cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kanadun
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Taitung kakuniza:Paywan
John Beasley
John Beasley nalecuhan i Texarkana, Texas, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. John Beasley i 1966 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 5 ku uwac atu silsil 45, namapili’ tu nu Baltimore Bullets putiput.
2 bulad 5 demiad, 1944 a mihca, John Beasley, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Moldova
thumb|u hata nu Moldova (摩爾多瓦)|alt=Flag of Moldova.svg
Moldova (摩爾多瓦)
u Moldova (Mo-El-Do-Wa 摩爾多瓦) sa i labu nu Europe, itiza i 47 00 N, 29 00 E
u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 33,851 km2.
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 27 bulad 8 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Moldova (摩爾多瓦) ayza sa ci Aureliu Ciocoi (奧雷爾·喬科伊), micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 12 bulad 31 demiad.
Ocuo sapakuyucay nu kanatal 歐洲最貧窮的國家
提到摩爾多瓦這個國家，恐怕大多數人的第一反應是沒聽說過. 這個東歐小國在世界上的存在感確實很低.
tasakamuan numita ku Moldova (摩爾多瓦) a kanatalan, mapaaw ku katuud a tademaw nayaan kiyahaw makatengil, nina Tuno (東歐) adidi'ay a kanatal itini i kitakit caay katineng ku katuuday.
likisi nu Moldova (摩爾多瓦) 歷史上的摩爾多瓦
摩爾多瓦和羅馬尼亞淵源深厚，因為摩爾多瓦的大多數居民都是將羅曼語的羅馬尼亞人.
Moldova (摩爾多瓦) atu Romania (羅馬尼亞) tadacabay kunu heni, usakasa nu Moldova (摩爾多瓦) a katuuday nu niyadu'ay a tademaw nuheni u Luo-man (羅曼) a kamu nu Romania (羅馬尼亞) a tademaw.
歷史上的摩爾多瓦地區包含了喀爾巴阡山到普魯特河之間的西半部分，和普魯特河到德涅斯特河的東半部分，其中東半部分又叫比薩拉比亞(Bessarabia).
如今的摩爾多瓦共和國位於比薩拉比亞，位於羅馬尼亞的西半部分也叫摩爾多瓦地區（羅馬尼亞由瓦拉幾亞、摩爾多瓦和特蘭斯凡尼亞組成.
ayda nu Moldova (摩爾多瓦) kunhekuo itdai Pisa-labi-ya (比薩拉比亞) itida, itida i Romania (羅馬尼亞) nutipan a pangkiw u Moldova (摩爾多瓦) han kiya kitidaan (Romania 羅馬尼亞) u Wala-ciya (瓦拉幾亞), Moldova (摩爾多瓦) atu Telan-sefan-niya (特蘭斯凡尼亞) nisa kaputan patideng.
十五世紀中，斯特凡三世統一了從喀爾巴阡山到德涅斯特河的摩爾多瓦公國，並且成功抵抗了奧斯曼帝國的擴張. 但是後來奧斯曼帝國還是占領了摩爾多瓦，並統治了兩百多年.
十九世紀初的俄土戰爭中，奧斯曼帝國戰敗並割讓了比薩拉比亞給俄羅斯帝國.
cacay a bataan idaw ku siwa (19) a seci E’se nikalpacawan, Auose-manti-kuo (奧斯曼帝國) mademec kilacan ku Pisa-labi-ya (比薩拉比亞) sipabeli i Elluo-seti-kuo (俄羅斯帝國).
二十世紀初，比薩拉比亞短暫獨立，但隨後又被蘇聯重新占領. 蘇聯把比薩拉比亞的南半部劃給了烏克蘭，北半部成立了「摩爾達維亞蘇維埃社會主義自治共和國」，也就是現今摩爾多瓦共和國的前身.
tusa a bataan a seci (20), Pisa-labi-ya (比薩拉比亞) apuyu kunipi sitekedan, kilul satu alawan naca nu Su-lien (蘇聯). Su-lan (蘇聯) hiyan ku Pisa-lapi-ya (比薩拉比亞) nu timulan kelicen pabeli tu Uke-lan (烏克蘭), amisan nu pangkiw mapatideng tu 「Muoel-ta-wyeya-suwyeay (摩爾達維亞蘇維埃) nu siakay a kawaw nu kunhekuo」,nu aydaay a Moldova (摩爾多瓦) kunhekuo nu ayawan.
Suodu itini i cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan malawpes 首都在1940年被摧毀
1940年6月紅軍入侵其首都基希訥烏，將比薩拉比亞再次劃入其版圖，並將比薩拉比亞大部分領土與德涅斯特河沿岸的摩爾達維亞蘇維埃社會主義自治共和國合併，
cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan (1940) a mihcaan enem a bulad sumanahay a hitay mitebung tu sudu Cisi-nau (基希訥烏), hiyan ku Pisa-lapi-ya (比薩拉比亞) makelic i labu, hiyan kuu Pisa-lapi-ya (比薩拉比亞) a lala’ atu Tenye-sete' (德涅斯特) sauwac lilis nu Muoel-taweya-suweay (摩爾達維亞蘇維埃) siakay siakay nu cece'kunhekuo mapulung.
成立摩爾達維亞蘇維埃社會主義共和國，當年10月發生芮氏7.3級地震，摧毀了大部分城市. 第二年，德國空軍趕來，把城裡剩下的東西炸成碎片.
Yasi (雅西) tademaw nu lalangawan 雅西人民文化宮
1944年9月，蘇聯和羅馬尼亞停戰協定規定恢復1940年的蘇聯和羅馬尼亞邊界.
cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku sepat (1944) a mihcaan siwa a bulad, Sulien (蘇聯) atu Romania (羅馬尼亞) masaluimengn kuni kalepacawan patudud tu nipatideng tu cacay a malebut siwa a lasubu sepad a bataan (1940) a mihcaan a Sulien (蘇聯) atu Romania (羅馬尼亞) a lilis.
1990年6月改稱為摩爾多瓦蘇維埃社會主義共和國. 1990年9月2日德涅斯特河沿岸宣布獨立；隨後成立德涅斯特河沿岸摩爾達維亞共和國.
cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan (1990) a mihcaan enem a bulad misumad tu ngangan pangangan han tu「Muoela su-wey (摩爾多瓦蘇維埃) siakay kunhekuo」.cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan (1990) a mihcaan siwa a bulad tusa a demiad Te-Nye-Se-Te (德涅斯特) sauwac mililisay mihapu misiteked tu sa, kilul sa patidengay tu Tenye-sete (德涅斯特河) sauwac dadipasan mihapu misiteked, kilul sa patideng tu Tenye-sete sawac (德涅斯特河) dadipasan tu Muoeta-wiya (摩爾達維亞) kunhe-kuo.
