cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
wawa hanay ci Sin-pa (辛巴) hina takah tu cancanan a kawaan, u mangalay tu ci Sipildac (刀疤) mialaw tu aenengan nu sakakaay (wan-wi王位) mibangbang cinida ci Sin-paan (辛巴) katayda i zuan nu lunem mitahaw tu icelang nu balucu' nida, kilul sa patuduen nida ku wacu mikina nikudan mikalad, tumian makatukuh ci Mu-fa-sa (木法沙) ala' hantu cinida, kiya caay ka kala’ nu wacu ci Sin-paan (辛巴).
lisin- u mibetikay a kamu nu patuduay- niyazu'
Pazik
ahicaen cayay kadiput tu nu katuuday a dietu
Ciwidiyan
ciwidiyan hananay sa u widi sananay
sakizayaay a tademaw sa u lalabu nu luma’ ni tiway kalang、ureucs atu lapan buday kapulungan patizeng
u ciwidiyan a niyazu’ i sumamad sa mabanban ku sapicudad
kiya katuud tahkal ku sitangahay
itini sa masikul nu buyu’ a dietu ni kadabuwang atu nipidiput tu nu dietu nu bayu ci kabit
Cilakayang
u niyazu’ nu cilakayan sa nani mihca nazikuzan nu ngayaw i takubuwan a patizeng tu niyazu’
nu ciid nu sakizayaay a tademaw
siwantan i tawya cialumay a mueng
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
在辛巴眼裡，父王木法沙勇敢而強大，而他也希望自己將來能向父王一樣強大.
lisin- u mibetikay a kamu nu patuduay- niyazu'
Cilakayang
namahiza hina balad kiyu bulaw satu tayza i cilakayan
ya lala’ sa cilakayan han tuluway ku bihid nu buyu’ sananay
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
i mata ni Sin-pa (辛巴), wama nida ci Mu-fa-sa (木法沙) u saicelangay matalulay a tademaw, mangalay cinida mahida u wama nida anuayaw u saicelangay tu a tademaw.
刀疤又想出一條計畫，他把辛巴引到一個峽谷，再指使斑鬣狗驚動一大群牛羚，讓他們狂奔穿過峽谷，接著他向木法沙報告辛巴遇到了危險.
lisin- u mibetikay a kamu nu patuduay- niyazu'
Cilakayang
itiniyay sa madiput nu malataw
Maibul
maibul a niyazu’ sa u sakatuuday ku tademaw i sakizayaay
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
ci Sipildac (刀疤) idaw henay kuni datengan tu kiyaku, pataydan nida ci Sin-pa (辛巴) i dihep, patuduan ku wacu pakatawid tu katuuday nu katalan, paceba satu amaduba’ i dihep, kilulsa pasayda ci Mu-fa-sa (木法沙) an musakamu makalitemuh ci Sin-pa (辛巴) tu sakatalawan.
lisin- u mibetikay a kamu nu patuduay- niyazu'
Maibul
a macacelcelay ku tademaw i niyazu’
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
救子心切的木法沙衝進飛奔的牛羚群中救出辛巴，但自己也被撞成重傷，當木法沙拚盡力氣爬上懸崖後，在上面等待的刀疤冷道「國王萬歲」，接著將他扔下山崖，任他被踩踏致死.
Pulayce-Pa’seka-e（Blaise Pascal）布萊茲帕斯卡爾
思想形成人的偉大——布萊茲帕斯卡爾（Blaise Pascal 1623-1662 ）
nida a《nadatengan a cudad思想錄》caay kaw tatengaay a nidatengan nisulitan, nu namaka balucuay anipatahekalan, caay kaw ni simsiman nicuduahan a laheci, u se nu imian a nipatahekalan a ndatengan. 法國l7世紀最具天才的數學家、物理學家和哲學家. 在理論科學和實驗科學兩方面都作出巨大貢獻，包括幾何學上的帕斯卡爾六邊形定理、帕斯卡爾三角形，物理學上的帕斯卡爾定理等.
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
mabiyalawtu ku balucu ni Mu-fa-sa (木法沙) cumud satu tu hatidaay a katalanan milalebu tu katalan miala ci Sin-pa (辛巴) an, nika cinidahatu mapatay a bacekisan nu katalan mapatay nu adada atu duka, ci Mu-fa-sa (木法沙) paicelang satu pacici pasayda makayakay tu nanggay a tapabaw, i pabaway a Sipildac (刀疤) melawsa sakamu sa “kuowan mangzay” kilul sa ba’tungen nida pasayda i nanggay miba'tun, pakunida sa tukuden epinengen  amipatay.
lisin- u mibetikay a kamu nu patuduay- niyazu'
Maibul
u malisimetay ku kamu sakacinizaniza nu sakizayaay
Pulayce-Pa’seka-e（Blaise Pascal）布萊茲帕斯卡爾
思想形成人的偉大——布萊茲帕斯卡爾（Blaise Pascal 1623-1662 ）
Fakuo (法國) sabaw tu pitu a secian satinengay nu sitangahay a susey a tademaw, wuli a tademaw, cesia a tademaw. itini i natangahan tu kesey atu nikingkiwan a kesey nina tusaay idaw namin kinipalekalan, pasu sasausien tu Pa’sekae (帕斯卡爾) enemay a kukuan, Pa’sekae (帕斯卡爾) masa sankakauay a kukuan, wulisey a Pa’sekae (帕斯卡爾) tinli.
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
刀疤對辛巴表示木法沙的死是辛巴造成的，讓深陷喪父之痛的辛巴悲痛欲絕地逃出榮耀國，刀疤接著指使斑鬣狗追殺他，辛巴摔進了荊棘叢裡，因此逃過死劫.
Pulayce-Pa’seka-e（Blaise Pascal）布萊茲帕斯卡爾
思想形成人的偉大——布萊茲帕斯卡爾（Blaise Pascal 1623-1662 ）
他還創製了世界上第一台手搖計算器，並且是概率論的創立者之一. 1670年，帕斯卡爾《思想錄》一書在法國首次出版.
misanga henay cinida tu kitakit nu sayaway a hanulimaenanay a sapisausi tu aasipen, u sayaway patideng tu kayli’lun (概率論). cacay a malebut enem a lasubu pitu a bataan a mihcaan, Pa’sekae (帕斯卡爾) 《nidatengan a cudad思想錄》itini i Fakuo (法國) sayaway a tahekalay a cudad.
