cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sweden
manamec (經濟)
micapi tu pinaay a paymihcaan, u malukay i Sweden (瑞典) nu tademaw u salacul tu kalisiw haymaw sa tu maselep i (地位), u Sweden (瑞典) nu malukay a mikawaway nu tademaw hatida i pikawawan nu kanatal a tademaw nu payhung ce tulu dada', nu aydaay u malukay sa idaw ku tulu a lasubu nu mang ha(公頃), u nikalukan sa u niyadu' tu ku padeliay makaala tu pay-hung-pi tu sabaw waluay, u nipatahkal tu canacanan a tuud taneng sa i nu udipan a kanatal, taneng tu patacuw i hekalay.
Papua New Guinea
cen-ce (政治)
巴布亞新幾內亞有40多個政黨，其中比較具有影響力的政黨有國民聯盟黨、人民行動黨、聯合資源黨、聯合黨、潘古黨、人民全國代表大會黨、人民民主運動黨、人民勞動黨、人民進步黨、巴布亞新幾內亞黨及新一代黨等.
Sweden
manamec (經濟)
瑞典森林資源豐富，林業在國民經濟中地位重要，除木材原料出口外，還建立了龐大的造紙、家具、林產化工等配套深度加工工業部門，其產量和出口量均居世界最前列. 其中針葉樹木產品的出口額居世界第二，紙漿出口居世界第三，紙業出口居世界第四. 同時政府注重環境保護，每年的採伐量不超過自然生長量，使得瑞典森林覆蓋率長期保持穩定.
Papua New Guinea
cen-ce (政治)
Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) idaw ku sepat a bataan (40) ku cen-dan (政黨), nika idaw ku kasinglihan nu centan han u kuomin lanmumtan (國民聯盟黨), zenmin-singtung-tan(人民行動黨), lanheceyun-tan( 聯合資源黨), lanhe-tan(聯合黨), panku-tan(潘古黨), zenmin-cunkuo daypiew dahuiy-tan (人民合國代表大會黨), zenmin-mincu yundun-tan(人民民主運動黨), zenmin-lawtun tan(人民勞動黨), zenmin-cinpu tan (人民進步黨) Papua New Guinea tan (巴布亞新幾內亞黨), atu baluhaya anipalekal a tan(新一代黨).
Sweden
manamec (經濟)
Sweden (瑞典) ahebal ku kilakilangan, u kahenulan nu niyadu' sakasikalisiw kina kilakilangan, u kilang sazayliyawan patahkal i nu tawan, misanga aca patiden tu tatipeluk , tansu nu luma, sapalahed muliyaw misanga tu sazayliyawan nu sapisanga' i pikawawan tu sapacamul,  nikahini sa u tahkalay atu nipatahkal i kitaki u saayaway. sakawini u hinuki a kilangan patayda i nu tawan a niyadah i kitakit u sakatusa, u sapasanga tu  tatipeluk sa u tahkal i nu tawan i kitakit u sakatulu, tadipelu patayda i nu tawan i kitaki u sakasepad. yu mahida u sihu sakapah tu liwliw misinanud tu puhekal, tu mihmihcaan anu miletek tu kilang caay pilakuwid tu lalalayan a nilangaw, sisa u kilanga nu Sweden (瑞典) matineng misamenmen kapah ku  nisakakuan kiyu matenes.
Papua New Guinea
saculil (交通)
因其多山崎嶇地形，國內道路交通十分不便. 首都莫爾茲比港並無公路通往任何國內城市，亦無鐵路連接其他城市. 公路也僅有少數由外國捐贈的公共運輸車輛行駛.
Sweden
manamec (經濟)
瑞典在保留傳統的特色同時，產業優勢也已轉向技術整合度高的機械工業和化學工業，同時大力發展資訊、電信、生技、 醫藥、環保等新興產業. 目前，瑞典擁有自己的航空業、核工業、汽車製造業、先進的軍事工業，以及全球領先的電訊業和醫藥研究能力. 在軟體開發、微電子、遠程通訊和光子領域，瑞典也居世界領先地位.
Papua New Guinea
saculil (交通)
yadah ku masa ngangiwngangiway nu buyubuyu'an, kanatal nu saculil caay ka kapah. suodu Muo-ecepi-kan (莫爾茲比港) inai ku kakacawan tu basu sakatayda i cuwacuwaan nu tukay, inai’ ku silamalay mitules tu sakatayda i tuse. sakacaw tu basu han pinay kiya namaka nutawan a nipipadang anipabeli tu sakacaw a basu.
Sweden
manamec (經濟)
nika u Sweden (瑞典) siniliwan henay tu nu naayaway a dika, kapah ku  nilaculan atu papilian atu palamel tu talakaway a kikay u sapisanga tu tuud atu zayliyaw nu huw-si, namahida palahad tu sakatineng, u telay, sen-ci (生技), u sapaiyu nu ising, pupuhkal tu baluhay a nilaculan. ayda sa, u Sweden (瑞典) idaw ku nu udipay a hikukiay, he-kung, nu kadidengay a misanga', u sayaway nu kitay a pikawaw , atu hamin nu kitaki mikiayaw tu kikay a telay atu mikinkiw tu nu sapaiyu'ay a kawaw. i zu-wa-ti misabalihay ,u wiy-tin-c, umabaatay a sapatelay atu u tatangahan nu likad pacacamelen kiyu tatungus, u Sweden (瑞典) mikiayaway tu i kitaki malu tatangahan.
Papua New Guinea
saculil (交通)
空運乃國內最重要運輸方式，於2007年全國有578座機場，其次是水運，全國有港口50多個.
hikuki han itini i kanatal u angangan a tatacuwaan, itini i tusa a malebut idaw ku pitu (2007) a mihcaan hamin nu kanatal idaw ku lima a lasubu pitu a bataan idaw ku walu (578) ku pahikukiyan, kilulesa u nunanum a kakacawan, hamin nu kanatal idaw ku lima a bataan ku minatu.
Conok-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Conok
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
Tjusinlung
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  5 ku tademaw, pakalatu 2%.
u kasabinacadan, Paiwan 92%, Bunun 2%, Amis 2%, Tayal 1%, zumazuma 2%.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Sweden
manamec (經濟)
瑞典擁有很多國際知名的品牌，如富豪汽車、斯堪尼亞汽車、紳寶集團、愛立信、Spotify、伊萊克斯電器、ABB、利樂包裝、哈蘇相機、宜家家居、H&M、阿斯利康製藥、斯凱孚、阿法拉伐集團和阿特拉斯·科普柯集團等等. 按人口比例計算，瑞典是世界上擁有跨國公司最多的國家. 2006年，瑞典共有6家企業進入《財富雜誌》評選的全球500強企業.
