cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rwanda
Rwanda (盧安達) nitenun tu kanas 盧安達人編織的籃子
nitenunan a kanas atu kaysin hina adih kita. Rwanda (盧安達) nu wali timulan idaw kumi sangaay u tai nu katalan ku sapisanga tu tuud, singanga sa u「Imigongo」micidekay analimaan, likisi taneng talaayaw mikilm tu niyaduay a Cisaka (吉薩卡) nuni pisidekae nu Wankuo masakaputay na zitay.
創作使用的牛糞中混有各種顏色的天然土壤，將其塗成隆起的幾何形狀圖案. 其他工藝品包括陶器和木雕.
傳統房屋大多就地取材，大多為圓形或長方泥，使用泥土搭建並配以茅草製成的屋頂. 政府已啟動計劃，使用像波紋鐵之類更為現代化的材料取代傳統建材.
laylay a luma sasangan itida tu mikilim tu zayliw, nisangaan han u makimulmulay atu masa tanayuay, u lanu’ ku sapatideng tu luma’ u uli’ ku sapisanga tu badahung. sifu malingatu tu palekal tu kiyaku, mitaneng tu Siyangpuo-wuentiye (像波紋鐵) nu aydaay a zayliw misumad tu laylay a zayliw.
盧安達的書面文學歷史較短，但從詩歌到民俗在內的多個領域都有著悠久的口述傳統，該國的許多道德觀念和歷史詳情都是如此世代傳承下來.
Rwanda (盧安達) ani cudaan tu likisi a puyu, nika namakayda i dadiw katukuh i nu niyaduay a kawaw itini i niyadu idawtu ku tenes namaka laway nu tademaw musakamu, nina kanatal yadahay ku kapahay anidatengan atu likisi nika dimelan misulit hida han pakaadih tu laylayan.
已故作家亞歷克西斯·卡加米（Alexis Kagame）是盧安達最具影響的文學代表人物，他出版了自己對口述傳統的研究成果，並創作了大量的詩歌.
numa pataya misulitay tu cudad ci Yali-kesise．Kaciya-mi (亞歷克西斯·卡加米 Alexis Kagame) u Rwanda (盧安達) saka ngadahan nu misulitay tu cudad a tademaw, nisulitan nida tu cudad udiptu nalawayan nida musakamu ani kinkiwan ni patahekal, nisulitan nida yadah ku dadiw nu kiwkay.
盧安達大屠殺成為許多文藝作品的素材，如記錄目擊者證詞的記實文學，包括班傑明·賽恩（Benjamin Sehene）在內的新生代作家創作的散文和小說.
Rwanda (盧安達) tuni kapipacukan tu mapataya mala sasulitan atu kakulitan nuheni amikulit, nu kiluk nikaadihan musakamu a sulitan matinengaya misulit, pasu ci Ban-Jye-Min．Say-En ( Benjamin Sehene 班傑明·賽恩) itini i baluhaya misulitay a tademaw tu Sanwin atu kakunkuwan.
還有多部電影也是以這起慘案為題材，如曾獲奧斯卡金像獎和金球獎提名的《盧安達飯店》，《與惡魔攜手》（Shake Hands with the Devil）、《泣血四月》和《殺戮禁區》（Shooting Dogs）等，其中後兩部是在盧安達實地拍攝，並且還有當年的倖存者參與演出.
yadah henay ku kacudu u sasa patahekalan tu akawaw nu aadihan, namaka alaay tu Awseka (奧斯卡) cinsincan a kawlah atu Cin-Ciw (金球) a kawlah papa tahekalan panganga u《盧安達飯店》，《與惡魔攜手》（Shake Hands with the Devil）、《泣血四月》atu《殺戮禁區》（Shooting Dogs）sa, nikudanay nu tusaay a kacudu han i Rwanda (盧安達) kitidaan amisasing, idaway henay ku tawyaay nu maudipay a tademaw milihida mapalaw.
盧安達每年有11個國家法定節假日，政府偶爾還會安排其他公眾假期. 4月7日是種族滅絕慘案的紀念日，其後的一星期則是官方正式的哀悼周.
mihcaan nu pitu a bulad sepad a demiad u sakalihalay a pahanhanan a demiad, sapi limulak nu Rwanda (盧安達) tuni kanamuhan tu kanatal nika lepacawan mademec ku Hutu (胡圖) nu micidekay a tademawan.
每個月的最後一個星期六則是「烏姆干達」（umuganda），是一個旨在提供社區服務的全國性節日，期間的大部分普通服務從早上7點開始，持續到中午12點為止.
pabulad nu sadikuday a duyu u umuganda (Wumu-kangda 烏姆干達), u sakay niyaduay anipipadangan nu kanatal pikalimulakan a demiad, tu demidemiad anipi kasi kawawan sa makayda tu sananal pituay a tuki malingtu, katukuh i teban nu kalahukan saba tu tusa a tatukiyan.
盧安達近幾年來被視作國際發展的成功案例，大屠殺結束之後，西方國家對大屠殺的無作為感到內疚，挹注大筆資金協助建設盧安達，盧安達成了西方國家的「aid darling」.
Rwanda (盧安達) micapitu tu aydaay a mihcaan kaadihantu nu kanatal ni palekalay tu malaheciya a kawaw, namahedek satu namipatay tu katuuday a tademaw, nutipan (西方) a kanatal misuayaw tuni kalekep akawaw malalum ku balucuan nuheni, sisa yadah kuni pipadang tu kalisiw tu nuhenian patideng tu luma nu Rwanda (盧安達), Rwanda (盧安達) mala tipan (西方) a kanatal nu 「aid darling」.
與烏干達一樣，國外援助占整年的年度預算高達百分之五十. 盧安達總統發下豪語，希望在2020年讓這個地處非洲中心，缺乏自然資源、連一塊平地也沒有的蕞爾小國，成為中等收入國家.
R’ra’
u siwkay nu niyazu'
天湖部落
Rwanda
Rwanda (盧安達) nitenun tu kanas 盧安達人編織的籃子
malecad atu Uganda (烏干達), hekalay a kanatal mipadang tu mihcaan a kalisiw makaala tu  lima a bataan a kilac (50%). Rwanda (盧安達) a Cungtun sakamusa, maydih kaku i tusa a malebud tusa a bataan a mihcaan (2020) nina kitidaan mala Africa (非洲) aadihan, inai ku lahad nu kakitidaan, inai ku lala’ aca nu adidiay a kanatal, mala silaculay a kanatal.
R’ra’
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu R’ra’. u kasalumaluma’ nu R’ra’ sa, 67 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 176 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 155 ku tademaw, pakalatu 88%.
Rwanda
Rwanda (盧安達) nitenun tu kanas 盧安達人編織的籃子
naayaway nu pina a mihcaan a kapalekalan caay paka balihenaw tu kanatal a tademaw, Rwanda (盧安達) caay kaw nababalakiyan a kafa nikasi laculan a kanatal, nika ayda a mihcaan mipadang ku sifu patahekal atu udiptu anipalumaan, Rwanda (盧安達) a kafa itini i kanatal nu kafa a icibaan hamaw sa maadih nu katuuday. kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
R’ra’
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 21 ku tademaw, pakalatu 12%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 87%, zumazuma 1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
Salengacay suleda a kung-cu
縮圖|Salengacay suleda a kung-cu Salengacay suleda a kung-cu (kamu nu Hulam: 白雪公主)
R’ra’
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Salengacay suleda a kung-cu
《白雪公主》（英語：Snow White and the Seven Dwarfs）發行於1937年，是迪士尼首部經典動畫長片，也是美國電影史上第一部彩色動畫長片，改編自歐洲《格林童話》故事版本的《白雪公主》.
salunganay ku bi' a tademaw
縮圖 salunganay ku bi’ a tademaw (睡美人)
Salengacay suleda a kung-cu
Salengacay suleda a kung-cu (kamu nu A-me-li-ka: “Snow White and the Seven Dwarfs) han nipatahkal i 1937 a mihcaan, nu ti-se-ni saayaway u micidekay ku kapah tanayu’ay a iga nu mangga, u nu A-me-li-kaay a iga i likisi u saayaway sikulitay tanayu’ay a iga nu mangga, nisumadan misuli makay Ou-cuo “kelin aazihan nu wawa a kungku”, nu kungku a cudad “Salengacay suleda a kung-cu”
salunganay ku bi' a tademaw
《睡美人》（英語：Sleeping Beauty）是1959年由迪士尼上映的第16部經典動畫長片. 是迪士尼長篇電影史上第一部Super Technirama 70的寬螢幕電影. 20年代所發行的迪士尼白金珍藏版DVD中收錄了艾蜜莉·奧斯蒙獻唱的主題歌「悠長美夢（Once Upon A Dream）」. 本片DVD已經由博偉在台灣發行，VCD由中錄德加拉在中國大陸發行.