如今的摩爾多瓦前途未卜，雖然風景秀麗確實，歐洲遊客訪問量最少的國家，如今摩爾多瓦是歐洲的幾個未被普遍承認的國家之一，雖然曾多次公開要求加入俄羅斯聯邦，但是沒有得到俄羅斯的正面回應.
aydaay nu Moldova (摩爾多瓦) caay ka tineng ku kawaw, amica kuni kabangcal nu kakitidaan, Europe (歐洲) saadidiay nu kataydaan nu tademaw a kanatal. ayda nu Moldova (摩爾多瓦) u Europe (歐洲) nu pinaay u caaya henay kasi wantanay nu kanatal, kinapina miyuwkiw mangalay micumud i E’luo-selanpan (俄羅斯聯邦)，nika caay henay paheci ku Russia (俄羅斯).
國家甚至三年沒有總統，直到2012年，摩爾多瓦才選出了老總法官尼古拉·蒂莫夫蒂（Nicolae Timofti）為總統，在917天內首次有了領導人.
nina kanatal tulu a mihcaan inai ku Cuotung, katukuh i tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tusa (2012) a mihcaan ,Moldova (摩爾多瓦) singkiw satu babalakiay a fakun ci Niku-la．ti-mo'huti (尼古拉·蒂莫夫蒂 Nicolae Timofti) amala cungtun, itini i siwa a lasubu cacay a bataan idaw ku pitu (917) a mihcaan misapatas aidaw kumi liliday a tademaw.
摩爾多瓦盛產美女，男女比例嚴重失調，二戰結束後，該地區為了保持人口增長，甚至扣留被捕的德國軍戰俘，並且獎勵生產.
Moldova (摩爾多瓦) bangbangcal ku limecedan, tatama atu tatayna micidek kuni ka laecus, sakatusa malpacaw tu hedek, nina niyadu mangalay micunus tu tademaw, daheked dakepen nuheni ku hitay nu De-kuo (德國), pakawlahen nuheni mibuwah pakasiwawa.
蘇聯解體後，摩爾多瓦經濟也隨之崩潰，全國約有四分之一人口失業，據專家估計，小小的摩爾多瓦國竟有40萬婦女被迫淪為妓女，摩爾多瓦女人也形成一個特殊的群體，她們大都漂亮，但缺少教育，孤立無援，正好成為皮條客的獵物.
如今的摩爾多瓦的經濟開始增長. 但到了現在的摩爾多瓦仍為全歐洲最貧窮的國家，比阿爾巴尼亞還要貧窮，而國民尤其是婦女的境況更是不容樂觀.
aydaay nu Moldova (摩爾多瓦) sakaudip nuheni hamaw satu mucelak. katukuh ayda a Moldova (摩爾多瓦) hamin nu Europe (歐洲) sapakuyucay nu kanatal, miki saba henay tu A-elpa-niya (阿爾巴尼亞) ku pakuyuc, tidaay a tademaw micidek ku tatayna saka dihiyan sa adihen.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
John Battle
John Battle
nilacul
John Battle, u tatama ku etul, nalecuh ciniza i Washington, D.C., nanu syubay kanas-mali(籃球) miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. John Battle i 1985 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka sepat ku uwac輪 atu silsil 84, namapili’ tu nu Atlanta Hawks putiput.
nalecuhan ciniza i 11 a bulad 9 a demiad, 1962 a mihcaan, u miunduay ku kawaw niza.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay kakuniza:NBA kakuniza:kanas-mali
Burma
thumb|u hata nu Burma (緬甸)|alt=Flag of Myanmar.svgthumb|Map of Taungoo Empire, 1580Burma (緬甸)
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Naypyitaw (奈比多).
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 4 bulad 1 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Htin Kyaw, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 3 bulad 30 demiad.thumb|Burma, Location Mapu kulit nu hata nu Burma sa, u sumanahay, u ladaway, u takuliway atu salengacay, sasepat ku kulit nu hata nu Burma.
u hata (國旗)
u kulit nu hata nu kanatal sa, sisepat ku kulit. u takuliway u ladaway u sumanahay atu sangelacaya bunac i teban.
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Hulam: 緬甸
u sulit nu Lipun: ミャンマー連邦共和国
u sulit nu Amilika: Myanmar
Burma hananay a kapulungan a kanatal sa, sipangangan nu hekalay sa u Burma han, i kawalian nutimulan nu Asia a kanatal, u tideng sa i teban nu kasatimulanay a subal sakay nutipan, taetip kasaamisan sa micapi tu ya India atu ya Bangladesh a kanatal, walian kalaamisan sa micapi tu China masapulungay a kanatal, walian kasatimulan sa malbiyaw tu ya Thailand atu Laos a kanatal, masa u nu walianay kasatimulay masakaputay nu sacabayan a kanatal. u kasatimulan nu liwliw nu bayu sa micapi tiya An-da-man a bayu, nutipan kasatimulan sa micapi tu ya Bangladesh nu bayuay a salupiku, u sadipasan a nikatanayu sa makaala tu 2832 kung-li, nikaidawan tu kenisay anu ditek sa pulung han sa idaw ku tusa tu cacay kaahebal. nu kitakitay a nikaidaw tu lala’ sa makaala tu 67.65 nu mang pin-huwan kung-li kaahebal, i kitakit a nipasilsil sa u saka sepat nu bataan a nipasilsilan a tabakiay a kanatal, i walian kalatimulan nu Asia sa u sakatatusa nu katabakian a kanatal, nikaahebal nu kilakilangan sa mangasiw ku 50 palasubu. nikatuuday nu tademaw sa makaala tu 5,567 a mang kayadah, iti kitakit a nipasilsil sa saka tusa a bataan idaw ku lima, sakasitangah nu tuse sa ya Nay-pito han, i 2005 a mihcaan nikiayawan sa i Yangon(仰光). patideng tina satabakiay a  tuse, kanahatu kasingangan tu ya kapulungan a masakanatal, sipaheci sa mala u masataytayay a sikelec nu hulicay a kanatal.
(u sulit nu hulam: 緬甸聯邦共和國，通稱緬甸，是東南亞國家，位於中南半島西部，西北鄰印度和孟加拉國，東北靠中華人民共和國，東南接泰國與寮國，為東南亞國家協會成員國. 其南臨安達曼海，西南瀕孟加拉灣，海岸線總長2832公里，佔國境線總長約二分之一. 國土面積約67.65萬平方公里，是世界上第40大國家、東南亞第二大國，森林覆蓋率超過50%. 人口約5,567萬，世界排名第25位. 首都為奈比多，2005年以前設於最大城市仰光. 雖名為聯邦共和國，但實為單一制的國家. )
mayniay a kasingangan (名稱的由來)
"Mian" nau Burma a binacadan a tademaw i cudaday a nakamuan nipangiha', sikay nu Hulamay a pangiha' a mibelin sa idaw ku "baat" hananay a imin, ya "tian" hananay sa i kasumamadan sa nipatudu'an u i nakaay a kakitidaan sa, sisa u "Burma" a imin sa u "sabaatay i nakaay sananay". i Burma a kamu sa, ina Burma nipangangan sa ya "Mian-ma" han.