該書繼承了理性主義傳統，對人性、人生、社會、哲學和宗教等問題進行了理性探討，以論戰的鋒芒、思想的深邃以及文筆的流暢而著稱，成為世界思想文化史上的經典著作，被認為是法國古典散文的奠基之作，對後來的許多思想大師產生了重要影響. 帕斯卡爾雖然英年早逝，僅活了39歲，但他的天才和智慧卻大放異彩.
nina cuda mikilul tu sakacaay ka lawlaw nu dayday a balucu, misuayaw tu tademaw, sakaudip, seykay, cesey atu kakilulan tu tapang micuduh tu natangahan mikinkiw, masingan kunikatatengilan atu sasakamuen, nadatengan atu kapah nisulitan sikasingangan, malakitakitay nu nadatengan lalangawan nu likisa a sakapahay, mala Fakuo (法國) nu mukasi a cudadan nu papatidengan, idaw satu kumiduducay malakakilulan satu a malalid. Pa’sekae (帕斯卡爾) amica kunika tabal mapatay, tulu a bataan idaw ku siwa kuni kaudipan, nika u nanuwawa tu ku tineng atu tineng nu tangah maadih nu katuuday.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
https://blog.udn.com/ming3508/4555945
sasi
u sulit nu Hulam
親愛部落
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
落難的辛巴被狐蒙丁滿和疣豬彭彭搭救，他們同時也給辛巴帶來嶄新的生活理念「Hakuna Matata」，意思是不用擔心，按照自己的意願無憂無慮地生活.
sasi
u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu sasi. u kasalumaluma’ nu sasi sa, 263 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 755 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 705 ku tademaw, pakalatu 93%.
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
mangusabiday ci Sin-pa (辛巴) alaen ni hu-mun Tin-man (丁滿) atu kiwma Pun-pun (彭彭), nuheni tawya pabelien nida ci Sin-pa (辛巴) tu baluhay a sakaudip “Hakuna Matata” amana kabiyalaw sananay a iminan, pakunida han ku nikaudip alesen ku nidatengan salihalay han kuni kaudipsa.
sasi
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 50 ku tademaw, pakalatu 7%.
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
辛巴在這種思想的薰陶下忘記了悲傷，但也忘記了對王國的責任，歲月流轉，成年的辛巴與木法沙一樣勇猛健壯.
sasi
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal)88%, Yuwatan(Bunun)2%, Sejek(Seediq)3%.
nipaluma-putici, potici
縮圖
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【學名】 Carpesium divaricatum Sieb. & Zucc.
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
ci Sin-pa (辛巴) itini inidatengan pawanen nida ku lalum, nika kapawanan nida ku wan-kuo a tungus nu kawawan, hatidaay tu nu demiad, balakitu ci Sin-pa (辛巴) atu ci Mu-fa-sa (木法沙) malecad kunika tanektek ku udip nuheni.
sasi
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
nipaluma-putici, potici
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【mitesekay a ngangan】Carpesium divaricatum Sieb. & Zucc.
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
某日，一頭尋找食物的母獅娜娜進入這個地區，她是辛巴的青梅竹馬.
sasi
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
nipaluma-putici, potici
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【科名】 菊科 (Compositae)
sasi
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
娜娜向辛巴表示，自刀疤篡位後，斑鬣狗在榮耀國為非作歹，讓榮耀王國滿目瘡痍，其它動物紛紛遷徙.
nipaluma-putici, potici
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【sapamataan a ngangan】Compositae
sasi
u cidekay nu Taywan Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
ci Na-na (娜娜) sakamusa ci Sin-pa (辛巴)an, nuni alawan ni Sipildac (刀疤) kina kawaw sa, paceba' satu ku wacu masenengan tina kanatal pakalaluwayluway satu mi’dis tu katuuday, pakasikadaysa tu kasenengan a kanatal tanu dukasatu, duma nu aadupan yadatu namin mihinang milaliw.
lisin- u mibetikay a kamu nu patuduay- niyazu'
Maibul
u belaw a hecek nu sapat a baetu sa u tingalaway a lala’ nu sakizayaay
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
ci Na-na (娜娜) papatalumaen nida ci Sin-pa (辛巴) patideng kina luma’, nika ci Sin-pa (辛巴) idawhe ku ading tunu wawaway henay a balucu, caay henay kaw kapawanan.
banges
banges(皮、皮膚)
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
憂鬱的辛巴遇到拉飛奇，他指引辛巴正視自己的使命，最後當辛巴望向星空時，雲聚集成木法沙的形象，讓辛巴鼓起勇氣踏上回家的路.
nipaluma-putici, potici
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【屬名】 天名精屬
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
adada henay ku balucu ni Sin-pa (辛巴) malitemuh nida ci La-fa-ci (拉飛奇), patuduan nida ci Sin-pa (辛巴) piadihi tu nipatuduan tu kawaw, sadikuday satu pa’ngaw ci Sin-pa (辛巴) i tapukuwan, u ladem mahida u wayway ni Mu-fa-sa (木法沙), sa idawsatu ku nabalucuan ni Sin-pa (辛巴) mangalay saicelang satu cinida pasayda i katalumaan.
sasi
u cidekay nu Taywan Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
nipaluma-putici, potici
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【俗名】 耳挖草、立浪草、煙管草
【tada ngangan】er-wa-che, lilang-che, yanguan-cao
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
辛巴和娜娜、丁滿、彭彭回到王國並與斑鬣狗開戰，而狡猾的刀疤看穿了辛巴的心結，再次挑動他內疚和軟弱的一面，將辛巴逼到懸崖邊，得意忘形的刀疤自言自語地表示當年木法沙也是這麼被推下去的.
sasi
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
nipaluma-putici, potici
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【族語】 布農 Makanastu Tu Puah Hangsu、撒奇萊雅 Potici
mabaliyus
ahican mita a matineneg tu culil nu baliyus
1. miazih tu sinpun (tu 氣象報告)
2. mitengil tu laju(radio)
3. izw ku limaki, masasin tu QR code kasenun sa matinengtu kita.
anutayni tu baliyus, ahican mita amisakapah tu liwliw nu luma’
1. amatineng tu culil (katangahan)nu baliyus: tilibi,laju atu網路，hakya i kina baliyus kakatalawan.
2. milacul nisabawdien a liken: pu’uten(tenaen’) ku nanum i wahlul
nipaluma-putici, potici
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【kamu nu binacadan】Bunun (布農) Makanastu Tu Puah Hangsu、 Sakidaya (撒奇萊雅) Potici
mabaliyus
anutayni tu baliyus, ahican mita amisakapah tu liwliw nu luma’
3. kinsa tu避難包
nipaluma-putici, potici
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【使用族群】 布農、撒奇萊雅
mabaliyus
anutayni tu baliyus, ahican mita amisakapah tu liwliw nu luma’
4. milacul tu nanum atu kaka’nen.