Salengacay suleda a kung-cu
kungku (故事大綱)
白雪公主仍然是嬰兒的時候，母后去世，父王再娶. 然而，她的繼母后是一名惡毒女巫. 繼母后擁有一面能夠回答她問題的魔鏡. 每天，繼母后都會問魔鏡：「魔鏡，魔鏡，在國土上，誰是最美？」只要魔鏡回答繼母后是最美的，白雪公主就倖免於難；然而繼母后同時擔心白雪公主的美貌有朝一天會優越自己，於是命她以女傭的裝束負責替其每天為堡壘進行清潔；直至一天，魔鏡回答繼母后國土上還有一位比她更美的女子時，終於燃起了她巨大的怒火. 魔鏡道：「她的嘴唇鮮紅如玫瑰，頭髮烏黑如檀木，皮膚純白如雪花. 」
salunganay ku bi' a tademaw
"salunganay ku bi’ a tademaw" (A-me-li-ka a kamu: Sleeping Beauty) u 1959 a mihcaan nu Ti-se-ni a nipaiga saka 16 a igaan u micidek ku kapah tanayu’ay mganga a iga. nu Ti-se-ni tanayu’ay a iga i lalay u saayaway a iga "Super Technirama 70" kaahebal ku aazihan a iga. 20 a zidayan nipatahkalan a iga u Ti-se-ni salengacay kim nisinga’an tu a DVD nisulupan nikiluan tu ni Ay-miy-li Aow-s-mung nidadiwan satangahan a dadiw “u matenesay mahaymaway kapahay a sinpi” (Once Upon A Dream). uyni DVD a iga namapatahkal tu ni Pow-wiy i Taywan, VCD yu ci Cung-lu-te-cya-la i Cong-kow-Talu a nipatahkal tuyni a iga.
kungku (故事內容)
史蒂芬國王與麗亞皇后誕下了小公主，取名為奧蘿拉，全國人民都在慶祝小公主的誕生，而且休伯和史蒂芬這兩位國王從很久以前就有意合併一個國家，史蒂芬的女兒奧蘿拉與休伯的兒子菲利浦就此定下娃娃親，在賀禮上來了三位善良的仙子（花拉仙子、翡翠仙子、藍天仙子），她們輪流給小公主美好的祝福，在第二位仙子的祝福過後，邪惡的黑女巫-梅爾菲森特突然出現在大殿上，以公主祝福的名義施下詛咒，讓奧蘿拉在十六歲生日之時被紡車針刺死.
Salengacay suleda a kung-cu
kungku (故事大綱)
Salengacay suleda a kung-cu yu lutungay henay hawsa, mapatay tu ku wina, siacawa aca ku wama. uyzasa, padek a wina niza u makatalay a mapalaway. padek a wina niza izaw ku matinengay patubeli tu kaliyuhan a Di’tu a dadingu. paydemiad, mipalita kya padek a waina tu ya Di’tu a dadingu, “Di’tu a dadingu, Di’tu a dadingu, tiniay a kanatalan, cima ku salungayan?” anu patubeli han niya Di’tu a dadingu kisu ku salunganay han niza sa, a caay tu kasawacu’ nkya Salengacay suledaa kung-cu, uyzasa ya petun a wina lihanaw tu ka salungan ni Salengacay suleda a kung-cu anu izaw ku cacay a demiad pikapahan tu nu uzipay, satu tudawa han niza kya tatayna a kuli isu hizaen u situngusa paydemiaday mikawaway tu miasikay milisimed tu bukubu han niza, katukuh tu cacay a demiad, ya Di’tu a dadingu patubeli han niza kya padek a wina i kanatalay izaw henay ku cacay a tatayna kasalunganan kisu han niza, mabalucu’ malinges tu ciniza. sakamu sa kya Di’tu a dadingu, “u bilbil niza sumanah mahiza u balu kasumanah, lumeni’ ku bukes mahiza u tan-mu a kilangan, salenga’c ku banges mahiza u suleda.”
繼母后終於知道欲將白雪公主置於死地，於是命獵人攜白雪公主到一片翠綠的草地上採花，然後把她殺掉，為使證據確鑿，繼母后更要求獵人把白雪公主的心臟挖出來並放進盒子內交給她. 然而，獵人見白雪公主如此美麗而無法下手將她殺害，告訴她只要繼母后未能奪白雪公主命，就絕對不會罷休，逐命她往樹林去逃走，更敦促她永遠不要回來.
salunganay ku bi' a tademaw
kungku (故事內容)
S-ti-ben a kow-wang atu ci li-ya a cawa nu kow-wang mulecuh tu adidi’ay a kung-cu, pangangan han ci Aow-lu-la, kanatalay a tademaw amin malimulak tu nilecuh tu adidi’ay a kung-cu, satu ci Siw-pow atu ci S-ti-ben uyni tatusaay a kow-wang nanu ayawtu sibalucu’ a papung a cacay tu ku kanatal, S-ti-ben tataynaan a wawa ci Aow-lu-la atu tatama a wawa ni Siw-pu ci Bey-li-pu tini palaacawa tu wawa a kalaacawa, i pipaamid izaw tayni ku tatuluay damsayay a syen-ce “Balu-la syen-ce, landaway syen-ce, sumilaway syen-ce”, kakutay sa kuheni padaesu ci adidi’ay a kung-cu, i saka tusa a syen-ce mamin mipadaesu hawsa, u talahaday lumeni’ay a tatayna nu mapalaway ci Bey-al-bey-sen-te bahal sa muculal i tumunaw, i padaesu a ngangan mitima tya kung-cuan, ngay ci Aow-lu-la i sabaw enem a mihcaan tu nilecu’ han a demiad macucuk nu zinum nu mising a mapatay.
在梅爾菲森特狂笑著離去後，大家都嚇壞了，而第三位仙子的祝福將是如果公主被紡車針所刺會一直沉睡，直到得到真愛之吻才能醒來. 隨後，國王下令將全國的紡車全部燒毀. 三位仙子為了防止意外的發生，與國王與皇后商討後，化裝成農婦帶著小公主悄悄離開了城堡，把小公主更名為-薔薇玫瑰，並在一個茂密的森林中隱居.
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
縮圖 Antungniaw.huylila1528amihca katukuh 1569amihca,kcakatan itawya nu nalimaan i awcu putawya a misulitay a tademaw. usakaydih han nida sa numukasi a luma a sulit, ci helase nu mukasi ku nida akakaydihan u putawya a kamu ku sapisulit nida.
Salengacay suleda a kung-cu
kungku (故事大綱)
白雪公主在樹林遇見眾動物，在牠們的幫助下，白雪公主找到了茅屋（七個小矮人之家）.
ungay
unagay (kamu nu Hulam: 猴子)
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
Antungniaw.haylayla yumahida henay sa iawcu putawya misulit, sakaydihan nida sa nu mukassi a cuda, cihelas nu putawya akamu ku sapisulit.
Salengacay suleda a kung-cu
kungku (故事大綱)
kya papituay apuyu’ay a tademaw nayi’ sa ku lawad malu’, maazih ni Salengacay suleda a kung-cu ku luma’ nu heni sasibud sa, zateng sa hakay nayi’ ku ina nu heni, pabalucu’ satu misubelid mala wina nu heni, miasik tu luma’ nu heni. kilul satu yu mangelu’ tu nisademiadan ci Salengacay suleda a kung-cu, tayza satu i kakabian mihibang, maazih ku pituay a lilal, paycacay a lilal izaw ku nisulitan a ngangan, pasu: matineng amin tu kawaw, hinabalucu’ay, lipahakay mabi’ay a cilekay, masikazay a di’tu, basingay dungi atu cayay ka tatudung a ti’kuk. Salengacay suleda a kung-cu patay tu nu ngelu’, taenang sa asu’ tu ku labi’.
salunganay ku bi' a tademaw
kungku (故事內容)
ci Mey-al-bey-sen-te tunutawa sa matawa amiliyas, matawid amin ku katuuday, sakatulu a syen-ce tu nipadaesu anu macucu’ nu mising a zinum a celem asa mabi’, katukuh izaw ku tatenga’ay a lemu’ a kisu kya manengil. kilul satu, u kow-wang musakamu tu hamin a kanatalay a zinum nu mising hamin han mituduh sa. tatuluay a syen-ce sakay amitena’ a sikawaw tu kaliyuah sa, matatengil tu ku kow-wang atu acawa nu kow-wang, mibihun sa mala u malukay a tatayna laday sa tya adidi’ay a kung-cu sunuk satu miliyas tya bukubu a luma’, pasumad han ku ngangan niya adidi’ay kung-cu ci Cyang-wiy-baluan han, itiza tu i cacayay macebeday a kilakilangan mananel.
ungay
u sibanuhay a aadupan. kakuniza:LamiHung
Salengacay suleda a kung-cu
kungku (故事大綱)
七個小矮人回家後，驚見每一扇窗都有燈光，以為有妖怪闖進去，直至揭開皮子看到白雪公主後，一切誤會統統化解，七個小矮人舉辦一個聯歡舞會歡迎白雪公主成為家庭的一份子......
taluma’ tu kya papituay apuyu’ay a tademaw hawsa, matawid pakazih tu ya paycacay a sasingalan sidingki tu amin, nasa izaw ku micumuday nu makatalay a di’tu sa, katukuh buhat tu pada maazih tu ci Salengacay suleda a kung-cu, tya kapah satu ku balucu’, papituay apuyu’ay a tademaw mikawaw tuway tu kasalimulak a lukyaw haynamuh tu katayni ni salengacay suleda a kung-cu mala u i labuay tu a tademaw i luma’.
