cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
kaangican a luma'
kakungkuan (情節)
ma'dem tu namidis, nika u balucu nida mahicaay aniuyu, kutkuten nida ku lunem ni Kay-se'-lin (凱瑟琳), mangalay malaledi' tu atu cinida, sadikuday satu caay tu kan caay tu nanum, mapaty nu ngalay patay satu. yu amapaty cinida, ku mitaneng cinida mipulu' tu ci adidi'ay Kay-se'-lin (小凱瑟琳) atu ci Ha-li-tun (哈里頓) tuni kasasumidangan.
但是這兩人的相愛感動了他，希斯克里夫從他們身上看到了自己和凱薩琳的影子.
nika ina tatusaay nika sasungaayan mahemek cinida, ci Si-se-ke'-li-hu (希斯克里夫) makayda i udip nida makaadih tu udip nida atu ci Kay-se'-lin (凱瑟琳) a adingu.
希斯克里夫死後，小凱瑟琳和哈里頓繼承了山莊與田莊的產業，上一代不圓滿的愛情在下一代得到了補償.
ci Si-se-ke'-li-hu (希斯克里夫) mapatay satu, ci adidiay Kay-se'-lin (小凱瑟琳) atu ci Ha-li-tun (哈里頓) milaylay tu buyu a luma' (山莊) atu umah a luma' (田莊) a kawawan, nu naayaway caay kaw kapahay ani ka sasungayan itini nu aydaay pakae'demen ku nuheni.
patinsuan (評價)
《咆哮山莊》是一部有豐富象徵意義的小說，在藝術手法上，結合了現實主義，浪漫主義，象徵主義的邊縣手法.
《kaangican a luma' (咆哮山莊)》kasilaculan nu kapahay a aadihan tu cudad, itini nalimaan, mipulung tu aydaay a kawaw (現實主義), nikasasumidangan a kawaw (浪漫主義), kala tatetatengaan a kawaw (象徵主義) tuililisay nu nalimaan.
一方面通過曲折生動的故事情節，典型的人物形象塑造，表象了英國鄉村莊園的日常生活，愛情婚姻，反映19世紀特殊的歷史背景下，遠離都市的莊園生活所受到的外來影響.
dumasatu saciwaciwaliw biyalaw sa kina kakunkuan, nipatiden tu tademaw, mahida nu mita ku Ingkuo (英國) niyaduay anikaudip, sasungaay nu taleacawaan, tawyaay nu cacay a bataan idaw ku siwa (19) a secian nu picidekan a likisi, miliyas tu tukay nu luma (莊園) anikaudip namaka hekalay anika calilawan.
同時，小說通過一系列的象徵手法，曲折地表達了一種隱蔽的「反家庭」傾向，如畫眉山莊的排外與封閉，咆哮山莊的混亂無序.
tawya, nina cuda nikaydaan tu nalimaan anisulitan, sangangiwngangiw han kinipipatahekal tu caculimekan tu “nipibelih tu sakay luma' ”, mahida u hua-mey tien-cun (畫眉田莊) nu mikai i tawan atu caay pilihida i tawan, kaangican a luma' (咆哮山莊) malalibet nikanaian nu zunziw.
另一方面，小說採用了大量的象徵手法，夢境的運用，超自然力的表現等等.
dumasa tu, cudad miala tu yadahay nu nalimaan a kawaw, tahsepi hananay nu kawaw, pakunida sananay anipaadihan sa.
在小說中，對大自然的描繪占有重要地位，作者通過人物的性格特徵，人內心的風暴與大自然的風暴對應描寫，表現了人與自然的密切聯繫.
i tini nu kakunkuan nu cudad, misuayaw tu lihalay ni sulitan idaw ku sakaetiman a kawawan, misulitay a tademaw misulit tu picidekan a balucu nu wayway, namaka balucuay a lawlaw atu hekal anika balangbangan nipisulitan, patahekal tu tademaw atu lihalay nu kalalitemuhan.
小說中對於自然充滿浪漫主義的激情描寫，傳達了鮮明的地方色彩.
nina kunku han misuayaw tu cudad anipisulitan tu masasungaaya a kawawan, patahekal tu bangcalay a niyaduay a kulitan.
寂寞的沼澤峽谷，荒涼的山頂上，被風雨摧殘的荒野，寒冷的空氣，堅硬的土地，形象地傳達了蒼涼荒涼所特有的那種驚心動魄的狂野.
aniwyuan nu lanulanuan a dihep, balihnawan nu tunduh a buyu, kapelpelan nu bali atu udad nu hekal, cuedetay a bali, atekakay nu lala', wayway pakatineng tu aniwyu tu lalum nu picidekan a katalawan a edes nu lunmuwa.
itini i cuda, lihalay nu hekal u sakay tatayna atu tatama nu sapilaliwan tu adada' nu kataydaan a hahinangan, atu caayan kasasuadih nu luma, mipenec tu lihalay a waywayan nu kapahay anika sasuayawan.
namakayiniay a nasulitan (參考資料)
中文維基百科-咆哮山莊：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%92%86%E5%93%AE%E5%B1%B1%E8%8E%8A#%E6%83%85%E7%AF%80 kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
Samuluh
Samuluh（u sulit nu Hulam: 新武部落）
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Samuluh. u kasalumaluma’ nu Samuluh sa, 56 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 255 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 243 ku tademaw, pakalatu 95%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 12 ku tademaw, pakalatu 5%.
地當新武呂溪與支流大崙溪的匯流點附近，昔稱「新武路」（日文片假名寫做シンブロ）. 大崙溪源出小關山與卑南主山東側，昔日沿岸有眾多布農族聚落散佈其間，日治時期官方常將大崙溪流域與新武呂溪上游布農族各聚落統稱為「新武路方面各社」. 早在明治四十五年（ 1912 ）官方即在此設置「蕃務官吏駐在所」，大正二年（ 1913 ）改設警察官吏駐在所，大正十年以後更鑑於新武地控兩溪之出口，在此設立療養所與交易所.
大正十年初八通關越橫斷道路完成後，官方開始對花蓮港廳布農族部落進行大規模討伐行動，台東廳為策應起見，開鑿新武路至薩苦間道路，並設置薩苦駐在所及砲台，將勢力更推向大崙溪流域，以壓制布農族. 然而「新武路方面各社」雖曾於大正七年起陸續向官方提出「假歸順」，但對日警仍叛服無常. 直到昭和八年（ 1933 ）大關山事件平定後，日本官方才掌握了大崙溪上游的情勢. 其中薩苦社於昭和十三至十四年間部份遷往今新武.
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=18&TA_No=4&T_ID=203
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 86%, Pangcah(Amis) 2%, Paywan(Paiwan) 2%, Puyuma 2%, zumazuma 3%.
u Yuwatan(Bunun) a niyazu’
u Yuwatan(Bunun) a niyazu’ kyuni, katuud ku Yuwatan(Bunun) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis) u Paywan(Paiwan) atu Puyuma.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini, hakay izawtu ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, caay henay misumad ku ngangan nu cidekay.
u cidekay nu Taywan yuan-cu-min
u niyazu’ sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana’ kami, hina u lalumaay amin i niyazu’, caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu’. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu’, maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi’ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu’ sa, ku Tapalong, u niyazu’ nu Pangcah(Amis).
