cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
nu dikuday aadingan (背景)
katinengan i "syesiw malumanay a sakelec" malasulitay, ya ci So-lo-men a tapang ni Ta-uy-wang a wawa, nilcuhan sa iayaw nu celahcan 1000 a mihcaan, nai I-se-liye a kanatal sakatuluay a hungti. pikuwan tu I-se-liye a kanatal sa malakuwit ku 40 a mihcaaan. mamelawen nu Yu-tay a tademaw sa u sakasenengan a hungti. nakamuwan sakay ci So-lo-menaun iti Ye-lu-sa-len patideng tu cacayay a kahemekan a kiwkay, idaw ku pidimutan tu caay kasausi nu budawan sa.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
生活中經常使用精油及香藥草植物後，
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
nu dikuday aadingan (背景)
西元前597年，以色列被巴比倫王國征服，聖殿被毀，寶物下落不明. 《所羅門王的寶藏》即透過這段歷史說明寶藏是放置在非洲的某個角落. 2009年1月29日，美國考古學家湯瑪斯·萊維，宣稱在約旦南部發現傳說中的所羅門寶藏.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
u udip aku sinikasumadan,
情況改變了，
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
nu dikuday aadingan (背景)
iti ayaw nu celahcan a mihcaan idaw 597 katenesan sa, ina I-se-liye a kanatal kademecan nu ya Pa-pi-lun hungtiay a kanatal, u sakahemekan a kiwkay sa tastasan, u nisupedan tu budawan sa sikaliyuhan caay tu kamelaw icuwaay tu hakya, "nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti"sipani tu sasulsulan misaheci a maysakamu tu likisiay a ngatu, pakatineng tu katuuday nani hicaen i mahida a midimut tuynian i Fey-cuo masadumaay a kalimucuan sa.i 2009 a mihcaan 1 a bulad 29 a demiadan, nu Amilikaay a miliclicay tu kasumamadan nu tuudtuud a sasaydan ci Tang-ma-se Lay-uy, pangiha iti ya nu Yiye-tan a kanatal satimulan idaw ku nikadihan tuya nakamuwan ni So-lo-men a budawan sa.
sapaluma
sapaluma (kamu nu Hulam: 種子)
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
nu dikuday aadingan (背景)
《所羅門王的寶藏》是哈葛德的代表作，甫推出即造成轟動，引發探尋寶藏的熱潮. 哈葛德成為家喻戶曉的作家，林紓即翻譯了二十多部哈葛德作品.
sapaluma
kakuniza: LamiHung
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
nu dikuday aadingan (背景)
"nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti" uni Ha-ke-teay a sapatademaway a nisulitan a kungku,mahka patahkal sa kalalawan tu nu hekalay sakasenengan sa, mapaciliw ku nidateng nu katuuday kakilkilul sa tu a mikilim tu budawan, ci Ha-ke-te sa mala u nu paylumaluma’an sikatinengan a misulitay tu kungku a tademaw, ya ci Lin-su hananay sa kasenun saan a mubelih tuya 20 kayadah nisulitan ni Ha-ke-te a kungku nu cudad.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
hina idau ku katuuday makalat, nika caay pikalat itakuwan,
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
imi nu kungku (大綱)
一位年輕人艾倫·夸特梅因（Allan Quatermain）是非洲狩獵獵人，一次偶然的機會下在開普敦到納塔爾省的船上認識英國爵士亨利·柯蒂斯和約翰·古德上校，柯蒂斯請他去找尋所羅門王寶藏的真相. 在遼闊的沙漠深處，隱藏著所羅門王的寶藏，柯蒂斯爵士的弟弟，曾經因追尋所羅門王寶藏而一去不回.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
經常有眾人被狂咬，我卻很少被叮，
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
imi nu kungku (大綱)
艾倫·夸特梅因與僕人翁波帕經過長途跋涉，終於來到了目的地，並且遇上了當地的國王茲瓦拉，茲瓦拉身邊的巫師妖婆葛考爾則誣稱艾倫一行人是會毀滅王國的一群人，茲瓦拉因此而感到害怕，正準備殺害艾倫一行人時，艾倫用掌心雷（即槍）震懾住茲瓦拉，以掌心雷的力量向茲瓦拉宣稱自己與夥伴是外星球的神，茲瓦拉因而畏懼而招待一行人進入皇宮，茲瓦拉在皇宮上展現其殘暴的本性.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
yuteban nu labi’ kalaten nu tadiwaa’ inayi’ ku hicahica,
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
imi nu kungku (大綱)
ya ci Ay-lun Ku-wa-te-mey atu tubang nida ci Ung-po-pa na katenesan a muculil mulakuwit sa, nudikudan sa sikatukuh nunuheni i kataydaan, kalemetan malalitemuh atu itidaay tu a hungti ci Ce-wa-la, ya i tapiinganay ni Ce-wa-la a mapalaway a bayici Ke-kaw-el, patelitcini Ay-lunan a kaput amin u mami ngayaway palawpes tu hungtiay a nikaluyaluy sa, kyu matalaw kya hungti ci Ce-wa-la, sikaydih a mipatay cini Ay-lunan a kaput sa, ya ci Ay-lun uyda ya nukapalay a nidikec (kuwang) ku sapatalaw nida ci Ce-wa-laan, uynian nidikec ku sikaicelang pakatineng tu ci Ce-wa-laan, satu a maysakamu u makay i tapukuay dumaay a bunac kami hantu a paceba, ya ci Ce-wa-la sinakatalawan kyu palabang tu nu henian micumud i kakitidaan nu hungti,iti labu nu hungti a bi’su sa ci Ce-wa-la pazizaw tu nikakatal a balucu’an,
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
即使半夜被蚊子咬也沒什麼感覺，
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
imi nu kungku (大綱)
不久後，艾倫一行人得知翁波帕是前任國王之子，而茲瓦拉乃前國王之弟，趁國家政局不穩時在葛考爾的扶持下發動政變殺害前國王並控制國家，翁波帕在襁褓中被母親帶著逃離王國.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
tucila sananal makadih malebawa sumanah kya matineng makalat.
隔天早上發現紅腫才知被咬.
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
imi nu kungku (大綱)
caay katenes sa, cini Ay-lun a kaput sikatinengan nu heni ci Ung-po-pa nau ayaway a wawa nu hungti, ya ci Ce-wa-la sa nau sabama nu ayaway a hungti, iti cxaay kasametek nu cengce sa, iti nidamaan ni Ke-kaw-el mingayaw patayen kya nu ayaway a hungti baludan mikelec nida ku kanatal, ya ci Ung-po-pa sa iti lutungay henay sa abibien nu wina a milaliw tina hungtiay a kanatal.
翁波帕為重掌大權，與對茲瓦拉不滿許久的王叔伊哈德聯手，在艾倫一行人的幫助下，以正統王室繼承人的身分為號召發動內戰成功推翻茲瓦拉，茲瓦拉本人則在最後的決鬥中被亨利爵士斬首.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
當在野外被蚊子、蜜蜂叮咬時，
kulul
kulul (kamu nu Hulam: 背部)
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
imi nu kungku (大綱)
ya ci Ung-po-pa kaydihan a muliyaw a sitatungusan a micaluk, mapulung atu baki nida ci I-ha-te malingesay tu pikuwan ni Ce-wa-la edapan nini Ay-lun a kaput, sanu tatungusanay a mamicalukay a udip mitakus tu sangangayawan i kanatal, kalekuan nu heni a mubelin ku kasahungti ni Ce-wa-la, ci Ce-wa-la hantu sa i sadikuday a tatukian sa litangahan niya Hen-li hananay aciyese.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
u車前草u sakapahay cukaymasen a sapayu’,
kulul
u kulul ku zikuzan nu uzip nu tademaw. nay mena' ka abala atu liel.