Sweden (瑞典) i kitaki  katuud ku katinengan nu idaway ku paya a tuud, uyini kapahat a kadideng, u SCANIA (斯堪尼亞汽車) a kadideng , Saab AB (紳寶集團),
sakaudip' nu siykay (社會福利)
瑞典是少數未參與第二次世界大戰的國家之一，戰後瑞典集中精力發展經濟，實行廣泛的社會福利政策，建立了比較完善的社會福利制度. 社會福利項目從父母帶薪長期產假，到醫療保障病假補助，從失業保障和養老金，到義務教育，內容廣泛，被稱之為「從搖籃到墳墓」的保障.
Sweden (瑞典) u caayay pilabu i tini paytusaay i kitakit nu malpacaway  paycacayay a kanatal. hamin nikalpacaw sa u Sweden (瑞典) misaicelang tu sibalucu' sakay i sapalahed a manamec ku kalisiw, misaahebal tu si-kayay a kawaw u sakaudip, patideng tu sakakapah nu sakaudip nu siykay a kawaw. u sakaudip  nu siykay  namakayni i wama wina anu mulecuh tu sikalisiw tu  mihibang, tayda i paisingan idaw ku pakalisiw tu i melangay, namakayni inai’ ku pikawawan atu nu babalakiay a sakaudip , hanika tukuh i nipicudad, a hebal ku nilaculan, sisa pulung hansa u "ihalaay katukuh i lunem" ku tungus.
瑞典是通過高個人所得稅率，通過高額的稅收，來實現福利保障的資金. 瑞典的稅種名目繁多，對個人而言，除個人收入所得稅外，還有利息稅、遺產稅等，炒股票基金，買賣房屋等其他經營活動所得同樣也要交稅. 購買商品要交增值稅. 公司則要付僱主稅. 每年的四月份到六月期間，瑞典人都要主動向稅務局申報自己去年的所有收入.
Sweden (瑞典) tatalakaw ku dansu' (稅) ku kalisiw nu udip, kiyu talakaw ku nipidansu', zayhan u tungus nu sakaudip kina kalisiw. u Sweden (瑞典) aydah ku canancananan a dansu’, sakaytini nu udipan tusa, nu udipay tu a sapadansu’ sa, idaw henay ku dansu’ nu li-si (利息), dansu’ nu subelitan, micakay tu ku-piay-ci-cin, micakay tu lima sapacakay tu nu dumaan a nisasikalisiw malecad amin a padansu’ tu dansu’. micakay tu tuud a padansu’ tu papadansu’an. anu u kusi sa mahida tu a padansu’ tu mikawaway. tu mihmihcaan i sepatay a bulad katukuh i enenmay nu demiad, Sweden (瑞典) a tademaw sulecad sa misakaku tayda i papadansuan misinsi tu dansu’ a padansu’ tu udipay a nikawawan tu kalisiw.
有學者認為這種斯堪地那維亞福利模式是在社會主義和資本主義之間的一種模式，是一種混合經濟. 瑞典的福利制度也因為歐洲經濟衰退而面臨困境，人口老齡化，年輕人
缺乏就業積極性. 這都是高福利國家普遍面對的問題，這也成為中國給予公民極低福利的一個重要藉口，瑞典正在進行一系列改革，增強經濟活力，完善制度.
caay katatungus tu sapikawawan. uyini sa u kapahay amin ku nikaudip kina kanatal u sasuayawan a mungday kuyni, nu mahiniay i China a nipabeli tu kanatalay a tademaw u sasakamuan u kahenulan u sanai’ay a nikaudip saca, Sweden (瑞典) malinga tu a mikawaw a misumat tu mahiniay, pakaicelang paudip tu sakay manamec, u manikecay tu kawaw.
國際助老會（HelpAge International）發表「2013年全球年齡觀察指數」（Global AgeWatch 2013 Index），針對全球91個國家高齡者的幸福度進行排名，瑞典排名第一.
kitakit a kanatal malpadangpadangay nu babalaki (HelpAge lnternational) nipapelu "2013 a mihcaan hamin nu kitakit u mihcaan sa adihan ku sulit " (Global AgeWatch 2013 lndex), pasayni i kitakit tu sabaw siwaay idaw ku cacayay nu kanatal u satalakaway a bihcaan sa u musepiay ku nikaudip, u nikaudip an u Sweden (瑞典) ku sakacacay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal
kakuniza: Hana Ating kakuniza: Dungi Carrie
ngangan nu Puyuma-Arudomong
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Burkina Faso
thumb|u hata nu Burkina Faso(布吉納法索)|alt=Flag of Burkina Faso.svgBurkina Faso (布吉納法索)
u siwkay nu kanatal
u Burkina Faso (布吉納法索) i labu nu Feico, itiza i 13 00 N, 2 00 W
u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 274,200 km2, u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 273,800 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 400 km2, hamin nu tademawan sa 19,512,533. kakalukan umah sa 43.00%, kilakilangan umah sa 20.40%, zumaay henay umah sa 36.60%.thumb|Location Burkina Faso (布吉納法索) AU Africa
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Ouagadougou (瓦加杜古).
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 11 bulad 12 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u kulit nu hata nu Burkina faso, u landaway u sumanahay atu takuliway, u takuliway a kulit sa ku bunac i telung.
u cunli nu Burkina Faso ayza sa ci Christophe Joseph Marie Dabiré, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 1 bulad 24 demiad.
u hata (國旗)
u kulit nu hata nu kanatal sa, situlu ku kulit. u sumanahay u takuliway a bunac i teban atu landaway.thumb|Blaise Compaoré 2014 White House
u sulit nu zuma a kamu
u Burkina faso a kanatal i nutipanay nu Africa masatukusay a kanatal, sakay nu lala'ay nu kanatal sa i labu nu ya Sahara (Sa-ha-la 撒哈拉) likelikenan hananay nu kalatimulan liwliwan a calebacepan. kasumamadan a nipipangangan sa u Haute-Volta (San-hu-ta 上伏塔) han, 1984 a mihcaan walu a bulad sipasumad han tu nu aydaay a ngangan. u satatangah han a tuse sa ya Ouagadougou (瓦加杜古) u eneng sa i teban a kenis nu kanatal, masa nu Burkina faso satabakiay a tuse, masa u nu lalangawan atu pakalisiway a mamikeliday a sasikawawan. ina kanatal sa u nutineng tu sulit sa, i kitakit a nisausi sa u saadidiay a kanatal tu cacay sa, u matinengay tu sulit a tademaw sa hakay tusa tu tulu kiya. u sakanayiay ku nikasilacul a kanatal tu cacay sa.