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
cacay a demiad cacay a langdaway a nanum dada’
a mulaay 馬來西亞吉打 cacay a demiad cacay a langdaway a nanum dada’. micudaday a wawa a mana pilawpes tu nanum. inayay henay ku pabeliyay tu nanum han, nilaculan a nanum enem alasubut cc ku cacay a langdaway, kapah sapihica? mulaay a adiwawa馬來西亞西打， a mitaneng cacay a demiad nayay ku nanum sakauzip, mahica cacay langdaway ku nanum a hicaen, hakya sakaydihan a nanum nu demidemiad sakauzip, na makayni amiala misupet tu nanum ku adiwawa, uwawamin na cacay aca langdaway ku nanum sapibanaw tu kaysing、misulac tu ngipen、 misipu tu uzip, cacay a demiad ku pihibang a kawaw,mida tu niyan dada’ a langdaway a nanum, nay pakatineng tu wawa amana pilawpes tu nanum, amiselep tu mitadutu dikek tu nanum, pasubana’ tu wawa amatineng uyni adidian ananum kapah yadah ku nisangaan a kawaw, umahiniay:uliwan a nanum amana pibakah ,kapah alaen sapananum tu lami’ atu balu, nay mateneng ku wawa mangelu’ inayay ku nanum, u nanum sa i bukbukelalan kasatiman nu u aalan a tuud, mapulung minkita amana pilawpes tu nanum.
cacay a bataan ku cilal
u kungku nu baki.
cacay a demiad cacay a langdaway a nanum dada’
kakuniza:Dayas Siku
cacay a bataan ku cilal
kungku
i sumamad nacacay a bataan ku cilal.
makai' tu nina cilal ku lala' mahiza u nipalamalan ku akuti', caay tu kamaluk ku malukay. caay tu mulangaw ku nipalumaan, milimek tu ku tademaw i buhang nu ba'tu tu demiad, samsamdeb tu i tiya tahekal. cacay a demiad, masaupu ku niyazu'ay a matatengil, a hicaan a miliwan kya cacay a bataan a cilal saw sa, izaw ku misakamuay “a i labulabu nu lala kita mueneng” sa, nika caay ka kapah ku mahiniay sa amin.zaysa, anu maudad a mabalad tu, izaw aca ku misakamuay “misanga' kita
tu tabakiay a padahung, hangay matahpu ku niyazu”. caay ku kapah sa amin, zaysa, anu maninel a maluyuh tu, i tawya sa satinengay miadup a tademaw musakamu tu ”na pana’en ita kya cilal” hung sa tu amin ku kamu niza. zaysa u sataluday a tatama ciniza i niyazu', cila tu, tatama nu niyazu' mikilul amin a mipana' tu cilal.
u tatayna tu a dada ku i luma’ay, matenes tu ku tatayna mihalhal i luma’ anu caay henay kapana’ kiza cilal, caay henay kataluma’ ku tatama, kyu pasaupu hantu nu acawa ni talud ku tatayna nu niyazu’ay a musakamu.
amanga kamu ka kiinacacay a malecalecad a tahekal, a mapatay kami nu akuti’, a hicaen mauzip. matalaw kya liwan nu cilal.
hang satu i tataynaan.
“pung” satu ku cacay a cilal, mala bunac tu, masasukamu tu kyaliwan tusaay a cilal, u cacay sa demiad a tahekal, u cacay sa
miasip
miasip (數字誦) nu Sakizaya
miasip
cacay a bataan ku cilal
kungku
citangahay ku tatayna sa ku tatama, katukuh ayza, makazatenghenay kaku tu kungku ni baki.
kakuniza:Lami' Kulang kakuniza:Lami' Kulang
miasip
pakungku(說故事) ci ama i nasandeb
matalaw kaku atu sabama(弟弟)
(tinacay) ku sangelacay(白色的) wacu
(tinusa) ku mata lumeniay(黑色的)
(tinulu) ku pabuy mababalakas(玩耍)
(awmay) ku tulakuk kuku kuku kuk
i buyu’ ci adawang maka (tekelay)
(nimuyaw) ku bunac sabelabelat
(angiw) ku tangecepan itiza bili
(putut) ku lima muwangic tu
Di’tu ci malataw (teki’) tangah malatademaw
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
napasubana' ni Tiway Tuku Sayuen kakuniza:Sakizaya kakuniza:sakasitangah
Samoa
Samoa（薩摩亞）
sakatusaay nu kitakit satabakiay masasungayaw
sakatusaay nu kitakit satabakiay masasungayaw (kamu nu Hulam: 第二次世界大戰)
kakuniza: LamiHung
Samoa
1962年獨立. 這裡的人們外型剽悍，尤其是他們壯碩的體型讓他們在各種格鬥賽事中都有亮眼成績.
cacay a malbut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku tusa (1962) a mihcaan misiteked kuheni. itiniay a tademaw wayway nuheni sasamae’desa', micidek kunika kidemu nu tabaki nu udip itida i nu cancanan nu sakalalebu nu sakasetset kapahtu ku tinsu nuheni.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Apia (阿皮亞伊).
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 1 bulad 6 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci Tufuga Efi, micakat a demiad sa i 2007 a mihca 5 bulad 11 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Samoa (薩摩亞) ayza sa ci Tuilaepa Lupesoliai Sailele Malielegaoi (圖伊拉埃帕·薩伊萊萊·馬利埃萊額奧伊), micakat a demiad sa i 1998 a mihcaan 11 bulad 23 demiad.
tademaw (人口)
薩摩亞人口只有二十多萬，島上的居民多半是土生土長的原住民，主要分佈在西薩摩亞和東薩摩亞等地.
薩摩亞部落原為玻里尼西亞部落的一支，屬南方蒙古人種和澳大利亞人種的混合類型，部落中現使用薩摩亞語，屬南島語系玻里尼西亞語族.
Samoa (薩摩亞) a niyadu’ naw Polynesia (Polinisiya 玻里尼西亞) aniyadu’an, u nutipannay a Mongolia (蒙古) a tademaw atu Australia (澳大利亞) a tademaw nu malamelay a tademaw, niyaduay a kamu u Samoa (薩摩亞) ku kamu nuheni, u nadaw nakamuwan a Polynesia (Polinisiya 玻里尼西亞) a kamu nu binacadan.
有研究者認為：薩摩亞部落的祖先可能早在2500年前便已從東南亞遷居到此.
idaw kumi kinkiway saan: Samoa (薩摩亞) niyaduay nu babalaki hakiya nama tabalay i tusa a malebud lima a lasubu (2500) a mihcaan nama kaydaay i waliy tipan numabulaway katukuh itini mueneng.
malecaday nu papunaan nu Samoa (薩摩亞的血統)
薩摩亞的男性，特點是是臉寬，下巴厚，膀大腰圓，身材粗壯，力量非常突出，抗打擊能力也特別強，讓他們的身體非常適合格鬥，也因此讓他們的身影出現在世界各地的格鬥賽場上.
Samoa (薩摩亞) a tatama, silusi nuheni han ahebal ku bihid, ngaduy kibetul, tabaki ku tatelacan, micidek ku tabaki nu udip, micidek ku icelang, icelang amilalebu’, u udip nuheni tanestes asipilalebu, sisa hina adih kita i kitakit tuni kasa sedsedan i kalalebu'an.
laylay (歷史)
在第二次薩摩亞內戰後，薩摩亞被一分為二，東邊由美國統治成為現美屬薩摩亞，而西邊則在1899年成為德國殖民地.
itini i sakatusa a Samoa (薩摩亞) ilabu nikalepacawan, Samoa (薩摩亞) nacacay henay alaw mala tusa, waliyan u Amilika (美國) kumi kuwanay mala aydaay nu Amilika (美國) a Samoa (薩摩亞), nutipan han i cacay a malebut walu a lasubu siwa a bataan idaw ku siwaw (1899) a mihcaan mala Germany (德國) nu kalimadan.