(u sulit nu hulam: 「緬」是緬族人的書面語自稱，該漢語音譯字有「遙遠」之意，而「甸」在古代指郊外的地方. 所以「緬甸」的意思是「遙遠之郊外」. 緬甸語中，緬甸被稱爲「緬馬」. )
nu laylayay(歷史)
u Burma sa hakay i ayaw nu cacay a mang cacay a malebut a mihcaan, ya kalumanay a sidikecan a ziday kalautangan sa, idaw tu ku tademaw mueneng i tida, labu nu kakitidaan sa idaw ku nikaadih tu nu Yi-lo-wa-ti makasasaay a sauwac nu liwliwanay a niyadu’, idaw ku nikaadih tu katinengan, silaed tu lima a malebut nu mihcaan a lalangawan nisubelitan a kakitidaan. u Burmaay a likisi sa u sakasepatay nu binacadan ku tatungusan: ya Mon a binacadan, Piyaw a binacadan, Mian a binacadan, atu ya Tay hananay a binacadan. ci Ha-wi ku misulitay tu ulic “nu Burma a likisi” i lalabu nu cudad, kunida sa pangiha tu nu makay i nuamisan nu India, ya nu u-mi-tu-huday a niyadu’ sa. supeden nuheni ku nicaliwayan nu India a lalangawan atu nina, hakay i celahcan nu dikudan sa makay i India ya A-sa-mu hananay a maycumud i Burma a kitidaan.
(u sulit nu hulam: 緬甸最晚在一萬一千年前的舊石器時代晚期就已經有人類居住，境內的伊洛瓦底江邊的村莊也發現距今五千年前的文化遺址.
緬甸歷史以四個族群為主：孟族、驃族、緬族及傣族. 哈維著作《緬甸歷史》中認為緬族自稱其祖先係來自北印度佛陀的部落，他們保留許多印度的文化習俗，約在西元後從印度阿薩姆(Assam)進入緬甸境內. )
sakay nu kalisiway (經濟)
u Burma a kanatal sa u malukay ku kawaw a sikaudip a kanatal, malukay a tademaw sa mangasiw ku 60% kayadah, nikalukan tu sakaidaw sa, u tipus, habay, tebus a tuud. nu masakilakilangan sa makaala tu 50%, nisinanutan a paluma sa idaw kiya masaatekakay a kilang, atu katekesanay ya masamamiay a kilang. sakay nu mukingay sakikawaw sa ya pakaduhay, zayliw nu kilang, pasu nu pikutkutay tu simal, adidiay a kikay a nipisanga', atu u kaidaw nu sikimay a ba'tu a mamikuwanay. i kaylabuan sa idaw ku kasumanah han a budawang atu ya Huy-cuy hananay a sacaelan, u sikaidaw nu maylabuay nu camul sa kalatu nu kitakitay a kasenengan u satalakaway ku sasausian.
(u sulit nu hulam: 緬甸是一個以農業為主的國家，從事農業的人口超過60%，農產品有稻米、小麥、甘蔗等等. 其國土的森林覆蓋率達50%，林區產硬木和貴重的柚木. 工業有碾米、木材、石油開採、小型機械製造、礦產等部門. 其中紅寶石及翡翠之質素全球最高. )
i 21 a seci sa kalingatuan nu Burma a nikapulungan tu sipakalisiw a nisapalan, nudikudan nu sakatusaay a kalalais sa, inayay ku nikatabakian a mucelak mutaayaw, muhantay aca tu nu kaayawan nikalalaisan kaselep. 2011 a mihcaan, ya cung-tung ci Thein Sein (登盛) hananay malamikeliday cinida sa, ina Burma a kanatal sa misaheci a hamin han a pasumad tu sakay kalisiw, mihulak salihuwayin, ku sacunusan nu maydihay a misiwbay a cedang, pasumad tu nu sukitiay a nipahulic a nikakelec.
(u sulit nu hulam: 21世紀初的緬甸經濟總體水平，並沒有在二次大戰之後有大幅的提高，反而比二次大戰前還低. 2011年，總統登盛上台，緬甸實行全面經濟改革，放寬投資政策，改革稅率及法律制度)
ina Burma sa na i 1997 a mihcaan pitu a bulad 23 a demiadan mikapu tu sacabayan i walianay kasatimulan nu kitakitay a masakaputay ya (Tung-siye) hananay, pakalisiway nu Burma a cedang atu nu nudateng sa, u kapulungan a nipakalisiw sapatuduan a sipalecad han, u sakahenulan kuyni sa, a taneng a miedap tu sapicuduh tu papacakayan a tuudtuud atu sacunusan, kananaman a sitineng tu sakaidaw nu sakawaw nu kasiicelang, pawacay tu satabakian nu nikalalacay a nipisiwbay, u sakacakat nu i tidaay a kitidaay a misuayaw tu nu kitakitay a nikadademec.
(u sulit nu hulam: 緬甸於1997年7月23日加入東南亞國家協會（東協），緬甸的經濟政策主張與東協經濟共同體的目標吻合非常重要，能夠促進商品和服務、投資、熟練勞動力形成，保證更大的貿易流量，以提升該地區的全球競爭力. )
sakay nu demiad (氣候)
ina Burma a kanatal sa u eneng sa iti satimulan nu Ya-cuo u kasibalianay a kenis, u kalacaledesan kabalian a demiad, 3-5 a bulad sa u kalaludan a puu’, 6-10 a bulad sa u kaudadan a puu’, 11- 2 a bulad sa u kabanihiwan a puu’; buyubuyu'an sa kaudadan a kenis, paymihcaan nikaudad sa makaala tu sinanum sa 3000-5000 a malebut nu haw-mi, maylabuay nu kanatal sa kalaacaacakan a kenis nikaudad sa, idaw ku 500 a lasubu atu 1000 a malebut kayadah nu haw-mi.
