cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qolu
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
kaput
kaput 同伴
u tatayna amin ku kaput nu maku. 我的同伴都是女生.
Qolu
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Hong Kong
tademaw (人口)
香港人口密度每年上升，根據2011年官方數據指出，香港人口密度全世界第3.
kaput
masakaputay 團體
masakaputay kuheni mapapaliw maluk. 他們的團體在工作上會互相換工.
Hong Kong
tademaw (人口)
香港自1950年代起推廣家庭計劃，提倡每個家庭供養兩名孩子，目的是想減少當時高企的生育率. 可是，於2013年，香港的出生率在全世界226個國家及地區中是最低——每1,000人中只有7.6個新生嬰孩.
Pibutingan
u sulit nu Hulam
順安部落
kaput
sakaput 結伴
aenem kami masakaput misakuli. 我們六個人結伴去賺錢.
Hong Kong
tademaw (人口)
Hong Kong katuud ku tademaw paymihcaan macakat, duduc tu 2011 a mihcaan patahkal tu nisulitan nu kanatal, Hong Kong kakatuud ku tademaw i kitakit u saka tulu.
Hong Kong makay 1950 a mihcaan malingatu patiyak tu misabalucu’ tu labu nu luma’, palekal tu paylabu a luma' pahabay tu tusa a wawa, misabalucu' maydih miwada’ tu ayzaay a kayadah nu nilecuhan. nika, i 2013 a mihcaan, Hong Kong nipilecuh i kitakit  226 a kanatal atu kakitizaan u saisasaay paycacay malebut a tademaw uyza dada’ 7.8 ku baluhay nilecuhan a wawa.
syakay(社會)
香港政府積極推動家庭關係、抗毒運動、教育改革、青少年發展、體育發展、長者服務、殘疾人士及精神科病人康復服務、社會企業以及就業服務，以及舒緩貧富懸殊.
Hong Kong a cenbu sakalah sa micuzuh tu misakikec tu labu nu luma', micukah tu ledek a kawaw, pasumad tu sapasubana', palahad tu masakapahay, palahad tu sadubaan, sapiedap tu masabalakiay, mapikihay a tademaw atu masingkiay a tdemaw miedap pasakapah, syakay a masakaputay a kusi atu miedapay tu sakakawawan, zuma satu micidekay pasusul tu pakuyucay kakitaan.
lalangawan (文化)
一位研究香港史學者稱：傳統華人家庭文化和價值觀念並未在現代香港社會消失. 另一位歷史學者則說：香港社會文化中之中西文化交流和融彙方面最重要是中國農工商傳統之價值和習尚，
ya cacay micekiway tu laylaya nu Hong Kong a tademawtu, sumamad Cung-huw a tademaw (華人) labu nu luma’ a lalangawan atu siacaay a nizatengan a caay i ayzaay a ziday nu Hong Kong malawpes ku syakay. uzuma cacay a tademaw micekiway tu laylay sakamu sa, Hong Kong a syakay lalangawan malalacal tu satipan a lalangawan atu masungaaytu u kahenulan sa u China malukay misiwbayay kasumamadad u siacaay atu siyangsiyangay,
與英國之教育制度、法律、會計、工程、護理、公共行政、辦公室管理等方面之價值、成規、和習慣之合流；合流造就香港經濟奇跡、和社會面貌之改變；目前雖然尚未見有高超之理論突破，但潛移默化之功，是可以期諸久遠.
itawya
(u kamu nu hulan sa :這時,當時,才,那時候)
Hong Kong
lalangawan (文化)
Ing-kou pasubanaay a lekec, hulic, misausiay, misanga’ay patizengay, padekuay, mikawaway tu kapulungan nu kanatal, pikawawan sakuwan a canancanan a siepucay, a kalekec, atu mananamay makakadum, makakadum mapatizeng ku Hong Kong kacekukan a sakikalisiw, msumad tu ku hekal nu syahuy, imahini kanahatu caay henay ka azih matabesiw ku nizateng, nika malilid masumad tu, taneng tahadauc ku nizateng.
香港大學前校長王賡武教授稱：「香港人可以在新型現代中國人的演化過程中充當一點催化劑的作用. ……特別行政區將有助於中國人吸取外部世界最有活力的文化，以新鮮的觀念豐富中國通俗文化. 香港及其他中國沿海華人會成為促進國家發展的重要力量. 」
Hong Kong talakaway a cacudadan a sasaydan ci Wang-i-uw (王賡武) cyawsuw, “Hong Kong a tademaw taneng i baluhay ayzaay a ziday China a tademaw tu kikasumadan pabuwahen tu.micidekay a since a kenis a maedap ku i Chinaay a tademaw misulup tu likutay a kitakit sipakengay a lalangawan, baluhay nizatengan yadahay tatungusay a lalangawan nu China. Hong Kong atu zumaay a China lilisay nu bayu Cung-huw a tademaw a mala u micuzuhay tu kanatal palahday tu kahenulan a icelang.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:China kakuniza:Sabak Tutuy
Pibutingan
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Pibutingan. u kasalumaluma’ nu Pibutingan sa, 370 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,056 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 225 ku tademaw, pakalatu 21%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 831 ku tademaw, pakalatu 79%.
u Pangcah a niyazu'
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 48%, Sakizaya 10%, Yuwatan(Bunun) 2%, Tayan(Tayal) 1%, Taluku(Truku) 1%, Puyuma 1%, zumazuma 3%.
u Pangcah a tademaw
u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah itini. u zuma a tademaw sa u Yuwatan u Tayan atu Taluku. yadah ku cidekay a tademaw itini mueneng
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
hinaliti'
u lucik (nu cudad a nipangangan;phragmites communis), u langaw sanay i lahad nuhekal tu nipanganga u lucik (common reed), i lanulanuan i tukus, i dugus nu buyu' atu i suemetay ku langaw nina lucik, mamin amin i kitakitay nu tunengay i akutih atu
Alonzo Bradley
10 bulad 16 demiad, 1953 a mihca, Alonzo Bradley, miunduay.
