateka caay kangeli, silusi nu picih tu 纖維化 sakawala wala sa ku nikaltungduhtungduh nu 纖維化 tu masakeliway nu Sali, sapudac sa ku nikalaliyas caay kabangsi, akenek sa, u nikaacak, kibrtul tabaki, u caayay kanuin mapudacay a nikiskis ku sa kapahay, u langaw i《cun-ku nu nasulitan a sapaiyu nu cudad》san, u sapaiyuan aca ku kulayu asapaluma tu langaw anipalangaw, namakayni nipalalucek tu sasapaiyuan sa, maawas tu ni palucek a tuud, kyu masimaw ku sasapaiyuan a zayliw a kapah.idaay anikinkiuwan sa u lamit nu paduh ku talakaway asapaiyuen, ya micapiay tu lamit nu paduh tu ipabauway ku satanengay a sapingaay tu sakapahay.kasinawan miktus tu paduh u sakapahay.nu balangbangan mikitus tu lamit nu papah u kapahay tu.
lalekalan
lalekalan nu kawaw.
Rafael Araújo
Rafael Araújo 8 bulad 12 demiad, 1980 a mihca, Rafael Araújo, miunduay.
Qyuws
thumb|Jianshi
bangas
ledek
nu tusu a kilangtusu. i Lipun (日本) 廣島縣福山市、高知縣高知市atu ukinaw 北谷町 kanca u bangas ku 象徵 nu.
misasengiay a langaw
nu iaywan a kilang(kaelreuteria elegans) nu langaw sanay a kilang, masatibahbah ku papah mahida u banuhay, u bangas nu paduh idaw aca ku masacilisay a letak, i iaywanay a kilang masa nu laden ani kasabudacbudac nu letak.
ya kilang nu bangas u lalangawan nu Sakidaya (撒奇萊雅文化中的苦楝)
bangas nu heci u kulayu'
yuni u kulayu' hananay sa idaw aca ku sapakungku yumahida u babalaki kanca sikamu aca inaayaw kasumamadan henay ya kulayu' namakay i balangbangan katukuh i kasienawan maduhen tu kya kulayu' malukakanan nu tademaw yu mahida hen taneng sauduan yu mahida henay. u nakamuwan nu babalaki atu i nasulitan nu lala' sa u mikaw-kuay a tademaw namakakutkut tu kasumamaday a nibalengan tu tatayna, ya makutkutay a tatayna siudu' tu nisulsulan a udu nu kulayu' a nisangaan tu udu'ay, yu sumamada u sakasenengan hakya u sasaadingan hakya ancaay sa u sakabangcalay hakya caay hen pakatepa tu tatengaay a palucek tu sakay udu' nu kulayu' tu nakamuwanan nu tademaw.
mikakadum
(u kamu nu Hulam:投資)
bangas
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Hana Ating
izasatu
(u kamu nu Hulam:由於)
Qyuws
Qyuws
u sulit nu Hulam: 下田埔部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Qyuws. u kasalumaluma’ nu Qyuws sa, 88 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 399 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 379 ku tademaw, pakalatu 95%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 20 ku tademaw, pakalatu 5%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 92%, Pangcha(Amis) 0.5%, Rukay(Rukai) 0.5%, zumazuma 2%.
ngangan nu sejek-Aban
ngangan
thumb|Mona Rudao and Seediq tribal leaders Aban
Taypak
Taypak (kamu nu Hulam: 台北；kamu nu Amelika: Taipei)
lalekalan
理由.
ngangan nu sejek-Aban
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Sejek a cidekay.
ngasa'
ngasa'(魚鰓)thumb|ngasa' nu buting thumb|ngasa' nu buting
Taypak
kakuniza:LamiHung
ngangan nu sejek-Aban
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Sejek. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 0, tatayna 0. namakay Ranchanruy sa, tatama 1620, tatayna 1303, petun 0, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 1455, tatayna 622. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 400, tatayna 240, petun 0, ngasaw 0.
kadayum
(kamu nu hulam：容易)
ngangan nu sejek-Aban
u siwkay nu ngangan
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 9821.