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
ci Sin-pa (辛巴) atu ci Na-na (娜娜), ci Tin-man (丁滿) ci Pun-pun (彭彭) taluma satu i wankuo masasuada' atu wacu lalebu lepacaw satu, misapudapudahay a tademaw ci Sipildac (刀疤) matineng tu nabalucuan ni Sin-pa (辛巴) tunika si balucu, mikinawul aca cinidaan tu sikad atu dawmi’, pacician nida ci Sin-pa (辛巴) pataydaen i nanggayan, kasibalucuan ni Sipildac (刀疤) ngaliwngusa musakamu tawya ci Mu-fa-sa (木法沙) mahinitu nicuduhan a patasasa.
sasi
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
nipaluma-putici, potici
kaliwasak nu langaw (分佈環境)
potici u makadundungay tu caledes atu hatidaay a sienaw nu langawan, hinaadih kita tu langaw ihekal, ayda hantu i kabingtu kita amakaadih tu langawan nida atu nipaluma tu aadihan a langawan.
mabaliyus
anutayni tu baliyus, ahican mita amisakapah tu liwliw nu luma’
5. i putahay a utututu’ud sakapahen misiked, mibatem
nipaluma-putici, potici
kaliwasak nu langaw (分佈環境)
(kamu nu Hulam:朴地菊由於耐熱及耐旱性強，四處都可見其蹤跡，近年來普遍發展為盆栽植物或用於觀賞植物. ）
mabaliyus
anu maydih kisu matineng misakakawaw ancila, awcima hakya patelayan? matinengtu haw kamu?
patelay tu 0203-00166行政院人事行政總處全球資訊網
nipaluma-putici, potici
sasapayuan (藥效)
sanek han nu langawan, akenek, aledah, sapi’, idaw ku ledek. langawan idaw kunipi patahekal tu akuti’ ledek nu udipan,milawpes tu lebawa atu pasaluimeng tu adada, mikapah tu akuti’ nu kanmaw, adada ku takulaw, adada ku ngipen, mabanic, baeng, akuti’ ku isi, puces, babenaan, pudas nu bau, kalatan nu bau. lamit han mingaay tu mulecuhay a adadaan, adada ku ngipen, mabanic, biluu’k.
mabaliyus
u sapisiwtuk a nanum.
l   餐具類200ppm  u pika’nan ,2 a lasubu ppm
nipaluma-putici, potici
sasapayuan (藥效)
(kamu nu Hulam:性味:全草:苦、辛、涼，有小毒. 全草有清熱解毒、消腫止痛之效，可治感冒發熱、咽喉痛、牙痛、泄瀉、瘰癧、小便淋濁、瘡癤腫痛、乳癰、痄腮、纏腰火丹、毒蛇咬傷. 根可治產後氣痛、牙痛、泄瀉、喉蛾. ）
mabaliyus
u sapisiwtuk a nanum.
10公升水＋40cc漂白水（浸泡30分鐘以上）
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
得知真相的辛巴破除了心結，獲得勇氣和力量，並在好友的幫助下反敗為勝，登上王位，而落敗的刀疤摔下山谷，被憤怒的斑鬣狗啃食殆盡.
nipaluma-putici, potici
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
potici talakaw makaala tu cacay a bataan ~ tulu a bataan a congfen, nu cacaya a batacan malecad kuni kasi papahan i akaway, kala ti’ti’ kukan mamucuy ku wayway, lilis nu papah mahida u masingan nu salusalus, adidi ku papah, tanayu’ atu ahebal makaala tu tusa a congfen.
tumuk a layung
kakungkuan a kamu (劇情)
matineng tu ci Sin-pa (辛巴) lawpesen nida ku malalibeday nu balucu, idaw satu ku matalulay atu icelang, padangatu nu katuuday a cabay mademec niya, mala sakakaay (wanwi), mademecay ci Sipildac (刀疤) hetik satu i nanggay, nu mapataya nu langes a wacu hamaw hantu nuheni mingenged mukan.
隨著辛巴發出的雄壯吼聲，荒蕪的大地迎來生機，百獸們再次聚集到榮耀石下，而這次出現在他們面前的是獅子王辛巴與王后娜娜，拉飛奇高高舉起他倆的孩子，非洲草原上的萬物將生生不息.
tanutuwa sa ci Sin-pa (辛巴) miawaw, kainaian a langawan nu lala’ mahida mulangaway tu namin, hatidaay tu nu aadupan mapulung namin i kasenengan a ba’tuan, ayda nika tahekalan i nuayawan nuheni sa u sakakaay nu layung ci Sin-pa (辛巴) atu wanhio ci Na-na (娜娜), ci La-fa-ci (拉飛奇) patalakawen nida kiya tusaay a wawa, i Fa-cuo (非洲) nu lutuklutukan a tuud nu langaw atu cilekay atu aadupan maudipnamin.
namakayniay a nisulitan atu nitengilan (參考資料)
中文維基網站-獅子王：
nipaluma-putici, potici
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
(kamu nu Hulam:朴地菊高大約為10-30公分，葉對生於枝條上，大部份呈卵狀橢圓形，葉緣鋸齒狀，葉小，長與寬大約在2公分左右. ）
itunduh ku cebal nu balu, kala langlangdawan kiyukiyuan ku kulit, adiping han mahida u kankan satanayu’ sa, matenes kuni kacebalan nu  baluan, sadingsing lalud asibalu, namaka limaay a bulat kuni cebal, taneng makatukuh tu sadingsing, makaala tu limaay a buladan ku tenes, unika cebalan nu baluhan mapulung i tunduh nu ciitan, bangcal kuni kacebalan.
mabaliyus
u sapisiwtuk a nanum.
cacay a dangku a nanum lacul 4 a bataan a cc sapisiwtuk a nanum.
nipaluma-putici, potici
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
(kamu nu Hulam:花序頂生，呈藍紫色，其花冠為長筒形，花期極長，春夏季開花，從5月開花，可以持續到秋季，可長達5個月之久；其花朵集中在枝條的頂端，盛開時非常漂亮. ）
banaw
banaw
nilacul
洗 mibanaw kami ku kupu', amitakit kami ku pah.
nipaluma-putici, potici
kaliwasak (分布)
i Taywanay nu amisan atu teban nu buyuan a kitidaan
nipaluma-sabuysay, saboysay
sabuysay, saboysay
玉葉金花
banaw
siwkay nu balulu
banaw sa, pananumen ku tuutuud, luduhen, pasabunen, cebusen ku nanum, kyu inayi' ku ungin. tinaku: mibanaw ku zikuc, mibanaw ku lima.
nipaluma-putici, potici
babenis (分類)
chun-xing-hua-ke (唇形花科)
mabaliyus
u sapisiwtuk a nanum.
l   室內環境 500ppm i labu nu luma’ a 500 a lasubu ppm,palamlam
nipaluma-putici, potici
wayway (型態)
potici talakaw makaala tu cacay a bataan ~ tulu a bataan a congfen, nu cacaya a batacan malecad kuni kasi papahan i akaway, hekal adihen mahida u ahebalay nu ti’kukan ku wayway atu mamucuya nu ti’kukan
mabaliyus
u sapisiwtuk a nanum.