在堡壘，繼母后站在魔鏡面前告知它獵人已經把白雪公主的死亡證據交了給她，魔鏡卻告訴她白雪公主仍然在世，並居住在七個小矮人的茅屋家裡，她手持的只是豬的心臟. 繼母后被騙，氣憤難當逐走到地窖展開向白雪公主復仇的計劃. 她進行實驗泡製了一種魔藥讓自己化身成為一名老婦人，更製作了一個毒-蘋果，給白雪公主吃，讓她永久處於死亡型態的睡眠狀態，更讓七個小矮人以為她真的死了而會把她活埋；（要解除魔咒（脫離死亡型式的睡眠狀態）只有真正的愛情初吻方能做到）.
繼母后不認為這步驟對她構成阻礙與威脅，於是獨自一人去到茅屋，趁著七個小矮人到礦場工作時向她下手. 在繼母后前往七個小矮人的茅屋路途上，跟隨在她頭上有兩隻大禿鷹（埋下死亡的伏筆），牠們會飛到樹上看著一重重將被揭開的序幕...... 動物們看見繼母后從生果籃中拿出蘋果，認定白雪公主處於危險狀態.
padek a wina caay kahica sa tuyni sakay cinizaan u katalaw atu matena’, satu tataytay tayza i nu eli’ay a luma’, katayzaay niya paputua apuyu’ay a tademaw i pikawawan tu si’elac hawsa a palima cinizaan. padek a wina i katayzaan niya papituay apuyu’ay a tademaw i zazan nu eli’ay a luma’, mikilulay cinizaan i tanga’h izaw ku tusa tabakiay a palang “milabung tu sakapatay a nisulitan a huwa”, mubahel kuheni tayza i pabaw nu kilang a miazih ku mahicahicaay a kawaw. aadupan amin maazih kya padek a wina makay kanas patahkal tu pin-ku, palatateng’ a katalawan ci salengacay suleda a kung-cu asaan.
salunganay ku bi' a tademaw
kungku (故事內容)
在薔薇玫瑰十六歲當天，三位仙子為了籌備慶祝她的生日而把她支到森林採草莓，她們動用法力為薔薇玫瑰做了禮服與蛋糕，而此時薔薇玫瑰在森林中與她夢中的王子菲利浦相會了. 邪惡的梅爾菲森特從未放棄她所施下的詛咒，她派遣出去尋找奧蘿拉的手下都失敗而歸，梅爾菲森特而為此大發雷霆，她讓她最親近的寵物烏鴉親自去尋找奧蘿拉的蹤跡.
Salengacay suleda a kung-cu
kungku (故事大綱)
pakazih tu mahiniay a kawaw katalawan asa, Sabeleng sa ku heni mingitid tu niikecan a pin-ku niya padek a wina, azihan mabahbah ni Salengacay suleda a kung-cu. mazateng tu niya padek a wina, mitudung tu ciniza tu siimelang tu nu balucu’ay, malaheci ku pahengad ci salengacay suleda a kung-cuan. kitin han ni Salengacay suleda a kung-cu ciniza micumud tu eli’ay a luma’ mihibang, pananum han niza, kya padek a wina a caay tu kahica nasaan cinizaan hawsa, lalid sa miikec tu siledekay a pin-ku, ya bihid mamisawacu’ sa ku waway, aadupan amin hicasa sa u pihacengay tu ku mahiniay a kawaw sa, bilil sa maduba’ tayza i pisi’elaca pakatineng tu papituay apuyu’ay a tademaw, pataluma’ a mipauzip ci Salengacay suleda a kung-cu.
salunganay ku bi' a tademaw
kungku (故事內容)
ci Cyang-wiy-balu i sabaw enem a mihcaan tuyza a demiadan, tatuluay a syen-ce amilasul tu sakalimulak tu pilecuhan niza patayzaen niza i kilakilangan mipelu’ tu kamacal, a sapalawen nu heni misang’a tu zikuz atu tang-kaw ni Cyang-wiy- balu, ayzaay ci Cyang-wiy-balu i kilalikangan atu i sinpiay niza a wang-ce ci Bey-li-pu malitemuh tu. talahaday a Mey-al-bey-sen-te caay piales tu pitima niza, miculcul ciniza papikilim tu caculculan ni Aow-lu-la caay kaleku taluma’ satu, ci Mey-al-bey-sen-te tunutuwa’ sa malinges, u kanamuhan niza aadupan a ak’ak papikilim tu nazipaan ni Aow-lu-la.
Salengacay suleda a kung-cu
kungku (故事大綱)
只可惜的是，白雪公主在動物們離開的時候，咬了一口繼母后給她的毒蘋果，隨之而後倒地. 繼母后眼見實況後，知道奸計得逞而開心不已. 正當她準備回到她的堡壘時卻巧遇上狂風暴雨並看見七個小矮人與眾動物迎面趕過來，於是朝陡峭高危的懸崖逃走. 七個小矮人鍥而不捨的跟隨者繼母后走到懸崖的頂峰. 繼母后站在懸崖的頂峰卻不幸遭一道強大閃電擊中而墜崖身亡；七個小矮人返回茅屋經為時已晚......
salunganay ku bi' a tademaw
kungku (故事內容)
此時，兩位仙子為了奧蘿拉禮服的顏色而進行了衣服變色的魔法大戰，魔法的光輝引起了梅爾菲森特寵物烏鴉的注意，並追了過來，此時奧蘿拉也回到家中，奧蘿拉看到三位仙子為她準備的驚喜時高興不已，而三位仙子得知她將與她的夢中情人見面時，吿訴她其實就是奧蘿拉公主，並已經於菲利浦王子訂婚，不能再見到他後，奧蘿拉失聲痛哭起來. 此時，梅爾菲森特的寵物烏鴉在門外聽到了一切，便飛回去報告.
uyni satu, tatusaay a syen-ce sakay kulit nu zikuc ci Aow-lu-laan malingatu tu mipasumad tu kulit nu zikuc mingayaw tu Di’tu a palaw, Di’tu a palaw a likat malilid ci Mey-al-bey-sen-te amihaymaw tu kya kanamuhan aadupan ak’ak, milalaba’ tayni, ayzaay ni Aow-lu-la katukuh tu i luma’, ci Aow-lu-la pakazih kya tatuluay a syen-ce milasul tu katawiday a namuh hawsa tunu lipahak sa, ya tatuluay a syen-ce matineng tu a masasukazih ciniza tu i sinpiay a sasumidang hawsa, sakamu han niza tatenga’ ci Aow-lu-la, u maminay tu patapang ci Bey-li-puan, la’cus tu a masasukazih cinizaan sa, ci Aow-lu-la tunuangi sa nayi’ tu ku suni. ayza satu, u kanamuhan ni Mey-al-bey-sen-te aadupan ak’ak i hekal nu panan matengil tu ku canacanan a kawawan, mahel satu taluma’ pasakamu.
Salengacay suleda a kung-cu
kungku (故事大綱)
u kasa’timan sa, ci Salengacay suleda a kung-cu i piliyasan nu aadupan amin hawsa, makalat tu niza kya siledekay a pin-ku nipabelian niya padek a wina, kilul satu mabulit i sasa, maazih niya padek a wina ku ka hini, matineng tu nikabihkac lipahak sa. yu milasul a tayza i bukubu ciniza hawsa tatungus sa malikeluh ku nikabali udad maazih kya papituay apuyu’ay a tademaw atu katuuday aadupan tayni, uyzasa pakayza mulaliw i masakayakayay u katalawan a tepad. papituay apuyu’ay a tademaw caay kangazah mikilul tya padek a wina tayza i tukun nu tepad. padek a wina tizeng sa i tukun nu tepad caay kalemed madingki tu nu tabakiay a kalapiyat debay satu i tepad mapatay tu, ya papituay apuyu’ay a tademaw taluma’ satu tya eli’ay a luma’ itawya u sansandeban tu.
七個小矮人驚見白雪公主處於一個似死亡的睡眠狀態，又束手無策. 七個小矮人不忍心將貌美如花的白雪公主埋葬；他們用玻璃與黃金設計了一副靈柩，日以繼夜又夜以繼日地在旁邊守護著她. 一年後，有位英俊瀟灑的佛羅里安王子與白雪公主彼此一見鍾情，他驚悉白雪公主的死訊也同道趕過來走到她的靈柩前，悲傷的對白雪公主獻上道別的一吻.