Qyuws
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
ngangan nu sejek-Aban
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Qyuws
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
ngangan nu sejek-Aban
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
Qyuws
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
ngangan nu sejek-Aban
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
lalekalan
這就是這個部落復興的原因.
ngangan nu sejek-Aban
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
Mauritus
Mauritus（模里西斯）[[tangan:Flag of Mauritius.svg|thumb|u hata nu Mauritius. 國旗說明：模里西斯國旗由紅、藍、黃、綠四個平行相等的長方形構成. 紅色象徵為獨立自旅遊業. sakamu tu hata: hata nu Mau-ri-tus (模里西斯) sisumanahay, landaway, kalawlawan, landaway sepat a kulitan nu palu tanayu’han tu nipalecad tuni sulitan. sumanahay han micidekay tu saka lihalayn a tataydaan a midang.|alt=Flag of Mauritius.svg]]
kakilimaan
u Mauritus（模里西斯） sa i labu nu Africa, itiza i 20 17 S, 57 33 E.
u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 2,040 km2.
hamin nu tademawan sa 1,348,242.
kakalukan umah sa 43.80%, kilakilangan umah sa 17.30%, zumaay henay umah sa 38.90%.
Amoto-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Amoto
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
Mauritus
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Port Louis (路易港).
u picakay tu palalecad tu aca
(u kami nu Hulam:購買力平價)
Mauritus
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 12 bulad 3 demiad.
sakikalisiw palahad
(u kamu nu Hulam:經濟發展) kakuniza:Sabak Nubu
Qyuws
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Mauritus
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Prithvirajsing Roopun (Puleteweylaciyesinke．lupung 普里特維拉傑辛格·魯蓬), 1959 a mihca 5 a bulad 24 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Mauritius (模里西斯) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 12 bulad 2 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Mauritius (模里西斯) ayza sa ci Pravind Jugnauth (普拉溫德·賈格納特), micakat a demiad sa i 2017 a mihcaan 1 bulad 23 demiad.
likisi (歷史)
隨著1955年和1957年在倫敦召開的兩次模里西斯制憲會議，部長會議制度開始在模里西斯實施，並在1959年3月9日舉行了大選，模里西斯開始自治.
kilul satu cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku lima (1955) a mihcaan atu cacay a malebut siwa lasubu lima a bataan idaw ku pitu (1957) a mihacaan itini i Lun-dun (倫敦) kina tusa amikaygi tu Mauritus (模里西斯) a kakaygian, sakakaay nipikagian malingatu i Mauritus (模里西斯), i cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku siwa (1959) a mihcaan tulu a baulad siwa a demiad sikawaw tu tabakiyay  anipi singkiwan, Mauritus (模里西斯) malingatu u nuhini tu amikuwan.
1961年制憲會議在倫敦重開，進一步推進了制憲運動. 1965年，英國以國防為由，將具有戰略價值、本屬模里西斯領土的查哥斯群島分割出來，另建英屬印度洋領地，以方便與美國合作在印度洋上建立軍事基地.
cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku cacay (1961) a mihcaan mikaygi aca i Lun-dun (倫敦) pabaluhay mikaygi, micuduh tu cesin (制憲運動), cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1965) a mihcaan, Ing-kuo (英國) u hitay kulikucu nuheni, usi sakalepacawan a kawaw, naw nu Mauritus (模里西斯) a lala' nu Ca-ke-se a subal (查哥斯群島) kelican, patideng tu Ing-kuo (英國) nu Indu-yang (印度洋) a lala', saka lihalay atu Amilika (美國) mapapadang itini i In-du-yang (印度洋) patideng tu nuhitayan a kakitidan.
tawyaay nu Mauritus (模里西斯) caay patahkal tuni pibelihan tu kawaw, nikudan satu alaw misinsi nuheni ku Ca-ke-se masabelengay a subal (查哥斯群島), satu numikelicay u mibelihay tu kanatal a cudadan sa, nina kamu satu mapalekec nu kanatal (聯合國) a kasingalihan.
1965年最後一次制憲會議為模里西斯鋪設了獨立之路. 1967年大選後，模里西斯通過了新的憲法，並在1968年3月12日宣布獨立.
cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1965) a mihcaan sadikuday nipikaygian tu Mauritus (模里西斯) padadanay tuni pisitekedan a adadan. cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku pitu (1967) a mihcaan mahedek satu misingkiw, Mauritus (模里西斯) malakuud tu baluhay a sian-fa (憲法), itini i cacay a malebut siwaw a lasubu enem a bataan idaw ku walu (1968) a mihcaan tulu a bulad sabaw tu tusa a demiad mihaputu misiteked kamisa.