10公升水＋100cc漂白水
cacay a dangku a nanum laculen tu 100 a lasubu cc sapisiwtuk a nanum.
lisin- u mibetikay a kamu nu patuduay- niyazu'
Maibul
itiniyay sa madiput ni butung
banaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Sakizaya binacadan a sukudad(字典) 撒奇萊雅族語詞典
tumuk a layung
namakayniay a nisulitan atu nitengilan (參考資料)
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%8B%AE%E5%AD%90%E7%8E%8B#%25E5%258A%2587%25E6%2583%258 kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
banaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會線上字詞典Yincumincu weiyuanhuy i calay-zazan a sukudad
lisin- u mibetikay a kamu nu patuduay- niyazu'
Kaluluwan
tu mihmihcaan iza tu ku misalisinay tu dietu nu bayu (milaedis)
iyu mulenu ku bayu sa kutkuten ku bunak patalahekal salumeni sa
u kakelahan nu lalud ku bayu sa mahiza u ekiekiman ku sadipasan
itini nipacemcem nu likat sa u zuma ku sakanawlan
itinyay a tademaw sa masimaw tu nu misebengay a dietu ci silingaan ku binaulan
madiptu ni kabit
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Tuba、Nuwa Watan o Kumud atu ci Tuku Sayiun
mabaliyus
u sapisiwtuk a nanum.
10公升水＋200cc漂白水
nipaluma-sabuysay, saboysay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
mabaliyus
u sapisiwtuk a nanum.
kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:Lami' Kulang
nipaluma-sabuysay, saboysay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p88
nipaluma-putici, potici
wayway (型態)
lilis nu papah mahida u masingan nu salusalus, adidi ku papah, tanayu’ atu ahebal makaala tu tusa a congfen. mihcaan tu sadingsing katukuh tu lalud kunikasi baluan, i tunduh kunika cebalan nu balu, sumilaway kiyukiyuan ku kulit, kakicuhan mahida u kangkang ku wayway, aipinhan mahida u sema ku wayway.
(kamu nu Hulam:高度約10～25公分，葉子對生在莖枝條上，外觀呈廣卵形或卵狀橢圓形，葉子邊緣呈鈍鋸齒狀，葉片小，長與寬大約在2公分左右. 每年春季至夏季開花，花序頂生，藍紫色，花萼長筒形，花冠唇形. ）
hahican (用途)
potici u makadundungay tu caledes atu hatidaay a sienaw nu langawan,
sisa maaymas tu pacacuyan a langawan, atu aadihan, taneng tu hahicaan nu langawan.
(kamu nu Hulam:植株耐熱及耐旱性強，因此適合發展為吊盆植物，或景觀地被植物，可多元化利用. ）
kacebalan nu balu (花期)
Er-wa-cao tanayu’ kuni ka cebalan nu baluan, namaka lima a bulatan macebal ku balu, katukuh tu sadingsing kuni ka cebalan, satenesay makaala tu lima a buladan. unika cebalan nu baluhan mapulung i tunduh nu ciitan, bangcal kuni kacebalan.
pahceken kunipi buwah (扦插繁殖)
(kamu nu Hulam:耳挖草花期極長，從5月開始開花，一直到秋季，最多可長達5個月之久. 其花朵集中在枝條的頂端，盛開時非常漂亮. ）
(俗名：耳挖草、立浪草、煙管草)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p108
kakuniza:nipaluma kakuniza:Habayiing
’Syabutay
縮圖
’Syabutay
u sulit nu Hulam:四方林部落
Yilan sian, Tatung siang, Hansi chun. zayhan u liwliw nu niyazu', u kilangkilangan, sisa, panganganen tu Syabutay. ayzasa, panganganen ku Cecyangsin chun, u Tayan a tademaw manamnamtu ku Syabutay. ayzaay a niyazu', izaw tusa a niyaza'ː Syawnan niyazu' atu 'Syabutay niyazu'. Syawnan niyazu' namakay kawilian nu Takawsi(sa'wac), syawnan buyu' saamisan a zaya. zayhan sida'cusay a imelang, kyu izaw ku da'cusay a di'tu sa ku binacadan, sisa, mabulaw tayza i 'Syabutay. 'Syabutya nanuayaw mueneng i kawanan nu Takawsi(sa'wac), masasucekul tu Syawnan niyazu' a zaya. zayhan mabalad, maplawpus kya tukus, sisa, mabulaw ipabaw nu katatapal a lala'. patizeng baluhayay a niyazu', u ayzaay a "Cecyangsin chun".
宜蘭縣大同鄉寒溪村. 因部落四面八方皆為樹林，以此稱之. 現稱之為自強新村，但當地泰雅族人仍稱四方林. 今四方林部落由兩個部落組成：小南部落與四方林部落. 小南部落原居住在打狗溪左岸，小南山北方支脈山麓的斜地，因為遭遇惡疾，族人認為有鬼神作怪，而自願遷並於四方林. 四方林最早是居住在打狗溪的右岸，與小南部落相望的山麓，因洪水氾濫成災，水田盡失，乃遷到對岸的高地上，建議社區，也就是現在的自強新村.
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=20&TA_No=8&T_ID=471
u siwkay nu niyazu'
i Yilan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu ’Syabutay. u kasalumaluma’ nu ’Syabutay sa, 51 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 191 ku tademawan. kasabinawlan nu Yingcumin sa, 169 ku tademaw, pakalatu 88%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 22 ku tademaw, pakalatu 12%.
u asip nu cidekay a tadeamw
u kasabinacadan, Tayan(Tayal)83%, Pangcah(Amis)1%, Taluku(Truku)1%, zumazuma4%.
