cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
nipaluma-taycincina
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Liberia
thumb|u hata nu Liberia (賴比瑞亞)|alt=Flag of Liberia.svg
buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
patizeng ayza buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
pedaduki
縮圖|pedaduki(蝙蝠) pedaduki(蝙蝠), masadumaay a pangihaan: padaduki, bidadiki aca.
nipaluma-taycincina
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
花序數位典藏國家型科技計畫/應用服務分項計畫
pedaduki
kakiliman(摘要)
pedaduki u zuma a ngangan sa u ze-mu, u palalimaay tu sakubal mata, “Chiroptera” u aadupen a kamu, u mikilulay tu sakatusa a tabakiyay, ayza izaw ku sabaw siwa ke cacay lasubu walu bataan izaw ku lima, anisakaput nu aadupen a pacucu’way.
(演化)
其學名「Chiroptera」來自古希臘語：χείρ（拉丁字母轉寫：cheir；直譯：手[2]）和πτερόν.
nipaluma-taysimaw
u zuma a cidekay a kamu
Cou: cuun vu'ung
pedaduki
(演化)
u ngangan sa “Chiroptera” namakayza i kasumamadan nu Si-la a kamu sa “χείρ”, La-din a sulit maliyun sa u “cheir” atu “πτερόν”
petun ngangan nu Rukay-Kotulo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
ngatu cacay
u kaput atu cabay nu Wikipitiya, mahicatu, iniwtu haw kita! ci Tuku Sayuen kaku, u Sakizaya a cidekay a tademaw. ayza a demiad, mutayli kaku tu Sakizaya Wikipitiya putiput, musakamu kaku “u bitelak nazipa’an nu Sakizaya Wikipitiya”. i ayaw nu musakamuan nu maku, apakungku kaku nu Sakizya. u wawa nu niyazu’, izaw ku nizeteng niza nanu adidi’ henay, maydih malaheci tu nizateng i uzip niza. nazikuzay, paedap ku di’tu atu binawlan, sisa, malaheci tuway, zumasatu, taneng miedap tu binawlan ciniza haynisazikuz. mahiza musakamu kya kungku：u kamu nu i sumanaday, izaw kya niyazu’ nu Sakizaya, adidi’ay a subal i bayu, izaw ku cecay a wawa, ci Pitay Kakalaw. nanu makatineng a mihcaan ciniza, sipabalucu’ tu ciniza maydih mala bunac i tapuku, pakuniza malalacal a mubahel. saungay ciniza tu malumanay a pulun, nanibalucu’ niza misanga’ tu kakelic a balunga, u ni tenunan tu muwa ku paypay nya balunga. yu cacay a bataan izaw ku tusa a mihcaan, itiza i pabaw nu kakelic a balunga, patizengen ku nu bunac a paypay. nani niyazu’ a mumul, nika mumulan katukuh i hezek nu bayu a tayza i tapuku, amalaheci ku nizatengan niza. makabalunga i bayu ciniza, malabadesay kalitemuhan tu tabakiay a baliyus atu cakeb, kinapina mabelin ku balunga. namahiza sikalitemuh tu kukung, u balunga atu nisupetan tu canacanan, u budawan niza sa mahmin a maalaw walesay tu nanialawan. malikid i nayi’nayay ku tademaw a subal, kaseluan micumud i subal nu tatayna sikalubu tu pina a mihca. mahiza, malalid henay tu sapitulik a mikilim tu simpi’ kayadah mihcaan, katukuh maubad tu ku bukes niza. namahiza cacay a demiad, tansul sa ku di’tu nu bayu namaka bayu a tahkal, misakamu cinizaan : “palutatengaen、tatukel、likec isu、u atekakay a nizateng, maseneng kaku, ayzasa, apatizengen naku kisu mamikwanay nu bunac”. nanu tawya a demiad, ci Pitay Kakalaw tahkal i sananal, maazih i batad nu wali, misabelabelat patuzu’ tu tademaw tu tuki atu pasayzan.
pedaduki
(演化)
有一些學說認為「翼手目」的兩個亞目有不同的進化線路：大蝙蝠亞目（Megachiroptera）與靈長目親緣非常近，小蝙蝠亞目（Microchiroptera）與食蟲目親緣近.
izaw ku mitesekay(kamu nu Dipun: tatahsi) a musakamuway caay kalecad ku tusaay a mikululay a "palalimaay tu sakubad a mata", a kapet naizaw ku kamu nu misaulica tu pedaduki, kalalima hananay ku sakubad, tusa apuhau caay kalecad, tabakiyay pedaduki apuhau sa malecad tadim matimay kuwaway azihan, adidi’ kay a pedaduki, apuhau “Microchiroptera” sa malecad tu mukanay tu cilkay masucapi kasungay.
nipaluma-taysimaw
u zuma a cidekay a kamu
Kabalan: x
ngangan nu Pangcah-Nalasongan
ngangan
Nalasongan, Nalasungan
nipaluma-taycincina
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
nipaluma-taysimaw
u zuma a cidekay a kamu
Kanakanabu: x
ngangan nu Pangcah-Nalasongan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
Liberia
Liberia (賴比瑞亞)
ngangan nu Pangcah-Nalasongan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
ngatu tusa
u tademaw nu Sakizaya, caay henay mangsiw cacay a malebut, nanu 2015 a mihcaan 9 a bulad, malingatu patizeng tu Wikipitiya sapibielakay a dibu nu Sakizaya. caliway 17 a bulad mitanam atu sadakadakayan, i 2017 a mihcaan 1 a bulad micumud tu “sapakengay a kalungangan”. u nakawawan nu Sakizaya nu mubitelak tu Wikipitiya, izaw ku enem a ngatu atu lacul：
sakacacay. musaupu、mucelak atu nipatizeng tu putiput：Ceng-ta yuan-min cong-sin nipatizeng tu musaupuay nu paybinacadan,  pabeli tu sadimata’ amisulit, zumasatu, tayza cuwacuwa nu Taywan subal, muedap musaupu satangahay nu paybinacadan, patizeng tu misulitay a putiput, patizeng tu sapiecaway a sapicudad.
sakatusa. mubelih tu satangan mitanam misulit tu satinakuan a sapacelilan. mayza i “Taywan yicumin nazipa’an kamu lalangawan a sukudad” atu Wikipitiya kitakit a sapacelilan, mipili’ 100 a sapacelian, mubelih tu Wikipitiya nu Sakizaya satinaku a sapacelian, u satinaku nu misulit tu sapacelilan.