獨立後的模里西斯仍是大英國協的成員，全稱是模里西斯主權國（Dominion of Mauritius）以英女王伊莉莎白二世為國家元首，並由其總督代行國家元首權力. 模里西斯獨立後的首任總督是約翰·蕭·雷尼爵士.
misiteked satu ku Mauritus (模里西斯) u TaIng-kuosia (大英國協) a tademaw kunuheni. tada ngangan nuheni u Mauritus Cu-cinkuo (模里西斯主權國) u Ing-kuo (英國) niwan ci Ilisa-pay (伊莉莎白) e’se ku sakakaay nu kanatal, u cundu kumi dayliya tu sakakaay nu kanatal si kawaw. Mauritus (模里西斯) misitekeda satu nu sayaway a cungdu ci Yehan. saiw. leyni jue-se (約翰．蕭．雷尼爵士).
cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan idaw ku tusa (1992) a mihcaan tulu a bulad sabaw tu tusa a demiad, Mauritus kun-he-kuo (模里西斯共和國) mapatiden, sadikuday nu cung-tu (總督) ci Lincia-tu (林嘉杜) mala milingziay nu cungtun. cacay a malebut siwaw a lasubu siwaw a batana idaw ku tusa (1992) a mihcaan enem a bulad tulu a bataan a demaad Kasa-mu. uti-mu (卡薩姆.烏提姆) mala Mauritus kunhe-kuo (模里西斯共和國) sayaway nu tatengay a cung-tun.
hekalay a sakaudip (環境)
Mauritus (模里西斯) sakaudip nu kakitidaan u sakacaledesay a likelikenan atu kilangkilang abuyu'buyu'an. puu' nu aliyuc milaecus tu canacanan nu langawan, nika amelik masamata.
模里西斯是沉浸在海洋中的火山島嶼，山勢從南部陡升到中部往北緩降，除南部一小段海岸線外，整島幾乎均為珊瑚礁包圍. 海浪長期淘洗珊瑚、貝殼，使得模里西斯的海岸有著長白柔細的沙灘.
Mauritus (模里西斯) mahida midikuay i bayubayuan nu silamalay a buyu' (火山) a subal, buyu' han namakayda i timul masa likelun kda i amis haymaw sa mudebu', nutipan idaw henay ku adidiay nu dadipasan, nina subal mami liwliw malawaw nu sansanguan. sademiadan han nu laying mibanaw ku sansangu, sadipit, sisa Mauritus (模里西斯) a dadipasan idaw ku masatanayu’ nu nikasadid a sanglac nu likelikenan.
模里西斯的沙灘沙質細膩，海景怡人. 著名的海灘包括北部地區的Trou Aux Biches海灘、Mon Choisy海灘、La Cuvette海灘；東部地區的Poste La Fayette & Roches Noires海灘、Palmar-Belle Mare海灘；南部地區的Souillac海灘、Riambel海灘、Pointe Aux Roches海灘、Tamarin海灘等.
Mauritus (模里西斯) masadid ku likelikenan, sakanamuhan sa ku bayu. saka singanganay nu bayuan nuiamisay a niyadu‘ han u Trou Aux Biches a likelikenan, Mon Choisy likelikenan, La Cuvette likelikenan, waliyan a niyadu' han Poste La Fayette atu Roches Noires likelikenan, Palmar-Belle Mare likelikenan. timulan a niyaduan nu Souillac likelikenan, Riambel likelikenan, Pointe Aux Roches likelikenan, Tamarin likelikenan sa.
模里西斯南部Le Chamarel村莊的「七彩土」國家公園是世界上唯一同時擁有七種不同顏色泥土的地區，這是火山灰形成的奇觀.
Mauritus (模里西斯) timulan nu “Le Chamarel” a niyadu’an a "pitu nu kulit a lala'" kanatal a aidangan nu kitakit u caayay nu sakalecad a pitu nu caayay kalecad nu lala' a niyadu'an, uiniyan unika hetikan nu abu nikasilamalan nu masahicaay a aadihan.
模里西斯北面的龐波慕斯植物園（Pamplemousses Botanical Garden），建於1767年，最初由一位法國植物學家在此種植喜愛的植物，後來擴建為現今面積800多畝的植物公園.
nu amisan nu Mauritus (模里西斯) "Pamplemousses Botanical Garden" (龐波慕斯植物園), patideng i cacay a malebut pitu a lasubu enem a bataan idaw ku pitu (1766) a mihcaan, sayaway nu cacay a Fa-kuo (法國) mikinkiway tu langaw nu cancanan itini paluma' tu kanamuhan nidatu a langaw, nikuda satu ahebal satu kuni palumaan ayda hatu nipalumaan han makala tu walu a lasubu nu pina a kuby kuni palumaan tu kilangkilang a aaidangan.
模里西斯是世界上空氣品質最好的國家之一，在世界衛生組織公布的全球空氣品質排名中列第二位.