第一次世界大戰剛開始，1914年8月，紐西蘭占領了德屬薩摩亞，以防止德國用它作為太平洋的海軍基地.
sayaway nuni kalepacawan mahkamalingtu, cacay a malebut siwa a lasubu cacay a bataan idwa ku sepat (1914) a mihcaan walu a demiad, New Zealand (紐西蘭) midebung tu Germany (德國) a Samoa (薩摩亞), paliha tu Germany (德國) misa Taypinyang (太平洋) kaygung nu kakitidaan.
島上的德國軍隊沒有投降，但是也沒有反抗. 1919年，依照凡爾賽條約，德國把西薩摩亞讓給紐西蘭委任統治.
New Zealand (紐西蘭) u kuolan (國聯) atu lekec nu kanatal (聯合國) a ngangan mipasubalid tu nipi kuwan tu tipan Samoa (西薩摩亞). katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku tusa (1962) a mihcaan cacay a bulad cacay a demiad misiteked kunuheni.
西薩摩亞是玻里尼西亞島國中第一個在20世紀獨立的國家.
tipan Samoa (西薩摩亞) u Polynesia (Polinisiya 玻里尼西亞) subal a kanatal u sayaway a tusa a bataan a seci nu misidekeday a kanatal.
tusa a malebud idaw ku enem (2006) a mihcaan tulu a bulad talu a bataan idaw ku cacay a demiad, Samoa (薩摩亞) ihun malingatu misikiw, aydaay mikuwanay a tademaw midiputay kinacacay aca maala nu singkiw, makataay nu ihun sepat a bataan idaw ku siwa nu tademaw tulu a bataan kuni ka alaan nuheni a tademaw. cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku tusa (1962) a mihcaan misiteke kunuheni, ngangahan u tipan Samoa (西薩摩亞), cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan idaw ku pitu (1997) a mihcaan misumad tu ngangan Samoa (薩摩亞).
lalangawan (文化)
薩摩亞部落著原始的圖騰信仰，生活習俗上有眾多的禁忌，但現在已有較大改觀. 另外薩摩亞部落的民間神話傳說也很豐富.
Samoa (薩摩亞) a niyadu’ nu namakaydaay i babalakiyan nu kulit ku sinku, sakaudip nu heni yadah ku papaysinnan, nika ayda yadah tu kuni kasumadan. dumasatu Samoa (薩摩亞) a niyaduay a tadema a kungku nu heni u silaculay.
薩摩亞雖然是太平洋中的一個小島國，但這個十幾萬人口的國家擁有不少格鬥明星，由摔角選手轉換跑道到好萊塢的巨石強森就擁有薩摩亞血統.
Samoa (薩摩亞) amica u Taypinyung (太平洋) nu adidiay a subal nu kanatal, nina cacay a bataan apina nu mangn a tademaw nu kanatal yadah kumi busiguay nu hayu a tademaw, nu milalebuay a tademaw malimaday taydan i Hawlau (好萊塢) a tademaw ci Cise- cansen (巨石強森) idaw kunama punaay nida.
其他還有像是 UFC 的馬克杭特（Mark Hunt）、大衛圖阿（David Tua）或是 WWE 的羅曼（Roman Reigns）、烏索兄弟（Jay & Jimmy Uso）等人都擁有.
dumasatu mahida ci UFC a 馬克杭特(Mark Hunt), 大衛圖阿(David Tua) atu WWE a 羅曼(Roman Reigns), 烏索 a malekakay (Jay & Jimmy Uso) idaw namim ku malecaday ku papunaan nuheni.
Samoa (薩摩亞) kakanen nu niyadu'ay (在地飲食)
薩摩亞首都Apia的餐廳不少，但大多數都是西方食物，價位較高但體驗不出薩摩亞特色，在當地市場則是比較常見炸雞、烤雞配上主食香蕉或是芋頭等主菜
Samoa (薩摩亞) sodu Apia a kakanan yadah, nika hatidaay u amuhun a kakanen ku yadahay, aca hantu talakaw mahicaykia inai ku Samoa (薩摩亞) a sanek, itini i iciba kiya hina adih kita tu nitengelan tu simal a tulakuk, tulakuk pu atinu'en tu pada’ atu tali ku alamian.
薩摩亞人比較窮，因此在市場僅能做出這種食物，薩摩亞菜的簡易餐廳，大部分吃的東西跟平常吃的相差無幾，但還是看到了如Sinboro的特殊的食物，這種奇特的食物僅在萬那杜見過，而入住在Fale吃到的薩摩亞食物也是比一般常見的口味差不多，只是大部分都吃魚而已.
Sililasay
u sulit nu Hulam
月眉（上部落）
Samoa
Samoa (薩摩亞) kakanen nu niyadu'ay (在地飲食)
Samoa (薩摩亞) a tademaw pakuyuc,sisa itni i iciba u mahiniya sa ku makanay, Samoa (薩摩亞) a almi u madayumay a kakanen, kakanen nu heni malecad tu tunu demidemiaday akan, numahiniay akan itida sai Wannatu (萬那杜) maka adih, taydaay milabingnay a tademaw itida i Fale makanay tu Samoa (薩摩亞) a kakanan mahida tu ilumaay ku kan, u buting ku yadahay anikan.
E’wenke’cu
E’wenke’cu鄂溫克族
E’wenke’cu “ E’wenke’yi, Ewenkīl, E’yi, Эвенки, angangan nu sumamad, tunku-se, suolun” u wali amis nu kitidaan a binacadan, tada aenengan itida i E’luose Sipuliya atu Cunkuo Naimumku kitidaan atu Hailun-cin, adidi kui Mumkuay. Cunkuo E’wenke’zen tada palutatengaan nuheni u samanciw, E’luose E’wenku-zen caay ka hacica ku misinciaay tu Samanciw, tatengaay nu pisinciaan u tuncenciw. E’wenke’-zin musakamu tu E’wenke’-yi, u Mam u tunkuse-yi, nai’ ku sulit, itini i likisi u Mamwen ku sulit.
Sililasay
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Sililasay. u kasalumaluma’ nu Sililasay sa, 179 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 508 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 414 ku tademaw, pakalatu 81%.
Samoa
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza: Habayiing kakuniza:Iing Habay
E’wenke’cu
E’wenke’cu鄂溫克族
鄂溫克族（鄂溫克語：Ewenkīl，俄語：Эвенки，舊稱：通古斯、索倫）是東北亞地區的一個民族，主要居住於俄羅斯西伯利亞以及中國內蒙古自治區和黑龍江省，蒙古也有少量分布. 中國鄂溫克人主要信仰薩滿教，俄羅斯鄂溫克人除少數信仰薩滿教外，主要為東正教信徒. 鄂溫克人講鄂溫克語，屬於滿-通古斯語系，無文字. 歷史上曾使用滿文.
Sililasay
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 77%, Taluku(Truku) 1%, Paywan(Paiwan) 1%, zumazuma 2%.
midateng tu tawyaay a ziday
縮圖|liang-se-ciw 梁實秋 midateng tu tawyaay a ziday回想我們那個年代
Sililasay
u Pangcah a niyazu'
u Pangcah a niyazu' kuyni, katuud ku Pangcah a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini, caykatuud ku Sakizaya. caay henay misumad ku ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
E’wenke’cu
E’wenke’cu鄂溫克族
nanutiya ku eneng milakuuyt tu E’luose-linpan, Cunhua-zenmin-kunhekuo atu Mumku tulu a kanatalan, duma satu muenengay i Cunkuo Mumku nu tasaay a binacadan u nakamuan tada u “E’wenke’cu”, i E’luose a bunacadan itida nakamuan nuheni u  “Aywen-cicu”.