但這一吻卻意外地令白雪公主醒了過來，原來佛羅里安王子對他的初吻終於把繼母后的魔咒成功解除了. 七個小矮人見白雪公主醒過來後，欣然翩翩起舞，最後佛羅里安王子抱著白雪公主，把她放上馬鞍，與七個小矮人道別後，跟隨佛羅里安王子前往他的堡壘. 從此以後，白雪公主與佛羅里安王子過著幸福快樂美滿的生活.
nika uyni a nikisu kacekukan manengil tu ci Salengacay suleda a kung-cu, saca u nu Bow-lu-li-an a wang-ce tu sakay saayaway a kisu niza sazakuzay malaheci tu mahulak tu kya nitimaay niya padek a wina. papituay apuyu’ay a tademaw pakazih tu kanengil ni Salengacay suleda a kung-cu hawsa, salipahak sa misatebutebud musalukyaw, sazikuzay Bow-lu-li-an a wang-ce abibi han niza ci Salengacay suleda a kung-cu, pazeng han niza i subayua aenengan, amikukay miliyas tya paputuay apuyu’ay a tademaw, mikilul ci Bow-lu-li-an wang-ce tazayza i bukubu a luma’ niza. mahiza sa, Salengacay suleda a kung-cu atu Bow-lu-li-an a wang-ce kapah mapadaesu lipahak tu kuni kauzip nuheni.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (資料來源)
中文維基網站-白雪公主： https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%99%BD%E9%9B%AA%E5%85%AC%E4%B8%BB kakuniza:Sabak Tutuy
salunganay ku bi' a tademaw
kungku (故事內容)
深夜，三位仙子悄悄將奧蘿拉公主帶回了城堡，在三位仙子暫時離開奧蘿拉公主所在的房間期間，奧蘿拉公主中了梅爾菲森特的詭計，被其誘拐到城堡的塔頂，並教唆奧蘿拉公主碰了紡車針，三位仙女匆匆趕到塔頂，但一切都晚了，三位仙子為了挽回一切則施法讓全國人民與奧蘿拉公主一樣都昏睡過去.
lisin- misaudad- misaudad nananuman
misaudad- misaudad nananuman
祈雨祭-飲水思源
salunganay ku bi' a tademaw
kungku (故事內容)
teban nu labi i, tatuluay a syen-ce sunuk sa mitengteng ci Aow-lu-laan kung-cu pataluma’ tuya bukubu a luma’, i pacena’ miliya niya tatuluay a syen-ce i kakabi’an ni Auw-lu-la kung-cu hawsa, ci Aow-lu-la kung-cu mabihkac tu ni Mey-al-bey-sen-te, sabanaen patayzaen i tukun nu bukubu a luma’, misungaay ci Aow-lu-la kung-cuan papitebing tu zinum nu mising, tatuluay a syen-ce sakalah sa tayza i tukun nu bukubu, nika mautang tatu, tatuluay a syen-ce sakay amipanukas tu nipalaw ngay kanatalay a tademaw atu ci Aow-lu-la kung-cu malecad sasinawalan ku bi’.
梅爾菲森特將菲利浦王子抓走並將他囚禁起來，三位仙子得知後便悄悄潛入梅爾菲森特的城堡設法將菲利浦王子救了出來，並賜予了神劍魔盾，梅爾菲森特施法企圖阻止菲利浦王子向史蒂芬的城堡前進，使史蒂芬的城堡布滿了荊棘，在三位仙子的幫助下，菲利浦王子克服了重重困難，梅爾菲森特見狀，變身為一隻巨大的黑色巨龍，口噴烈焰對付菲利浦王子，三位仙子在王子的武器上施了法力，用真理之劍刺死了梅爾菲森特，一切都恢復了原狀.
lisin- misaudad- misaudad nananuman
ngatu cacay
yu sumamad,u malukay amin ku niyazu'ay a tademaw, zikuz nu kaliumahansa,balaki satu amin ku nipaluman tu tipus、kubkub、lami’.palalidsa ku cilal I limaay a bulad,daanghan ku tapuku miyazih,ladayan tu nu ungay ku ladem,nayi’tu ku cecacecay a niliwanan,anu caay henay ka udad ku demiadsa,u kakangalayan kina mihcaan,sisa；bilil satu ku tumuk palecapu matatengil, amisabalucu'tu sapitakus tu mapalaway（madapunuhay寡婦） milunguc tu udad I di'tu ,a tulu demiad tawya patubeli kiya mapalaway tu pisaudad,namahiza；a ladayen tu niya ina kiya misaudaday,malingatu pakasaw a matatapesi',nipipahalhal kuyni a kawaw.
salunganay ku bi' a tademaw
kungku (故事內容)
zakepen ni Mey-al-bey-sen-te ci Bey-li-pu wang-ce pulule han niza. matineng tu kya tatuluay a syen-ce sunu’k satu micumud tu bukubu a luma’ ni Mey-al-bey-sen-te mizateng ahicanen amiala patahkal ci Bey-li-pu a wang-ce sa, a pabelian tu nu Di’tuay a bakan, ci Mey-al-bey-sen-te mipalaw amaydih mitena’ ci Bey-li-pu wang-ce pasayza taayaw i bukubu a luma’ ni S-ti-ben, u bukubu a luma’ ni S-ti-ben hamin tu u katalawan, i piedap niya tatuluay a syen-ce, ci Bey-li-pu wang-ce makadungdung tu labades, maazih ni Mey-al-bey-sen-te kukahini, pasumad satu uzipi mala u tabakiay a lumeni’ay a ngangic, u laway mipes tu akuti’ay a lamal micuay ci Bey-li-puan wang-cean, tatuluay a syen-ce i wang-ce u sapingayaw a sazikec misapalaw paicelang, au u mucelay a bakan ku sapicucu’ a mapatay ci Mey-al-bey-sen-te, hamin mahiza tu nu naayaway a nikauzip.
lisin- misaudad- misaudad nananuman
ngatu tusa
zikuz nu tulu demiad,situnuz amin ku mapalaway、tusa ku langaw nu tayu masaupu i luma'nu tumuk,malingatu tu misaudad han nu tumuk,saayawsa；tadi'tu ku mapalaway amin,maluyaluy ku mapalaway,misaliyut tu putah nu tumuk,nuayawan nu mapalaway ku kapah,a busbus：han ku zazan miladay,kawili a ni ina u takid kawanan u sapuhpuh,laday hantu ni ina kiya mapalaway caay pasatezp mipuhpuh miwatawat,mapalaw tu sapaudad,tanuayaw、tazikuz、pasatezep,sazikuzay,katu：kuh i bayu sa,palalid henay ku palaw,milunguc ku ina tu paudaday a di'tu,mapazazan tu ku sakatayza i luma'nu tumuk.adasay masikul tu nu udad a di'tu ku kelal a mapasenget,napatubeli'tu ku nu udad a di'tusa, mihaymaw tu kiya ina mizawais tu saka udad a sasulul, kapeten niza kiya sasulu miladay tiya mapalaway kalamkam ku culil tatiku tayza i luma'nu tumuk, a silsilen tu ku tunuz、daedac atu pah,sapahalhal tu nu udad a di'tu、kelekeleng atu di'tu amin.
nipaluma-kupa a kilang
kupa a kilang (kamu nu Hulam: 木棉), u tabakiaya a kilang, yadah ku ngangan i zuma a kanatal. mauzip i caledesay atu mikilulay caledesay a kakitizaan. siceka' i tapang, patalaw tu aadupan mukayakay. namauzip i Indu, mabulaw tayni Taywan. mamuni' ku kilang, sisa caay misaungay tu tademaw.
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
安東尼奧·費雷拉文藝復興時期歐洲葡萄牙的詩人和作家. ，他主要以古羅馬時期的詩人賀拉斯的古典風格用葡萄牙語進行創作.
lisin- misaudad- misaudad nananuman
ngatu tulu
namahiza sa,nuzikuzan nu kawaw,mapahezek tu ku kawaw nu mapalaway,mipalusimet tu nazikuzan nu mapalway,i luma' nu tumuk ku katuuday a malahuk.
balaysan
balaysan
高粱 balaysan ku sapisanga' tu epah. thumb|Sorghum bicolor03
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
Huylayla “FerreiraDiogo de Teive” atu misulitay ci punassete, kamiha atu keltel, 1558amihca, tawya 29 ku mihcaan nida atu ci D. Maria Pimentel mikikung, apuyu` kunikaleacawa nuheni daesu tu kunikaudip alaw han mapatay kida acawaw nida.
lisin- misaudad- misaudad nananuman
ngatu sepat
sakatusa a demiad, kenutan tu ku tapuku,cay ka tenes, tatenga'maudad tuway,sinanum tu nipalumaan kapah tu ku langaw, mahiza ku mapalaway hananay, midiputay tu niyazu'ay kuhni,u sangaw nu di'tu atu tademaw,izaw ku mapalaway sisa madiput nu di'tu ku niyazu’.
ngatu lima
izaw ku tungus nu Sakizaya tu sadingsing、lalud、balangbang、kasienawan a puu',u puu'nu demiad ku piazihan tu kalukawa,u kamu nu babalaki sa,u habay ku tanusuk sapisalisin nu mita u Sakizaya sa,anu kilulen ku langaw nu habay sa sisausi tunu tapuku、lala'、tademaw、di'tuay.sisa,u masikazay tu di'tu sidihiay, atu maylayay a binacada kita.