sakatulu. micunus patizengay atu misang’ay a sapacelian：sisetyimo nu Wikipitiya sapibitelakay a dibu sawsawni sa miazih tu paykamu a kawaw, zumasatu pasilsil tu sakapahay a kamu itiza i “sapakengay a kalungangan”. kya sapakengay a patuzu’ay a kalic, sawsawni sa mitadas, pabinawlan atu pawacay. sisa, wizasatu saicelang mubelih tu taypuolayta a sulit, matuling atu pasatezep patizeng atu musanga’ tu sapacelian, kyu matuling kauzip i “sapakengay a kalungangan”.
sakasepat. mubelih atu mutimadaw tu taypuolayta a sulit：ilabu nu sapibitelakay a dibu, mahmin 67,448 a taypuolayta a sulit, kakaydihan kasiwantanen sainayi'ay 8,250 taypuolayta a sulit. winiyan a kawaw sa, u sasadakayan a kawaw ilabu nu sapibitelakay a dibu. Ceng-ta yuan-min cong-sin micekiw atu patahkal tu “takalaway a tumiyac mitesekay a sulit — saayaw mubelih zumasa muliyaw — sazikuzay sakapahen” a kawaw, sapawazay tu sasadakayan a kawaw. sisa, taneng madapesut pahezek mubelih tu 8250 taypuolayta a sulit, atu namahiza mahmin mutimadaw.
ngatu tulu
sakalima. patizeng tu bacu a saupu nu sapacelilan nu paenengay a lacul: Ceng-ta putiput mucekiw atu patahkal tu “bacu a saupu nu sapacelilan”, papulungen tu lalid masasiketay a kakuniza nu sapacelilan. zumasatu malecad saungay lacacay mubelih、lacacay muliyaw misulit atu sanga’ay a sasakawawen, micunus masibekay a sapacelilan. tinaku: kanatal、kakitizaan、niyazu’、tademaw…
sakaenem. sacacayen masanga’ atu mabalud mukawaw: misuayaw tu baluhayay a saungay nu kamu, paybinacadan malecad misuayaw tu “caaykatepa tu misulitay”. haca, katuud henay ku babalaki i niyazu’, nika, misuayaw tu ayzaay a Wikipitaya, nayi’ tu ku lahci ku babalaki. sisa, anu amisanga’ tu sapacelian, kakaydihan sacacayen kalu caykalecaday a tademaw, kapulungan malaheci tu kawaw. sakasapawazay tu mahiniay a sasadakayan, Sakizaya putiput papulung tademaw mala “pasaupuay—Ceng-ta Wikipitiya muedapay — misulitay — babalaki” a putiput, u mabaluday a putiput. sapibitelak a kawaw sasadakayan, saicelang kami mihmihcaan, mangelu’ tuway. pasilsil hanaku ku sasadakayan tuniyan a kawaw:
1.caaykakapah ku sapasaungayan, da’cus misaungay.
2.taypuolayta a sulit mangaleb matesek, utiih matineng.
3.caaykakapah ku kamu nu adiwawa, caaykakapah misulit ku babalaki.
Liberia
Liberia (賴比瑞亞)
u Liberia (賴比瑞亞) sa ilabu nu Africa, itiza i 6 30 N, 9 30 W
ngangan nu Pangcah-Nalasongan
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
ngatu tulu
4.mueneng i batad a niyazu’ ku banacadan, caaykakapah musaupu tu tademaw.
ngangan nu Pangcah-Nalasongan
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
ngatu tulu
5.caykatineng tu Wikipitiya a lacul.
ngangan nu Pangcah-Nalasongan
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Liberia
Liberia (賴比瑞亞)
u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 111,369 km2
petun ngangan nu Rukay-abalrini
ngangan
abalrini (nu Rukay-wutay)
Liberia
Liberia (賴比瑞亞)
u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 96,320 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 15,049 km2
petun ngangan nu Rukay-adravadhane
ngangan
adravadhane (nu Rukay-wutay)
petun ngangan nu Rukay-abalrini
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
petun ngangan nu Rukay-adravadhane
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
petun ngangan nu Rukay-abalrini
u siwkay nu ngangan
Rukay-wutay a ngangan
petun ngangan nu Rukay-adravadhane
u siwkay nu ngangan
Rukay-wutay a ngangan
petun ngangan nu Rukay-abalrini
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
petun ngangan nu Rukay-adravadhane
u siwkay nu ngangan
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
petun ngangan nu Rukay-abalrini
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
petun ngangan nu Rukay-adravadhane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya
nipaluma-taysimaw
u zuma a cidekay a kamu
Laaluwa: x
ngangan nu Pangcah-Nalasongan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p54
nipaluma-taysimaw
u zuma a cidekay a kamu
Saysia: x
Puyuma: x
Saw: x
ngangan nu Pangcah-Nalasongan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
nipaluma-taysimaw
saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Pangcah
pedaduki
(演化)
nika u maadihay sawan tanhan ku “DNA”, iya tusaay a puhay nu pedaduki, sa na u cacayay ku kakawsan, idaw masametek maazih, ya adidi’ kya pedaduki, malcad tu tabakiyay a bibadiki, ku izang sisa sabaluhay aca masamtek, kya micapiyay tu salengacay ku cihek, u daumi’ay a lima nu sakubad, puhau uya micapiyay tu tadapedaduki, u tama’ nu mapuhauway lima nu sakubad, asdaw paltatenga kita, tinaku tiya tusay u malecaday a kakausan mubahelay.
buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
ngatu tulu
6.kakaydihan musaungay atu misawatan i demidemiad mihmihcaan.
pedaduki
(演化)
翼手目的動物在四肢和尾之間覆蓋著薄而堅韌的翼膜可以像鳥一樣鼓翼飛行. 它們有一些其他類群所不具備的特徵，這些特徵包括特化伸長的指骨和連結其間的皮質翼膜，前肢拇指和後肢各趾均具爪可以抓握，胸骨有類似鳥類的龍骨突，以利胸肌著生，擁有發達的聽力等.
petun ngangan nu Rukay-Kotoro
ngangan
Kotoro (nu Rukay-wutay)
pedaduki
(演化)
u kalima hanay ku sakubad a adupen yasepatay a kuku’ a tukikul, matabu niyadih picay a bangese, pakaicelang mebale, idakucay kacal tu zuma, a kaliyat i nakaliyut pasuyamanayatay, taludu' ukak militin, i satahababanges nu aayawan a tu nu dikudan, mapulung kapah a malalitemeh makakamel, u ukak nu baluwang sa malecad tu nu ayam makubu ku ukak sakangay siheci i da ku tadimatim nu tengil nu tanga.
petun ngangan nu Rukay-Kotoro
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
Moeketsi Majoro
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Moeketsi Majoro i Tsikoane nu Lesotho.
petun ngangan nu Rukay-Kotoro
u siwkay nu ngangan
Rukay-wutay a ngangan
Moeketsi Majoro
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 11 a bulad 3 a demiad 1961 a mihcaan.
