cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kuke a tademaw
nilaculan
總人口3000萬，主要分佈在土耳其、敘利亞、伊拉克、伊朗四國境內，有少數分佈在亞塞拜然和亞美尼亞、歐俄南部、以色列等地，在中東是人口僅次於阿拉伯、土耳其和波斯的第四大民族，同時是全世界沒有國家的民族中人口最多的. 縮圖|udaduducen tu sakasiwanat maudip Kute a binacadan u icungtungay a tademaw aydaay sa tenesay a binacadan, tusamalebut tu kumihcaan katukuh ayda sa itini tu i kutesetan a buyu’buyu’an ku kitidaan a musaungay, u pahutin ku kawaw nu heni atu hida uhitay ku nikaudip, nudukudasa saahebal sa pakaynien i liwliw nu kakitidaan a mubuwah,capi nu ayda a mihcaan maydih patideng tu nu heni a kanatal , nika sawsawni puluan bu tulci, siliya, yilake a kanatal apenecan, alahican idaw ku kavalilaw tu masasu ada atademaw , duma mikuliay nu sihang a kanatal palu sakatalawan a tademaw han..
si-fuwan a nalimaan a tu si-yang a mikulitay
u nalimaan nu Oco tu namekan a cudad unu ayaway nu i-se-li atu nu kasumamadanay miduduc tu ayway dipas nu batu, makakilul tu naayaway nu kasumamadan tuluay a se-ci. Nika, kina kahenulan a nanulangaw caay kasasulitin kuyni, i kitidaan nu Oco anu idaw tu ku tademaw kanca sinadipaan aca, idaw ku naliwanan tu nituktukan, u misa kazalian a tuud atu nipatideng tu tabakiay a ba’tu nipasilu tu mahicahicaay a nalimaan.
Kuke a tademaw
nilaculan
庫德族是中東地區現存最古老的民族，兩千多年來一直都在庫德斯坦的山區活動，過去都過著遊牧或者僱傭兵的生活，後來不斷向周邊地區擴散，近年來庫德族已有獨立建國的聲浪，但屢屢遭受土耳其、敘利亞、伊拉克等國的壓迫，偶有極端獨立分子激烈衝突，部分工人黨成員還被西方國家列為恐怖份子.
si-fuwan a nalimaan a tu si-yang a mikulitay
歐洲藝術的書面歷史通常以古以色列和愛琴文明的藝術為起點 ，可追溯到西元前3世紀. 不過，與這些重要文化無直接關聯的是，歐洲各地只要有人類足跡，就會留下雕刻、裝飾文物和巨大立石等標誌的各種藝術形式.
Kuke a tademaw
nilaculan
Itini i hahuyceasate a nikuwanan nu siliya, kute a binacada a dikuc, ulisin atu kute ani patahekal tu cudad mausaw haminen apuluan; kyu u tulci kinapana maydih palekal masasuada tu tanuidang sa tu,
si-fuwan a nalimaan a tu si-yang a mikulitay
古典藝術在中世紀時，對部分地區而言似乎僅存於遙遠的記憶中，到了文藝復興時期重新發揮影響，接著在巴洛克時期經歷了一段被某些早期藝術史學家視為「衰敗 」的時期，到新古典主義時期又以一種精緻形式重新出現，在後現代主義時期重生.
malineng henay ku kitakit
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
Kuke a tademaw
nilaculan
在哈菲茲·阿薩德治下的敘利亞，庫德民族服飾、節日與庫德語出版物遭到了全面禁止；而土耳其亦數次血腥鎮壓了庫德起義.
si-fuwan a nalimaan a tu si-yang a mikulitay
nu maytebanay a se-ci sa unu kasumamadan a nalimaan hen, u masadumaay a kitidanay sa yu mahida ibaat kya ku nidatengan dada, katukuh mapalatit a misabaluhay palekalay tu naliman a misulit tu cudad, kilul satu ku pa-lo-ke namakakayda i sasayaway yumahida hina mipulacay palakabi tu namisulitay atu nalimaan namekanay, katukuh tu misabaluhay paliyung tu malumanay nu sumamadanay a namekan misulid mikulid atu salungayay a patahkal, i nadikudan tu nu kasumamadan masabaluhay tu tahkal.
malineng henay ku kitakit
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:kagak kakuniza:2018-cacay
Kuke a tademaw
nilaculan
1991 “akute” nuayawan a mihcaan, akamu u sakaedengan nu tualci, kute hida hantu “buyu’ay atademaw kani pangangan.
1991年之前，「庫德」一詞本身即是土耳其國內的禁忌，庫德族只能以「山地土耳其人」自稱.
Nikuwanan nu satamu nu yilakepasayda i kute a binacadan mangaleb ku pisawacu, nakakyni palekal tu nu “alapu sa” ahulic, i yilaku katuud ku kute abinacadan haminen amubahbah patayda i yilang, anu caay sa kasenunhan mupatay.
在薩達姆治下的伊拉克對庫德族的迫害達到了高潮，因其掀起的「阿拉伯化」政策，伊拉克許多庫德族被驅逐到伊朗，或直接被殺害.
u mikingliway nu kute a binacadan udip itawya kuwanan nu yilang italakaway a enal miti a tademaw ku kakawsan sa,
主流學者甚至庫德族自己都認為當年統治伊朗高原的米底人便是其的祖先的主體.
si-fuwan a nalimaan a tu si-yang a mikulitay
在19世紀之前，基督教會對歐洲藝術影響重大，教會的委託包括建築、繪畫和雕塑，為藝術家主要的作品來源，此期間的藝術史很大程度反映了教會歷史.
Kuke a tademaw
nilaculan
Pulung nu mihcaan enem ay asiki, miti makuwan nu puseti lusetati, miti atademaw atu puse a tademaw malalamel mala aydaay nu kute a binacadan.
公元前6世紀中期，米底被波斯帝國居魯士大帝征服，米底人與波斯人的融合形成了今日的庫德族.
si-fuwan a nalimaan a tu si-yang a mikulitay
ayaw nu sabaw siwa a se-ci, u kiwkay nu ciwlu sakay nalimaan u satabakiay mapalatit ku Oco, u kiykay pasu mikilin tu mamisanga tu luma’, mikulid atu mituktuk, u sakahenulan nu nalimaan ku mahiniay a tuud, namahida satu u nalimaanay tabaki ku nikababelih tiya namekan nu kiykay.
在同一時期，人們目光重新放到與宗教無關的英雄和女英雄、神和女神的神話故事、大戰和奇異生物. 過去200年的大多數藝術作品大都未提及宗教，通常根本沒有特定的意識形態，但藝術往往受到政治問題的影響，無論是反映贊助者還是藝術家本身的關注.
yu mahida malecaleca hen, masatatamay atu masatatanay u mata nu tademaw nipiadah caay kasasutungus tu   kiwkay, u kunku nu paudipay unu paudipay atu nu tataynan a paudipay, malpacaway atu micidekay a tuud.i naaya tusa a lasubu nu mihca yadah ku tuud nu nalimaan nayay ku pangihaay tu kiwkay,u mahiniay nai’ku situdung tu tatudung caay kalecadlecad ku kawaw nu daten, nika mapalatit ku nalimaan nu misacen-ciay a kawaw, anu mahicahica ku patukuhay nu nipadang sa nuudip tu mikucungay ku situngun.
