cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
adidi’ay mapalaway atatayna
在熊熊的火光照耀下，凶惡的雷雨魔女發現了小魔女，她一把就將小魔女揪了出來. 在大魔女的一片譴責聲中，小魔女承認自己不該來這裏，可是心裏又實在想來.
“kalamkamen taluma!” usakakaay nu mapalaway musakamu tu.「還不趕快回家去!」魔女的首領說話了.
anu mahida anucila amihcaan taneng kaku tayni haw? anu kapahay kisu a mapalaway
「那我明年能來嗎?」 「除非妳成為一個好魔女. 」
tatenga winisa umahaymaway a dadan, yamapalaway muculili cebecebetan a dadan culilsa tulu kudemiad tulu ku labi, sadakadakay sa katukuh I luma’.
這真是一條漫長而艱難的歸途，小魔女在荊棘叢生的路上走了三天三夜，好不容易才回到家.
inamapalaway patucek sa tubalucu’nida awkapahay tu kaku a mapalaway sa, apakatuyda yamakatalay amapalaway kiya mulangaw ku cihek nuda tunubabuy,nu katalan a tangila, nusidi’a ngisngis, cunusan aca tu nu katalan a sadipa.小魔女發誓要學好魔法，讓可惡的雷雨魔女長個豬鼻子、驢耳朵、一把山羊鬍子，外加一雙小牛蹄.
paculi’an nida kidaakak amana kahida ku kawaw han nida “maydih tu kisu mala mapalaway, saycan t uku laecusay a nudatengan”烏鴉反對她這樣做:「既然妳已經答應做個好魔女，就該打消一切壞念頭. 」
tupel
tupel(帽子) thumb|tubel nu yakiw
adidi’ay mapalaway atatayna
pakayni isaculil, micakay kida mapalaway tu baluhay a sasik.為了行動方便，小魔女買來了新掃帚.
sakamu sa kuakak “baluhay a sasik mahida u masakapahay a subayu’, kacawan nisu, nuayawan aecawen nisu.
keliden nusasik kuheni I tapuku bahebahelsa, sani tapabaw san tasasa, yamapalaway saicelang sa mikapet tu sasik metalaw mahetik caykatenes mananam tu haymaw sat u mubahel I kilakilangan 掃帚帶著她們在半空中疾飛，它時而上衝，時而下行，小魔女兩腿夾得緊緊的，掃帚甩不掉她. 掃帚終於被制服了，慢悠悠的飛向森林裏.
tanunamuh satukida mapalaway pasalala miadih tu palawil ,atu ungay misasuwal….
快樂的小魔女不時向地面上的野兔、猴子打招呼.
nipaluma-sanci
sanci
台灣山菊
(俗名：款冬、款乃、八角烏、向天盞)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p253
kakuniza:nipaluma
tutu'
tutu'(水瓢)
Hu Huichong
Hu Hhichong
u siwkay niza
Hu Huichong(1958.5.4), tatayna, mulecuh i Taywan, u wama namakay China.
u sulit nu Amilika
Sibelle Hu or Hu Huizhong (Chinese: 胡慧中; Wade–Giles: Hu Hui-chung; born 4 May 1958) is a Taiwanese actress and singer who starred in both Taiwanese and Hong Kong movies. She acted in many movies in the 1980s and 1990s and retired in the late 1990s.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw
Owngci a tademaw
kakuniza:Sabak Tutuy
Owngci a tademaw 翁奇人
縮圖|cacay masakapahay Owngci a tatayna miabibi tu wawa "A-bu-lye su-ke-li-bu-pu i 1905 a mihca nisasingan.一位年輕翁奇婦女懷著她的小孩 (阿弗列. 芮克里夫-布於1905年拍攝) Onge（也稱為 Önge、Ongee 和 Öñge）是一個安達曼族群，是東南亞孟加拉灣安達曼群島之原住民，目前由印度管理. 他們傳統上是狩獵採集者和漁民，但也從事植物種植.  他們被指定為印度的表列部落.
Onge “singangan aca tu Onge, Ongee atu Onge” nu An-ta-man a binacadan, nu Tung-nan-ya-mung-cya-la-wan An-ta-man kasasubal a Yincumin, imahini u In-tu ku mikuwanay. lalayan nuheni u miadup mialaay atu mibuting, nika paluma aca tu mulangaway. uheni unu In-tuay Pyaw-lye a niyazu’.
kakiliman
2004年東南亞海嘯災害後，只有98名成員居住在小安達曼島上；至少有73人在海嘯中倖存. 雖然 Onge 人在大約 200 年前就居住在整個島上，但他們目前的定居區域僅限於東北海岸 Dugong Creek 周圍的保留地和小安達曼南部的南灣. 這些定居點自 1957 年以來一直為 Onge 人保留.
2004 a mihca Tung-nan-ya dadaw a labades, 98 dada’ ku tademaw nu mueneng i Syaw-an-ta-man a subalan, saadidi’ay izaw 73 ku tademaw i dadawan malemeday. kanahatu Onge a tademaw ayaw pakala tu 200 a mihca muneng tu i hamin nu subalan, nika imahini uheni kananelan a kitizaan anucaay uyza dada’ i Tun-pey dadipasan a Dugong Creek liwliway kapulungan a lala’ atu Syaw-an-ta-man nutimulan a nan-wan. uyni kananelan makay 1957 a mihca u sapiliwan tu Onge a tademaw.
likisi歷史
縮圖|cya-al-ke-ta piazihan tu tuud sakay Owng-ke tdemaw a nitudungan加爾各答博物館對翁戈人的描繪 Onge的語言與安達曼其他原住民族的語言有關. 在安達曼倖存的四個原住民族中，翁格人與來自印度次大陸的移民接觸最多，但這對他們的危害大於利益. Onge 體型相對較小，皮膚非常黑，頭髮捲曲（所謂尼格利陀人）.
Onge a kamu atu An-ta-man zuma makayzaay Yincumicu a kamu. i An-ta-mana malemeday sepat ku Yincumincu, Wong-ke a tademaw atu makay In-tu Ta-luay nu malimaday a Yincumin sayadahay mitiyung, nika sakay tuhenian u labades kitabakian ku nipaini. palalecad adidi’ ku uzip nu Onge, lumeni’ ku banges, malukut ku bukes “mahiza Ni-ke-li-tuo a tademaw.
傳統上，他們在熱帶雨林中以狩獵和採集為生. 在引入野豬和狗之前，魚類是他們的主要蛋白質來源. 他們用弓箭獵殺爬行動物和鳥類，後來還獵殺野豬. 他們用網在河流和海岸的淺水區捕魚、蟹和蝦.
laylayan, uheni i kadihekuan a kilakilangan miadup atu nialaan tu sakauzip. i ayaw nu pacumud tu kiwmah atu wacu, u heni angangan  lalekalan a tan-pay-c sa u buting. u acing ku sapipatay nuheni tu mukayakayay aadupan atu ayam, kilul mipacuk henay tu kiwmah. u heni  misalil i sa’wac atu dadipasan adidi’ay a nanum mibuting, mikalang atu mikabus.
tulu bataan izaw ku lima a mihcaan u malaucepay a hikuki
kakiliman
tulu bataan izaw ku lima a mihcaan u malaucepay a hikuki maenipay mudebu i pahikukian, lima bataan ku labang i labu nu hikuki.