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
imi nu kungku (大綱)
翁波帕在登基後，兌現給予艾倫一行人的承諾，命令葛考爾帶領艾倫一行人去尋找索羅門王的寶藏，寶藏在地圖顯示所在地名頗不雅名雙乳山，葛考爾懼於翁波帕的權威只得不情願照做，到達目的地後艾倫一行人卻反遭葛考爾陷害，被關在歷代國王的墓穴中，葛考爾本人也遭到巨石壓死，艾倫一行人在尋找出口的同時，意外的找到了所羅門王的寶藏並成功找到出口逃出生天，途中亨利爵士甚至找回自己失散多年的兄弟，一行人在與翁波帕道別後榮歸故里.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
最好用的急救箱就是車前草（Plaintain），
nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti
imi nu kungku (大綱)
kalahungtian ni Ung-po-pa i nu dikudan, sipahecian tu cini Ay-lun tu nakamuwan, paculcul tu ci Ke-kaw-el a miladay tayda mikilim tuya nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti, nipabacuan tuya budawan sa iti lacu’say nu nganganan ya mahtusaay nu cucu’ay a buyu’an, Ke-kaw-el caay kau sikaydih a misulul nika matalaw tu ka’tesan ni Ung-po-pa, palate satu a miladay tiya mamikilimay, katukuh tu i sikatukuhan sa tekelan ni Ke-kaw-el cini Ay-lun, pululen i likisiay nu hungti a padumenan, nika ci Ke-kaw-el sa sikapenec nu kulkulan nu ba’tu a mapatay, cini Ay-lun a kaput samakakilim tu tatahkalan, caay kau nipatengan sikatepa nu heni kuya nidimutan a budawa ni So-lo-menay a hung-ti, kalekuan a matepa nu heni ku sakatahkal lalaliwan a dadan, pilaliwan i teban nu picaliwayan nu tatukian sa, ya ci Henli a ciye-se sa matepa nida kya matenesay tu a mahdaway a sabama, tuwa ya masakaputay atu ya ci Ung-po-pa malakakawih tu sapiliyas nudikudan sa kasenengan a mutiku a taluma i niyadu’.
namakayiniay a nisulitan (參考資料)
中文維基網站-所羅門王的寶藏： https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%89%80%E7%BD%97%E9%97%A8%E7%8E%8B%E7%9A%84%E5%AE%9D%E8%97%8F kakuniza:Buting Nukay
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
u papah hanu ba’tuwen mimelmel patengen i calengetay.
將葉子用石頭搗碎敷在發癢處，
Wi-nis 威尼斯
Winis ( kamu nu I’tali’ :Venezia ; kamu nu winis :Venesia atu Venexia ; kamu nu latin : Venetia ; kamu nu foliuli’ : Vignesie ; kamu nu igi :  Venice ) sawali nu amisan sakatingenga nu aidangan atu pikulian a tuse i I’tali’, unu winitu kitidaan a tuse.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
kalamkam tu caay kacalenget atu caay kasumanah, caay kalebawa;
Wi-nis 威尼斯
威尼斯城由被運河分隔並由橋梁相連的121座小島組成. 威尼斯潟湖是位於波河與皮亞韋河河口之間的一個封閉的海灣，威尼斯城就坐落在威尼斯潟湖的淺灘上. 威尼斯以其優美的環境、建築和藝術品珍藏而聞名.
kulul
kilul 跟
kilul han tu kaku anu sawni. 等一下再跟我過來.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
很快就能解除發癢及紅腫的情形；
kulul
pakilulen 跟著
pakilulen ku kapawanan niza a cudad. 把他忘記的書跟著給他.
Wi-nis 威尼斯
Winis a tuse ya sawac masacapa u sangaw tu ku palalitemuhay palcapu tu 121 akenis. winis masatakuay a lala’ I puhe atu piyawihe a sawac ku nikasangaiw a maedep, u winis akenisan itida i winis a masatangkuay nu hekalay a sawac. bancal ku liwliw nu winis, nisangan tu luma’ atu nisingan sakasingangan tu nalimaan a tuud.
kulul
pikiluli 要順從
pikiluli tu nakamuwan nu babalaki! 去追隨長者的遺訓！
makakilul 跟得上
makakilul kisu tu culil nu niyam. 你跟得上我們的行程.
makakilul kita tu nikauzip nu tau hakiya? 我們能跟得上別人的生活品質嗎？
makilul 跟上；學習到
makilul nu maku ci Umas. 我跟上 Umas.
makilul ni Dawak ku kapah nu ama niza. Dawak 學習到他父親優點.
mikilul 跟著；沿著
mikilul kiya tau i nuzikuzan nu maku. 那個人在跟蹤我.
kakilulan 順序
namuhan tu a nizatengan ku kakilulan. 就按照你們的想法去進行.
kilulen 要跟從(命令）
kilulen nu mita ku culil niza. 我們跟著他走.
kilulen ku kamu nu babalaki nu mita. 我們要跟從長輩的話.
kilulen nu mita ku pitudawa nu babalaki! 我們要聽從父母的教訓！
kakuniza: LamiHung
Wi-nis 威尼斯
潟湖和城市的一部分被列為世界遺產. Luigi Barzini曾在紐約時報形容它「無疑是最美麗的人造都市」，時代線上雜誌也稱讚威尼斯是歐洲最浪漫的城市之一.
palacacaen kya masatankuay a lala’ atu tuse u naliwanan tu i kitaki. Lugi Barzni namahida sa niwyi a nipacuda sulit satu “ nayi ku sasakamuan tu mahiniay kabancal tina tusean ‘’  nuaydaay i nipacudad mahini tu ku kamu i winisan u salihalayay a tuse kina Oco.
2020年，共有258,685人居住在威尼斯市鎮，其中約55,000人居住在老城區. 威尼斯與帕多瓦和特雷維索一起，組成了帕多瓦-特雷維索-威尼斯大都市區（PATREVE），總人口260萬. PATREVE只是一個統計學意義上的大都市區，不是行政區劃的等級.
2020 a mihca, hamin 258,685 nu tademaw muenen i winis a tusean u duma idaw ku 55,000 a tademaw muenen tina malumanay a tuse. palecad hantu kya winis atu patuwa atu teliwisu, pakumud  hantu tu patiwa teliwisu,winis u satabakiay a tuse ( RATREVE ) , hamin nu tademaw sa 260 a mang. PATREVE i cuda a nisulitan u tabakiay a tuse, cayay kawnutalakaway aniziwkaan kuyni.
威尼斯這個名字源於公元前十世紀居住在該地區的古威尼蒂人. 這個城市歷史上曾經是威尼斯共和國的首府. 威尼斯同時被譽為「主之城」、「尊貴之城」、「亞得里亞王后」、「水之都」、「面具之城」、「橋梁之城」、「漂浮之都」、「運河之城」.
ya winis kina tatangahan nu ngangan u lingatu namakayda i kasumamadan cacay batan a seci idaw tu ku muenengay itini a tuse u winiti a tademawan. namahida kina mahemekan a winis nau masakaputay kapulungan a kanatal kina tuse. winis namahida sa palu u ‘’ tatangahan a tuse ‘’, u ‘’ kahemekan a tuse ‘’ , ‘’ yateliyawanho ‘’ , ‘’ nu nanumay a tuse ‘’ , ‘’ satahpu tu pisin a tuse ‘’ , ‘’ nu sangawaan a tuse ‘’ , ‘’ munanabaway a tuse ‘’ , ‘’ miculuay atuse.
威尼斯共和國是中世紀和文藝復興時期的主要金融和海運力量，是十字軍東征和勒班陀戰役的集結地，也是從13世紀直到17世紀末的一個非常重要的商業（特別是絲綢，糧食和香料）和藝術中心.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
u車前草u拉丁文a imi u nikaydaan nu kuku’ nu tademaw,
Zelmo Beaty
Zelmo Beaty 10 bulad 25 demiad, 1939 a mihca, Zelmo Beaty, miunduay. (mapatay i 2013 a mihca) thumb|Zelmo Beaty 1966|alt=Zelmo Beaty 1966.JPG
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
車前草的拉丁文之意是人類足跡，
u pa’nu’ nida mikilul tu nakuku’an nu tamdaw katukuh i kitakit,
它的種籽隨著人們的鞋底探險到全世界，
i aidangan, i dadan makadih tu車前草,
公園、路邊等都可以見到車前草，
katuuday a tademaw adih sa u lutuk sa.