Kuke a tademaw
nilaculan
庫德族生活的地區於公元前4世紀末期至公元7世紀先後被塞琉古王朝、安息帝國、羅馬帝國、薩珊波斯、東羅馬帝國征服並統治，期間庫德族並未能夠建立屬於自己的大一統政權，而是不斷地被強族征服，而處於從屬的地位.
si-fuwan a nalimaan a tu si-yang a mikulitay
歐洲藝術被劃分為多個風格時期，歷史上不同地區蓬勃發展的風格有別，但會相互重疊. 大致分為古典、拜占庭、中世紀、哥德式、文藝復興、巴洛克、洛可可、新古典、現代、後現代和新歐洲繪畫.
mababesien ku yadahay hen salunganay a nalimaan nu Oco, caayay kalecad ku kitidaan nu sapalahet caay kalecad ku salungan sakay namekan, nika matatungduh ku litemuh. u nikababesi sa idaw ku kasumamadan a tuud, naayaway a kitidaan, paytebanay nu kasumamadan seci, u madicenay a nisangan tu luma’, palekal tu nalimaan a sulid tu cudad, salungayay a nisangan tu tuud, nu nalimaan a nisangan tu masadumaay u salungan a kazali, nisabaluhay a nipalekal tu masadumaay a nalimaan, nu aydaay a ze-tay, nu nadidutan a zitay atu baluhay a Oco nu mikulitay. kakuniza:Hana Ating
Kuke a tademaw
nilaculan
公元7世紀晚期，新興的阿拉伯人橫掃西亞，庫德族所在地區再次被征服，這次征服伴隨著武力掃蕩而來的是高壓的伊斯蘭化，於是庫德 族在阿拉伯征服後開始信奉伊斯蘭教.
alapu a kanatal nu dikuda malengat, telaymu a tademaw patideng sat u payi, tawya sa 945 amihcaan katukuh 1055 amihcaan kuwanan nu yilang nu tipan atu yilake mamin.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Uuy411110
kalitang
thumb|kalitang
u zuma a kamu:
nu Hulam:花生
nu Amilika:peanut
nu Zipun:ラッカセイ
iluc
iluc (Hulam a kamu: 嫩枝；後代子孫)
u adidi’ay atu ngazuay a kikul i kilang atu lutuk.
u wawa ku ilucilucam nu tademaw.
kakuniza:LamiHung
Lo-ma
按城市範圍內的人口計算，羅馬是義大利人口最多的城市，面積範圍約1,285平方公里（496.1平方英里），市區人口約2,860,009人，其都會區範圍人口總計約4,355,725人. 是歐盟人口第三多的城市.
asip han ku maylabuay a tademaw nu ancen a kenis, kina kenisan u sayadahay a tadebaw nu Loma i I’tali , u ahebal nu lala’ hatida 1,285 pinwankungli ‘’ 496,1 pinwainli ‘’ , tuseay a tademaw sa 2,860,009 tantaw , baylabuay nu kenis a tademaw hamin sa 4,355,725 tandaw. u tademaw nina kenisan i Omong u sakatulu kayadah nu tandaw.
羅馬是世界著名的歷史文化名城，地中海文明的重要源頭和古羅馬文明的發祥地，建城歷史悠久，可考的城市歷史長達2800多年，是歐洲最古老且連續的城市文明.
u Loma i kitaki sakasingangan tu nu namekan a nulangawan kina kenis, sakahenulan nu sitangahay ku tatangahan nu kacakadan i ticunghay atu u tasayaway matinengay i sumamada u Loma , satenesay nu namekan a nisangaan kina luma’ , u tanengay a kenis nu namekan tu tenes 2800 a mihca , nu sumamadan kacakadan kina kenis i Oco.
自公元前8世紀至公元5世紀初的1300餘年內，羅馬一直是是羅馬王國、羅馬共和國、羅馬帝國、西羅馬帝國的首都，是羅馬文明的中心. 羅馬自8世紀成為教皇國與神聖羅馬帝國的首都，一直持續到1870年.
ayaw nu seci walu celahcan katukuh nu sasayaway a seci lima calahcan makaala tu 1300 a mihca, u nu hungtian tu a kenis ku Loma mahida tu ku Loma hungti kanatal , Loma masacapuay a kanatal , Loma hungti kanatal satipanay nu Loma huti kanatal. namakay waluay celahcan mala pasubanaay a kanatal atu kakisama Loma hungti a kanatal kya kenis, mahida tu hayni katukuh 1870 a mihca.
公元前1世紀羅馬詩人 提布魯斯首次將羅馬稱為「永恆之城」（拉丁語：Urbs Aeterna），此別名被奧維德、維吉爾和李維等文學家和歷史學家傳頌而被世人所知. 在古羅馬時期和中世紀時期，羅馬也被稱為「Caput Mundi」（世界之都）.
羅馬面積有1200多平方公里. 羅馬同時是全世界天主教會的中樞，擁有700多座教堂與修道院、7所天主教大學，市內的梵蒂岡城是羅馬主教（即教宗）及聖座的駐地.
u ahebal nu lala’ idaw ku 1200 pinwankungli nu Loma. Loma i kitaki u tinsukiw a kiwkay naming i payteban a kitidaan ,hatida kayadah idaw ku 700 nu kiwkay atu siwtawyan, pituay u tabakiay nu tinsukiw a picudadan , kakenisan nu fatikan u tapang a kiwkay nu Loma ( u mikelitay a sunhu) atu u enen nu babaungan a kakitidaan.
城市及郊區保存大量古蹟，羅馬與佛羅倫斯同為義大利文藝復興中心，自尼各老五世以來，幾乎所有教皇都在羅馬內追求連貫的建築和城市計劃，使這得座城市成為世界藝術和文化中心.
kenis atu unaumahan yadah tu ku nipisinga’ tu tuud nu kasumamadan, Loma atu Fololusi malcaday i nu I’tali’ a palekalay tu nalimaan misulid a kitidan , namahida nikapatayan nikelawu’ , mamin mahidanan ku nu hungti a pasubanay i Loma mikilul tu nikalalitinlitin misanga tu luma’ atu misakapah tu sasangan i tuse , kina tuse a niyadu’ i kitakit pala u kucungay atu nulangaw a kitidan.
同時也是巴洛克藝術和新古典主義的發源地，著名藝術家、畫家、雕塑家和建築師將羅馬作為他們活動的中心，在整個城市創造了傑作. 1871年，羅馬成為義大利王國的首都，1946年成為義大利共和國.
Namahini duma sa paluke kucungay atu baluhay sumama nidatenga a kawaw u saayaway a naenengan, idaw tu ku nikawawan tu kucungay , mikulitay, mituktukay atu misalumaay mala kalaluwaluwan a kitidan , hami ninakenis u tutuud a nisangan. 1871 a mihca, u Loma unu I’tai’ huntiay kitaki a tuse , 1946 a mihca malu nu I’tali’ a masakaputay kapulungan a kanatal.
2019年，羅馬是世界上旅客訪問量排名第14的城市，有860萬遊客，是歐盟訪問量第三大的城市 ，也是義大利最受歡迎的旅遊景點. 其歷史中心被聯合國教科文組織列為世界遺產.
2019 a mihca, i kitaki u Loma sabaw sepad ku sayadahay nu midangay amidang tina tusean , idaw ku 860 nu midangay , nu Omong pakatulu ku yadahay nu midangay tina tusean ,u kanamuhan nu midangay kina piidangan a midang ku I’tali’. nahmekan nu duma unu paykanatal pasubanaay kesey nulangaw a kaput i kitaki nisubelitan.
.也曾在1960年作為夏季奧運會的主辦城市，目前，羅馬也是聯合國多個專門機構的所在地，如聯合國糧食及農業組織（FAO）、世界糧食計劃署（WFP）和國際農業發展基金（(IFAD）.
Namahida i 1960 a mihca mikawaw tu nu lalutay awinhuy kina tuse, ayda , u Loma unu paykanatal tu mitesekay a mikawaway a kakitidaan , pikanan nu paykanatal atu masakaputay nu malukay ( FAO , ) , pikanan nu mikawaway i kitaki ( WFP ) atu kanatal nu malukay sapalahat sikawaway ( IFAD ).
該市還設有地中海聯盟議會大會秘書處(UfM) 以及許多國際企業的總部，例如埃尼、義大利國家電力公司、及國內和國際銀行，羅馬的歐元商業區是許多石油工業、製藥業和金融服務公司的所在地.