Sebastián Piñera
Sebastián Piñera
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Sebastián Piñera (Saypasetian．Piniyela 塞巴斯蒂安·皮涅拉), 12 bulad 1 demiad 1949 a mihca nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Chile ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihca 3 bulad 11 demiad.
u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu Spain a kamu：Miguel Juan Sebastián Piñera Echenique
u sulit tu ngangan nu Hulam a kamu：塞巴斯蒂安·皮涅拉
Pierre Nkurunziza
thumb|Pierre Nkurunziza, 2012|alt=President Nkurunziza of Burundi (6920275109) (cropped).jpg thumb|u hata nu Burundi|alt=Flag of Burundi.svg
Pierre Nkurunziza
12 bulad 18 demiad, Pierre Nkurunziza, u misingkiway. 1963 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Burundi ayza sa ci Pierre Nkurunziza, micakat a demiad sa i 2005 a mihca 4 bulad 26 demiad.
Zoran Milanović
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Zoran Milanović (Zuwalan．Milanuwuweci 佐蘭·米拉諾維奇), 10 bulad 30 demiad 1966 a mihca nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Croatia ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 2 bulad 19 demiad.
Pierre Nkurunziza
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:tademaw
Zoran Milanović
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:tademaw
Tjailjaking
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tjailjaking. u kasalumaluma’ nu Tjailjaking sa, 240 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 875 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 820 ku tademaw, pakalatu 94%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 55 ku tademaw, pakalatu 6%.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
lasic
(kamu nu hulam：分派)
lasic tu kawaw.
分派工作.
Tjaialev
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tjaialev. u kasalumaluma’ nu Tjaialev sa, 27 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 97 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 94 ku tademaw, pakalatu 97%.
Mohammed bin Salman
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Mohammed bin Salman (穆罕默德·本·沙爾曼) i Riyadh (利雅德) nu Saudi Arab.
Tjaialev
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  3 ku tademaw, pakalatu 3%.
u kasabinacadan, Paiwan 93%, Amis 2%, zumazuma 1%.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Mohammed bin Salman
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 8 a bulad 31 a demiad 1985 a mihcaan.
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Saudi Arab (沙烏地阿拉伯) ayza sa ci Mohammed bin Salman (穆罕默德·本·沙爾曼), micakat a demiad sa i 2017 a mihcaan 6 bulad 21 demiad.
Tungpu daigaz
thumb|350x350 px|Tungpu daigaz
u sulit nu Hulam
東埔部落
u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tungpu daigaz. u kasalumaluma’ nu Tungpu daigaz sa, 98 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 395 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 362 ku tademaw, pakalatu 92%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 87%, Taluku(Truku) 1%, Pangcha(Amis) 1%, Cou 1%, Paywan(Paiwan) 2%, Sejek(Seediq) 1%, zumazuma 1%.
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun)
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun)  kuyni, katuud ku  Yuwatan(Bunun)  itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Cou atu Paywan. inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw mueneng itini.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網
kakuniza:niyazu'
mitena’tu libung a imelang, Taywan u canan a kawawan ku sapasubana’ tu kitakit?
kakaliman:
libung a imelang, Taywan u canan a kawawan ku sapasubana’ tu kitakit?對抗冠狀病毒,台灣能教世界什麼事？
Alopal
thumb|Kaki
kakuniza:nipaluma
ngangan nu Puyuma-Patun
ngangan
Patun
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Pakwari
u sulit nu Hulam
八卦力部落
u siwkay nu niyazu’
i Miaoli a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Pakwari. u kasalumaluma’ nu Pakwari sa, 109 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 341 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 193 ku tademaw, pakalatu 57%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 148 ku tademaw, pakalatu 43%.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Ici Kamaya(Zheng Kai Ting)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
Lubas-Mapalaway-aazihen a cudad (nay20170924)
nipaluma-tabaku, tabuko
tabaku, tabako
菸草
(俗名：菸葉、煙葉、姻草、相思草)
Pakwari
u siwkay nu niyazu’
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 51%, Pangcha(Amis) 2%, Saysia(SaySiyat) 2%, Yuwatan(Bunun) 1%, Cou 1%.
palidas
balidas (Hulam a sulit: 山棕)
Pakwari
u Tayan(Tayal) a niyazu’
u Tayan(Tayal) a niyazu’ kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), u Saysia, inayi’ tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
nipaluma-tabaku, tabuko
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
palidas
alangawan nida/sakauzip a mulangaway (植物生長環境 ): madihinay nu kilang  a walu a lasubu a lidek nu buyu’.
Pakwari
u Sakizaya a tademaw
inayi’ ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
nipaluma-tabaku, tabuko
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p232
palidas
saka cacay a sapihicahi:ca (利用方式 1): kapah satangsuyan atu sasaasik atu sapacengceng sapibuting ku banuh.
nipaluma-tabaku, tabuko
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
palidas
saka tusa a sapihicahi:ca ( 利用方式2): mangaduway a liuc sapisanga’ tu saasik.
saka tulu a sapihicahi:ca (利用方式3): asu’ ka’nen tu dungec nu balidas.
