cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
milakuitay tu naayway 『kakitidaan nu mapalaway』 atu『misaigi』
milakuitay tu naayway 『kakitidaan nu mapalaway』 atu『京劇』穿越時空『祭屋』與『京劇』 eneng sa itini tu nidateng a nidatengan misanga tu 『kakitidaan nu mapalaway』ku micudadan iniyalu’, dating sa kaku caay kahnhnm ku ni datengan sakacikadan saan u dating umaku milakut tu taayway cacay a mihecaan izaw ku sepet a bataan ademiad ,1878 a mihcaan ,debungan nu huiam mipatay misapen atu misamsam kami, mapulung ku iyung nu Sakizaya atu Kabaian milais tu hulam ,ayaw nu Kalalais nu Takubuwan(Kaliyawan ) Sakizaya atu Kabaian malalais tu huiam caay pakatemec , u huiam milisapen tu tusaay a binacadan ,sisa malaliwasa tu tusaay a binacadan,manay mudimut i Pangcah ku Sakizaya , i na Sakizaya 「malawpese消失」 i laylayan kimaSakizaya tatacu:wa tu maliwasak lawpes:saza caykazih kina binacadan. asa i nadateng nu maku, binacadan nu Sakizaya a kaku , a malawpese tu ina:yi’tu ku babalaki ,icu:wa tu ku nnananam a tu kamu nu Sakizaya sisa’ ma kalah ku nidatngan nu niyazu’, sacacay sa ku kawaw nu maku ,mi nanam tu kamu nu Sakizaya atu canancanan a kawawan ,Saydan 葛德芬老師,hicaenaca haw , ica:hantu aku cacay ku dating aminanam tukamu numaku u Sakizaya caay kaku pakakilu tusa sapinabam ,anuayawayaw waca lalikeiuh hantu nu mita haw Saydan.
edu
u sacabayan a aadupan atu masakingkiwan a aadupan (作為寵物和實驗動物)
kanahatu idaw ku kamu (micaliwayaya edu i dadan, tanutuwa su ku tademaw a mutihik), nika idaw tu ku dumaay a tademaw a musacabay tu edu. sakay nu masulitay ya sacabayan a edu sa, i kasumamadan nikaadih i cudad nu hulam kaayawan nu Cin-caw a ziday. ya "'l-ya" (爾雅) hananay a cudad.
Georgia
mibabelih tu Russia (反俄羅斯)
(u kamu nu Hulam: 2008年喬治亞軍隊以平亂的名義，動軍進入南奧塞提亞地區，俄羅斯援軍立即進入境內支援，重創喬治亞軍隊，等於俄軍用武力維持住了南奧塞提亞共和國的獨立地位，雖然各國大都不承認，但也無可奈何. )
Marie-Louise Coleiro Preca
Marie-Louise Coleiro Preca
edu
u sacabayan a aadupan atu masakingkiwan a aadupan (作為寵物和實驗動物)
(kamu nu hulam: 雖然說「過街老鼠，人人喊打」，但也有人將老鼠作為寵物. 關於寵物鼠的記載，最早可見於古代中國先秦時代的典籍《爾雅》當中. )
Marie-Louise Coleiro Preca
12 bulad 7 demiad, Marie-Louise Coleiro Preca, u misingkiway. 1958 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Malta ayza sa ci Marie-Louise Coleiro Preca, micakat a demiad sa i 2014 a mihca 4 bulad 4 demiad.
Hbun-Rangay
thumb|Jianshi
edu
u sacabayan a aadupan atu masakingkiwan a aadupan (作為寵物和實驗動物)
iti kacapian a ziday sa, nipahabayan a edu sa masa nu kakingkiwan sanisani maadih kahida. taneng ku edu a malakingkiwan a masacacay, yadah ku sakay nu waywayay atu nutinengay a pikingkiw, mamina u nu eduay a tatudungen, u baluhayay a sapaiyu i ayaw a mitanam sa, u edu tu ku sayaway a papitanaman. u sapitapal tu mahica ku sikangaay nu kahicaan atu kababelih nu sila'cusay, anu kangaayan sa itaw ya a sipatanam tu tademaw, kanahatu ya salengacay ku banuh nu edu sanisani a maadih ita, i sapitanam nu mikingkiway sangelacay a banuh sa, ina "sangelacay a banuh a edu" malanu nidatengan nu tademaw mananam tu midepit i punu u sapitanam satu ku kamu,nika i labu nu mikingkiway sa caay kau salengacay a tdada ku kulit, idaw aca ku masadumaay a banuh nipicekiwan.
Hbun-Rangay
Hbun-Rangay
u sulit nu Hulam: 下水田部落
edu
u sacabayan a aadupan atu masakingkiwan a aadupan (作為寵物和實驗動物)
(kamu nu hulam: 而在近代，馴養的老鼠也成了實驗室常見的動物，老鼠可用來做實驗，是常見的實驗動物之一，很多關於行為和認知能力的研究都以老鼠為模型，新藥的開發也往往先在老鼠身上做測試，以觀察其可能的效果和副作用，之後才移到人類身上做測試；盡管白色是實驗用老鼠常見的毛色，而「白老鼠」也成了人們對實驗用老鼠的刻板印象，但實驗用的老鼠並非全部都是白色的，也有其他毛色的實驗鼠存在. )
Takofan
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
edu
sanu kakanan nu zayliw (作為食材)
u atay nu edu sa pala kanpuyakuen a masacacay a sapaiyu, nikangaay sa ya nikadusdusan, kaletekan atu misinanud tu banges mamina sakangaay nu atayay a kanpuyaku.
