cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azerbaijan
u hata nu kanatal (國旗)
Azerbaijan kapulunganay a kanatal sa, nipangangan sa u Azerbaijan han, nu masulitay sakay nu aydaay naulican a nipawacayan sa idaw tu ku kasasiwantan, in a Azerbaijan a ngangan sa sipakay nu kaamisan ya Ilang hananay a kanatal, a sikaidaw nu ngangan, taneng a sipakay nu aydaay ya Pose hananay a kamu, nipibelihan tu sanuaydaay, ya “sulu nu pidimud tu canacanan”, u mamisupet tu “sakay nu lamalay a sulu sananay” caay sa ya “lamal nu kanatal/ lala nu kanatal”.
「亞塞拜然」這個地名原指伊朗亞塞拜然，而現在的「亞塞拜然」國名是在1918年的亞塞拜然民主共和國時期第一次使用，此後沿用至今. 當時用此名稱命名還得到伊朗政府的反對和抗議.
“Azerbayca” ina ngangan sa nipatuduan sa nu makay i kakitidaanay tu ya Ilangay a Azerbaijan, saku nu aydaay sa, ya “Azerbayca” u ngangan nu kanatal sa, sipakay i 1918 a mihcaanay a Azerbaijan u kapulungan a kasaupu, sayaway a micukaymas tu ngangan, nu dikudan sa hini han tu a sipangangan. i mahida sa uyni a spangangan sa, sikaidaw nu Ilang a cenhu a nipihantay atu caculi makayi kilulan a sikalecad a pangangan.
Cangcang
u sulit nu Lipun
調理（ちょうり）とは、食材を加工し、料理を作る過程あるいは行為. なお、日本語では料理が調理をも指す呼称として用いられることがしばしばある.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
1571年，西班牙人侵占呂宋島，建馬尼拉城.
nipaluma-culahakay
ngangan (名稱)
padungi a ngangan: u Cu-kang-ze, Maw-cian-jun, Ta-ding-huang, Taywan-ze-zu, Pay-cu-kang-ze, Bay-cu-kang-su, Deng-huan, Pang-sey-hua.
Kawbu’
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Lee Hsien Loong
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Lee Hsien Loong (李顯龍) i Singapore (新加坡).
ciwlu
(u kamu nu hulan sa :基督教)
Lee Hsien Loong
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 2 a bulad 10 a demiad 1952 a mihcaan.
dada’
(kamu nu hulam：只有)
Azerbaijan
u hata nu kanatal (國旗)
亞塞拜然民主共和國於1918年5月28日正式宣布獨立，成為第一個以穆斯林占絕大多數的世俗化民主共和國，也是第一個有歌劇和戲劇院和現代大學的穆斯林國家.
Kawbu’
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
cacay a malebut lima a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay (1571) a mihcan, Spain (西班牙) a tademaw midebung tu Luzon (呂宋) subal, patideng tu Manila (馬尼拉) a tukay.
Cangcang
u sulit nu Amilika
Cooking or cookery is the art, technology and craft of preparing food for consumption with or without the use of heat. Cooking techniques and ingredients vary widely across the world, from grilling food over an open fire to using electric stoves, to baking in various types of ovens, reflecting unique environmental, economic, and cultural traditions and trends. The ways or types of cooking also depend on the skill and type of training an individual cook has. Cooking is done both by people in their own dwellings and by professional cooks and chefs in restaurants and other food establishments. Cooking can also occur through chemical reactions without the presence of heat, such as in ceviche, a traditional South American dish where fish is cooked with the acids in lemon or lime juice.
dada’
ahicanaca, nayi’ ku hemay itini, u walay dada’.
Pakistan
u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 796,095 km2.
Azerbaijan
u hata nu kanatal (國旗)
ina Azerbaijan hananaya kapulungany a kanatal sa, na i 1918 a mihcaan lima a bulad tusa a bataan idaw ku walu a demiadan, sibaluca’ patatenga’ a nipabinawlan pangiha' a kunida asa malakanatal, mala u nu sayaway a kaidaw nu dadadiwan atu sakay nu igiay, siladay tu nu aydaay tabakiay a cacudadan nu Muselin sakay nu kanatalay.
亞塞拜然共和國坐落於高加索山脈之南方，該國以地理位置而言大部分屬於亞洲，少部分屬於歐洲，但對外一般自稱歐洲國家. 所處地區是連接東歐和西亞的十字路口. 境內土地約半數為山地. 境內最高峰為巴薩杜茲峰，位於高加索山脈，海拔4,740公尺.
Kawbu’
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
masapaputay kapulungay a kanatal
(kamu nu hulam：共和國)
ngangan nu Puyuma-Puepuedr
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
Lee Hsien Loong
u siwkay niza(簡介)
pahezekay niza i tabakiay a cacudadan nu Harvard (Harvard University 哈佛大學). mala ku kasedan (碩士) niza.
Kawbu’
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
kalangangayawan
u zuma a kamu
u kamu nu hulam：那裡場地是戰爭的地方
Pakistan
u ahebal nu lala’ay sa izaw ku 770,875 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 25,220 km2.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Li Xiao Wen
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
napatizeng ni Tiway Sayiun kalisiw putiput(帝瓦伊撒耘基金會)
nipaluma-culahakay
ngangan (名稱)
【英名】Formosan Beautyberry
Cangcang
u sapuelac nu masatekeday a sulit
cangcang: 熱菜、煮
ngangan nu Puyuma-Puepuedr
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
Tjalja’avus
u kasabinacadan, Paiwan 93%, Amis 1%, Rukai 1%, zumazuma 2%.
Kawbu’
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Lee Hsien Loong
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Singapore (新加坡) ayza sa ci Lee Hsien Loong (李顯龍), micakat a demiad sa i 2004 a mihcaan 8 bulad 12 demiad.
nipaluma-culahakay
ngangan (名稱)
u In-yuay a ngangan: Formosan Beautyberry
Tjalja’avus
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw, Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw, Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw, Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw, Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw, Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nipaluma-culahakay
ngangan (名稱)
【族語】布農 Tuhung Puah Tu Lukis、撒奇萊雅 Colahakay、鄒 Tanaripi、魯凱 Drekay
dada’
抱歉，這裡沒有飯，只有麵.
Kawbu’
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 10 a bulad
pulung sausi (564,603), Pangcah (210,658), Tayan (90,719), Paywan (101,346), Yuwatan (58,759), Rukay (13,373), Puyuma (14,303), Cou (6,659), Saysiat (6,648), Yami (4,625), Saw (792), Kabalan (1,478), Taluku (31,742), Sakizaya (952), Sejek (10,132), Laaluwa (405), Kanakanabu (342), zuma (11,670)
ngangan nu Puyuma-Puepuedr
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
Azerbaijan
u hata nu kanatal (國旗)
u Azerbaijan a kapulungan a kanatal sa, u eneng i Kawciya-su a buyubuyuan kasatimulan, ina kanatal sa u kasaidaway tu sakay lala sa, u kakitidaan masa nu Yaco, kaadidingan sa sanu Ocoan, nika saka i hekal sa kunida sa pangiha u O-cuo ku kanatal niyam sa, sikala enengan nu kakitidaan sa malalitin tu nu walianay nu Oco, atu masanutipanay nu Yacoay ya sakakiwacing a sasacumudan. i kanatalay a kakitidaan sa kalupangkiwan ku sikaidaw tu buyubuyuan. i labu nu kanatal satalakaway nu buyu' sa, ya Pasatu-ce a tatungduh nu buyu, kalaenengan sa i kawciya-su a buyubuyuan, nisausian sipakay nu bayu’ a ditek sa makaala tu 4,740 katalakaw ku depah.
nipaluma-culahakay
ngangan (名稱)
u ngangan nu binacadan (各族群的命名): Bunun sa u Tuhung Puah Tu Lukis、Sakizaya sa u Colahakay、Cow sa u Tanaripi、Lukay sa u Drekay
saadidi'ay
(u kamu nu hulam sa:最小的)
Kawbu’
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Yincumin kakuniza:Tayan kakuniza:Taoyuan
Azerbaijan
u hata nu kanatal (國旗)
亞塞拜然境內氣候多樣，中部與東部為乾燥型氣候，東南方降雨較為充沛. 首都巴庫緊臨裏海，冬天溫暖，一月月均溫為4℃，七月月均溫為25℃. 北方與西方的山區氣溫較低，夏天平均溫為12℃，冬天平均溫為-9℃.