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
费雷拉（FerreiraDiogo de Teive，还有诗人伯纳德斯，卡米哈和科尔特尔. 1558年，他29岁，与D. Maria Pimentel结婚. 经过短暂而幸福的婚姻生活，他的妻子去世了.
salunganay ku bi' a tademaw
kungku (故事內容)
kilul satu, ci Bey-li-pu a wang-ce katukuh tu i tukung nu bukubu, kisu’ han niza ci Aow-lu-la kung-cu, ci Aow-lu-la kung-cu, namacelem ku bi’ nengil satu, kanatalay amin a tademaw kilul satu manengil, i padaesuan nu katuuday, wang-ce atu kung-cu satebudtebud satu musalukyaw, namahini sa kapah lihalay tu kuni kauzip nu heni.
balaysan
siwkay nu balaysan
izaw ku kungku nu Sakizaya, izaw ku sibalaysan a subal, u tatayna amin, inayi' ku tatama.
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
1567amihca 10 a bulad 14 a demiad, mala “desembargador da casa docível” ahican naca miliyas i kepula tayda i liseepun.
salunganay ku bi' a tademaw
namakayiniay a nisulitan (參考資料)
中文維基網站-睡美人： https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%9D%A1%E7%BE%8E%E4%BA%BA
kakuniza:Sabak Tutuy
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
1567年10月14日，他成为desembargador da casa docível，不得不离开哥布拉的安静里斯本.
ya sulut nida sakamusa makayi cinida tu nikasumad, atu alilaw nu nabakuwa, sa satabaki sa pahusu, makayi cinida tu mahiniay masasukalatay ku sema sa.
他的经文说明了他如何不喜欢这一变化，以及首都的喧嚣，然后是一个伟大的商业报导，使他难过且几乎是对诗歌束缚的舌头.
卡斯特罗费雷拉（Ferreira）最伟大的作品，也是葡萄牙人的第一场悲剧，也是现代欧洲文学作品的第二场悲剧. 尽管它是在古人的伟大模型上进行的，但它几乎没有情节或动作，除了王子的角色外，角色是不设计的.
balaysan
tinaku a kamu
thumb|Turpan Millet
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
malasitungusay ci Cilwiysen u binacadan caypapipasulit tu tigami.
lisin- misaudad- misaudad nananuman
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
u kungku nu Ciwidiyan, sakamuwan ni Cai Jin-mu
nipaluma-kupa a kilang
kupa a kilang
thumb|Semal (Bombax ceiba) flowers in Kolkata W IMG 4132
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
satangahan nu ulic
thumb|500x500px|mapalaway atu Patuduay
lisin- misaudad- misaudad nananuman
muazih tu tatengaay Hulam a kumu (漢譯參考)
三天後；每位祭師準備一大塊糯米糕（tunuz）、二株活生薑（洗乾淨後施法用）到頭目家集合. 頭目告訴大家祈雨開始了，首先；伊那開啟進入靈界的門，再一一引領祭師們進入，在頭目家的庭院繞行後，由部落的卡爸(Kapah)在祭師團的前面，用清水不斷向路面洒水引路，只見伊那左手拿著酒容器，右手拿著法器，祭師團在伊那的領導下也個個手裡拿著法器不斷的揮舞著，腳步跳著獨特的祈雨舞，有時前進有時停頓，終於；到達了海灘，祭師們仍然跳著祈雨舞，在伊那不斷向雨神祈求，並已經開好一條通到部落頭目家的道路，恭請雨神來到部落巡視並給乾旱的大地一點甘露，經過雨神等同意後，伊那小心一意的從雨神那裡接下雨神的法旨，雙手捧著法旨並帶領祭師們快速的回到大頭目家，即刻將都奴勒、檳榔、米酒等祭品擺好，晏請雨神、雷電神等諸神.
經過一段時間後，祭師們送走雨神等神靈後，由伊那將個個祭師由靈界接引回來後，自己再自行退出，送走雨神後，伊那告訴卡爸可以收拾祭品，大家在頭目家將都奴勒當午餐一起享用.
nipaluma-kupa a kilang
u siwkay nu nipaluma
kupa a kilang, u mitesekay a nipangangan(學名): Murraya paniculata, duma a ngangan sa mulaladay a balu, sumanahay kupa a kilanng, cunus tu duhepic a kupa, u matalulay a kilang, pan-ce, ci-pey (kamu nu layak: ka-puè, ka-po̍k) atu ciyung-ce, u mulanaway kauzipan sa i caledesay atu tanengay ku caledesay a kakitidaan, azihen ku hekalay niza sa u mahetikay ku papah, tabakiay a kilang, ya talakaw niza makaala tu cacay a bataan katukuh tusa a bataan idaw ku lima a mi(米).
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
代表吉尔维森他的民族感觉将不允许他写信.
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u sulit nu Sakizya
sapibetik nu Sakizaya-teka
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
nilecuhan 1528 lisepun, putawya
lisin- u maylayay sa siniyala – Hamaybaki
satangahan nu ulic
thumb|20170117-mibetik tu nababalaki-1 lisin- u maylayay sa siniyala – Hamaybaki
balaysan
u sulit nu Hulam atu Amilika
高粱（學名：Sorghum bicolor）又名二色高粱、蜀黍，禾本科，一年生高大草本植物，喜溫、抗旱、耐澇，種子有紅、白、褐各種顏色，有粘性變種. 按用途分有食用、帚用、糖用和草用幾類. 幼苗期類似玉米，但其新鮮莖、葉含有氰化類劇毒，要用作飼料必先經過貯藏陰乾.
lisin- u maylayay sa siniyala – Hamaybaki
ngatu-1
misamihecaan masabaluhay tu ku canacanan u hahalhahal tu hamay baki, ci-kaka sa u mikeliday, sasabaay a selal, matabal tu sananal pasaupun nu ci-kaka ku kaput matatengil, sapisanga’ tu dabek a kawaw, mahamin masilsil tu kawaw sa, sibakan amin tabuyu, katukuh satu kuhni i buyu’ sa ci-kaka patahekal nani lipit tu daedac, upah sipasaksak kupapah nu lalengac i lala’, sasaksakan a mipazen tu daedac, upah, laculen tu upah i takid nu auk, milunguc tu dietu’, madiput nu kakawsan, nazikuzan sa milletek tu kilan, auk, uway atu uli’ sapisanga’ tu dabek, duut tu thumb|20170117-祭祀祖先禮1 kudemiad, yatuud amin sipakacaw i kelakela’ pataluma’ sapisanga’ tu dabek a sakapet malsulut tu, kiya tayza satu ci-kaka i lima’ nu tumuk pasubana’ tu kawaw nu heni amin.
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u sulit nu Hulam
撒奇萊雅族祭辭-開場辭
u sulit nu Amilika
Sacrifice words of Sakizaya-The words of the beginning of the sacrifice
nipaluma-kupa a kilang
u siwkay nu nipaluma
(u kamu nu Hulam sa: 木棉，學名：Bombax ceiba，又名攀枝花、紅棉樹、加薄棉、英雄樹、斑芝、吉貝（閩南語：ka-puà，又音ka-puè、ka-po̍k）及瓊枝，是一種在熱帶及亞熱帶地區生長的落葉大喬木，高約10—25米. ）
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
u pauzipay ci malataw. i pabaway ci dungi.
i bayuan ci kabid. i buyu'an ci kadabuwang.
lisin- u maylayay sa siniyala – Hamaybaki
ngatu-2
sakatusa a demiad : tayza tuwamn ku selal i dabek, u selal ni ci-kaka situlakuk amin atu tunuz thumb|20170117-祭祀祖先禮-3 i labu nu lipit, katukuh i dabek sa sipacait ami kiya tulakuk i ciid nu bitunay yalipit sa sipacait tu nuzumaan a ciid, namahiza : misatataday nu kakaselal sa, liliden niza ku misatataday nu selal amin mapulun, sapasepi nu kakawsan, ci-kaka a selal amin malingatu tu misadabek, pasubanaen nu kakaselal i tapiingan, selal ni ci-kaka amin misahecek, sabalat, badahun, muya, mibadahun, caben atu pasasinalan, u pankiw nu demiad sa malaheci tu a masanga’ u nikabaludan nu kaput, a masasiteked tu kawaw.
ngatu-3
yaniyala nu selal ni ci-kaka a tulakuk sa salamian nu babalaki, yatiti atu tunuz sa pecipecihen alaen nu cacay nu babalaki, i putah mitakus tu malpadangay nu adiwawa mapulun, pasilsil a misakamu : misabaluhay tu mihecaan, masanga’ tu ku dabek, lungucen ku babalaki tu sapisaluma, tabakin ku ngiha’”hamaybaki ! hamaybaki ! “  han.