(kamu nu hulam: 鼠肝為中藥的一種，功效包括化瘀、解毒及修復肌膚. )
Georgia
mibabelih tu Russia (反俄羅斯)
nutipan nu Georgia “A-Pu-Ha-Ce a kakitidaan”, idaw tu ku 24 a mang (萬) nu tademaw, lala’ sa idaw ku 8,600 km2, i 1992 a mihcaan masacacay sa tu, Georgia a hetay kinapina mayhidih pa satedep tu nikakuwangan cacay kalaheci, 2008 a mihecaan Russia (俄國) a hitay hamin sa mipadang, ya Georgia a hitay mamin mabahbah, u Russia (俄國) a hitay mikiayaw aca itida micumuh muhalhal tiya a “A-Pu-Ha-Ce a kakitidaan” bala nu Russia a nipaading tu kanatal.
Takofan
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Hbun-Rangay
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Hbun-Rangay. u kasalumaluma’ nu Hbun-Rangay sa, 108 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 293 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 262 ku tademaw, pakalatu 89%.
Georgia
mibabelih tu Russia (反俄羅斯)
(u kamu nu Hulam: 喬治亞西部的「阿布哈茲地區」，有24萬人口、面積約8600平方公里，在1992年就宣布獨立，喬治亞軍隊多次希望平定叛亂都無法成功，2008年俄國軍隊大舉支援，將喬治亞軍隊全部驅逐，俄國軍隊更進一步在當地進駐，等於將「阿布哈茲地區」變成了俄羅斯的保護國. )
Hbun-Rangay
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 88%, zumazuma 1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw.
satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Georgia
mibabelih tu Russia (反俄羅斯)
“A-Pu-Ha-Ce a kakitidaan” atu “Nan-Aw-Say-Ti-Ya” kina tusaay a kakitidaan misamaku tu Georgiaauy a lala’ atu 18 a kilac (%, pasintu), Er’-Lo-Se sangalepeng tu ku nu Georgiaay sakanatalkahinawalan, sangalepeng tu kina tusaay a kanatal tu nikalacus.
(u kamu nu Hulam: 「阿布哈茲地區」跟「南奧塞提亞」兩個地區佔了喬治亞國土的18％，俄羅斯嚴重影響喬治亞國土安全，使兩國關係惡劣. )
2019 a mihcaan, Georgia atu Russia kasenung satu masulacus, Russia a cung-tung pu-tin “Vladimir Putin” i enemay a bulad idaw ku tusa abataan idaw ku tusa a demiad misasulid tu sakay lacus mubahel a sulid, u nikasaan kunikahida i pitu a bulad idaw ku waluay a demiad caay tu pisulul papibahel tu Russia tayda i Georgia, Russia a milubang tu a mibaking ku sihu “u mamibakinay ku caay katatudang u patelacay ku mahiniay a kawaw”.
Olaw
u sulit nu Hulam
梧繞部落
Georgia
mibabelih tu Russia (反俄羅斯)
2019 a mihecaan enem a bulad idaw ku tusaay a bataan nu demiad u “tungcenkiw (東正教) milubang” (lnteparliamentary Assembly on Orthodoxy) i Georgia nu niyadu' Te-Pi-Li-Si “Tbilisi” malingatu tu cacay amihecaan u kinacacay a milubang, u Russia a ki-in (國會) milubang tu ci Kay-Hu-Li-Lu-Hu (Sergei Gavrilov) ku malatapang, enen sa i lalubanan nu Georgia tu papangihaan nu tapang (tapang a kididaan) milubang a pangiha.
ngangan nu Puyuma-Katadrepan
ngangan
Katadrepan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
Hbun-Rangay
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
Georgia
mibabelih tu Russia (反俄羅斯)
(u kamu nu Hulam: 2019年6月20日，「東正教議會大會」（Interparliamentary Assembly on Orthodoxy）在喬治亞首都特比利西（Tbilisi）舉行一年一次的大會，由俄羅斯國會議員蓋夫里洛夫（Sergei Gavrilov）擔任主席，坐在喬治亞國會的議長席（主席的位置）主持大會. )
Takofan
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Georgia
mibabelih tu Russia (反俄羅斯)
u mahiniay a kawaw yadah tu ku caayay kaedem nu tademaw, masasulacus tu masuedes tu, cacay tu a emang ku tademaw mipuluay tu sakaykian nu Georgia, idaw ku milihidaay a tademaw mucelcelay tu mipulu' nu tailing (警察), micumud tu kuo-hui kakaykian (國會庭院). u Ba-Sin-Se (法新社) pangihaay a misullid makaadih, yadah tu kumakatukuhay nu mitupinnay tu madukaay a papiliyas tu tademaw.
ngangan nu Puyuma-Katadrepan
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Takofan
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Georgia
mibabelih tu Russia (反俄羅斯)
(u kamu nu Hulam: 這個行為引發民眾不滿、爆發衝突，約一萬名抗議民眾包圍喬治亞國會大樓，部分抗議人士突破警方防暴警戒線，闖入國會庭院. 法新社記者目擊，多輛救護車到場撤離幾名受傷民眾. )
edu
sanu kakanan nu zayliw (作為食材)
(kamu nu hulam: 人類很早就以鼠肉為食物，老鼠可用以製造「老鼠酒」，老鼠酒是一種跌打酒及廣東地區的流行藥酒，攻效包括改善虛弱及血氣不暢的體質、增強免疫能力及防止產後風和月子病.)