ngangan nu Puyuma-Puepuedr
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
telek
(kamu nu hulam：直)
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Li Xiao Wen
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
Lubas-Mapalaway-aazihen a cudad (nay20170924)
Cangcang
u sapuelac nu masatekeday a sulit
micangcang: 在熱菜
Azerbaijan
u hata nu kanatal (國旗)
Azerbaijan sa u sakay nu demiadan i kkanatal sa masasiduma, kalatebanan atu nu walianay a demiad sa kalaacakacakan, waliay kalatimulan a sikayda sanikaudadan sa kalasibekan macalut a maudad. u masatatangah han nu tuse sa ya Paku han micapi tu ya Lihay hananay a bayu’, i kasienawan sa kaladihekuan ku demiad, sayaway a bulad sa nitulakan a sakademiad sa sepat a tu kasienaw, i pituay a bulad sa nitulakan a sakademiad sa tusa a bataan idaw ku lima nu tu, kaamisan atu nutipanay kasibuyuanay a demiad sa kalasisinawan. i lalud sa u nisapalan a demiad sa makaala tu sabaw tusa ku tu, i kasienawan sa nitulakan a demiad sa makaala tu kaselepan tu -9℃ sakasienaw.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
1594年，西班牙人公告馬尼拉成為菲律賓群島的首都.
nawatubi
thumb|nawatubi
nawatubi(Hulam a sulit: 跳繩)
sakapet a tuud: lalengac, masay, akaway nu balidas
sakapet misanga: takini’
Cangcang
u sapuelac nu masatekeday a sulit
cangcangen: 回鍋加熱 (命令)
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
cacay a malebut lima a lasubu siwa a bataan idaw ku sepat (1594) a mihcan, Spain (西班牙) mihapu tu Manila (馬尼拉) mala Philippines (菲律賓) subal nu suodu,
nipaluma-culahakay
(分類)
馬鞭草科（Verbenaceae）為脣形目下的一科，成員物種大多為熱帶植物. 本科成員形態包含喬木、灌木，以及草本植物.
Sahle-Work Zewde
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Sahle-Work Zewde (Sale－Wueke．Cude 薩勒－沃克·祖德), 1950 a mihca 2 a bulad 21 a demiad  nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Ethiopia (衣索比亞) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihca 10 bulad 5 demiad.
Azerbaijan
u hata nu kanatal (國旗)
Azerbaijan kakitidaan sa sakayadahay nu kakitidaan sa, cacay amihcaan  a nikaudadan sa pulung han a misausi sa 200 a lasubu adada kalaidaw, nika i u masaadidingay a kenis sa, tinaku ya Kawciya-su a buyubuyuan, masatalakaway nu sikay bayu’ a nisausianay a kenis sa, atu nu walianay kalatimulan a enal kalasiyadah nu nikaudadan, cacay nu mihcaan sa kalaidaw nu nikaudad 1000 a hawmi a masausi. kasalamitan sa nu Azerbaijan a kakitidaan sa, iti sadingsingan atu i balangbangan tusa a puu’ ku nikayadah a maudad kalalemedan ku demiad, u lalud sa kalaacakan ku nikahida nu demiad.
telek
Angah插的秧很直.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
此即西班牙統治菲律賓的開始. 菲律賓第一共和國.
nipaluma-culahakay
(分類)
malalitinnay a lutuk, （Verbenaceae）u macacapaay ku papah, I tapiingan a lutuk sa, uwyda amin u sakay lalud, idaw ku talakaway, idaw ku apuyuay, ahicahica a lutuk.
ayza
(u kamu nu hulam sa: 現在;今天)
nipaluma-culahakay
(分類)
malalidinnay a inakilang sa u culahakay, cacay ku papah masasiteked kya balu adihan sa matiya u mamaluyay (鐘狀、圓形), malecad tu putud mahidaca u kupu a adihan, idaw waca ku macacapaay a papah adihan, u heci nida sa anu maduhen sa pela’ sa ubiyaw idaw ku bangsi’say.
nawatubi
nawatubi(Hulam a sulit: 跳繩)
u culuk nu hican: pilien ku mabesucay a lalengac atu akaway nu balidas amiketun. u talakaw isu ku sapiketun. u masay, salaycen ku balidas. akaway nu lalengac salayceen sabalud tu malutapiingan. pabesucen mipiked ku makasasa. mak 40sinci katanaya. anu cayay katanen ku tanaya tanen u akaway nu lalengac apalakiliw. u lahaday nu hekal ku aalaen tu saluec. anu cayay katatudun sa panukasen tu ilahad，paladamek. nayi’ku paysu’nu sumamad a wawa sapicakay tu laic sa. pakuniza sa tabukelal mikilim tu salaytan. u lalengac atu masay(akaway) sikedet, atekak. matatungus sipilatlat a tuud.
nipaluma-culahakay
(分類)
近年來，系統發生學證據顯示許多曾被劃入馬鞭草科的屬，應重新劃入唇形科. 現今本科共包含了35屬1,200餘種. 有的分類法將海欖雌屬單獨列為一科，或劃入爵床科.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
1896年8月，安德烈·滂尼發秀領導的卡的普蘭（Katipunan）在馬尼拉近郊的馬林塔瓦克山（卽巴林塔瓦克山）發動起義，各地響應，進攻西班牙殖民軍.
nipaluma-culahakay
(分類)
capia mihcaan yadah ku misatinetinengay (研究據) amaydih a palaliwasak a palatusa, macacapaay, aydaay culahakay mkalatu tulu a bataan idaw ku lima 1200 a kayadah, dumasa tu pica’an apalacacay misateked(單獨).
【使用族群】 布農、撒奇萊雅、鄒、魯凱
binacadan nu kawaw: Bunun, Sakizaya, Cou, Lukay
u lalangawan nu culahakay (分布)
原產於熱帶亞洲、台灣、中國大陸南部、日本及菲律賓，常常可以在台灣全島各地低海拔1750公尺以下亞熱帶次生林的山區、平地及原野發現其蹤跡.
nay kalangawan nida (原產於) akudiay a kanatal Ya-cuw, Taywan, Cung-kou-ta-lu,mutimulan a kakitizaan, Zipun, atu Biy-li-bin sawsawni maadih tu i cuwacuwa nu Taywan 海拔1750 kun-se i sasa, i kacaledesay a kilakilangan a buyu’, inenal atu idaw tu I numanumahan ku langaw.
杜虹花原產於台灣，現分布中國、台灣中低海拔地區、菲律賓等地區，中國國內分布於海南、廣西、廣東、香港、雲南、福建、貴州、浙江、江西等省區，性喜溫暖至高溫潮濕的環境，適合於攝氏20－30°C 生長，耐旱、能耐各種污染物，於排水良好潮濕而肥沃的砂質土壤中運用播種法或扦插法繁殖，野外分布於溪邊溝谷、山坡灌叢之中，人工常栽種於路旁及庭院中作觀賞樹、誘鳥樹或綠籬之用.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
cacay a malebut walu a lasubu siwa a bataan idaw ku enem (1896) a mihcan, ci Andelie.Pannifasiu (安德烈.滂尼發秀) mililid tu Ka-Di-Pu-Lan (Katipunan卡的普蘭) itini i Manila (馬尼拉) nucapi a Malin-tawawke-san (馬林塔瓦克山)（aydaay nu Palinta-wawkesan卽巴林塔瓦克山）palekal tu sakalepacaw, mapalekal namin ku tademaw, midebung tu Sipan-ya Spain (西班牙) a kitidaan nu hitay.
nipaluma-culahakay
u lalangawan nu culahakay (分布)
u culahakay sayaway naiTaywan aidasa idaililis nu bayu aida u cuwacuwaay aniyadu, idatuwamin namakayni i Fe-lu-bin atu Cung-kuo hanae' kewasi siyakang iyana buciyen Kewco' Cociyang icuwacuwa, mananamuh tu halahaway akutuay atu suemetay amelangaw.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
次年陣營內部發生分裂，埃米利奧·阿奎納多（Emilio Aguinaldo）篡奪領導權，殺害滂尼發秀，並與西班牙殖民者妥協.