(u sulit nu hulam: 布吉納法索是西非內陸國家，全部國土都位於撒哈拉沙漠南緣. 舊稱上伏塔（法語：Haute Volta），1984年8月改為現國名. 首都瓦加杜古位於國土的正中央，是布吉納法索最大城市，也是文化、經濟中心. 布吉納法索為全球識字率最低的國家之一，只有約兩成三的國民識字. 低度開發國家之一. )
u likisi (歷史)
ina Burkina faso a kanatal sa u nutipanay nu Africa masabalakiay, na makay i tuluay a seci katukuh i sabaw tulu a seci, iti Bura (Bu-la 布拉) a kakitidaan nu Ni-ze atu nutipan kalatimulan nu Burkina Faso, nisupedan nu masulitay tu nu mukingay ya Bu-la hananay a lalangawan. i mahini sa hakay idaw ku enemay a bataan a cayay kalecad nu niyadu’, ya Mossi (Mo-si a binacadan摩西族) u sakahenulan i kanatal. u tadangangan sa u San-hu-ta, 1984 a mihcaan ya Thomas Sankara (Tu-ma-se. san-ka-la 托馬斯·桑卡拉) ku mamikuwanay sa, mapasumad mala u (Burkina faso 布吉納法索), ina "Burkina" na sipakayda nu Mossi (Mo-siay 摩西) a kamu, u imin sa u "patelekay" caay sa u" patelekayay a tademaw" sananay, "Faso" hananay sa nu makay ya Dioula (Te-yu-la 德尤拉) a nakamuan, u nu "kakawsanay a kanatal" sananay.
(u sulit nu hulam: 布吉納法索為西非文明古國，從3世紀到13世紀，在布拉（Bura）這個位於尼日和布吉納法索西南部，存在記載的鐵器的布拉文化. 如今境內約有60個不同部落，摩西族（Mossi）為國內主要種族，原名上伏塔，1984年托馬斯·桑卡拉執政時改為「布吉納法索」（Burkina Faso），"Burkina"源於摩西語，意為「正直」或「正直的人」，"Faso" 則源於德尤拉語，意為「祖國」. )
u kakitidaan (地理)
u Burkina faso kaahebalan nu kakitidaan sa makaala tu tusa a bataan idaw ku pituway nu mang a km2, u eneng sa nutipan nu Africa maylabu nu tukutukusan, daditekan a nipatektek sa sakay nu ya kaamisan nu balattu(緯度) siwa a tu kalaidaw tu sabaw lima nu tu, walian telektu(經度) nisaliyut sa tusa katukuh limaay nu tu, nu eneng i pabaw niya Vota (Hu-ta 伏塔) a sauwac, kyu sipangangan han tu "Haute-Volta (San-hu-ta 上伏塔)". ina Vota (Hu-ta 伏塔) a sauwac sa maylabu tu nu kanatal, u nisilsilan sa masimaw nu kaacakan atu kaudadan, masatedep ku nipisilsil nu sauwac a nunum, nayay ku pabalungaay, sikainayi tu ku papananuman tu sakalukan, kyu maetel ku malukay a nisalaculan, caay kadayum kunida sananay a sakaudip, sisa i tiniay a kakitidaan sa sanisani a debungan nu belaway a kanatal, nayay ku laheci a kunida sa a malakanatal.
(u sulit nu hulam: 布吉納法索的面積約27萬平方公里，位於西非內陸，坐標介於北緯9度至15度、東經2度至西經5度之間，因居伏塔河上游，因而被稱為「上伏塔」. 伏塔河在境內，其流量受乾、雨二季的控制，呈閒歇河狀態，無航運，亦少水利灌概，致使農業生產力低落，不易自給自足，因此在歷史上，本區常被鄰國瓜分，而不能獨立成國. )
ina Burkina faso u kalacaledesan a enal lutulutukanay a demiad ku satudung, nu mihcaan sa nikaudadan u sikaidaw nu nanum sa makaala tu 500~1000 mm, nutimulan ku yadahay tu sakaamis. i kanatal sa nayay ku calebacepan a liken, nika nutipan sa idaw ku nikaahebalan nu lala’ sikayadah nu macamul nu liken, malakedakedalan a umah, nu walian kalatimulan a kitidaan sa ya Vota (Hu-ta 伏塔) a sauwac sanisani debungan nu ya caycay hananay a lalangaw milawilaw, kyu kangaayan aenengan ku kalatebanan atu kawalian. u nikasaupu nu tademaw sa macebet, u duma kay i tebanay a kakitidaan ku masaupuan.
(u sulit nu hulam: 布吉納法索以熱帶草原氣候為主，年降水量介於500～1000毫米，南多北少. 全境並無沙漠，但西部有廣大地區土壤多沙，十分貧瘠；而東南部伏塔河谷則有采采蠅的騷擾，故在宜於居人的中部及東部，人口已甚為密集，尤以中部為最. )
sakay kalisiw (經濟)
nipakalisiwan, u nikalukan atu pahutingan ku wantan nu sakay kanatal, sidakec tu nu kanatalay a musakawaway nu kaala tu walu nu tatungduh ku tademaw. pasu caay kataneng ku silacul nu sapiedap, i tapiingan aca nu calepacepan ku eneng, taneng sananay a kakaluken sa caay kayadah, ina Burkina faso a kanatal sa nanutawya tu u sapakuyucay, masa u nu belaway a kanatal kakaydih han a pacumud tu sapiedap tu nikaidaw tu musakawaway a sapatahkal.
(u sulit nu hulam: 在經濟上，以農牧立國，佔了全國近八成的勞動力. 由於境內資源匱乏，且地處沙漠邊緣，可耕地面積較少，布吉納法索一直是個非常貧困的國家，也是周邊非洲國家主要的外來勞工輸出國. )
i kanatal sa u masacacayay a dadan nu silamalay, u sakatayda i dadipasan nu Ivory (Siyan-ya 象牙) a dadipasan, mana aluday a malalacal macebet ku nikasacabay, u Burkina faso atu nu capiay a nutipanay a kanatal, i ayaw nu kunida sa henay a malakanatal sa, u nu Franceay amin masausi a nipikuwan, sisa i kunida sa malakanatal sa, u kapulung nu kalabiyawan a kanatal nakamuan sa u nu France amin. ayda satu u nicukaymas tu kalisiw sa mamin u nu nutipanay Africa a France, nikahida sa nau nikapulungan a maylayap tu patideng, saku nu nutipanay Africa kalisiway a nu paysu nikakumudan a palalekal.