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Lesotho (賴索托) ayza sa ci Moeketsi Majoro, micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 5 bulad 20 demiad.
petun ngangan nu Rukay-Kotoro
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
阿美族Pangcah
nipaluma-taysimaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
泰雅族Tayan
排灣族Paywan
布農族
nipaluma-taysimaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p25
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay
buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
ngatu tulu
misuaywaw tu Wiki mei-ti a kwanay pazazan a timadaw, atu sakadademec nu baluhay a kamu ilabu nu sapibitelakay a dipu nu Wikipitiya, amaydih pasilsil ilabu nu “sapakengay a kalungangan”, kakaydihan demidemiad sa i sainayi’ay a nikayadah. u sasadakayan nu adidi’ay a binacadan. 2017 a mihcaan 8 a bulad, Sakizaya putiput malingatu misulit tu 8250 taypuolayta, kabilil mahmin mubelih atu mutimadaw.
nipaluma-taysimaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
花序數位典藏國家型科技計畫/應用服務分項計畫
pedaduki
u hekal a kaliyut (外形特徵)
大蝙蝠亞目的蝙蝠視力好，眼睛大，主要依靠視覺來辨別物體；小蝙蝠亞目的成員通常視力退化，眼睛小，主要依靠回聲來辨別物體，有一些種類的面部進化出特殊的增加聲納接收的結構，如鼻葉、臉上多褶皺和複雜的大耳朵.
petun ngangan nu Rukay-adravadhane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
pedaduki
u hekal a kaliyut (外形特徵)
u mata nutabakiyay a pedaduki sa, tabaki kapah kunipiazih, singalih ci nida tu icelang siwantan nu adih tuutuud. u sdidi kay pedaduki sa, adidi' ku mata mapuha atu adidik, u hacuung, ku kasingalihan sakatunen. tu tuutuud, izaw ku ma'masaduma ku pising, izaw ku sapicunus, saytungiha, matu cihek, pising atu tabakuya a tangila'.
nipaluma-taysimaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
pedaduki
nanam (習性)
夜行性，通常為群體活動，可達百萬隻，有些溫帶地區的種類在冬季前會有遷徙行為，主要棲息於洞穴、樹洞、森林中，一年繁殖一次，妊娠約2-6個月，一次生產一胎.
u nanam nu pedaduki u labi', yaca ku sabaher a nu mubahrl tu, cikaca mabeleng maluyaluy makaala tu, cacay ala sa u, a emang kaiyadah, u wida idih ku way, meneng sa i kasienawan sa mabulau amin a mikilim tu buhang nu ba'tu, u kilang aca cacay a mihcaan kinacacay asiwawa tusa a bulad ku bili, lecuh tu cacay sa ku nilecuh u widi u i caledesay atu ya-de-tay a pedaduki sa mukan nayamin tu heci nu lutuk, mabukahay amin.
分布在熱帶和亞熱帶的蝙蝠許多以植物的果實為食，它們的食量很大.
u wida u icaledesay atu ya-ze-tay a pedaduki sa mukan u ayammin tu heci nu lutuk atu kilang mabukahay amin.
約有70%的蝙蝠捕食昆蟲，它們通常發出超聲波探索獵物，多在空中捕食. 蝙蝠捕食獵物十分敏捷，通過高速攝影發現，某些蝙蝠直接用口捕食，有些用翅膀攔截獵物到嘴裡，有的用尾膜像勺子一樣將蟲子舀到嘴裡，捕食方法十分多樣. 蝙蝠的食蟲量很大，每個晚上能吃掉約三分之一自重的昆蟲.
Liberia
Liberia (賴比瑞亞)
hamin nu tademawan sa 4,299,944.
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
鄒族Cou
Lidaw
thumb|Ji’an
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卑南族Puyuma
Lidaw
Lidaw
u sulit nu Hulam: 里漏部落
Liberia
Liberia (賴比瑞亞)
kakalukan umah sa 28.10%, kilakilangan umah sa 44.60%, zumaay henay umah sa 27.30%
petun ngangan nu Rukay-adravadhane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
Lidaw
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Lidaw. u kasalumaluma’ nu Lidaw sa, 1,118 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 2,835 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 899 ku tademaw, pakalatu 32%.
Arturs Krišjānis Kariņš
縮圖|Arturs Krišjānis Kariņš (拉脫維亞總理:阿特爾斯·克里斯亞尼斯·卡林斯) Arturs Krišjānis Kariņš (拉脫維亞總理:阿特爾斯·克里斯亞尼斯·卡林斯)
Liberia
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Monrovia (蒙羅維亞).
petun ngangan nu Rukay-adravadhane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Arturs Krišjānis Kariņš
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Arturs Krišjānis Kariņš i Wilmington nu Amilika. nalecuhan ciniza i 12 a bulad 13 a demiad 1964 a mihcaan.
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Latvia (拉脫維亞) ayza sa ci Arturs Krišjānis Kariņš, micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 1 bulad 23 demiad.
Lidaw
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 1,936 ku tademaw, pakalatu 68%.