鄂溫克世居地區跨越俄羅斯聯邦、中華人民共和國和蒙古國三國，其中居住於中蒙二國的族民根據民族語言漢譯作「鄂溫克族」，而俄羅斯境內的族民則根據俄羅斯語譯為「埃文基族」.
siakay, luma’ atu sakalacawa 社會、家庭與婚姻
E’wenke’-cu a daydayan nu siakay namaka Hala, Muokun atu Nimuoe caaya kalecad nu ka sakaputan a daydayan, cicuoce atu u cinday mikuwanay itida i Hala nipatidengan nu hitayan.
鄂溫克族的傳統社會由哈拉，莫昆及尼莫爾等不同層次組成. 旗佐制及為清代統治者在哈拉為基礎所成立的軍政單位.
sakalacawa婚姻
E’wenke’cu nu cacay ku acawa nu sasacabayan, sumamad u babalaki ku sikawaway palacawa, alahican ibili henay patuduan tu ku saacawaan atu i hahuyahuyan heny nu lutungay patuduan tu mikunyaku, u nanam tu wawa henay palacawaan tu ku tademaw. namikunyaku sa apatayda tu pinkin, caay namin kalecad ku lisin, kaduh, katalan, sidi, ngabul u sapabeli ku mahidaay tu pinkinan. wayway nu pikikungan nanuniyadu’ caay namin kalecad.
鄂溫克族實行一夫一妻的氏族外婚制，舊時多由父母做主，甚至有指腹為婚或搖籃訂婚，早婚的狀況非常普遍. 訂婚後需要送聘金（過彩禮），依據各地的有所不同，馬，乳牛，羊或是馴鹿都可以是彩禮的一部分. 結婚的方式也因為地區而有差異.
鄂溫克族的信仰主要分為兩大支：薩滿教和東正教. 牧區的鄂溫克族除了相信萬物有靈，多神崇拜外，同時也信仰喇嘛教. 鄂溫克族同時也很迷信占卜，吉兆跟凶兆都會影響到他們生活的進行
Cintay E’wenke’cu sakakaay ci Hay-lan-ce清代鄂溫克族名將海蘭察
E’wenke’ cudad yadah ku masakalipahakan nu aadihan, sakay niyadu’ a cudad idaw ku pakunkuan tu di’tuan, sumamad a nakamuan, kakunkuan, nakamuan, nu sumamaday a nakamuan, kakiliman a nakamuan, pakatawaay a nakamuan. siida ku labu, namaka sumamad a sasuwalan katukuh tu namakatapangay nu lalekalan a tademaw, angangan nu binacadan katukuh tu likisi a tademaw ci Haylanca, sakahemekan nu binawlan a tademaw, pasunikabulawan nu likisi, nanusumamad anikaudip atu pakunida hananay idaw tu ku mikulitay tu niyadu’ atu mikaysiakuay.
鄂溫克文學絢麗多彩，民間文學有神話，傳說，故事，寓言，諺語，謎語，笑話等. 內容豐富，從開天闢地到人類起源，民族起源講到歷史人物海蘭察，地方風物，包括遷徙歷史，古代生活和自然景象都有樸素的描繪與解釋.
dadiw民歌
E’wenke’ dadadiwan picidekan u dadiw atu sisiw a dadiw, malecad ku palaw. katuud ku miadupay a tademaw atu pahutinay tu katala a tademaw matinetineng mudadiw alaw han u singanganay nu mudadiway a tademaw. dadiw nuheni mahida u pakunida hananay, mahida i ahebalay nu lutulutukan atu kilakilangan tu sakaudip a dadadiwan, picidekan nu dadadiwan anu ucanan ku madatengay dadiw sa nai’ ku aadihan tu cudadan. 64 鄂溫克民歌突出的特色是歌與詩，舞渾然一體. 許多著名的獵人和牧民同時又身兼了著名的歌手. 民歌的曲調豪放，富有草原和森林生活的氣息，特色是即興生情，即興填詞.
lukiyaw 舞蹈 pulung hank u lukiyaw atu dadiw, anu u canan ku dadadiwan pasuwaw a mulekal misalukiyaw. hatidaay tu nu lalukiyawan kanca masaked ku tatayna mapalaw lalukiyawan nuhin u Nukile, micidek ku palaw nu kuku’, icelang, kapah ku upu.
舞蹈和歌聲結合，不分男女老幼都能翩翩起舞. 民間最著名的舞為多由婦女集體表演的奴給勒，舞步獨特，剛健有力，節奏性強.
sakayliwmah農業
E’wenke’-cu sakayliwmah nu sakaudip mikilul tu zitay a masumad, talaayaw tu ku sakayliwmah, u caaya kasumad nu kakawawan nu binacadan u nanutawyaay a kawawan.
鄂溫克族的農業生活也隨著世代進步而有了改變，農經升級，不變的是仍是族人從事的傳統產業之一.
lalangaw文化 mapatideng satu ku Cunkuo, yadah tu kunipatideng tu nananaman tu daduducan nu lalangawan, u E’wenke’ ci ku tatelungan nuheni, matulintu patideng tu lalangawan a luma’, aadihan tu cudad, aadihan tu cacanan tu tuudan, Wlan pahutinan tu subayu, Sinha pacakaya tu cudadm, kakacudaan a kusi, aadihan tu mipalaway a igaan, igaan a kaput atu niyaduay a lalangawan, sakaudip nu lalangawan a binacadan idaw t uku baluhay a nipatideng.
在新中國建立之後，政府建立了許多機構去保存傳統文化，以鄂溫克旗為中心，陸續建立文化館，圖書館，博物館，烏蘭牧騎，新華書店，電影放映公司，影劇院，電影隊及鄉文化站，族群的文化生活有了新的發展階段. pakatinengay教育
nai’ ku tatengaay nu papasubanaan tu cacudadan nu E’wenku’-cu, nipinanam nuheni u lumaay ku musakamuay a nanaman atu daduducan tu lalngawan, pasun ahican micudad nuheni u pahutinay tu katalan, u maliwhay tu cudad ku yadahay nuheni, napatideng satu ku Cunha-minkuo- kunhekuo, itini i kiwsantu atu sihu nu E’wenke’-cu mabilil patideng tu cacudadan, haymaw satu idaw ku talakaway nu nipicudadan, nai’ tu ku maliyuhan tu cudad ayda.
midateng tu tawyaay a ziday
yadah tu ku nicudadan tu micedekay i balucu' a sulit.
tilebes
tilebes(苦楝)
midateng tu tawyaay a ziday
回想我們那個年代，看不到錢途，卻讀進許多動人心扉的文句！
1.ci liang-se-ciw 梁實秋
tilebes
u tilebes a kilang takalaw ku langaw nu tatapangan, caay ka talaw tu suemeday(sengetay) atu aheciday a lala’ atu bail. kalamkam a mulahad, caay katalaw tu kedal atu baliyus, tatenga’ kalulidung nu zazan, malukinaulan, satena’ tu bail i bayubayuan, nay lala’ay nu Taywan ku lalengawan niza. Paculil tu kazizeng i Kaw-su-kung-lu, Yadah ku langaw nu tilebes i lilies nu zazan.