Pakwari
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
palidas
thumb|Arenga engleri at [[Taywan|taiwan new taipei city]]
Pakwari
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Tjacupu
thumb|Dawu
Tjacupu
u sulit nu Hulam: 大竹/工作地部落
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tjacupu. u kasalumaluma’ nu Tjacupu sa, 48 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 116 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 104 ku tademaw, pakalatu 90%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 12 ku tademaw, pakalatu 10%.
原本此地約30戶的居民，因為南迴鐵路的開通，徵收了部分的土地，使那些村人遷往至加羅坂以及大武、金崙等地.
※目前被劃定為莫拉克颱風災後特定區域範圍(行政院莫拉克颱風災區劃定特定區域辦理情形，99年1月13日).
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 87%, Pangcah(Amis) 1%, Yuwatan(Bunun) 2%.
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis) atu Yuwatan(Bunun).
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
sapakuyucay
(u kamu nu hulan sa:貧窮的)
Tjacupu
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
tungus
u sulit nu hulam：屬於
sakayhekal
(u kamu nu hulan sa:環保)
Langas
Langas
u sulit nu Hulam: 拉加善部落 Langas niyazu'
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Langas. u kasalumaluma’ nu Langas sa, 136 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 342 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 304 ku tademaw, pakalatu 89%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 38 ku tademaw, pakalatu 11%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 68%, Yuwatan(Bunun) 18%, Paywan(Paiwan) 1%, Taluku(Truku) 1%, zumazuma 1%.
u Pangcah a niyazu'
u Pangcah a niyazu' kuyni, katuud ku Pangcah a tademaw itini mueneng, inayi' ku Sakizaya itini, uzuma a tademaw sa u Hulam. uyniyan a niyazu', i tebal nu bayu. u Taypinyang a bayu' i tebal. katuud ku mibutingay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay'i' ku Sakizaya itini mueneng. hakay izaw tu. cayka tineng kami. caay henay pasumad tu ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:Pangcah kakuniza:niyazu'
Htin Kyaw
thumb|ci Htin Kyaw|alt=President Htin Kyaw.jpg thumb|u hata nu Burma|alt=Flag of Myanmar.svg
Htin Kyaw
7 bulad 20 demiad, Htin Kyaw, u misingkiway. 1946 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Burma ayza sa ci Htin Kyaw, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 3 bulad 30 demiad.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:tademaw
liwliw
(kamu nu hulam：週遭，周圍)
liwasak sa ku damud i liwliw niya luma'. 那間家的周遭都是垃圾.
yadah ku damud i liwliw nu luma' nu makasicay. 懶惰的人住家週遭有很多的垃圾.
maliwliw
(kamu nu hulam：環繞)
maliwliw nu kilang ku luma' nu maku. 我的家被樹環繞著.
miliwliw
(kamu nu hulam：巡視)
miliwliw ku tumuk miazih tu niyazu'. 部落領袖巡視部落.
liwliwen
(kamu nu hulam：巡視)
liwliwen ku niyazu' miazih. 巡視部落.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Sayan Tiway Sayuen
Cang-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Cang
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Kling
thumb|300x300px|Heping
Kling
u sulit nu Hulam: 竹林部落
u siwkay nu niyazu'
i Taichung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kling. u kasalumaluma’ nu Kling sa, 154 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 368 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 135 ku tademaw, pakalatu 37%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 233 ku tademaw, pakalatu 63%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 35%, Pangcha(Amis) 2%, Paywan(Paiwan) 1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
malecaday
(kamu nu hulam：一樣的)
malecaday ku zikuc nu mita. malecaday ku zikuc nu mita.
我們的衣服是一樣的.
kakitaan
(u kamu nu hulan sa:富裕的)
Dopoh-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Dopoh
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
Alolong
thumb|Guangfu thumb|Amis postcard
Alolong
u sulit nu Hulam: 阿囉隆部落
u siwkay
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Alolong. u kasalumaluma’ nu Alolong sa, izaw ku 18 a luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 58 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, izaw ku 53 a tademaw, pakalatu 91%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 90%, zumazuma 2%. u niyazu' nu Pangcah, katuud ku Pangcah itini. u zuma a ingcumin caykatuud.
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini, caayka tuud, caay pasumad ku ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). u Pangcah cidekay a tademaw si207940, katukuh 2017-9.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pangcah kakuniza:Kalingku
pahabay
(kamu nu hulam：養育；餵養)
pahabay ci Pucu' tu tulakuk.
Pucu'在養雞.
mangelu' pahabay tu wawa.