Lalauran
Lalauran
u sulit nu Hulam: 拉勞蘭部落 (Taitung sian Taymali siang Sianglan chun)
panganganen ku Pangcah u Sasadakkan, u sinemnemay sananay. mapulung tu ku Pangcah Paywan atu Puyumaay a baluhayay a niyazu'.
edu
nikaimelanga a patinaku (疾病概述)
u libung nu edu (yingu, plague) u masacacayay idaw ku pacedisay a ngipen, a kasasiduma sikalaecad nu tademaway a malalalid a imelang, i kakihkihan tu banges sa mapalalid ku aadupan atu tademaw, sakalingatuan sa nau atimela a nikalad a duka, micapi tiya kalbawa nu biluuk, mahiniay sa u nu eduay a nikalalidan, sanisani kaidawan i tusudan, nayay i kakilian atu lielielan, malaliday a biluuk sa malbawa sa, sumanah aca ku nikalbawaan, mapenec sa adada saan mulusu ku bena, alahicaan sa kaidawan a masulalis.
Olaw
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Olaw. u kasalumaluma’ nu Olaw sa, 125 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 397 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 339 ku tademaw, pakalatu 85%.
Takofan
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
edu
nikaimelanga a patinaku (疾病概述)
鼠疫（英語：Plague）是一種存在於囓齒類與跳蚤的一種人畜共通傳染病，並藉蚤傳染給各種動物及人類，其最初反應為跳蚤咬傷部位臨近的淋巴腺發炎，這就是腺鼠疫，經常發生於鼠蹊部，少發生於腋下或頸部，受感染的淋巴腺發炎、紅腫、壓痛且可能流膿，通常會有發燒現象.
Takofan
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
edu
nikaimelanga a patinaku (疾病概述)
u libung nu edu sa namakay i udipanay tu ya Kan-cing hananay a cilekay u masaahebetay ku piwaswas a palalid. mahminay a libung nu edu, pasu ya biluukay a imelang caay ka lamadac ku sikatineng tiya kaidaw nu imelang, mapalilid amin tuya la’cusay a idang libung nu edu, sipakay saliyut nu idang i udip sa. u punu. bala’ay nikamuliyawan a nikalalid kakayda satu a mahaykikaku, ya cungkeay a nipalilidan caay sa u milenuay i baluwangan a nipicumud nu nanum. muliyawanay nu eduay a libung sa, itipikelecan tu libung sa sakahenulan a pitena, sakasaan ya mapespesay a nipiba’sing sa, u sikalalid tu nu eduay masabala’ay a libung, atu nu kabit sananay i takulaw nu eduay a kalalidan, namakay nu eduay amin a nikalalekalan.
Takofan
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
ngangan nu Puyuma-Katadrepan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
Hbun-Rangay
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
edu
nikaimelanga a patinaku (疾病概述)
鼠疫是由鼠疫桿菌所致的烈性傳染病. 所有的鼠疫，包括淋巴腺病不明顯的病例，皆可引起敗血性鼠疫，經由血液感染身體各部位，包括腦膜. 肺的次發性感染可造成肺炎、縱膈炎或引起胸膜滲液. 次發性肺鼠疫在疫情的控制上特別重要，因為其痰之飛沫傳染是原發性肺鼠疫及咽鼠疫之來源.
ngangan nu Puyuma-Katadrepan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
edu
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考來源)
kakuniza:Buting Nukay
ngangan nu Puyuma-Katadrepan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Olaw
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 58 ku tademaw, pakalatu 15%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 83%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 1%.
u Pangcah a niyazu'
u pangcahay a niyazu' kuni, izawtu ku Sazakaya a tademaw, caay kaduut ku tademaw itiniay a niyazu'. itiniay a niyazu' a tademaw paluma' ku kahiu pacakay ku kahiu.
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini mueneng, caykatuud ku Sakizaya. hakay caay henay misumad ku ngangan nu Sakizaya. katuud ku Sakizaya a tademaw namakay Maibul niyazu' tayni itini mueneng.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668),  Tayan (90,185),  Paywan (100,775),  Yuwatan (58,465),  Rukay (13,319),  Puyuma (14,170),  Cou (6,635),  Saysiat (6,630),  Yami (4,612),
Saw (790), Kabalan (1,470),  Taluku (31,530),  Sakizaya (940),  Sejek (10,023),  Laaluwa (401),  Kanakanabu (335),  zuma (11,985)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Kalingku kakuniza:Yincumin kakuniza:Pangcah
Lalauran
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Lalauran. u kasalumaluma’ nu Lalauran sa, 60 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 151 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 136 ku tademaw, pakalatu 90%.
Takofan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Takubuwa a kawaw
Takubuwan a kawaw(達固湖灣事件)
kawaw nu Takubuan macudaday i 1878 a mihcaan kawaw nu Kaliyawan, makayza i micudaday tu likisi nu kaHulaman a tademaw, wini Kaliyawan a tademaw milihiza tu Sakizaya a tademaw misuayaw tu Hulam malalais, nika u Sakizaya a tademaw sa, sisa u ”Takubuwa a kawaw” han.