用途
u heci sa, sasapaiyuen, u ” hung-ling-ce” han ku ngangan i kangpuyaku. siledek ku lamit atu pudac, mangaleb ku ledek nu heci, anu makaen, muta’, baluebu ku bili, masinawal, mabulekut, makema a mahukid(mapatay). salengacaay ku kines nu tilebes, akenekay, Sisa, ” 苦楝” han nu hulam pangangan. sasapaden ngaay sapibacal, misanga’ tu haku, pakaysingan, bankuy. u ngaayay ku tilebus a kilang. takalaw ku langaw nu tilebus. siciid tu sadingsingan, siheci tu balangbangan, Kasienawan mahetikatu ku papah, u caang tu dada’. i lalud sa, yadah ku dadayday micekaw i kilang a mudadiw, kakiluma’an nu dadayday ku tilebus a kilang. u zuma sa,ngaay sakinaulen, kasibaluan macela tu talangitangay a balu, malikat ku langdaw nu heci, mazuhemtu mala takuliyawaytu ku heci, kanamuhan a minaul. palumaen i dabek nu niyazu’ tu kakibana’an tu puu’ nu mihecaan.
midateng tu tawyaay a ziday
yadatu kisu, caykaku padungus , taynikisu , anu tatabaki ku bali atu udad , tayda kaku milikeluh tisuwan.
你走，我不送你；你來，無論多大風多大雨，我要去接你. 縮圖|hay-min-uiy海明威 2.ci hay-min-uiy海明威
kikapahan kutaw ,  caykaaylay, tatengay aaylay malakuwit ku naayaway aisu.
優於别人，並不高貴，真正的高貴應該是優於過去的自己.
3.ci san-maw三毛
anu idaw aca ku cubelis kaudip, amalakilang , matenes mutideng , nayi ku lalum niyaudip , latusa nu pangkiw asadepsa micumud i lala  , cacay apangkiw sa mubahel i tapuku , pangkiw mabahil i cu'cu'dan , pangkiw kanihalan nu cilal , masatedep misaliang , caay picangday , caay pikilim.
4.ci ku-man顧曼
一個笑，就擊敗了一輩子；一滴淚，就還清了一個人.
5.ci huwa-su-min華淑敏
6. ci ci-cin-nin七堇年
nikaudip maludadan, makayda i cu'cu,dan , tahekal i kapahay a aidangan ,
人生如路，須在荒涼中，走出繁華的風景來. 縮圖|su-se-mu徐志摩 7.ci su-se-mu徐志摩
culilculil sa alaw malaliwasak, tadikud miadih abesatu , adihafih sa , mangelu tu , duut tu ku bunac , tengiltengil sa mapacekil , malingatu misanayi sudikud sa inayay tu alaw macalilaw tu ,
走著走著，就散了，回憶都淡了；看著看著，就累了，星光也暗了；聽著聽著，就醒了，開始埋怨了；回頭發現，你不見了，突然我亂了. 縮圖|si-mu-zung席慕蓉 8.ci si-mu-zung席慕蓉
nikaudipan kanca idaw ku kinacacay, namakayni iduma a tademaw , matawal tu udip , pyawan anu mahica cay pacici s maladay caypi daaw tu naidaw tu cay piyukiw maydih takuwan , widasa madih kaku yubangcal henay malalikeluh atuis.
一生至少該有一次，為了某個人而忘了自己、不求有结果、不求同行、不求曾經擁有，甚至不求你愛我，只求在我最美的年華裏，遇到你.
9.ci cu-te-yung朱德庸
mahida u tizina ku kaudip, u pangkiw nu udip i pabaway mikilin tu sacumud, u sada nu udip mikilin tu sakatahekal ,
人生就像迷宫，我們用上半生找尋入口，用下半生找尋出口.
10,ci ku-cen顧城
caay henay katineng ku taw takuwan, kiyu cakataeal , nika tadikud nutaw kaudip , caykaw kaydihan aku.
我從沒被誰知道，所以也沒被誰忘記. 在别人的回憶中生活，並不是我的目的.
11, ci cun-sang-cun-su村上春樹
cima ku maydihay a aniwyu, widasa kayisa mabiyalaw.哪裏會有人喜歡孤獨，不過是不喜歡失望.
12, ci su-se-mu徐志摩
anu tatenga u duka tucrk han paceba, anu u ceba maduka , tuceken aca ku tedep  anu masatedeb maduka tu laluw han tu.
如果真相是一種傷害，請選擇謊言. 如果謊言是一種傷害，請選擇沉默. 如果沉默是一種傷害，請選擇離開.
13.ci si-mu-zung席慕容
misakuwahiay amin kita, nutaw a kawaw silusa kita .我們都是戲子，在别人的故事裏，流著自己的眼淚. 縮圖|i-ciw-i余秋雨 14.ci i-ciw-i余秋雨
u kawaw isu naayaw cay kacalud aku mukilul, u kawaw isu anu ayaw hayni kapatay kaku pacabay.
你的過去我來不及参與，你的未來我奉陪到底.
balakisa tu ahebal ku niadihan inasulit namakapunu’ay a patahekal.年紀漸長，見識越廣，越覺得這些文句，智慧而雋永！
timpi'
timpi'(男性民族服裝頭飾)
雅典的泰門Yaten a Taymen
從莎士比亞戲劇故事集 namakayda i Sasepiya gagikian nu kakungkuan
雅典的泰門 (The Life of Timon of Athens 或 Timon of Athens) 是一套關於一個名為泰門的雅典人的財富的作品，由威廉•莎士比亞寫作的，普遍認為是他最晦澀和最困難的作品之一.
Yaten (雅典) a Taymen (泰門) (The Life of Timon of Athens atu Timon of Athens) nu siidaay a Taymen (泰門) Yaten (雅典) a tademaw nisulitan, ci Wilen.Sasepiya (威廉.莎士比亞) misulitay, u sakautiihay atu sakangeluan nida a nisulitan.
內容概述 saan ku labu 起初，泰門是個富有而仁慈的雅典貴族，爾後憤世棄俗. 他舉辦了大型宴會，參加人包括劇中幾乎所有主要人物.
kalingatuan, ci Taymen (泰門) u siidaay hina padang tu pakuyucay nu Yaten (雅典), nikudan satu alesen nida kinakawaw. misatabaki cinida tu kakalimulakan, milabuay a tademaw u siidaay namin.
泰門毫不吝惜地分享錢財，所有人都阿諛奉承，以便獲得更多的賞賜；但艾帕曼特斯除外，他富有哲理、脾氣不好、對泰門冷嘲熱諷.
kasalahbalan tawya
中秋節烤肉節，一早就跟著家人們去了市場採買今日烤肉需要用到的食物及用品，在市場裏我們買了豬肉，牛肉及海鮮，準備要讓大家吃到飽，讓大家一邊賞月一邊吃烤肉，多麽開心.
雅典的泰門Yaten a Taymen
從莎士比亞戲劇故事集 namakayda i Sasepiya gagikian nu kakungkuan
ci Taymen (泰門) caay kaidi pawada’ tu kalisiw, hatidaay nu tademaw mikukay namin cinidaan, katuud ku manamuhay cinidaan, ci Aypa’mante’ (艾帕曼特斯) sacacay sa micidek, idaw ku natangahan, la’cus ku atay, micili ci Taymenan (泰門).
kasalahbalan tawya
kasalahbalan  muidid tu titi,matapal tu sananal,malatay atu iluma’ay a tayda i patiyamay micakay tu kakaydihan a titi atu kakanen,i tida i patiyamay micakay kami tu basic atu heci nu katalalan atu nu bayu, milasul tu apakabecul tu katuuda,hannipi adih hantu pula’ a mukan tuni ididan tu titi, u luma’ ku namu.