Mauritus (模里西斯) a kanatal u sakapahay nu kitakit a demiad, itini i kitakit nu wiasen cuce (衛生組織) nipihapuan u kanatal sakapahay nu demiad a bali nu saka tusa.
u aiidangan (觀光業)
[[tangan:ChamarelFalls.jpg|縮圖|walu a bataan idaw ku tulu a lawat ku talakaw nu Ca-ma-la-er a cascas
(83米高的查馬拉爾瀑布, Chamarel Falls)]]
縮圖|pitu a kakulitan nu mahicahicaay aaidangan nu aadihan (七色地奇景,seven coloured earths mauritius) 模里西斯是世界知名的旅遊勝地，自然景觀和人文景觀極其豐富，海景和陸景俱佳.
Mauritus (模里西斯) a kitakit kataydaan aaidangan, pakunida hananay kiya aidangan atu tademaw nu kasilaculan nu aadihan, bayu atu enal kapahnamin ku aadihan.
模里西斯擁有舒適的亞熱帶氣候、清潔溫暖的海水、讓人流連忘返的沙灘、各種熱帶動植物以及熱情好客的當地人.
Amoto-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
anilubangan
( u kamu nu Hulam:協商) kakuniza:Sabak Nubu
Amoto-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
Mauritus
u aiidangan (觀光業)
模里西斯旅遊設施完善，遍布設施完備服務周到的賓館和度假村. 2010年，北部地區的Trou Aux Biches海灘被當年世界旅遊大獎評選為印度洋地區最佳旅遊海灘目的地.
Mauritus (模里西斯) kapah kuyu aidangan nuheni, kapah ku sakay tademawan midiput liwkang atu tataydaan midang. tusa a malebut cacay a bataan (2010) a mihcaan, amisan a niyadu' u Trou Aux Biches likelikenan tawya i kanatal aaidangan a kawlah nipilian u Indu (印度) a niyadu' ku sakataydaan nu midanga a likenlikenan.
2012年1月，模里西斯在世界旅遊大獎中第三次獲得了「世界傑出海島旅遊目的地」，同時還獲得了「世界最佳海灘」.
tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tusa (2012) a mihcaan cacay a bulat, Mauritus (模里西斯) itini i kitakit a laliwkuan nu tabakiay a kawlahan kina tulu amakaala tu kawlah " kitakit micidekay a subal nu aaidangan", tawya makaala tu "kitakitay sakapahay a likelikenan"
模里西斯還是世界上贏得最多回頭客的旅遊地. 美國著名作家馬克·吐溫也在其個人遊記作品《赤道漫遊記》（Following the Equator）中提到：「有人說上帝創造天堂之前先創造模里西斯，而那個天堂其實是依照模里西斯創造出來的. 」
Mauritus (模里西斯) nu kitakit u saka tikuwan nu katuuday anikatayniyan amidangay nu tademaw. Amilika (美國) matinengay misulitay a tademaw ci Make. tuwen (馬克.吐温) nunipidangan anisulitan tu "ce-daw-man-yu-ci" (赤道漫遊記, Following the Equator）saan cinida " idaw kumusakamuay misanga ku paudipay sa maluayaw misanga tu Mauritus (模里西斯), kakalayan han tatenga unipi tudung tu Mauritus (模里西斯) anipatidenga".
Mauritus (模里西斯) yadah ku sasalamaan, micidek ku liwliw nu halwhaway a nanum atu bayu mala nanum nu sapilaylay a tinkuku, papacemut tu buting, micukay tu laing, kilul satu bali a balunga, saselican tu nanum, picelemay tu nanum, balunga atu cancan idawnamin.
陸上運動則有高爾夫、網球、跳傘、獵鹿、四驅車、山地車、繩降、騎馬和徒步. 由而鬥爭，藍色表示模里西斯位於藍色的南印度洋，黃色象徵獨立的光芒照耀島國，綠色表示國家的農業渡渡鳥已絕種的渡渡鳥.
ienalay a laylay han idaw ku sasalamaan tu kaw-el-fu (高爾夫) salama’tu galasan (跳傘)、miadup tu ganbul (獵鹿)、sepatay nu muli a batikal (四驅車)、nu pacah a kakacawan (山地車)、nisaselican tu sedaysa nu tuwawsu’(繩降), mikacaw tu subayu (騎馬) atu muculil. nika aalawan, u langdaway han nu Mauritus (模里西斯) itida i langdaway a Naintuyung (南印度洋), kalawlawan a kulitan mahida u malikatay a subal nu kanatal, sumilaway han mahida u kanatal a malukay nu du’du’ayam (渡渡鳥) kainai’an tu ayam u du’du (渡渡鳥).
du'du' ayam (渡渡鳥)
當葡萄牙人於十六世紀初發現模里西斯時，他們見到一種前所未見的新品種雀鳥，並把其命名為渡渡鳥，意即「呆子」（蠢鳩）.