(u sulit nu hulam: 境內唯一的一條鐵路是通往象牙海岸，所以與該國的互動密切；布吉納法索以及鄰近的西非國家，在獨立之前都是法屬西非的一部份，所以在獨立以後，這些國家的官方語言均為法語. 目前布吉納法索所用的貨幣西非法郎也是這幾個國家所共同成立西非經濟貨幣聯盟所發行. )
u sakay laluungan kalasiyasiyanan nu malukay atu pahutingay, saku nu kalisiway cayay pakacukat tu sakaudip nu binacadan, kyu paymihcaan ina Burkina faso sa katuud ku mulcisay nu musakawaway tahkal, u sakusaan sa tayda amin i nu belawan a kanatal, tinaku ya Ghana (Ciya-na 迦納), Ivory (Siyan-ya 象牙) a dadipasan atu Guinea (Ci-ni-ya 幾內亞), pacakay tu icelang nu patelaw saka idaw nu kaudipan a nikaydihan, idaw ku apuyuay a demiad musakawaw, idaw ku masatenesay samemmem sananay a i nu dumaay a kanatal musakawaw. nu masulitay a nisausian i ayda sa kaala tu lasubu nu mang, nu taydaay a tademaw, u sapamata tu nu masainaay a kanatal, nika nayay nu angil tu sakay pakalisiw a nikasahini.
misabalucu’
anu miazih tu iga(kacudu) kita mahiza u mitengilay ku kungku nu cacay a tademaw.
malabades, atu izaw ku caay kalaheci a kawaw nu misu. anumahini sa, ahicaan nu misu mipili saw? a langiwngiw haw?
Burkina Faso
sakay kalisiw (經濟)
(u sulit nu hulam: 純賴微弱的農牧經濟並不能支持其國民的生活，因此每年布吉納法索均有大批勞工外流，主要移向南方各鄰國如迦納、象牙海岸和幾內亞，出賣勞力以賺取生活所需，有的是短期工作，但也有不少人是長期居留國外. 據估計現有近百萬布吉納法索人民，幾乎長期居住在迦納及象牙海岸兩國，顯示出其母國脆弱的經濟狀況. )
misabalucu’
anu miazih tu iga(kacudu) kita mahiza u mitengilay ku kungku nu cacay a tademaw.
a sangaleben haw? sa damesay mulisimet ku balucu’ haw? uynian sa patatengaay nu icelang a ma uzip. nika niculilan nu uzip balaki balaki satu kita, kita i,amana katabaki kubalucu’, u kasenengan nu tademaw, izaw tu ku
Burkina Faso
u palcabayay (外交)
katukuh i 2020 a mihcaan kalingatuan a bulad nikaedem sa, ina Burkina faso a kalaidaw tu 122 a kanatal ku kasacabayan.
misabalucu’
anu miazih tu iga(kacudu) kita mahiza u mitengilay ku kungku nu cacay a tademaw.
talahaday,miliklikay a tademaw, sa icelang mi mi sinanuten ku balucu’, misuayaw tu hicahicaan a lapades, atu ngelu’ sa,
Burkina Faso
u palcabayay (外交)
(u sulit nu hulam: 至2020年1月為止，布吉納法索已經和122個國家建交. )
misabalucu’
anu miazih tu iga(kacudu) kita mahiza u mitengilay ku kungku nu cacay a tademaw.
amana piales ku balucu’, caayay kasumad misaicelang ku misabalucu’an tu pizawis ku zumazumaay a kalemedan tu
Burkina Faso
atu nu ROC a nikasacabay (與 中華民國關係)
i ayaw nu Burkina faso ya San-hu-ta hananay sa namalcabay atu ROC, nika iti 1973 a mihcaan 10 a bulad 23 a demiad kaputunan ku nikalcabay. i 1994 a mihcaan tusa a bulad tusa a demiad, mahtatusaay mutiku aca a malcabay, nika i 2018 a mihcaan i lima a bulad 24 a demiad sa, kinatusaan malebut ku nikalcabayan, katukuh ayda.
misabalucu’
icelang nu uzip
nayi tu ku tabakiay tu tatengaay tu “icelang nu uzip”, u pazazan nu sakalaheci, maka i lalabuay nu balucu’ a misabalucu’an
Burkina Faso
atu nu ROC a nikasacabay (與 中華民國關係)
(u sulit nu hulam: 布吉納法索的前身上伏塔曾在1961年與中華民國建立外交關係，但在1973年10月23日斷交. 1994年2月2日，雙方復交，但在2018年5月24日與中華民國二次斷交至今. )
misabalucu’
icelang nu uzip
misadimel tu uzip.
Burkina Faso
atu nu China kapulungan a kanatal nikalcabayan (與中華人民共和國關係)
ina China kapulungan a kanatal atu nu Burkina faso, iti 1973 a mihcaan siwa a bulad 15 a demiad miteka a malcabay, i 1994 a mihcaan tusa a bulad sepat a demiad, nasikaidaw nu cenhu muliyaw a masacabay atu nu ROC a cenhu masasulit tu patiku a malcabay a ulic, ya China sa pangiha a maputun ku nikalcabayan atu nu Burkinna faso, sulul sa katukuh i 2018 a mihcaan lima a bulad 26 a demiad, ya Burkina faso atu ya China muliyaw aca mapulung a maysulit tu sakalcabayan a pabinawlan, mahtatusaay a kanatal tatenga' tu kinacacay aca, tu nikaputunan kaala tu 24 a mihcaan, sicunus tu nu kanatalay a caculculan a nakasacabayan a kaidaw nu kasasiket.
misabalucu’
icelang nu uzip
nika caay ka sumad ku i lalabuay nu balucu’, izaw henay ku atekakay i uzip nu maku saan.ku mahemin ( muetem) nu balucu’
Burkina Faso
atu nu China kapulungan a kanatal nikalcabayan (與中華人民共和國關係)
(u sulit nu hulam: 中華人民共和國與布吉納法索在1973年9月15日建交，1994年2月4日，因布政府與中華民國政府簽署復交公報，中華人民共和國政府宣布中止與布國的外交關係，2018年5月26日布吉納法索與中華人民共和國簽署聯合公報，兩國正式恢復中斷24年的大使級外交關係. )
misabalucu’
icelang nu uzip
aku.itini i “uzip” nu mita, izaway ku i pabaway a mipupuay, midumaay tu culil nu uzip ita,sisa singalih ku pazazan nu tatengaay
a Wama.