liwliw nu Takubuan saliyukan nu tungawan madiput ku eneng nu Sakizaya, caay pakacumud ku Hulam, zikuz u lamal ku nizikecan nu Hulam, i kikul nu iduc pasiketan tu lamal pasaniyazu’en nuheni mipana’, kyu matuduh ku tunawan atu nu uli’ay a badahung nu luma’. u tumuk namin matalaw mahadibek ku tademaw nu Sakizaya, masasukamu suayaw han nu mita tahkal sa. nika maydih a patalaw tu katuuday ku Hulam, kyu sipasiketen ku tumuk ci Kumud Pazik i angangan nu katang a kilang, hacacay han mikelap ku titi nu uzip niza, nai sananal siwaay ku tuki katukuh kaceleman nu cilal patay satu; acawa niza ci Icep Kanasaw pazen han i teban nu nipela’an a tabakiay kilang, emic han mipecec, papiemekan ku katuuday a hitay i pabaw, tusa a bataan ku hun malatu’ tu ku hahanhanan ni Icep mapatay satu. mademec ku kalalais, i balucu’ nu Sakizaya caay kau mamapawan ku mahiniay a adada nu balucu’, patawidan patalawan nu hitay nu Hulam, kyu matalaw misakamu tu nu Sakizaya a kamu, pacici sa minanam tu kamu nu pangcah, mitudung tu aluday wayway nu Pangcah, matenes laPangcah satu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
kakuniza:kungku kakuniza:likisi kakuniza:2018-cacay
Kabalelradhane
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kabalelradhane (神山部落). u kasalumaluma’ nu Kabalelradhane sa, 130 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 405 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 399 ku tademaw, pakalatu 99%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 6 ku tademaw, pakalatu 1%.
u kasabinacadan, Rukai 93%, Paiwan 4%, Amis 1%.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Lalauran
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 15 ku tademaw, pakalatu 10%.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Taitung kakuniza:Pangcah kakuniza:Paywan
Mario Bennett
Mario Bennett
nilacul
ci Mario Bennett ku ngangan niza, nalecuhan ciniza i 8 a bulad 1 a demiad, 1973 a mihcaan, Mario Bennett, u miunduay ku kawaw niza.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay
Maribasi
u sulit nu Hulam
馬里巴西部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Maribasi. u kasalumaluma’ nu Maribasi sa, 104 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 365 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 335 ku tademaw, pakalatu 92%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 30 ku tademaw, pakalatu 8%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Taluku(Truku) 65%, Pangcha(Amis) 4%, Tayan(Tayal) 10%, Sejek(Seediq) 3%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 8%.
u Taluku a niyazu'
u Taluku a niyazu' kuyni, tuud ku Taluku a tademaw itini, u zuma sa u Pangcah Tayal atu Bunun.
iniyan a niyazu', tuud ku misaydang, matineng micudad winiyanay a micudaday. sisa'wac i tepal nu niyazu', u ngangan nuni sa'wac u "Lawsi" sananay nu Hulam a kamu.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Cikasuwan
thumb|Ji’an
Maribasi
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
Cikasuwan
Cikasuwan
u sulit nu Hulam: 七腳川部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Cikasuwan. u kasalumaluma’ nu Cikasuwan sa, 680 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,799 ku tademawan. Cikasuwan sa, 680 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,799 ku tademawan.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 1,122 ku tademaw, pakalatu 62%.
u Pangcah a niyazu'
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 29%, Taluku(Truku) 5%, Tayan(Tayal) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 1%.
u Pangcah a tademaw
u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah itini. izawtu ku Sakizaya itini, caypasumad ku ngangan nu Sakizaya. u zuma a tademaw sa u Yuwatan u Tayan atu Taluku. yadah ku cidekay a tademaw itini.
tuud ku lalumaay nu Sakizaya kina niyazu'. namakay Sakulay a niyazu'.
Miyanishi Tatsuya
Gongxidaye(u kamu nu Lipun: Gongxidaye, 1956 a mihcaan－) i Lipun jing gang xian qing shui ding lecuhen u misakulitay a kulit tu cudad a tatama.
kaliliman(摘要)
i Lipun mamin micudad tu talawkaway a cacudadan, Gongxidaye mamusakawaw tu sikulitay a misangaay tu kulit、u nu tademaw a kulit a kawaw nida. sisa Gongxidaye malinga tu tu pasayni nu wawaan a kuit misanga, mamin sa 1999 a mihcaan wucu nu buyu i kilakilangan makaadih tu adidiay a kiwma nu kungku 《kapah ayda sakapahay a nikalalitemuh》（きょうはなんてうんがいいんだろう）kyu makaala tu tuluway a sakasengan a kawlah nu kulit.
Cikasuwan
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
Miyanishi Tatsuya
kaliliman(摘要)
2003 a mihcaan Gongxidaye yadah kuni papeluwan tu konglong a sasakamuwan 《u nu konglong a kulit tayamin》（ティラノサウルスシリーズ）, tu nu sayaway 《adihen mayda asu’ay》sisa 2010 a mihcaan misumat tu misaungaay a kacudu; u luma a mihcaan tu cacay a bataan a bulad i nakulikulitan i Toykui a tilibi 《Gongxidaye pakaluwaluwah adihen mayda asu’ay》（Gongxidaye pakaluwaluwahおまえうまそうだな） a adihan、 misanga tu misaungaay a tilibi paadih. 2015 a mihcaan tu waluay a bulad《u sakasaetimen naku a wawa kisu》makaycu tu mala kacudu misaungaay inga.