Putaw-ya (葡萄牙) a tademaw i sabaw tu enem (16) a se-ci makaadih tu Mauritus (模里西斯) sa, makaadih kunuheni tu caay henay paka adih tu baluhaya tu cilucilukan ayam, pangangan han u du’du’ ayam, imi han "kalaapaapaan sa".
到了1681年，島上已不見渡渡鳥的蹤影，原因主要是葡萄牙和荷蘭殖民者大量獵殺渡渡鳥，而且為了建造城市而砍伐森林，破壞了渡渡鳥的生存環境.
katukud tu cacay a malebut enem a lasubu walu a bataan idaw ku cacay (1681) a mihcaan, i subal caay tu pakaadih tu du’du’ aayaman, saan u Putaw-ya (葡萄牙) atu Helan (荷蘭) malimaday nu tademawan tada yadah tu kuniadupan tu du’du’ ayam, sapatideng tu luma' yadah kunipi letek tu kilang, kainaiantu nu kaledabuwan nu dudu' a ayam.
也有說法認為由殖民者帶到模里西斯的野豬被放生到野外後，嚴重威脅到繁殖速度不高的渡渡鳥. 無論原因為何，渡渡鳥在被人類首次發現之後不過二百年時間，就從地球上消失.
idaw henay ku duma a sasakamuwan numalimaday a tademaw alan nu Mauritus (模里西斯) kiwma pahutin i hekal, pihaceng kunipisawacu tuni kacaayan nunikasai wawawan nu ayam. anumahica satu dudu' a ayaman hiyan nu tademaw nuni kaadihan sa caay henay kaw matenesay tu tusa a lasubau (200) a mihcaan, hini satu i kitakit a malawpes.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza: Habayiing kakuniza:ling Habay
Rafer Alston
Rafer Alston 7 bulad 24 demiad, 1976 a mihca, Rafer Alston, miunduay. thumb|Rafer Alston|alt=Rafer Alston.jpg
iciba
(u kamu nu Hulam:市場)
maliwasak
maliwasak nu wacu ku damud i putah.
庭院的垃圾被狗給用亂了.
maliwasak tu ku saupu nu niyazu'.
部落的聚會散會了.
Prithvirajsing Roopun
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Prithvirajsing Roopun (Puleteweylaciyesinke．lupung 普里特維拉傑辛格·魯蓬), 1959 a mihca 5 a bulad 24 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Mauritius (模里西斯) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 12 bulad 2 demiad.
makakenis
makakenis ci Kacaw aci Kumud tu lala' nu babalaki.
Kacaw和 Kumud 將祖先的地劃界線.
Balung
thumb|Tayan a tademaw
Balung
u sulit nu Hulam: 中巴陵部落
u siwkay nu niyazu'
thumb|Fuxing (Taoyuan) i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Balung. u kasalumaluma’ nu Balung sa, 82 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 225 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 165 ku tademaw, pakalatu 73%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 60 ku tademaw, pakalatu 27%.
u asip nu cideaky a tademaw
thumb|Vivian-Tayan a kaying
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 70%, Pangcah(Amis) 1%, Taluku(Truku) 0.4%, zumazuma 1%.
madademec
(kamu nu hulam：比賽)
Balung
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, tuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah atu Taluku. thumb|泰雅生活館
u Sakizaya a tademaw
inay ku Sakizaya itini.
madademec
namadademec kiya katinengan ku icelangay.
比賽之後才知道誰有能力.
Balung
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Mohamed Ould Ghazouani
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Mohamed Ould Ghazouani (Muhanmude．Wuelde．Ciyacuwani 穆罕默德·烏爾德·加祖瓦尼), 1956 a mihca 12 a bulad 4 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Mauritania (茅利塔尼亞) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 8 bulad 1 demiad.
Balung
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
angangan a sakikalisiw
(u kamu nu Hulam :其中主要的經濟體)
Dudley Bradley
Dudley Bradley nalecuhan i Baltimore, Maryland, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Dudley Bradley i 1979 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 13, namapili’ tu nu Indiana Pacers putiput.
amapabeling
(u kamu nu Hulam:違憲)
Dudley Bradley
3 bulad 19 demiad, 1957 a mihca, Dudley Bradley, miunduay.
cedan
(u kamu nu Hulam:條)
Drew Barry
nalecuh i Oakland, California ciniza. nanusyubay kanas-mali (籃球) miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
Drew Barry i 1996 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka tusa ku uwac atu silsil lima a bataan izaw ku pitu(57), namapili’ tu nu Seattle SuperSonics putiput. 2 bulad 17 demiad, 1973 a mihca, Drew Barry, miunduay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Lists of National Basketball Association players
nasulitan ni Tuku Tiway Sayuen kakuniza:miunduay kakuniza:NBA kakuniza:tademaw
uzumaay
(u kamu nu Hulam:另外)
miedap
(kamu nu hulam：幫忙)
我幫 Taymu 割稻.