Burkina Faso
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza:Miku Kumud kakuniza:Buting Nukay
misabalucu’
saicelang i lalabuay nu balucu’ ku patatenga nu maku.
saicelang i lalabuay nu balucu’ ku patatenga nu maku. i tini piculil nu “uzip” nu mita a pakayniay i kawaw.aca edeng u pazazan
nu balucu’ i ci Wamaan.izaw ku Wama a midama, a mipazazan titaan, patatenga ku baluca’, pizawis nu mita ku nisabalucu’an
a kawaw.
kakuniza:Lami' Kulang
Malik Allen
siwkay ni Malik Allen (馬瑞克·艾倫)
nalecuhan ciniza i enem a bulad tusa bataan izaw ku pitu a demiad, 1978 a mihca, u tatama ciniza, miunduay nu mimaliay. lumeniay a banges ciniza. u syubay kanas-mali mimaliay nu NBA i Amilika.
Malik Allen unu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, u tabakiay ayaway mimaliay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA
John Amaechi
u siwkay niza(簡介)
John Amaechi pulecuhan i Boston, Massachusetts, nanu syubay(職業) kanas-mali(籃球) miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
nalecuhan ciniza i b au lad 26 dea miad, 1970 a mihca, anJohn Amaechi, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang(隊), mikitinay tusa a subal(區), sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul(直接) han NBA.
Kamcing
Kamcing
u sulit nu Hulam: 崁頂部落
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Pusung ku niyazu’ nu Kamcing. u kasalumaluma’ nu Kamcing sa, 135 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 472 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 452 ku tademaw, pakalatu 96%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 20 ku tademaw, pakalatu 4%.
na kalipunan a demaid, yaayaway a ngangan nu niyazu' sa u "Likansan". katukuh tayni ku Minkoku sa, sumadan ku ngangan u "Kanting". pulung ku Kanting chun, izaw ku 203 a luma', izaw ku 739 a tademaw, ilabu' sa, 654 ku Yincumin.
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 82%, Pangcah(Amis) 6%, Puyuma 1%, zumazuma 6%.
u niyazu' nu Yuwatan(Bunun)
u Yuwatan(Bunun) a niyazu' kuyni, katuud ku Yuwatan(Bunun) a tademaw itini mueneng. inayi' ku Sakizaya itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis) atu Puyuma.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini, hakay izawtu ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, caay henay misumad ku ngangan nu cidekay.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Yuwatan
John Arthurs
John Arthurs nalecuhan i American, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. John Arthurs i 1969 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 6 ku uwac atu silsil 73, namapili’ tu nu Milwaukee Bucks putiput.
8 bulad 15 demiad, 1947 a mihca, John Arthurs, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Estonia
thumb|u hata nu Estonia (愛沙尼亞) |alt=Flag of Estonia.svg
Estonia (愛沙尼亞)
u Estonia (愛沙尼亞) sa i labu nu Oco, itiza i 59 00 N, 26 00 E.
u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 45,228 km2, u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 42,388 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 2,840 km2, hamin nu tademawan sa 1,258,545.
kakalukan umah sa 22.20%, kilakilangan umah sa 52.10%, zumaay henay umah sa 25.70%
縮圖|Estonia (愛沙尼亞) 縮圖|Estonia 2021 Ay-sa-ni-ya a masakaputay kapulung a kanatal (Ay-sa-ni-ya a kamu: Eesti Vabariik), hamin nu pulung Ay-sa-ni-ya (Ay-sa-ni-ya a kamu: Eesti, [ˈeːsʲti]), u sakacacay nu Pu-lul(波羅) a bayu nu kanatal, u satabakiay a tusu(首都) nu cen-se(城市) i Ta-lin(塔林). Ay-sa-ni-ya i O-cul nu sawali saamisan. kini lala’ nu kanatal namakayda i ta-lu(大陸) atu i teban nu Pu-lul(波羅) a bayu 2222 a subal nu masakaput mapulung, paysatip nu Pu-lul(波羅) a bayu, saamisan u Hung-lan(芬蘭), i sawali mitepal tu Cu-te-hu(楚德湖), nu timulan atu sawalian maliwasak mahida u La-tul-wei-ya(拉脫維亞) atu Er-lul-si(俄羅斯) u misululay pabeli, u ahebal nu lala’ 45,227 pin-haw-kung-li(平方公里), u demiad nu ta-lu(大陸) tanengay ku akuti’ susuemedan(濕潤氣候). kina kanatal nu itiniay tu a tademaw u binacadan Ay-sa-ni-ya u nu Pu-lul(波羅) u Hung-lanay(芬蘭) a tademaw. kina kanatal ayda satu nu Pai-o-li-se-huy(北歐理事會), O-cul malcabayay mapulung, O-yuan kenis(歐元區), Sen-ken kenis(申根區), saamisan ta-si-yang nikapulungan a kaput(北大西洋公約組織), atu nu kalisiw malpadan atu sapalahed a masakapud a tademaw nu kanatal, ya nisakalis u sayadahay ku kalisiw i kitaki.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Tallinn (塔林).
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 24 bulad 2 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung 總統) ayza sa ci Alar Karis, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 11 bulad 10 demiad.
u cunli nu Estonia (愛沙尼亞) ayza sa ci Kaja Kallas, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 1 bulad 26 demiad.
laylay(歷史)
愛沙尼亞地區的史前先民是屬於芬蘭-烏戈爾人的愛沙尼亞人. 至1227年，愛沙尼亞漸被丹麥和日耳曼人的利窩尼亞騎士團（持劍騎士團）征服，基督教因而進入. 自此以後，愛沙尼亞多次由北歐各列強統治，其中包括丹麥-挪威、瑞典帝國、波蘭立陶宛聯邦.
Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) a kakitidaan i ayaw nu laylay a tademaw hawsa nu Hung-lan-u-ke-er a tademaw(芬蘭-烏戈爾人). na i 1227 a mihcaan, Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) alaw malu nu Tan-may(丹麥) atu nu ri-er-man(日耳曼) a tademawayay nu Li-wu-ni-ya(利窩尼亞) u mipadangay miadin tu tademaw(持劍騎士團) temeceng, namahini sisa cumuden nu ciwlu(基督教). namakayni satu sa, Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) kina pinaay tu makuwan nu Bei-o(北歐). nikahida idaw ku Tan-may(丹麥), Nul-wiy(挪威), Rye-tiyan(瑞典) a kanatal, Pu-lan-li-taw-wan malkaputay(波蘭立陶宛聯邦).
18世紀被俄羅斯沙皇國吞併，俄國十月革命之後獨立，在第二次世界大戰初期再次被蘇聯吞併. 1991年，愛沙尼亞再次恢復獨立.