(u sulit nu hulam: 緬甸位於南亞季風區，屬熱帶季風氣候，3－5月是暑季，6－10月是雨季，11月－2月是涼季；山地多雨區年降水量達3000－5000毫米，內陸乾燥區500－1000毫米. )
(u sulit nu hulam: 夏季，河谷平原因熱氣無法由高聳的北邊界流出，再加上西南季自南邊缺口北上，頗為悶熱. )
u kaen nu Burma (緬甸飲食)
u Burma sa kasibekan ku paluma tu tipus, u binawlan sa u panay a sikakaen nu binawlan. kalanan sa hinakaen tu nu butingay sakabian a tuwami, abinungay a aam, nu mabasaway a tuwami, atu mabasaway a bihun, atu nu panayay, abinung, salengacay a waneng, a nisanga’an a masasidumaay a kakaenen.
(u sulit nu hulam: 緬甸盛產稻米，人民以大米為主食. 早餐常吃魚湯麵、椰子麵、椰子粥、涼拌麵、涼拌米粉及用糯米、椰子、白糖做的各種各樣的糕點小吃. )
u Burma a tademaw sa idaw ku nina tu mienip tu uciya. tademaw sa i pauciyaan a mienip tu pasalanganay a uciya, mukan tu sititiay a man-tu’, atu ya iyu-ciya-kuy hananay atu sisimalay a ta-ping, manamuh aca tu sipacamul tu kabi nu buting, atu aam nu taduk.
(u sulit nu hulam: 緬甸人有喝早茶的習慣. 人們在茶館裡喝奶茶，吃肉包子、油條及油餅，還喜歡喝魚片湯、鴨肉粥等. )
u Burma a tademaw sa i nu kaen sa kalasupedan. sanisani a sipacamul mukan tu nisanga'an tu ya butingay a tatustusan, idaw ku daydam, mihuthut tu kumah, atu misakabi tu kulang sikakaen a malabi. i Burma sa u buting atu udang ku sasangan tu piedap a sipabangsis tu sapacamul tu sasalamian. u Burma a tademaw sa manamuh micengel tu tebus saceleminen, pacamul tu nu dumaay a titi mingihngih a miliawli u duma ku asu' bangesis sa ku azi.
(u sulit nu hulam: 緬甸人在飲食方面較為節儉. 常以魚蝦醬、辣椒、煮豆、酸菜葉湯佐飯. 在緬甸以魚蝦為原料製作的食品尤多. 緬甸人喜歡將竹筍醃成酸筍，和其他蔬菜、肉類混炒，味道鮮美. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza:Miku Kumud kakuniza:Buting Nukay
nipaluma-adiday tabaal
adidiay tabayal
thumb|Alocasia odora1 台灣姑婆芋
tabayal siwalak, amana mukan. caay kaw tali, malecad kya papah ku tabayal atu tali.
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
姑婆芋為不可食用植物，因為植物細胞中含有針狀針晶（草酸鈣晶體，後生質，細胞代謝作用之產物）. 在日本，曾發生數起誤食而中毒的案例. 日本厚生勞動省發布公告切勿誤食，因為它外觀類似於可食用的大野芋或芋頭.
不過因為姑婆芋的汁液含有植物鹼，因此可用於與咬人狗和咬人貓的蟻酸進行酸鹼中和.
Alocasia odora (also called night-scented lily, Asian taro or giant upright elephant ear) is a flowering plant native to Eastand Southeast Asia (Japan, China, Indochina, Assam, Bangladesh, Borneo, Taiwan). In Manipur, local name is Hoomu. Alocasia odora (called Ray) can be used as medicine for the treatment of common cold in North Vietnam.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p79
鍾明哲和楊智凱. 2012. 台灣民族植物圖鑑. 晨星出版有限公司. ISBN 978-986-177-590-6
魯丁慧、邱柏瑩和林聖峰. 2011. 鄒族之植物利用. 行政院農業委員會林務局. ISBN 978-986-031-389-5
戴德泉. 2011. 南莊植物誌（下卷）. 華夏書坊. ISBN 978-986-853-257-1
王志強、陳韋志、周佳儒、賴奇綺等. 2011. 青青西拉雅:國家風景區植栽建議手冊. 西拉雅國家風景區管理處. ISBN 978-986-030-212-7
王進發、辜雯華、洪進雄、陳士畧等. 2010. 南投縣原住民地區原生植物及重要栽培作物圖鑑. 國立嘉義大學臺灣原住民族教育及產業發展中心. ISBN 978-986-024-472-4
王志強、張坤城和廖冠茵. 2010. 知本綠蹤－知本國家森林遊樂區植物解說手冊－花草篇. 行政院農業委員會林務局. ISBN 978-986-026-471-5
Devin Booker
Devin Booker unu syubay kanas-mali (籃球) miunduay nu Amilika NBA nisakaput, u mikilac zikuzay mimaliay. Devin Booker i 2015 a mihcaan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 13, namapili’ tu nu Phoenix Suns putiput.
10 a bulad 30 a demiad, 1996 a mihcaan, Devin Booker u kawaw niza sa u miunduay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay kakuniza:NBA
nipaluma-adiday tabaal
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
林麗君、王光玉和董景生. 2010. 綠色葛蕾扇：南澳泰雅的民族植物. 行政院農業委員會林務局. ISBN 986-002-932-6
董景生、黃啟瑞和邦卡兒．海放南. 2010. 走山拉姆岸：中央山脈布農民族植物. 行政院農業委員會林務局. ISBN 978-986-017-442-7
薛聰賢. 2003. 台灣原生景觀植物圖鑑1《蕨類植物‧草本植物》. 薛聰賢出版社. ISBN 957-410-968-2 kakuniza:nipaluma
dadiw atu lukiyaw
dadiw atu lukiyaw(歌舞)
mudadiw sa ku sikizaya. u lukiyaw caykalcad, sapamelaw tu tamdw sa u salukiyaw, u sapamelaw tu di’tu sa, mapalaw han. u mapalaway, namakayda i mapalaw ni pangangan, micukumisay malupu maluwahluwah sa, lukiyaw, u salukiyauhan. i taywanay a yincumin, u lukiyau nu heni, hiding tuni kaudip atu mahica ku lalangawan a misalukiyaw, u sakidaya a tamdaw mikilim tu lukiyaw a misuped sa, u lukiyaw nu sakidaya pakaynin ini kaluk, mibutingay ani kaudip ku lukiyaw.
lalikid
sakidaya mi cukumisay a lukiyaw lalikid han, u tatengaay milalikid, a palcaden ku kuku, paicelangen ku lima tawya sangulan, u lisin u masinanuday, tatengangay a lisin u tatama’ dada’ ku talabuway i sasalisinan malalikid, mahamin satu misa lisin sa, nu tatayda tu kumi salakiyaway.
salukiyaw
nasikamu u tatayna nu niyadu, inikaudip i demidemiad atu maluwahluwah’ a lukiyaw, u salukiyaw han, milalad tuni ka udip, hinan u milutukay, mibutingay, patawsiyay, miapaay tu wawa, mahamin maluk pakatawatawa naming, paktineng tuni kaudip nu sakinaya.
i lukiyaw nu tatama, u kuku’, u wayway ku sakamun, uduma satalakawen ku kuku mihuwad, paydikuden mi tukud atu mihubahup u tatayda sa, u udip ku mitiyungay mikelid tu kuku’ atu lima, hinan u nu muluungay misalukiyaw. i kaluluway a niyadu ci kiniw hinisa, u sakidaya a tatayda masikad, kyu misalakiyaw sa, cayka hida tu pangcah mitatebut pihaceng kuwayway.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Kiniw口述
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
kakuniza:dadiw kakuniza:2018-cacay
Cory Alexander
Cory Alexander nalecuhan i Waynesboro, Virginia, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Donald L. Adamse i 1995 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 29, namapili’ tu nu San Antonio Spurs putiput.