sakatusa a mihcaan masasuada’ ku labuway, Aymi-li-aw.A-kuyna-duo (埃米利奧·阿奎納多
nipaluma-culahakay
u lalangawan nu culahakay (分布)
適合於攝氏20－30°C 生長，耐旱、能耐各種污染物，於排水良好潮濕而肥沃的砂質土壤中運用播種法或扦插法繁殖，野外分布於溪邊溝谷、山坡灌叢之中，人工常栽種於路旁及庭院中作觀賞樹、誘鳥樹或綠籬之用.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
Emilio Aguinaldo) mialaw tu sapikuwan, patayen ci Panni-Fasiu (滂尼發秀) mahahiya atu Spain (西班牙) a tademaw masasudang.
nipaluma-culahakay
u lalangawan nu culahakay (分布)
sitatudung tu se-se 20－30°C. melangaw caykatalaw tu acak atu anabu, sakaydih han, ku sinanum may sadamekay silikenay a lala' anu paluma sa u sabak anu caysa putuneku ciid' pahecek han, ida i sawac, idi masatukus say ida ku palumaay ililisen putan, mamelawan salangatan madih patan tu ayam.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
但起義者堅持鬥爭，後起義者幾乎占領全國.
nipaluma-culahakay
u langaw nu culahakay (生態形狀描述)
杜虹花屬於馬鞭草科紫珠屬的常綠性灌木植物，植株高約200-450公分，其分枝及葉片皆佈滿毛茸. 單葉對生，葉片形狀呈鋸齒緣的卵形至長橢圓形.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
nu palekalay a tademaw pacici miwawies, nikudanay a palekalay nu tademaw mami debungan nuheni ku kanatal.
nipaluma-culahakay
u langaw nu culahakay (生態形狀描述)
culahakay a langaw madiya u malalitinay nika u kulit nida kudawan紫 sa, nika alahican melcad tu sumilaway atu apuyuay amin a lutuk, u talakaw nida 200-450 kun-ben, ciid atu papah mamin tu malecaday tu bunac a banuh. 單葉對生cacayay a papah malatusa, u ta’-ku nu papah malecad tu salusalut a ngipen u sumilaway sa malecad tu kulit nu tikuk u tanaya sa maiecad tu ti’kuk kasakimulu’ (橢圓形).
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
埃米利奧·阿奎納多於5月17日乘美艦麥克科洛濟（Mc culloch）號返菲活動.
nipaluma-culahakay
u langaw nu culahakay (生態形狀描述)
每年4月時會開出多數密集的粉紅或紫紅色小花，在中央的一朵頂生花，下面從花序梗頂生出二分枝，每枝頂上各生出一朵花，花萼具4裂，花冠呈管狀，具有4枚雄蕊. 初夏結出的果實為球形的果實，直徑約0.25公分，初為淡紫色，成熟後會漸漸變成深紫色.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
Aymi-li-aw.A-kuyna-duo (埃米利奧·阿奎納多 Emilio Aguinaldo) i limaay a bulad sabaw tu pitu a demiad mikacaw tu balunga nu hitay u Mayke'-keluo'-ci (麥克科洛濟Mc culloch) hannanay a balunga mitadikud i Philippines (菲律賓)  sikawaw.
nipaluma-culahakay
u langaw nu culahakay (生態形狀描述)
paymihcaan sepatay a bulad sa malingatu a tahekal ku kalasumasumahan nahan idaw ku kalakudawan atu sumanahay adidi’kay abulud itida i tepan niya kasibalud malecad tu adipin aadihan, I sasa niya balud aakaway tahekal ku tusaay a ciid, nika yatusaay a ciid tehekal ku balud, sepat kiya ihekalay a papah niya balu, macebal kiya balu, sepat kiya itebanay a tatami a balu. u kasiheci’yay niya culahakay sa iayaw nu lalud asiheci’ yaheci nidasa masakimulu malecad tu mali, u tabaki nida 0.25 kun-ben, yu makatahelkal kiya heci’ adidi’ ka kudawan a kulit Yumaduhen cinida sa haymaw sa masumad tu ilabuay tu akudawan a kulit.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
1898年6月12日菲律賓宣告脫離西班牙獨立，建立第一共和國.
nipaluma-culahakay
u langaw nu culahakay (生態形狀描述)
l杜虹花是一種常綠灌木植物，全株密披黃褐色星狀毛，高約1－4米；分枝多，小枝圓柱形或略呈四方形，密披粗糙的黃褐色星狀毛，老枝無毛.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
cacay a malebut walu a lasubu siwa abataan idaw ku walu (1898) a mihcan enem a bulad sabaw tu tusa a demiad Philippines (菲律賓)  sakamusa miales tu Spain (西班牙) misiteked, patideng sa tu sakacacay a kunhekuo.
nipaluma-culahakay
u langaw nu culahakay (生態形狀描述)
culahakay u sumilaway a kilanga madeket ku angangan, kala ku lawlawan ku kulit, matiya u bunac ku banuh u talakaw sa makaala tu sabaw tusa atitek iyadah ku ciid, masakimulu masatapi' i yadak ku masahica hicaay idaku mawaswas nu sasibud niyakulit bunacabanuh maikesay a ciid ina' ku banuh.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
1899年2月，美國發動美菲戰爭入侵菲律賓，新生的菲律賓共和國隨之瓦解.
nipaluma-culahakay
papah (葉)
葉為單葉對生，橢圓形、卵狀橢圓形、寬卵形、倒卵形、長圓狀披針形，形狀變異大，毛紙質，先端銳尖至漸尖，基部圓形、楔形或鈍，少為近心形，葉緣細鋸齒狀或僅有小尖頭，表面疏披短硬毛及星狀毛，後因毛脫落變為質感粗糙，背面具細小的黃色腺點及披灰黃色星狀毛，主脈、側脈及網脈於背面隆起，側脈5－12對，長約6－18公分，寬約2.5－11公分；葉柄粗壯，密披黃褐色星狀毛，長約0.8－1公分.
Philippines
Spain (西班牙) azitay 西班牙殖民時期
cacay a malebut walu a lasubu siwa a bataan idaw ku siwa (1899) a mihcan tusa a bulad, Amilika (美國) palekal tu Mie-Fae (美菲) kalepacawan debungan ku Philippines (菲律賓), baluhay ni patidengan a Philippines (菲律賓)  kunhekuo alaw malawpes.
nipaluma-culahakay
papah (葉)
cacay ku papah masasiteked, satanaya' sakasakimulu tanaya' a hebal tikinil malacad a mitutiekuk matiya utatipeluk a banuh angangan masakimulu madicem, matumuh misengngi tu balucu' langdaway a papah misengi tu ngipen nu salusalus cacay ku dicem.
Philippines
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
nipaluma-culahakay
papah (葉)
表面疏披短硬毛及星狀毛，後因毛脫落變為質感粗糙，背面具細小的黃色腺點及披灰黃色星狀毛，主脈、側脈及網脈於背面隆起，側脈5－12對，長約6－18公分，寬約2.5－11公分；葉柄粗壯，密披黃褐色星狀毛，長約0.8－1公分.
Azerbaijan
sakay nu cence (政治)
亞塞拜然憲法中未指明國教，但主要宗教為伊斯蘭教，97%的人口是穆斯林. 亞塞拜然不同種族社群信奉其他信仰，根據亞塞拜然憲法，亞塞拜然為世俗國家，宗教信仰自由.