很多人視之為野草.
u車前草idau ku nipakaahemaw a sapayu’,
車前草是一種具有舒緩作用的香藥草，
idau ku nipipadang tu bituka atu sawada’ anipiilang,
也有助胃腸消化，
nika i tipay, cinida idau ku「窮人菠菜」a ngangan nu lami’,
kaludi
縮圖|Weather loach kaludi
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
而且它在西方還有「窮人菠菜」的美稱，
kaludi
u kamu nu Hulam: 泥鰍
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
u pa’nu’ nida siyadahay ku B群,
它的種籽含有很多B群，
kaludi
u kamu nu Amilika: pond loach
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
nika u pa’nu’ nida idau ku nipiilang tu sawada’, kapah tu ku nipitai’.
i sulesuledaan nikalalikeluhan
縮圖 i sulesuledaan nikalalikeluhan (冰雪奇緣)
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
同時它的種籽還有潤腸的作用，有助排便.
Wi-nis 威尼斯
Winis masakaputay kapulungan a kanatal u mayteban a kasumamadan atu u palekalay tu sasulitan yumahida a ngangan u sasingaay tu kalisiw atu miculuay tu tuud i bayu’. u hitay nu lingatu atu mapapacin ku lepantu kasaupuan a kitidaan, namakayni tu i sabaw tulu a sumamadan katukuh I sabaw pitu nu sadikuday a kasumamadan u sakahenulan kina pipacakayan a siwbay ‘’ sangalep ku keliway a kudepu , u kakanan atu sapabangsi a tuud ‘’ atu kucungay a kitidaan.
i sulesuledaan nikalalikeluhan
misiwkay (簡介)
《冰雪奇緣》（英語：Frozen)是一部於2013年以電腦動畫技術製成的音樂奇幻喜劇3D電影，由迪士尼動畫製作及迪士尼電影公司發行的第53部迪士尼經典動畫長片，改編自安徒生童話的《冰雪女王》. 電影敘述一位勇敢的公主，在一個採冰人和他忠誠的馴鹿以及一個有生命的雪人的陪伴下，踏上旅程去尋找她的姊姊，一名擁有冰雪魔法卻意外地冰封了整個王國的女王.
Wi-nis 威尼斯
威尼斯市被認為是第一個真正的國際金融中心，9世紀逐漸形成，14世紀達到了頂峰. 這使威尼斯在其大部分歷史中成為一座極為富裕的城市. [10後來因為土耳其人對地中海東邊的控制促使歐洲國家尋找其他航線的慾望，威尼斯因此失去了大部分的重要性與影響力.
winis a tuse malu sayaway u tatengaay i kanatal u pisingan tu kalisiw, i siwaay a kasumamadan masaheci tu , sabaw sepad nu kasumamadan katukuh i tungduc. sisa winis i nahmekan hamin malu kakitaan tu a tuse. sisa i nadikudan u tulci a tademaw namakayni i sawalian nu ticunghay ku mikuwanay kyu u Oco kanatal kya tanen mikilin tu saculi a dadan nu masadumay, dayhan sa u winis nayi’ tu ku kahenulan nu lalingatula.
i sulesuledaan nikalalikeluhan
misiwkay (簡介)
"i sulesuledaan kalalikeluhan" (nu Yin-ku a kamu: Frozen) sakay nu 2013 a mihcaan masa nu igagay i tinnaway pisanga a datuk, musiluyay u 3D hananay a kacudu, na u Ti-se-niay nu manggaay nipasanga palekal tuynian atu pakacuduay a kusi nipasiwbayan, saka nu ngatu saka 53 kayadah nu Ti-se-niay pidepitanay i balucu’ a masatanayuay mangga, sipasumad tunuya mulaay a kungku ni Antesen hananay ya "sulesuledaan a tapang nu tatayna". ina kacudu sa u pacuyakuay tu nu matalulay a kungcu, iti nipacabayan nu mamisuldaay atu niecawan a ngabul atu ya i hihaday niya suldaay a tademaw, tabatad mikilim tu ya kakana nida, masacacayay sidakec tu mamutima’ay i sulesuledaan, sikaliyuhan alaw kahaminan a mapakulien ku kanatal nu hungty a tataynaan.
《冰雪奇緣》由珍妮佛·李編劇，克里斯·巴克和珍妮佛·李為聯合導演. 配音陣容包含了克莉絲汀·貝爾、伊迪娜·曼佐、強納森·葛洛夫、喬許·蓋德和桑提諾·豐塔納. 電影的管弦配樂由克里斯多福·貝克譜寫，克莉絲汀·安德森-羅培茲和勞勃·羅培茲夫婦負責創作歌曲.
Wi-nis 威尼斯
威尼斯在交響樂和歌劇音樂史上也起著重要的作用，它是安東尼奧·韋瓦第的誕生地. 2016年，威尼斯被評為世界上最美麗的城市.
Winis i pisaigkian u dadawan a igki atu nu canancanan a sapadadiw a tuud u sakahenulan aca kina mahiniay a kawaw, unu pilecuhan niantungniaw.wiwati. 2016 a mihca, winis u sasakamuan nu kanatal kya u sabancalay a tuse. kakuniza:Hana Ating
i sulesuledaan nikalalikeluhan
misiwkay (簡介)
"i sulesuledaan nikalalikeluhan" a kacudu sa ci Cen-ni-hu Li ku mitulinay tiya ulic, ci Kelise,li atu ci Cennihuli tatusa mapulung maladanduli. u pacuyakuay tu datuk a masakaputay sa siladay ci Keliseting.Pi’l,ci I-ti-na Man-co, ci Ciyang-sen Ke-lo-hu, Cyaw-si Kay-te atu ci San-ti-nu Hung-ta-na. nu kacuduay masahusuay a palamelan tu datuk sa ci Ke-li-se-to-hu Pi-k ku misaulicay tu dadiw, ci Ke-li-se-tin An-te-sen-Lo-pi-ce atu Law-po Lo-pi-ce a malacawaay ku sikiningay tu sapabaluhay nu datuk.
kaludi
u mahiniyay a buting manamuh ku lasutan, milimek i lasulasutan.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(1)
kakuniza:Kala Idiw
i sulesuledaan nikalalikeluhan
misiwkay (簡介)
《冰雪奇緣》於2013年11月19日在美國加州好萊塢的酋長岩戲院首映，11月22日限量上映，11月27日在各大影院上映. 該片因視覺效果、劇本、主題、音樂和配音等各方面表現皆十分優異而廣受好評，一些影評人認為《冰雪奇緣》是自迪士尼文藝復興時期以來最好的迪士尼動畫片. 非常成功的口碑為本片在全球各地收獲12.76億美元的票房佳績，並榮登2013年度全球電影票房冠軍.
"i sulesuledaan nikalalikeluhan" iti 2013 a mihcaan 11 a bulad 19 a demiadan i Amilika a kanatal ya Hawlayu’ nu kalatumukan a paigaan sayaway a nipazizaw, i 11 a bulad 22 a demiad pisakelecan a papimelaw, 11 a bulad 27 a demiadan tuwa iti satabakiay amin a gikakan patahkal papiadih. ya kacudu masanu lamadacay ku nipacepcep tu mata nu miadihay, ya nu labuay a ulic, u tatangahan, u datuk atu nipalamel tu suni, u canacanan a kaydung sa mahamina kalusimeten kapah ku piliclic nu mimelaway, u masa nu mitesekay a tademaw nipitapalan sa, ina "i sulesuledaan nikalalikeluhan"u sakay idaw nu Ti-se-ni ulicay a iga nipalekalan iziw sa masa u sakapahay kina saungayay a mamelawan sa. micidek ku kalekuan papatuduan aca nu kitakitay a sikala tu pitan 12.76 a yit nu kalisiw nu Amilika, kyu sikasenengan a makaala tu 2013 a mihcaan i kasamali nu kitakitay sakay nu kacuduay a makalatu icibang.