養孩子很辛苦.
nayi'
(u kamu nu hulan sa:沒有,否定詞)
masatademaway a buting
kakiliman
縮圖 1962 a mihcaan i Sulian izaw ya cacay nu hitayay a balunga misulapay tu lalabu nu bayu nu Goba, mikawaway mikilimay tu bakudang a lacu, satu bahal maazih tu nu heni ya namakayzaay i Yatelans a masatademaway a buting.
nilaculan
ayza palatatenga' tu amin ku binawlan, tatenga' i sasa nu bayu izaw tu ku mahiniay a mauzipay.
nisilitan
kakuniza:Sabak Tutuy
ngangan nu Puyuma-Pinudalanan
ngangan
Pinudalanan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81Yuancumincu weiyuanhuy- Yuancumincu naayaway a ngangan pacudadan- Yuancumincu ngangan nu tademaw, dengtal Cengce tabakiay a cacudadan nu pikingkiwan tu misayuancumincuay a congsin
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
lalaculan
(kamu nu hulam：容器)
ngangan nu Puyuma-Pinudalanan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
lalaculan
u cungal ku lalaculan ni baki tu maacakay a daung.
ngangan nu Puyuma-Pinudalanan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
lalaculan
Baki用瓶子裝曬乾的樹豆.
ngangan nu Puyuma-Pinudalanan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan kakuniza:Puyuma
cu'detayki
(u kamu nu hulan sa:冷氣機)
pangizuan
(u kamu nu hulan sa:火車站)
bulaw
以發動戰爭為手段，實際上以佔有對方的領域、使其迫遷為目的；亦可延伸有遷移之意
bulaw sa ku Hulam tu Sakizaya a tademaw.
清兵就這樣對撒奇萊雅族人戰爭.
Félix Tshisekedi
縮圖|Félix Tshisekedi Félix Tshisekedi(菲利克斯·齊塞克迪)
Hrung
thumb|300x300px|Heping
Hrung
u sulit nu Hulam: 哈崙台部落
Félix Tshisekedi
Félix Tshisekedi
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Félix Tshisekedi, 1963 a mihcaan 6 a bulad 13 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Congo micuay atu kapulungan a kanatal (剛果民主共和國) ayza, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 2 bulad 6 demiad.
Hrung
u siwkay nu niyazu'
i Taichung a kuwan ku niyazu’ nu Hrung. u kasalumaluma’ nu Hrung sa, 231 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 553 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 230 ku tademaw, pakalatu 42%.
Félix Tshisekedi
u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu Hulam a kamu：菲利克斯·齊塞克迪
u sulit tu ngangan nu Sakizaya a kamu：Byelikese．Cisayketi
Hrung
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 38%, Pangcah(Amis) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 1%.
caykaw nu Sakizayaay a niyazu', u Tayal(Tayal) a niyazu' kuyni.
u Tayal(Tayal) sananay, cayay katalakaw ku uzip, sangulan ku tatayna, salengacay ku banges, mabana miadupay.
u Yincumin a tademaw tu, u Tayal a cidekay duut ku tademaw. u luma' nu Tayal i buyubuyuan.
u Tayan(Tayal) a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網
Tiway Sayiun
u siwkay niza (簡介)
002 ama & koli|frameless|474x474px|right|alt=kulitan ni Yiyang Sayiun Tiway Sayuen (1931.10.1-2003.9.24), u ngangan nu Hulam sa ci 李來旺, na i 1996.8.24 misumad tatiku ku Sakizaya a ngangan ci Tiway Sayiun (帝瓦伊撒耘). wawa niza sa pulung pasumad tuway. nay i ka Lipunay a demad, si Lipun a ngangan ciniza 木原武一, napangangan ku saydang niza. nalecuhan i Kilayking(花蓮縣) Sou-feng-siang(壽豐鄉) Ciwidiyan niyazu'. u Sakizaya a cidekay. siwa ku mihca, tayza micudad nu ka Lipunan a cacudadan. 25 ku mihcaan mala tu saydan. 27 ku mihca macakat tu mala sasaydan(校長) tu. u sasaayaway a sasaydan nu yincumin. namisasaydan i Ciwidiyan(水璉),Lisan(立山), Ruysi(瑞西), Sywlin(秀林), Yuemei(月眉), Tapalung(太巴塱)(Peifu北富) a cacudadan. matenes ku kawaw niza, mamikuwan tu saydan 39 a mihcaan. 1994 a mihcaan, pasumad ku ngangan nu Peifu cacudadan ta Tapalung, u saayaway pangangan nu yincuminay a cacudadan. 1996 a mihcaan, pasumad ku ngangan niza tu nu Sakizayaay.
1990 a mihcaan 7 a bulad 30 a demiad, misaupu ku Sakizaya a tademaw misalisin i Takubuwan, pakan tu Sakizaya a tuas, namingayaw mapatay i 1878 a mihcaan Takubuwan Lais sananay. midebung ku Cingping, sisa sakalawpes tu ku Sakizaya, inayi’nayi’ tu ku nasulitan atu nazipaan(歷史) nu Sakizaya. nazikuzan patizeng ciniza ku kamu nu Sakizaya, misulit tu Sakizaya a cudad atu lalangawan. saicel ciniza apatizeng ku ngangan nu Sakizaya. namabelec ciniza sepat a mihcaan, patizeng tu ku Sakizaya a cidekay(binacadan).
lalumaan (家人)
acawana: Uul Taywawn (Kenuy niyazu’), wawama: Tuku Tiway o Sayiun atu Yiyang Tiway o Sayiun, ina: Sela Aniw, ama: Tuku Tiway, midiputay a wina: Lengus Tiway, bakima: Kalang Tuku o Sayiuni, Kulihuysin Tuku o Sayiun, Bakah Tuku o Sayiun、Taywan Yiyang o Sayiun, Kilang Yiyang o Sayiun, kadabu: Lisin Cudad (acawa ni Tuku), Hong Mansan(acawa ni Yiyang), sipitu ku calekakaan.