Owngci a tademaw
likisi歷史
在18世紀，翁奇人均分佈在小安達曼島和附近島嶼，有一定的領土和營地上建立拉特蘭島和南安達曼島南端. 到了19世紀，他們有時會到群島北方捕海龜，但因大安達曼人限制沒再向北方擴張. 今天，倖存的成員（小於100人）被限制在小安達曼兩個保留營.
tulu bataan izaw ku lima a mihcaan u malaucepay a hikuki
nilaculan
mahedaw tu tulu bataan izaw ku lima a mihcaan a tayza i "Grasse" a kanatal 1990 a mihcaan siwa a bulad siwa a demiad i "South America Venezuela" a "Caraga" a pahikukian masimaway a mikacaw, yunengal sa min ku tademaw cacay u nu kanaayanay tu a hikuki "Douglas" a pahikukian tangisul sa mudebu i pahikukian, pahikukianay a hita caay katepa a izaw kunian a hikuki. uyni a hikuki nanunul sa mudebu tina pahikukian tansul sa malawp nu tizaay a taylin, yapaculilay atu labang mamin mudebu tya hikukian hawsa tansul sa mipalita mahica kami saw sa u canan ku cayay katatudung, u canan ku i tiniay a kitizaan sa mipalita tu tizaay a tademaw, sakamu hantu nu pahikukianay a tademaw. uyni sa u "Garaga" a kanatal, namakay cuwaay kamu tayni, ya paculilay a tademaw pakatengil tu kamu sa sabahka satu. ami u "Pan American Clipper" a kusi 914 a nisulit pikacawan a demiad a hikuki, namakay i "New York City" "tayza i State of Florida" a kanatal, kya tayni i tini i tamuwanan saw, kya patelac tu tusa malemut a kungli sa musakamu, kilul satu tansul satu ciniza patahkal tuyni sulitan nibahelan tu demiad paazih tu ku misakakawaway i pahikukianay a tademaw. nahikuki nai 1955 a mihcaan pitu a bulad tusa a demiaday mubahel, tulu bataan izaw ku lima a mihcaan ku laed matawid musakamu ku mikingsaay a tademaw, cay palatatenga’ nitulikan namu a kungku sa musakamu, nazikuzan namakay telay patudud a mikinsa tu minkiyu nuheni. i 1914 a mihcaan a pikacawan a hikuki tatenga’ nai 1955 a mihcaan pituay a bulad tusa a demiad namakayza i "New York" a niyazu' mubahel tayza i "State of florida" a niyazu’an, bahal sa mahedaw tu i teban nu zazan  itawya kakilim sa caay tu katepa  hakya  mahetikay tu i bayu sa, i labu nu hikuki izaw ku lima bataan kakatuud ku labang mapatayay a tademaw mamin u pawsin a kusi ku pabeliay tu kalisiw, uynian a tademaw min katukuh i "America" a luma’ sa macekuk min ku i luma’ay a tademaw tu henian, u wawa atu laluma’an sa balakitumin, uhini satu mahizatu malecad i ayaway u sining henay, u taylin nu America atu kesiyciya min pateng sa  mikingsa tuynian a tademawan min bunsiyu atu uzip nu heni, misapinang caay ku mibalakasay u tatengaan a kawaw kinian satu.
Owngci a tademaw
likisi歷史
i 18 lasumu a mihcaan, Owngci malecad maliwaliwah i Syaw-an-ta-man a subal atu capiay a subal, kanca izaw ku lala’ atu kitizaan patizeng tu La-te-lan subal atu Nan-an-man subal satimulan. katukuh tu 19 lasubu a mihca, uzuma uheni tayza i kasasubalan nu saamisan miala tu bayuay a enip, nika zayhan Ta-an-ta-man mitiyang caay tu pasaamis pakaahebal. ayza, malemeday a tademaw “kaadidi’an tu 100 ku tademaw” mapatiyang i Syaw-an-ta-man tusa ku masubeliday akitizaan.
tulu bataan izaw ku lima a mihcaan u malaucepay a hikuki
nisulitan
kakuniza:Sabak Tutuy
tungawen
tungawen
1. maliyuk nu tungawen ku umah ni Bunuk i Maibul.
(Bunuk在馬立雲部落的地被刺竹環繞).
Owngci a tademaw
maselep ku tademaw人口下降
翁奇人人口數量在英國殖民時期大幅下降，從1901年672人下降至勉強100人. 人口下降的一個主要的原因是與外界接觸改變了他們的飲食習慣. 1901年，有672人，在1911年，有631人，1921年，有346人，1931年，250人 ，1951年時僅有150人.
kiwma
kiwmah (kamu nu Hulam: 野豬、山豬)
thumb|liwasak(分布) tatungus(範圍) nu kiyuma kakuniza:aadupen kakuniza:mauzipay kakuniza:2018-tusa kakuniza:Tuku Sayun
Owngci a tademaw
maselep ku tademaw人口下降
Owngci a tademaw u tademaw i Ing-kow nu mabulaway tabaki ku nikaselep, makay 1901 a mihca 672 ku tademaw maselep katukuh nipacici’ 100 ku tademaw. maselep ku tademaw angangan a lalekalan mitiyung tu nu ihekalay amasumad tu ku nanaman a kakanan nu heni.190 a mihca, izaw ku 672 ku tademaw, i 1911 a mihca, izaw ku 631 ku tademaw, 1921 a mihca, izaw ku 346 ku tademaw, 1931 a mihca, 250 ku tademaw, 1951 a mihca 150 tu dada’ ku tademaw.
此外，翁奇人是世界上不育問題最嚴重的族群，約40％的已婚夫婦不育. 翁奇女性很少28歲之前懷孕，嬰兒和兒童死亡率在40％的範圍內，翁奇人口淨增殖指數為0.91.
caay kunidada’. Owngci i kitakitan u cayay ka sibili a munday u pihacengay a binacadan, pakala tu 40% ku cayay ka siwawa nu siacawaay. Owngci a tatayna caay kakatuud ku ayaway nu 28 a mihca sibili, lutungay atu mulaay 40% ku mapatayay, Owngci a tademaw u nicunus mulecuh 0,91.
mawalak a kawaw中毒事件
2008年12月，八個男部落成員死於飲用有毒液體，一些消息來源確定為甲醇. 有毒液體顯然是來自沖上居住營地的容器，布萊爾港當局下令調查此事，以確定毒素是否源於別處. 還有15個翁奇人被送往醫院至少有一人危重. 事件發生前他們的人口估計在100左右，集體中毒重創他們部落. 酒精和酒精成癮近年已發展成翁奇人一個嚴重的問題.
2008 a mihcaan 12 a bulad, walu ku tatama nu niyazu’ay mapatay naminanum tu siledekay a nanum, zuma a lalekalan tatenga’ u cya-cun. siledekay a nanum mahapinang u namakay puenengan a sapazeng, Pu-lay-al mikuwanay mitudawa mikinsa tuyni a kawaw, patatenga’ tu ledek hakay lalekalan nu zuma a kitizaan. izaw henay 15 ku nu Owngci a tademaw mapatayza i padekuan a cacay ku pihacengay a tademaw. ayaw namahini ku kawaw u tademaw nu heni 100 tuway, sanad mawalak pihaceng kunikaduk nu niyazu’. alikulu atu maenep nu alikulu ayzaaytu a mihca malahad tuway mala u Owangci a tademaw tu cacay pihacengay a munday.
tungawen
tungawen
2. u Lalimenah ku miladayay patayzaay i teban nu tungawen tu tademaw.