Maurice Bernard Sendak
Maurice Bernard Sendak nu Amuhuan ngangan a kamu, Mulisis·bunade·sangdake nu Sakizaya a kamu.
nipaluma-culahakay
papah (葉)
naidaw kya sa atekak apuyu'ay matiya bunac a banuh, maemin mapelu' sisa caay tu kakapah a adihan, ikulu naida kya ku dawan atu aduwan ku dawa a bunac a banuh, maemin mapelu' sisa caay tu kakapah a aduhan, i kulu naidaw kya kudawan atu abuwan ku dawa a bunac a banuh, nganganga tapingingan baluwang i kululul mulutucay, tapingiay sa 5 katukuh i 13 macapiay tanayu' sa 6 katukuh i 18 kung-ben ahebal sa i 2 katukuh i 11 kung-ben kaus nu babah madeket kya kedawdawan a kulit bunac a banuh tanayu' i 8 katukuh i 12 kung-ben.
Maurice Bernard Sendak
kakiliman
Mulisis·bunade·sangdake (Amuhuan a kamu: Maurice Bernard Sendak, 1928 mihcaan enem a bulad cacay a bataan tu demiad－2012 mihcaan lima a bulad waluay a demiad), nilecuhen i Amuhan a New York City Brooklyn, namisulit tu nu wawaay a sulit atu sikulitay. u sakaydihan nisulitan i 1963 mihcaan sulitan ku sakatalawanay a aaduban nu niyadu’ (Where the Wild Things Are) paadih, uyni nisulitan sumaden malaiga tu aadihan 《sakatalawanay a aaduban nu niyadu’ 》. kina limaay makaala tu nu Amuhuanay a nipikulit tu satalawkaway nu kasenengan katikecang (Caldecott Medal). yu mahida u sayaway tu cinida makaala tu guojiantusheng tu nu kulitan a kawlah (Hans Christian Andersen Award) nu Amuhuanay a tademaw.
Azerbaijan
sakay nu cence (政治)
u sakay nu hulicay i Azerbaijan sa nayay ku nipituduan  tu nu kanatalay a sapasubanaan, u sakusaan sa sakunu kiwkayay ya Iselanga kiwkayay, 97% a palasubu ku tademaw nu Muselin. u sakacaay kalecad a binacadan nu Azerbaijan sa, sakay singguan nu udip sa caay amin kalecad, i malasulitay sa ina Azerbaijan a kanatal kaidaw nu hulic, sakay nu singguay a nipicumud sa, masakunidaay ku balucu nu tademaw masasiduma ku nidateng, kyu u sakay kiwkayay sa sakunida han a masasiduma nayay ku nikakelecan.
nipaluma-culahakay
balu (花)
花細小排列成聚傘花序，腋生，密披黃褐色星狀毛，直徑約3－4公分；常為4－5次或6－10次分枝；花序梗比葉柄長或略等長，二分叉，長約1.5－3公分
Maurice Bernard Sendak
mabelec
sangdake i 2012 mihcaan limaay a bulad walu a demiad tu sananal siimelangay cinida tu tangahay a imelang, caay pakademec tu adada’, sisa mangalep ku imelang sa, patay sa tu i Amuhuan kangnadikecu tanbuli (美國康乃狄克州丹伯里), waluay idaw ku tulu a mihcaan ku nikaudip nida.
Azerbaijan
sakay nu cence (政治)
體育在亞塞拜然有歷史根源，即使是現在傳統和現代體育項目仍然流行. 自由式角力傳統上一直視為亞塞拜然的國技.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Li Xiao Wen
muazih tu tatengaay Hulam a kumu (簡介漢譯參考)
kakuniza:tademaw kakuniza:mapalaway kakuniza:Sakizaya
Maurice Bernard Sendak
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
Cangcang
tinaku ku kamu u Sakizaya
(micangcang) micangcang ci Kensin tu lami'.
(cangcangen) cangcangen henay kiya lami'!
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
kakuniza:sakasitangah
Pakistan
hamin nu tademawan sa 201,995,540.
kakalukan umah sa 35.20%, kilakilangan umah sa 2.10%, zumaay henay umah sa 62.70%.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Islamabad (伊斯蘭瑪巴德).
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 14 bulad 8 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Pacisetan (巴基斯坦) ayza sa ci Imran Khan (伊姆蘭·可汗), micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 8 bulad 18 demiad.
Azerbaijan
sakay nu cence (政治)
sapilatlatay a nikatesekan sa, idawaca ku makay laylayay i Azerbaijan a nikasalamitan nu sikalingat, kanahatu masa nu aydaay kalaylayyay a ziday, atu nu masa aydaay a nipilatlat kalabelengan a madaduduc, ya kunida sananay a misemu a sakasasedsed, uyni sa u sakahenulan  nu Azerbaijan a kanatal u kasenengan a mitesekay sa.
Pakistan
mukasi (古代)
公元前三千年左右，哈拉帕文化產生於今巴基斯坦境內，興建了哈拉帕和摩亨佐-達羅.
ngangan nu Puyuma-Purapuran
ngangan
Purapuran
Azerbaijan
sakay nu cence (政治)
亞塞拜然人類發展指數較高，與大多數東歐國家相當. 有較高的識字率和較低的失業率. 石油和天然氣資源豐富，是國民經濟中的主要依賴.
Pakistan
mukasi (古代)
kun-yun (公元) nu ayawan tuluway a malebu nu mihcaan, Hala-pa' (哈拉帕) lalangawan mapatideng i Paci-setan (巴基斯坦) a niyaduan, patideng tu Hala-pa' (哈拉帕) atu Muo-hungcuo-taluo (摩亨佐-達羅).
Azerbaijan
sakay nu cence (政治)
憲法上亞塞拜然是一個半總統制的多黨制民主國家，但事實上整個政府運作沒有實際上的民主，民主指數也屬於獨裁. 亞塞拜然總統是國家元首，副總統是國家副元首為二號領導人；總理則是政府領導人. 立法權由政府和國會所有. 亞塞拜然在1991年12月通過了獨立公投，從蘇聯獨立. 亞塞拜然現任總統是伊利哈姆. 阿利耶夫，所屬政黨是右翼的新亞塞拜然黨. 亞塞拜然的最高立法機構為國民會議.
Pakistan
mukasi (古代)
直至前2000年，生活在中亞的雅利安人來到印度河流域，征服了當地的達羅毗荼人，印度河文明逐漸衰亡.
Azerbaijan
sakay nu cence (政治)
i hulic nu Azerbaijan sa, u masapangkiway ku sasitungus nu cungtung, kayada han nu masakaputay nu mamikeliday, kyu nikahida sa mahaminay a musakawaw tu sakay nu kanatalay a tuud sa, tatenga’ caay tu pakasakaku, ya misakaku a nikadih sa misasengi tu kalakician. nu Azerbaijan a cungtung u tatapangan, ya mamiedapay a cungtung sa masatusaay a mamikeliday, ya satalakaway a mamikeliday tu cenhu han. u sapatideng tu hulic sa situngusay sa u cenhu atu ya lalubangan nu giing ku sikining. ina Azerbaijan iti 1991 a mihcaan sabaw tusa a bulad, makaawas tu sakunida sananay tu a kanatal a nipisingkiw.sipakay i USSR tahkal a kunida sa malakanatal,aydaay a cungtung sa ci Iliha-mu, aliyiehu, u sikadikec nu sakaaydaay a masakaputay sa, masakawananay ya Azerbaijan, u masatalakaway nu pahulicay nu kalalubangan nu binacadan.
Pakistan
mukasi (古代)
katukuh tu nuayawan a tusaay a malebud a mihcaan, sakaudip itini i Cuo-Ya (中亞) nu Ya-li-an (雅利安) a tademaw tayni i Ing-du (印度) a sauwac, debungan nuheni ku Ta-luo-pi-tu (達羅毗荼) a tademaw, Ing-du (印度) a sauwac ni kakapah anikaudip haymaw satu malawpes.
Azerbaijan
nu kitakitay a nikalcabay (外交)
亞塞拜然是世界衛生組織、國際貨幣基金組織、世界銀行、亞洲開發銀行、歐洲理事會、歐洲安全與合作組織、北約和平夥伴關係計劃（PfP）的成員國，以及不結盟運動的成員國，也是世界貿易組織觀察員國身份和國際電信聯盟的成員國. 亞塞拜然是突厥語族6個獨立的國家之一，也是突厥議會和突厥文化國際組織的成員，和獨立國協 (CIS)、古阿姆民主和經濟發展組織 (GUAM) 的創始成員國之一. 亞塞拜然於1992年加入聯合國，在2006年5月9日召開的聯合國大會上，亞塞拜然當選聯合國人權理事會理事國（任期從2006年6月19日開始）. 亞塞拜然現在與世界上的158個國家建立了外交關係，並加入了38個國際組織.