6 bulad 22 demiad, 1973 a mihca, Cory Alexander, miunduay.
Ageq
Ageq
u sulit nu Hulam: 那羅五部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Ageq. u kasalumaluma’ nu Ageq sa, izaw ku 49 a luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 151 ku tademawan. kasabinawlan nu Yingcumin sa, izaw ku 140 a tademaw, pakalatu 93%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 11 ku tademaw, pakalatu 7%.
u asip nu cidekay
u kasabinacadan, Tayan(Tayal)86%, Pangcah(Amis) 1%, SaySiyat 1%, zumazuma 5%.
u niyazu' nu Tayan
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni. u Tayal sananay, cayay katalakaw ku uzip, sangulan ku tatayna, salengacay ku banges, mabana miadupay. u Incumin a tademaw tu, u Tayal a cidekay duut ku tademaw. u luma' nu Tayal i buyubuyuan.
u sakizaya a tademaw
caykaw nu Sakizayaay a niyazu', inayi' ku Sakizaya a tademaw itini.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Dexter Boney
4 bulad 27 demiad, 1970 a mihca, Dexter Boney, miunduay.
Bob Brannum
縮圖|[[NBA]] Bob Brannum nalecuhan i Winfield, Kansas, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput.
5 bulad 28 demiad, 1925 a mihca, Bob Brannum, miunduay. (mapatay i 2005 a mihca)
nipaluma-hnalumay, hnalomay
hnalumay, hnalomay
黃鵪草
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p239
kakuniza:nipaluma
Bob Boozer
siwkay niza
tatama ciniza, nalecuhan i Omaha, Nebraska, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput. Bob Boozer i 1959 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 1, namapili’ tu nu Cincinnati Royals putiput. 4 bulad 26 demiad, 1937 a mihca, Bob Boozer, miunduay. (mapatay i 2012 a mihca)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:miunduay
dadiw nu Sakizaya- heiyan huiyan
dadiw nu Sakizaya- heiyan huiyan
u Sakizaya a dadiw-" heiyan huiyan" sawsawni matengil i lalikit nu Sakizaya. uyniyan a dadiw sa, sapasalisin nu "Takubuwan Lais" mapatayay a kakawsan, sisa mudadiw i Palamal amitala tu Lamal-Dietu atu tuas tayni. miawaw atu militemuh tu Dietu atu tuas tayni mukan tu sapaini nu mita. pulung musalisinay a binawlan mudadiw. malikat ku lamal-culay nu Dietu-dungy.
muazih tu tatengaay belih nu Hulam a kumu (漢譯參考)
heiyan huiyan原本是撒奇萊雅族豐年祭中常會聽到的歌曲，本族人為祭祀「達固部灣戰役」受難先祖之靈魂而舉辦的火神祭祭典中，此曲特別被用來做為等候火神神靈降臨時所呤唱的「迎神曲」，在祝禱司、火神使者及全體祭眾的敬虔歌聲中，火神使者手中的火把一一燃起，象徵著火神法力的傳遞.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
火神祭迎神曲 militemuh tu Dietu a dadiw i Palamal
2008撒奇萊雅族樂舞教材 2008 Sakizaya dadiw atu palaw nu sapicudad
伊央撒耘FB留言 FB liwan a kamu nu Yiyang Sayiun
kakuniza:dadiw
Tatoba’
u sulit nu Hulam
五峰部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tatoba’. u kasalumaluma’ nu Tatoba’ sa, 159 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 407 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 360 ku tademaw, pakalatu 88%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 47 ku tademaw, pakalatu 12%.
Cory Blackwell
Cory Blackwell nalecuhan i Chicago, Illinois, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Seattle SuperSonics i 1984 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 2 ku uwac atu silsil 28, namapili’ tu nu San Diego Rockets putiput. 3 bulad 27 demiad, 1963 a mihca, Cory Blackwell, miunduay.
Tatoba’
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網
kakuniza:niyazu'
Irv Bemoras
Irv Bemoras nalecuhan i Chicago, Illinois, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput. Irv Bemoras i 1953 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 3 ku uwac atu silsil 18, namapili’ tu nu Milwaukee Hawks putiput.
11 bulad 18 demiad, 1930 a mihca, Irv Bemoras, miunduay. (mapatay i 2007 a mihca)
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
dadiw nu kanatal
dadiw nu kanatal 國歌 nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
kakuniza:2018-cacay
Gabon
縮圖|u hata nu Gabon (kamu nu Hulam: 加彭的國旗) Gabon (kamu nu Hulam: 加彭)
Gabon mibalad tu teleklal (赤道), itiza i saetipan nu Africa (西非) i lilis nu waliyu, u akuti'ay a kilakilangan a kanatal i kacaledesan a kakitizaan.
kakilimaan (摘要)
misiwkay tu kanatal nu Gabon.
caay kai liwliw nu Taywan. 縮圖|kakitizaan nu Gabon (加彭)
nilacul
u kuwanay a kamu sa u France a kamu.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Libreville (利伯維爾).
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Ali Bongo Ondimba (Ali．Pangke．Ungtinba 阿里·邦戈·翁丁巴), 1959 a mihca 2 a bulad 9 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Gabon (加彭) ayza, micakat a demiad sa i 2009 a mihca 10 bulad 16 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Gabon (加彭) ayza sa ci Rose Christiane Raponda, micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 7 bulad 16 demiad.
likisi (歷史)
i zikuz tu sabaw lima a se-ci, uyza mitahaway a Portugal a tademaw (葡萄牙人) u misuybayay makatukuh  itiza.
Tjuwaqau
thumb|Laiyi
Gabon
likisi (歷史)
i sabaw enem a se-ci, itiza i lilis nu bayu u nu Netherlands(荷蘭), Yinkulisi(英國), Belans (France 法國) a cacakayan tu malakuliay a kakitizaan.