ngatu cacayː pitekaan nu kawaw
nasulitan ni Lisin Cudad, namibelih ni Chen Yulan
nikauzip nu maku a makalitemuh ci nizaan tada u kazahkezan, mapawpaway tahkal i balucu’, tini i kasaluimeng nina cah nayay ku pahezekan.
i lilies nu sauwac nu Sintian a niyazu’, salangdaw sa ku lutuk, tanu balu sa tu takuliyaway a balu. i lalud sabahebahel sa ku ayam. pinapinaay a badakuwang mibalakas i sauwac, tatusaay a wawa aku mueneng i sakapitu a tundud nu luma’ i sasingalan matatawa, pacekcek sa i sasa miazih, mituzu’ a pasakamu i takuwan, caay ka hamin ku sasakamuen nu maku tu limulak nu balucu’. i tawya a mihca, sakakaay a wawa nu maku ci Kayang enemay ku mihcaan niza, sakatusa a wawa ci Kuli sepatay ku mihcaan niza, i balucu’ nu maku kuhni ,u kasaetiman u kanamuhan naku a kilay.
sandeb satu, salabi sa nayi’ ku tekiteki’, sakalawlawan ku piazih tu canacanan, miazih dada’ tu asu’ nubi’ nuheni, itawya a manengi l masamata kaku. micekul tu bihid nuhni mabi’, tada salungan azihen. 2002﹙91﹚a mihcaan, sakakaay a wawa nu maku kalaimelang, atu canan a kawaw, pacena’ miliyas tuyza i Sintian a luma’, atu miliyas tu kawaw i Taybak taluma’ sa tayni i niyazu’ misakakawaw.
mananamay takuwan a maninaay atu cabay, mabiyalaw tu piliyas nu maku, mizateng kaku, anu naynayi’ tu ku canan nu maku, anu izaw tu ku luma’, anu tanektek tu a kapah ku uzip nu wawa.., cay katinengan, cacay henay a mihca milihiza tu ama niyam, misaydang ci Tiway Sayiun pahezek napapelu mapatay tu, wini sa u kabiyalawan naku atu pulung nu binacadan, u nikataluma’ nu maku itawya sa, malecad u pataliayaway pazazan nu nayay mazih. nanu tawya katukuh ayza pitu tu a mihcaan, caay kapahay limulakay a luma’ dada’, izaw henay ku namalawpesay tu mihcaan a binacadan- sakizaya, nayi’ tu ku mikikakaay tu mahiniay.
makulahay tu a micudadan tatipelok i takal, wiza sa u nacudadan ni sasaydang﹙Tiway Sayiun﹚. inacadad naming mapazeng i takal, malecad u makabaatay a nipatayni, malecad u sadingsing sakalaluman. kapah ku nalimaan a cadad, malecad u miinsacan kakapah macudad i makulahay tu a tatipeluk, yu miasip kaku sa mahiza u makaazihay tu kanuneng niza micudad, malecad u nazikuzan muculil a nasazipa’an. ayza kaku atu ci Tuku﹙sakakaay a wawa ni Tiway Sayiun﹚haymaw han niyam milusimet ku nacudadan niza, u ngelu’ milusimet caay ka hamin ku kamu, saliyaliyaw han a miazih ku nacudadan niza, makek  talalusa’ ku balucu’ aku, unika sikaz, unika bulah, unika kek hakiza kaliyuhan tu. patatenga’ kaku, i nikauzip nu maku masasukazih ci nizaan sa u tadakalimulakan, sakapahan naku ku balucu caay pasikul pabesuc han ku culil.
i naayaw, piazih nu maku tu binacadan atu niyazu’ay a tademaw, caay ka ba’ket ku nipizateng, i tuseay a yancumin kaku,kapah lihalay ku nikauzip nu maku. kataluma’an nu maku a mihca i niyazu’, madimukus ku pililid ni misaydang takuwan, naumaliyuhay tu kawaw katukuh i katineng misaicelang tu kawaw, sadakadakay ku binacadan i tuse atu baeket nu uzip i siyakay, macuzuh kaku a masazuma mabalic ku nikauzip. sazikuzay a mihca niza a mauzip, caay ka hacica ku demiad milihiza cinizaan, mapawacay nu maku ku namuh niza tu binacadan atu dihi niza tu katuuday, hakay maliyuh、ciniza tu pibuhat niza tu panan nu laylay nu binacadan, mapauzip niza ku malecaday i takuwan u cudetay tu a adingu. yu talaayaw kaku atu ci tuku pangangan tu sakizaya sa, yu mangelu’ nayay tu ku icelang sa, mazateng nu maku u sakakaay niza a kadabu kaku atu mazateng aku ku pidiput niza. u namuh atu wayway niza, i uzip nu maku tada u kasatiman a kawaw.
u picudad nu maku tuyni sa, u mikilimay, masawantan tu pasayca ku culil niyam, atu mingaay tu cayay kaazih a duka, pacakat henay i kitaan a miazih micekul tu kitakit. cayay ka pahezek ku kakangelu’an, kaliyuhan, mitena’ay tu kawaw, u mahiniay sa u sakaicelang niyam, adasay u ngelu’ nu kawaw tu sakibinacadan, makadungdung tu pabekbek nu tau, maleku ku nabalucu’an nu misaydang, malalid a mulekal ku binacadan ita, mapaedil ku ngangan nu nababalaki.