與亞美尼亞因納哥諾卡拉巴克主權問題交惡.
Pakistan
mukasi (古代)
此後的吠陀時代，雅利安人的政治中心開始向北轉移.
Azerbaijan
nu kitakitay a nikalcabay (外交)
ina Azerbaijan a kanatal sa u mala nu kitakitay a sakakumecdan, nu kitakitay sanu paysuay, tuuday, nukitakitay sakay nu kalisiway, ya Yaco sapalekalay tu nu ginkuay, nu Ocoaya lise hanany, atu nu O-cuoay nisahaymawan a nikapulunganatu ya (PfP) a sacabayen, pauya caay a nikasaupuan a masakaputay, ya nu kitakitay a maliway u tatapalanay a kanatal nu udip, atu sanu kitakitay ya nutelayay a masakaputay a kanatal. ina Azerbaijan sa u sanu Tuci-yieay a kamu masacacayay a kanatal, masa u nu Tuci-yieay kalalubangan a sasacabayan, atu nu kunidaay a kanatal ya (CIS), atu nu kuamu hanany a sakakuay a pakalisiway tu sakalekal a kaput (GUAM)kalingatuan a kanatal. ina Azerbaijan sa iti 1992 a mihcaan micumud i paykanatal nu kitakitay, i 2006 a mihcaan lima a bulad siwa a demiadan i nikatatengilan, mala nu paykanatalay sanu tademaway a tatungus a sikiningay a kanatal, (u sasikawaw sa sipakay 2006 a mihcaan enemay a bulad sabaw siwa a demiad malingatu). ina Azerbaijan a kanatal sa mapatideng tu ku nikalcabayan sa idaw tu ku 158 a kanatal kunikalalcalan, satusa milihida tu nu 38ay a masakaputay a sidayitay tu kitakitay a tademaw.
Pakistan
mukasi (古代)
西元前519年起，波斯統治巴基斯坦西部地區，西元前327年，亞歷山大大帝曾率軍攻占過此地.
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
Katuud ku wawa wina zayhan pasalama han ku wawa i pisalaman atu i panan nu luma’, pazeng han ku wawa sa paydang hantu nu heni misalama, uzipamalngatu tu mipaselit tu limaki atu zuma a wawa wina pakungku, kanahatu kapah misakasi＇t hena saw ku wama wina, nika huntu nay i maazihay nu uzip i labu nu liwliw mibalakas nu wawa, sakacay mapelpel tu ku katawidan.
Pakistan
mukasi (古代)
siyun nu ayawan lima a lasubu cacay a bataan idaw ku siwa (519) a mihcaan, Puo-se (波斯) mikuwan tu Pacisetan (巴基斯坦) nu tipan a niyadu', si-yuan nu ayawan tu tulu a lasubu tusa a bataan idaw ku pitu (327) a mihcaan, Ya-li-san-ta ta-di (亞歷山大大帝) namiladaytu tu hitay mialaw midebung tina lala'an.
Azerbaijan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Miku Kumud kakuniza:Buting Nukay
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
anu tacuwa midang miladay tu wawa sa uzip wama wina pizateng tu kalihenawan, tuyni u liwliw kapihaymawyi tu a kalawkaw kalamkamay a tangila, mahini u miculilay i zazan haw sa piazih i tu zikuzan aayaw kawana kawili aizaw ku kazizeng hakiya,pihaymawitu ami kacaw tu dingtukal sakacay sa maduka mamic nu panan.
Pakistan
mukasi (古代)
大約公元前321年，被孔雀王朝的旃陀羅笈多所佔領.
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
3.la’cus milawlaw i zazan
Pakistan
mukasi (古代)
kiya kunyun nu ayawan tulu a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay (321) a mihcaan, hiyan nu Kunciawancau (孔雀王朝) a Can-tuo-luo-ciduo(旃陀羅笈多) a debungan patideng.
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
payawan anu i tabakiay a zazan atu cucudan a zazan muculil hawsa, huntu a pasumana’tu wawa satezip han i zazan mibalakas misalama, pihaymawitu i zazan sacudaycuday sa ku kazizeng.
Pakistan
mukasi (古代)
孔雀王朝衰落後被印度-希臘人統治，後被斯基泰人和帕提亞人統治，公元二世紀之後被貴霜帝國統治，貴霜帝國國王迦膩色迦當政時期（129－152年），王朝疆域擴至克什米爾和喜馬拉雅山以北的莎車和和田.
ngangan nu Puyuma-Purapuran
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
4.zikecen kitinen tu ku lima nu wawa
malecad tu nu ayawway a kamu,saba nu sepatay a mihecaan nizatengan inza malecad tu kuku’ niza, sisa tahekal sa zikezen tu ku lima nu wawa sawsawni, yu culal sa ku katalawan hawsa kapikitin tu lima nu wawa a Kapah masimaw i liyuc muculil, ataneng macunus ku maenapay a dadawa midiput tuhenian.
Pakistan
mukasi (古代)
Kuncia-wan (孔雀王) kainaian tu nulaheci hiyantu nu Ing-du (印度)－Si-la(希臘) a tademaw mikuwan, nikudan satu hiyan nu Seci-tay (斯基泰) a tademaw atu Pati-ya (帕提亞) a tademaw mikuwan, kun-yung tusa a se-ci nikudan hiyan nu Kuy-sun-tikuo (貴霜帝國) a mikuwan, Kuy-sun-tikuo (貴霜帝國) kuowan ci Ciyani-se-sia (迦膩色迦) mikuwan tawya henay i cacay a lasubu tusa a bataan idaw ku siwa-cacay a lasubu lima a bataan idaw ku tusa (129-152) a mihcaan, wancaw a kitidaan misaahebal katukuh i Kese-miel (克什米爾) atu Sima-laya-san (喜馬拉雅山) nu amisan a Sa-ce (莎車) atu He-tian (和田).
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
5.kasadep micapi tu lilis muculil
ngangan nu Puyuma-Purapuran
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
Pakistan
mukasi (古代)
三世紀到四世紀今巴基斯坦南部被薩珊王朝控制，四世紀時起，這里受到笈多王朝統治，五世紀末期來自於中亞的白匈奴逐步把疆域擴張到該地區.
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
yu mulaay mibalakas i masadahtalay atu saluimengan nu kazize sa muculil sa, a sapacukat tuhenian ka i kalimucu’an musaungay atu micapi tu lilis muculil, usakasa uyza kazizang u pisalimengan tu mitazikus ku kazizeng sa madayum caya kaazih ku kalimucu’, tapiingan nu zazan musaungay sakacay a mahabelut nu kazizeng.
Pakistan
mukasi (古代)
tulu a se-ci katukuh tu sepat a se-ci aydaay a Pacisetan (巴基斯坦) nu timulan hiyan nu Sa’san-wancaw (薩珊王朝) mipenes amikuwan, sakasepat a se-ci sa, itini kahiyaan nu Ciduwancaw (笈多王朝) amikuwan, lima a se-ci tuhedek namakaydaay i cun-ya (中亞) a sanglacay nu maedesay a tademaw haymaw sa midebung tayda misaahebal patideng tu kakitidaan nuheni.
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
6.palima cacayen ku lima’ palalakaw
nipaluma-culahakay
balu (花)
iya balu masilsil malecad tiya cacebalen a kausuwa, ilaed nu papah metahkal u kudawdawan ku kulit, bunac banuh ce-cin izaw ku 3-4 kung-ben, nikakakilu sa mahica 4-5 atu 6-10 ku ciid iya a kaway nu balu kitanayaan ku kaus nu balu, tusaay mapela' tanaya' 1-3 kung-ben.