Kina tuse idaw ku ticunghay nu malcapuay pikaykian u pikaykian nu misu pikawawan ( UfM) atu katuuday nu kanatal tu kakawawan hamin,  mahida  u ayni , I’tali’ kanatal nu padinkiay a pikawawan , atu nu itiniay a kanatal atu nu kanatalay u pisingaan tu kalisiw , u kalisiw nu Loma i pisiwbaan a kitidaan yadah ku simal a kakitidaan , misangaay tu sapaiyu atu kitidan nu mikawaway tu kalisiw a kusi. .
國際知名品牌在這座城市的發展，也使羅馬成為重要的時尚和設計中心.
i palahad tina kenisan i kanatal u singanganay naming, u kahenulan i Loma ku kapah nu salungayan atu misangay a kitidaan. kakuniza:Hana Ating
kaliwates
kaliwates(小疔)
ulic-patizeng ku ngangan nu Sakizaya-wawa nu kilay-3-Ciwidian nalumaan ni misaydang
satangahan nu ulic
patizeng ku ngangan nu Sakizaya-wawa nu kilay-3- Ciwidian nalumaan ni misaydang
puu' nu lacul
saka tinulu- ciwidian nalumaan ni misaydang
pecu' nu lacul
izaw henay ku canacanan i tiza, nika u maazihay nu misu, masazumaay tu.
ngatu
(1)  mueneng i putah nu luma’, miazih tu buyu’,pasabaan a demiad, sabaeket sa ku nizateng nu maku.
(2)  pinapina a mihca ku kawaw niyam, sakapah satu ayza masamata tu caay tu kalawlaw.
(3)  u salengacay ku kulit a luma’, katuud ku tayzaay miazih, inaluma’ kaliyuhan a culilen ku zazan.
(4)  namakayza i sacumud nu buyu’ lima a lasubu ku ditek kabaat, adidi’ ku ngangaw caay kakatukuh ku culil tayza.
(5)  batad nu zazan micaliway tu kilakilangan, tabaki ku salupiku, caay pihaymaw sa katalawan talibesu i cilis ku bihel nu kazizeng, muculil cacay bataan ahun ku tatukian, anu sizuma sa tayza去 caay kau mamacumud.
(6) itizaay a tademaw ku matinengay tinaluma’, anu micaliway kanca milicay, izaw ku alebis tu kalahukan i tapuku miawaw, izaw henay ku zuma u palang.
(7) kakaiyan nu tademaw ku palang, nika misatakalaw ci niza, tanunamuh sa a mauzip.
(8) i masacilisay a buyu’ sisauwac, sikalang tu salengacay itiza, tabalung hanku ngangan niza, i bataan a niyazu’ izaw ku kalang tu salengacay, ci misaydang ku palekalay tu ngangan, malesap ku salengacay a kalang i i buyu’ , sakanamuhan sa nu tayzaay.
(10) itiza i kuwawi, tabayal, lutulutukan mikilim mizizaw, matalaw a matawid haymaw han naku tinzien naku ku culil, mangaleb ku pihaymaw miemek tu maacakay a papah.
(11) misakamu ku wawa ci huyya i takuwan, izaw henay ku palang？ pabaliw kaku, mihalhal kaku, kilim han naku i lutulutukan, i kilakilangan.
(12) hiza, melit sa maazih mabalat ku culil inuayawan nu maku.
(13) kamu nu mikinkiway, sumamad caay kabalat ku culil nu kalang sa.
(14) malecad tu aadupen, bau pabesuc taayaw ku culil nu kakang.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
u sulit nu Hulam, nasulitan ni Lisin Cudad. u sulit nu Sakizaya sa, nasulitan ni Imi 、Bunuk atu ci Tuku Sayiun.
u masatekeday a sulit(單字)
(1) mueneng坐, putah庭院, pasabaan春天, sabaeket沈重
(3) miazih看
(4) sacumud入口, adidi’ 小, ngangaw迷失, kakatukuh到達
(5)  micaliway經過, kilakilangan森林, salupiku彎道, pihaymaw小心, katalawan害怕, talibesu掉落, bihel輪胎, kazizeng汽車, tatukian時間, sizuma隨便, tayza去
(6) tademaw人, kanca一定, milicay招呼, kalahukan中午, tapuku天空, miawaw叫, palang老鷹
(8) sisauwac有溪, sikalang有螃蟹, palekalay發起, malesap蔓延
(9) pihibangan假日, pilipayan星期日, tayza去 ,misulimet整理, mibubuc拔, lutuk草, liwliw周圍, limulak快樂
(10) kuwawi山龍眼, tabayal姑婆芋, mizizaw拜訪, matawid嚇到, haymaw慢, mangaleb更加maacakay乾的papah葉子
(11) mihalhal等待
(12) melit閃過, mabalat橫著
(13) sumamad從前
Takaw
Takaw (kamu nu Hulam: 打狗)
ayza sa Takaw ku Kau-Siung (kamu nu Hulam: 高雄) hananay.
kakuniza: LamiHung
basal
u cilekay i bili' atu sawada'.
kakuniza:LamiHung
sakalamay a silamalay nu Peici
sakalamay a silamalay nu Peici
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
saungay dingwa
kakuniza:Sabak Tutuy
kakiliman
縮圖|tantaneng sapenec limaki 縮圖|1992-2014 limad dingwa a kalahad saungay dingwa singangan aca tu ikecenay dingwa, tu ngangan ikec dingwa, limaki, izaw tu ku keli dingwa, limad dingwa, hinasumad dingwa, uzipay dingwa anipangangan, u tanengay i ahebalay a liwliw micukaymas tu kelidanay dingwa, atu paenenganay dingwa (taenengan, paeneng dingwa) patatudung. 1990 a mihcaan tu teban iayaw matekes ku aca tabaki aca, saaca uyza amin u lumwa igaan u sakakaay nu lumwa ku micukaymasay, mahiza singangan aca tu taketa. 1990 a mihcaan tu zikuz hamaw satu a yadah, ayza i kitakit u satalakaway a nipacakay tu palapes nu dingki a tuud, nu ayzaay nikauzip a tademaw u cayay ka azaaway tu nu dingkiay a cacukaymasan a tuud.
nilaculan
imahini i kitaki micukaymasay saahebalay sa sakasepat ziday atu saka lima ziday saungay patakus nalimaan. sakasepat ziday saungay patakus nalimaan u LTE a angangan, midap tu kalamkam a nisulitan patayza masadibuay calay saungay dingwa nalimaan. 4G mikawa taneng malecad patayza tu suni (masasukamu) atu pakatineng, masasuazih, (patigami, kasenun patakus) u pasaheci tu nisulitan ciniza. 縮圖|limad dingwa a kalahad imahini mahiniay a kawaway paysayza amin sakalima a ziday saungay patakus nalimaan mabulaw. hekal nu limaki zuma huntu pasu aizaw ku cacay piazihan atu cacay papenecan, ayzaay nu tiyungenay tu aazihan a limaki mawada’ tu ku papenecan, u liwan sabelih atu sapatiku a papenecan. nu ayzaay a limaki caay ku nu mahizaay a dingwa ateneng dada’, apasu tu nu teked midap tu nisulitan, sabalakasan, MP3 pahupuan, sapisasing, sapilingiha, wiy-sin panutekan kacacayat atu matatules tu kitakit a calayan a sayadah ku satineng, u heni hamin a ngangan sitinengay a limaki han.
yaday satinengan limaki
tini i celahcan 1980 a mihca katuku i 90 a micaan hawsa, i iga tilibi a nisulitan hina maazih u kakitaanaay a tademaw igiay a nicukaymasan tu ikecenay dingwa. mahiniay saungay patakus kacacayatan saayaway a singangan sa nu A-mi-lika mu-tu-low-la a kusi ci Ma-tin. Ku-pow
pow-se. mahiniay limaki yadah ku masahicahicaay, mahiniay NMT
mahiniay limaki mahiza madayumay tusa patayzaay tu nisunitan i
tentay, masasukamu hawsa mapaeneng itiza ku niculil nu suni, sisa micukaymas kapah misumad tu culil nu suni i tintay taneng mikidem mitengil tu masasukamuay. ayza satu, pitiyak tu suni u palalecad, taneng patayza tu culil nu suni.
namakelec ku nilacul tu batili, palalecad misumad tu nalimaan maydih tu  tabakiay a telay, atu piculilan nu dingki palahad tu nikakelec, katukah tahkal ku mow-tow-low-la StarTAC (A-mi-lika a kamu,Motorola StarTAC) ayaw nu tepikenay a limaki, mahiniay saungay dinhwa u tungusay (taneng limaden), caay ka katukauh tu (kelidenay i uzip) a tatudung. 縮圖|sastinengay a limaki san-sin Galaxy Z Fold 3 atu Z Flip 3 mahiniay saayaway ziday zikec dingwa i saayaway zayhan u hekal kuhan, hina pangangan nu katuuday tu (linnga) anucaay sa (lemeni’ay cingkang ) han. zayhan malilid nu lumwa igaay nu baketay a tademaw ( taketa) micukaymas amin tuyni limaki a kulitan, mahiniay tabakiay nu malumanay a limaki i binawlan singangan tu (taketa ).