Liberia
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 26 bulad 7 demiad.
buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
ngatu sepat
ayaw nu 2018 a mihcaan, milunguc misumad tu kitakitay a bangku,  i malecaday a mihcaan, maalatu ku heci, pasumad tu ku Natawlan a bangku “ais”, masumad ‘szy” tuway. 2019 a mihcaan 11 a bulad 22 a demiad, sapacelilan nu Sakizaya katukuh 3600 a belih, mikawaway tu kalumyiti mangasiw 6 a mang, sazikuzay, maala tu ku heci nu tatapang nu Wikipitiya, tatenga’ay macakat i calay. mayza 2015 a mihcaan 9 a bulad katukuh 2019 a mihcaan 11 a bulad, namilawat 4 a mihcaan 3 a bulad, izaw 2500 ku demiad, mala saka 331 tacalayay a Wikipitiya、sakacacay nu Taywan yincumincu a sulit, zumasatu, u saka 29 a kamu nu Wikipitiya ilabu nu mangasiw cacay a malebtu a kamu nu kamu nu Satimulay a subal. Wikipitiya tatenga’ pacuzuh tu idih nu binacadan tu nu kamu nu binacadan, pacunus tu ku icel nu sulit nu kamu, tatenga’ malisimet、masamata atu padutus tu kamu. mahiza ayaway a kungku, u kaput nu Sakizaya Wikipitiya, mahiza kya wawa ci Pitay Kakalaw, maydih mubahel i tapuku. pahezek tu sapalumata satu, caykatalaw tu sasadakayan, matalul taayaw, pinapinasa tu ku sasadakayan, sazikuzay, paedap ku ipabaway a di’tu, malaheci tu ku kawaw niza. mala sananalay a banac tu ku Sakizaya Wikipitiya, mahiza ci Pitay Kakalaw, belatbelat satu i tapuku, palikat tu zazan nu kamu a kawaw, patuzu’ tu binacadan, matalul taayaw muculil. hatizatu ku kamu nu maku, mikukay tamuwan mitingil takuwan a kamu, sahaymawen、sakapahen ku uzip namu, kukay! cucucucu kukay!
Lidaw
u Pangcah(Amis) a niyazu'
u Pangcah (Amis) a niyazu' kuyni. katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Taluku(Truku).
pedaduki
nanam (習性)
u katuuday a pedaduki sa u cilkay a min ku kanen, yu miadup ku heni sa tabakikusuni amisabana' tu aadupen, i pabaw i nipibahel miadup, sidu'ba i yu miadup, pakakelul han mukalat, u zuma sa lawaan nu sakubad, patauza i laway, u dumasa ku lawiten nu kikul, patayda i laway mekan,iyadah ku katinenga nu heni a sapiadup, mabukah aca cacay alabiy sa hamin ku palatuluen nu udip nida.
夜明砂是中藥的一種，原名天鼠屎，生藥為蝙蝠類動物的糞便，具有清肝熱、散瘀血的功效，中醫相信其可治夜盲症. 蝙蝠肉也是一種食材，嶺表土人尤愛，蘇軾有詩云：「土人頓頓食薯芋，薦以熏鼠燒蝙蝠；舊聞蜜唧嘗嘔吐，稍近蝦蟆緣習俗. 」
siwantan tu lapialiken a sapaiyu' tada ngangan nidasa u tal nu edu, nu tai' nu pedaduki ku sapisanga', mibanay tu atay, mibulas tu masakatilay aidang, kamu nu misaydang sa, mangaay ku mapuhaway a mata sa, sakaydihan nu
tu-zen misasapaiyu' ku heci nu pedaduki sa Su-se a kamu sa iya tu-zen u tali ku kakanen a nu caysa, mituduh tu edu atu pedaduki, u tengil izaw ku metaay namitaneng sa misengi ya tu siy-mou-yuan ku nika uzip.
華人地區到了現代受吸血鬼電影的影響，以及金庸武俠小說的青翼蝠王卻有邪氣和吸血的特徵.
Hulam a tademaw a kakitizaan matatukuh ayza, malalid nu kacudu niyadu niya mucuhcuh hay tu idang atu Cin-yung-wu-siw-suo sumilaway a banuh a angangngan nu pedaduki makatalay atu mekanay tu idang.
道教的鬼神鍾馗，圖畫裏鍾馗身旁常畫蝙蝠繞飛，代表為其偵查邪魔惡鬼，取自在《鍾馗傳》中寫鍾馗收服蝙蝠為嚮導.
u sasalisinan nu taw-ciyaw ci Cung-kuay, wi ku litan izaw ku nida cay kanca izaw ku bitadiki, mapali yut mebahalay a kulit u saka saan nu hen sa, tatudung mitangkin miadih tiya makatalay adie tu sakadahked nu nipizateng u sapicudad tu Cung-kuay aca sa kanfay patenak tu ngangan nu pedaduki.
buhci tu kamu nu patizeng tu Sakizaya a Wikipitiya 2021
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Tuku Tiway Sayuen i 2021.7
pedaduki
u labi' ku kaydihan a tahekal (夜行性)
夜行性（英語：nocturnality）生物於日間休息，在晚間活躍，與我們所熟悉的日行性行為不同，也有介乎兩者之間，於黃昏時期出沒的生活習性. 晝伏夜出的習性是生態位分化的表現，不過並不以資源的多寡來決定，而是根據睡眠時間而定.
nikauzip nu bidadiki mabi' tu demiad, "Amilika a kamu sa: nocturnality", u labi' ku kaydihan a tahekal u kakatinengan ita cay kalecad tu demiaday, izaw ku ilaeday niya tusaay u sansandepay kananaman.
Lidaw
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini mueneng, caykatuud ku Sakizaya, uzuma a tademaw sa u Taluku Tayan atu Yuwatan, katuud ku Hulalm intini mueneng. yadah ku cidekay a tademaw itini mueneng.
Liberia
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci George Weah (Ciyuci．Wiyeha 喬治·維阿), 1966 a mihca 10 a bulad 1 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Liberia (賴比瑞亞) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihca 1 bulad 22 demiad.
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
太魯閣族Taluku
Liberia
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
Liberia masakaputay a kanatal sa, sipangangan han i kitakitay sa u Liberia, i sabaw siwa kalingatuan a seci sa, kaidaw nu i mahida nu Amilikaay ya lumeniay ku banges nu masatubangay a tademaw, namapahulak nu hulic sa, sibalucu’ kalimadan tayda i aydaay a kanatal ina Liberia a kenis, kyu sakasingangan sa idaw ku nu Inggoay a ngangan "kunida" (liberty) atu "pahulak" (liberated) a imin. tusa a bataan kalingatuan sa, sicabay tu ya Ethiopia hananay u sakaidaw tu i Huiwcoay, masatatusaay nikacaay kamasitubangay a kanatal, kunida sananay i kitakit a malakanatal.