Kibetulay cacanan a tatamudungan
kakuniza:Uuy411110
tungawen
tungawen
(是 Lalimenah 把人帶到刺竹中間的).
Lalimenah--馬立雲部落的鬼神之一，傳說他會讓病人看到過世的人並與之對話或者跟著外出.
Kibetulay cacanan a tatamudungan
kakiliman
“厚德載物”之二十五德.
namakay laway a damsay,hinaliwkay mahicahica liwkay han ,kasenun sa akamu; mahica saliyuten kukamu.sacueded sa kukamu, mahica paakuti’en tu adidii.
tungawen
tungawen
3. liliden nu Salasalaw ku masabaay niza a tademaw patayza i tepad atu i teban nu tungawen.
(Salasalaw會將人帶至懸崖峭壁、刺竹林中).
Salasalaw--馬立雲部落的鬼神之一，會將人帶至懸崖峭壁、刺竹林中.
4. Lalimenah和Salasalaw是馬立雲部落的di'tu
5. di'tu nu Maibul izau ku Salasalaw, Alikakay, Tadatadah, Lalimenah.
(馬立雲部落的鬼神有 Salasalaw,Alikakay, Tadatadah, Lalimenah).
Kibetulay cacanan a tatamudungan
kakiliman
patinaku tu kamu nutaw; masasuayaw musakamu, pakay da ku balucu’inutawan amidateng.
一﹑口德得饒人處且饒人：1、直話：可以轉個彎說. 2、冷冰冰的話：可以加熱了說. 3、批評人的話：一對一的說，要顧及別人的自尊.
nu binacadan a palilucan
種族清洗（英語：Ethnic cleansing），又稱民族清洗，通常指的是某個國家或某個地區的強勢集團，為了自己的政治目的、經濟目的或者宗教目的而動用軍隊或者非法組織成員，對特定的一個或者若干個民族的所有成員實施的無差別屠殺或強制遷徙的活動. 例如南斯拉夫戰爭（1991─1999年）期間在波士尼亞與科索沃的種族屠殺.
Kibetulay cacanan a tatamudungan
nilacilan
maliyuhay pateletela sa macebed ku balucu’,kinacacay musakamu tu kapahay akmu mahida uekim.patelatelae tutaw mahida patelatelaay tu udip.
二、掌德讚美別人，學會鼓掌：1、每個人都需要來自他人的掌聲. 2、為他人喝彩，是每個人的責任. 3、不懂鼓掌的人，人生太狹隘. 4、一讚值千金.
nu binacadan a palilucan
kakuniza: LamiHung
Kibetulay cacanan a tatamudungan
nilacilan
5、給別人掌聲其實是給自己掌聲.
bihid adamsay u cayay pakakapah tu tademaw sa u palangkih ,ita u tademaw hina sikad,anu cuwacuwa mana pipuelac tu tademaw,kanahatu matineng tu laecus mana pi cucuk mipuelac,mana piduka tu bihid cay kaw kapahay kumahiniay.,amana pipuelac anu mahicahica.
三、面德不給面子；是最大的無禮：1、中國人最講究的是面子. 2、任何時候，給對方一個體面的臺階. 3、看破別說破，面子上好過. 4、傷什麼；別傷人面子. 5、千萬不要揭人老底.
palutateng a damsay.pabaliw tu tademaw nayay ku kapahay acabay.
palutatenga kutw titaan sa tatengaay a daesu.hacica ku palutatenga nutaw hatida ku kapah.hinapabaliway a tademaw amana kasicabay.
四、信任德,生性多疑的人，不可能有真朋友：1、被人信任是一種幸福. 2、有多少信任，就有多少成功的機會. 3、疑人不交，交人不疑.
pakunida han a damsay,palilid han mahida kutaw titaan palilid sa.kiayaw han talabu mueneng,paayaw kita paayaw kutaw.yu maydih ku taw, anu hicasa pakelid han.
五、方便德 與人方便，自己方便：1、請主動坐裡座. 2、與人方便，自己方便. 3、在他人最需要的時候，輕輕扶一把. 4、為對方著想，替自己打算.
siligi adamsay siligi kita tatacuwa.ailigi kita, maadih amin nu tatuuday.yadah ku ligi caysakamu kutaw.anu panubu kaw tatengaay.
六、禮節德有“禮”走遍天下：1、彬彬有禮，方能魅力四射. 2禮多人不怪.
3、送禮送到位.
damsay paayaw adamsay.upawayway atademaw yadah ku adaamana’ pisaesuesus maadih aca nutaw.sadihemay han kuwayway, kasasusikad.amana paseneg inuayawn nu taw tu kakapah isu.nuayawan amana paseneng, amana pasusun, luceken ku nipatabu.
七、謙讓德鋒芒畢露者處處樹暗敵：1、切忌鋒芒畢露. 2、放下身段，降低自己. 3、勿在失意者面前談論你的得意. 4、人前勿張狂，人後別得意，為人應低調.
八、理解德人人都渴望，他人的認可：1、理解，就是給人方便. 2、理解一般人不能理解的事. 3、換位思考，替別人著想.
sasusikad adansay nikasasusikah padeng sayaway.anu malaluk kita masikad tu.
paayaw kita tu pakuyucay kapahay a balucu’ .tatengaay matinengay cay kaw mahicaay. talakaw ku nikaudip amana kasinil tu taw.ibalucu’en ku tademaw.
misaicelang masasusikad kita.paayaw tu pakuycay.tatengaay atademaw mahida tepalay nu mita.talakaw ku nikaudip mana kasinil tu taw.Ibalucu’en kutaw.
九.尊重德把別人的自尊放在第一位. 1、努力使人感到他的尊嚴. 2、給弱者；的尊重更可貴. 3、真正的高手；好像平平常常. 4、地位越高；越不能輕視別人. 5、把別人放在心上.
miedap adamsay anu tatelungen cima kumaydih muwala tisuwan.pabi han kutaw kapah tu.ukapah isu matineng kutaw.
十、幫助德關鍵時刻，誰不希望有人拉一把：1、無私勝有私. 2、你的好；別人是會記住的.
upalutatenga a damsay mana’pahengaday, misakuliniway inayay ku cabay.
tatengaay atademaw u kapahay, anu hicasa kutaw palutatengaen.nikatatenga micidek ibalucu’, kakilukilul sa tu ku kapahay.upahengaday, ucacanan a kawaw nayay kulaheci.ucacanan aliyu; hican apautatenga kutaw.
十一、誠信德；無信不立，狡詐者必無朋友：1、誠信為本；重諾守信. 2、誠信深入人心，成功接踵而至. 3、失去誠信，百事不可為. 4、任何理由；都無法解釋自己的失信.
nikaala adamsay amana’ pacebasa pahengad, mahiniay akawaw amana’.
adidi’ay akala, katinengan tu.amana’ pakayni i etan misalikab tu cabay.anu haca ku kaydihan nu taw paiya han.