balaysan
u sulit nu Hulam atu Amilika
Sorghum bicolor, commonly called sorghum (/ˈsɔːrɡəm/) and also known as great millet, durra, jowari, or milo, is a grass species cultivated for its grain, which is used for food, both for animals and humans, and for ethanol production. Sorghum originated in northern Africa, and is now cultivated widely in tropical and subtropical regions. Sorghum is the world's fifth most important cereal crop after rice, wheat, maize and barley. S. bicolor is typically an annual, but some cultivars are perennial. It grows in clumps that may reach over 4 m high. The grain is small, ranging from 2 to 4 mm in diameter. Sweet sorghums are sorghum cultivars that are primarily grown for foliage, syrup production, and ethanol; they are taller than those grown for grain. thumb|Sorgho rouge blanc
lisin- u maylayay sa siniyala – Hamaybaki
ngatu-4
nikatabaki a tuwa’ nu wawa ku babalaki sa, pakilacen tu tunuz atu titi kami u wawa a misakamu sa kalamkamin abalaki mahiza u silal ni ci-kaka, miselal tu a midiput tu niyzu’, u kappahay a samuku kuyni.
balaysan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
lisin- u maylayay sa siniyala – Hamaybaki
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Tiway Sayiun、Lisin Cudad、atu ci Tuku Sayiun
balaysan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會線上字詞典
lisin- u maylayay sa siniyala – Hamaybaki
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
撒奇萊雅族 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%92%92%E5%A5%87%E8%90%8A%E9%9B%85%E6%97%8F
balaysan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
liulu'
liulu'(白飯)
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
出生        1528里斯本，葡萄牙
Auckland
Au-Ke-Lan (奧克蘭)
最大城市奧克蘭都會區 (Auckland) 位於南太平洋南緯37度.
lisin- u maylayay sa siniyala – Hamaybaki
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
儀式 https://zh.wikipedia.org/wiki/Category:%E5%84%80%E5%BC%8F
kakawit
kakawit
thumb|kakawit nu Amilika
Yuchi
Yuchi a sakuwan ku Nantou. kumud nu kalesakan, 124.35 km². （kalesakan nu linpanti 52.93 km², kalesakan nu pawliwti 1.66 km²）, u kasabinawlan, 970 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 348 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang sa, 296 ku ingcumin a tademaw. u kasabinawlan, Pakalatu 31%(Thau) ku kasabinawlan. u Thau ku sakalaniyazu’.
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
u tuas ci butuc. u tuas ci sabak.
Antungniaw.huylila安東尼奧·費雷拉
死了        1569年11月29日（41岁） kakuniza:Uuy411110
sapul
sapul(秧苗) thumb|sapul nu tipus
lucik
lucik(芒草、蘆葦)
kakawit
u zuma a kamu:
nu Hu lam:鐮刀
nu Amilika: sickle
nu Zipun:鎌（かま）
thumb|nu Zipunan a kakawit
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
u tuas ci lubas. u tuas ci silingaan.
u tuas ci butung. u tuas ci sayun.
kakawsan
kakawsan(祭司)
lisin- misaudad- misaudad nananuman
muazih tu tatengaay Hulam a kumu (漢譯參考)
第二天，烏雲密怖在部落的天空，沒多久，天空果然開始下起雨來，農作物也得到豐富的雨水成長，祭師們還真有一套，他們是部落裡守護者，是神靈和人們的橋樑，有了祭師部落才能得到神靈的保護.
nipaluma-kupa a kilang
u siwkay nu nipaluma
akaway nu kilang idaw ku sicekaay a pucu’ itiza, u sapakatalaw tu micapiay a aadupan. u ciid malaliyaliyaw sa mulangaw, masasu langawa ku papah. Tabakiay ku akaway nu kupa a kilang, nika dawmi ku kasuy, sisa caay sipihicahica i.
kakawsan
misakamu kya Sakizayaay ci Cencyunan, anu misalisin ku Sakizaya sa, a tayza tu ku tuas nay dapasan simay pazik a buyu’ katukuh i pisalisinan, sizikuc tu sumanahay amin kya tuas, u mapalaway adada’ ku makaazihay tuheniyan. mapalaway han sa, ya palaw hananay a sausi, u hamin nu katuuday mapalaw(miyuhin han ku zuma a kamu).
nipaluma-kupa a kilang
u siwkay nu nipaluma
(u kamu nu Hulam sa: 樹幹基部密生瘤刺，以防止動物侵入. 枝輪生，葉互生. 木棉的樹幹粗大，但木質太軟，所以用途不大. ）
kakawsan
Sakizayaay atu Pangcahay a mapalaway tanengay kuheni masasakamu tu dungi, patatenga’ ku niyazu’ay payni tu mapalaway, a sapatudud atu nikaydih nu adiwawa tu nilungucan, tanengay katukuh i nababalakian.
nipaluma-kupa a kilang
masaliwak (分布)
(u kamu nu Hulam sa: 木棉的原產地印度、馬來群島和菲律賓群島. 它隨著移民被廣泛種植於華南、台灣華南、中南半島及馬來群島. 根據中國的古籍記載，南越王趙佗曾在公元前2世紀向漢朝獻上木棉樹一株
kakawsan
Sakizaya a lisin atu misalekuay tu kawaw u tumuk adada’ ku tanengay mikawaw, anu mapalaway tu u mamisakawaw nu niyazu’zy. ayza katineng tu niyazu’ tu Ciwidiyan sa, mapalaway hananay caay ku niza a nabalucu’an mala mapalaway, mahiza tu nu Pangcahay, anu caay ka ngaay ku imelang nu maimelangay, anu mangaay nu zuma a mapalaway, a taneng tu mala papili’en nu tau, zayhan izaw ku pinanam niza tulisinay atumingaayay a icelang. na matabesiw ku kalapadesan atu mabalic naimelang, izikuz sa mapabaluh mahiza u pabaluhay a mauzip. milayap tu mala mapalaway a nika uzip, uyzasa u nipalalid tu nu mapalway tu a uzip mizawis tu nay Dungiay nipabeli a icelang.
nipaluma-kupa a kilang
masaliwak (分布)
sayaway a silangaway ku kupa a kilang i In-tu(印度), Ma-lay-cien-taw(馬來群島) atu Hu-li-pin-cien-taw (菲律賓群島).
lisin- misaudad- misaudad nananuman
muazih tu tatengaay Hulam a kumu (漢譯參考)
撒奇萊雅族將一年四季分為春夏秋冬，隨著季節舉行相關的祭儀活動，根據耆老的口述，我們撒奇萊雅族的祭典是以小米為祭祀中心，按照小米的生長時節分別祭祀天、地、人、神. 所以，我們是一支敬天且愛人，又勤奮的族群.
Yuchi
nikasakuwakuwan
Yuchi mala 13 a cuwen atu 1 ku niyazu’. kina 1 a niyazu’sa, Ita thao（伊達邵部落）.
kakawsan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Ciwidiyan田野調查
nipaluma-kupa a kilang
masaliwak (分布)
mukilul tu mabulaway a tademaw kyu katuudkatuud satu ku palumaay i Huwa-nan(華南), Tay-wan(台灣), Cung-nan-pang-taw(中南半島) atu Malay-cientaw(馬來群島). namakayni i Cung-ku(中國) nu malumanay a cuda nisulitan, izaw kya tademaw Nang-yey-wang(南越王) ci Caw-tu(趙佗), na i ayaw nu kung-yiey(公元) a mihcaan tusaay a si-ki(世紀), pabili ciniza tu i tawyaay a tapang Hang-caw(漢朝)hananay tu cacay kupa a kilang.
Yuchi
nikasakuwakuwan
魚池鄉（邵語：Qabizay；臺灣話：Hî-tî-hiong；客家話：Ǹg-tshṳ̀-hiông）是一個位於臺灣南投縣中部的鄉，舊稱五城堡，名聞遐邇的觀光景點日月潭即位於該鄉. 魚池鄉亦為台灣原住民族邵族的聚居地，地方通行語為邵語.
Yi-ze-syang (nu Saw a kamu: Qabizay. nu paylan a kamu. H^-ti-hiong. nu Ha-ka-wey: Ng-ttshuuu—hiong). i Taywanay nu tepanay nu Nan-tel-siang a hiung, i sumamad U-cteng-baw, u sakatinengan a sapaazihay tu midanag a Ze-yey-tan enengay i tini Yi-ze-syang. Yi-ze-hiung malayincumim nu Saw a binazadan kalacapuan, u kamu sa nu Saw a kamu.
Auckland
Au-Ke-Lan (奧克蘭)
u New Zealand (紐西蘭) itini i amisan u satabakiay nu tukayan,  pangangan han "sipayapaya nu balunga a tukay" (帆船之都), tayaw u New Zealand (紐西蘭) nu kungan atu tatelungan nu patiyamay.