雅典的泰門Yaten a Taymen
從莎士比亞戲劇故事集 namakayda i Sasepiya gagikian nu kakungkuan
他接受了來自詩人和畫家那裡的藝術品，以及從珠寶商那裡來的珠寶，但在第一幕末了，他將這些轉送給了其它朋友.
kasalahbalan tawya
kakuniza:Lisin Kubung
雅典的泰門Yaten a Taymen
從莎士比亞戲劇故事集 namakayda i Sasepiya gagikian nu kakungkuan
miala’ cinida tu namaka matinengay misulit a tademaw atu mikulitay anipabelian tu nalimaan a tuudan, atu miala’ tu namakaydaay i budawbudawan a misiwbaya nu tademawan, nika hedek saku kinacacay, mahiniay a tuudan sipabeli nida i cabay nida.
泰門的僕人路歇斯正在追求一位老雅典人的女兒. 老人很不滿，但泰門給了他三個泰倫，讓他們開心結婚，他認為僕人的幸福是值得尊重的.
kalun ni Taymen (泰門) ci Lusease (路歇斯) mangalay tu tataynaan a wawa. caay ka namuh ku babalaki, nika ci Taymen (泰門) pabelian nida tu tuluay a Taylun (泰倫), sapikikung nuheni, kalung nuheni anu mikikung kasikadan atu kasida’suan.
泰門被告知自己的朋友文提狄斯被關在債務人監獄內. 他幫助還債，文提狄斯得以獲釋，參加宴會.
idaw ku pasubanaay ci Taymen (泰門) mapulul nu tadah ci Wentidise (文提狄斯) i papululan sa. edapen nida patadah, sa tahekal ci Wentidise (文提狄斯), milabu tunika limulak.
賓客們在假面舞會上狂歡. 當宴會結束後，泰門繼續贈與禮物；這包括他的馬匹和其它財物.
u labang nuheni itida i nipacebaan a kalimulakan matatawa. hedek sa kunika limulakan, ci Taymen (泰門) pacici pasinubu ta taydaay a tademaw, pasu subayu atu tuudan a zaysangan. 現在，泰門已經送完了他所有的財物. 管家弗萊維斯對泰門的出手闊綽頗為不滿，對那些寄生作者和畫家一擲千金深表不悅.
ayda, mamin tu pabeli ci Taymen (泰門) tu sinubu nida. kalung nida ci Fuolaywise (弗萊維斯) makaadih tunika bulangid nu tawki nida caay ka namuh, misuayaw tu misulitay atu mikulitay a tademaw caay ka namuh.
當泰門打獵回來時，管家對他進行陳明. 泰門對此感到不滿，因為自己沒有得到提前告知. 他向弗萊維斯發怒，但後者反駁自己曾經多次進行提示，但都未成功：此時，泰門的田地已經被售出.
taluma’ satu ci Taymen (泰門) namiadup, sakamu han nu kalung. caay ka namuh ci Taymen (泰門), caay kiayawan amusakamu. mapatay kaynahen ci Fuolaywise (弗萊維斯), kinapinaan kisu a sakamuen numaku, caay ka laheci, ayda hantu, mapacakay tu ku lala’ ni Taymen (泰門).
尾隨泰門的是另一個賓客：充滿諷刺的哲人艾帕曼特斯，他用尖酸刻薄的笑話來挖苦在座的眾賓客. 艾帕曼特斯是唯一不求財物的人.
idaw ku mikilulay ci Taymen (泰門) nan nu cacaya a labang: miciliayaca a tademaw ci Aypa’mante’se (艾帕曼特斯), caay ka kan ku nipicili nida tu taytaydaay a labang. ci Aypa’mante’se (艾帕曼特斯) u caaya ka anup a tademaw.
當泰門的債權人向泰門要求立即還債時，他和另一個傻子對其大打出手. 泰門無法還債，只好打發僕人前去向那些所謂的朋友們請求支援.
idaw ku taydaay militadah ci Taymen (泰門) nan kalamkamen patadah sa, cinida atu maapaay malalebu. nai’ ku laheci a patadah, sakamu han nida ku kalung namin padangen kaku sa.
酒肉之交對泰門的僕人嗤之以鼻，僕人則報以憤怒的獨白. 在另一處，艾西巴第斯的副官出於憤怒，對一人下手. 艾西巴第斯向元老求情，稱一時衝動不應被控蓄意謀殺.
ahican ku mukanay tu pah sa ci Taymen (泰門), kalung hantu u kalimucu’ tu numata ku sapiadih. i duma a kitidaan, sakatusa a sakakaay ci Aysiapdi’se (艾西巴第斯) mapatay nu linges, setulan nida ku cacaya a tademawan.
元老們對此否決，艾西巴第斯堅持己見，元老們將他驅逐. 艾西巴第斯誓言報復，動用自己的軍隊.
caay palutatenga ku lubang, ci Aysipadi’se (艾西巴第斯) nida ku nida anidatengan, bahbah hantu nu lubang cinida. saci Aysipadi’se (艾西巴第斯) paculian numaku, mikilim cinida tu hitay nida.
泰門舉辦了宴會，宴請那些酒肉之交. 僕人們將餐盤托出，但客人們發現盤中不過是石塊和溫水. 泰門向他們潑水，把盤子拋向他們，隨後離家出走. 忠誠的弗萊維斯則誓言追隨泰門到底.
泰門譴責社會 maynah ci Taymen (泰門) tu siakay 泰門一邊罵街，一邊走入荒野，在山洞裡藏身，吃草根為生. 在洞中，他發現藏匿的金子. 艾西巴第斯，艾帕曼特斯和三個土匪先於弗萊維斯找到泰門.
和艾西巴第斯一道來的是兩個妓女，在性病問題上與泰門互罵. 泰門將大多數金子給了叛亂的艾西巴第斯，聲稱自己只想看到城市的滅亡，可見他已經憤世棄俗.
atu ci Aysipadise (艾西巴第斯) sayaway a tayniay nu tusaay a pacupiyaway nu tatayna, ci Taymen (泰門) atu sisinbuay a tatayna masasukaynah. ci Taymen (泰門) yadah kunipabeli nida tu milawlaway a tademaw ci Aysipadise (艾西巴第斯) an, sakamusa manglay kaku makaadih tunikalawpes nu maci, hatida tu ku linges nida.
他又將金子給了妓女，讓她們散布疾病，並將剩餘的給了詩人和畫家，而只給元老們留下一點點. 當艾帕曼特斯出現，指責泰門抄襲自己厭世態度時，觀眾們可以旁觀兩個厭世人彼此觀點的交換.
pabelien naca nida ku’kim tu pacupiyaway, kiya malaklak ku linbiw, liwan satu sipabali tu misulitay atu mikulitay, pabelisa tu lubung adidi. culal satu ci Aysipadise (艾西巴第斯), tuduan ci Taymen (泰門) a maynah tu libud maudip, mimelaway nu tademaw makaadih tuni kalibud nina tusaay a tademaw maudip
ci Fuolaywise (弗萊維斯) tayni satu, amica kuni ka ngalay nida tu kalisiw, nika mangalay cinida papatiku tu balucu ni Taymen (泰門) i siakay. ci Taymen (泰門) sakamusa ci Fuolaywise (弗萊維斯) adada ku tatengaay numaku a cabay, nika patepian ni Fuolaywise (弗萊維斯) kalung mahicaay kiya sa.
taydan nida ku namakaydaay i Yatin (雅典) nay nu sadikuday a tademaw, nikudanay mangalay ci Taymen (泰門) misupid ci Aysipadise (艾西巴第斯), nika ci Taymen (泰門) kanahen nida ku nuheni, sadikuday satau mapatay i umaumahan.