nipatahekalan
(u kamu nu Hulam:顯示)
nicekiwan
(u kamu nu Hulam:研究)
cabay
(kamu nu hulam：好友；同學)
sienaw
(kamu nu hulam：冷)
cabay
Taymu 是我的同學.
sienaw
sienaw kina demiad ayza.
cabay
kisu ku cabay nu maku a tayza i sawali.
sienaw
今天的天氣很冷.
cabay
我找你做伴一同到東海岸.
matenes
(kamu nu hulam：很久)
matenes tu ku imelang ni Wayan.
Wayan的病很久了.
matenes tu kaku caay ka tayza i tisuwan.
我很久沒探訪你那裡了.
ngangan-cepo'
ngangan: cepo'thumb|Amis postcard
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u ngasaw a ngangan nu Pangcah. caykaw nu ngangan nu tademaw. namakay i Cepo', mabulaw ta cuwacuwa. cepo' a kakitizaan sa, i tabayu' nu siwkuluwan talawadaw. u kakitizaan a ngangan u cepu saan, sisa singangan tu ku Cepo'.
David W. Panuelo
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci David W. Panuelo (Taywey．Panuaylu 戴維·帕努埃洛), 1964 a mihca 4 a bulad 13 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Micronesia (密克羅尼西亞) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 5 bulad 11 demiad.
ngangan-cepo'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya
阿美族Pangcah
泰雅族Tayan
布農族
魯凱族Rukay
鄒族Cou
卑南族Puyuma
賽夏族Saysit
太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek
Larry Bird
Larry Bird
ngangan-cepo'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
邵族Saw
雅美族Tau/Yami
kacacayat
(u kamu nu Hulam:關係)
Larry Bird
nilacul
Larry Bird nalecuhan ciniza i 12 a bulad 7 a demiad, 1956 a mihcaan. ci Larry Bird, u kawaw niza sa, u miunduay.
Kodic
thumb|Fengbin
Larry Bird
nilacul
u mimaliay ciniza i NBA nu Amilika. katukuh 2019 a mihcaan, enem a bataan izaw ku pitu ku mihcaan ciniza.
ngangan-cepo'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu
Kodic
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kodic. u kasalumaluma’ nu Kodic sa, 77 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 208 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 173 ku tademaw, pakalatu 83%.
Larry Bird
nilacul
u lumeniay a banges niza, u lumeniay a tademaw ciniza. thumb|Larrybird|alt=Larrybird.jpg
Kodic
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 35 ku tademaw, pakalatu 17%.
nipaluma-kaduwangay, kadowangay
kaduwangay, kadowangay
奶葉藤
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Micyang Kuli(Li Cai Fang)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
napatizeng ni Tiway Sayiun kalisiw putiput (帝瓦伊撒耘基金會)
nipaluma-kaduwangay, kadowangay
kaduwangay, kadowangay
mauzip i bayu'-talakaway caay katalakaw. i malaemetay isasa' nu kilangkilangan.
Kodic
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Kevelan(Kebalan) 46%, Pangcah(Amis) 31%, Tayan(Tayal) 1%, Paywan(Paiwan) 1%, Rukai 1%, zumazuma 4%.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Micyang Kuli(Li Cai Fang)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
Lubas-Mapalaway-aazihen a cudad (nay20170924)
Kodic
u Kevelan(Kebalan) a niyazu'
caay kaduut ku tademaw nu Kebalan, katukuh ayzasa, cacay a malebut sepat a lasubu ku tademaw, matineng musakamu ku kamu nu Taywan, matiengtu musakamu ku kamu nu Pangcah.
u Kebalan a tademaw, naayawsa u Kaliwan hananay. u niyazu' nu Kebalan i tebal nu Sakizaya. u kapahay a cabay nu Sakizaya.