Cikasuwan
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
SARI a libung
kakiliman
縮圖|u cilekay nu imelangcacay lasubu izaw ku siwa a mihcaan cacay a bulad sabaw cacay a demiad, i tini i Dalu a kanatal Wuhan akenis, malibung ku tademaw u SARI a libung.SARI "Severe acute respiratory infection"
Cikasuwan
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
SARI a libung
nilaculan
縮圖|malaliday tu imelang akenis cacay lasubu izaw ku siwa a mihcaan cacay a bulad sabaw cacay a demiad, i tini i Dalu a kanatal Wuhan akenis, malibung ku tademaw u SARI a libung.SARI "Severe acute respiratory infection"
Cikasuwan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
SARI a libung
nilaculan
uni a imelang pangangan hatu "SARI",tatenga mahiniay "SARS" Severe Acute Respiratory Syndrome a imelang, masasizumaay tu a imelang malecat tu "SARS"  a imelang.
anu micumut i uzip ku ledek a cilekay, milawlaway tu uculil nu izang, amasasetul tu culil nu izang.
imelangay mapatay nu icelang nu uzip ku cilekay.
kakuniza:Sabak Nubu
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo
thumb|Teodoro Obiang Nguema Mbasogo|alt=Teodoro Obiang Nguema Mbasogo at the White House in 2014.jpg thumb|u hata nu Equatorial Guinea|alt=Flag of Equatorial Guinea
6 bulad 5 demiad, Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, u misingkiway. 1942 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Equatorial guinea ayza sa ci Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, micakat a demiad sa i 1979 a mihca 8 bulad 3 demiad.
Djumulj
縮圖|Djumulj (台東縣金峰鄉賓茂村) 縮圖|Djumulj (台東縣金峰鄉賓茂村) Djumulj (台東縣金峰鄉賓茂村)
Djumulj
u sulit nu Hulam: 賓茂部落
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Djumulj. u kasalumaluma’ nu Djumulj sa, 34 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 116 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 114 ku tademaw, pakalatu 98%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 2 ku tademaw, pakalatu 2%.
台東縣金峰鄉賓茂村. Geomoru是排灣語「經常豐收，糧食堆積如山之地」的意思.
村人隸屬西排灣群，和金崙村之東排灣群不同，因此儘管村子在太麻里鄉內，卻獨立屬金峰山地鄉管轄.
賓茂村是由原本分布在金崙溪上游的「九汶」、「讀古梧」、「近黃」、「甲比澇」等四個排灣族部落遷徙下山後組成，當中最主要的是九汶社，社人的祖先來自屏東瑪家鄉的舊「射鹿」部落，約二五０年前由頭目率眾越過北大武溪抵達知本溪源頭，因為該地為卑南族獵場而繼續往南遷，最後在金崙溪上游的舊賓茂社開墾而居，地名九汶是排灣語「經常豐收，糧食堆積如山之地」的意思.
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Telu’
u sulit nu Hulam
豐坪部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Telu’. u kasalumaluma’ nu Telu’ sa, 373 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,045 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 266 ku tademaw, pakalatu 25%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 779 ku tademaw, pakalatu 75%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 24%, zumazuma 1%.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini mueneng, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
SARL a libung
kakiliman
SARL a libung cacay
Telu’
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pangcah
mamuemu
縮圖 mamuemu (kamu nu Hulam:土撥鼠, kamu nu Pangcal: muemu)
土撥鼠: 可以指兩類，1.美洲旱獺及2.草原犬鼠; 牠們是長相相似的囓齒動物, 都屬於松鼠科與地松鼠族.
patinaku tu hekal (外觀描述)
美洲旱獺（學名：Marmota monax），又稱北美土撥鼠，是旱獺屬的一種哺乳動物. 其毛呈灰褐色，體態肥胖，一般體長40到65厘米，重約2到4千克，一些大型的品種體長可達80厘米，重14千克. 其前爪靈活有力，擅長挖洞. 這種土撥鼠主要分布於美國與加拿大.
Mey-cu hang-ta (美洲旱獺), (siuy-ming [學名, mitesekay a pangangan]: Marmota monax), nuamisan nu Mey-cu (北美) a mamuemu, hang-ta-su(旱獺屬) hanay, u mucucu’ay a aadupan kuheni. abuabuan simakulahay a kulit ku banuh, kizemu ku uzip, u tanayu’ nu uzip sepatay a bataan katukuh enemay a bataan li-mi (厘米), tusa katukuh sepat cing-ke (千克) ku baeket nu uzip, izaw aca ku mahizaay tabakiay ku uzip a hang-ta (旱獺), ya tanayu’ nu uzip sa makaala tu waluay a bataan a Limi(厘米), sabaw sepat cing-ke (千克) ku baeket nu uzip. ya nuayawan a kuku’ icelang sa, matinengay a mikutkut tu buhang, mahiniay a mamuemu u kalalaklakan nuheni sa i Mey-ku(美國) atu Kanata (加拿大).
mamuemu atu tademaw, kacacayat atu tademaw (與人類的關係)
美洲旱獺的巢穴中常有共生的紅狐、臭鼬或棉尾兔存在. 紅狐、臭鼬經常捕食螞蚱、田鼠等危害農作物的生物，加上美洲旱獺挖的洞疏鬆了土壤，它被農民們看作是一種益獸. 不過有時它也會被當做食物、娛樂用的獵物、或者是醫學實驗動物.