它超越了《玩具總動員3》（同為迪士尼發行)成為當時最高票房的動畫片以及票房最高的音樂電影，也是迪士尼電影公司第七部過10億美元的電影. 至2019年11月為止，位居世界電影史上票房收入第15高的電影，以及日本歷史票房第三高的電影. 它也曾暫居美國票房最高的女性導演電影，直到2017年被華納兄弟電影公司的《神力女超人》超越. 2014年，它的家庭媒體銷量超過1800萬，成為美國年度最暢銷電影，以及截至2014年4月10日，電影原聲帶在美國公告牌專輯銷量位居榜首長達九週，成為繼《鐵達尼號》以來最火熱的原聲專輯. 到2015年1月，《冰雪奇緣》已經成為美國有史以來最暢銷的藍光光碟.
mangasiw tu nu nida kya "sasalamaan pitakusan 3" (sikalecad tu nu Ti-se-ni a nipakacuduan) masa u nu itawyaay a satalakaway nu kala tu kalisiw, nisamanggaan u nu datukay a kacudu, masa u nu Ti-se-ni a paiggay a kusi sakapitu makangasiway tu 10 a bataan nu yit a kalisiw. sikatukuh i 2019 a mihcaan ku kasatedepan, mapasilsil i kitakitay kaidawan nu kacudu sa masa nu 15 ku kasinganganan, atu i Dipun a kanatal sa masa nu sakatulu ku nikatalakawan a nipacakay tu paya kalasitanan. nikahini sa namucalap henay tu atudiay a masatalakaway nu tatayna a mukeliday a pakacuduay, sikatukuh i 2017 a mihcaan i tawya kangasiwan nu ya Hwa-na hananay a malkakaay nu pakacuduay, tiya "pihacengan nu tataynaay siicelang". i 2014 a mihcaan, i luma’lumaanay a aadihan nu kacudu kangasiwan tu ku 1800 nu mang, masa u nu Amilikaay i mihmihcaan sakanamuhan a kacudu, satusa katutunan misausi sa i  2014 a mihcaan 4 a bulad 10 a demiad, iti Amilika nu idaway tu a singihaan a kangpang sikamucel sa makaala tu siwaay a lalipayan ku pikiayaw. mikilulay tuya "Tie-ta-ni a balunga" i nudikudan masa nu kunidaay a ngiha u sakapahay a nipabaluhay a dadiw. sikatukuh i 2015 a mihcaan cacayay a bulad, "i sulesuledaan nikalalikeluhan" a kacudu sa masa u nu i Amilikaay katenengan amin nu binalaw ku katalakaw nu similaway a kasadit nu Kungtiye.
《冰雪奇緣》贏得第86屆奧斯卡金像獎最佳動畫長片和最佳原創歌曲（主題曲〈Let It Go〉)、第71屆金球獎最佳動畫片、第67屆英國電影學院獎最佳動畫電影、五個第41屆安妮奬（包含最佳動畫電影)、第57屆葛萊美獎最佳視覺媒體和最佳配樂歌曲（主題曲〈Let It Go〉)及第19屆評論家選擇電影獎最佳動畫片獎和最佳原創歌曲（主題曲〈Let It Go〉).
"i sulesuledaan nikalalikeluhan"sikademecan kaala tu 86 a ngatuan ya Awseka hananay masakimay nu sakapahay kasaungayan satanatuay a kacudu atu sa sakapahay nu udipay tu a dadiw (tatungusan a datuk “Let it Go”) iti 71 a kaydung nu kitakitay a lali kasakiman nu kawlah u sakapahay a musaungayay a kacudu, iti 67 a kaydung nu Inggu a kanatal i talakaway a cacudadan a kacudu, iti 41 a kaydung ya Anni hananay a nipakawlahan (pasu ya saungayan a kacudu sa), iti 57 a kaydung ya Kelaymye hananay a nipakawlah tu pizizawan atu nu tilibiay picekcekan a dadadiwan ya (tatungusan a datuk “Let it Go" atu iti 19 a kaydung nu piliclican tu papilian a kacudu, masanu sakapahay a misaungayay a sikawlah nu kunida sananay nipisangaan tu dadiw (tatungusan "Let it Go").
kaludi
kakiliman (摘要)
泥鰍 (學名：Misgurnus anguillicaudatus）為輻鰭魚綱鯉形目鰍科的一種，因身體滑，難以捕捉，所以又稱為「鰗鰡」. 鰗鰡也用於形容小孩頑皮，溜的很快.
i sulesuledaan nikalalikeluhan
misiwkay (簡介)
ina musaungayay a a manga pikilulay a kacudu sa "i sulesuledaan nikalalikeluhan: nikalalitilitinay a mapaengaw" iti 2015 a mihcaan 13 a demiad sayaway a paadih, kasaungayan nu kungku nipakacudu "sulesuledaan a budawan i sakapahay nu demiadan mikialaw" iti 2017 a mihcaan 11 a bulad 22 a demiadan sayawan a pazizaw, nu masaungayay a kacudu pikilulan ya "i sulesuledaan nikalalikeluhan 2" iti 2019 a mihcaan 11 a bulad 22 a demiadan sayaway a paadih i Amilika, ya masaapuyuay nu musaungayay ya "suledaay a tademaw" sa iti 2020 a mihcaan 10 a bulad 23 a demiad paadih i Disney+.
kungku (劇情)
北歐艾倫戴爾王國的公主艾莎天生擁有冰雪魔法，在兒時一次玩耍中，她失手用魔法擊中妹妹安娜的頭部，國王和王后急忙帶她們去尋求石精靈的幫助. 石精靈長老佩比抑制住了冰雪魔法對安娜的傷害，同時亦消除了安娜所有有關艾莎擁有魔法的記憶，佩比向艾莎告誡她必須學會控制自己的魔法. 事後，國王和王后決定在艾莎能完全控制她的魔法前，必須隱藏她的能力，令艾莎長期與外界隔絕，獨自生活在王宮的臥房內. 可是艾莎始終未能學會控制魔法，只能拚命地壓抑住自己天生的能力，而安娜則不明白為何姊姊在一夕之間不再陪伴自己，使她倍感寂寞. 不久，國王與王后在一次旅途中遇上海難去世.
sinmung ni Aldi
u cacay a tatama i Yin-ni(印尼), ci Aldi ku ngangan nida, misakakawaw i balunga mahida u mibutingay a pubu sademidemiad cinida, u kawaw nida mulikat tu cilul papatakaw tu buting.
kaludi
kakiliman (摘要)
kaludi (mitesekay a nipangangan i cudad sa Misgurnus anguillicaudatus) u uzip nu hu-ci a buting mata nu kanli sapamataan nu kaludi (輻鰭魚綱鯉形目鰍科) a nikaidaw, lameneg ku udip kyu caay kadayum a dakepen, sisa singangan aca tu ya "U-liw" han. ina U-liw hananay sa sipatelit a han i caayay ka nuneng nu adiwawa, ya imi sa u sediw sananay a mulaliw.
i sulesuledaan nikalalikeluhan
kungku (劇情)
i kaamisan nu O’co ya Ay-lun-tal a hungty u masamucelay ci Aysa sidakec tu i sulesuledaanay a tatima’an nutineng, i masawawa henay pibabalakasan sa, kaliyuhan ku pisapalaw nida tu kasiauc tu tangah nu sabana nida, u hungty atu ina sa kasenun sa taydaen mikilim tu mitesekay mapalaway nu ba’tu papiedap. ya mapalaway sa masangaay nida kya u nu patima’an a nipadukaan, kutusisa sipalawpesen nuheni sikaidaw ni Anna sakay pidepit i punu a katinengan, atu sikaidaw ni Aysa a nutineng, ya mapalaway ci Piypi mitudawa ci Aysaan, a matineng maypasatedep tu sapatima han nu udip. satusa u haungty atu ina nida sa misabalucu’ kaidawan nu sasakelec tu sapatima’ nu ayawan a dimuten kya kasaicelang nida, sipipulul tu katenesan malangat atu hekalay, kunida satu tataytay i luma’ a musaungay. nika ci Aysa sa caay tu pakapenec tu nu udipay a miklec tu tatima’an, uyda sa pidungdung tu nu udipay a katinengan, yu saba sa caay piliwkay tu kya caay pacabay ku kakana satu a pabaliw, aniwiw satu ku nikaudip. tuwa i caay katenesan ya hungty atu acawa nida iti kalikeluhan tu nu bayuay a katalawan kakayda saty mabelec.
sinmung ni Aldi
u tawki ci Aldi, micunus tu kakanen、nananuman atu simal pilipilipayan, hani kelid hantu nicalaan tu buting i pubu.