nipaluma-kaduwangay, kadowangay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p85
應紹舜 台灣高等植物彩色圖誌 第三卷(增訂一版) 4.糯米團 p477民85
Kodic
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
ngangan-cepo'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
拉阿魯哇族Laaluwa
nipaluma-kaduwangay, kadowangay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
鄭武燦 台灣植物圖鑑 上冊1152糯米團 p576 國立編譯館主編
Rafael Correa
thumb|Rafael Correa|alt=Presidente Rafael Correa.jpg thumb|u hata nu Ecuador|alt=Flag of Ecuador.svg
nipaluma-kaduwangay, kadowangay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
中國植物誌 第 23(2) 卷 367 頁 PDF 糯米糰
Rafael Correa
Rafael Correa
nipaluma-kaduwangay, kadowangay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
臺灣藥用植物資源名錄 行政院衛生署中醫藥委員會 編 糯米團 92年10月171頁
kakuniza:nipaluma
ngangan-cepo'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan kakuniza:Pangcah
Rafael Correa
nalecuhan i 4 a bulad 6 a demiad, Rafael Correa, u misingkiway. 1963 a mihca nalecuhan)
masaungcuyungcuyay
(u kamu nu Hulam:丘陵)
Kodic
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Rafael Correa
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:misingkiway
Kodic
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
talastas a ayam
(u kamu nu Hulam:候鳥)
Maia Sandu
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Maia Sandu (Maya．Santu 馬婭·桑杜), 1972 a mihca 5 a bulad 24 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Moldova (摩爾多瓦) ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 12 bulad 24 demiad.
luma’
u kakitizaan ku tademaw balaki, milabi' atu pahabay tu wawa.
Kodic
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
luma’
ulic nu lalangawan
namakay i ulic nu lalangawan- sakasabaw tulu nu belih a cudad
tika a luma
"nu tika a luma', u pisanga' sa u silamal tu nu layakay a tineng mipatizeng, u nipisanga', maazihay i hekal, u labuay atu nu Pangcahay caay kalecad, katinengan ku nu Sakizaya caay kalecad ku piazih atu nizatengan tu kawaw.
Kodic
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
luma’
tika a luma
sapaukak tu cabeng u nitulikan tu auk, patupida' han tu lanu' atu tai' nu katalalan misacabeng, u lilal sa nitulikan tu penen, uway, atu auk.
siputah i nuayawan nu luma', pipawalian tu tuud atu pahabayan tu papahabayen, paluma i liwliw tu kuwawi, apalu, sakul.
Kodic
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
luma’
tika a luma
'''pisaluma'an sa, pasaupu ku siluma'ay tu tatama nu niyazu'ay tu sapieddap.u sasang a kilang sa u sakul alaway atu zakes. i ayaw nu pisaluma' atu picumud tu luma', miawza ku siluma'ay tu mapalaway mibahbah tu la'cusay atu milunguc tu sapada'su. ayaw nu picumud mueneng sa, a mitanam henay ku siluma'ay tu cacay a labi' mabi', anu kapah ku sinpi sa, a zahkez tu ku balucu' nu lalabu nu siluma'ay talabu mueneng."'''
namakay i zitinay a sulit
i cuwa ku luma' isu? （你的家住那裡？）
kapah ku lalabu nina luma'. （這個家庭和樂融融. ）
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考文獻)
kakuniza:LamiHung kakuniza:Miku Kumud
malukay
(kamu nu hulam：務農的)
u malukay ku ina atu ama nu maku.
我的父母親是農夫.
Bahrain
thumb|u hata nu Bahrain (巴林)|alt=Flag of Bahrain.svg thumb|Bahrain (巴林)Bahrain (巴林)
malukay
u malukay kami.
我們是務農的.
lamangan
(u lamu nu Hulam:種類)
Bahrain
u siwkay nu kanatal
u Bahrain sa i labu nu Yaco, itiza i 26 00 N, 50 33 E, u ahebal nu lala’ mapulung sa 760 km2, u ahebal nu lalaay sa 760 km2, u ahebal nu nanumay sa 0 km2, hamin nu tademaw sa 1,378,904. kakalukan umah sa 11.30%, kilakilangan umah sa 0.70%, zumaay henay umah sa 88%.thumb|u eneng nu Bahrain
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Manama (麥納瑪).
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 16 bulad 12 demiad.
Piyoxo
thumb|Chenggong (Taitung)
Cirocan
縮圖 Cirocan(花蓮縣瑞穗鄉富源村鶺櫓棧部落)
Bahrain
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Hamad bin Isa bin Salman Al Khalifa, micakat a demiad sa i 1999 a mihcaan 3 bulad 6 demiad.thumb|Bahrain
u hata (國旗)
Bahrain nu hungtiay a kanatal, nipangangan sa u Bahrain. u eneng sa i Si-ya han, micapi tu nu taetipanay a tatukusan malasubalay a kanatal, ya satalakaway mamukeliday a kakitidaan sa u Manama (May-na-ma 麥納瑪) han. ina Bahrain a subal sa mala u nu satabakiay a subal, namakay i satimulan katukuh i nu amisan sa, nikabatad sa makala tu lima a bataan idaw ku lima nu kung-li, nu walian katukuh i nu tipan sa makaala tu 18 km ku nikaahebal, nikapulungan nu kaahebal sa 758 ku nikaidaw tu km2.