Atokid-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Atokid
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
mamuemu
mamuemu atu tademaw, kacacayat atu tademaw (與人類的關係)
ina sumanahay a kuyu (hung-fu, 紅狐), ahetengay a edu (cu-yu-su, 臭鼬鼠), hina zakep tu puduh (ma-iy, 螞蟻), padakaw (ca-mung, 蚱蜢) atu kalabaw (tieng-su, 田鼠), ya mukanay tu nipalumaan nu malukay. atu mikutkut tu buhang mubelin tu lala’ mahiza u mitabiay tu lala’ ku Mey-cu hang-ta (美洲旱獺), sisa manamuh ku malukay tuhenian,  kapahay a aadupan kuhini saan, u kapahay a aadupan (益獸) han a pangangan nu malukay. nika alahicaan malukakanan nu tademaw atu nu aadupan, malusapiidangan nu tademaw, atu sapikinkiwan nu ising kuheni aca.
Atokid-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
mamuemu
lutulutukay a chuang-su (草原犬鼠)
草原犬鼠（Cynomys）也常稱作土撥鼠，草原犬鼠擁有較高程度的社會性是一種小型穴棲性嚙齒目動物，原產於北美洲大草原，當地人稱之為「草原犬」.
Atokid-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
mamuemu
lutulutukay a chuang-su (草原犬鼠)
lutulutukay a wacuay a edu (lutulutukay a chuang-su, 草原犬鼠), u tu-pu-su (土撥鼠) han aca pangangan, manamuh ku lutulutukay a chuang-su (草原犬鼠) mapulung mauzipay atu taw. u i buhangbuhangan mueneng a singipenay a aadupan kuheni. nalecuan a kakitizaan sa i tabakiay a lutulutukan nu amisan nu A-mi-lika (Peyme-cu, 北美洲), u lutulutukay a wacu (lutulutukay a wacu, 草原犬) han kuheni.
Atokid-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
mamuemu
mamuemu i Mey-ku (土撥鼠在美國)
土撥鼠幫美國農夫, 台灣農民的鬆土小幫手是鼴鼠！
ina mamuemu(tu-pu-su, 土撥鼠) hananay, u miedap tu malukay nu Amilika (Mey-ku, 美國), i Taywan sa, miedap tu malukay mitabi mibelingay tu lala’ sa u Yeng-su(鼴鼠) hananay.
Atokid-tatama a ngangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
mamuemu
kawaw nu demiad (天氣預報)
在北美、加拿大人眼裡，土撥鼠們肩負著「預報時令」的任務，據說當天土撥鼠探出頭後，若能看到自己的影子，就代表冬天還要持續6週；若看不到影子，則表示春天很快就會來了，美國農夫會以此判斷播種的好時機.
Atokid-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
mamuemu
kawaw nu demiad (天氣預報)
i tizaay i nuamisan nu Amilika (Pey-mey, 北美) atu Ka-na-ta (Canata, 加拿大) a binacadan i balucu’ nuheni, patatenga’ kuheni, u mamuemu hananay, matinengay kuheni tu demiad a kawaw, sikamusa i tawya a demiad ina mamuemu anu tahekal micekul maazih ku adingu niza sa, ina kasienawan a enemay henay tu alipayan, anu caay ka azih nuheni ku adingu niza sa, a kalamkam iniw tu ku sadingsing sa, kiyu malukay nu A-mi-lika(美國) payni  i makaazih tu adingu nu mamuemu a mipaluma tu cacanan.
Toruy
thumb|Datong
mamuemu
nayi ku mamuemu i Taywan
特生中心：土撥鼠是美麗的誤會，台灣田裡是鼴鼠
Hbun-lesa
thumb|Jianshi
Hbun-lesa
u sulit nu Hulam: 合汶壘上部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan ku niyazu’ nu Hbun-lesa. u kasalumaluma’ nu Hbun-lesa sa, 19 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 61 ku tademawan. kasabinawlan nu Yingcumin sa, 50 ku tademaw, pakalatu 82%.
u zuma sa, cay ku Yingcumin, 11 ku tademaw, pakalatu 18%.
u asip nu tademaw itini muenengay
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 75%, Pangcha(Amis) 2%, zumazuma 5%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
mamuemu
nayi ku mamuemu i Taywan
sitekeday sa, u mamuemu u bangcalay a nikapatelac, i umaumahan nu Taywan u kalabaw han.
聽到土撥鼠幫台灣農民鬆土的小故事，農委會特生中心動物組組長鄭錫奇趕緊跳出來笑著澄清，「那不是土撥鼠啦！是鼴鼠！」
makatengil kita tu mamuemu u miedapay tu malikay nu Taywan mibangbangay tu lala' a kungku, misitekeday nu malukay a kakitizaan mikueanay tu aadupan a mukeliday nu tapang ci Cen-si-ci mitatebut kasenusa tahekal matawa tu a paayaw tu sasakamuen, "caay kaw mamuemu kuyza! u kalabaw iza".
確實許多人會誤認，但台灣沒有嚙齒目、食草的土撥鼠，只有食蟲目、嘴尖、尾部有鋼毛的鼴鼠，「看到在土裡鑽來鑽去的鼠，很多人會直覺地喊牠土撥鼠！」
tatenga katuud ku muhizaay musakamu, nika i Taywan nayi ku singipenay a mata (嚙齒目) mukanay tu lutuk a mamuemu, wizasa u mukanay tu cilekay a mata (食蟲目), madicem ku laway, ukikul mahiza siyicuay a sasulac u kalabaw, maazih i labunulala' saculiculil sa nanay a edu, nidateng nu katuudaysa u mamuemu.