sipaw
sipaw 細胞(外來語) thumb|sipaw
i sulesuledaan nikalalikeluhan
namakayiniay a nisulitan (參考資料)
中文維基網站-冰雪奇緣：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%86%B0%E9%9B%AA%E5%A5%87%E7%BC%98#%E5%8A%87%E6%83%85 kakuniza:Buting Nukay
langaw
langaw (kamu nu Hulam: 芽)
u langaw sa ku baluhay a uzip. mulangaw ku sapaluma tu ilucay a akaway atu papah.
kakuniza: LamiHung
simpi
simpi(夢占)
kakiliman
sisimpi saan, ilabu' nu kalamkam saungay ku mata.
nilacul
i simpi kapah a katinengan a izaw ku mahicaay a kawaw. 縮圖|sisimpi ci Adam Elsheimer a makaala ku simpi nu Sakizaya, katingean Kiya simpi ukapah atu la’cusay. isimpi ku katingenta, mikilul ku katingengan numita. patatenga’ ku cidekay makakilul ya simpi kitaan, matenesay a simpi, patutatenga’ay sa ku Sakizaya, matinga tu kita icawu ku kapahay au l’ecusay, pacamul han ku i pauzipay, katinga tu ama hicahica ku Sakizaya. uyza a pangangaan ku wawa, maala ku simpi nu babalaki, a caay katingen bianic nu wawasa, hakiya patingen a pasimpi kitaan, uyza sa, “ makasimpi i luma’ a yatah kulabang, hakiya i cawu ku mapataya... ”, “ a makasimpi yatah ku kilang masaupu i tiza, a pabeli ku tau ku kapahat kisuan, mi sakamuen tu naayaway atu ayzaaysa, tadenga yatah ku maalaay atu mabihkacay, ama bulesak sa ku kilang, mulaliw ku canancanan...”.
makaza madenesay, tangasa ayza a uzip, patengaay ku tademaw nu Sakizaya izau ku mi sasimbiay. hatiniaya ku simpi nu Sakizaya, izau ku nu ayamay a paysin, aizau ku mitiyungay atu miawaway, misakamuay kitaan; amiadupay kita, izau ku ayam itepal kalamkamsa masuni, la'cusay tu miadup, izau ku la’cusay a dahekal. itini nu Sakizaya a simpi atu uzippan, ayza izau ku taniay a pakayzaan, i uzip nu Sakizayaay a simpi atu paysin, micumutay tu i balucu' numita, mitena'ay Kiya Sakizayaan.
sinmung ni Aldi
nika, i pituway a bulad sabaw sepat a demiad, idaw ku tabakiay a bali, malebut nu bali ku layic nu pubu, sisa mapalit tu sepat a bataan idaw ku siwa a demiad i bayu’ cinida, matalaw mapatay nu ngalay atu mapatay nu ngaluh, buting satu i bayu’ sapakabecul cinidaan, matalaw tu sienaw, tastasen nida ku sapad nu balunga, tuduhen nida mingidu, u duma lusasaen nida tu dikuc ku nanum nu bayu’ a minanum, kya cay tu kaahecid ku nanum nu bayu’.
simpi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* 田哲益，2002，《台灣原住民歌謠與舞蹈》，臺北：武陵.
kaludi
kasaditan i cuwacuwa (分布)
本魚分布於緬甸與東北亞向南至中國溝渠、池塘、稻田等水體.
simpi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* 田哲益，2003，《台灣原住民生命禮俗》，臺北：武陵.
* 阮昌銳，1996，《臺灣的原住民》，臺北：省博物館.
kaludi
kasaditan i cuwacuwa (分布)
ina kaludi hananay sa kalaliwasakan sa iti Myanmar atu sawalian kasaamisan nu Ya-co pasaydaen i nu timulan sikatukuh i Cung-ko, sikalatlat nu kaludi i lakulakuan atu masacilisayay, atu takutakuan, umaumahan nu nipaanipan a kaidawan nu nanum a kakitidaan.
simpi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
* 陳雨嵐，2004，《台灣的原住民》，臺北：遠足.
kaludi
kasaditan i cuwacuwa (分布)
在中國分布於雲南六大水系及其附屬水體，以及四川、湖北、湖南、重慶、台灣的各河流支流、湖泊、水庫、溝渠、池塘和稻田等水體，主要棲息於江河湖泊. 該物種的模式產地在浙江舟山.
iti Cung-ko nikalaliwasakan sa i Yin-nan masaenemay situngusay nu sapananuman a cilis, atu ya masacapaay tu nanum, i Se-cuwanay, Hu-peyay, Hu-nanay, Cung-cingay, atu nu Taywanay a sauwac, taku, banaw, lakulakuan atu takutakuan pasu ya umahan nu nipaanip, u satatungusan a sikaydih nu kaludi i kasahini nu lanulanuan.
ina mahiniay sa kaidawan nu lihat u sakatatungusan i Ce-ciyang ya Cou-san hananay a kakitidaan.
kaidaw nu picidek mamelawan (特徵)
本魚體極修長，體側扁或略帶筒狀沿長，體色為斑駁的金褐色，帶有黑色斑點，背鰭1枚，約與背部同等大小；臀鰭短；位於背鰭之後，尾鰭後緣圓形，尾柄末端上方有一斑點，背鰭軟條9枚，臀鰭有軟條7枚. 具有10個觸鬚，體長可達28公分.
u udip sa masatanayu, liwliw nu udip sa duhepic atu siladay tu masakimuluay a kasadit tanaya saan, u kulit nu udip sa babulatakan maskim katamelac, siladay tu nu lumeniay a tungaw, i kulul sa idaw ku masacacayay nu kasapucu nu sapikpik,sikalecad tu nu udipay a katabaki, nu udu a kikul sa masaapuyu, ya pucelak sa nudikudan nu kululay a sapikpik, nu kikulay a sapikpik masakimulu,i pabaw nu kikul sa idaw ku mapadepitay nu kulit adiding a adihen, kadawmianay  i kulul nu sapikpik sa makaala tu siwaay a nikasadit, i udu nu sapikpik sa idaw ku pituay a masadawmiay. iayaw nu laway sa cacay a bataan ku sikatebingaw nungisngi, nikatanayuan nu udip sa makaala tu 28 a sinci.
sinmung ni Aldi
sadikuday mapalit satu tayda i Kwan-taw(關島)海域, maala nu mibutingay a balunga nu Pa-na-ma(巴拿馬), taluma’ satu cinida i nyadu’.
kakuniza:Miku Kumud
kaludi
nikasaditan nu lihat (生態)
本魚棲息在河、湖泊、池塘和水田中，性情溫和，屬雜食性，以蠕蟲、小型甲殼動物、昆蟲等為食，容忍溫度在 2 與 30℃之間, 而且在水中氧氣不足時，能直接呼吸水面上的空氣. 在氣壓低時，牠會變得十分活躍.
ina kaludi sa u nina’ i sikaudip nu sauwac, i banaw, i takutakuan, atu i masalakuay nu umah, u wayway sa kaladamsayan, masa u mukanany tu tuudtuuday, u masaungayay a cilekay, adidingay a sibadahungay a cilekay, atu kahaminan a cilekay ku tatungusan a mukan,sinikalayapan tu pakadungdung nu udip a maudip i tusaay katukuh tu tuluway a bataan nu demiad ku kasahida i nanum, pasu i labu nu nanum sa sikacaay kataneng nu hahanhanan sa, taneng a mihelup  tu i hekal a hahanhanan nu bali. kaselepan nu pipenec nu laliay sa, u wayway nida kasumadan mala u nu mitatebutay i kasahinian.
sakay nu kalisiway a auculan (經濟利用)
taneng a kaneng kina kaludi, atu sapadakaw nu pacemuday tu buting atu sapazizaw tu mikinaulay, ina mahiniay a buting sa sipacumud nu tau taydaen icuwacuwa a kitidaan ( tinaku ya Hawaii ), kaidawan nu sipacumudaday a tademaw tu kaludi sa, nipatuduan i ulic kalabadesan i nudikudan ku kasilahat nu kaludi sa ku nipacudadan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考來源)
kakuniza:Buting Nukay
nu Silal a micidekay a kungku
nu Silal a micidekay a kungku
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
kalutipal
kalutipal, balutipal (kamu nu Hulam: 烏頭翁, 不同地方有不同發音)
u atipal (kamu nu Hulam: 白頭翁) ku salengacay a tangah a ayam.