18 a se-ci(世紀) maalaw nu Er-lul-si-sa(俄羅斯沙) nu hungtiay a kanatal u Er-kul cacayay a bulad malpapacaw satu nadikudan sakunida sa tu, i sakatusa aca malpacawpacaw i kitakit tu saayayway alaen aca nu Su-lian(蘇聯). 1991 a mihcaan, Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) sisa kinacacay aca malukunida.
愛沙尼亞的現代國名（Eesti）來源於古斯堪地那維亞人，他們稱那些住在東斯堪地那維亞的部族們為esti. 在公元98年，塔西佗在他的著作《日耳曼尼亞志》中用了一個稍微不同的詞「aestii」來形容愛沙尼亞. 愛沙尼亞人自己廣泛運用「Eesti」來稱這個國家，該名稱不早於19世紀.
nu ayda a ngangan nu Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) a kanatal (Eesti) u tatangahan namakayni i Ku-si-kan-ti-na-wei-ya(古斯堪地那) a tademaw, ya i tidaay mueneng i Tung-si-kan-ti-na-wei-ya(東斯堪地那維) a binacadan amin u esti han nu heni. i kun-yun(公元)98 a mihcaan, Ta-si-tuo(塔西佗) i nipisulit nida “Ri-er-man-ni-ya-zhi(日耳曼尼亞志) ” sakamu sa tya cacay u caay kalecad a kamu “aestii” patinaku tu tya Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞). Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) a tademaw u udip tu ku micukaymasay tu “Eesti” palungangan han tu kina kanatal, kina ngangan kiayyawan hen i 19 se-ci(世紀).
nipicudad (教育)
愛沙尼亞正規教育的歷史可追溯到13和14世紀，當第一所修道院和教堂學校成立時. 愛沙尼亞語的第一本啟蒙讀本出版於1575年. 最古老的大學是塔爾圖大學，由瑞典國王古斯塔夫二世·阿道夫在1632年建立. 在1919年，大學課程第一次以愛沙尼亞語教學.
Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) u nipicudad nu heni makilim tu i 13 atu 14 a se-ci(世紀), u nipatideng  sayaway a siw-taw-yun(修道院) atu nu kiwkay a cacudadan. u saayaway a cudad nu kamu Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞)  sapasubana’ a cudad napatahkal i 1575 a mihcaan. u nu kasumamadan a dayhak(大學) sa i Ta-er-tu a dayhaku, u Ri-tiyan(瑞典)a hungti ci Ku-si-ta-hu-er-se A-taw-hu i 1632 a mihcaan a nipatiden. i 1919 a mihcaan, u Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) a kamu sayaway i tayhaku pasubana tu sapicudad.
愛沙尼亞今天的教育分為普通、職業和業餘愛好. 教育制度基於四個層次：學前教育、基礎教育、中等教育和高等教育. 建立了廣泛的學校網絡和配套的教育機構. 愛沙尼亞教育體系由國立、市立、公立和私立機構組成. 愛沙尼亞目前有589所學校.
ayda u picudad nu Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) u sakantanay, u kanamuhan a kawaw atu milinziay(業餘). ya sapasubana’ tu nipicudad palasepaden: u talaayaway a nipasubana’, sakatanitik a picudad, tu nu tanengay a picudad atu talakaway a nipicudad. misaahebal a patideng tu cacudatan nu wang-lu(網絡) atu nisanga’ tu sapasubana’ a kawaw. u Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) a sapasubana’ sikaidaw ku kul-li(國立), se-li(市立), kung-li(公立), atu se-li(私立) pakumuday a kawaw. nu aydaya a Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) idaw tu ku lima a lasubu walu a bataan idaw ku siwa nu cacudadan.
Cung-huw-min-kul(中華民國) atu Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) (中華民國與愛沙尼亞關係)
中華民國與愛沙尼亞關係是指中華民國與愛沙尼亞共和國之間的關係. 兩國於1937－1940年有官方外交關係，但因蘇聯併吞愛沙尼亞而中止. 自1991年從蘇聯獨立以來，目前沒有在對方首都互設具大使館性質的代表機構. 對愛沙尼亞的相關事務由駐拉脫維亞臺北代表團兼轄.
u Cung-huw-min-kul(中華民國) atu Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) u nu Cung-huw-min-kul(中華民國) atu Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) masakaputay kapulungan a kanatal nu masacabaay a kanatal. kinatusaay a kanatal i 1937-1940 a mihca idaw ku talakaway nu mikawaway i hekal, sikasan u Su-liyen(蘇聯) mialaw tu Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) kyu mapulu. namakayni i 1991 a mihca makay i Su-liyen(蘇聯) mahcacay hawsa, ayda nai’ tu ku i tusu(首都) mapapadeng tu ta-si-kuwan-sin-ci(大使館性質) u midayliay a pikawawan. sakay i Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) sakaykawaw u Latvia (拉脫維亞) i Taypak u midayliay nipadengan tu pikawawan.
masacabay a kapud (外交)
1937 a mihca sabaw tusa a bulad tusaay idaw kucacay a demiad, Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) atu Cung-huw-min-kul(中華民國) patideng tu pikawawan nu masacabayay a kapud.
1940年8月6日，因蘇聯吞併愛沙尼亞而中止.
1940 a mihca waluay a bulad idaw ku enenmay a demiad zayhan u Su-lian(蘇聯) midebung tu Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) a mapulu’.
1991年11月8日，中華民國外交部次長章孝嚴訪問愛沙尼亞，與對外經濟關係部長皮爾夫簽署互設貿易代表團協定及經濟合作備忘錄.
1991 a mihca sabaw cacay a bulad waluay ku demiad, Cung-huw-min-kul(中華民國) u mikawaway tu sakatusa a sakakaay ci Cang-Siyaw-Yan(章孝嚴) tayni mididaw a mipalita tu Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞), atu ya pakasikalisiway a nikalcabay nu sakakaay ci Pi-Er-Fu(皮爾夫) masasulit tu sakay tini malaliyung tu sakasikalisiw a midayhiway sulit tu kalisiw tu mapapadan sakacaay kapawan.
1995年6月，中華民國經濟部長江丙坤率團赴瑞士參加蒙太納論壇，期間會見愛沙尼亞總統梅里，並就雙邊經貿關係交換意見. 8月，愛沙尼亞前總理拉爾國會議員抵臺訪問.