ayza a mihca, cecay bataan izaw ku tulu a mihcaan nu wawa aku kilay, tanuhtuh ku uip niza ayza, u kataluma niyam miteka a patizeng tu laylay nu sakizaya, namakayni i nipabalucu’ nu wawa, mapabalucu’ kaku, tatenga’ u kapahay tu ku kataluma’ aku. i nizateng aku uyza henay ililisay nu sauwac a wawa kuheni, kanamuhan naku a wawa, u pabalucu’ay kamu i takuwan tu sakaicelang nu maku a taayaw ku culil.
ngatu cacayː micumud tayza i kilay a enal
nasulitan ni Lisin Cudad, namibelih ni Chen Yulan
caay kau lecuh balaki imelang patay a dada’ haw, namizateng tu kisu, izaw henay ku mitesekay a sakauzip？
i umaumahan nu kalinku, zazan sakatabuyu’ u pinanaman nu tatuluay a wawa aku ci kilay, ci Balah  muculil itiza, kakatekuhan nu zazan sa u enal nu kilay, inakilay usinganganay i tawya a niyazu’ takubuwan hananay, ayaw nu pinapina malebut a mihca itiza mauzip ku sakizaya a tademaw. itizaay a lala’ tusa bataan mihca mitutuy a pauzip i takuwan, imahiza masakapah heney kaku, laliw han naku milalaba’ ku nizateng, mahini misamula’ henay ku masakapahay a nizateng, caay pizateng tu babalaki, nayi’ tu ku wantan a mauzip, itawya a mazateng ku babalaki, zikuz tunu cacay bataan izaw ku lima mihca muliyaw a taluma’ ku nieneng, micapi tu niyazu’ sikaz sa ku nizateng, caay katinengan ku kabalic nu maku, maliyas tu nu maku ku nu Taypak a sakauzip,mitamuzung tu nu binacadan ita a kawaw, misuayaw henay tu mata nu tau, laluma’an, cabay mikuli a piazih, mahiza sa u mungangaway tu ku nizateng aku, zayhan cima kaku, malatalaw kaku, mapacekil kaku nu katalawan a sinpi, mangelu’ ku wawa kabi’ satu, zateng sa kaku a pabaliw u mahiniay ku kakaydihan niyam？
「katuuday matinengay sitangahay a tademaw matabihkud ku canan a kawaw sakanayay tu ku wantan tu nikauip, uzuma sa anu kapah tu ku nikauip aku『anu kakitaan tu kaku』yu mauzip henay nayay ku nazikuzan tu kasenengan.」
tengil tu kamuniza mahiza nayay ku angil, maydih kaku misakamu nika caay katahal ku sasakamuen naku. u lalum tu kainayay nu wama pasayzaen niza i katineng manamuh madihi tu tademademaw, mahiniay a kawaw caay ku mamadayum, wini u lalid hananay a midapu madihi tu binacadan, nanu itawyatawyaay a taneng, u mitebingay mibuhat tu nu zikuz a kawaw, wini sa u nipacekil pabalucu’ ni ama niza ci misaydang. caay kapapina ku mauzipay i balucu’ nu wawa a babalaki, ci ama niza mauzip i balucu’ niza, halukaku mahiza.
bahal mazateng nu maku, nabalucu’an naku sikul han mipaengaw, micekul tu namikitinan itawya a mihca a wawa, nayay ku talaw misadubaduba’ matatawa itini i enal nu kilay, u luma’ niyam kuyni. enal nu kilay sepat bataan izaw ku tusa a naniyazuan nu pangcah, itini a milihiza caay pangiha’ caay pangangan ku sakizaya, cecay lasubu izaw ku piapina a mihca madadapu maaedap a siluma’ i tini, payniyazu’ katinengan ku pilakalak nu sakizaya a tademaw, pilihiza nu maku tu misaydang mitengil tu laylay nu payniyazu’, matapal nu maku ku hatizaay a tenes labades a mangelu’ku uzip a milihiza tu zuma a binacadan, malecad sa u kacacubelis nu itawyaay a tademaw ayza a mauzip, matineng tu kaku tu imataay nu misaydang a binacadan ita, ibalucu’ niza sasaetim sa a madihi tu kakawaw nu takubuan itawya, midungdung tu adada makelap ku heci nu uzip misamsam tu tumuk ci kumud pazikan, yu mahiza mulaliw tu ku binacadan ita malupisak mikilim tu sakauip, sademiamiad sa tu mizateng tu kilay…sakalecalecadan sa u matengilay nu maku ku ngiha’ nu nababalaki.
u kamu niza (名言)
2000: sakamu sa ku kakawsan "u canan ku kawaw nu misu?", patubeli kaku sa "
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考來源)ː
台灣文學獎-親親小奇萊
原住民族語教材-第1階、第2階
天下雜誌-找回故鄉的名字
光華雜誌-第一位原住民校長
阿美族群諺語
Ana Brnabić
縮圖|Ana Brnabić
Tiway Sayiun
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考來源)ː
原住民名人堂 - 歷史人物 - 撒奇萊雅族-阿美族之父-李來旺
Ana Brnabić
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Ana Brnabić (安娜·布納比奇) i Belgrade (貝爾格勒) nu Serbia (塞爾維亞).
Tiway Sayiun
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考來源)ː
縱谷傳奇撒奇萊雅族重建之歌
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
帝瓦伊撒耘
Ana Brnabić
u siwkay niza(簡介)
pahezekay niza i tabakiay a cacudadan nu Hull (University of Hull 赫爾大學大學).