Yuchi
kakitidaan（地理）
北鄰埔里鎮，西鄰國姓鄉、水里鄉，東鄰仁愛鄉，南接信義鄉.
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
u tuas ci dawa. u tuas ci namuh.
sasait
sasait
u kamu nu Hulam:剪刀
u kamu nu Amilika:scissors thumb|Sasait
nipaluma-kupa a kilang
namakacuwa ku ngangan (名稱原由)
hung-hu(烽火) hananay a kamu, namayza Nang-yey-wang(南越王) ci Caw-tu(趙佗). pakayninen nida ya kupa a kilang yu sibalu tu sa azihen ku kilangkilangan mamin ku susumanahay a balu, mahida u lamal kyu pangangan han ki-pey(古貝), ki-pey(古貝) sa, namakayni i umituhud a kamu Karpassa. payni i ngiha ci-pey(古貝) han tu, tatenga’ makayni i Nan-yiang(南洋) itizaay a kamu "Ceiba", Ceiba hananay ya ngangan namakay nimutudu tu Cuwa kupa(爪哇木棉) Ceiba Pentandra, masasengi ku hekal azihen kyu palamlam hatu simalecaday a ngangan, nika ya ciungce(瓊枝) a ngangan, mutudu tu kupa a kilang, ina kupa i kilang i Hay-nan(海南) Ciung(瓊) a subal mulangaway a kilang, kyu hiza satu kasingangan.
(u kamu nu Hulam sa: 烽火源自於南越國國王趙佗，他以滿樹紅花似烽光而得名；「古貝」源自於梵語「Karpassa」的音譯；「吉貝」相信源自於南洋當地語言「Ceiba」的音譯此名稱原指爪哇木棉「Ceiba Pentandra」因形狀相似故而混淆；瓊枝之名則指木棉於海南（瓊）島生長的樹木因而得名. ）
azihen i hekal (外觀)
azihen i kilakilangan u tukun nu kupa a kilang sawsawni malakuwit tu duma a kilang, kiyu pangangan han tu matalulay a kilang.
(u kamu nu Hulam sa: 於森林中木棉樹的頂頭往往超越其他樹木，故被稱之為英雄樹. ）
u balu nu kupa a kilang, ya masakupaay atu sapaluma, u hekal azihen (木棉花、棉絮及種子、外觀)
(u kamu nu Hulam sa: 每年2至4月份先開花，後長葉. 花朵大型，花冠五瓣，倒卵形狀，兩面都有星狀毛，橙黃或橙紅色，亦有黃色（罕見）. 黑花萼褐色，革質. ）
malasapiyu (入藥)
kupa a kilang a balu kapah malasapiyu, alanen pawaluen acaken ku baluhay mahetikay a kupa a kilang a balu, mala cacay nu sakalazayliw nu saepi’ay a uciya "lima ku balu a uciya".
(u kamu nu Hulam sa: 木棉花可入藥，把新鮮掉下來的木棉花曬乾，為涼茶「五花茶」的主要材料之一. ）
labu nu heci (果實)
nudikudan nasibalu idaw ku masakimuluay a heci, i limaay a bulad sa, u heci nida macengat, i labuay masatiekukay a sapaluma, pasu ya i labuay paduc nu heci a cabung a sipaw malasalengacay a balu nu kupa mabahil nu bali sa tatacuwa mubahel. ya kupa kapah malaliyun tu kupa mala sakisienaw a kibetulay a dikuc cunusan tu kidudung tenunen mala kidudug.
(u kamu nu Hulam sa: 花後結橢圓形蒴果，約在5月時，果實會裂開，內裡的卵圓形種子連同由果皮內壁細胞延伸而成的白色棉絮會隨風四散, 棉絮可用以代替棉花來作棉襖的填充料或織成吉布. ）
Yuchi
kakitidaan（地理）
Pu-li i amisay a belaw, i edip sa Kul-sin-hiung, Sey-li-hiung malabelaw, i waliay malalitin tu. Zen-ai-syang,i timul malabelaw tu Sing-i-syang.
Auckland
Au-Ke-Lan (奧克蘭)
是紐西蘭在北島最大的城市, 被稱為 [帆船之都], 同時也是紐西蘭工業和商業中心.
sayaway nu nipatideng tu suotu i New Zealand (紐西蘭) u Au-Ke-Lan (奧克蘭), nika i cacay a malebut walu a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1865) a mihecaan malimad taydan i amisan nu subal sakatimul tu a Uy-Lin-Dun (威靈頓).
紐西蘭的首都早先設在奧克蘭, 但於1865 年遷至北島南端的威靈頓.
aydaay a New Zealand (紐西蘭) u New Zealand (紐西蘭) saka limulakay a kakitidaan, u nantaypinyang (南太平洋) a angangan nu kakididaan, u cacumudan nu tataydaan nu midang a kitidaan
.現今的奧克蘭仍然為紐西蘭最發達的地區之一, 同時也是南太平洋的樞紐, 旅客出人境的主要地點.
在2006 年的世界最佳居住城市評選中, 奧克蘭高居全球第五位.
itini i tusa a malebut idaw ku enem (2006) a mihcaan u sakapahay nu kitakid nu kitidaan ani pipilian, Au-Ke-Lan (奧克蘭) u sakaliman nu sakapahay nu kitakitan.
Yuchi
kakitidaan（地理）
Yi-ze-syang eneng sa i masakulul nu buyu’ay i edipan, u kakitizaan sa i buyu’ atu iedipay a enal maasatepan, anu makabayuay ku pisausi sa 500 makatukuh tu 2200 a kung-ce caay kalecad ku talakaw. u pazih a lala sa yadahay ku masazumaay, u mapikec, u maketunay atu masengel, mabesulay nu nanum nu sauwac, manay i labuay masabuyu’ (caay katalakaway) i yadah, i labu. sa nu syang labuan mahiza u pintanay a lala, masakayakay salikelun atu nu mabeladay a lala.
鄉內面積超過0.1平方公里的大小盆地共有14個，均屬於埔里盆地群的一部分. 其中最大者即為魚池盆地，面積達21平方公里；其次為中部偏南的日月潭盆地，面積為5.4平方公里；再次為西南部的頭社與銃櫃兩個盆地，面積分別為1.7平方公里與0.7平方公里.
nipaluma-kupa a kilang
labu nu heci (果實)
labu nu sapaluma idaw ku tusa a bataan pasyintu atu tusa a bataan idaw ku lima a pasyintu nu simal, kapah mipecici misanga’ tu sabun atu simal nu kikay; nipecician a masapiyangay a nakupaan kapah mala hiliw atu sapakan tu nipahabay a siliw.
Yuchi
台灣史前時期至明鄭時期
nu Taywan likisi u ayaw sa katukuh i Mim, Ceng ze-day
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
u tuas ci kumud pazik. u tuas ci icep kanasaw.
sapibetik nu Sakizaya: pilitemu' tu pauzipay
awza tu awza tu. izaw haw ku kawaw niyam pasubana' i tamuwan. awza tu u pauzipay atu tuas. izaw kunipalasul niyam. u epah u da'dac u bila u tunuz atu tu:ud amin nisamihcaan. kasadep tu mituk tuni palasul niyam. diputen ku wawa nu Sakizaya. ayza patizeng kami tu lisin. miawza i tamuwan. awza tu awza tu. katayni tu i nuayawan niyam maladay kita ilisin.
nipaluma-kupa a kilang
labu nu heci (果實)
kupa a kilang patelek sa nika masametek ku mahidaay u ceka a pucu’; u tapiingan a ciid malaliyaw masapipi tahekal mulangaw; azihen mahidaay u lima ku papah, tanayu’ ku akaway nu papah.
sapibetik nu Sakizaya: pilitemu' tu pauzipay
來吧來吧, 我們有事要告訴您. 迎請神明祖靈, 有我們準備的酒、檳榔、荖葉、糯米糕和今年的收成. 盡量靠過來享用我們擺設的物品, 護佑撒奇萊雅族子孫, 我們現在舉辦祭典, 呼喚您們. 來吧來吧, 來到我們面前與我們共度祭典.
nipaluma-kupa a kilang
labu nu heci (果實)
(u kamu nu Hulam sa: 種子含20%至25%油份，可榨油製成肥皂及機械油；而榨油後的棉餅可作為肥料或家畜飼料. 木棉樹樹幹直立有明顯瘤刺；側枝輪生作水平方向開展；掌狀複葉，葉柄很長. ）
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
u tuas ci tiway sayun. u tuas ci talus takas.
sapibetik nu Sakizaya: pilitemu' tu pauzipay
kakuniza:sapibetik a kamu
balidas
lalangawan nida (sakauzip a mulangaway)    植物生長環境
madihinay nu kilang  a walu a lasubu a lidek nu buyu’.海拔800公尺以下森林林下.
sapihicahi:ca    使用方式
sakacacay; kapah satangsuyan atu sasaasik atu sapacengceng sapibuting ku banuh. 鬃鬚可製成蓑衣和掃帚和捉魚工具.
sakatusa; mangaduway a liuc sapisanga’ tu saasik. 嫩葉可製成掃帚.