Pakistan
mukasi (古代)
waluay a seci nu ayawan, Alapuo (阿拉伯) misaahebal katukuh i Ing-du (印度) a sauwac, pasayda i Yise-lan-ciaw (伊斯蘭教) micumud, hatidaaytu nu tademaw mala Mu-se-lin (穆斯林).
nipaluma-culahakay
balu (花)
苞片細小，花具短柄；花萼4淺裂，呈環狀，披灰黃色星狀毛及腺點；萼齒鈍三角形；花冠管狀，粉紅色、紫紅色、淡紫色或紫色，無
Pakistan
mukasi (古代)
阿拉伯帝國退出該地區後，這里被興起於恆河三角洲一帶的波羅王朝統治.
nipaluma-culahakay
balu (花)
毛，具稀少的細腺點，長約2－2.5公釐；裂片長圓形，長約1－1.3公釐；雄蕊4枚，細長，長近花冠的2－3倍，伸出冠筒之外，長約5公釐；花藥黃色，細小，橢圓形，長約0.6－0.8公釐；藥室縱裂；子房光滑，無毛，頂端具腺點，及具不完整的兩室.
Pakistan
mukasi (古代)
Ala-puo (阿拉伯) miliyas tu niyadu' satu, itini nu mabuwahay i Henhe-sanciaw-cuo (恆河三角洲) nu kakitidaan a Puoluowancaw (波羅王朝) mikuwan.
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
miladay tu wawa muculil i zazan sa, nay kasadepen i kawanan ku wawa muculil, zayhan uyni u mulaay caya kataneng ku talakaw, yu tapiingan nu zazan saluimeng ku kazizeng a tahekal ku kazizeng sa, a cayay kaazih nu paculilay ku wawa a tangesul sa mahabelut, nika anu lihanaw ku wama wina tu wawa i kawanan muculil madayum izaw ku katalawan, nay a taneng i kawili ku wawa muculil, amisalunguc tu wawa palima cacayen ku patalakaw tu lima pacukat tu paculilay tapiingan nu zazan izaw ku tademaw sakapahay palecad tu lil.
nipaluma-culahakay
sasapayu’an (醫藥用途)
【藥效】在性味方面，具苦、澀、涼，不僅可以止血鎮痛、散瘀消腫，還可以清熱解毒、補腎滋水.
Pakistan
mukasi (古代)
11世紀初，巴基斯坦西北部處於阿富汗加茲尼王朝統治之下.
nipaluma-culahakay
sasapayu’an (醫藥用途)
u ngangaayan ni nasapayu’:
u silaec nida sa, akenek cupelak cu’ede, caykaw hida a cacay u duma sa mingaay tu sapi pute’d tu idang, mangaay tu malbawa (腫)sapibasaw tu akudi’ay, palaliw tu duku, padihin tu buwa’(腎).
主要用來治療多種疾病，包括風濕、手腳酸軟無力、白帶、神經痛、 眼疾、支氣管炎、皮膚紫癜、外傷出血、毒蛇咬傷、燒傷...等.
angangann a mingaay tu yadahay a imelang, mapulung tu namakayni i adada’ay tu tusud, mabulesen ku lima’ atu kuku, inai’ ku icelang, pei-tau (白帶), mikaladay tu ulad, adada’ay ku mata, aladisay ku, hahanhannan, pudac nu banges´, u mahidangay a duka’, nikalatan nu bau’ maludas a hicahica.
Pakistan
mukasi (古代)
saba tu cacay a se-ci tu lingatu, Pacisetan (巴基斯坦) nutipan amisan a kakitidaan u Afuhan-ciwcene-wancaw (阿富汗加茲尼王朝) kumi kuwanay.
nipaluma-culahakay
sasapayu’an (醫藥用途)
杜虹花的根及葉入藥，中藥名為紫珠，性涼，味苦澀，具清熱解毒、收斂止血、鎮痛、散瘀消腫之功效，可治風濕、老人手腳酸軟無力、眼疾，毒蛇咬傷.
Pakistan
mukasi (古代)
12世紀初，古爾王朝又取代了加茲尼王朝.
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
7.把握1：1原則
Pakistan
mukasi (古代)
sabaw tu tusa a se-ci tu lingatu Kuel-wancaw (古爾王朝) midayliaca tu Ciace-ni-wancaw (加茲尼王朝).
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
miladay tu lutungay tahekal sa sakapahay palecad 1:1. hawsa au balakiay ku miladaya tu wawa, nika anu miladay tu pikaka nu sepatay a mihecaad a mulaay a wawa sa, pacukaten tu ku wama wina kapihaymaw tu kya a pakawapen patungus pakaenepay tu wawa.
Kaynga-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Kaynga
Pakistan
mukasi (古代)
1206年，庫特布·艾伯克建立奴隸王朝，巴基斯坦和印度開始處於同一政權統治之下.
tizeng
kamu nu hulam：站
nipaluma-culahakay
sasapayu’an (醫藥用途)
nipaluma-culahakay, colahakay a lamit atu papah sa, u cung-yaw a ngangan sa u Ze-cu, cuedet, sanek akenek cupelak, akacay akiti taneng walak, adadad, masasa ku butus malaheci tu imelang, taneng bali malalemeday a imelang, dawmi’ ku kuku atu lima atu mata, kala nu bau masusu tu.
Pakistan
mukasi (古代)
此後300年間歷經了6個王朝（德里蘇丹王朝），直至1526年被蒙兀兒帝國取代.
Kaynga-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
ngangan nu Puyuma-Purapuran
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
i pana nu luma’ misalama’ sakamaenepay kapiazih tu wawa i putah misalama ni pitu點
kakuniza:Dayas Siku
Pakistan
mukasi (古代)
satu tu tuluay a lasubu a mihcaan kina enem tu a wancaw ci Deli-sudan-wancaw (德里蘇丹王朝), katukuh i cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan enem (1526) a mihacaan hiyani Meng-wuel (蒙兀兒帝國) mikuwan.
ayda a zitay (近代)
1757年後，巴基斯坦隨印度成為英國殖民地，但穆斯林與印度教徒之間衝突依然嚴重.
cacay a malebut pitu a lasubu lima a bataan idaw ku pitu (1757) a mihcaan, Paci-setan (巴基斯坦) mikilul tu Ing-du (印度) mala Ing-kuo (英國) nu tademaw, nika Muse-lin (穆斯林) atu Ing-du (印度) a sinza anikasasuad' micidek aca kuni kasasubidang.
賽義德·阿赫默德·汗領導阿利加爾運動，其繼承者於1906年成立了「全印穆斯林聯盟」，曾一度與印度國大黨合作，共同爭取印度的民族獨立，但1928年合作破裂.
ngangan nu Puyuma-Purapuran
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Pakistan
ayda a zitay (近代)
Say-ide.ahe’muo-de.han (賽義德.阿赫默德.汗) mililid tu A-li-ciya-el (阿利加爾) a kawaw, mamilaylay i cacay a malebut siwa a bataan idaw ku enem (1906) a mihcaan patideng tu Cuning-muse-lin-lanmun (全印穆斯林聯盟), nama balud henay atu Ing-du (印度) a satabakiya nu dang kunuheni, mapulung miani tu Ing-du (印度) a binacadan misiteked, nika itini i cacay a malebut siwa a lasubu tusa a bataan idaw ku walu (1928) a mihcaan mangalay masasu balud mahicaaykiya alaw masasuudiih.
ngangan nu Puyuma-Purapuran
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81
Pakistan
ayda a zitay (近代)
1940年3月23日，穆罕默德·阿里·真納領導下的穆斯林聯盟在拉合爾召開全國會議，通過了建立巴基斯坦的決議.
ngangan nu Puyuma-Purapuran
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
nipaluma-culahakay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p118
Kaynga-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
nipaluma-culahakay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%9D%9C%E8%99%B9%E8%8A%B1
kakuniza:nipaluma kakuniza:Sabak Nubu kakuniza:Kinbu u Watan
Kaynga-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
ngangan nu Puyuma-Purapuran
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
idaw
(u kamu nu hulam sa :有)
ngangan nu Puyuma-Purapuran
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
Pakistan
ayda a zitay (近代)
cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan (1940) a mihcaan tulu a bulad tusa a bataan idaw ku tulu a demiad, Muhan-muode.ali.cinna (穆罕默德.阿里.真納) nililidan tu Muse-lin lanmun (穆斯林聯盟) itini i Lahe-el (拉合爾) mihapu tu kanatal amikaygi, makaawas tu sapatideng tu Paci-setan (巴基斯坦) anipaketung tuni kaygian kawa.
idaw
izaw/idaw
Pakistan
ayda a zitay (近代)
1947年6月，英國公布蒙巴頓方案，同意印巴分治.
cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku pitu (1947) a mihcaan enenm a bulad, Ing-kuo (英國) mihapuy tu Pumun-padung (布蒙巴頓) a kawaw, misulul tu Ing-pa (印巴) anikasabenis.
walu a bulad sabaw tu sepat a demiad, Paci-setan (巴基斯坦) mihapu misitekeda, mala tabakiya a ing-kuo (英國) a kakitidaan.
cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku enem (1956) a mihcaan tulu a bulad tusa a bataan idaw ku tulu a demiad, Paci-setan (巴基斯坦) misaumad nuuiptu a kawaw mala kunhekuo (共合國), pangangan han kina kanatal u Paci-setan (巴基斯坦) Iselan (伊斯蘭) kunhekuo (共合國).