十二、實惠德 空頭支票，萬萬開不得：1、許之以利，曉之以理. 2、不以利益大小親疏你的朋友. 3、盡可能滿足對方的欲望.
sikad adamsay paayaw kita tutaw kya masitungus tu.
kahinasikad, kahinapaayaw.hinapaayaw kapah ku kawaw, aedem amin ku kawaw cay kalaklak.milunguc kubalucu minanam,kapah tu kukawaw.
十三、虛心德讓別人；顯得高人一等：1、要一點含蓄，要一點謙遜. 2、虛心萬事能成，自滿十事九空. 3、虛心求教，成就大業.
hinaadih adamsay.paayaw tu taw kya idaw ku balucu’.
maydih a adihan nutaw idaw amin ku mahinaay abalucu’.“utalakaway atupel” usanayiay aniwci.hina patektek tu kapahay nu taw.
十四、欣賞德使別人；擁有優越感：1、渴望被欣賞之心人皆有之. 2、“高帽子”的成本最低. 3、要及時肯定別人的長處.
hina kukay adamsayucayay kahina kukay, amanapi lunguc tu kukay nu taw.
十五、感恩德不感恩；就別指望有下次：1、感恩；是一種歌唱生活的方式.
2、及時感激，切莫等到花兒都謝了. 3、感謝你的對手.
miedap adamsay kahinadihi, yu mangelu’ sa maadih ku dihi.mana katawal micakay tu sayaway a nutademawan.Yu mangelu’ kutaw mahica palima miedap.anu miedap misulul kuaedapan kya kapah.
十六、援助德雪中送炭，危難之中現真情：1、別忘了買人情原始股. 2、當別人危難時伸手援助. 3、援助人時要讓對方樂於接受.
anu makangkang adamsay ina sayku maengengay atademaw katuud.anu masiyku makakangkang.manamuh, atekak atu sulda masasulamlam malawpes.lasubu tu lasubu kukangkang, maadihay sa lasubu nu cacay ku idaway.
十七、激情德 這個社會沉悶者太多：1、成功需要激情. 2、開朗熱情，堅冰可融.
3、用100％的激情去實現1％的可能.
uwayway adamsay uwayway nu udip sakapahen,uwayway kikakaan ju kalisiw
misakapah tu wayway madayum, anu patektekan tuydih.uwayway nu niwci lasubu aemang.
十八、形象德使自己形象成為一流品牌：1、名譽比金錢更珍貴. 2、好形象容易；獲得認同與喜愛. 3、你的形象價值百萬.
damsa nu nalucu’ adamsay widih mahida nu sadingsingay a cilal.
hadaadauc ku balucu’.damsayay atademaw, madayum masasuedap tu taw.
matawa milikeluh tudamsay cay pikai kutaw tu tawa.sisa u tawa hida nipabulesak i tamtamdawan tu tawa.u tawa sa sakalcabay a sacukcuk.tawa han ku nipisawacu nu ada.matawa mietan tu kalisiw.
二十、笑臉德沒人會拒絕真誠的微笑：1、願微笑之花開遍人間. 2、微笑是人際交往的鑰匙. 3、用微笑輕鬆應付對手的挑釁. 4、微笑著掙錢.
misulul adamsay cay padeng tu tademaw I udip sa u adidi’ay ku balucu’dungdung han musumad amusumad.misaahebal tu baluwang muwala tu balucu’ nu tademaw.
minanam miliwkay tu kanayian.alahican; kapahay ku nikasasu dungdungan.
二十一、寬容德 容不下別人，是因為；自己太狹隘：1、以容忍改變能夠改變的.
2、寬容為懷，贏取人心. 3、學會原諒別人的過失. 4、有時；良好的關係是忍出來的.
makakadum adamsay.mapapaanin tu nilacul, palecad han musilac.
makakadum sakapahay sa micaliw tu ahican .makakadum kya makata.
二十二、合作德資源分享，利益均沾：1、合作是最有效率的借力方法.
2、合作才能雙贏.
damsayen naming ku balucu’.bangcalay adamsay, nikaudipan simalikatay.
二十三、善良德沒有人不想，與善者，為伍為鄰為友. 1、為善者可服人. 2、勿以善小而不為. 3、善待每一顆心. 4、美德；生命中最閃光的部分.
mitengil tu damsay yadahen kupiadih pitengil, satanengen palaway.matinengay mitengil tu balucu’ nu tademaw kanamuhan.matineng mitengil usakapahay a nipasakapah.
二十四、傾聽德多看多聽，少開口：1、會傾聽者得人心. 2、傾聽是最好的恭維.
miliwkay adamsay mikukay kita tu numudukaay misawacuay a tademaw.
miliwjay tu laecusa nutaw, kya maseneg kutaw.masasukaph ku ngaayay, mitudaw laesu tada maedes.u ada nu kilang, mulutuc tu miliwkayay a baluhay abalu.
二十五、寬恕德感謝所有折磨你的人：1.恕人之過，方顯大家本色. 2.和為貴，責人不可太嚴. 3、讓仇恨之樹，長出寬恕的鮮花.
milakui’t tu zazan ku adiwawa
milakui’t tu zazan ku adiwawa
piyazihitu kuni pituay a lamang
pihalhalan anu mihalhal tu sumanahay a likat,
a pabesut patelac ami lakuwit tu zazan,
靖娟基金會amituzu’ patahekal ,
umidiputay anu izaw ku lawad miladay tu wawa tahekal sa,
hina pasubana’en tu ku wawa tu malucekay ami lakuwi’t  tu zazan,
u tatengaay haw sa midiputay kamalucek tu ku wayway a muculil,
u wawa kya malucektu minanam tu kamaenepay a wayway nu culil,
靖娟基金會sapacukat,
u adidiay a wawa amilakuwi’t tu zazan izaw ku pitu a大項要點;
tinacay,adiwawa acayay kacacay amilakuwi’t tu zazan,usakasa hakay caay kaazih ku i bataday a kazizeng;
tinusa,u adidiay a wawa a itapiingan nu zazan muhalhal, itapiingan nu zazan sa u makamaenepay a kapah paengaw tu miculilay;
tinulu, azihen ku kawili、azihen ku kawanan ami azih aca tu kawili,uyni kawili ku micapiay tu kazizeng,sisa ayaw miazih tu kawili a izaw ku kazizeng hakiya,anu dadawa tangsul sa tahekal kya kazizeng,amiliyaw haca miazih ku adiwawa tu kawili kawanan;
lulu,palima uyni u adidiay a wawa a uzip,lihanaw a caay kaazih nu kazizeng ciniza,sisa nay minanam ku wawa apatalakaun a palima;
awmay,culilhan amilakuwi’t tu zazan amana kaduba’;
acayay ku matikenihay ku culilen,
kanahatu muculil tu tikenihay a puyu’ ku zazan,
uyzasa amacudus ku tuki izazan ku adiwawa;
kakuniza:Dayas Siku
adada' ku tangah mukan tu kiyandi
adada' ku tangah mukan tu kiyandi
ngatu cacay
thumb|Ice Cream dessert 02 anu mukan kami tu kiyandi(冰棒), saca pincilin(外來語:冰淇淋),saca paupin(外來語:刨冰), saca cuededay(冰的) a kakaenan sa, katuud ku tademaw adada' ku tangah. thumb|adada' ku tangah izay mahiza saw? mukan kami tu cuededay a kakaenan, pacumud i laway niyam sa, uyiniyan " cueded" macucukay(刺激) a tineng(知覺), patudu'(傳達) katukuh tu punu' nu mita.