Syang-kangay kalitang simalan paya S-ciw-may i 1980 a mihca  nisanga’ tu (taketa) hekal masatiuyay u sanubu, saaca malusiyangay, sisa Syang-kang a tademaw pangangan tu mahiniay limaki (tiuy) han.
i saayaway nipacumud tu saayaway ziday saungay dingwa yutawyaay calayay, micukaymas tu (taketa) u tinakuay tu nu uzipan. u Syang-kang ku saayaway, i 1985 a mica, cacay ku (taketa) uaca tusa mang siwa malebut Syang-kang a kalisiw, katukuh 1990 a mihcaan, uaca mahiza tu katukuh cacay mang tulu malebut Syang-kang kalisiw.
Taywan sakacacay ziday kalalecad saungay dingwa calay i 1989 a mihca u saculilan pulung nu padingwaan a nipacumudan, 2001 a mihcaan 11 a bulad tatenga’ay patahkal tu pacakayay mikawaw tu padingwaan. uyaanay nipatulakaan tu satangahan a banggu 0910, 0911. 縮圖|ayzaay limad dingwa（Samsung） sakatusa ziday saungay dingwa (2G) u kalalecadan suni patakus calay, mala u pakatineng nisulit makakutay tu patakus calay. patahkal i pabaw ciniza i celahcan 1990 a mihca tu saaya, i 1990 a mihca tu teban zikuz haymaw i kitakit kasa kitizaan katukah celahcan tu 2010 a mihca tu teban mahiza ahebal ku kalaliwaliwah i kitakit.
uynian a limaki micukaymas tu nu Ow-coway GSM, CDMA anucaay PHS uynianay mazuhemay tantaneng, tanektekay ku kasasukamu atu tanengay ku pihalhal tu tuki. mahiniay a limaki sisasukamuan atu zuma mahiniay tuki demiad, patayzaay i limaki patakaus nalimaan, zuma mahiniay caay ka pabesuc patayza i E-mail, tinnaw a pakatineng, au uyza masasukamu atu zuma mahiniay tuki demiad patayza i limaki patakus nalimaan tu mahiniay.
i sakatusa saungay dingwa calayay a palahadan, sakay taneng macunus tu demiad maydih patakus tu nisulitan, zuma paicelangay tantaneng a sapatayza (mapangangan aca tu 2.5G twaca tu 2.75G) miduduc tuynianay i limakiay amapadang, patinaku GPRS ,EDGE atu WAP A K a kawaw.
tinengay limaki
縮圖|Ke-lin-bey-al-te-ta limad dingwa a kakitizaan sakatulu ziday saungay patakus kacacayat (3G) makay celahcan 1990 a mihca tu sazikuzay malingatu migingkiw, i calahcan tu 2000 a mihca ayaw nu teban malingatu i kitakit paykanatal lalid sa malingatu mikawaw, imahini haymaw katuud satu ku micukiymasay. sakatulu limaki malingatu misabalucu' milungad tu cacay taneng madayumay mitules tu calay, saaca taneng i hamin nu kitakit masamicukaymas tu nayay telay patakus kacacayat, nika taenga'aay i sazikuzay haymaw satu masumad tahkal ku mahicahicaay masazumaay wayway a hekal.
imahini i kitakit angangan izaw ku W-CDMA、CDMA2000 atu TD-SCDMA madademec tu hekalay. uyni baluhay a hekal makayniay CDMA
(makakilac tu banggu misuped pacumud) nalimaan, i ahebal nu ngiha miliyung atu nisulitan patakus talaayaw tu ku kalahad. i kalamkam patayza tu nisulitan atu dibu saungay patakus a nalimaan, i calahcan 2007 a mihcaan 10 a bulad pabaluhay micunus tu WiMAX tantaneng sakay sakasepat nalimaan likec.
Taywan sakatulu ziday nisulitanay saungay dingwa calay i celahcan 2005 a mihca namapapulung atu micunus misanga’ zikuzanay lima tabakiay nu mikawawa kasasuma pacumud, i 2010 a mihca salingatu tu tinengay limaki hamaw satu yadah tu zikuz, mala saungayay dingwa u angangan tu.
3G zikuz lalid mipasumad tu hekal mapangangan aca tu (3.5G), ciniza pasu HSDPA (HSDPA, HSUPA) atu HSPA nalimaan a hekal, taneng ku micukaymasay salihalay micukaymas tu 7.2M katukuh 42M ka kalamkam misuped. i pawapen tu kalamkam mikawaw tu nisulitan tukalecad hawsa, sakalihalay amasakapah tu.
4.5G micukaymas tu LTE Advance Pro, kunizateng howa-wi i 2014 a mihca tu saayaway nipatahkal, saaca i 2015 a mihcaan 10 a bulad mapatatenga’ nu 3GPP mala u LTE baluhay tantaneng, mahiniay ngangan anipatahkal, 4G nu LTE, LTE Advance a talaayaw kacakat nalimaan, u kasatabakiay calay misiwbayay ayaw a micumud tu 5G u kahenulay a katizeng. 4.5G pakay saupu tu culil, 4x4 MIMO atu 256 QAM a nalimaan, calay misiwbayay pawapen tu sakawaw 4G calay nilacul atu misuped tu kalamkam a kalamkamen tu nu ayaway, sapipadang mihulak tu malalibuday a kawaw.
5G sa nu 4G zikuz a lalad, A-mi-lika (kaw-tung), Cong-kow Talu (howa-wi) Hang-kow (san-sin) Li-pun (NTT) Ow-mung kasakanatal amin micumud amin tada sakasilaculan mikingkiw tu 5G calay. celahcan i 2016 a mihcaan 11 a bulacd 17 a demiad, kitakit nayay telayan  tantanengay sakaput 3GPP saka 87 a katatengil i A-mi-lika La-s-wi-cya-s amatatengil, Cong-kow Ta-lu how-wi anipatahkal tu PolarCode (baluhay nisanga’an a banggu) a mahiniay, A-mi-lika Kaw-tung a nipatahkal tu LDPC a mahiniay Ba-kow a nipatahkal tu Turbo 2,0 a mahiniay, sazikuzay apuyu’ay banggu a mahiniay u baluhay nisanga’an a banggu satalakaway tahkal, nuayawan tanayu’ay banggu nu LDPC satalakaway tahkal, saisasaay hekal patizeng. 5G calay paliayaw a i celahcan 2020 a mihca haymaw sa i kasakanatal malingatu malaliwaliwa patizeng amiditek.
lihalay micukaymas
tuyni padil nu limaki matatungusay ku nayay talay papelat, izaw ku pabaliway tu salihalay, micidekay sakay lilid tu punu’, nika imahini nayay henay kasapinang ke-sye nisulitan pawacay mahapinang macacayat tu. sakay sakacaay kalilid ku sapiditek matatungus a sakawawen, yadah ku kakitizaay la’cus micukaymas tu limaki.