u Tayan(Tayal) a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), inayi' tu ku zuma a cidekay a tademaw.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya itini mueneng, u Tayan(Tayal) a tedemaw amin.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668), Tayan (90,185), Paywan (100,775), Yuwatan (58,465), Rukay (13,319), Puyuma (14,170), Cou (6,635), Saysiat (6,630),
Yami (4,612), Saw (790), Kabalan (1,470), Taluku (31,530), Sakizaya (940), Sejek (10,023), Laaluwa (401), Kanakanabu (335), zuma (11,985)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Yincumin kakuniza:Yilan kakuniza:Tayan
Sabak Tutuy
縮圖|Bakung Kaluluwan 1958 a mihcaan i Bakung Kaluluwan takemu ku luma’ aku. nuayawan u bayu zikuzan u buyu', salungan ku liwliw nu niyazu’ anu makelah ku bayu tusa bataan depah ka batad madil nu pacilal ku bayu atu liken melitmelit sa malikat kanamuhan sa miazih,nika mazeng ku mata, katuud ku labang tayniay midang. lalima calkakaan kami. u kaluk ku sakauzip, nayi’ ku dingki sandeb duut sa, uyzaan u dil nu bulad atu bunac kya maazih ku zazan a taputah misi. sitinghuy sa mahiza u siwacahay ku likat. masatezep ku labi i. siya siya saku suni nu bayu, u canancanan musaungayay a cilakay masunimin mahiza u mudadiway, mahiza u miiyunay tamiyanan a masela’ kubi’. pakuyuc kuni kauzip niyam, adidi ku zazan macebed ku buyu’, makayza i bayu likliknan kami u wawa muculil katukuh i cacudadan. kasienawan nai’ ku kibetulay a zikuc, milmil sa tunu ngided satu, u kuku’ tabuen niyam tu papah nu pahtuh kya cay ka duka ku kuku’. namaluk taluma’ tangesul sa misangizu ku ama aku, azihan ku sazipa’ ni ama ina aku kibetul mapela’tu ku banges nu sazipa’ nu sienaw. u lalud pilangecan mipadang kaku, azihan yadah ku padakaw misabahelbahel i tipustipusan, namuh sakami calakakaan mizakep, tusul han amituduh i'ti't hansa asu sa kanen. anu inai’ ku lami’ sakalahuk tabayu tu ku ama aku mipacing tubuting mikanasaw mituku lalacan sadipi’, caay kanikaw tu lami'. mipahezek tu adidiay a cacudadan kaku sa. masangatu ku zazan nu bakung sidingkitu ku niyazu' sitilibitu, micudad tu kucung kaku, i bakung cacudadan muneng mabi', tulu a mihecaan na mcuda kaku. itawya mabulaw ku luma’ niyam ,tayza i Taypak misakakawaw. laliwhan ku luma’ micakay tu luma ’i Taypak. mahizasa 1962 a mihcaan pahezek tu kucung, tayza tu i Taypak micuda misakakawaw tu kaku. saayaway a nademiadan aku sa tulu a malebut kucacay a bulad, matakah tunu tuseay a nikauzip caay kaasu ku nikanan makudus kaku, azihan u kusimin ku liwliw, makay cuwacuwaay a niyazu’ a tademaw misapangcah ku layak i tamiyanan, saupu satukami mapulung u yincumin mikuli katuuden i tamiyanan u binacadan sa matalaw tu misawacu. balakisatu kaku tusa bataan a mihecaan mikadabu tu kaku, i bakung kudic kaliyawan tatulu ku wawa aku siacawa mikadabu tu min. namisakawa i Tahan a cacudadan tusa a bataan a mihcaan miales tu kaku. ayza pasubana’ kaku tu kamu nu Sakizaya u kalihanawan mahatatusa sanay minanam tu kamu nu mita u sakizaya. manamu limulak a padutus tu lalangawan tu iluciluc nu mita u sakizaya. kakuniza:Dayas Siku kakuniza:Sabak Tutuy
Wu Kang Ren
u siwkay niza
Wu Kang Ren(1982.11.24) u Taywan a palaway, tatama a mato, nalecuhan i Kaoshong. 2009 a mihca mipalaw ku "kakacawan,sakadahi" sisa, singangan tu. 2013 a mihca, maala tu ku kawlah nu palaway. u mamidang niza ci Congyaw.
u sulit nu Hulam
吳慷仁（1982年11月24日－），台灣男演員、男模特兒. 出生於台灣高雄. 2007年以《沿海岸線徵友》的小海出道，2009年參與《下一站，幸福》演出花拓也而知名度大開，2013年以《愛在旭日升起時》張廷旭一角獲得第18屆亞洲電視大獎最佳男主角，2015年以《麻醉風暴》葉建德一角獲得第50屆金鐘獎迷你劇集／電視電影男配角獎，是演藝生涯中首座金鐘獎盃. 再於第51屆金鐘獎憑《一把青》獲得戲劇節目男主角獎. 現任女友為鍾瑤.
u sulit nu Amilika
Wu Kang-jen (Chinese: 吳慷仁; Wade–Giles: Wu K'ang-jen; born 24 November 1982) is a Taiwanese actor and model.
He debuted in the short film Fragile in Love: Poetry in Motion in 2007, and first came to attention for his role in the 2009 television series Autumn's Concerto. He received his first acting award at the 18th Asian Television Awards for Best Actor in a Leading Role for his performance in the 2012 TV series Emerging Light.
u kawlah niza
2009 a mihca saka11 Taypak iga a lisin, maala sakapahay baluhay a kawlah
2011 a mihca saka13 Taypak iga a lisin, maala sakapahay tatama palaway a kawlah
2013 a mihca saka8 Soul kanatal tilibi a kawlah, maala Taywan sakanamuhay a tatama palaway a kawlah
2013 a mihca saka18 Yaco tilibi tabakiay a kawlah, maala sakapahay iga tatama palaway a kawlah
2015 a mihca saka50 kingcong a kawlah, maala tilibe iga tatama makakilulay tatama palaway a kawlah.
2016 a mihca saka51 kingcong a kawlah, maala iga tatama palaway a kawlah
2017 a mihca saka52 kingcong a kawlah, maala iga tatama palaway a kawlah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
吳慷仁
kakuniza:tademaw
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya(雙關語)
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan 起源之地—拿拉拉贊湳
i naa: yaw, misanga’ay tu pulung nu tapuku a Di’tu misalisin patahkal namakayza i lala’ tu cacay a tatama ci Butuc atu tatayna ci Sabakan,
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
malataw: Malataw- u ngangan nu Dittu, malataw-mala tademaw
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan 起源之地—拿拉拉贊湳
balaki kuheni malaacawa, katuud ku wawa nuheni masabinacadan, malakakawsan tu nu Sakizaya.
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
lubas: u kakuniza a adidem, u zuma a adidem. u ngangan nu tataynam.
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan 起源之地—拿拉拉贊湳
zikuzay tu a wawa patatenga’ u namakayzaay i lala’ ku kakawsan ita sa, saicelang sa misebeng tu lala’,
masikaz tu lala’, sa’tim tu lala’ u mipatizengay tu binacadan nu Sakizaya.
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
Sakizaya
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan 起源之地—拿拉拉贊湳
itini u micapiay tu bayu a enal, sikamu hakay u ayzaay a kakitizaan nu Kalinku Tuwapun,
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
sabak
butuc
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan 起源之地—拿拉拉贊湳
u kakawsan ita namin kahaminan nuheni mukan a lalacanan nibakahan itiza masabuyu’,
kyu Nalalacanan han pangangan, nakamuan itini malangangan nu lalangawan nu Sakizaya.
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
minaluan
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan 起源之地—拿拉拉贊湳
Kalinku Tuapun a niyazu’, nau aenengan nu Sakizaya, sakasingangan sa u malinabay nu nanum maenep sananay.
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
tatama
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan 起源之地—拿拉拉贊湳
itini micapi tu bayu, naa: yaw yadah ku taku atu tasutasunan, mulenu ku bayu cumudan nu nanum ku niyazu’,
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
tatayna
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan
lalangwan nu Sakizaya—Nalalacanan 起源之地—拿拉拉贊湳
tayni ku layak pangangan han nu heni itini Cisintan han, pitu u tinaku i cudad, yadah ku taku sananay, ayzaay a Cisintan, u lilis nu Tay-ping-yang sananay.
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
mapalaway
tinacay-cacay
nu sayaway a ayam
kakuniza:Uuy411110
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
tinusa-tusa
nu sayaway a ayam
kakiliman
nu sayaway a ayam u “nganagn sa Archaeopteryx”nu sayaway aayam u cacayay a lalumaan,namakay ni ibanuh atu duma a ayam tada malakuwit namin.
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
tinulu-tulu
nu sayaway a ayam
kakiliman
始祖鳥屬（學名：Archaeopteryx）是始祖鳥科的一個屬，是介於有羽毛恐龍和鳥類之間的過渡物種.