anu tabaki kya cucuk, mahaceng(強烈) kya katinengan(知覺), mungangaw(錯誤) tu ku punu' nu mita. pakuhica(認為) adada' tu sa.
uzama sa, mukan tu cuededay, tansul sa macuwad(擴張) ku siekuan(外來語:血管), tansaul sa micumud ku izang tayza i punu'. sisa, adada' tu ku tangah nu mita.
u lakelalan(原因) nu adada' ku tangah. tatenga'ay sa, caay katineng henay ku kagak nu ayzaay.
izaw ku misaydan panganganen tina adada' "pincilin adada' nu tangah冰淇淋頭痛症".
ngatu tusa
manay anu mukan kami tu cuededay a kakaenan, amana kalamkam, haymaw han mukan. amana iyadah tu mukan, adidi' han pacumud tu laway.
anu mahiza sa, caay tu kaadada' ku tangah. yadah ku kakelalan nu adada' nu tangah, anu adada' ku tangah matenes, tayza tu miazih tu misaydan.
papikinsa'en tu. amana mukan tu cetungci(外來語:止痛劑), caay ku kapahay a aluday(習慣) kuyni. anu masinawal, caay kakaph ku balucu', adada' tu ku tangah.
ngatu tulu
yadah ku kakuniza nu cuededay a kakaenan, izaw ku pincilin, paupin, sengtay(外來語:聖代), pingsa(外來語:冰沙).....
sicedam(甜), aesu'(好吃) tina cuededay a kakaenan. thumb|StrawberryIce
namakayniyan a nasulitan nasakamuan atu natinengan
台灣頭痛學會（繁體中文）
維基百科，自由的百科全書wikipayek paybalucu'ay pulungamin a cudad-頭痛
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun.
kakuniza:adada'
kizemu
kizemu(肥胖)
mingaduy
mingaduy 游泳
Sinapalan
u sulit nu Hulam
希哪巴瀾部落
u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Sinapalan. u kasalumaluma’ nu Sinapalan sa, 187 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 742 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 671 ku tademaw, pakalatu 90%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 71 ku tademaw, pakalatu 10%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 87%, Pangcha(Amis) 1%, zumazuma 1%.
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun)
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun)  kuyni, katuud ku  Yuwatan(Bunun)  itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah. inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw mueneng itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini muneng, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
Sapat
u sulit nu Hulam
掃叭頂部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Sapat. u kasalumaluma’ nu Sapat sa, 170 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 366 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 109 ku tademaw, pakalatu 30%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 257 ku tademaw, pakalatu 70%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 20%, Yuwatan(Bunun) 7%, Tayan(Tayal) 1%, Puyuma 1%, zumazuma 1%.
u Pangcah a niyazu'
u pangcahay a niyazu' kuni, izawtu ku Sazakaya a tademaw, caay kaduut ku tademaw itiniay a niyazu'.
itiniay a niyazu' a tademaw paluma' ku kahiu pacakay ku kahiu.
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini mueneng, caykatuud ku Sakizaya. hakay caay henay misumad ku ngangan nu Sakizaya.
katuud ku Sakizaya a tademaw namakay Maibul niyazu' tayni itini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
minanam tu uzip a ngangan
minanam tu uzip a ngangan
ngatu cacay
thumb|liel nu tatama hang, ayza a demiad sa, u sasakamuwan aku u saynay sakamu ita sakyami tu mahiniay u uzip nu mita. u canan han nu mita u sakizaya ku ngangan hansaw mahiza isaw u liel han nu mita kyami, u 脖子 hanu hulam. u cucu han isaw u 胸部 hanu hulam. u 胸膛 izaw tu u baluhang han nu mita. caykalecad yu cucu atu baluhang, caaykalecad. apasubana’en ku ina sa, amatineng tu ku wawa. isasa’ tu azihen ita. mahiniay u kuku’ han nu mita kyami, mahiniay sitaludu’ ita nu mita sipukuh kyami haw. sa itini i lima nu mita izaw ku pukuh(關節). itini i kuku’ nu mita izaw ku pukuh ya i kuku’ay a pukuh, u tusuz(膝蓋) han nu mita. 膝蓋 hanu hulam. u tusuz han.
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-身體
Taywan Sakizaya putiput(台灣撒奇萊雅族協會) i Youtube-dadipasan nakulitan ni Yiyang Sayun-
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
kakuniza:uzip kakuniza:2018-cacay
u sausi nazipaan nu Sakizaya wikipitiya
2020.12.26
u sibek(全部數量) nu wikipitiya saungay henay a kamu：288
u culuk(排序) nu Sakizaya wikipitiya i kitakit： 265
leku(完整) sapacelilan(條目)： 594
belih(頁面) sapacelilan： 3,957
u sibek nu mikawaway-kalumyiti(編輯數) ： 86,508
u sibek nu saungayay(用戶)： 307
bungluh
bungluh (kamu nu Hulam: 藤壺；火山爆發), namakay i bayu a kakanan. 替代文字|縮圖|Chthamalus stellatus u bungluh mamin i bayu amin a maudip, i labu kiyadahay i tida i kakelahan maaadihay nu kitidaan. masaadidi’ henay malatusa ku ngatu nida, ku nida sananay midanguy a langaw, nika nu dikudan balaki tu caay tu pakalimad tu udip, i tida sananay tu midepit i atekakay a kitidaan, mahida i hekalay a ba’tu miedap tu siduma sa, kan a maudip.
i kakelahan hanany u bungluh sa u sakaidaw a kakanan (藤壺是潮間帶主要生物)
u tademaw i dadipasan kakelahan nu bayu, i baba’tuan malumanay nu balunga atu mapaliday a tuudtuud, madayum a makaadih tu nikaidaw nu bungluh, kaatekak nu hekal mahida u nayay ku ukakay a nu bayuay a aadupan, nikaadih masaadidi’ay a lamalay a buyu’.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考文獻)
藤壺 kakuniza:Miku Kumud
dihemayay a tademaw ci Lusiyangsin
kakiliman
yu mahida henay idaw Kya tademaw ci Lusiyangsin, yu wawa henay u wayway nida masabalaki tu, ci lusiyangsin yu mikuwan tu kawaw nu binawlan micedekay ku kamu sapakapah tu binawlan, Kyu u kamu nida mitengil ku binawlan manamuh cinidaan.
唐朝時期有個人叫陸像先，年少時就已氣度非凡，陸像先的執政風格既講就仁怒教化，也講究清靜無為這讓她備受百姓愛戴.
yu makakalat itawya, uwama nu hunti ci litan, itawya mucuduh tu saba nida tu tatayna, itawya milimek cinida i duma akitidaan, ubanti nida sa mukilul cinidaan apacabay, sakamu han nilidin"maydihay miedap takuwan kay tinitu, umakaiay sa piliyasi!