patinaku, i pibahel nu hikuki atu kadebuan, mitena’ sakay pilawa’ kacacayat malawlaw tu a tabaki ku satebuc, sisa i hikuki la’cus micukaymas tu limaki, nika u nikacakat nu ke-ci haymaw satu taneng baluhay nisanga’an a hikuki acaay kalabades, paliayaw anuayaw a teneng micukaymas, miazih tu limad dingwa atu lihalay mibahel.
i singanganay tu Discovery aazihan tu nakamuan pahezekay kamukuay
patahkal, (limaki satakus baluhayay amahetik ku hikuki) sa mahulak tu ku nakamuan, nika zayhan u hulic nu pahikukian, tizadada’ i sasa a caay caayhenay pibahel mitanam, saaca zayhan u lihalay kuhan a la’cus i hikukian micukaymas tu limaki.
i pasimalan, gasu sapabalian atu pipazengan tu hinalikatay hinapungay  hwa-sye a tuud pasuluan a kakitizaan, sakay mitena’ tu nayay telay a satakus i mukinan a silamal mapung a sikawaw, mahiniaytu la’cus palimaki atu mitengil tu dingwa, nika i nakamuan pahezekay kamukuay patahkal mala u (mahulak ku nakamuan), nika sakamuen ku binawlan tu sakalihalay u saayaw a zatengen.
i padekuwan yadah ku sakay nipazeng tu dingki kalawlaw tu sapikinsa (sapiazih tu balucu’ sapiazih tu balucu’ sapiazih tu punu’, sapikinsa tu tatebud nu balucu’) atu kapahay sapihanhan, itini sakay ketuneng kuyni sapikinsa a kapah tu mikawaw atu pizazateng tu lihalay a la’cus micukaymas tu limaki, nika i padekuan misulul tu PHS saadidi’en ku suni saungay dingwa a micukaymas.
caay katatudung a sasalamaan
caay katatudung a sasalamaan
kakiliman
“caay katatudung a sasalamaan” (yinkelis a kamu, Jumanji, Cong-kul-ta-lu musakamu “u mibalakas tu matalulay ”, Syang-kang musakamu “milaliw tu mapalaw“ ) u cacayay a mapalaw a giki nu Amuhuwan i 1995 a mihcaan, masasumad tu Ke-li-si-huan-ay-si-pul-ke tu malecaday a ngangan tu wawaay a cudad, u Jiyaw-yuhan-sidun misagiki, Lubin-uwayliyansi, Bonnie Hunt, Kesiting-tensite atu Pulaydeli-pilelsi misagikiay. 2005 a mihcaan tu “ tusaay a nisagiki tu caay katatudung a sasalamaan: mulimekay a sin-ciw” malatusaay a nimiduduc a giki, kanahaw tu kina tusaay a giki ulaed tu cacay a bataan nu mihcaan.
kungku
1969 a mihcaan, sabaw tusa a mihcaan ci Ya-lun atu Sa-la malalikeluh a milabu tu wamamapatay a sasalamaan tu mahiniay, culasatu ku lacu’say, ci Ya-lun maala nu sidi’tuay a kakititaan, salawbes aca ku tademaw. nadikudan i tusaay a bataan izaw ku enem a mihcaan(1995 a mihcaan), izaw kya malkakaay ci Cu-li atu Pi-de tayda malimad i Ya-lun a luma’, kakekan mapatahkal ci Ya-lun i kitakit nu di’tuay. mahida itida i tatanga han siaadupan pasutademaw tayni i kitakit palula’cus. a palekal tu kitakiay kanca a mitepal ci Sa-laan, kya malaheci ku nu tawyaay cayay hen kami a kigi.
nipaluma-lalapi
lalapi
傘葉莎草
caay katatudung a sasalamaan
mituduc a giki
2015 a miheca waluay a bulad idaw ku lima a demiad, a misaika tu Sul-ni giki a muliyaw aca tu “micidekay u caay katatudung a sasalamaan”, namahida na i 2016 a mihcaan sabaw tusaay a bulad idaw ku tusa a bataan ku lima a demiad i Amuhuwan papiadihay. u katinengan i wang-lu caay kakapah ku tengil yu mahida sa, u sangalepan aca sinikapatay ku misagikiay ci lu-pin-wuy-len-si.
nipaluma-lalapi
lalapi
(俗名：輪傘草、傘草、雨傘草、破雨傘、破雨傘草、車輪草、風車草)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p220
kakuniza:nipaluma
saungay dingwa
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
saungay dingwa
limad dingwan kalat cilal sakalacus nu uzip
limad dingwa wanglu
saungay dingwa mima
saungay sapiyung a cen-se
Tangled
misiwkay (簡介)
本片片中運用了獨特的視覺藝術風格，並透過電腦成像技術（CGI）和傳統動畫手法的融合來達成該效果，也採取非真實感繪製（NPR）創造出如畫般的視覺. 但由於製作團隊在製作過程中遇到技術研發、劇本修改及執導層的人員替換，最後共耗費了6年時間完成、及大約2億6千萬美元的製片成本，這數字使《魔髮奇緣》成為有史以來製作費最高的動畫片，在史上所有電影中也可達前5名.
ina iga sa nipicidekan a pitapalan tu nu gisuay a nikasaditan, sipakaydaen nu tinnaway a nutineng (CGI) atu nu dutusay a mangga a nalimaan mapalamel tu kasahecian, maylayap henay tu nu caay kau tatengay a nipikulitan tiya (NPP) mapabaluhay kya nikulitan a piadihan. nika i pisangaan a kutusi nu masakaputay sikalitemuh ku katinengan a pikingkiw, kungku nu pasumad atu ya mamukeliday a mapaliyun, sadikuday sa pulung han sa makaala tu enemay a mihcaan a sikadem malaheci, atu pilawpesan tu 2.6 yit nu Amilikaay tu sasangaan nu kalisiw, uynian a masausiay sa "kaladi’tuan a bukes kalalikeluhan" masa u nu kaidawan nu likisi iziw pisangaan tu mangga u satalakaway nipaacaan, i kaidawan nu kahaminan a kacudu sa sinikaala tu i ayaway sakalalima nipasilsilan.
上映至今，本片的票房收入已達5億9,072萬美元，其中2億來自美加兩國，不僅收回昂貴的製作成本，亦成為賣座電影，同時在影評界及觀眾群中得到良好評價. 在2010年代初幾年更獲得奧斯卡最佳原創歌曲獎及第38屆安妮獎等項目的提名. 2011年3月29日推出藍光光碟和DVD，2012年推出特別篇短片，2017年推出迪士尼頻道原創電影《魔髪奇緣：幸福前奏》以及原創影集《魔髮奇緣》.
iti sipaadih katukuh ayda sa, ina iga a mapacakayay nu paya sa sikala tu lima nu yik 9072 nu mang a kalisiw nu Amilika kayadah, i labu sa kasibekan ku nu makay i Amilika atu Cianada a kanatal idaw ku tusaay nu yik, sikapanukas tu nu nikatekesan pisangaan a palawpes, masa u nu sinitanan a kacudu, kutusi sa kaidawan i katuuday a miadihay nu binawlan kapah ku nipatukilan. iti 2010 a mihcaan nikalingatuan sikaala tu ya Auseka hananay, a pabaluhayan nu datuk a kawlah, atu iti 38 a kaydungay ya Anni hananay kayadah nu nipangangan. 2011 a mihcaan tulu a bulad 29 a demiadan sinicuduhan tu ya masasumilaway a likat nu kungtiye atu ya DVD, 2012 a mihcaan maycuduh tuya micidekay masaapuyuay nu iga, 2017 a mihcaan idaw henay ku pipatahkal tu nu Tiseni a balidan nipabaluhay a kacudu "kaladi’tuan a bukes kalalikeluhan: nipaayaw nu da’su" atu ya idaway tu nu kacudu "kaladi’tuan a bukes kalalikeluhan".