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
lulu-sepat
nu sayaway a ayam
kakiliman
Nu sayaway a ayam hatini tu kataayu nu demaad sayaway sa u ayam ku sausi nu ayam tu akaput, u ngangan sa nalakyni i numukasi nu sila a “ἀρχαῖος” nu sumamaday atu πτέρυξ sakubad ,kyu pangangan naca tu sumamaday a sisakubaday a ayam.
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
tekelay-enem
nimuyaw-pitu
nu sayaway a ayam
kakiliman
始祖鳥曾經長期被認為是最早及最原始的鳥類，屬的學名即來自古希臘文的ἀρχαῖος（古代）和πτέρυξ（翼），故又名古翼鳥.
== nilaculan mududuc tu nusumamaday tu, u wayway micapi tu aydaay a ayam,macapi tu ayam nu lung, syawtinlung atu takelalay a ayam tulin aadih, u sayaway a ayam sa masumad tu pasu u nikasadeb maluhaluh tu. == 但隨著比其更古老，構造上也比其更接近現生鳥類的近鳥龍、曉廷龍和曙光鳥相繼被發現，始祖鳥在鳥類演化學上的地位已經動搖.
Kyuaydaay a patucek, sayaway a ayam u nu itawyaay tu aayam, u mikungkiway ayda sa u ayam hantu ku mahiniay, palu aydaay han tu mapulung ku kakwsan nuheni kiya u sayaway aayam han.
因此雖然在現代定義上，始祖鳥仍然屬於原始的鳥類，但古生物學家如今已多不將始祖鳥視為現生鳥類的共同直系始祖.
sayawaayam nikaudip nay iuk lima a malebut amihcaan,nudikudan nu culuci,malaabutu malakalak I teku nu timulansulunhuhun a baebatuwan, ungangan nu teun sa “sayaway aayam” caysa “nuayawan a ayam”.
始祖鳥生活於約1億5千萬年前晚侏羅紀，化石分佈在德國南部索倫霍芬石灰岩礦床. 牠的德文名字意指「原鳥」或「首先的鳥」.
ina sayaway aayam yu tawya maudip henay, I awcuu micapiaya aculilan nu cilal a luyaluy a subal,
在始祖鳥仍然生存的時期，歐洲仍然是個接近赤道的群島.
sayaway a ayam nikaudip nu kunglung, nikaitawya idaw ku ayam atu aadupan ku kuku awayway, kyu atu micidekay, kyu idaw ku sakacay kalecad.
始祖鳥生活於恐龍時代，但是由於與同時擁有鳥類及獸腳亞目的特徵，因此與恐龍有所區別.
Sayaway aayam u tabaki tu adidi nu kaku atu cilicilih masadengi,idaw ku masakimuluay nu sakubad atu tanay ku kikul.
始祖鳥的大小及形狀與喜鵲相似，牠有著闊及圓的翅膀及長的尾巴.
Nicelak nida makaala tu pangkiw nu katanayu’ yabanuh nida sa miswni tu atam, nika ibaeng nupabaw ida ku masinangay angipen, ukuku tulu ku taluduidaw nami ku ngiyul asapikalus yu ukak ukikul,
牠可以生長達半米長. 牠的羽毛與現代鳥類相似，但牠卻在顎骨上有鋒利的牙齒，腳上三趾都有彎爪及有長的骨質尾巴.
Mahiniay misitekeday lalikeluh sa masasuala tu kuku nu ya sapiadup a kunglung masasengi, kyu ya sayaway aayam masumad ku nikaydaan u tatelungan nikasumad.
satatusa masiketay a kamu nu Sakizaya
putu'-siwa
teki'-pulu'
nu sayaway a ayam
kakiliman
tatengasa,ya sayaway aayam sayaway a mihapiy nayi cacay walu enem tusa amihcaan, tawya sa talun ani pihapiyu, “ nusayaway” nadikuda tusa amihcaan, masasu sakamu macacengan itaw ya tu nikasumad.
ayda sa sabaw tusa mabuliyasay a baetu muwanik tu sayaway aayam, nu culu henay a tawya inayay ku banuh sapatucek,
現今有12個化石被分類為始祖鳥，是侏羅紀時期不多的羽毛證據之一.
Idaw ku sakataayawnu heni a kakakilulan, sisa kakilulan nu heni matabal. Sisa ya liwan sa katuud ku namakay day nu udipay apacizu.
由於牠們擁有進步的性狀，可見牠們的起源應當更早. 所有遺骸多被認為是來自獨立的標本.
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu lima- malapulung tu Pangcah
lacul-1
nu katuuday kita a tademaw (原來人數眾多的族群)
uni u niyazu' nu mita sa mapatayay mapatayay satu ku niyazu'haw (部落逐漸的消失)
lacul-2
laliwan tu nu mita unihantu itini tu kita i pangcah a mauzip (族人流離失散，隱身於阿美族群中)
makatukuh ayza cacay a lasubu tulu a bataan a miheca (迄今已然130年之久)
katukuh ayza hanaku kita haw yi nay tini kita pangpangcahan a mauzip (至今我們的生活仍受阿美族人所保護)
malecad tu kita u pangpangcahan (我們已與阿美族的血統混合)
a malaluung hanaku malapulung haw atu kuheni tu demiamiad hanaku kuyni (已逾百年與阿美族人居住、通婚)
anu nayi' kiniyan u pangcah muwalaay i titanan (若非阿美族人的寬容接納)
yi mahicaay tu kita ayza sanay tu haw (今日不知將流落何方)
lacul-3
yi ziwsang zuk haw kita u sakizaya (撒奇萊雅成為台灣第第十三族)
itini i kalepacawan nikalepacawan itini i niyazu' nu mita (但這裡以前曾是祖先們因戰爭而亡命之地)
yu mahiza henay sa nayi' ku milusiluday (成為孤魂，多年來沒有子孫奉祀)
nayi'tu ku milusiduday tuniyan haw (沒有子孫收屍、供俸)
kiw lusiduden nu mita a pakanan nu mita tuniyan u lamal a patababaw i tuheniyan (所以，我們應盡子孫之道，以火祭獻祖靈)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nu Tiway Sayiun kalisiw putiput(帝瓦伊撒耘基金會)
cudad nu katineng tu Sakizaya Palamal(認識火神祭)
nasulitan ni Tuku Sayiun
mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay
mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay
naluwan binawlan, Sakizaya a salikaka mapulung mahicatu iniwtu haw kita.
sakamapulung hanita micukel tu kanatal masadep tu kawaw.
mapulung miduduc tu tuluay mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay,yu tayza kakitizaan nu mikuanay amisakakawaw kita sa:
nu Mawli a micidekay a kungku
na nai’ ku sulit nu Maw-li-zen, yu sumamad nu cudadan u kamu sa ku sapakatineng. pasudadiw, nakamuan nu cudad atu sapiawaw tu daduducen tu laylay.
mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay
mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay
amana papipaytuk tu pabaway.