19世紀初，一些美國黑奴解放後有計畫地移居到現在稱作賴比瑞亞的地區，所以國名在英文有「自由」（liberty）和「解放」（liberated）的意思. 20世紀初期，與衣索比亞為非洲僅有的兩個未被殖民的獨立國家. )
likisi (歷史)
i 1462 a mihcaan nikalingatuan sa, ya Portugal, Netherlands, Netherlands, atu ya United kingdom, France, kayadah nu kanatal kakilukilul sa midebung palatubangen a mikuwan, u nu O-cuoway a tademaw sa sipangangan han tina kakitidaan tu (sakasiba'sing a daydam han a sadipasan), itini a mamalalacay pacakay tu sasatubangan. i 1821 a mihcaan sa nu Amilikaay a pidebungan a masakaputay, patideng tu nu lumeni'ayay a kakitidaan u (mabulaway a kenis han).
(u kamu nu Hulam sa: 1462年起，葡萄牙、荷蘭、英國、法國殖民者相繼進入，歐洲人將此地稱作「胡椒海岸」，在此販奴. 1821年美國殖民協會在沿岸建立黑人「移民區」. )
iti 1822 a mihcaan katukuh i sabaw siwa a seci sikaidaw tu enemay a bataan nu mihcaan a ziday, u sakasitudung itini muenengay a tademaw sa, sikaala tu sakaku sananay a nipahulakan tubang, i mahida sa sipataynien ku cayay kayadah nu Amilikaay a ya lumeniay ku banges a tademaw, idaw ku nipangangan tu ya "Mon-lo-wi-ya) hananay, iti 1824 a mihcaan sa sipikayzuan tu ya Liberia han, nu dikudan sa caay pisengal maycebis tu nu makay labuay nu tukus a sikaahebal, i 1838 a mihcaan sa pulung han ku nu dumaay a kabulawan a kenis, kyu sipangangan han tu ya (Liberia masakaputay a kanatal). ina kanatal sa iti 1847 a mihcaan pituay a bulad tusa a bataan idaw ku enem nu demiadan kunida sa pangiha a malakanatal, u sakay i Huwico u malasayaway masaaydaay, a sasitungusay a kanatal.
(u kamu nu Hulam sa: 在1822年至19世紀60年代，主要定居者是獲得自由的奴隸，並將美國一部分黑人移入，稱「蒙羅維亞」，1824年改稱賴比瑞亞，後不斷向內陸擴張，1838年合併各移民區，改稱「賴比瑞亞聯邦」. 賴比瑞亞於1847年7月26日宣布獨立，是非洲最早獨立的現代主權國家. )
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek
Liberia
kakitidaan (地理)
u Liberia kanatal sa sipala nu liwliwan nu bayu, atu masatalakaway a enal a buyubuyu'an masatulu ku kenis kaidaw nu kakitidaan.
pedaduki
u labi' ku kaydihan a tahekal (夜行性)
demiad mabi' labi'metahekal a nanam, namakayni i sakakuzip nida a miadih, nika caaykiya kaw nika i yadah atu kainaiy' nu kakanen namakayni u kakemeten atu atuki kiya.
Liberia
kakitidaan (地理)
(u kamu nu Hulam sa: 賴比瑞亞可分為沿海、高原和高地等三個地理區域. )
i liwliwanay a sadipasan nu kenis (沿海區)
nutipan kasatimulan mililis tu nu bayuay a sadipasan a kakitidaan, mahamin masawahelulan a enal, katenesan sa nicumudan nu bayuay a nanum mulenu, kakayda satu kasibekan nu kalucanacanan i tida, masasidumaay a tuud nu bayuay, sakatuluan nu sadipasan, u dumaay a sadipasan sa masasitudung a kalusimetan.
(u kamu nu Hulam sa: 西南沿海地區全部是低地平原，長久以來由海水潮汐所沖積，漁產豐盛，種類繁多，三處海岬，其它海岸線完整. )
pedaduki
u labi' ku kaydihan a tahekal (夜行性)
避開日間猛烈的陽光也可以是生物選擇夜行性的因素，特別是在沙漠生活的生物，就會為了減少散失身體的水份而選擇於晚間活動. 夜行性也有助生物適應較好的滲透調節.
matalaway tu akuti' nu cilal kys ku sakaulabi ku sakatahkal mangaleb ku i likelikenanay, a ayam matalau a maacak ku uazip sisa u labi ku sakatahekal, sakasa u labi' ku sakatahekal sapi'sisa micu nunus tu saka pah nu uzip.
Liberia
masatalakaway a enal (高原區)
i lilis nu sakay bayuay a kenis, i nu masadikuday a talakawanay a enal nu lutulutukan, nikasapalalen a nikatalakaw nu kasahida sa makaala tu 915.5 a depah. nutipan kalatimulan a kakitidaan u ya Man-ting-ke a masatalakaway a enal han, pabesuc sa katukuh i liwliwan nu kasakenis nu kalimucuan nu kanatal.
(u kamu nu Hulam sa: 在沿海地區後方是高原地區的草原地，平均高度約915.5公尺. 西北部是曼丁哥高原，一直延到邊境地帶. )
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
噶瑪蘭族Kabalan
pedaduki
u labi' ku kaydihan a tahekal (夜行性)
天然的洞穴是最廣為人知的蝙蝠棲所，除了洞穴外，蝙蝠也可能會住在樹上，例如倒吊在樹枝上、樹葉下、躲在樹皮裂縫中、樹洞，都是蝙蝠會選擇的棲所.
Lidaw
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
pedaduki
u labi' ku kaydihan a tahekal (夜行性)
masalahaday nu pungkang sa u sikatinengan nu tademaw a lalabinan nu padaduki, caay kau pungpungkangan adada sikaidaw a mamelal, ina padaduki sa sinina’ tu iti kilang mueneng, tinaku belihen mucacuy i ciid nu kilang, i sasa nu kahtikan nu papah, milimek i buhangbuhangan a banges nu kilang, uyni sa u sakanamuhan nu padaduki a sipahanhan.
不少物種於日間活動，但在特別的季節或活動時則展現出夜行性. 例如不少海鳥及海龜會在特定季節時夜行.