u kungku (劇情大綱)
katenesan ina ayaw sa, idaw kya tesi’ sananay kalamadacan nu cilal likat sa isasa, tuwa sikapaengaw mucelak kya balu. anu cimanucima maysuayaw tiya baluan mudadiw sa, sikangaay tu ku imelang atu kasalungan nu udip. pinapinaay tu hakay ku kalakuwitan nu lasubuay a mihcaan, idaw kya singanganay tu ci Ke-so a bayi miida tiya baluan kasalungayan nu wayway nida, sikatukuh i nikatepa nu hitay kya balu, kakayda hantu a sipisangaay tu cay sabili atu imelang nu Kuying. satusa mulecuh kya kuing tu masakimay ku bukes nu tataynaan a wawa ci Le-pay han a pangangan, ya bekes nida sa kaidawan tu sapitima’ a icelang, sikatineng niKe-so sa kuy madih a miuvbi tiya bukesan,nika anu sayiten kya bukes sa a sikalawpes nu sapitima’, kakayda hantu ni Ke-so cebisen nida ci Le-pay dimuten i masatalakaway a tatungduhan nu kayakay. sipacebaan nida ci Le-pay u ina kaku han, tuwa sakamuen nida tu katalawan ku i hekalay han a pasubana, cay pisulul a paydang ci Le-payan. i paymihcaan pilecuhan ni Le-pay sa, u masahungtyay a kanatal idaw ku nipabahel tu kalamangay i tapuku tu tinghuy, singalih a taneng sinililidan tiya kahdawan a kung-cu pananukas taluma’. katenesan tu sinina’ tu ci Le-pay i masatungduhay nu kayakay a micekul tiya tinghuyan, katawidan nida kuyian, sinidateng tu maydih a miliclic mihulak tiya kasingalihan nu simpi, iti kademan pilecuhan i ayaw nu sabawwalu a mihcaan ni Le-pay sa, milunguc cinida tu ci Ke-soan taneng a tahkal mididaw tu pabahel nu tinghuy, nika ci Ke-so sa caay pisulul tu pilunguc, cay pisengal a mitungusay tu hakalay a tademaw u misamawmaway amin tu bukes nida han a patalaw.
一天， 夢想擁有一座城堡的大盜，費林·雷德，偷了王國城堡裡的公主皇冠，還背叛與他結夥的鐵刺兄弟. 他在逃脫後無意間闖入樂佩的高塔，結果被樂佩用平底鍋從後打暈，並被藏在衣櫥中. 葛索回塔之後，樂佩試圖以此向她證明自己有能力對付外界的壞人，但葛索仍舊否定了樂佩的想法，要她絕對不能離開高塔.
cacay a demiad, kasingalihan i simpi sinadakec tu kaidawan nu buluku a mialaway a tademaw ci Fey-lin Lye-te, ubiyan kya nu hungtiay a buluku nu kung-cuay a masakimay a sabuud, sabanaan nida kya sikalcabayan a calekakaan. iti nipilaliwan nida sa alaw mungangaw ku picumud i puenengan ni Le-pay i masatungduhay a kayakay, kyu pakay nu dikudan sipituktuk ni Le-pay tu nabi’ kasinawalan, dimud hantu i bangkuy. taluma’ satu ci Ke-so sa, pasakamu han nida tu sikayda mahdih a pakatineng kaidawan nida tu icelang maypulu tu makatalay a tademaw, nika ci Ke-so sa cayay tu pisulul tu nidateng niLe-payan, milunguc tu amana piliyas itini sa.
樂佩只好說服葛索去買一種特殊顏料當自己的生日禮物. 葛索離開後，樂佩把費林偷來的皇冠藏起來，並說服費林護送自己去看天燈，並承諾事成之後會把皇冠給他.
ci Le-pay masulul nida a maysakamu tu ci Ke-soan, a micakay    tu micidekay a sapakulit han nida a sapaamit tu udip i pilecuhan a demiadan. piliyasan niKe-so sa, niubiyan ni Fey-lin dimutan niLe-pay kya sabuud nu hangtiay, pacician nida ci Fey-lin adingen ku udip nida a tayda mimelaw tu tapukuay a tinhuy, sikatukuh i kademan nu kawaw sa a sipabelien nida kya sabuud nu hungtiay.
兩人離塔之後，費林把樂佩帶進滿是惡棍的醜小鴨酒館，希望能勸退樂佩，但樂佩卻散發魅力，鼓勵這些惡棍追尋自己的夢想. 葛索在途中遇到衛隊隊長的白馬坐騎麥西瑪斯，意識到樂佩可能被王國的人找到，便提早返回塔內，她找到被樂佩藏起來的背包和皇冠，以及費林的通緝令，於是便動身追捕兩人.
miliyas tiya matatungduhay a kayakay i nudikudan sa, ci Fey-linladayen nida ci Le-pay tanu lacu’say nu tadukay a papatawsian atu simakatalay a kitidaan, kaydihan nida sa u patalaway panukas tu ci Le-payan, nika ci Le-pay sa pabangbang tu kaidawan nu udipay a pacepcep, mitudawa tina lacu’say amin mikilim tu nu udipay a sasimpien. ci Ke-so sa i kalitemuhan nida i dadan kya tapang mamikeliday nu hitay, salengacay a subayu nikacawan nu tapang ci May-si-ma-se, makadateng tu sikatepaan tu nu hungtiay a tademaw ci Le-pay, satusa matabal tu a pananukas i masatungduhay a kayakay, matepa nida kya nidimutan tu kabang atu ya sabuud, atu sapidakep ci Fey-linan a cudad, satusa misabalucu’ a mulekal a midakep tina tatusaan.
衛兵、麥西瑪斯和葛索都抵達了酒館，樂佩和費林一度逃脫，隨後在水壩下展開戰鬥，他倆被困在遭水淹沒的洞窟中，費林認為自己命不久矣，便透露了自己的本名是尤金，而樂佩也表示自己其實有著唱歌後頭髮會發光的秘密，她隨即意識到這可以用來照明並找到離洞的出路，兩人順利逃脫.
u mamisebengay, ci May-si-ma-se atu ci Ke-so makatukuh tu i papatawsian a kitidaan, ci Le-pay atu ci Fey-lin kinapina a kalaliwan nunuheni, satusa i sasa niya pipulu tu nanun a kkitidaan mangangayaw, u nu heni sa malaup nu ada i mamaenucay a buhangan, makatapal ci Fey-lin tu a caay katenes ku sikaudip nida, kyu pakatineng tu ci Yuking ku tada ngangan aku satu, ci Le-pay mulatuh tu kaidawan nida anu mudadiw sa malikat ku bukes sa, mawawah ku punu nida a taneng sipacilu ku nu udipay a icelang sikatepa ku sakatahkal nu dadan, kyu mapabesut ku pilaliw nu heni.
另一方面，葛索巧遇了鐵刺兄弟，她亮出從高塔帶出的皇冠，說服了同樣想找費林復仇的兩人合夥.
u duma sa, ci Ke-so tulcek sa makalitemuh tuya sisaiducay a malkakaay, sipatahkal han nida kya makay tatungduhay a sabuud, mahinum nida ku balucu’ niya mahidaay tu maydih a pabacunaay tu ci Fey-linan masasulayap a tatusa.