thumb|250px|kalutibah, 烏頭翁
mami'
thumb|mami'mami (kamu nu Hulam: 柚子) thumb|mami'
saupelac
ziyabung uyni nu mami hananay a kilang malecaday u siheciay sa kimulmul sa ku heci nida, bangsis saneken ku balu u kanamuhan sa nu tademaw mukan. u bangsis kina mami namakayniyay i nu tawan a niyadu', kina heci i tawan idaw tu ku nipaluma', anu paluma' tu mami nu kilang i enal a buyu', i bukebukelalan a paluma' u sakapahay a kakitidan tu misamihmihacaan, idaw tu ku heci tu aalaan a mipelu' tu mami', manamuh i salingahawan atu masengetay mulangaw a kakitidaan pisadingsingan balangbangan susuemedan u sakapahay u kakitidan nu langaw. malingatu paluma' hay nika
siheci tu sa a sibalu, hay nikatukuh i sabaw cacay a bulad atu sabaw tusa maduhen tu taneng tu pelu' u heci nu mami', sakapahay nu udip (uzip) tu caay kataneng tu nika nanum, sisa u heci nu mami kapah sipisanga' tu ucya nu mami, u sapiyingen kapah tu saepahen atu canacanan a kakanan nu kanen, anu mukan tu sapaiyu la'cus mukan masasula'cus malitemuh tu sapaiyu, kyu anu misaepah nu ayaw mipelu' sapisalisin aca sipabeli tu laluma'an mikilihida tu misalahebal a demiad, sisa u sakapahay kina mami.
u papah nu mami sakamu sa ku naayaway a babalaki sa, milisin atu pisiwkacuan u papah ku sapililuc tu udip, balaki tu sacaay culil ku yidang anu silacusay anu kaudip u papah aca ku sipililuc.
mami nu paduh kapah tu kanen acaken tanesapi’ bahbah tu likes, u paduh atu sapaiyu cacay a lipay tanengtu sipibahbah tu likes sisa u sakapah kina mami u sakapahay a heci.
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kakaenan kakuniza:nipaluma kakuniza:mauzipay kakuniza:Hana Ating
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
kakuniza:Kala Idiw yutahkal kaku hina idau ku miala ku「真正薰衣草」a simal nu lami’ atu sapayu’ nu金盞花,
manamuh ku Dietu tu tademaw
lacul
tada manamuh ku Dietu tu tademaw,
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
我外出時也經常攜帶有機「真正薰衣草」精油及特製金盞花膏，
manamuh ku Dietu tu tademaw
lacul
saka, lahecihan niza a pabeli tu cecayay a wawa niza tu sakacaay katekep nu nimanima a palatatenga' i cingzaan, u sakaciuzip nu heni tu naynay ku pahezekan.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
yumakalat nu tadawaa’,
一旦被蚊蟲叮咬時，
manamuh ku Dietu tu tademaw
nicunus a lacul
Dietu sa, mutuzu' ci Yesama, u ipabaway a Dietu, u wama nu tadetademaw. kadihiyi tu tademaw, kadihiyi tu aadupen, kadihiyi tu canacanan i kitakit. u tabakiay a Dietu ciniza. caypiales tu kalabadesay a tademaw i kitakit. paculculen ni Yehehua wama niza, tayni tina kitakit, mapauzip(拯救) tu tadetademaw(人群).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
Yuehan Fuyin 3ngatu-16
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
asipasip aku ku simal i calengetay,
我會直接將薰衣草精油滴在發癢處，
薰衣草idau ku nipipulu’ tu cilkay atu adidi’ay a calenget,
薰衣草有防蟲及輕微止癢的功效，
薰衣草atu茶樹a simal, u simal caay palamel tu nanum kapah tu sipayu’,
薰衣草及茶樹精油是少數不需稀釋即可使用的精油，
nika u caay kakatuuday amacalenget,
除極少數的人會過敏外，
katuuday a tamdaw kapah tu payu’ i banges.
大多數的人都可以直接用於皮膚上.
u langaw nu金盞花idau ku nipikapah tu duka,
金盞花(Calendula)是一種具有修護傷口的植物，
Zayazayan
Zayazayan
u sulit nu Hulam: 玉泉部落
玉泉部落位於屏東縣瑪家鄉三和村. 居民多由霧台、三地、瑪家三個鄉深山的原住民移住.
民國37年間，鑒於屏東縣原住民部落居住環境惡劣，由原住民的政壇前輩潘先生，率同『瑪家鄉』、『三地門鄉』、『霧台鄉』等三個鄉的『耆老』領袖，帶領居民大舉移居. 並於民國56年3月成立『三和村』，且歸屬『瑪家鄉』管轄. 『三和村』的『鹽埔段』屬於『鹽埔鄉』，『番子寮段』屬於『長治鄉』；『犛頭鏢段』與『隘寮段』屬於『內埔鄉』，周圍都是平地村落包圍. 因為『三和村』實際是由三個村落組成─ 北村玉泉社區(排灣族)、中村三和社區(排灣族)，和南村美園社區(排灣族、魯凱族)，而當時『三和村』名稱為『隘寮墾區山胞移住地』，經『村民大會』議決改名為『三和村』.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
很多保養品都可以看見金盞花的成分，
Zayazayan
Zayazayan
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=17&TA_No=9&T_ID=655
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
u micidekay a sapayu’ sakaytini i menah nu lutungay,
特別是寶寶用的屁屁霜，
Zayazayan
u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Zayazayan. u kasalumaluma’ nu Zayazayan sa, 233 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 793 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 768 ku tademaw, pakalatu 97%.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
yutawya i ameylika 南北malepacaw,
早在美國在南北戰爭時，
Zayazayan
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 89%, Rukay(Rukai) 3%, Tayan(Tayal) 1%, Pangcah(Amis) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 2%.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
士兵就是以金盞花來療癒傷口，
mipulu' amilalad.
防止感染.
Zayazayan
u Sakizaya a tademaw
inayay ku Sakizaya itini. u zuma a tademaw sa u Rukay(Rukai) u Tayan(Tayal) u Pangcah(Amis) atu Yuwatan.
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
yumicakay nika amiadih tu金盞花的純度,
Zayazayan
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Sakizaya a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%92%92%E5%A5%87%E8%90%8A%E9%9B%85%E6%97%8F
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
yadah ku nipacakay nika caay kapapina ku si金盞花ay,
Zayazayan
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Tayal a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%B3%B0%E9%9B%85%E6%97%8F
u Paywan a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%8E%92%E7%81%A3%E6%97%8F
umaumahan anu makalat nu cilkay, hahican payu’ kya mapulu’ ku calenget(2)
uduma amin u凡士林atu化學a tuud, amalawpes ku sapingaay.
其他為凡士林及化學成分，便失去療癒效果.
Zayazayan
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Bunun a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%83%E8%BE%B2%E6%97%8F
u Rukay a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%AD%AF%E5%87%B1%E6%97%8F
u Takuku a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%A4%AA%E9%AD%AF%E9%96%A3%E6%97%8F
u Sejek a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%B3%BD%E5%BE%B7%E5%85%8B%E6%97%8F
u Saysia a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%B3%BD%E5%A4%8F%E6%97%8F
u Kabalan a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%99%B6%E7%91%AA%E8%98%AD%E6%97%8F
u Laaluwa a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%8B%89%E9%98%BF%E9%AD%AF%E5%93%87%E6%97%8F
u Saw a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%82%B5%E6%97%8F
u Chou a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%84%92%E6%97%8F
u Tau a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%81%94%E6%82%9F%E6%97%8F
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
bau
縮圖|bau 蛇【學名】Serpentes
【mitesekay a ngangan】Serpentes
【屬名】爬蟲綱
【mikeliday a ngangan】pa-chong-gang
【別稱】又有虵、虺、螣、蚦、蜧、蜦、長蟲等
【duma a ngangan】idaw ku se, hui, te, ran, li, lun, tanayuay a cilekay.