nu Mawli a micidekay a kungku
毛利人原本沒有文字，早期的文學形式以口傳文學為主，包括詩歌、散文敘事和背誦族譜等.
caysiw a secian ciwlu a binggusi idaw kuni sangaan tu nacudadan nu Maw-li a waywayan, sisa yadah ku ka kungkuan nu Maw-li, malisimet tu ku kakungkuan. Maw-li-zen kawaw nu siakay, papaydaan atu kitakit patideng tu kapahay ni sikian tu kakungkuan, nina ka kungkuan namakayni i Puo-li-ni-si-ya ni laylayan, itini satu i baluhay misumad atu patinaku.
mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay
mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay
u micidekay kapah kita atu milekuay tu hulic a Incumin.
nu Mawli a micidekay a kungku
19世紀時基督教傳教士發明了毛利語的書面形式，因此許多毛利神話、傳統故事得以保存. 毛利人社會的儀式、信仰和世界觀建立在一個精心設計的神話基礎上，該神話是由玻里尼西亞繼承而來，並在新的環境進行了改編和發展.
mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay
namakay cuwaay a cudad:
kalingku a kuanay keinsefu.
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-1
hanaku kuniyan haw kiw ayza u nipalamal nu mita sa (今天我們舉辦的火神祭)
u mikiningay tu kita tu niyan u babalaki nu mita hantu niyan u niyazu' tu nu mita (乃是為要感念祖先所經歷的、被滅族與流亡，而舉辦的追思紀念)
mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay
namakay cuwaay a cudad:
namukakamu ni Bunuk. thumb|mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-1
haw ayza haw uniyan u sakizaya hananay palamal kita (今天撒奇萊雅的族人，我們點燃火把)
nu Mawli a micidekay a kungku
Maw-li-zen sakay siakay nu niyadu’ ku tapang, misuayaw tu niyadu’ay a tuas caay ka pawan. tuas nu Maw-li kakungkuan a tademaw caay kaw tatengaay nu kakungkuan a tademaw, tada u hekalay nu sakaudip ku aalaan tu sasakakungkuan, mahida u bali, bayu, kilakilangan, tapukuwan atu kalika nu buyu’. Di’tu nu Maw-li a udipan kanca itida tu i hekalhekalan, sisa Di’tu nu Maw-li mahida tu waca itiniay tu ihekalay nu tademawan.
毛利人是個以部落為主體的社會，對部落祖先相當崇敬. 毛利的祖先神話中的人物不僅是虛幻故事的主角，更以大自然的元素為主體，如風、海、森林、天空或火山等等. 毛利神的身影可見於大自然之中，因此毛利神話就等同於自然界.
Maw-li kakungkuan kasikawawan tawya sikakakenih tu Cunse kakungkuan, Mawyu kakungkuan, Tahuci kakungkuan tulu kina kakungkuan, tatengaay a tademaw han u di’tu mala di’tu nu tademaw, masumad mala tatengaay a tademaw, tademaw hantu itini i di’di’tuwan haymaw sa masumad alaw katinengan ahebal satu. 人類起源 tapang nu tademaw.
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-1
ey u niyan u babalaki nu mita (我們的長輩們)
nu Mawli a micidekay a kungku
毛利神話依發生時間分為創世神話、毛伊神話、塔弗基神話三個部分，其主要人物由神變為神人、再轉變成凡人，人類意識在神話演變過程中逐漸被凸顯、壯大.
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-1
nanu tawya itini i takubuwan nani tizaay kuyni u uzip nu mita kiyami haw (以前的達固湖灣部落是他們生長的地方)
nu Mawli a micidekay a kungku
milepacaway a di’tu miadih tu calekakaan nida mala tahudan namin, idawtu ku dayday, akusa ku naiay ku laheci. idaw ku cacaya a demiad tayda cinida i kilkilangan malitemuh nida ku nisangaan tu kacian a tataynaan nu tademaw ci Sin-ni-ya-hu-an-ni, matineng cinida sipibakah i kilakilangan, sadihemay han nida musakamu mala acawa tu nida.
戰神眼看自己的兄弟都成主管，也有後代，只有自己一無所有. 有一天祂在森林裡遇到泥塑女軒妮亞芙安妮，知道她被森林之神拋棄，便說服她成為自己的妻子.
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-1
nu niyazu' tayni tu itini kuheni a palamalen tu nu mita haw (祖靈已經降臨祭場，即將開始點燃火把)
nu Mawli a micidekay a kungku
nisangaan tu kacian a tataynaan mapatay nu linges tu kilakilangan a di’tu, u kanihalan a tatayna salungan bakah han nida ku udip, mangalay paculi miwawies, hang satu tunipiyukiw nida tuni kaleacawa numita sa, malaacawa satu yadah kuni kasi wawaan nuhini, nu aydaay a tademaw sa.
mabesucay masiluday nukuan a kawaw masadap lisaysay
namakay cuwaay a cudad:
kakuniza:2018-cacay
nu Mawli a micidekay a kungku
泥塑女怨恨森林之神因為曙光之女的美色離棄自己，決心向祂報復，便接受了戰神的求婚，與戰神生下不少兒女，就是現在的人類.
palutatenga’ ku Maw-li a tademaw tu pabaway a wama atu lala’ay a wina nu wawa, u dayday nu milepacaway a wawa ku saicelangay, sipunuay, nuheni hantu matineng mibuting miadup, paluma tu lusay maluk, nipalumaan ku kakanen, nika miduduc tu wayway nida hina lebu’, sisa caay pisengal asikawa ku tademaw. idaw ku cacaya a demiad, matakahay a di’tuwan a tademaw ci Mawy pasayda i mapataya a tataynaan a di’tuan milebu, hidahida satu ku tademaw ahica a caay ka patay sa.
毛利人相信天父與地母的兒子中，只有戰神的後裔最勇敢、最聰明，因為他們能捕魚狩獵、種植耕作、自食其力，但繼承了戰神的好戰性格，致使人類紛爭不斷. 有一天，好奇的半神人毛伊向死亡女神挑戰後，世人便開始難逃死亡關.
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-2
ey u nipalamal nu mita ayza a demiad haw (在這神聖的祭典中)
ini ku mimelaway tu kakawaw nu mita tu palamal hanaku kuniyan (有貴賓蒞臨參與)
ayza misakamu ku tungusay u mibetikay haw (現在，主祭者需要請示)
kapahtu haw a malingatu sa ? (主祭請問監祭祭典可否開始？)
kapahtu haw a malingatu kita ? atu niyan palamal nu mita a lisin sa (我們祭典可以宣布開始嗎？還有點燃火把事宜)
hang! taneng tu haw kuni palamal nu niyazu' ? (是的！有關我們部落是否可以點燃火把？)
kapah tu (可以了)
banihiw
banihiw
涼風吹來 beliw sa ku bali banihiw.
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-3
ey nasani na mipalita haw ku sitatudungay (剛剛是為了慎重確認)
banihiw
siwkay nu banihiw
banihiw sa, tayni ku adidi'ay a bali, sa'pi tuway kita. ilabii si banihiw tu, maulah ku tademaw i putah.