艾西巴第斯進軍雅典，卻被元老勸說、在兵臨城下時決定不再攻擊；最後士兵用蠟拓下泰蒙的墓志銘，艾西巴第斯閱讀墓志銘，並評價泰蒙的一生：
cumudan ni Aysipadise (艾西巴第斯) ku Yatin (雅典), sakamuen nu lubang, yahitay pabalucu’ satu caay pidebung, sadikuday u hitay alaen nuheni ku lacik misuli i paya nu lunem, miadih ci Aysipadise (艾西巴第斯) tu cudad nu mucemin, sakamusa tu nikaudipan ni Taymen (泰門):
「此處躺著不幸的屍體，其不幸的靈魂遺失：莫尋我的名. 瘟疫毀滅你們，卑劣者的渣滓！這裡躺著我，泰蒙，他生前一切活人都厭惡. 路過時任你罵盡，但路過就莫停駐你的腳步. 」
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%9B%85%E5%85%B8%E7%9A%84%E6%B3%B0%E9%97%A8 kakuniza:Habayiing
mibalud tu lalami
mukaled tu lalami :sayaway mibili’ tu kapahay a lalami kakaleten.
編草繩:首先要把挑好的稻草,準備編繩
整理稻草好編繩
整理好的稻草，綁在繩子上.
cacay a malumaluy, tusa a malumaluy, sakatusa a malumaluy i  ayaw nu sakacacay a malumaluy, tengtengen ku lalami tu laic.
一個圈圈，兩個圈圈，第二個圈圈在第一個圈圈前面，然後拉緊緊繩子稻草就綁好了.
Pasasiket tu lalami amin
cung-se-ci
cung-se-ci (kamu nu Hulam: 中世紀)
mibalud tu lalami
全部的稻草一小捆一小捆綁起來了
anu tadayadah ku lalami, caay kamin masanga’, kyu baluden aca pasukasen
cung-se-ci
inutebanan nu tatukian nu tuluay i likis nu O-Cuo. namakay i 5 a se-ci (世紀) katukuh i 15 a se-ci. namakay i lawpesan nu "tipay a Luo-Ma ti-guo" (西羅馬帝國) i 476 a mehca katukuh i lawpesan nu "amisay a Luo-Ma ti-guo" (東羅馬帝國) i 1453 a mihca.
tilibi
u zuma a kamu:
u Hulam(中):電視
cung-se-ci
中世紀（公元5世紀-公元15世紀）是歐洲歷史三大傳統劃分（「古典時代」、「中世紀」和「近現代」）的一個中間時期，始於西羅馬帝國（公元476年）的滅亡，終於東羅馬帝國（公元1453年）的滅亡，最終融入文藝復興運動和探索時代（大航海時代）中.
ibayuay a lumuwataw
ibayuay a lumuwataw (kamu nu Hulam: 海盜)
mibalud tu lalami
如果稻草過多，用不完，就再綁回去.
cung-se-ci
kakuniza: LamiHung
tilibi
u zuma a kamu:
u Amilika(英):television
mibalud tu lalami
Kasenengan sa ci Kala ayda kuni katinengan. tunalimaan
tilibi
u zuma a kamu:
u Lipun(日):テレビ thumb|yadah ku tilibithumb|nacilaay a tilibi
mibalud tu lalami
好羨慕Kala，他懂得好多我們的手工藝
kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:Lami' Kulang
u tademaw kyamakadih tunu hekal
u tademaw namakahekal ku sakatineng tu. tuud amin, hakya walu a bataan a palasubu (80%) wai pabaw henay kunikadihan,tada u mata kusapi aadih kuyadahay, u mata hananay unu likat akuhak, nuhhekal a tineng masasing pataynin i sapiadih nu mata mamin pataynin i punu’, sakasaan makadih ku tademaw tu tuud, umata nu tademaw atu punu’ kuma tinengay tu wayway kumi
laheciay, ukikay atanu demaw asaka tineng nu pyakpunu’ atu sapi sasinng ani laaciyan, malamata kusapi sassing,
ibayuay a lumuwataw
kakuniza: LamiHung
cacay kamaenepay a pabulingan landaway! masenat ku cacay a mihecaan awawa matapi tu tulu zinum
cacay kamaenepay a pabulingan landaway! masenat ku cacay a mihecaan awawa matapi tu tulu zinum
ya siyankelila (香格里拉）hananay a nalalacanan a kakitidaan
縮圖 (香格里拉) ya siyankelila hananay sa nu Yingu (英語) nasulitan sa u (shangri-la) saan unisakaku sananay a nipanganganan imahida sa nau ya Yinguay a tademw hina sulitay tu kungkuay a cudad ci Camuse sieltun (詹姆斯.希爾頓) nakamuwan ilabu nu cudad.ya (消失的地平線) sikahdaway a nikasilsilan sananay a nikapatahkalan u baluhayay a niyadu.nu sayaway nika idaw kinakungku sa nayi uyda adidiay a niyadu ku saka lingatu u sakay ngaayay a sakahemekan itida i (崑崙山脈) nutipan a buyu’an. sikalaupuwan nu buyu’buyuan ya cacayay a misakuwamiay ku mamikuwan. nasulitan nu cudad sa ya niyaduay a nikaudipan nu binawlan sa cayay ka balaki saan sademiad sa limulak nayay ku masasu kaynahay mangaay kunikaudip nikatahkalan ninacudad sa nadikudan ya Shngri-La (香格里拉) hananay sa mala nudumaay tu a kikakit saanany sakalecad niya (烏托邦) sikanamuhan a imin saan.
Sakasidudung nu (香格里拉) Shangri-La hananay a likisi
ina siyankelila (香格里拉) hananay a kakitidaan sa i nu etipanay a Amuhuwan (西方) nu lalangawan u imin mahida idaw ku nuwalian nidimudan caayay pakatineng tu hekalay nu ilabuway a tuudtuud sisa maydih ku makacuwacuway mididaw tu sakainiw nu mangaayay nikaudipan itiday .ya iamisay kanatal (巴基斯坦) hananay sa micapi tu nu Hulamay i liwliwan ya (罕薩河谷) sikalucekan mahida nu siyankelila (香格里拉) nikatidaan. yataw ci sieltun (希爾頓)iayaw nupinaay hakiya a mihcaan napatahkal tuni sulitan a cudad (消失的地平線) sakahdaway nikasilsilan nu lala’ sa natayda tu mididaw itida .ya kakitidaan ilabu nu nipisulitan malecad nakamuwan tu nayay ku nipacunusan tu dumaay a canancanan.mahida tu nikatukuhan ya cacayay a kakitidaan sakaku sananay pangangan u siyankelila (香格里拉) kuyni sananay.
icapiyay tu nu mihcaan sa namakay sikateneg nu nidatengan makakilukilu ku malalaw ku dumaay pangiha pasakamu ihkal ami ku satatengaay a siyankelila (香格里拉) saan .mahida satu ya (雲南麗江中甸, atu ya 四川稻城亞丁) atu (西藏察偶) macacebis tu kakitidaanay a nganga nadikudan sa tatenga ya (雲南中甸)a tademaw ku makaalay tu sanganganan u (香格里拉) ku niyadu niyam sa. sisa ya nu Hulamay a kanatalay i 2001(年) a mihcaan 12 (月) sabawtusa a bulad 17 (號) sipakayda hantu nikanutekan sipangangan tu u (香格里拉) siyankelila. namahida satuway kasenun saan ku nikatinengan nu kitakitay a tademaw ya (中甸) hananay a kakitidaan u tataydaan nu miidangay nakamuwan nu itidaay sa ya siyankelila (香格里拉) misengi tu kamu nu (西藏) hananay a nienengan 尼旺宗 saan ya imin sa makay balucuanay a temiad atu bulad sananay.