【種類】有蝮、蚺、蟒、蝰等近義稱呼
【kasasiduma】idaw ku Fu, Ran, Mang, Kui sa pinganganan
足的爬蟲類動物，是蛇亞目，由蜥蜴進化而來，另有其它無足的爬蟲類如蚓蜥、蛇蜥等並不屬於蛇亞目.
kuku’ nu minabuya a aadupan, u bau, nu kakitil a nikasumadan, idaw ku dumaay nui naiay a kuku’an mahida u yin-xi, se-xi sa, caay kaw mikeliday a bauan.
正如所有爬蟲類有鱗目一樣，蛇類全身布滿鱗片. 不是所有蛇類都是肉食性動物. 目前全球共有3,000多種蛇類，包括體型最短小的細盲蛇科以至最長的蟒科及蚺科.
hatu minabuya a cilekayan malecad namin idaw ku kines, bauhan mamin ku udipan asikines. u bau hananay caay kaw u heci namin ku kanen. ayda nu kitkidan mapulun nu bauan tulu a malebut ku bauan, pasu saadidiay nu adidiay a mamenuay a bauan atu satanayuan nu mang-se atu ran-ke.
部分蛇類擁有毒性，能使被其咬擊的生物受傷、疼痛以至死亡.
蛇的另一個特徵是顎部能作出廣角度的開合，因此能吞食比自己身型龐大的獵物.
bau picidekan sa u ngaduy ahebal kuni ka tuwaan nuhen, sisa ma’nuc nida ku miki tabakiay cinidaa nu aadupan.
生物研究指蛇類大概於白堊紀時代由蜥蜴類衍生而成. 現代蛇類的分類研究，大概可追溯至古新世時代.
mikingkiway tu sengwu sakamus ubau namaka Bai’e-ji (白堊紀) a zitayan u kakitl ku malingatuay. nu aydaay numikingkiway tu bauan han, a talayawen kunipi lalaba’ katukuh tu xin-si-sidai.
目前紀錄中最巨型的蛇類是活於古新世的泰坦巨蟒，長度達13公尺長，其化石被發現的年份是2009年；目前體型最細小的蛇類是卡拉細盲蛇，長度約只有10公分.
bau mikalat (蛇咬傷)
蛇類一般不會視人類為獵物，多數蛇類都不會主動攻擊人類，除非牠受到驚嚇或傷害，才會發動攻勢，否則一般而言蛇類都會避免與人類發生接觸.
bau han makaadih tu tademaw sa caay kaw aadupen nuheni ku tademaw, hatidaay tu nu bauan caay picekul tu tademaw, uydasa anu patalawan nutaw atu kiayawan nutaw milisapen, tawya sa manglay a paculi, u bau hananay makaadih tu tadeamaw sa laliwsatu caay pisuayaw tu tademaw.
除了一些巨大的蛇類（如蟒蛇、蚺蛇）外，大多數無毒的蛇類都不會對人類帶來生命上的威脅.
uyda a cacay u tabakiay nu bauan (mang-se, ran-se) sa, nu hatidaay tu nu naiay a ledek nu bauan caay pikiayaw tu tademaw amilisapen.
無毒蛇類的咬擊通常沒有太大殺傷力，因為牠們的牙齒主要是用作抓住多於撕開獵物，因此普遍不會造成較深的傷口.
雖然被蛇所咬的皮膚及肌肉組織會有所損害，但相比於毒蛇的咬傷而言，無毒蛇類的咬傷較無重大威脅.
makalat satu nubau ku banges atu heci caay ka hicahica, anu nikalatan satu nusi ledekay, nikalatan satu nu naiay a ledekan nu bauan caay ka hicahica kuni kalatan.
全球約有725種毒蛇，當中只有250種毒蛇能以一口咬擊立即奪人性命.
kitakit han idaw kusi ledekay a bauan han pitu a lasubu tusa a bataan idaw ku lima a bauan, ilabuhan idaw ku tusa a lasubu lima a bataan ku tada siledekay nu bauan anu makalat satu kaca caay pateku mapatay  ku tadema.
雖然澳洲是全球最多毒蛇聚居的地方，但平均一年只有一遭咬擊是由有毒蛇類所導致的.
Aw-cuo han amica ku sayadahay nu siledekan nanay a kitakitan, sausien han tu mihcaan caay ka papena kuni kalatan nu siledekay a bauan nu mapataya a tademaw.
在印度，一年約有250,000多宗蛇咬案件，其中有50,000宗導致死亡，多數案例是由於缺乏適當或及時的急救措施.
Itini i Yindu, nu cacaya a mihcaan idaw ku 250,000 ani kalatan nu bauan, ilabuhan idaw ku 50,000 hatiniay nu tademawan amapatay, hatidaay tu nikalatan nuni ka caaya ka calud tayda i padekuan sisa mapatay.
hican mingaay tuni kalatan nu bauan (醫治蛇咬的方法種類)
最典型及常用的方法是運用由蛇毒本身製煉的抗毒血清.
sadayumay nu nikalatan nu bau han u nu udip tu a ladek ku sapisanga tu sasapayuan u "kang-du-sye-cing”.
一些抗毒血清是專為個別及少數近類蛇種而用的（例如在美國當地，基本上除了珊瑚蛇外，所有毒蛇都屬於蝮亞科），而另一種能治療多種蛇毒的血清是「蛇毒血清」（antivenin polyvalent）.
hatidaay tu nu “kang-du-sye-cing” u nu uydan tu a bauan ku sasangan (patinaku sa i Amilika a niyaduan, unu san-hu-se sa, nina siledekay a bauan u fu-ya-ke a sapamataan a bauan), idaw ku dumaay a sakay ledekan nanay nu bauan sa u (antivenin polyvalent) mahiniay.
製作蛇毒血清時，研究者會把多種毒蛇的毒素同時注入一匹馬的體內，劑量由輕至重逐步提升，直至馬匹能對毒素免疫為止.
misangan tu “kang-du-sye-cing”, numi kingkiway tu ledek nu bauan a tademaw han alaen nuheni ku ledek cucukan nuheni ku subayu, nanu adidi kuni pacumuda hamaw sa a yadah kuni pacumudan, katukuh tuni ka caay kahica ku subayu sa musaluemen caay tu cucukan.
接著便從馬匹身上抽取血液，再以淨水加以稀釋，並冷凍貯存，最後成功製造血清.
kilul sa cuhcuhen nuheni ku izang/idang nu subayu, patayadan i nanum amilamel abesaen sa, patayda hantu i lentun amisingan, sadikuday satu masangatu ku xue-qing.
可是亦因為這個原因，一些對馬匹過敏的人便不能使用這些血清. 在印度、南非及澳洲等地，當地人亦針對較為危險的蛇類（如曼巴蛇、太攀蛇及眼鏡蛇），以同樣手法製作特種抗毒血清.
sisa nika hinian a kawaan, nusi tibeniay nu tademawan tu kaduhan acaay picapi tu xue-qing a kawaan. itini i Yin-du, Nan-fei, atu Aw-cou a niyadu'an, itidaay a tademawan han nu kabalihenawan a bauan (u man-ba-se, tai-pan-se, kakuhkuh a bauan), malecad ku sanga’ tu picidekan nu “ kang-du-sye-cing”.
sapihica ku bau (蛇類的用途)
在一些飲食文化中，蛇肉是可以被食用的，甚至被認為是一種美食.
itini i kakanen nu lalangawan han, u bau sa u kakanen kuydasa, u saasuay nu kakanen.
進食蛇類有心臟保暖的功能. 據記載，西方文化卻只有在非常飢餓的情況下才會進食蛇類.
mukan tu bauhan idaw kuni paka diheku tu baluc’ sa. idaw ku nakamuan i nutipan a lalangawan sa anu caaytu kahatuda ku pateluh sa kan sananay tu bauan.
然而在美國的中西部，煮熟的響尾蛇肉卻是普遍的食材. 在大部分亞洲國家諸如中國、泰國、印尼、越南及柬埔寨，都有飲用蛇血的習慣.
itini i nu Amilikaan nu teban nutipan a niyaduan, nu mangaya a xiangweise a hecian u sasalamien nuhini kuyda a lamian. hatidaay tu a Ya-cou kanatalan u Cong-guo, Tai-guo, Yi-ni, Yue-nan atu Jian-pu-zai, mananam tu mukan tu idang nu bau.