在太平公主政變中，唐玄宗的父親睿宗皇帝李旦，其實是支持妹妹太平公主的，當時他躲到承天樓上，一些大臣變跑到樓上護駕，李星說：願意幫助我的都留下來，不願意的就請離開！
duma a bantisa maydih apalutatenga ci litan nan misulit tu ngangan nu udip, apapici litanan.有些大成為了表中心，就寫了自己的名字，遞給了李旦.
nilaculan
mubelin ku heni tu mikuwanay sa cay pakademec ya ngangan han maadih nu hunti ci lilungci, pasakalamkam sa pasakamu ci
lusiyangsinan, sakabilil han hacacay han mudakep sa, maapa satu ni lusiyangsin kida ngangan samengmeng sa cinida cay kaydih amudakep palamalen nida
mutuduh, tuduhen kida ngangan malaabu, mabiyalaw tu namin kida banti ahican nida apasibana ku hunti sa?.
政變失敗後這份名單被唐玄宗李隆基發現，他命令陸象先按照名單進行搜捕，錄像先拿到名單後，不僅不抓人反而點了一把火，將名單燒成了灰燼，他的下屬們都很擔擾他該怎麼跟唐玄宗交代呢？
yu mahida u maluwamaay atu calekakaay malalaw macalilaw maydih namin malasakakaay, kanahatu uwama ku hunti caay kalesem ku heni uwama ku hunti cay pisengal ku balucu' nu heni, misamawmaw tu maydih palulaecus tu banti nu wama, matineng tunituduh ni Lusiyangsin tu mipaculiay atademaw, maligned ku hunti macacuis tu kungisngis, amabalucu' apatayen aku ci Lusiyangsin sa.
唐朝皇室中父子兄弟相爭十分常見，唐玄宗雖得到地位，但對父親始終不放心，一直處心積慮想減除父親的黨羽親信，知道陸象先燒了叛黨名單，唐玄宗氣的鬍子倒豎，非要處死陸象先.
nika udipan nu tademaw kinasepat a kaiyan.人的一生中會經過四次大淘汰！
enem idaw ku lima, umikuwanay, kakulian, u pacakayay, haymaw sa apakutay tisuwan, tabaki adidi' malecad tu, hati mala binawlan,
一、65歲，政治上，職場上，商場上，會漸淘汰了您，官大官小一樣，回歸普通百姓.
anu ciilakisu anu sa, padang han ku maminay a kawaw.
別人稱你老張老李，就放下架子吧，別不自在.
pitu tu abataan ku mihcausu, kaiyan tu nu sayku kisu, muluhac tu ku cabay, anu tayda aca nikulian
"cimakisu" amana palatokih.
二、70歲，社會上淘汰了您，朋友越來越少，熟人越來越少，去原單位，門衛會問：“您找誰？”，別不習慣！
walu tu abataan, kaiyan tu kisu nu labunuluma', kanahatu katuud ku wawa tu bakibakibaki, cayay tu kisu kaw tatelungan a tademaw, hina cacay tu tataytay, anu idaw ku miadihay tisuwan, masasusakamu sa mahida u nilungucan, ku mamu, hican naca mana palatikih haw!.
三、80歲，家庭淘汰了您，雖然兒孫滿堂，您已非重心，經常會孤身一人，有人看望、和您說句話都是一種奢望，別太見怪！
siwaabataan, upaudipy ayaan alw asipasubelid, dimasa macait icabebg, dimasa katukuhan tunikapatayan ademiad patahekal sa mucaiyt, nayay tu ku matinengay tisuwan.
四、90歲，大自然會隨時把您淘汰了，有的已掛牆上，有的只在您忌日才拿出來掛上，已經沒有人會在意你了.
ayda kapah henay ku udip, sicelang han maudip, maydih mukan kan han, maydih minanum nanum han maydih midang medek han midang, maydih mihicahica meduk han, salihalay han ku nikaudip, samuhmuh han.
趁我們身體還行，盡量還是湊合湊合，想吃就吃，想喝就喝，想玩就玩，想幹的事趕快幹，盡量活的瀟灑，自在，比較實惠.
nikaudip mahida musepiay, milabades ku demiad, sudikud sa, makatepa tu nikaudip nu kapah unabalucu'an kuyda, pakuyuc kapah tu, kakitaan kapah tu, makaala kapah tu, inayay kapah tu, wida sa lakuwit sa nuayawan nu mata!
人生如夢，歲月無情，暮然回首，會發現活著其實是一種心態，窮也好，富也好，得也好，失也好，都是過眼雲煙！
payawan nacila, ayda, nacila,saahebalen ku piadi tu hekal,salipahak han tu dedemiad  kiya taniktik tu kunikaudip.
無論昨天，今天，明天，豁達開朗，快快樂樂的過好每一天，比較踏實.
kakuniza:Uuy411110
Yicunan
kakiliman
Yicunan” ( kamu nu Hulam: 余純安 ) cacay siwa siwa tu amihcaan tusaay abulad sabaw tulu ademiad”uTtawnu tatama a mimaliay tu mibatungay tu mali I kanas,yu mimali sa inudikuda cinida u mamibaetung tu mali kiya makaalatu tinsu, ayda sa tayda nida i T1 nu takaw a masakaputay.cida nai sabaw cacay a puut malabu tu papilian I sayaway nida atu sakatulul maadih nu Taywangingku matusiyam ci nida.
余純安（1992年2月13日—）是台灣男子籃球運動員，場上位置為得分後衛，現效力T1聯盟高雄全家海神. 他在第十一季超級籃球聯賽新人選秀會中以第一輪第三順位被臺灣銀行選中.
nuayaw ni kaudip
早年生活[編輯原始碼]
ci yicunan micuda henay tu nu adidiay sa, u kakanida tu tatama u mimaliay tu tu mibatungay tu kanas, kiyu ala han nu saydan apapinanam tu mali.nadikuda sa, ci Yicuan micumud tu takaw cisiyn a kucung, nuayawan nu tusaay amiheac caay katusiyam ala mimaliay a kaput, katukuh tu luay atu cunida kya mapangangan pilihida mimali tunu mapulungay.
余純安唸國小時，哥哥是學校籃球隊的一員，因此教練也找余純安去練球. 後來，余純安進入高雄七賢國民中學，前兩年他都沒能獲選為角逐國中籃球聯賽（JHBL）的成員，直到國中三年級才獲報名參加國中籃球聯賽.
Kacung a kaudip
高中生涯[編輯原始碼]
nilaculan
Yicuan hedek sat u kucung, tayda I taypay micuda isungsan kawcung, yu tusaay cunida micuda sa milab utu mimali maala sabaw tu enem ku ni kasa setsetan maala i siwaay pitu amihcaan maalanu heni ku sakacacay..tu cila amihcaan miedap cinida tu mimalaay mulakuwit tu puu nu tusa idaw ku sowa maala aca nuheni ku sakacacay, maala nu heni ku sowaay idaw ku walu amihcaan nu kawcung sakacacay.
余純安國中畢業後，赴台北就讀松山高中，他在高中二年級時助該校以16連勝贏得97學年度高中籃球聯賽（HBL）冠軍暨隊史首冠，翌年他助球隊達成跨季29連勝，並成功連霸，贏得98學年度高中籃球聯賽冠軍.
micuda tu tasiy
Yicunan micuda i sapalangaw tu tasiy,mahekamicuda mikilum ku cacudadan tu namimaliay makaala tu kinatulu sakacacay tu amicudaay ,imihini maladay tu kaput masasetset tu tawyaay apuu, idaw ku SBL hananay akaka nuheni micudaday pulung sa kuheni maala nu heni ku siwa idaw ku siwa nu mihcaan anipimalu UBA maala nuheni ku sakacacay.