Toruy
Toruy
u sulit nu Hulam: 東壘部落
mamuemu
nayi ku mamuemu i Taywan
至於鼴鼠究竟對土壤有什麼作用？鄭錫奇仔細解釋，鼴鼠常出現在土質鬆軟的農耕地、森林底層、溪埔地，終其一生都在地底活動、覓食，「在覓食過程中，鼴鼠會習慣性清理阻礙覓食通道的植物根部，農作因而損毀，所以農民不見得喜歡. 」
Toruy
Toruy
宜蘭縣大同鄉樂水村. 為大同鄉境內唯一不與外縣市相鄰的部落.
mamuemu
nayi ku mamuemu i Taywan
u kalabaw sapakay ni i lala' usapihica saw? pacuyaku ci Censici sakamusa cinisa,u kalabaw hinatahekal i mabangbangay tu a kakalukan a lala', i sasa nu kilakilangan, ililis nu sauwac, nikaudipan i labuaca nu lala' mauzip mitatenut, mikilim tu kakanen, “yu mikilim tu kakanen sa u kalabaw miasik henay tu hekal mibanang tu mikawaay i hekal ucaculilan nizasa hamin han pasulamit nu kilang a ngitngiten a mibanang kiya masadadan , kiyu malawpes ku nikaluk nu malukay, sisa u malukay cayamin kaydih kanamuh a taynian.
Toruy
Toruy
樂水村於民國三十五年成立，原名「濁水村」，轄內有智腦、碼崙、東壘、梵梵等四社，
mamuemu
nayi ku mamuemu i Taywan
鼴鼠確實某種程度上會影響農作，但鄭錫奇表示，鼴鼠還是能夠幫助「更新土壤」、「控制當地昆蟲族群」；地底下的蚯蚓、雞母珠等無脊椎昆蟲都是鼴鼠的主食，雖然主食不見得是害蟲，「但鼴鼠食量很大，足以控制昆蟲族群，讓土壤裡的昆蟲不至於蔓生. 」
Toruy
u siwkay nu niyzau'
i Yilan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Toruy. u kasalumaluma’ nu Toruy sa, 53 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 169 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 163 ku tademaw, pakalatu 96%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  6 ku tademaw, pakalatu 4%.
mamuemu
nayi ku mamuemu i Taywan
u kalabaw hanany tatenga idaw aca ku nipikawaw tu nikalukan nu malikay, nika sakamusa ci Censici, u kalabaw idaw tu kunipiedap tu lala' “misabaluhay mubelin tu lala'", "mipuut tu iyiniay a mabelungay a cilekay", isasaay a atikak, ya kibucu nayiay ku kulul a cilekay u kakanen amin nu kalabaw, kanca caay kaw laetusay a cilekay ku kakanen niza, "nika u kalabaw yadah ku nikan, sisa taneng ciniza mikuwa tu masabelengay a cilekay, pakaynien i lala' cay patahekali catucelak."
Toruy
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 84%, Pangcah(Amis) 1%, Paywan(Paiwan) 2%, zumazuma 9%.
mamuemu
nayi ku mamuemu i Taywan
鄭錫奇表示，縱然鼴鼠會吃掉蚯蚓，但鼴鼠的鬆土功力比蚯蚓強上許多倍，稱得上是鬆土小幫手.
Toruy
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
mamuemu
nayi ku mamuemu i Taywan
sakamusa ci Cen-si-ci, kanahatu kaneng nuza ku atikak, u kalabaw matineng mibangbang tu lala' nika kiyadahan ku atikak, kiyu sakapahay miedapay mibangbang tu lala' sakapahay a miedapay.
Toruy
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
mamuemu
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (資料來源)
kakuniza:Mahitakassabak
Toruy
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Muliyaw
thumb|Chihshang
Muliyaw（u sulit nu Hulam:振興部落）
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Muliyaw. u kasalumaluma’ nu Muliyaw sa, 196 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 499 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 359 ku tademaw, pakalatu 72%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 140 ku tademaw, pakalatu 28%.
原稱白毛寮. 振興部落的阿美族在日治時期末才來此地，為了逃避日本人的義務勞動和信教的禁令，由大埔村來此開墾居住，光復之後，又有數十戶遷來，使得此村的阿美族為池上鄉第二多人的地方.
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=18&TA_No=7&T_ID=591
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis)70%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 1%.
u niyazu’ nu Pangcah(Amis)
katuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu'. u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun). yadah ku cidekay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Karoroan
Karoroan
u sulit nu Hulam：加路蘭部落
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Karoroan. u kasalumaluma’ nu Karoroan sa, 114 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 284 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 191 ku tademaw, pakalatu 67%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 93 ku tademaw, pakalatu 33%.
Orbie Bowling
3 bulad 31 demiad, 1939 a mihca, Orbie Bowling, miunduay.
Karoroan
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 61%, zumazuma 6%.
u niyzau' nu Pangcah
u Pangcah(Amis) a niyazu' kyuni, katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. caay kaw nu Sakizaya a niyazu' kuyni. haykay izawtu ku Sakizaya a tademaw, caay henay misumad ku ngangan nu cikdekay.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). u Yincumin(原住民) a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha'(發音) nu Hulam a kamu nu "原住民". u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668),  Tayan (90,185),  Paywan (100,775),  Yuwatan (58,465),  Rukay (13,319),  Puyuma (14,170),  Cou (6,635),  Saysiat (6,630),
Yami (4,612), Saw (790),  Kabalan (1,470),  Taluku (31,530),  Sakizaya (940),  Sejek (10,023),  Laaluwa (401),  Kanakanabu (335),  zuma (11,985)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Taitung kakuniza:Pangcah kakuniza:Yincumin
Terrell Brandon
Terrell Brandon
Kabit
satangahan (主題)
Kabit
u zuma a kamu (其他語言)
nu Hulam (中文): 海神
nu Amilika (英語): water deity
u canan ku Kabit (是什麼)
u di'tu nu bayu. u ngangan niza ci Kabit. u laylay nu Sakizaya, ci Kabit mikuwan tu bayu, demiad, talawadaw atu sa'wac.
tangen tu pangangan tu wawa ci Kabit.