如果做得到的話，當地人更會在仍然存活的眼鏡蛇身上取血，並混以酒水作調味.
anu makadakep kunuheni tu bauan, itidaay a tademaw han anu maudip henay nu kakuhkuh a bauan cuhcuhen nuheni ku idang nu bau, sipalamel nuheni tu pah atu nanum mukan.
itini i Dipen sa, idaw ku “ Bobu” ababauan, kaliwasak nika udipan han itida i Okinawa sa, itidaay a tademaw sangan nuheni tu Bobu –ping-sa”.
在中國、拉丁美洲、中南半島都有吃蛇的習慣，並認為吃蛇有滋陰補陽、清血美膚效果.
itini i Cong-guo, La-ding-mei-cou, Cong-nan-ban-dao mananam kunu heni mukan tu bauan, muka tu bausa mikapah tu udip, mibanaw tu idang pakakapah tu banges sa.
Dipen a tademaw han sangaen nuheni tu bifun, sakay udip nu epah. dumasatu, besi nu bauhan u sakapahay nu sasapayuan, akenek ku sanekan.
另外，在世界很多地區都有人飼養蛇類. 在西方國家，球蟒、王蛇屬及錦蛇屬一類性情較溫和的蛇類是受歡迎的寵物品種.
dumasatu, nu kitakitan yadah ku pahabaya tu bauan. itini i nutipanay a kanatalan, Qiu-man, Wan se a bauan atu Jin se a bauan saka damsaya a bauan nu kanamuha a papahabayan nu bauan.
另外，蛇皮亦具備裝飾用途，許多盛產蛇類的地方都會抽取蛇皮製作成各種皮具用品，如錢包、手提包等. 不少胡琴（如二胡）以及日本傳統弦樂器三味線的琴身，亦是以蛇皮製作的.
duma satu, budac nu bau han, yadahay nu bauan a kitidaan alaen nuheni ku pudac nu bau sapisangan tu cacanan a sasangaan, u papaysuan, kabang sa, u hu-cin (er-hu) atu Dipen nu laylayan a san-wei-cin, nu bautu a banges ni sangaan.
u sulit nu Hulam
蛇
u sulit nu Lipun
ヘビ（蛇）は、爬虫綱有鱗目ヘビ亜目（Serpentes）に分類される爬虫類の総称.
u sulit nu Amilika
snake
u siwkay nu bau
manamuh ku bau i labi a tahkal. hina limek i masengetay atu nisaupuan a baetu. anu makalat tu, cayay tu pakalaliw ku edu atu balaut. anu balaki ku bau mapudac tu. alawi, anu makalad nu bau, kyu amapatay ku tademaw.
zumaay a natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%9B%87
https://ja.wikipedia.org/wiki/%E3%83%98%E3%83%93
https://en.wikipedia.org/wiki/Snake thumb|Snakes Diversity thumb|bau thumb|mipudacay a bau kakuniza:Habayiing
nu Yintu a micidekay a kungku
nu Yintu a micidekay a kungku
kakiliman
nu Yintu a micidekay nakungkuan tu nikalaheci atu namakay laylayay tu kina kawaw. nanu tawya nu sumamadan i 3000 mihcaan kya, u balad nu Yitu muculal i balad nu Yintu a laylay nika Halapal a laylay, nanu tawya nu sumamadan i 2000 mihcaan kya, namakatimulay Yalian a tademaw tayda i Yintu, na kina pina tu malangayaw atu laylay, hamaw sa u nu wyda tu saayaw a balad nu Yintu, nu laylayay tu nu Yintu a balad sa ahebal sa katukuh i Henhe a balad atu mamin ku Yintu a dadan, sisa ayda mala Yintu a laylayan.
i ayaw nu sumamadan cacay a malebut lima a lasubu a mihcaan katukuh i ayaw nu enem a lasubu a mihcaan, tahekal tu ku “吠陀經”, nu Yintu a binacadan a kamu  malasabalakiyay a sasulitan,  i labu nu 吠陀 a micidekay a kamu, sakamu tu ku tabakiay a kakawusan u nu “ 因陀羅 ”u tekalay a kakawusan, u papaungan nu kakawusan.
nasulitan nu laylay, nidebungan a iyung ci 因陀羅 mililid tu Yalian a tademaw, mapatay sa tu mala kakawusan, nazikudan a lalangawna nu 吠陀, Yintu mulekal tu “婆羅門教”, u tatama atu tatayna tahekal tu ku sakaicelang tu sakay i tini tu nu hekalay a kawaw.
u micidekay a kamu tu nu paudipay
u 吠陀 a micidekay a kung idaw tu ku enemay a kakawusan kakawusan.
laylay nu cudad sa paudipay
nisulitan nu sulit a kakawusan, idaw tu ku sabaw tuluay, sakalaliwasa nu kakawusan atu sakatusaay a kakawusan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
taluku
taluku(太魯閣族)
siminciw
縮圖 siminciw (火雞)
火雞（學名：Meleagris、英語：Turkey），又名七面鳥（日文稱呼）或吐綬雞（華語稱呼），是一種原產於北美洲的家禽. 火雞體型比一般雞大，可達10公斤以上. 根據傳統，美國人會在感恩節及聖誕節烹調火雞，和其他雞形目鳥類相似，雌鳥較雄鳥小，顏色較不鮮艷. 火雞翼展可達 1.5 - 1.8 公尺，是當地開放林地最大的鳥類，很難與其他種類搞混.
u siminciw hananay a ayam (ngangan nu cudad Meleagris, nu ingu a kamu sa Turkey han), singangan aca tu ya nipanganga nu Dipun ci-miyen-niao atu nu Hulam a nipanganga a u tu-so-ci a siminciw, iti kaamisanay a kenis nu amuhuwan nipahabay. mahiniay a siminciw sa kitabakian ku nu nipahabayan, sabaketay sa makaala tu cacay a bataan kungcin ku nikabaket. makay i padutusan sa, u Amuhuwan a tademaw iti pikukayan a demiadan nu lisin atu i kulismas a lisinan sa misalami aca tu siminciw tu sakalipahak. idaw tu ku nikalecadan tu nu lumaay a ayam, u ulang sa kiadidian ku sapalangaw a siminciw u kulit sa caay ka malitmit. u sapikpik nu heni sa kaahebalan sa kaidawan tu 1.5-1.8 a depah, u masa pakunidaan tu a palaklak midangay masatabakiay a ayam itida, caay kadayum anu pasaduma han a sipalecad ku palumataan.
火雞有兩種，分別：分布於北美的野生火雞，和分布於中美洲的眼斑火雞. 現代的家火雞是由墨西哥的原住民馴化當地的野生火雞而得來.
malatusa ku kasaduma nu siminciw, lakalak sa i saamisan nu amuhuwanay a siminciw, atu milaklakay i teban nu amuhuwan ya sumanahay ku mata atu tangah a siminciw. i aydaay a mapahabayay a siminciw sa, namakay i Mexico a kanatal u yincumin kya niecawan tiya milakalakay i hekal a siminciw a sakaidaw.
u ngangan (命名)
雖然火雞原產北美，在許多語言中卻有著不同的稱呼. 在英語中，火雞被稱為土耳其（英語：Turkey）孤雌生殖
由於鳥類、兩棲類及魚類的性別由卵子所攜帶的性染色體決定，所以在某些特定下，
有研究聲稱，可以進行孤雌生殖，而火雞在這方面的能力比較著名. 在缺乏雄性的情況下，雌鳥生產的未受精卵亦可孵化，原理為其所排出之卵和極體結合後發育所得，而其所孵出的後代通常虛弱，並幾乎都是雌性.
kanahatu ina siminciw namakay i kaamisan nu Amuhuwan, nika sipakay nu nakamuwa a sikatineng sa idaw ku caay kalecad nu mapangangan. iti nakamuwan nu yingu sa, ina siminciw sa mapangangan tuya nu (Turkey) u ulangay a sinilecuhan.