Lidaw
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
pedaduki
u labi' ku kaydihan a tahekal (夜行性)
kayuud ku demiaday amubahel nika anu izaw ku paytem sanay amilala' sa izaw ku pasusunay a muculal tu labi'. mahidauayam nu bayu bilanga' nu bayu u mapa nu tekay ku tuki nu heni a mutahekal tu labi'.
Lidaw
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
邵族Saw
pedaduki
u labi' ku kaydihan a tahekal (夜行性)
夜行性動物常展現出發達的聽覺及嗅覺系統，並有特別用以適應晚間活動時，低光環境下的特別視覺系統. 如貓等，擁有同時適應日間或晚間活動光照度差異大的眼睛，因此日間與晚間時間均可活動.
Lidaw
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Liberia
i masatalakaway a kakitidaan (高地區)
i masatalakaway a kakitidaan sa u eneng i kasaamisan nu Liberia, mililis tu nu ya Ci-nieya atu ya Siyan-ya a dadipasan (象牙海岸), nu masatukusay a bayu a kenis, u masaapuyuay a buyu' nikatatungduhan caay a sawantan nu kahida, nikatalakawan nu sipakay bayuay a masausi sa, u satalakaway a niditek makaala tu 1524 depah.
(u kamu nu Hulam sa: 高地區位於賴比瑞亞北部沿幾內亞和象牙海岸的地區，低矮的山脈起伏不定，海拔最高處達1524公尺. )
u demiad (氣候)
ina Liberia a kanatal sa micapi tu ya teleklal (赤道) hananay, masacaledesay a nisaliyut nu cilal han, kanahatu masanu kacaledesay a nikahida nu demiad, nika caay tu kahida tu nu nipicidek a nikacaledes nu demiad, atu kalamedan masacikiay a masalahad atu caay kasasitungus tu sikaudip sakacaay kakumced nu udip nu demiad itida.
(u kamu nu Hulam: 賴比瑞亞地近赤道；雖然也屬熱帶氣候，但郤沒有熱帶通常有的炎熱和瘴濕及不適於健康的氣候. )
i liwliw nu sadipasan nu bayu sa, makay nu bayuay a bali kabanihiwan a papakutay sapi sa, sikangaayan nu tademaw ku mahiniay a demiad, i labu nu tukus sa i teban nu labi, kasienawan i matatungduhay nu buyu kasisuldaanay a kasumad. i kakitidaan nu kanatal sa nayay ku nicaliwayan nu balad, atu ninel pasu nayay ku picumud nu baliyus.
(u kamu nu Hulam sa: 沿海地區由於海上微風的調節，氣溫宜人；內地有時夜晚冷到山巔降霜的程度. 境內並沒有洪水、地震和風災. )
sakay nu kalisiway (經濟)
ina Liberia hananay a kanatal sa, nau malukay ku sikaculekan nu kanatal, u malukay nu tademaw sa pulung han makaala tu 70% kayadah, i kanatal sikataneng a kalukanay a umah sa, makaala tu 380 a mang nu kubu kaahebal, i ayda nikalukan a umah sa caay henay pakaala tu 15% a nipatadas, u sakahenulan nu kakanan sa caay kataneng sapahabay tu udip, u makay lahaday a Soka dadepitan, u zayliw nu kasuy atu numukingnay a liken, u aidaan nu sapakalisiw nu kanatal, sakay paudip tu binawlan a sakahenulan a sapacuket.
(u kamu nu Hulam sa: 賴比瑞亞是一個農業國. 農業人口佔總人口的70％，全國可耕地380萬公頃，目前已開發的不足15％，糧食不能自給. 天然橡膠，木材和鐵礦砂的生產為其國民經濟的主要支柱. )
u sakay nu malukay ya nipalumaan tu tipus a kalukawaw sa, u sakusaan sa muenengay i labuway nu tukusan a tademaw sa, nikalukan nu heni a nipadadan, mahida henay i masamukasiay ku nidatengan, u lakalak sananay ku sikaluk tu umah, hidaen nu heni ku pisuayaw tu sakaluk, anu katukuh i masadumaay a kilakilangan sa tuduhen nu heni kya kilakilangan, lusimet han sa hakay makaala tu cacayay a puu’, caay sa tusa a puu’ kunikalukan, anu sikainayi tu ku damek nu umah sa, laliw han ku nikalukan tu umah, taydaen i baluhayay a kakitidaan a muliyaw palecad tu nadatengan a maluk, nikahida sa caay kuheni pakacakay tu sapadamek tu umah sa, katukuh tu i pilangecan sa maliyuh aca a hicaen a misiwduku tu cilekay atu a hicaen a mibahbah ku tayniay nu ayam, kyu u sapadamsu sa atu nikaidaw nu nilangecan caay kataneng u sakakulebut nu dais a bunday kuyni nu cenhu.
(u kamu nu Hulam sa: 農業稻作方面，一般內陸人民的耕種方式還以游耕為主，他們是用火燒掉一片叢林，耕作一、兩季，當地力失去肥效後，又遷到另一個地方去耕種. 因買不起也買不到化學肥料，收成期間又無法根絕蟲害和鳥害，因此單位收穫量極為有限. )
u sakay pahudingan nu Liberis sa, u nipahabayan tu tulakuk atu nipahabayan tu pabuy ku sapacuket nu kanatal, sisa u kanatalay a sikaidaw nu kakanan nu tulakukay a titi atu nu pabuyay a basis sa, u baluhayay amin caay kaputun ku sapaini, u duma sa taneng henay a sipatayda i nu hekalay a kanatal.
(u kamu nu Hulam sa:畜牧業方面，以養豬和養雞為主. 因此國內新鮮的豬肉、雞肉和雞蛋等供給無缺，並且部份可以外銷. )
u sakay nu mamibutingay a kalukawaw sa, i tini kalabangbangan, u buting masa nu Liberiaay i labuway nu kanatal, sakay aidaan sayasuyay sikaidaw nu cacunusan tu iyubung nu udip, kasibekan ku nikaidaw tu ya Tanpay-ce hananay a kakanen. caay kabaad ku nikatahkal a mibuting tu kitidaan, nika nikaala sa masibek amin ku nipasalilan, kyu sakay nikaydihan nu iciba sa, taneng a sipatudungan ku nipiida, taneng amin ku nipasiwbay nu pacakayay a sikaydihan nu binawlan. u sakay nu tadananumay a nipibuting sa, i aydaay a nidateng nu cenhu sa, katinengan tu ku nisabililan a maycuduh, u iki sa mamin tu a sikalatlat i kanatal a kenikenisan.