kakuniza:Buting Nukay
ya calehu hananay tabakiyay a misiwbayay pacakay tu tuudtuud
ciyalehu hananay ( Hulansi : Carrefour ) u satabakiyay i Hulansi a kanatalay u pacakayay tu tuudtuud, itini i O'cou malasayaway, ikitakitay sakatusa nu nika tabaki a pacakayay, mahidaay tu u pabaway a ( HYPermarket ) nikahini a nipisiwbay a mikelitay.
katukuh i 2017a mihcaan sabaw tusa a bulad sa, ina Calehuhananay i 30 a kanatalan pulanghan sa makaala tu 12,300 ku
nikayadah a patideng tu nipatiyam. musakawaway nu tademaw sa kiadidian dada’ kya uwolma hananay a kusi, itini i kitakitay
limaay a bataan nu saicelangay nipilalitin sa u sakay 18 a satabakiyay a nisausian. aydaay a mamikelitay nu tauki sa ci Luke.huwante u’wete ku ngangan ( Luc Vandevelde ) ; u mamikuwanay tu kalisiway sa ci Tuce zuwye ( Jose’ Luis Duran ).
nikasayadah a papacakayan nipatiyamam
u maupu a yadahay nipicakay a nipipatiyam tungusay ( yingu : Hypermarket ), caaysa sipangangan han tu satabakiyay paci hananay a iciba ) u nikasaan tungusay pulunghan kunu nipacakay nu cawci secang atu nu lasubuay tabakiay a pa
tiyamay a tuudtuud, mahamim ku nutipanay atu nutimulay a tuud pacakay pasudikuc idaw amim, u sakalihalay nu lalabu nu luma tu cacayay a lalipayan maycunus nikaydih tu kakanan. yadah ku mahiniyay u misayadahay a nipaanin a pacakay tu
sakaydihan, caay kahatini dada ku nipacakay, idaw henay ku nipacakay tunu piyatay atu nutinengay a tuud pasuya sakay nu
tataynaay a nikaydihan pasasidumahan a pasilad, adihan sa kitabakian ku mahidaay ya cawci secang hananay ku nipisiwbay,
unikahinisa a idawaca ku sapatideng tu kadedeng a nipitekel, nipacakayan tu tuudtuud sa kiahemian ku nu lasubuay a kusi nipacakayan.
inasikayadahay a nipatiyam u nipikuwan tu kalisiw sangaleb a talakaw ku nipikuwan, nudumaay katuuday a kanatal sa, nipipatideng tu papacakayan a kakitidaan micapiamim i tuse atu idaway ku bunacay si wayfayay a cengse, maydihay nu tademaw micakay tu tuudtuud sa sakunida saan paculil tu kadideng kinacacay han amisayadah micakay. u kakitidaan mahini ku nikatekesan nu sa’esuyan tu nipisiwbay paaca, nika unipitang sa mangaleb ku kapah, uzuma ya pacakayay tu misasengiay
nipipatiyam u mahidaay matekesay atu nu kapahay ku nikaudipan a tademaw ku melitmelit sananay ku sapalingling tu mitekel tu balucu nu makacakayay, itawya idaw ku sikadademec a misiwbay, umahiniyay misayadahay a nipisubay sa caay pakataekal tu nikatekesan nipisuiyan tu yadahay a kalisiw, sisa u misiubayay a tawki makayi taynien i nabakuwan misui tu papacakayan a kakitidaan, nutuud a nipicalap tu sipadeng tada ahebal tu, pasumatenes aca ku nipasulit tu sae’suyan, nipacakayan  nipitang sa caay kataneng matalaw a masipun. zayhan u mamikuwanay nu cenhu sa mipulu aca tu mahiniyay yadahay ku tuud nipacakayan a miaiwbayay, amana kaitini a nabakuwan padideng sa, u sakasaan maydih a misimaw tu sakatenes nu adidiay
pacakayay nipisiwbay.
ayaydaay tu a mihcaan ina mikalisiway masumad ku nipatuduan adadan, tinaku ya wanglu’ hananay nipalekal ilabunu nipacakay tu kaydihan nu mamicakayay, ya cauci a iciba nipacakay tada yadah inuayaw, ayda hantu yadah ku caay kakah kunipisiwbay, malingatu mitudng tu pasadumaduma mikilim tu sakalihalay a nipicepcep tu labang, nikahini sa idaw ku pasay
masakaputay pacumud malingatu misaliyut tunadatengan a micuduh tu tuud, u nu makay nu kitakitay a tuud ku sakaseneng
sapicepcep tu mata atu balucu nu maydihay, u dumasa idawaca ku mitudungay tu cawci a icibaay misadimel misulubang nipisiwbay, inaka misayadah patideng tu papacakayan, mahsasiduma sisa sikakek nu micaliwayay atu nipacekcek miadih
inasinganganay a nipisiwbay sa ya Calehu hananay a kusi ku sakasenengan.
kakuniza:Buting Nukay
ya nisangaan nu tademaway sipunuay sakaytinengan a bunac
ya nisangaan nu tademaway sipunuay sakaytinengan a bunac (人造衛星) thumb|DSP Phase3
kakilimaan
u nisangaan nu tademaway a bunac hananay sa anu caay tu nikasumadan tu nu tademaway a nadatengan sa u kapahay tu nau tademaway nipataydaay i hekalay a nisangaan a bunac aydahan sa yadah tu i tapukuwan. nisangan a bunac sa sipakay sabaluhayay a helkukiay patayda tu silamalay a sangayaw（火箭）atu ya（太空梭）hananay patayda i tapukuan .sakahida nu idaway sananay i tapukuay musaliyut i kitakitay atu nu dumaay a bunac mikilihida mapapalikat. u sapakatukuh tu nikinkiwan i sitademaway a kitakitay pakay dadanan. musaungay nipipaden tu nisangaan a bunac. u sikalalitin nu ilalay nu kitakitay atu nu papeluay nika patelayan kuni kahidan.
u nisangaan nu tademaway hananay sipunuay a bunac (人造衛星）sakay labuway
thumb|ESTCube orbiidil 2
nisangaan nu tademaway a bunac sa i duma sakay idaw nu tatupinan tu lalaculan * payload * han nu Amuhuwan atu i tapukuay nu bunacay a kakitidaan palatusaan amay sakamu tu sakay idaw. sakaidaway nu nitupinan tu kakaydihan sa pabesus saan. pakalaheci tu niya bunac atu mikinkiw tu canancanan a sapitanam a kikayan. ya kakitidaan sa u sapakangay tuni pacukadan nikabaeketan a misimaw sakay kikayay a tuudtuud. kanahatu talakaw aca nu sasangaan tu sakay pakatukuh tu nikatinengan nu tademaway a bunac .nika anu taneng tu idaw ku sayadahay sakay tinengan nu ilalay a kitakitay a tademaw sa. pasabalucu ku mayketunay tu nikalalitinan sakay punu nu tademaw. zayhan anu idaw ku tuluway nu sipunuay a bunac i hekalay nu tapukuan itaneng tu. maemin ku i cuwacuwaay nu ilalaay a kitakitay nu kanatalay nu tademaw .kanahatu matekes ku sasangan tu sapacuduh tu nayiay a sakatinengan. caayaca a patideng tu tektek hananay tunu kakaydaan nu telayay a sapaaca. sisa sakay baaday a sapakatukuh nu katinengan nu tademaw sa u mahiniyay ku salihalay.u mahiniyay ku saahmiay patahkal paaca tu kalisiw adadan kuyni .u sakasaan cacayay a sapakatukuh tu maydihay katinengan nu aydaay a tademaw sa ahebal ku kakitidaan sisa nu sipunuay a nisangaan a nu tademaway a bunac. u sakalihalay saan ahicaan mikayi. u （人造衛星）hananay sa sakalcelang nu kanatal nu kitakitay.