1839 a mihca atu 1841 a mihca, patizeng ku Belans (France 法國) tu sapidama a kakitizaan i lilis nu bayu.
Tjuwaqau
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 3 ku tademaw, pakalatu 1%.
Gabon
likisi (歷史)
1960 a mihca waluay a bulad sabaw pitu a demiad, mitukulic tu ku Gabon.
Tjuwaqau
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Gabon
keyzay (經濟)
keyzay nu Gabon kikapahen ku liwliway a kanatal nuheni, u lipida nu binawlan nu heni sa, 4 bay kayadah tutibul nu aflika. zaysa sisimal i labulabu nu bayu kuheni.
ngangan nu Puyuma-Asepan
ngangan
Asepan
Tjuwaqau
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw, Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw, Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw, Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw, Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw, Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
Gabon
keyzay (經濟)
(u sulit nu hulam: 加彭的經濟比周圍的國家繁榮，「人均國民收入」（全國人民的平均收入）是「撒哈拉沙漠」以南的非洲國家平均的4倍. 這主要歸功於「海中的石油」生產. )
ngangan nu Puyuma-Asepan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
Tjuwaqau
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Gabon
keyzay (經濟)
caay kakatuud ku tademaw itiza yadah ku nu laylayan a lacul, atu nu taw a kanatal u tayzaay mipalacul a tademaw, kyu tabaki tabaki satu ku Ga-bon, u sakanibociay itiza nu tibulan nu Aflika.
ngangan nu Puyuma-Asepan
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Gabon
keyzay (經濟)
(u sulit nu hulam: 低人口密度加上豐富的自然資源，以及外國的個人投資，讓加彭成為非洲中西部最繁榮的國家，其「人類發展指數」（英語：Human Development Index）是「撒哈拉沙漠」以南的非洲國家裡最高的. )
hini sa ku tada seynbon a tademaw, u lacul nu Gabon caay henay kapatizengen i ayzaay a lekakawa. nayay henay ku cacananay a keyzay hananay,u sapacakat tu keyzay tada  nu laylayan a lacul adada’ ku aidaan.
ngangan nu Puyuma-Asepan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
Gabon
keyzay (經濟)
(u sulit nu hulam: 專業的批評家和觀察者指出，加彭的國家收入並沒有投資到「現代化建設」，也沒有發展「經濟多樣化」，所以發展經濟的方式，仍然太依賴自然資源. )
John Brisker
John Brisker nalecuhan i Detroit, Michigan, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
ngangan nu Puyuma-Asepan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
Puljetji
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Puljetji. u kasalumaluma’ nu Puljetji sa, 138 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 456 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 447 ku tademaw, pakalatu 98%.
John Brisker
6 bulad 15 demiad, 1947 a mihca, John Brisker, miunduay.
Ethiopia
thumb|u hata nu Ethiopia(衣索比亞)|alt=Flag of Ethiopia
Ethiopia(衣索比亞)
John Magufuli
thumb|John Magufuli 2015|alt=John Magufuli 2015.png thumb|hata nu Tanzania|alt=Flag of Tanzania.svg
John Brisker
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Ethiopia
Ethiopia(衣索比亞)
縮圖 Ethiopia (衣索比亞) malkaputay masakakuay atu makumud a kanatal (A-mu-ha-la a kamu (阿姆哈拉語)：S የኢትዮጵያ ፈደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ，nu La-tin: ye’ītiyop’iya federalawī dīmokirasīyawī rīpebilīki), hamin u Ethiopia (ኢትዮጵያ，ʾĪtyōṗṗyā， 衣索比亞), nanu itidaay i Africa (非洲) kitidaan u masacacay a misulul mikuwan kya kanatal. saamis atu sawali nu amis atu Eritrea (厄立垂亞) ku misulul a mikuwanay sawali atu Ci-pu-ti (吉布地) atu Somalia (索馬利亞) (u nu caay hen kaw katinengan i kitakit palatateng tu Sul-ma-li-lan) a misulul mikuwan, i satipan u Su-tan atu timulan a Su-tan ku mikuwanay, nu timulan u Ken-ya ku mikuwanay. Ethiopia (衣索比亞) u muenengay malakuwid tu cacay a yi’ nu tademaw, i kitakit nu tademaw u sayadahay i labuay tu nu kanatal, u sakatusa kayadah nu tademaw i Huy-cul a kanatal (mikilul satu u Nay-ci-li-ya). u Ethiopia (衣索比亞) u ahebal nu lala’ 110 a mang nu pin-huwang-kun-li, tuse atu satabakiay a tuse i A-di-si-a-pe-ba.
John Magufuli
John Magufuli
Ethiopia
Ethiopia(衣索比亞)
(u kamu nu Hulam: 衣索比亞聯邦民主共和國（阿姆哈拉語：የኢትዮጵያ ፈደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ，拉丁化：ye’ītiyop’iya federalawī dīmokirasīyawī rīpebilīki），通稱衣索比亞（ኢትዮጵያ，ʾĪtyōṗṗyā， 讀音 說明·資訊），是位於非洲之角的主權國家. 北部與東北部與厄立垂亞接壤，東部與吉布地及索馬利亞（含未受國際普遍承認的索馬利蘭）接壤，西部與蘇丹及南蘇丹接壤，南部與肯亞接壤. 衣索比亞有超過1億居民，是全球人口最多的內陸國家，亦為人口第二多的非洲國家（僅次於奈及利亞）. 衣索比亞土地面積為110萬平方公里，首都及最大城市是阿迪斯阿貝巴. )
John Magufuli
10 bulad 29 demiad, John Magufuli, u misingkiway. 1959 a mihca nalecuhan - 2021.
Ethiopia
Ethiopia(衣索比亞)
nu tawya nika tukuh ayda cacay a lasubu nu mang a mihca nu malumanay han a ziday(時代) u sumamad, nika idaway tu nu muenengay itini alaw katuud satu ku tademaw. sabaw siwa a se-ci (世紀) caay henay kalaliyas ku Huy-cul (非洲), Ethiopia(衣索比亞) u masacacay hen ku masalaheciay midemecay tu O-cul(歐洲) nu tayniay a tademaw, sakahini nu luma’ay tu a nipilian malahunti nu tatangahan i Huy-cul a kanatal. 1974 a mihca, na kinacacay ku malalais nu kasumadan ku hitay i 1930 a mihcaan ku nika hida sa u Ethiopia (衣索比亞) tu ku mikuwanay a hungti ci Hay-er-Say-la-si-yi-se mabeling haw sa, u Ethiopia (衣索比亞) mibulic tu nu hungtiay nipikuwan, patideng u men-ke-si-tu ku dikecay tu mikuwan nu hitay a sihu, sika malu nu singanganay tu siykay nu masakaputay, nu dikudan i 1990 a mihca patukuh a miales tu siykay nu masakaputay. 1991 a mihca, u nu Albania (阿爾巴尼亞) ya hul-ca-pay (霍查派) midikec tu Ethiopia (衣索比亞) ren-min-ke-ming-min-cu-cen-siyan “ay-ke-cen” maala ku heni tu a ningayawan, kyu u heni tu ku mikuwanay, 2019 a mihca sabaw tusa a bulad idaw ku cacay a demiad, u ay-ke-cen maliwasak tu, nikahini u nikasasulitan misumad palu manamec ku sakaudip nu kawaw.