早上，麥西瑪斯找到費林和樂佩，並試圖逮捕費林，但樂佩表示今天是她的生日，希望雙方休戰. 他們進城後一起在王國裡遊玩. 晚上她和尤金划船到城外，實現了觀看天燈的夢想，而兩人也發現自己已經墜入愛河. 費林瞥見了鐵刺兄弟出現在岸上，便決定把皇冠交給他們，以此劃清關係. 但兄弟倆已和葛索設下騙局，使樂佩誤以為費林帶著皇冠逃之夭夭了. 葛索帶著傷心的樂佩回高塔，而費林則被逮捕並將接受絞刑.
sananal sa, ci May-si-ma-se katepaan nida ci Fey-lin atu ci Le-pay, mitanam a midakep ci Fey-linan, nika mapulu ni Le-pay sikamu u pilecuhan nida ayda sa, sihedek a masatedep ku kasasulacussiiducay satu. maladay ku nu heni micumud i buluku nu hungtiay a kanatal midang. i kalabian sa maladay cinida atu ci Yukim pabalunga taydaen i hekal nu buluku, mapalaheci ku pizizaw tu tapukuay a tinghuy a simpi, ya tatusaay sa makatapal tu mamaelmu ku heni tu kasasuadih. ci Fey-lin sikadih nida kya malkakaay sidikecayi tukas, misaketun a sipabeli kya sabuud nu hungtiay, a uyni ku sapiketun tu kalalibetan nu nadatungan. nika ya malkakaay atu ci Ke-so kaidawan tu ku pisabanaan a paceba, siapuna tu katatiihan ci Fey-lin maydih a mudimud tiya sabuud nu hungtiay a milaliw sa. kyu laday hantu ni Ke-so pataluma’ ci Le-pay, satusa ci Fey-lin namadakep sa a sipidesdes a hang musaybang tu pihacengay a kalabadesan.
sikulitay a cudad
sikulitay a cudad(繪本)
umah
kamu nu hulam：田
sikulitay a cudad
sikulitay a cudad
u katinengan ku sikulitay a cudad. kina cudad amin u kulit amin, tanen malacacay a aasipan a cudad kya malasikulitay a cudad.tanengay sakamu, anu alan ku sulit nina cudad, amatineng tu miadih dina cudadan amiasip atu miadih, kya malucek malasikulitay a cudad. u sikulitay a cudad malanlan atu sulit mapiyalaw ku dadimaw miadih. ina cudada anu u sulit ku angangan, anu malacacay sa pakuliten, anu kina cudad anu maalaen ku sulit, anu adihan ku sulit caay katineng u kulit caay katinengi kina kungku nu kulit anu mahicahica, kina kungku.simihcaan tu kina cudad, sikulitay a cudad sakay nu wawaay、skay nu wawaan amipatahkalan, tanen sakay i wawa、u nu wawa aca aadihan kina nipiasip tu cudad, u nu babalaki a kulitay a cudad tanen sakay babalaki miasip a cudad.
laylay nu sikulitay a cudad
i tawya u sikulitay a cudad taneng mikilul tu naayaway nu dademawan u malatadikutay, nu sayaway a dademaw idaw ku sikulitay i buhang nu puyuh、nu aatupan a ukak nu tatangahan malasulit atu kulit、u banges nu aatupan idaw ku nu udumaay a sapisulit. manay makilul tu ku nu aydaay misapaluhay tu nu sayaway a misulat tu sulit nu aydaay, nu dademaw atu sasulitan nu dademaw mikulit ku sikalengatu tu canacanan a sikulitay a cudad, namumahida: u sasulitan nu kulit atu sulit pasu’ nu sapaiyu ani pisulit、winiyanaca u pakuntaway atu kulit ku sa pasumana tu laylay, u kasumamatan idaw ku sulit idini i sakudip tu nu hulan a kulit, u nalimaan naming kuni pikulit caay pakatudung kutaw.
u sakatineng nu sikulitay a cudad
i nasikulitay a cudad pakayni nu wawaan a nipisanga’, mika aydaay tu amihcaan a sikulitay a cudad, yadah tu ku caayay kalecad tu misapaluhay saicelang patahkal:
wama atu wina malatay tu misanga’ tu sikulitay a cudad、malatay miadih tu sikulitay atu sasalamaan a cudad. i Taywan, yadah tu takalaway a cacudadan misanga’ tu nalimaan a cudad, sisa nalimaan a cudad caay katatayuman ku tu lawad, zayhan nu Taywan a babalaki misanga’ atu wawa malatay midaten, malinga’ tu tu mihan nu lima misanga’ tu sikulitay a cudad. uzuma takalaway a cacudadan nu sikulitay malasapicudadan nu heni.
katuud tu ku masakapahay caay katineng mihinum tu balucu’, sisa misanga’ tu sikulitay a cudad atu micudad tu sikulitay, kya mahinum ku balucu’.
ayzaay a mihcaan, izaw tu ku sikulitay a cudad atu nipisulit paadih tu ayzaay a kakanan atu sapidangay. izaw tu ku uynian sikulitay a cudad atu kakanan, sisa u sikulitay a cudad matineng tu misanga’ tu aadihan.
u nanaman a kamu caay a tayung misupid,uyni nu hulam 、 ngayngay atu yuncumin amin a kamu sa, nu sikulitay a cudad patahkal.
miasip sa tu kitakit a sikulitay a cudad, taneng matineng tu nu taway a niyadu’ a kitakit tuni caay kalecad, pakatineng tu micudaday tina kitakit, taneng tu patineng tu adiwawa miadih tu sikulitay a cudad tu nu ayzaay a kakitidaan tuni caay kalecad.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan（參考來源）
kakuniza:Lisin Kubung
caay pinuneng mitanam tu sikatalawan a wawa
縮圖 caay pinuneng mitanam tu sikatalawan a wawa (kamu nu Hulam: 頑童歷險記)
《頑童歷險記》（英語：Adventures of Huckleberry Finn），又譯為《哈克歷險記》、《頑童流浪記》，是一部美國著名作家馬克·吐溫的兒童文學作品，為美國文學史上相當重要的作品.
"caay pinuneng mitanam tu sikatalawan a wawa" (nu inggu a kamu: Adventures of Huckleberry Finn）idaw aca ku nipabelihan tuya "Ha-ke a sikatalawan" atu "caypinuneng pininangan",  nu Amilikaay kasinganganan mamusulitay tu kungku a tademaw ci Ma-ke Tu-un sakay nu mulaay a nisulitan, iti Amilika sa u sakahenulan a hulicay i likisiay a masalamitan a cudad.
sakay hekalay nu kungku (故事概要)
小說開始於虛構的密蘇里州聖彼得堡（原型為密蘇里州漢尼拔鎮），瀕臨密西西比河，時間約為1835年到1845年（當第一艘蒸汽機船下河時）. 哈克貝利·費恩和他的好友湯姆·索亞在較早的冒險中獲得印地安喬藏在山洞裡的一筆財物（記錄在《湯姆·索亞歷險記》中）. 而在這篇故事裡，哈克則用第一人稱的方式，敘述之後發生的事.
ina nisulitan a kungku sa kalingatuan u masa munabaway henay caay kasaheci, naiti Mi-su-li-co Sen-pi-te-paw (nuydaanay ya Mi-su-li cuo Han-ni-pa a kenis) micapi tiya Mi-si-si-pi a sauwac, itawya sa hakay 1835 a mihcaan katukuh i 1845 a mihcaan (nikadebuan niya sihuthutay a kikayay a balunga sa). ci Ha-ke-pi-li Fey-en atu cabay nida ci Tan-mu Su-ya naiti katabalan sinikala tu pitanaman tiya katalawan tu nidimutan ni Ingtian-ciyaw, tuya i pangkangay a kalisiw atu budawan, (macedangay sa i labu nu "Tan-mu Su-ya pitanaman a sakatalawan masulitay"). satusa ina mahelungay a kungku, ci Ha-ke hantu sa sakay sayaway a sipangangan tu nipadadan, maysakamu tu nu dikudanay sikaadihan nu kakawaw.