Tiway Sayiun
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
撒奇萊雅族
撒奇萊雅語
撒奇萊雅語音系
庫巴之火：回憶帝瓦伊．撒耘校長的哲言
撒奇萊雅族語學習手冊第1階
第二屆阿美族歷史文化暨故帝瓦伊．撒耘(李來旺)校長紀念學術研討會
南島福爾摩沙報導-帝瓦伊撒耘
masumadtu ku Wikipayke a ngangan nu Sakizaya i 2019.1.26 4:56
Mauli hananay a binacadan Haka a lukiyaw
nilacul
Palamal (火神祭)
u lisin nu Sakidaya tu palamal hananay, nanu kasumamadan kalingatuwan nu tuas nu Sakidaya sa, malingatu tu a silisin tu palamal hananay a lisin, katukuh ayda caay henay kaputun, i dawya dada’ i kalawpesan nu nyadu’ nu Sakidaya pahanhan, katukuh ayda sa anu hacica ku tenes nu nadipa’an nu Sakidaya hatida tu kutenes nina lisin tuyniyan.
Mauli hananay a binacadan Haka a lukiyaw
u Haka a lukiyaw hananay i Niwsilan masa Mauliay a tademaw makay lalangawan nuheni a lukiyaw. itini Taypinyan a kakititaan, pasu Tungcia hungti a kitakit, Tasiti a subal atu Samuya a kitakit idaw amin ku adidiay caay kalecad a Haka a lukiyaw.
Palamal (火神祭)
kya silisin tu mahiniyay
u kakalingatuwan nina lisin tuyniyan, namakayni i nikasumad nu demiad kyalu, (kasumamadan u mapalaway ku duducen nu tuas) u tuas nu sakidaya tada uni kaluk tu umah, ku sakaudip nu tuas i tawya, anu masumad ku langaw nu nikalukan sa, mitulun tu ku mapalaway tu paudipay, malingatu tu patungus tu tuas, hani pitengil hantu tu paudipay anu mahica ku kakawaw, patukil satu ku mapalaway tu nakamuwan nu Paudipay, (a situngus kamu tu palamal hananay a lisin )satu ku kamu nu paudipay, kyusa u lisin tuyniyan u Palamal hananay u nakamuwan tu nu paudipay kyu a silisin tuyni u palamal hananay, makatukuh ayda caay piales ku teluc nu Sakidaya tu palamal hananay.
sasulitan
(u kamu nu hulan sa:分鐘)
Cipawkan
thumb|Hualien
Palamal (火神祭)
sayaway a nipalamal.
tu kasuy anu a palamal sa silacen ku nilangec namu i aayaw nu babetikan patata tu paudipay atu tuas, maminsa patakidi tu takid tumesen nuepah tu miawawyi tu paudipay atu tuas patayni inipatungus tu taheka, mamin satu mukan ku paudipay atu Tuas sa pataydan i papalamalan ku nipatata tu nilangecan, hamihaminen pa tayda mu tuduh , u tungus tuni pa tungus tu
Mauli hananay a binacadan Haka a lukiyaw
namakay Hawai atu Polinisiya. Haka a lukiyaw u nisaungayan, mideladela, ngiha atu dadiw u mapulungay a lukiyaw.
Palamal (火神祭)
sayaway a nipalamal.
Lamal a Paudipay, mamin pa tungus sa tuduh hatu ku kasuy atu sapatata , a caay pa liwani,tuduhan musaabu kya u tatenga’ay ani palamal.
unika lawpes nu nyadu’
u saka lawpes nu nyadu’ nu sakidaya nama kaycuwa, namakayni tu kyai i ni pahanhan palamal nu nyadu’,nikacayan pi tengil caay pi duduc tu nakamuwa nu paudipay(acay kyanca pay mihmihcan palamal)sa nanay anipi tulun tu nyadu’ kyusa ma pacpac nu sapihpih nu paudipay, bihbih hatu nu bali ku nyado nu Takubuwan, kyu malawlawpes tuway, sakamu satu ku mapalaway i taway, (tadaw nikacaayan tu pitengil ku Takubuwa a binacadan tu namakayniyay i Paudipay a kamu,) saan i tawya, sakamu sa ku tuassa (caay kawni kacaay nu Paudipay patukil unika caay henay katukuhi ku demiad)saan ku tuas, i balucu’en ita kina kamu tuyniyan,
matalaw tu phanhan
makadateng tu ku aydaay a binacadan tina nakamuwan nu Paudipay, ma talawtu pa hanhan mi Palamal tu mihmihcan ,kyu sa mihmihcan satu palamal ku nyadu’ ,anu caay kahidasa i tawan a pacpacennu paudipay kunyadu’. caay kawni pi pacpac a caay, u sapasu bana’henay tu nyadu atu adiwawai acaay kyahaw pasubana’ mu nanam tuheniyan, kya ama dadutudutus ku lalangawen nunyadu’.kyu u lisin nu binacadan tu palamal na nanay a caay kita pa hanhan tu mihmihcan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Nuwatan o Kumud kakuniza:saydan atu micudaday 2018
Mauli hananay a binacadan Haka a lukiyaw
u sakasaan musalukiyaw paadih, pasubalakas, palimulakay tu tayniay nu labang ku sakasaan, u nika hini sa mahizaay micidekay sakasenengan sapaadih tu katuuday atu niyadu’ay masaupuay a kakawaw sa, ayda satu, u sayadahay ku matinengay sa u Niwsilan a kitakitay mimaliay mamin lumeniay, i ayaw nu sakadademec paadih tu Haka a lukiyaaw hananay kuyni.”Ka Mate!”