巴基斯坦獨立後，與印度因領土糾紛（即克什米爾問題）於1948年、1965年、1971年在克什米爾地區發生了三次印巴戰爭.
Paci-setan (巴基斯坦) misiteked satu,, atu Ing-du (印度) a lala’ masasu lawlaw (ke’semie a kaliyuhan a kawaw) i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku walu (1948) a mihcaa , cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1965) a mihcaan, cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay (1971) a  mihcaan itini i kesemie (克什米爾) a niyadu’ kina tulu atu Ingpa (印巴) amalepacaw.
第三次印巴戰爭直接造成東巴基斯坦獨立成為孟加拉國. 1972年7月，雙方簽署了《西姆拉協定》，實現停火.
saka tulu anikalepacaw Ing-pa (印巴) kasenu sa patideng tu Dunpacisetan (東巴基斯坦) misiteked mala Munciwla (孟加拉) a kanatal. cacay a malebut siwa alasubu pitu a bataan idaw ku tusa (1972) a mihcaan pitu a bulad, masasulit kunuheni tu (simula) (西姆拉協定) asasulitan, kiya masatedip kuni kalepacawan.
i timul cayka satedep kuudad (南部 雨下不停)
i timul cayka satedep kuudad (南部 雨下不停)i timulay a nyadu', naynacila katukuh ayda caay henay kasatedep ku udad, pulung han tu nanucilaay ku nanum nu udad sa,maenep tu amin ku dadan pasu lumaluma'an caaytu ka lihalay kui tidaay a tademaw misa hicahica  misa kakawaw, anuma hinatu malalid ku udad ama buaw(擔心；害怕) kui hitu itakaw itaynang saan ,mitengil tu cekulmiad(氣象臺) sakamusa amakatukuh anu cila a demiad a tawya masa tedep kuudadsa.
ngangan nu Puyuma-Purapuran
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
Pakistan
ayda a zitay (近代)
此後雙方多次會談，但未達成任何協議，1989年起，雙方不斷交火，1998年5月巴基斯坦繼印度之後進行了6次地下核試驗，使緊張局勢加劇.
ngangan nu Puyuma-Purapuran
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Pakistan
ayda a zitay (近代)
kinapina kunuheni a masasukamu, nai tu kulaheci nika sasudangan, cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku siwa (1989) a mihcaan, sawni malepacaw kunuheni, cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan idaw ku walu (1998) a mihcaan lima a bulad Paci-setan (巴基斯坦) pacici tu Ing-du (印度) kina enem aisasa’ mikinkiw tu he (核), macunus tuni kabiyalwnu nu tademaw.
nikasinganganan
(u kamu nu hulam sa:因為有名聲:號稱)
Pakistan
ayda a zitay (近代)
2003年4月，印巴兩國先後表達了重新進行對話的意願，11月25日在實際控制線停火.
tusa a malebut idaw ku tulu (2003) a mihcaan sepaty a bulad, Ing-pa (印巴) nu tusaay a kanatal miliyawaca tu sasa kamuen, sabaw tu cacay a bulad tusa a bataan idaw ku lima a demiad itini i palutatenga mikuwan tu nika saluemeng tuni kalepacawan.
demiad (氣候)
Pacisetan (巴基斯坦) u caay kaw caledesay a makedalay a kakitidaan atu kala acaacakan ku demiad,demiad a nika pulung nu sasakamuen sa kacaledesan maacak ku caledes, tu mihcaan nikahetikan nuuda han caay pakaala tu tusa a lasubu lima a bataan (250 huowmi) kuni kahetikan nu udad, sepat nu cacaya a kilacan nu niyadu' kahetikan nu udad han itinii cacay a lasubu tusa a bataan (120 huuwmi) kuni kahetikan nu udad.
Alvan Adams
縮圖|Alvan Adams 縮圖|NBA
Pakistan
demiad (氣候)
最炎熱的時節是6、7月份，大部分地區中午的氣溫超過40℃，而在信德和俾路支省的部分地區中午氣溫則可能高達50℃以上.
iduc
iduc(矛、魚叉)
Pakistan
demiad (氣候)
sacaledesay nu bulad a puu'an sa i enemay pituay a bulad, tupayniyadu' a teban nu kalahukan micidek ku caledes makaala tu sepat a bataan (40 du) ku caledes, itini i Sin-Sde (信德) atu Pae-lu (俾路) a niyadu' teban nu kalahukan micidek ku caledes makaala tu 50 du.
Alvan Adams
u sulit nu Hulam
阿爾萬·亞當斯，為美國NBA聯盟的職業籃球運動員. 他在1975年的NBA選秀中第1輪第4順位被鳳凰城太陽選中.
Pakistan
demiad (氣候)
katalakawan nu buyu' milakuuyd tu tusa a malebu nu amis a buyu' sa’pi’atudi, tabaki kuni kasasumadan nu demiad, labii atu demiad sabaw tu sepat (14) a du kuyulaad nu demiadan, sasienaway nu bulad hanu cacay a bataan idaw ku tusa a bulad katukuh tu tusaay a  bulad.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal
kakuniza: Habayiing kakuniza:ling Habay
Alvan Adams
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw
Canada
thumb|sumanahay atu sangelacay a hata, i telung sa si papah nu kilang, u hata nu Canada(加拿大).|alt=紅白二色三條縱旗，中央有紅色的楓葉標誌 thumb|Canadian parliament MAMCanada(加拿大)
tatangahan:u siwkay nu kanatal
u Canada sa ilabu nu kaamisan a Amilikaan, itiza i 45 00 N, 75 00 W, u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 9,984,670 km2, u ahebal nu lala'ay sa  izaw ku 9,093,507 km2, u ahebal nu nanumay sa  izaw ku 891,163 km2, hamin nu tademawan sa 35,362,905.
kakalukan umah sa 6.80%, kilakilangan umah sa 34.10%, zumaay henay umah sa 59.10%. thumb|Canada
tapang tusu nu kanatal (首都)
thumb|400x400px|Ottawa panorama u tapang tusu nu kanatal sa u Ottawa (渥太華).
sapadateng nu kanatal demiad (國家紀念日)
sapadateng nu kanatal demiad sa 1 bulad 7 demiad.
Kmuyaw
Kmuyaw
u sulit nu Hulam: 莫瑤部落
Canada
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Elizabeth II, micakat a demiad sa i 1952 a mihca 2 bulad 6 demiad.
Kmuyaw
Kmuyaw
宜蘭縣南澳鄉澳花村
Canada
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u kulit nu hata nu Canda kanatal sa, situsa ku kulit, u sumanahay atu salengacay. i telung sa u papah nu kilang. uyniyan a kanatal, sienaw i kasienawan, yadah ku suledah i buyubuyuan.
Kmuyaw
Kmuyaw
本鄉最南端的村落，與花蓮縣僅一水之隔.
Canada
u hata(國旗)
u kulit nu hata nu kanatal sa, situsa a kulit. u sumanahay atu sangelacay.