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
u tuas ci tuba kumud. u ipabaway a di'tu nu mita.
balidas
sapihicahi:ca    使用方式
sakauulu; asu’ ka’nen tu dungec nu balidas. 嫩芽心可以吃.
kakuniza:Padakaw Lami'
nipaluma-kupa a kilang
caay amin kalecad nu wayway (四季風情)
kupa a kilang nu hekal hinasumadsumad masasizuma: sadingsinga sa, cacay a kilang kalakamakamaay sumasumanah sabangcal sa azihen i hekal; u laludan sa sumilawsumilaw amin ku papah malalidung; i balangbangan sa mahetik namin ku papah sakaaniwiyiwan; kasienawan makunah ku ciid satu masacacay. sisa cacay a mihcaan nu sepatay a puu’ izaw ku masasizumaay bangcalay caay amin kalecad nu wayway.
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
pahay tu sakizaya. sapisaupu tu balucu' nu sakizaya.
nipaluma-kupa a kilang
caay amin kalecad nu wayway (四季風情)
(u kamu nu Hulam sa: 木棉外觀多變化：春天時，一樹橙紅；夏天綠葉成蔭；秋天枝葉蕭瑟；冬天禿枝寒樹，四季展現不同的風情. ）
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
u lacul
patizengen ku uzip nu Sakizaya.
nipaluma-kupa a kilang
lalangawan nu imi (文化含義)
kupa a kilang u Cung-ku Kuwang-cu-si(廣州市), Caw-cu-si(潮州市), Ban-ce-ha-si(攀枝花市), Cung-cu-si(崇左市), atu Tay-wan Kaw-siwun-si(台灣高雄市), u balu nu itizaay a tukay. kilang nida tatabaki icelang, i Huw-nan(華南) masasu setset ku mitahaway, kyu mitahaway han ku ngangan nina mitahaway a kilang.
Yuchi
台灣史前時期至明鄭時期
piayawan ku Taywan likis saan, Yi-ze a kenis izaw tu ku tademaw i tiza mauzip.
nipaluma-kupa a kilang
lalangawan nu imi (文化含義)
(u kamu nu Hulam sa: 木棉樹是中國廣州市、潮州市、攀枝花市、崇左市及台灣高雄市的市花. 由於它的樹身高大粗壯，在華南有把它與英雄相比，又名英雄樹. ）
sapibetik nu Sakizaya(撒奇萊雅族祭辭): teka(開場)
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
u zuma a 祭祀 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%A5%AD%E7%A5%80
u zuma a 祭司 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%A5%AD%E5%8F%B8 kakuniza:mapalaway
nipaluma-kupa a kilang
lalangawan nu imi (文化含義)
idaw kida dadiw, "kupa a kilang a dadan" hananay, namakay kupa a kilang kina dadiw, nu taywan a mudadiay ci Ma-caw-cin(馬兆駿) ku misulitay padatukay, ya dadiw sayaway a sulit sa, samanahay a balu mabuhat matumes i kupa a kilang a dadan, tanayu’ay a maci mahida matuduhay. u imi nina labu nu dadiw patinaku tu kupa a kilang a balu mabuhat ku balu sa, izaw ku masasizumaay bangcalay ka azihen.
(u kamu nu Hulam sa: 歌曲《木棉道》是與木棉花相關一首民歌，由台灣歌手馬兆駿作曲，歌詞第一句為「紅紅的花開滿木棉道，長長的街好像在燃燒. 」則描述木棉花道開花的景象. ）
Yuchi
台灣史前時期至明鄭時期
1990 a mihecaan(Mim-ze 33 a mihecaan), nu Jipun micekiway i Seiy-se atu Zu-ze-san (ayza i La-lu-daw) makaala ku nalima’an a batu’ay a misanga’an a tuud atu makitisay tu a baetu caay kayadah. 1955 a mihecaan  ( Mim-kul 44 mihecaan) Kul-li-Taywan-da-seay, Nan-tul-seng, Ung-sen-uay-yun-hey micikiway i tiza. i Kung-hay-daw ( ayza i La-lu-daw), Seuy-se, Ung-u-miaw, Cing-lung-san-luay a banaw, makakilim tu nu baetu atu tedus malebutay kayadah. i se-ci-se-day a lalangaw mutaayaw tuway ku nipawacay, malateked tu kunikauzip.
漢人最早開拓今南投縣境的紀錄，是在明鄭時期（1661－1683年）. 1665至1667年（永曆十九至二十一年）間，明鄭部將林圮率眾開墾斗六門（今斗六市），並進入今竹山鎮一帶屯墾. 但當時並無有關今魚池鄉的任何記載.
nipaluma-kupa a kilang
lalangawan nu imi (文化含義)
(u kamu nu Hulam sa: 木棉開花時，樹上一片葉子也沒有，完全是靠樹本身在前一年所累積的養份來完成的. ）
Yuchi
台灣史前時期至明鄭時期
nu misulitan tu nu Hulam nipatadas i Nan-tul-sen, i Mim Ceng se-day (1661-1683). 1665-1667 (yung-li 19–21 mihecaan) Mim-Ceng a sakakaay ci Lin-ci miladay tu katuuday mipatadas i Tul-liw-mem (ayzaay i Tul-liw-se), makatukuh tu i Cu-san-zen mipatadas. i tawya sa nayi ku misulitay tu nu Yi-ze-sa-huing a laylay.
nipaluma-kupa a kilang
lalangawan nu imi (文化含義)
miadih tu kupa a kilang, alaw a makatepa ku kupa a kilang izaw ku sepatay a puu’caay amin kalecad nu wayway:
Yuchi
清治時期
漢人有關今魚池鄉境的紀錄，最早見於清治時期（1683－1895年）的1684年（康熙23年），當時首任諸羅知縣季麒光在其著作《臺灣雜記》中有提到日月潭，但由文辭上看來，顯然僅止於記述傳聞，並未身臨其境.
nipaluma-kupa a kilang
lalangawan nu imi (文化含義)
balangbangan mala takuliyaway ku papah, kasienawan kupa a kilang mamin ku papah mahetik, wida satu u luminiay a kasuy, hemhem sa mapabali’ nu namakay amisay abali’. katukuh sadingsingan, ya aniwyiw maacakay a ciid matumes nu masacacacacayay a mangaduay a balu, anu biyu sa ku bali nu sadingsingan a maladay ku bali’, kasenun sa mamin ku kilangan mabuhat ku balu.
Yuchi
清治時期
nu makanacudadan nu Hulllan tu ayzaay Yi-ze-saing, saayaway sa i Cing-caw (1661-1683). 1665 makatukuh 1667 a mihecaan (Kang-si 23 mihecaan), i dawya sa mala Cu-lul-ze-saing Ci-si-kung misulitan a cudad (taywan ca-zi) musakamu tu Ze-ye-teng, nu makaazihan a ulic sa, u kamuay dada’ ku nisulitan niza, caay katayza ci niza.
nipaluma-kupa a kilang
lalangawan nu imi (文化含義)
(u kamu nu Hulam sa: 觀察木棉，您會發現木棉四季皆有不同風情：
秋天葉子變黃，冬天木棉葉子都掉光了，只剩下黑鴉鴉的樹幹，忍受北風的吹襲，到了春天，蕭瑟的枯枝上結滿了一粒粒的花苞，當和喣的春風一吹起，突然，滿枝椏都開了花. ）
Yuchi
清治時期
該地區正式納入管轄，首見於1694年（康熙32年）出版的高拱乾補纂《臺灣府志》：「（諸羅縣下轄）木武郡赤嘴社、水沙連思麻丹社、麻咄目靠社、挽鱗倒咯社、狎裡禪戀蠻社、干那霧社[8]. 」其中的思麻丹社，即指位於今日月潭畔水社的原住民邵族聚落. 到了1697年（康熙36年）郁永河遊歷臺灣時，更已記載水沙連地區繳納貢賦，並提到了日月潭中的珠嶼（今拉魯島）.
nipaluma-kupa a kilang
lalangawan nu imi (文化含義)
cacay ku kilang u kama a sumanahay, u cacayay a kilang mahida u matuduhay, miawda tu katuuday muhelup tu mata a patayda. Lalud sa, kupa a kilang yadah ku lalangaway sumilaway a papah, yu a micumud tu sabaeketay a demiad, a siheci tu, anu maduhem ku heci, ya kupa mubahel, patahekal tu lumeniay a kupa a kilang sapaluma. imahini i hekal mamin mubahel mapalaw ku kupa i cucuwa, mahida u mahetikay nu suleda nu balu sacacacacay sa, tatenga’ sabangcal sa, ya kupa kanahatu miutiih mahicay kiya, nika mihemhem ku tademaw tu mahiniay.