John Magufuli
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Tanzania ayza sa ci John Magufuli, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 11 bulad 5 demiad.
Puljetji
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  9 ku tademaw, pakalatu 2%.
Ethiopia
Ethiopia(衣索比亞)
(u kamu nu Hulam: 大約距今100萬年前的舊石器時代早期，已經有先民在此地繁衍生息. 19世紀末列強瓜分非洲，衣索比亞是唯一成功擊敗歐洲殖民者，維持其君主制傳統的非洲國家. 1974年，一次流血軍事政變將1930年代以來一直統治衣索比亞的皇帝海爾·塞拉西一世推翻後，衣索比亞廢除君主制，建立由門格斯圖掌握實權的軍政府，並成為名義上的社會主義國家，後於1990年宣布放棄社會主義制度. 1991年，親阿爾巴尼亞的霍查派掌握的衣索比亞人民革命民主陣線（埃革陣）贏得內戰，上台執政；2019年12月1日，埃革陣解散，其主體部分改組為繁榮.)
Puljetji
u kasabinacadan, Paiwan 94%, Bunun 1%, zumazuma 2%.
Ethiopia
nilacul (內容)
u Ethiopia (衣索比亞) sa ilabu nu Africa, itiza i 8 00 N, 38 00 E
Tabuk
thumb|300x300px|Heping
Puljetji
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Ethiopia
nilacul (內容)
u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 1,104,300 km2
Tabuk
Tabuk
u sulit nu Hulam: 松茂部落
Ethiopia
nilacul (內容)
u ahebal nu lalaay sa izaw ku 1,000,000 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 104,300 km2
Tabuk
u siwkay nu niyazu'
i Taichung a kuwan ku niyazu’ nu Tabuk. u kasalumaluma’ nu Tabuk sa, 114 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 245 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 177 ku tademaw, pakalatu 72%.
Ethiopia
nilacul (內容)
hamin nu tademawan sa 102,374,044.
kakalukan umah (耕地) sa 36.30%, kilakilangan umah(林地) sa 12.20%, zumaay henay umah sa 51.50%
Tabuk
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 68 ku tademaw, pakalatu 28%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 65%, Yuwatan(Bunun) 4%, zumazuma 1%.
u Tayan(Tayal) a niyazu'
uTayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Yuwatan. inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
Ethiopia
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 28 bulad 5 demiad.
Tabuk
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Ethiopia
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Sahle-Work Zewde (Sale－Wueke．Cude 薩勒－沃克·祖德), 1950 a mihca 2 a bulad 21 a demiad  nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Ethiopia (衣索比亞) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihca 10 bulad 5 demiad.
Tabuk
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
John Block
John Block nalecuhan i Los Angeles, California, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. John Block i 1966 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 3 ku uwac atu silsil 27, namapili’ tu nu Los Angeles Lakers putiput.
Paridrayan
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Paridrayan. u kasalumaluma’ nu Paridrayan sa, 229 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 733 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 718 ku tademaw, pakalatu 98%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 15 ku tademaw, pakalatu 2%.
u kasabinacadan, Paiwan 95%, Rukai 1%, Bunun 1%, zumazuma 1%.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
John Block
4 bulad 16 demiad, 1944 a mihca, John Block, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:miunduay kakuniza:mimaliay
Gabon
ceng-ce (政治)
yu kalingatuan nu 1990 a mihca, patahkal ku Gabon tu yadahay a masakaputay nu cen-ce (政黨) a lekakawa atu baluhay a sunida ulic (民主憲法), u patucekan sa misingkiw (選舉) amangaleb kananihal, misumad aca tulekakawa nu cenhu misakakawawan (政府機構).
u cong-li (總理) nu Gabon, u cong-tung (總統) ku mienaay. nu ayzaay a cong-tung ci Bang-Ke (Ali Bongo Ondimba), na i 2009 a mihca malacong-tung ciniza katukuh ayza. 2020 a mihca pituay a bulad, maena ni Bang-Ke ku sakaenemay a cong-li, yuza naayaway a tabakikay a tapang nu palangatay (國防部長) ci Hapangta (Rose Christiane Ossouka Raponda 羅絲·克里斯蒂亞娜·哈龐達).
u saayaway a tatayna a cong-li nu Gabon ci Hapangtaan (哈龐達). u tabakiay a kawaw niza sa amisakapah tu COVID-19 a libung, sakadaecus nu keyzay (經濟) atu syakay (社會) nuheni. zaysa ci Hapangta (Rose Christiane Ossouka Raponda 羅絲·克里斯蒂亞娜·哈龐達) na micudaday tu keyzay, uyza ya libung u COVID-19 sakadaecus nu keyzay (經濟) i hamin nu hekal, sikadaecus tu nipacakay tu simal (石油) nuheni, kyu apacakat tu keyzay a kawaw malaangangan tu a kawaw nu cong-li.
lalangawan (文化)
paseneng kuheni katuud ku mudaiway nuheni. u sadadiw nuheni sa u "obala", u "ngombi", u "balafon", izaw aca ku nu tuas a satumtum nuheni. izaw ku namakayzaay i Yingkelisi (United Kingdom 英國) atu Amilika a dadiw mahizaay u yaw-kun (搖滾) a dadiw.
i 21 a se-ci (世紀), katuud katuud ku micudaday nuheni, matineng tu misulit atu miasip, masumad tu caay tu kahiza nu sumamad u musakamuwan (口傳).
yadah ku nakamuan nu binawlan atu u kungku nu tuas.u matinengay a pakungku a tademaw nu bibinacadan, ayza midama kuheni tu lalangawan a kawaw, mahiza u fang-zuk ci Mvett atu Nzebis a binacadan ci Ingwala.
(u sulit nu hulam: 加彭有豐富的民間傳說和神話故事. 各族群中「善於講故事的人」現在正在做保護傳統文化的工作例如「芳族」的Mvett和「Nzebis族」的Ingwala等. )
singangan ku sakibihid a tuud, mahiza fang-cuay ci n'goltang aci relicary figures. payniyazu’ izaw t uku nuheni tu a sakibihid a tuud, i masazumaay a kawaw masazumaay tu kasisakibihid, i kalaacawaan, kalecuhan, kapatayan u mahiniay nu laylayan a lisin a sisakibihid amin. u miduducay tu nu laylay a kawaw miala tu kasaetiman a kilang misanga'.