一開始他被安置、生活在寡婦道格拉斯和嚴厲的華珊小姐的教導之下——教他過「文明」生活. 但哈克受不了每天必須穿著整齊乾淨的衣服、依照禮儀用餐以及上教堂聽冗長的佈道. 這一切讓他非常不自在. 湯姆則在一天晚上幫助哈克躲過華岑小姐的黑奴吉姆的視線，加入了湯姆的孩子幫. 孩子幫自稱「大盜」.
i kalingatuan sa mapasikul cinida iti aenengan niya madapunhay a tatayna ci Taw-ke-la-se atu ya makelecay pasubana a kaying ci Hwa-san, pasubana cinidaan tu ya "takelalay nu lalangawan" sakay udip. nika caay pakadungdung ci Ha-ke tu paydemiadan sidikuc tu lamadacay atu sisilutay, satiidan tu nu kasikadan mukan atu tayda i kiwkay mitengil tu tanayuay nipitudawa nu singku. uynian ku sakacaay kananam nida. ya cacayay a labi ci Tang-mu sa edapen nida ci Ha-ke kalimekan tu pisebeng ni Hwa-cen a kaying ya lumeni’ay a tubang ci Ci-mu nipisimaw, milihida tu ci ni Tang-muan a masakaputay nu wawa. ya wawa amin sa sini pangangan tu u "tabakiay a mamialaway" sa.
當幫派生活也讓哈克厭煩的時候，這時他那嗜酒成性的爸爸前來找他，威脅他交出那筆錢. 知道爸爸只會將錢用在喝酒上，哈克成功地藏匿了自己的寶藏；然而，爸爸依然帶走了哈克，離開了鎮子.
i mahida sa kadatengan ni Ha-ke ku sikalibutan sa nu kahinian a nikaudip, i mahini sa culal sa kya wama nida mabusukay tu mikilim cinidaan, patalaw milunguc patahkalen kya kalisiw sa. sikatineng nida ci ama nida uyda sa sikan tu epah ku katinengan, ci Ha-ke sa maleku nida a midimut tiya kalisiwan: zayhan, ya wama nida sa kunida sa mukelit ci Ha-kean, miliyas tu aenengan niya kenis.
哈克被爸爸強行擄去，在伊利諾州的河畔森林裡的一間破爛木屋裡一同生活. 父親經常在發酒瘋時毒打他，後來哈克終於受不了，使出詐死之計離開父親. 他停留在密西西比河傑克遜島上，休閒度日. 哈克遇見了華珊小姐的黑奴吉姆.
ci Ha-ke sa nipacician a mukitkit a muliyas, taynien i I-li-nu-co i lilis nu sauwac a kilakilangan, ya masa cacayay nu sapaday a luma’ itida maudip.ya wama nida sa sawsawni mutiik cinidaan yu mabusuk tu, nu dikudan sa caay tu pakadungdung ci Ha-ke, misakaliyuh tu paceba misakapatay tu nitekelan nida tuwa miliyas tiya wamaan nida. satusa masatedep cinida i Mi-si-si-pi a sauwac Ya Ciyeke-sen a subalan misalihalay a palawpes tu demiadan. sikalitemuhan nida kya ni Hwa-sanay a tubang lumeni’ay ku banges ci Ci-mu.
吉姆偷聽了華珊小姐打算把他賣到「河的下游」去（可能是更加兇殘的奴隸主），就偷跑了出來. 吉姆計劃到伊利諾州的開羅鎮，該地區是反對蓄養黑奴的自由州，這樣他可以在日後花錢把他的家人贖出來. 起初，哈克對此倍感糾結，但倆人在迷信問題上有了共同語言，便產生了感情. 哈克與吉姆成為了好友，後者則成為了他的監護人.
sikatinengan nida musuninip tu a sipacakayen i "sasa nu sauwac" sa, (hakya mangaleb ku kalabadesan sikaudip a malatubang), kyu laliwan nida tahkal. ci Ci-mu hantu sa sibalucu’ a tayda i Ilinu-co ya Kaylo hananay a kenis, itidaay a buluku sa mihantayay tu papahabayan tu lumeni’ay a tubang u sakakunidaay a cuo, mahini sa anu ayaw taneng au kalisiw sapicakay tu ngasaw nida mihulak a patahkal. kalingatuan sa, tuyni sa ci Ha-ke malawilaw ku pidateng nida, nika sakay nu singkuay a bunday idaw tu ku sahulakan nu tatapalan nuheni a kamu, kyu masakapah tu a tatusa sikalcabay nu nadatungan.ci Ha-ke atu ci Ci-mu mala u tumudaci a cabay.
mabalad mulenu ku nanum, mapalid ku luma’luma, mikacaw kuyuheni tu kakelic miliyas.micumud ku heni i luma’ sa, sikaydihan a sikatepa tu canancanan, zayhan ci Ci-mu madih nida ku kidu nu tatamaay, i kulul sa sini kuwangan kasiduka. pu’utan nida ku mata ni Ha-ke.
sikaydih a katengilan ku sakay nu kenisay a sinbung sa, ci Ha-ke sidikuc tu nu limecedan misakaliyuh, micumud i luma’ ni Cutise. Lohute.se, i nudikuday a tademaw sa nau mahka malimaday tayni. Ha-ke a nidatengan hakya mabelec tu cinida sa ku pitapal nu tademaw i cinidaan, ya wama nida atu ci Ci-mu malau dadakepan a tademaw. u katuuday sa nanilaliwan ni Ci-mu sipadepiten ku sasing tu sapakawlah a nipabinawlan a cudad, miculcul tu tademaw a mikilul a mudakep. ya ci Lo-fu-te-se a tatayna sa mapabaliw ku balucu’ nida, pitapal nida sa caay kau tataynaan ci Ha-ke, kyu iti pasilacan nu nitanengan sa mapawacay satu.
雖然哈克的偽裝被揭穿，但是洛夫特斯夫人依然讓他安然離開，沒有意識到他就是那個「被謀殺」了的孩子. 哈克回頭告訴吉姆這些新聞，以及搜尋隊會在當晚前往傑克遜島的事情，倆人急匆匆地登上木筏離開.
namakayiniay a nisulitan (參考資料)
中文維基網站-頑童歷險記： https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%A0%91%E7%AB%A5%E6%AD%B7%E9%9A%AA%E8%A8%98#%E6%95%85%E4%BA%8B%E6%A6%82%E8%A6%81 kakuniza:Buting Nukay
malitemuh tu tatenga'ay a mamidang
malitemuh tu tatenga'ay a mamidang(遇見真愛) thumb|u namuh nu kaciw
sapuelac
thumb|mamidang sakamu sa ku migayankiway, anu malitemuh(遇見) tu tatenga'ay(真的) a mamidang(情人) kisu, izaw ku pulu' a nazatengan(情緒、感受) ku uzip atu balucu' nu misu. sakacacay: tatenga' ku besuc-kunizateng(直覺). sakatusa: mapacucuk(被激勵) kunizateng. sakatulu: caaytu kaadada'. sakasepat: manuneng(沉靜) atu sakalihalay(輕鬆). sakalime: talakaw ku etul-ngalay(性慾). sakaenem: dihku(溫暖) ku kunizateng. sakapitu: limulak ku aazihan(樂觀). sakawalu: mapali' tu ku kapahay(好的) a kakaenan(食物) atu sakakumceday(健康) a uzip(生活). sakasiwa: sayadah tu ku sululay a balucu'(同理心同情心). sazikuzay sa: anu mabulah ciniza sa, masulalis(發燒) ku bihid(臉頰) atu matanang(流汗) ku lima.
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
This Is How Your Body Knows When You’ve Met Your True Love
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun, pabeli tina cudad ni Lihum.
原住民族線上詞典-撒奇萊雅族語詞典 kakuniza:kagak kakuniza:sakasitangah kakuniza:2018-cacay
ulic-patizeng ku ngangan nu Sakizaya-wawa nu kilay-2-micumud tayza i kilay a enal
satangahan nu ulic
thumb|u Kilay a enal sa, u lalangawan nu Sakizaya 奇萊平原是撒奇萊雅族人安身立命的樂土 patizeng ku ngangan nu Sakizaya-wawa nu kilay-2- micumud tayza i kilay a enal
puu' nu lacul
thumb|u lalangawan nu Sakizaya sa, i Kilay a enal. 撒奇萊雅族人的發源地在奇萊平原 saka tinusa- micumud tayza i kilay a enal