Terrell Brandon
nalecuhan ciniza i 5 bulad 20 demiad, 1970 a mihca. u ngangan niza sa ci Terrell Brandon, u miunduay a kawaw niza.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:miunduay kakuniza:mimaliay
ging bunaw
縮圖|ging bunaw ging bunaw(銀飾)
u tatayna anu pakuyuckuyuc kyami hasa kanca a micakay tu cacay a ging bunawan?
kya mahica u tatayna anu pakuyuckyuc hawsa ami cakay aca tu cacay a siging bunawan,caay yaca ku sacuung yaca, satu u tatayna siging bunawan sakakapah nu Pakaniay u tatayna sigibunawa, kuni u pakaniay sa hacica ku katineng nu isu, sayaway ging bunawan sakakapah nu uzip u tatengaay a ging bunawan hawsa, anu matenes tu siging bunawa kyami hawsa salengc takelal ‘ sumilit sa.
kuyni a ging bunawan hausa ,u sakakapah nu uzip nu tatayna, kapah u kasalungan nu tatayna,  ngay salunganlungan kisu.
ngangan nu Puyuma-Kubaw
ngangan
Kubaw
ging bunaw
matenes siging bunawan a tatayna,a mala kakapahan salungan ku zumaay a tademaw、haymaw a satu makelup ku cu’det nu uzip.
ngangan nu Puyuma-Kubaw
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
ging bunaw
u sasakapahay nu sapibakah tu cu’det atu nanum nu uzip.
ngangan nu Puyuma-Kubaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
ging bunaw
kasiging bunawan ku tatayna, siging bunawan sa a salungan satu, katuud ku cabay
ngangan nu Puyuma-Kubaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
ging bunaw
nasaayaway siging bunawan hawsa, siging bunawan matenes siging bunaw salumeni’ sa.
ngangan nu Puyuma-Kubaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
ging bunaw
zayhan ging bunaw kikalitemuh tu lalabu nu uzip atu bali a ledek hawsa, amasumad yadah satu ku ledek,lumeni’ satu y aging bunawan.
sisa siging bunawan i lima kyamihaw sa, kapah a mipadang patahkal tu nu uzip a ledek, akapah henay miliyas tu mahiniay u sapibihun tuini a maduka ku banges, ngay a salungalungan satu kisu.
sakamu sa ku ising, u ging budaw taneng sakakapah nu labuay u uzipa atay balu’
Kasalahbalan tawya
cacay a lasubu a mihcaan siwaay a bulad tusa a bataan idaw ku sepat a demiad
namulekal i sananal, tayda i kakalanaman malanam, mamin tu malanam, namusulimet tu luma’, yadah ku tatuni’ i kalahukan, mamin tu musulimet, miidid tu titi kami atu laluma’an mapulung, idaw ku heci nu katalalan, basis atu buting, micakay tu yadahay a lami’.
awda hantu laluma’an atu cabay tayni mukan tu titi, mabecul tu.
kakuniza:Miku Kumud
Takubuwan Sakul
Takubuwan Sakul
u sulit nu Hulam: 達固部灣撒固兒部落
Takubuwan Sakul masatakuway a lala’, i teban nu malud.
u siwkay nu niyazu'
thumb|Hualien
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Takubuwan Sakul. u kasalumaluma’ nu Takubuwan Sakul sa, 451 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,209 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 211 ku tademaw, pakalatu 17%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 998 ku tademaw, pakalatu 83%.
u asip nu cideaky a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 13%, Sakizaya 3%, Taluku(Truku) 1%.
u angangan nu kakitizaan (地名起源)
u kamu nu babalaki, takumuwan naw kasumamadan ahebalay a niyazu', u mitepalay tu nanum a tukus. Iliwliw masauwac tanu tasun sa, masawahelulay masaiki tu naming. Sakidaya a tamdaw itini i tasutasunan mikilim tu masa tukusay a lala’, mueneng masaniyadu. Pangangan han nu sakidaya tu kubuwan, patinaku u liwliw nu Takubuwan Sakul yadah ku tasutasunan a tebus, iteban sa masatakuway a kakitidaan
nasulitan (歷史)
i cacay a malmud walu a lasubu pitu idaw ku walu a mihcaan, u sakidaya a tamdaw midademec tu hulam, mademec nu hulam, nay tina I takumuwan a kawaw sa, sakizaya a tamdaw, cay pakademec tu nipalamal nu kuwang, mahamin ku ni niyazu’ masibek. mulaliway nu sakizaya a tamdaw, milakalak i kakalinkuwan atu midapu i panpancahan, caypatineng tu ngangan satezem sa mauzip.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1 kakuniza:niyazu' kakuniza:2018-cacay
ging bunaw
sisa kasiging bunawan tu ku tatayna, kapaha sapihulak tu lahemhem mabiyalaw nu balucu’ nu tatayna min, sangaleb anu kawilian a lima ku siging buwa, macapi ku balucu’ amangaleb macunus ku kanamuh limulak nu balucu’,
siacawaay tu a tatayna, siging bunawan dada’ siging bunawan sasa malakakitaan a zaked sa, anu malumeni’ ya ging kina cacay ku kamu matineng tu,