Kmuyaw
Kmuyaw
澳花是一座日據時代才出現的移民部落，因為恰好位於舊稱大濁水溪的和平溪畔，故原稱「大濁水」光復後以名稱不雅才改稱澳花. 根據日據時代的部落調查，社人的祖先在古代原居大甲溪上游的「耿姆躍（意為堅硬或石頭)」社，因為人口增加耕地缺乏，聯合一部份賽德克族陶塞群人，共同翻山抵達和平北溪上游的「莫根溪」、一處拉近舊金洋的台地建立新社.
Canada
u sulit nu zuma a kamu(各國語言)
Canada(加拿大) kamu nu United Kingdom, kamu nu France, Canada, IPA u kaku sa/ˈkænədə/（ing a kamu）/kanada/（ba’a kamu）”i kaamisan a Amilikaan (Pey-miy-zuw(北美洲) a kanatal, nutipan i sasa nu waliyu (太平洋), nuwalian a katukuh i saetipyu(大西洋), nuamisan a kuli a bayu katukuh i Ba-bing-yang, nuwalian nuwamisanay atu Denmark (丹麥) a lalaan mapapauwan tu Greenland, nuwamisan atu Sen-pi-ye(聖皮耶) mapapauwan tu Mi-ke-lung-yung-daw(密克隆群島), tunulan atu satipan atu A-mi-li-ka(美國) matatulas ku lala', Canada(加拿大) a ku ahebal nu lala’, pakala tu 998 a bang 4,670 km2, mahamin i kitakit ku a hebal sakatusa nu tabakiay a kanatal, satu u macakatay a kanatalan, u satabakiay nu hekal a lala'. singanga tu   a kanatal han.
Kmuyaw
Kmuyaw
澳花村是由原來的莫瑤社（Moyau ）、巴玻凱凱社（Babo-Kaikai）、巴波里奧社（Babo-Lelao庫巴玻）、利有亨社（Leyoxen）、太魯閣群（Taroko）遷入後組成.
Canada
u sulit nu zuma a kamu(各國語言)
(u sulit nu hulam: Canada(加拿大)英語、法語：Canada，IPA讀音：/ˈkænədə/（英）/kanada/（法））為北美洲國家，西抵太平洋，東至大西洋，北濱北冰洋，東北方與丹麥領地格陵蘭相望，東部與聖皮埃與密克隆群島相望，南方及西北方與美國接壤. )
Darrell Allums
Darrell Allums nalecuhan i Los Angeles, California, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Darrell Allums i 1980 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 5 ku uwac atu silsil 103, namapili’ tu nu Dallas Mavericks putiput.
Kmuyaw
u siwkay nu niyazu’
i Yilan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kmuyaw. u kasalumaluma’ nu Kmuyaw sa, 101 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 309 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 293 ku tademaw, pakalatu 95%.
Darrell Allums
9 bulad 12 demiad, 1958 a mihca, Darrell Allums, miunduay.
Canada
u sulit nu zuma a kamu(各國語言)
uyni u macakatay a kanatalan a hebal ku lala', uynian a kanatal kahenulan a tuse u Ottawa (渥太華), kahenulan a tuse u Vancouver (Wen-ke-hua 溫哥華), Toronto (Du-lun-du 多倫多) atu Montreal (Men-te-lou 蒙特婁),  hamin u kanatal cacay a bataan a kenis atu nisapulungan tu tuluay a kakitizaan, Canada(加拿大) mapasilut nu Bu-bi-se shì《富比士》i 2020 a mihcaan miales mabulaw nueneng singangan tunian a kanatal.
Kmuyaw
u siwkay nu niyazu’
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 16 ku tademaw, pakalatu 5%.
Darrell Allums
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput.
Canada
u sulit nu zuma a kamu(各國語言)
(u sulit nu hulam: 加拿大的領土面積高達998萬4670平方公里，為全球面積第二大國家. 亦是已開發國家之中的領土面積最大者. 該國首都為渥太華，主要城市有溫哥華、多倫多與蒙特婁等，全國由十個省和三個地區組成. 加拿大被《富比士》列於2020年退休宜居國的名單中. )
Kmuyaw
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 86%, Pangcah(Amis) 3%, Taluku(Truku) 3%, Rukay(Rukai) 1%, zumazuma 2%.
Darrell Allums
u canan ku NBA
kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han "NBA".
Kmuyaw
u Tayan a niyazu’
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, tuud ku Tayan a tademaw itini, u zuma a tademaw sa u Taluku(Truku) atu Yuwatan(Bunun), inay ku Sakizaya itini.
Canada
u sulit nu zuma a kamu(各國語言)
Canada(加拿大) i ayaw nu 1,400 a mihcaan izaw tu ku yuancumin mauzip, kasumamadan tu sazikuzan tu 15 a mihcaan, United Kingdom atu France micumutay a tademawan malingatu tu amisuninip tu nuwamisan a Amilikan(北美洲) a nuwalian a tukus satu i tini patizeng tu micunutay a tademaw, 1763 a mihcaan, yu pituay a mihcaan namalepun ku ngangayaw hawsa France mapacici’ tu mahamin tu ku nuwamisan a Amilikan(北美) a micunutay makelap pabeli tu United Kingdom). kilul satu tu pinaay a cacay bataan a mihcaan, United Kingdom nu mitebungay a tademaw pasaysatipan amin suninip tu tay-ping -yang a kakitizaan patizeng satu pinaay tu baluhay nu micumutay a tademaw, 1867 a mihcaan 7 a bulad 1 a demiad, 1867 a mihcaan maawas tu ku nipahulican a hulic,  Canada(加拿大) a kenis maletak u An-da-luy (安大略) atu Kuy-be-ke(魁北克) a kenis, atu baluhay Bu-lan-zi-wiy(布藍茲維) atu Sin-se-ke-si-ys(新斯科細亞) tulu ku United Kingdom tungusay a nuwamisan a Amilikan (北美) micunutay misakaput tu Canada a malapulungan a kanatal (加拿大聯邦), kilul tu pinaay a mihcaan, u zuma tu pinaay tu a lala’an, United Kingdom tungusay a nuwamisan a Amilikan(北美) nu micunutay tahekalay tunuan a lala’, lalit amicumut tu malapulungan a kanatal (聯邦), misakaput tu ayzaay a ziday, nu Canada(加拿大),  1931 a mihcaan 12 a bulad 11 a demiad, United Kingdom maawas tu Si-min(西敏) a saculcul a hulic, u Canada(加拿大) mala u masatekeday a kanatal, nika u mikelitay nu kanatal mahizatu u nitauyaay a nu United Kingdom Hung-tiay a kanatal ci Ciaw-ce-uw-se(喬治五世), u United Kingdom a Kuw-hey(國會) mahizatu ami emec tu Canada(加拿大) ni kayzuan a hulic.
Tjanavakung
Tjanavakung
u sulit nu Hulam: 達那瓦功部落
Canada
u sulit nu zuma a kamu(各國語言)
(u sulit nu hulam: 加拿大在1400年前即有原住民在此生活. 15世紀末，英國和法國殖民者開始探索北美洲的東岸，並在此建立殖民地. 1763年，當七年戰爭結束後，法國被迫將其幾乎所有的北美殖民地割讓予英國. 在隨後的幾十年中，英國殖民者向西探索至太平洋地區，並建立了數個新的殖民地. 1867年7月1日，1867年憲法法案通過，加拿大省分裂為安大略和魁北克兩省，與新布藍茲維、新斯科細亞三個英屬北美殖民地組成加拿大聯邦. 在隨後100多年裡，其它幾塊英屬北美殖民地陸續加入聯邦，組成現代加拿大. 1931年12月11日，英國通過西敏法令，令加拿大成為獨立國家，但國家元首依舊是當時的英國國王喬治五世，且英國國會依舊掌握有加拿大的修憲權. 1933年和1949年，加拿大民事案件和刑事案件的終審權分別從英國樞密院司法委員會移交至加拿大最高法院. 1982年4月17日，英國女王兼加拿大女王伊莉莎白二世簽署命令，將加拿大憲法修憲權移交加拿大國會，至此加拿大與英國的特殊關係終結. )
Tjanavakung
Tjanavakung
屏東縣瑪家鄉達那瓦功部落.