(u kamu nu Hulam sa: 漁業很是發達，魚是賴比瑞亞國內人民最便宜最普遍的蛋白質含量豐富的食物. 近海魚獲豐富，所以對市場的需要能保持適量的供給. 淡水漁業也在積極推廣中，魚塘已廣及全國. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Buting Nukay kakuniza:Miku Kumud
Lubus-Mapalaway-milunguc
u sulit nu Hulam: 祈福
sapibetik a kamu nu Sakizaya
pedaduki
u labi' ku kaydihan a tahekal (夜行性)
u labi' ya ku sabahel a adupen, kapah ku satengil kapah ku cihek amisanek, sisa lihalay a tahekal tu labi' mananam aca makaazih i duudtay.
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
ngangan
Oros, Urus
pedaduki
u labi' ku kaydihan a tahekal (夜行性)
anu u nani' sa caaykalecad matineng ku matanida tu duudtay atu takelalay sisa kapah cinida tu labi' atu demiad a metahekal.
adidi'ay a bidadiki (小蝙蝠)
小蝙蝠是小翼手亞目或小蝙蝠亞目（學名：Microchiroptera）的通稱，以前被視為翼手目中的一個亞目，現已成為一個被棄用的分類單元.
u adidi'ay ku sakubad nu lima sa atu adidi'ay a bidadiki han ku kamu u "mitesekay a nipangangani, Microchiroptera" kasumamadan u aazih sa u cacay a ku min adu'an sa aizaw sa kapawanan tu ku wini.
以往會將蝙蝠依其體型分為大翼手亞目及小翼手亞目，但此分類不符合分子的相關證據. 依最新的研究結果，蹄鼻蝠科和其他果蝠會分類在陰翼手亞目（Yinpterochiroptera）中，至於其他以往分在小蝙蝠亞目的蝙蝠則會分類在陽翼手亞目（Yangochiroptera）中.
nipaluma-kamucay
kamucay, kamocay
長果月橘 (俗名：蘭嶼月橘)
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
pedaduki
adidi'ay a bidadiki (小蝙蝠)
anu adih tu pedaduki auudip tu ku katinengan tu bakiyai a sakubad a lima, adidi' kay sakubad a lima, u mahini yai caay i kasangulan kasiwantan.
baluhay aydaniad i han nu mikingkiuway sa u sikaki'ay ku cihek nu bidadiki atu mukanay tu heci nu kilang sa, isasa nu sakubad a lima katinengan, u zuma azihan sa adidi'ay a pedaduki i "Yinpterochiroptera", kasi wantanan.
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy(原民會) a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
雅美族Tau/Yami
Lidaw
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
nipaluma-kamucay
kagak kakuniza(科學分類)
salaedan(je)： Plantae(Amilika a kamu)
Lubus-Mapalaway-milunguc
u sulit nu Hulam: 祈福
《撒奇萊雅族祭辭》p.188~193
pedaduki
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (外部連結)
[1]中文維基- https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%9D%99%E8%9D%A0
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu
pedaduki
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (外部連結)
[2]中文維基百科: https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%A4%9C%E8%A1%8C%E6%80%A7
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinacay 第一小段
mahaymaw ku culil / 腳步慢慢走
pedaduki
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (外部連結)
[3]中文維基- ttps://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B0%8F%E8%9D%99%E8%9D%A0 kakuniza:Sabak Nubu kakuniza:Kinbu u Watan
petun ngangan nu Rukay-abalrini
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinacay 第一小段
amitekatu ku lisin / 祭典即將開始
saahemawen nu niyam ku suni' amibetik / 我們輕聲祈禱
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
nipaluma-kamucay
kagak kakuniza(科學分類)
panan(men)： Magnoliophyta(Amilika a kamu)
Lidaw
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan.
nipaluma-kamucay
kagak kakuniza(科學分類)
upiz(kang)：
Lidaw
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
nipaluma-kamucay
kagak kakuniza(科學分類)
mata(mu)： Sapindales(Amilika a kamu)
Lidaw
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 12 a bulad
2 ku cacudadan i Lidaw niyzau’.
nipaluma-kamucay
kagak kakuniza(科學分類)
sapamat(ke)： Rutaceae(Amilika a kamu)
mikitinay(su)： Murraya(Amilika a kamu)
Lidaw
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 12 a bulad
1 ku kyukay i Lidaw niyzau’.
nipaluma-kamucay
kagak kakuniza(科學分類)
hicahicaay(cong)： M. crenulata(Amilika a kamu)
Lidaw
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 12 a bulad
inayay ku pakincalan i Lidaw niyazu’.
nipaluma-kamucay
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
蘭嶼九里香（學名：Murraya crenulata），又名蘭嶼月橘，為芸香科九里香屬下的一個種.
Lidaw
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 12 a bulad
inayay ku pikuwanan i Lidaw niyazu’.
nipaluma-kamucay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Lidaw
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 12 a bulad
inayay ku pacudacudadan i Lidaw niyazu’.
nipaluma-kamucay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p142
Lidaw
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 12 a bulad
inayay ku padekuan i Lidaw niyazu’.
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
nipaluma-kamucay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
蘭嶼九里香 Murraya crenulata. 中國植物物種信息資料庫. [2013-01-15].
Lidaw
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:Pangcah kakuniza:niyazu'
nipaluma-kamucay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
蘭嶼月橘 Murraya crenulata (Turcz.) Oliver, 1861. 臺灣物種名錄. 臺灣: 中央研究院生物多樣性研究中心. [2013-1-24] （繁體中文）.