余純安大學就讀於國立臺灣師範大學，他在大學一年級時師大正尋求三連霸UBA，該賽季他也與同期隊友、已有SBL經歷的學長們一齊贏得99學年度UBA冠軍.
大二球季時，UBA完全禁止SBL球員參賽，使得師大戰力受到影響，在季初先二連敗，隨後才拿下五連勝，以小組第三進入複賽，最後位居100學年度UBA第四名. 翌年，師大則獲得101學年度UBA季軍.
pikulian nida
職業生涯[編輯原始碼]
Taywa ngingku
臺灣銀行[編輯原始碼]
ci yicunan nay salangawan cinida amicuda makaala tu kapahay icacay lasubu idaw ku cacay a mihcaan nu UBA nu puu’ ani pasasetset sa, hamin sat u cunisa i sapi ecaw tu baluhay a mimaliay nu tademaw milab utu papili’an, itawya u UBA mikawaw tu baluhay a papitanam, u nipitanam nida manamuh namin ku katuuday kapah ku tangah nuda kalamkam ku paengil ni da tu hicahica a wayway mimali  kyu NBA malahayu nu mimaliay ci naytelusenpaw manamuh.
余純安為師大贏得101學年度UBA季軍後，投入了第十一季超級籃球聯賽新人選秀會，當時SBL舉辦了新秀測試會，他的表現獲得臨場觀賽的NBA球星內特·羅賓森稱讚.
Ci yicunan tu pina ademiad namipian sa, maala nu taywa ngiku malamimaliay tu cinida, padeng han i sakatulu, itaw ya mala mikuwaay nu taywan ngiku a saydan ci cenenciy sakamusa”masakaputay maseneng ci yicunan nan sa kapaha ku ni pabaetung nida tum alai sa pasun micumud cinida tu kanatal amimaliay sa u sakapahay sa, kiyu paden han cinidaay da i sakatulu kiyu maala cinida sa.
余純安也在幾天後的選秀會，由臺灣銀行籃球隊以首輪第三順位選入，出席選秀的時任台銀助理教練程恩傑稱：「球團相當欣賞余純安的攻守表現，加上他的國手資歷也夠，因此在第3順位就決定選擇他」.
kakuniza:Uuy411110
kunkung nu kuyu
kunkung nu kuyu老狼的故事 03.17.2017, No Comments, 德國童話故事, by story. Idaw kida balakiay tu a lang, caytu kahida u masakapahay a maydih tatacuwa, 一隻狼上了年紀，牠再也不能像年輕的時候那樣隨心所欲了.
dateng sa cinida ,amasasukapah tu pahabayay a tademaw.於是牠打定主意，要和牧人友好相處.
taynisatu kida lang I capi nu buhang macapiay nu pahabayay a tademaw, 狼來到離牠的洞穴最近的牧羊人那裏.
sakamusa “ pahabayay a tademaw sakamu sa kamu u mikidemay sa takuwan, nuka tatenga cay kahida,
牠說:「牧羊人，你們總是說我是強盜，可是事實上並不是如此.
alahican ,namukan tu kaku tu sidi numisu, nika mangalay kaku kiyu mikidem kaku,
的確，我是吃過你的羊，但那只是在飢餓的時候幹的.
matineng kisu tatenga anu mangalay haw utiih ku udip.你也知道飢餓的滋味是多麼難受.
anu pakabeculan kau u dihemayay kaku, usakapahay a adupan, caay tu piduka tu duma a maudipay.
mabecul tu, yapahabayay sakamusa “yaan kisu mabecul saw ? ukasic numisu caay pakaedem tu nabalucuan nu misu. 「吃飽?」牧人回答說:「但是，你什麼時候才會飽呢?你的貪婪讓你永遠也不會感到滿足的.
amana kaytini yapahabayay muwala tu sapiseyi’ apalaliw tida lang快滾開!」 牧人揮著鞭子，把老狼趕走了.
makai kutaw sa taydaaca sakatusa apahabayay,狼遭到拒絕以後，來到了第二個牧人那裏.
狼清了清嗓子說:「牧人，一年來我可能吃掉了你的一些羊.
Anu maydih kisu tu cacy a mihca enem a sidi’, maedem tu kaku”倘若以後你願意每年給我六隻羊，那我就滿足了.
Kapah tu kisu sadep sa mabi’, caay tu kalihalaw tu sidi’ isu alahican nayi tu.你就可以放心睡覺，再也不用擔心你的羊突然之間不見了. 」
enem ku sidi’? tanutuwasatu kida pahabayay lekal sa, mahida sa nukatuuday tu.「六隻羊?」牧人大聲驚叫起來:「那簡直是一大群了.
“nayi ku enemay ,mahidasa lima kapah tu”. yalang malingatu miani patiku.「沒有六隻，那五隻也行. 」狼開始討價還價.
“lima. yah pakatawakisu haw ! paaninkaku tu cacay amihca tu malataw lima ku sidi’ .「五隻，你開玩笑吧!我一年裏獻給牧神的也不過五隻羊罷了. 」
kiyumi
thumb|Ji’an
kunkung nu kuyu
“mahida sa sepat” yalang milunuc aca,. Yapahabayay lingalingnsa tu tangah「四隻也不行嗎?」狼再次降低要求. 牧人重重的搖搖頭.
kiyumi
kiyumi
u sulit nu Hulam: 福興部落
kunkung nu kuyu
“tulu—tusa? Winisa sadikudat tu nu lang amilunguc. 「三隻?————–兩隻?」 這可是狼最後的希望了.
kiyumi
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu kiyumi. u kasalumaluma’ nu kiyumi sa, 1,212 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 3,340 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 670 ku tademaw, pakalatu 20%.
kunkung nu kuyu
“anucacay cay kaku pabi” mabalucu’ tu kida pahabayay mukaynah.laliw satukida lng.
kiyumi
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 2,670 ku tademaw, pakalatu 80%.
kunkung nu kuyu
「一隻也不給. 」牧人怒喝道. 狼只好灰頭土臉的走了.
kiyumi
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
kunkung nu kuyu
“payawan ! kamusa kapahay a kawaw kina tuluaca” hidasa ku dateng nidal ng, tayda aca tu saka tulu a pahabayay.「沒關係!俗話說:好事三回成. 」狼這樣想著，向第三個牧人走去.
kiyumi
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw, Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw, Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw, Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw, Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw, Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
kunkung nu kuyu
aydasa matineng tu cinida kina tusa tu maecaw tu, matalae milunguc tu talakaway.
kiyumi
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
kunkung nu kuyu
這回牠可是吸取了前兩次的教訓，不敢提太高的要求.
“pahabayay, tumihcaan pabihan kaku tu cacay a sidi’, anu mahida sa tanunamuh satuku sidiisu muja tu lutuk i kilakilangan「牧人，你只要每年給我一隻羊，那你的羊群就可以自由自在的到樹林裏去吃草了.
mahica dihemay tu kaku haw ? tawasa kida pahabayay tanunamuh sa kida lang
怎麼樣，我夠仁慈了吧?」 牧人突然笑了起來. 狼可高興了，
akay masiku tusa, “pahabayay kiya matawa kisu” “u caykatawa kaku ucanan !maydih kaku mipalita tisuwan, pinatu ku mihca isu?”