1995 a mihca enemay a bulad, u Cung-huw-min-kul(中華民國) u mababaliay a pu-cang mikelid tu masakaputay tayda i Rye-se (瑞士) milabu tu Mun-tay-na-lun-tan(蒙太納論壇), nikahida masuadih tu Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) a cung-tung ci Mei-Li(梅里), sikahini kina mahtusaay u malaliyun tu tuud hina papaliw. waluay a bulad, Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) sayaway a cung-tung ci La-Er u mitayliay tu kanatal a mipalitay a kiing(議員) tayni i Taywan mididaw.
sacumud a cudad (簽證)
歐洲申根區給予持有載明身分證字號的中華民國護照之中華民國公民可以申根區免簽證入境，停留日數與申根區合併計算，每6個月期間內總計可停留90天.
O-cul Se-ken kenis(歐洲申根區) pabeli tu sisulitay nu idaw tu a mibungsiway(護照) tu Cung-huw-min-kul(中華民國) a hu-caw nu Cung-huw-min-kul(中華民國)-kun-min taneng i Se-ken kenis caay pacudad tu sacumud a tayni, pahanhan tu demiad atu Se-ken kenis palamel a misausi,  payenem a bulad nu demiadan hamin nu sausi tanen pahanhan tu siwaay a bataan nu demiad.
manamec (經濟)
兩國定期輪流在對方首都舉辦「臺愛經貿論壇」，至2017年已舉辦第5屆.
kina tusaay a kanatal panutek makakutay tu kawaw nu tusu(首都) “Tay-ay masasuayay masakamukamu tu sakay idaw ku kalisiw”, katukuh i 2017 a mihca kina lima tu mikawaw.
nisakalisiw a kawaw (貿易)
2015年4月18日，經濟部國際貿易局委託中華民國對外貿易發展協會（外貿協會）辦理的「2015年新北歐利基產業拓銷團」與36家廠商前往俄羅斯聖彼得堡、芬蘭、愛沙尼亞、瑞典及波蘭等國爭取商機，該團也是臺灣近期赴北歐地區規模最大的拓銷團.
2015 a mihca sepaday a bulad sabaw walu a demiad, cin-ci-pu kul-ci-maw-yi papipadan tu Cung-huw-min-kul(中華民國) tu hekalay a maw-yi-fa-can-siy-huy(貿易發展協會) “way-maw-siy-huy(外貿協會)” mikawaway tu “2015 a mihca u sin-Pei-O u micuduhat a milacuk tu kawaw sa “atu tulu a bataan idaw ku enem nu pikawawan tayda i Er-lul-si-sen-pi-te-paw(俄羅斯聖彼得堡), Hung-lan(芬蘭), Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞), Ri-tiyan(瑞典) atu Po-lan(波蘭) kina kanatalan milihida tu sapatiyan, kina mapulungay kanca u Taywanay tu ku nanu tayda i Pai-o(北歐) a kenis u satabakiay a misaahebal tu dadanan nu sapacakaymaba.
2017 a mihca sabaw cacay a bulad, kung-ye-ci-su(工業技術) u tatangahan nu mikinkiway ci Li-Si-Kuwan mikelid tu manamecay i “2017 a mihca u O-cul idaw ku nisabaluhay nikinkiwan a patahekal papiadih tu tayniay atu mikilim tu mamilabu tina kawawan” tayda i Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) millihida tu sapacakay.
2019 a mihca, Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) nu Cung-huw-min-kul(中華民國) sakay walu a bataan idaw ku siwa tabakiay nu malkumud a mababalin, u sakay cacay a lasubu idaw ku cacay u satabakiay nu micumutay a nikalcabay tu tuud, u sakay 74 u tabakiay a patahekal nu nikalcabay. ya tuud nipatahkal katukuh i Ay-sa-ni-yaay(愛沙尼亞)  a kalisiw idaw ku 8,249 a mang 4,399 nu kalisiw, paymihcaan maselep tu 29,366 a pasintu. mababalin malakuwid  tu “nisakalisiwan” 6,836 a mang 9,159 kalisiw nu paymihcaan maselep tu 16,199 pasintu; 2018 a mihca u Ay-sa-ni-ya(愛沙尼亞) u Cung-huw-min-kul(中華民國) saka walu a bataan idaw ku enem tabakiay amababaliay a nikacabayan, sakacacay a lasubu u tabakiay a pacumud tu tuud a masacabaay, u saka pitu idaw ku satabakiay a patahkal tu tuud nu malcabayay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza:Hana Ating kakuniza:Lisin Kubung
dadiw-milingatu mibelisiw a dadiw
dadiw-milingatu mibelisiw a dadiw
除草開工歌（馬立雲部落傳統歌謠）
u hay yu~ in huy yei yan
in u yan u in u yei yan
hei ya u hay yan
u i yan ha ni hay yu in hay yan
u i yei yan in u yan u i huy yei yan
hei ya u hay yan u i yan
ha ni hay yu in hay yan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
namakay i Maibulay a dadiw
u ngiha' nu dadiw sa nasanga'an nu ayaway a tademaw
kakuniza:dadiw
dadiw-mabulaw kakuh i Tansuy
mabulaw(流浪、遷徙) katukuh i Tansuy(淡水)
lacul nu dadiw
Li-Pinghuy (1949 a mihcaan), u mamenuay a mudadiway i Taywan. matineng misaungay tu lima-bali-cin(手風琴). pulung ci Cinmenwang mapalaw atu mudadiw. 1997 a mihcaan, mudadiw atu patahkal dadiw《mabulaw katukuh Tansuy》, sisa singangan tuway. namabelec ci Cinmengwang sa, malalid sa mudadiw katukuh ayza. kapah henay ku uzip niza. 2017 a mihcaan, maala ciniza tu zazan-mipalaway(街頭藝人).
ci Cinmenwang(1953-2002), u saayaway a ngangan niza ci Wang-Yingtan. nalecuh i Kimen, u singanganay a mudadiway i Taywan. sumamad sa, mudadiw ciniza i Taypak Peitou, mapulung patahkal ci Li-Pinghuy. 1965 a mihcaan, 12 ku mihca ciniza, malitemuh ku bakutang mabetas. mapetek ku lima atu mamenu tuway. namakayzaay sa, caay kakapah ku uzip niza, pauzip tu patudu' tu simbung. 2002 a mihcaan 5 a bulad, natayza ciniza mudadiw i laziw kakitizaan, masiket tu balucu', sinawaltu, katukuh i padekuan sa, mabelec tuway. siuzip 49 a mihca.