i syakay sawsawni nikaadihan a Haka a lukiyaw nanu tatama a tademaw kuni mapalaway, ancaay sa i nu dikudan nu tatama ku tatayna micalataw.
sakay lalangawan a kamu, u tatayna hananay matineng pabulilah tu mata ”u kamu nu Mauli sa pangangan pukana kuyza”, i tini i Haka mapalaway i capi paini sakapahay a kakitidaan.
yadah ku midikecay tu sangayaw, midipu tu tapiingan, u saka idaw nuheni, u sapacaka tu mapalaway nu katanektek, u duma sa idaw tu ku adidiay a Haka a lukyaw au tatayna paadihay, mahida u sakasi nganganay ”Ka Panapana”, micitek kunu wawaay a nipaadihan.
nu saayaway tatangahay
itini i Mauli nakamuwan idaw ku cilal a Ra, tutusa ku acawa nida, saka i laluday sa ci Hine-raumati atu kasienawan sa ci Hine-takurua.
u sakalingatu nu lukiyaw sa, nau laluday a acawa sika nilecuhan a tatama a wawa sapaini ci Ra, sipanganganhan sa ci Tannalu “Tanerore”, paadihan ni Tannalu “Tanarore” ci ina nida tu lukiyaw, sisa sakasilacul tunu aydaay Haka a lukiyaw.
palang
縮圖|palang(老鷹) litep(老鷹)
Mauli hananay a binacadan Haka a lukiyaw
u Mauli hananay a lukiyaw nu cacayay a wayway, nu saicelangan tu lima tungusay nu laluday a demiad nikaadihan sakamilmilan a piyat, u duma sa mamin musalukiyaw sa, misalukiyaway sipatahekal satanayu’ nuheni ku sema, tungusay u malaadaay nipadayan, nu dikudan sa militabalan a tangah sa, sipacaithan i teluc nu deku a wayway.
palang
palang(老鷹) litep(老鷹)
【學名】：老鷹
Mauli hananay a binacadan Haka a lukiyaw
kasakiduma
palang
palang(老鷹) litep(老鷹)
mitesekay a ngangan：Accipiter virgatus
Mauli hananay a binacadan Haka a lukiyaw
hidaen nu Mauli hananay a tademaw nika silsilan, Haka a lukiyaw itaneng tu pasasiduma:
Whakatu waewae
Cipawkan
satangahan
niyazu’ nu Cipawkan i Kalingku. u sulit nu Hulam: 吉寶干/德安部落
palang
palang(老鷹) litep(老鷹)
Igu a ngangan： eagle
pitapal
(kamu nu hulam：去觀察)
palang
palang(老鷹) litep(老鷹)
界：動物界 Animalia
mapawacay
u zuma a kamu
u kamu nu hulam：承認
Mauli hananay a binacadan Haka a lukiyaw
Tutu ngarahu
palang
palang(老鷹) litep(老鷹)
門：脊索動物門 Chordata
Cipawkan
Cipawkan
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Cipawkan. u kasalumaluma’ nu Cipawkan sa, 2,448 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 6,662 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,051 ku tademaw, pakalatu 16%.
palang
palang(老鷹) litep(老鷹)
sacumud (門)：sacumud damiay aadupan (軟體動物門) Mollusca
綱：鳥綱 Aves
Mauli hananay a binacadan Haka a lukiyaw
Haka tparahi-uyda sa u lisin sapaadih haw tu Haka hananay, cayay pidikec tu sangayaw, i mahini a ziday sakanamuhan minanam ku aydaay a  Haka a wayway.
palang
palang(老鷹) litep(老鷹)
uzip (綱)：uzip ayam (鳥綱) Gastropoda
Mauli hananay a binacadan Haka a lukiyaw
Manawa wera Haka-hida saan u lisin nu mabelecay atu idaway makay i mapadayay a kakititaan kuni kahidaan, cayay sidikec tu sangayaw, nayi’ ku balucu’ milacul tu sakaayaw nu wayway.
Cipawkan
Cipawkan
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 5,611 ku tademaw, pakalatu 84%.
pitapal
mahiza ku pitapal nu maku.
palang
palang(老鷹) litep(老鷹)
目：鷹形目 Accipitriformes
cumud
(kamu nu hulam：入；進)
pitapal
我的觀察是這樣.
cumud
cumud tu baluhay luma'.
入新房.
palang
palang(老鷹) litep(老鷹)
mata (目)：mata sunxing (隼形目) Architaenioglossa
科：鷹科 Accipitridae
sapamataan (科)：sapamataan palang (鷹科) Viviparidaesakabenis
老鷹的種類有很多，例如：大斑鷲、禿鷹、黑鳶等.
palang nu sakakenis han yadah, tinaku sa: da-ban-jiu, tuying,hei-yuan.
鷹的類別很多，隼、鷹、鵟、鷲、雕等等，都屬於鷹類，在每個類別里又包括很多種.
palang nu sakakenis han yadah, sun, ying, kuang, jiu, diao, u palang namin ku sausi, ilabu nunika babenisan yadahaca kuni ka babenisan.
musakamu tu palag a kawaw (老鷹概述)
鷹科是一個成員非常複雜的科，我們所熟悉的猛禽如鷹、雕、鷂、鵟和舊大陸兀鷲都是鷹科的成員.