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
nipaluma-kamucay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma kakuniza:kilang
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinacay 第一小段
mihalhal tuni ka tayni nu misu / 等待您的到來
petun ngangan nu Rukay-aelengane
ngangan
aelengane (nu Rukay-wutay)
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
Rukay-wutay a ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
milunguc tu kapah
kakilimaan
u sulit nu Hulam: 祈求平安
petun ngangan nu Rukay-aelengane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p54
petun ngangan nu Rukay-aelengane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
petun ngangan nu Rukay-aelengane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
kakilimaan
sapibetik a kamu nu Sakizaya
petun ngangan nu Rukay-aelengane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinacay 第一小段
tulisen a mudadiw tunu kanamuhan nu misu / 繼續唱著您喜歡的歌
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinusa 第二小段
pasakapahen tu ku binawlan nu binacada / 讓族人平安
caay ka uning ka lilac ku uzip atu balucu' niyam / 我們身心潔淨
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinusa 第二小段
maydih a litinan nu di'tuay a calay / 希望在神靈線的牽引之下
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
kakilimaan
《撒奇萊雅族祭辭》p.220~223
ngangan nu Pangcah-Oros,Urus
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinusa 第二小段
muculil i tatengaay a zazan nu di'tu / 真正知道神靈的路
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinacay 第一小段
ipabaway a di'tu malataw / 在天上的神 馬拉道
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
u nabalucuan niyam amilunguc / 我們虔誠祈求
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinacay 第一小段
ipabaway a di'tu dungi / 在天上的神 生命之神
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
a diputen tu pasepian tu ku bakibai / 時刻庇佑後代子孫
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinacay 第一小段
itini amin kami u binacadan ayza a demiad / 我們的族人今天都在這
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
pakay calay nu ditu amilitin / 藉由神絲牽引
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinacay 第一小段
tayni tu kami / 我們來到
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
apakatengil kisuwanan tu nipibetik niyam / 讓您聽見我們的祝禱
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinacay 第一小段
i lalangawan nu kakawsan lalangawan /祖先之地
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
milunguc a pasepi tu wawa amin / 為所有孩子祈福
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinacay 第一小段
u nabalucuan niyam a patahkal / 以誠摯的心準備好
han
(u kamu nu Hulam sa:語助詞)
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinacay 第一小段
ahemaw / 輕的
palaw / 祭、舞、演
dadiw / 唱
haymaw / 慢點、小心、漸漸
culil / 走 (misaculiculil /走來走去、makaculil / 走路、niculilan / 走過、culilan /走過的 )
sakatinusa 第二小段
pasepi / 祝福
binawlan 族群/眾人
calay / 線
tatengaay / 正式、真正
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinacay 第一小段
na pialai / 請你們接納
na kaluyaluy tu tani a mukan / 請你們一起來這裡共食
u nu malubicay ku sapibetik nu niyam / 我們以豐收之物祭拜天神
u nu malubicay ku sapibetik tu kamuwanan malawpesay / 以豐收之物慰祭死難的英雄
sakatinusa 第二小段
tuduan niyam ku sapibetik / 族人手指祭品
u nabalucuan a nizateng ku sapaculu / 用心念傳遞
u uzip ku sapapalaw nu niyam / 我們以舞表達生命
u dadiw ku sapaculu tu nika mabulah / 以歌唱傳遞思念
naitiyay i bangbangcalay muenengay a kakawsan / 聖潔之地的祖先們
na lungucen tu sikulen tu ku niyazu' nu niyam / 請求守護我們的部落
Lucius Allen
Lucius Allen (魯西斯·艾倫)
Lucius Allen nalecuhan i Kansas City, Kansas, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinusa 第二小段
sapakapah tu luma' niyam / 使我們家庭幸福
sapakapah tu taputahay nu mikuliyay a tademaw nu binacadan / 讓外出工作的族人都能平安
Lucius Allen
Lucius Allen (魯西斯·艾倫)
Lucius Allen i 1969 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 3, namapili’ tu nu Seattle SuperSonics putiput.
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinusa 第二小段
kanahatu cayayka yadah kuni patahkal ku sapibetik nu niyam / 雖然我們祭品不多
nika nabalucuan niyam a patahkal / 卻有我們誠摯的心意
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
nabalucu'an/ 真心誠意 (balucu' 心)
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinusa 第二小段
na katayni mukaen / 請你們來共享
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
diputen / 照顧
nipaluma-badetuh, badetoh
badetuh, badetoh
通脫木
(俗名：蓪草、通草、花草)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
sakatinusa 第二小段
na pialai / 請你們接受
nipaluma-badetuh, badetoh
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p214
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
pasepian / (sepi-夢、延伸為運氣、祝福)
tumesay / 滿的
nipaluma-badetuh, badetoh
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
masatekeday a sulit(單字)
kaluyaluy / 一起、一群
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
mizizaw / 拜訪 (izau ku labang mizizaw ci amaan.有客人來拜訪父親. )
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
masatekeday a sulit(單字)
sapaculu / 傳遞
Lubus-Mapalaway-milunguc
sakatinulu 第三小段
pakayakayan / （植物）要爬的地方
pakayakayay / 介紹人(pakayakayay ni Putal ci Amu. / Putal 幫 Amu 做媒的. ) kakuniza:ulic kakuniza:2018-cacay kakuniza:mapalaway
Lubus-Mapalaway-milunguc tu kapah
masatekeday a sulit(單字)
bangbangcalay / 聖潔美麗
taputahay / 外出的人
kanahatu / 既然如此
nikaydaan padipa’ ni Nuwa. “ 黃金文 ”
u nilecuhan i takuwan na i 1947 a mihcan i tini i sakul anyadu’an, lecuhan nanay u pakuyuc ku nikaudip nu lamu nu luma’ sa u malukay ku lalekalan nu nikaudip nu luma’, mahiday a nikaudip nu niyadu’, u nahemin sa henay ku sakinatusa anikalpacawaw nu kitakit i tawya, kyu inay’ ku kakanen nupay nya niyadu’ay, kyu sapakeda hatu ku wadiwawa, lecuhan ku lutungay katukuh i pinabayan paydang hatu icuecueda awcima ku mamusikul, pakedahan ku mahnabayay papidang i umaumahan, kyu malaluluh ku udip nu maku, nanuadiding hay nika balakiyan, katukuh i waluway ku mihcan aku caycaay katinengi.
katinengan
katukuh i waluay ku mihcan aku, patayda hantu i paisingan papicici’ muwala tu ba’tu i cebu nu maku, tusa a bulad kaku itida i padekuwan mudeku, makalakaku tuluway a bulad mudeku, kya taluma’ sa tu kaku namudeku sa, sipasubelid hatu kaku i ci bayiyan aku. u bayi tawku ku misimaway tu udip nu maku, nanutawya caay tu kaku piliyas tu bayi, katukuh ini katanektek tu ku udip isu sa, ku wama aku papakelid satu tu katalalan papapikan i takuwan, nanutaway maladay satu kami amaibayi papikan tu katalalan, sicabay sa kaku u bakiamin atu bayi.