“umihca nu maku atuisu mahica?” maapa tu kida lang. “amana kabalucu’”balakiay a lang  pakayni tui mi sakamusa, caay kaku pilaheci ami kai tisuwan, nika ayda u kawaw masumad tu
「我的年紀與你有什麼關係?」狼有些糊塗了. 「別生氣，老狼!照理說，我沒有辦法拒絕你，可是現在的情況變化了，
nayay tu ku ngipen nisu maysaw maadih t uku mihcaan numisu makudi’ tu kisu idaw tu kumihcaan.
你殘缺的牙齒暴露了你的年齡和弱點.
cay tu katalaw kaku tisuwa, mataneng henay kaku amu tuwa amana kaytinu nanatu.
takulahay
u kamu nu Hulan sa u 黃色, nu Sakulay s niyazu' sa u mululu
u cudad sa u takuliyaway atu kalawlaway atu takulahay sa.
kiyandi
kiyandi
kamu nu Hulam: 冰棒 kamu nu Amilika: ice pop, kamu nu Lipun: アイスキャンディー
sapuelac
thumb|landaway a kiyandi u liedecay cuededay a kakaenan, sicedam, nasanga'an nu atekakay a suleda. pasupeden i pingsiang冰箱.
napacakay i patiyamay, taneng tu misanga' i luma'. caay katekes, izaw tu ku ilabuay, u lihum, u wadayan, u tali, u kalitang atu tuutuud.
aesu' ku kiyandi sa ku tadetademaw. anu caledes ku demiad sa, hali kan tu tademaw.
ahicaen misanga'
milasul ku waneng, nanum, bangsisay, kulilit atu ciwa'枝棒, pacamelan ku zuma a kakaenan, tinaku: u lihum, u wadayan, u tali, u kalitang.
pacumuden i sapilacul, pazengen i pingsiang. mahiza, kapah tu. anu atekak tu ku nanum, taneng tu mukan.
naayaway a uzip nu Sakizaya
cayka nu naayaway a kakaenan nu Sakizaya kuyni, itawya inayi' ku pingsiang iluma', caay kasienaw ku demiad, sisa inayi' ku mahiniay mahiza suledaay a kakaenan. anu maydih kisu mukan, atayza patiyamay micakay.
i Kalingku, icawa micakay ku aesu'ay a kiyandi saw? i Bataan Kalingku Kuangfu waneng kakawawan. katuud ku tayza micakay tu kiyandiay. kiyamahiza saw? ya waneng u paluma' i kapahay a lala' i Bataan, sisa aesu' kya waneng, sisa aesu' kya kiyandi. anu tayni kamu Kalingku, akaliyuh tayza Bataan micakay atu mukan tu kiyandi itizaay.
Taywan subal sa, caledes ku demiad, sisa hali kan tu kiyandi ku tademaw. i lalud nu Taywan, yadah tu pacakay ku kiyandiay. i kasienawan a puu', izaw tu pacakay tu kiyandiay.thumb|aesuay a kiyandi
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
wikipayke-冰淇淋
wikipayke-冰
kakuniza:kakaenan
adidiay a culen
adidiay a culen(小陀螺):
sakapet a tuud: laudaw, neui nu datay, lalidec.
sapisanga a sakapet: takini’.
u culuk nu hicanan: pahalhal mahizaay u inpic masakimuluay a ciid nu kilan. nu cecayay a ciid sadicemen mahiza u zuku. miliyas tu dicem sa 2sinci kabatad anu caay miliyas tu nidiceman a ciid nu tulu nu cacay a midisdis mala kaus (kawil). ahican ku uzip: utatuzu’atu sakatusa a tuzu’ ku sapikapet kawil, tansaul han milinen i takal atu amutu nu lala’.nima ku matenesay amalinen sa u maka demecay. paheci atu pahalhal: masasesengi tu heci nu dayas atu culen. alaen nu wawa a palaculen milinen misalama. u heci nu dadas su kinacecay siheci tu cecay a miheca. palu culen tu heci nu dayas. u kilang ku paluuzip pala adidiay a culen. hena sasalamaan nu wawa a misanga.
kakuniza:sakasitangah kakuniza:2018-cacay
tanayuay padahaw a sinaama
縮圖
tanayu’ay padahaw a sinaama(長腿叔叔)
《長腿叔叔》（英語：Daddy-Long-Legs）是美國作家珍·韋伯斯特於1912年發表的書信體小說. 講述了一個名為吉露莎的孤女所經歷的故事.
“tayayu’ay padahaw a sinawama” “A-me-lika a kamu Daddy-Long-Legs han” nu A-me-li-ke mutesakay nisulitan ci Cen-wi-pos-te i 1912 a mihcaan pasakamu tu su-sin-ti kungku a cudad. musakamu tu cacay a tademaw ci Ci-lu-sa tataytayay a tatayna nilawatan a kungku.
kungku (情節梗概)
少女茱莉莎‧艾伯特在約翰格里爾之家，一家古板的孤兒院中長大. 在那裡，孩子們完全依靠慈善救濟生活，穿著其他人丟棄的衣服.
limecedan ci Mu-li-sa ay-pow-te i luma’ ni Ye-han-ke-li-al, cacay nu kasumamadan henay kunizateng balaki i pidipatan tu nayay ku wama wina. itiza, u wawa amin miida tu hinadihiay tu tademaw a nipaini tu sakauzip, sizikuc tu nibakahan a zikuc nu zumaay a tademaw.
ci Ci-lu-sa uyni a ngangan u nu pidiputan tu nayay ku wama wina nu mikuwanay a tatayna makay tadem a paya miazih, u saayayaw a ngangan niza u nakayzaay i dingwa a cudad sizuma a nipili’an. 18 a mihcaan hawsa, ci Ci-lu-sa pahezek tu kaw-cung, itiza tu i kabalakian niza tu pidiputan tu nayay ku wama wina pilabinan musakawaw.
cacay a demiad i pidiputan tu nayay ku wama wina nu situngusay paybulad malepun ku tayniay mizizawa hawsa, pidiputan tu nayay ku wama wina mikuwanay a tademaw musakamu ci Ci-Lu-saan zayhan matineng ciniza misulit tu kungku a cudadan, izaw ku cacay situngusay maidih mipadang tu kalisiw cinizaan tu sapicudad tu talakaway a cacudadan. a situngus ciniza tu sapicudad a kalisiw atu paybulad a iyungan tu kalisiw.
而吉露莎要做的是每個月給他寫一封信告訴他自己的生活狀況，因為他相信寫信對於寫作本身是一種很好的鍛鍊. 然而吉露莎一直都不知道他的名字，寫信時收信人姓名只能寫約翰‧史密斯先生，他也從不回信.
u sakawawan ni Ci-lu-sa sa u paybulad papisulit cinizaan tu cacay a tigami musakamu tu nikauzip niza a kawaw, zayhan palatateng’ ciniza misulit tu tigami misulit tu cudad u sakapahay pieca tu nu uzip.
吉露莎只看到過這位資助人的背影，知道他是一個個子很高的長腿男人. 因此她開玩笑似的叫他長腿叔叔（英文稱「Daddy-Long-Legs」，此詞亦是幽靈蛛及類似節肢類動物的英語俗名）.