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Hulam: 巴林
Khaltmaagiin Battulga
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Khaltmaagiin Battulga (Haletema．Patetuleka 哈勒特馬·巴特圖勒嘎), 1963 a mihca 3 a bulad 3 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Mongolia (蒙古) ayza, micakat a demiad sa i 2017 a mihca 7 bulad 10 demiad.
Cirocan
Cirocan(花蓮縣瑞穗鄉富源村鶺櫓棧部落)
u sulit nu Hulam: 鶺櫓棧部落
Piyoxo
Piyoxo
u sulit nu Hulam: 小馬部落
Siwma, inuayaw sa u Siwmawuku niyazu' a kakitizaan, mueneng i maka 1830 a mihcaan. namakay Tamawuku niyazu'. Siwmawuku niyazu'ay a tademaw nu Pangcah mauzip i Tura. i capi nu Siwma buhang. naLipunan a kuwan sa, mabulawtu tayza i sawali-saamisan a taku, patizaeng u zuma a niyazu'. Siwmawuku niyazu' i sawaliyan nu Tumay a buyu. saamisan Mawuku sa'wac, Tai 11 zazan ayaza, sitanaya'ay a taneng malukay a lala'. uyzasa, macapisa tu Buhat nu Tumay buyubuyuan. maka ayaw nu 35 mihca, 1887 a mihcaan. Siwmawuku atu Tamauku a tademaw, usakasa, talakaw ku lala'. kanahantu, caay kataneng maala tu nanum.
小馬，原是阿美族小馬武窟社所在地，住民於清道光 10(1830)年左右，從大 馬武窟社(今東河村)分社而來. 小馬武窟社阿美族原聚居於 Tura，即今小馬隧道 口附近，日治以後，遷居到小丘東北方的台地，另立一新社. 小馬武窟社所在 位於海岸山脈東側，馬武窟溪北岸，今台 11 線省道左右兩側，有狹長的可耕地. 然而，此地雖緊臨馬武窟溪出海口附近，卻因地勢較高，無法汲取馬武窟溪水源， 只能靠有限的泉水提供生活所需. 約民前 35 年 1877，小馬武窟、大馬武窟二社的居民， 即因馬武窟溪水源豐富，可以灌溉田園，遂徵得嗄嘮吧灣社(今泰源)族人的同意， 引取馬武窟北溪的水源，並沿著馬沙林尼山馬武窟溪流經的山壁，合力以人工開 堀簡陋的明渠，並打造一條通水道，將溪水引到山外濱海的小馬地區，這就是最 早的小馬圳.
u siwkay nu niyzau'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Piyoxo. u kasalumaluma’ nu Piyoxo sa, 228 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 595 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 415 ku tademaw, pakalatu 70%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 180 ku tademaw, pakalatu 30%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 65%, Paywan(Paiwan) 1%, Puyuma 1%, zumazuma 3%.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668), Tayan (90,185), Paywan (100,775), Yuwatan (58,465), Rukay (13,319), Puyuma (14,170), Cou (6,635), Saysiat (6,630), Yami (4,612), Saw (790), Kabalan (1,470), Taluku (31,530), Sakizaya (940), Sejek (10,023), Laaluwa (401), Kanakanabu (335),  zuma (11,985)
ekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:taitung kakuniza:Pangcah
Cirocan
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Cirocan. u kasalumaluma’ nu Cirocan sa, 282 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 699 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 308 ku tademaw, pakalatu 44%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 391 ku tademaw, pakalatu 56%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 47%, Yuwatan(Bunun) 1%, Taluku(Truku) 1%, zumazuma 1%.
u Pangcah a niyazu'
Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. u Pangcah(Amis) sananay, katalakaw ku uzip, matineng miadup  atu mibuting. u Incumin a tademaw tu, u Pangcah(Amis) a cidekay tuud ku tademaw. matineng mudadiw atu musalukiyaw ku Pangcah(Amis). izawtu ku Sakizaya itini, caayhen pasumad ku ngangan nu Sakizaya. u zuma a tademaw sa u Yuwatan atu Taluku.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
patakus
Ayda a demiad tayda kami i sikusyu patakus.i waluway a bulad tusaabataan a demiad a milisin kami malalikid, kyu tayda kami i Sikusiw. u sakul a niyadu' kami. u tuluway a selal. makamelaw tunu heniyan maniked ku lukiyaw, talalusa' Kaku mi melaw.
Cirocan
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Bahrain
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Lipun: バーレーン王国
Cirocan
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Bahrain
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Amilika: Bahrain