ngatu cacay
uwak(乾杯，大口喝), uwak, mapulung kita
mabulah(思念) tu kakaydihan(親愛的人), kiptul(深厚) kya idih(愛意), matineng tu ~ciapaay(憨人) kaku
celip tu pah, lihalayay(輕鬆), aka muwangic(哭泣), u simpi’(夢) ku nacilacila’(昨日)
makazateng(想念), kakaydihan, hamin(全部) alesen(放棄), mabulawtu(流浪), muliyaw(重來) kaku
caay kaku patahtah(奢侈，浪費), caay kakapah ku uzip
muawaw(喚) tu taw, tayzatu kaku, mudadiw kaku malalum
mapawpaw(漂浮不定), mulenu(漲潮), aka kalibud, salahbal(月圓), mangadis(缺，不足) aca(再次)
manamuh i labiyi(夜晚), mapulung kita, salukyw kisu, miulic(頌辭) kaku
celip tu epah, busuk la~, busuk la~
ngatu tusa
uwak, uwak, mapulung kita
celip tu epah, busuk la~, busuk la~
musadadiw, masalukyw, mapulung kita, apauzip mabulaw Tansuy
mabulah tu kakaydihan, kiptul kya idih, matineng tu ~ciapaay kaku
celip tu pah, lihalayay, akamuwangic, u simpi’ ku nacilacila’
makazateng, kakaydihan, hamin alesen, mabulawtu, muliyaw kaku
caay kaku patahtah, caay kakapah ku uzip
muawaw tu taw, tayzatu kaku, mudadiw kaku malalum
mapawpaw, mulenu, akakalibud, salahbal, mangadis aca
manamuh i labiyi, mapulung kita, salukyw kisu, miulic kaku
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
sasumadan nay 流浪到淡水/金門王/李炳輝
Arang-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
dadiw-mabulaw kakuh i Tansuy
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:dadiw
Arang-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Malik Beasley
Malik Beasley
nilacul
Malik Beasley nalecuhan i 11 a bulad 26 a demiad 1996 a mihcaan, Malik Beasley u kawaw niza sa u miunduay.
namikawaw ciniza i NBA a mimaliay a putiput.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:miunduay kakuniza:tademaw kakuniza:NBA
Sʉhlʉnganʉ/Sulungan
u sulit nu Hulam
草水部落
u siwkay nu niyazu’
i Kaohsiung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Sʉhlʉnganʉ/Sulungan. u kasalumaluma’ nu Sʉhlʉnganʉ/Sulungan sa, 41 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 108 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 95 ku tademaw, pakalatu 88%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 13 ku tademaw, pakalatu 12%.
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 69%, Rukay(Rukai) 3%, Cou 7%, Paywan(Paiwan) 1%, Laaluwa(Hla’alua) 6%, Sejek(Seediq) 1%.
u Sakizaya a tademaw
inayi’ ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu’ sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana’ kami, hina u lalumaay amin i niyazu’, caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu’. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu’, maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi’ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu’ sa, ku Tapalong, u niyazu’ nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
Valau
u sulit nu Hulam
'''布農族 (布農語:Bunan)，撒奇萊雅語：Yuwatan. '''是臺灣原住民的一個族群. 清代文獻稱為武崙族，台灣原住民的一個族群，主要居住在海拔1,500公尺以上的高山上，現在的人口約五萬餘人.
u Bunun a cidekay sa, sakamu nu Sakizaya sa u "Yuwatan". u Taywan yincumin cacay a cidekay. i Chin kanatal a nasulitan sa u " Wulun" cidekay sananay. mueneng i buyu' ipabaw 1500m. maka lima a mang ku tademaw.
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Valau. u kasalumaluma’ nu Valau sa, 69 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 273 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 271 ku tademaw, pakalatu 99%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  2 ku tademaw, pakalatu 1%.
u Yuwatan a niyazu'
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 93%, Pangcah(Amis) 2%, Tayan(Tayal) 1%, Paywan(Paiwan) 1%, Sejek(Seediq) 1%, zumazuma 2%.
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunan) kuyni, katuud ku Yuwatan(Bunan) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis) u Tayan(Tayal)  u Paywan(Paiwan) atu Sejek(Seediq).inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民".
u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw.
u tabakiayay a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangabulanay(平埔族
Kaminu
Kaminu
u sulit nu Hulam: 卡米努部落
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kaminu. u kasalumaluma’ nu Kaminu sa, 27 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 75 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 65 ku tademaw, pakalatu 87%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 10 ku tademaw, pakalatu 13%.
布農族由5個社群組成，即郡社群(isbukun)、巒社群(taki banuaz)、丹社群(taki vatan)、卡社群(takibakha)、卓社群(taki tudu)等；在花東縱谷居住的布農族以郡社群(is bukun)最多，分佈在台東縣的延平鄉、海端鄉，其次是巒社群(taki banuaz)，分部於花蓮縣的卓溪鄉；丹社群(taki vatan)居住於萬榮鄉的馬遠村及瑞穗鄉的奇美部落.
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 67%, Pangcah(Amis) 12%, Tayan(Tayal) 1%, zumazuma 7%.
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun)
u Yuwatan(Bunun) a niyazu' kuyni. katuud ku Yuwatan(Bunun) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini mueneng.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi (560,820), Pangcah (209,203), Tayan (89,958), Paywan (100,591), 11Yuwatan (58,336), Rukay (13,303), Puyuma (14,118), Cou (6,635), Saysiat (6,601), Yami (4,599), Saw (780), Kabalan (1,466), Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975), Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nipaluma-hizamasay
hizamasay
落新婦
(俗名：紅升麻、虎麻、金貓兒、升麻、金毛、毛三七、長果落新婦、泡盛草)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p245
kakuniza:nipaluma
dadiw-palaacawa kita ayza haw
palaacawa kita ayza haw
今天妳要嫁給我/歌曲 -族語新詞
cacay a dadiw tada bangcalay ngiha’
itini maalaw aku kisu
bangsisay balu
inayi’ tu ku sienaw
John Austin
John Austin nalecuhan i Washington, D.C., nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. John Austin i 1966 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 4 ku uwac atu silsil 38, namapili’ tu nu Boston Celtics putiput.
dadiw-palaacawa kita ayza haw
palaacawa kita ayza haw
beliw sa ku kabahal nu bali
John Austin
8 bulad 31 demiad, 1944 a mihca, John Austin, miunduay.
dadiw-palaacawa kita ayza haw
palaacawa kita ayza haw
dadiw nu ayam namalacabay kita
John Austin
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
dadiw-palaacawa kita ayza haw
palaacawa kita ayza haw
malimulak kaku i tisuwanan
u lima malacabay kita
sanga baluhay a uzip
ca katakup i nacila
tadu'en a papacem
palaacawa kita ayza haw
kisu i luma'
aku i luma'
kita i luma'
sweet sweet love (Amilika a kamu)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
u ngiha' nu dadiw sa nasanga'an ni 陶喆 David Tao
mudadiw ni David atu Jolin Tsai