Irv Brenner
Irv Brenner nalecuhan i Pittsburgh, Pennsylvania, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
Gabon
lalangawan (文化)
(u sulit nu hulam: 加彭在國際上以「面具」而聞名，像「芳族」的n'goltang和「科塔族」的relicary figures. 每個部落都有自己的面具，並用於不同的場合，例如結婚、出生和葬禮這樣的傳統儀式中. 追求傳統的人會用當地稀少的木材和珍貴的材料進行儀式. )
midama tu lala'yan (自然保護)
katinengen nu hekal ku nikabilil nu Ganon amidama tu lala'yan. i 2002 a mihca, u naayaway a cong-tung nu Gabon ci Aw-Ma-Al Bon-Go Aw-Pa-Ti tuzu' han niza kiza lala' a kitabakian tu sabaw cacay a paseyntu (11%) a lala’ a palako-yuanen sa ciniza, kyu malasabaw tuluay a kanatal a ko-yuan tu, u satabakiay a ko-yuan itini i hekal.
Irv Brenner
5 bulad 31 demiad, 1913 a mihca, Irv Brenner, miunduay. (mapatay i 1991 a mihca)
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Gabon
midama tu lala'yan (自然保護)
(u sulit nu hulam: 加彭以對保護自然環境所作出的努力而聞名. 2002年，加彭總統「奧馬爾·班戈·奧迪巴」指定國土大於11%的面積要作為國家公園，於是成立了13個國家公園，包含世界上最大的自然公園之一. )
(u sulit nu hulam: 這讓加彭成為了國際上重要的「生態旅遊地點」. )
thumb|Gabon (orthographic projection)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
kakuniza:kanatal kakuniza:Feico
Dick Barnett
Dick Barnett nalecuhan i Gary, Indiana, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Dick Barnett i 1959 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 4, namapili’ tu nu Syracuse Nationals putiput.
10 bulad 2 demiad, 1936 a mihca, Dick Barnett, miunduay.
Tabuk
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Ethiopia
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u cunli nu Ethiopia(衣索比亞) ayza sa ci Abiy Ahmed, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 4 bulad 2 demiad.
Tabuk
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
Ethiopia
nanaayaway atu aydaay (中古與今世)
Ethiopia (衣索比亞) u nu kasumamadan a kanatal, satabalay idaw ku nu hulicay a sakatinengan i kung-yun 1-7 a se-ci(世紀) nu A-ke-su-mu a kanatal. sabaw tulu a se-ci(世紀), A-mu-ha-la a tademaw patideng tu sul-lul-men-wang-caw(所羅門王朝), malingatu misuayaw tu A-pi-si-ni-ya a kanatal matulin ku nipikuwan micapi tu makaala 700 nu mihca, teban nu se-ci(世紀) u A-pi-si-ni-ya u nuwalian a Africa (東非) u tabakiay saicelangay a kanatal, nu aydaay a lala’ katukuh ayda u Sudan(蘇丹) atu Somalia(索馬利亞), sakay i sabaw enen a se-ci(世紀) kakilukilul sa mademec tu ku Er-tu-man a kanatal(鄂圖曼帝國) atu Portugal(葡萄牙) a tademaw a midebung.
Tabuk
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Ethiopia
nanaayaway atu aydaay (中古與今世)
(u kamu nu Hulam:衣索比亞是一個古老的國家，最早可考的政權是活躍於公元1-7世紀的阿克蘇姆帝國. 13世紀，阿姆哈拉人建立所羅門王朝，展開對阿比西尼亞王國持續近700餘年的統治，中世紀的阿比西尼亞為東非一大強國，領土達至現今的蘇丹和索馬利亞，並在16世紀先後擊退了鄂圖曼帝國和葡萄牙人的入侵. )
sabaw siwa ayaw nu se-ci(世紀), Ethiopia (衣索比亞) malula’cus ku yadahay a masakaputay a kanatal, caay katatudung ku mipikuwan nu hungti, sakahini “sikalawlaw nu wang-ce a zitay”. sabaw siwa a se-ci(世紀) nu pangkiw sa, Yin-kul(英國), Italy(義大利) makakilul satu midebung. u Italy(義大利) mipadang tu, nu milakalakay a wan-ce Meng-ni-li-ke-er-se(孟尼利克二世) mulekal malingatu tu misacacay tu Ethiopia (衣索比亞), sakayni i 1889 a mihca malahungti tu.
1890 a mihca, u Italy(義大利) pacudad tu hitay a wasasimaw kina kanatalan, Meng-ni-li-ke-er-se(孟尼利克二世) mibabelih tu paculi, saayaway u Italy (義大利) Ethiopia mangangayaw tu. i enemay a mihca nika ngangayaw tu nadikudan sa, ya madebecay kya Italy (義大利)  palutateng tu Ethiopia (衣索比亞) u mahcacayay tu. 1963 a mihca, u Italy(義大利)  ci Mul-sul-li-ni(墨索里尼) ya muculculay tu hitay pakatusa tahekal i Ethiopia (衣索比亞), yu mahini malucek ku mabayu tu siledekay a bali nu hitay, sika hina hungti ci Hay-er-Say-la-si(海爾·塞拉西) mulakalak tu i Yin-kul (英國).
(u kamu nu Hulam: 1890年，義大利出兵宣布將該國納為保護國，孟尼利克二世轉而反抗，第一次義大利衣索比亞戰爭爆發. 在6年的交戰後，被擊敗的義大利承認衣索比亞獨立. 1936年，義大利在墨索里尼的指揮下二次出兵衣索比亞，過程中意軍使用芥子毒氣，時任皇帝的海爾·塞拉西流亡英國. )
katukuh i 1941 a mihca, Italy(義大利) kina tusa aca midademec a malpacawpacaw  i nuwalian a Africa(東非) malalais mademec nu Yin-kul(英國), nu malimatay i Eritrea (厄立垂亞) makuwan tu nu Yin-kul(英國), Hay-er-Say-la-si(海爾·塞拉西) kyu mananukas aca i tusu(首都) tu tatungusan, saka i cen-ci(政治) pasayda tu i Amilika, Yin-kul. “Ethiopia (衣索比亞)” ya ngangan nu kanatal yu mahini u malucek u tatengaay tu.
(u kamu nu Hulam: 直至1941年，義大利在二戰東非戰場上被英軍擊敗、殖民地厄立垂亞被英國託管後，海爾·塞拉西才回到首都復位，並在政治上徹底倒向美、英. 「衣索比亞」國名也於此時正式確立. )