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-3
ey uniyan u sitatudungay a mibetik haw (詢問擔任監祭的長輩)
banihiw
tinaku a kamu
mikibanihiw　乘涼 i sasa nu kilang kita mikibanihiw.
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-3
a mipalita tu tina u lalimaay (現在開始詢問這五位使者)
banihiw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-3
u lalimaay a kaludungidungi nu niyazu' haw (五位使者為祭眾祈福)
banihiw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會線上字詞典
ulic- u sakamuwen nu Palaml ngatu enem- nipalamal nu mita
lacul-3
kapah tu haw a malingatu kita saan? (可以開始了嗎?)
na lalimaay a padungiyay kapahtu haw malingatu kita? (這五位火神使者可以開始了嗎?)
kapahtu (是的可以)
hang (是的)
lacul-4
a mipalita henay tu niyan u mikawanay tu niyan u kawaw nu mita haw (還要請示軍事指揮官)
uniyan u malaayaw tu ku sapilipacaw u mamukelid (指揮官先整隊 )
atu canan a kawaw saan kisu u mikeliday tu hitay (你是軍事指揮官，你的任何事務)
mipalita kaku i tisuwanan (必須確認)
kapahaw a milingatu ku nipalamal nu mita u niyazu' (現在可以開始點燃火把嗎)
hang (是的)
hang kapahtu sa haw (是的可以)
kapahtu a malingatu tu ku (現在可以開始 )
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nu Tiway Sayiun kalisiw putiput(帝瓦伊撒耘基金會)
cudad nu katineng tu Sakizaya Palamal(認識火神祭)
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
kakuniza:mapalaway kakuniza:lisin kakuniza:2018-cacay
mabalucu tu cibibi - tada、tada malingec
mabalucu tu cibib - tada、tada malingec
yu limulak cibebe mibalakas hawsa……
musakamu sa ci kakana:”aku tu.“
zakepen ni kakana kya ungaay.
musakamu sa ci bibi:”kai !”
musakamu sa ci ina:” hang !”
musakamu sa ci ina:”nibebe, aisu tu misalamaay.”
saicelang alawan nikakana ku ungaay…….
ci bibi mapulin mahabelut itini i pabaw nu tulaku.
e……!
nibibi linges’ satu!
mitukud mitiik ciniza, lacingen ku awaw niza,
maydih mipeci’ tu tuud min niza.
u cacaya a buyu’ ci bibi a maydih maputelak ya silamalay a buyu’.
mabalucu tu cibibi……
tada、tada malinges……maduba’ ciniza!
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu 正名大典祭辭與宣言
u epah ku sapazazan kitaan, u tayu ku sapibuhat, mibuhat tu panan nu tapuku, miawza patasasa tu tapukuay,
mabalucu tu cibibi - tada、tada malingec
saduba’ duba’ sa ciniza,
saduba’ duba’ sa tangan sa ,acayay tu pakaduba’ ciniza.
sisa,asawni sa muangngic tu ciniza.
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu 正名大典祭辭與宣言
lala’ay, kawiliay, kawananay a Di’tu. i pabaway ci Malataw, i sasaay ci Butuc, i kawiliay ci Dungi,
banic
banic
腹瀉 thumb|Multiple rotavirus particles
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu 正名大典祭辭與宣言
i kawananay ci Kumud Pazik, atu kinabakah sa nanay namin tu uzip a kakawsan ita,
mabalucu tu cibibi - tada、tada malingec
miazih tu ba’tu, miazih tu tabakiay a kilang ciniza,
banic
siwkay nu balulu
u Pangcah a kamu sa, u mapiyas saan. adada' ku bili, besuc saan ku tayi', tanunanum saan ku tayi'.
mabalucu tu cibibi - tada、tada malingec
atu miazih tu mulangaway a羊齒.
matengil tu niza kupiawaw nu ayam.
atangasa tu i sasa nu老椈 a kilang cibibi.
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu 正名大典祭辭與宣言
makayza i piladay namu pazazan tamian, malaheci tu ayza ku nisaicelangan niyam.
nabalucu’an atu tudawa namu, caay tu kau mamapawan niyam.
mabalucu tu cibibi - tada、tada malingec
saahemaw sa ku bali amabiyu ku bukes, miazih ku milaliwway a nanum atu laying ciniza.
uynian ahebalay a kitakit mihima cinizaan aKapah tu cibibi.
Sabak Nubu
自傳
mabalucu tu cibibi - tada、tada malingec
lalabu nu luma’.
dihku sa,bawsis sa.
banic
u sulit nu Hulam atu Amilika
腹瀉（俗稱拉肚子，廣東俗稱肚痾，中醫稱之為泄瀉，英語：diarrhea, diarrhœa來自希臘語：διάρροια，包含兩個字根：「διά /dia，經過」，以及「ῥέω/rheo，流動」)的定義是在24小時之內有軟便或水便的狀況而且排便三次以上，症狀常持續好幾天而且可能因為體液流失的關係而產生脫水現象. 如果脫水的情形繼續惡化，接下來可能會出現排尿量減少、膚色蒼白、心跳過速、或者對外界刺激反應不佳. 另外，對以母乳餵養的嬰兒來說，軟便可能是正常的現象.
mabalucu tu cibibi - tada、tada malingec
maazih cibibi taluma,malimulak min kita.
banic
u sulit nu Hulam atu Amilika
Diarrhea, also spelled diarrhoea, is the condition of having at least three loose or liquid bowel movements each day. It often lasts for a few days and can result in dehydration due to fluid loss. Signs of dehydration often begin with loss of the normal stretchiness of the skin and irritable behaviour. This can progress to decreased urination, loss of skin color, a fast heart rate, and a decrease in responsiveness as it becomes more severe.Loose but non-watery stools in babies who are breastfed, however, may be normal.
mabalucu tu cibibi - tada、tada malingec
amapulang min kita iluma’ay.
atu, cayay tu kamabalucu’ cibibi.
Sabak Nubu
我的名字是
Sabak Nubu
ci Sabak Nubu ku ngangan nu maku.
banic
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
Sabak Nubu
漢名是陳言靈,
我是2月25日出生,
banic
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會線上字詞典
Sabak Nubu
漢名是陳言靈,
lima a bataan ida pitu a mihca lecuhen kaku, i tusaay a bulad lima a demiad ku pilecuhan nu maku.
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu 正名大典祭辭與宣言
nanutawya nazikuzan malalais i Takubuan, 129 a mihcaan ku pilakalak niyam.
Sabak Nubu
『京劇』=京戲.平劇
我最喜歡的興趣是『京劇表演』在課業壓力這麼大的環境下可以讓我舒壓的方式就是對著大海吊吊嗓子流流汗,
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu
ulic nu pipangangan atu patahkal tu kamu 正名大典祭辭與宣言
hatiniay a tenes nu mihcaan, milimek kami i pangpangcahan, misakaliyuh matalaw a pasasizuma tu kamu, matalaw a katinengan nu tau kau Sakizaya a sa.