cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
u kamu nu Alapo
sakiliman
ayzaay a pasulitan a kamu(ayzaay tama Alapo a kamu) namakay Kulanjing a kamu(u sumamadan Alapo a kamu), saungay i cacudadan pasubana' atu kawaw、mukwanay、miyiti a kakitizaan. tina tusa kamu pulung han u pasulitan Alapo a kamu, u Yislan papazaan(宗教) a kamu nu papazaan. ayzaay tama Alapu a kamu a kamu_sakilul(語法) maka malecad tu sumamaday Alapu a kamu, izaw malecaday tu kamu_sulit(詞彙). uyzasa sumamaday Alapu a kamu izaw adidi' kamu_sakilul i ayzaay tama Alapo a kamu, cayay tu misaungay tuway, cayay pisaungay a kamu_sulit caaytu misaungay i ayzaay pasulitan a kamu. zumasa, ayzaay pasulitan a kamu micaliw adidi' kamu_sulit atu kamu_sakilul. baluhayay a kamu_sulit sahetu(大多) nizateng _sasakawawen tu capi ayzaay matahkalay a zateng. Alapu sulit namakay sawanan tu sawili misulit. zumasa, i caaykatamaay a liwliw taneng tu misulit namakay sawili tu sawanan, inayi' malacacayay a kakuniza(形式).
Lubas-Mapalaway-teka
u tuas ci sayun
u kamu nu Alapo
sakiliman
阿拉伯語往伊斯蘭世界的語言（如波斯語、土耳其語、索馬利亞語、波士尼亞語、哈薩克語、孟加拉語、烏爾都語、馬來語和豪薩語）輸出了大量詞彙. 中世紀時期，書面阿拉伯語成了歐洲文化的重要載體，特別是在科學、數學和哲學領域. 這導致許多歐洲語言也從阿拉伯語中借入了大量詞彙. 阿拉伯語在詞彙和語法方面對羅曼語族的語言（特別是西班牙語、葡萄牙語、加泰隆尼亞語和西西里語）影響很大.
Lubas-Mapalaway-teka
u tuas ci dawa
u tuas ci namuh
u tuas ci kumud pazik
u tuas ci icep kanasaw
u tuas ci tiway sayun
u tuas ci talus takas
u tuas ci tuba kumud
nilecuhan ato pangangan
nilecuhan ato pangangan (Hulam a sulit: 出生與命名)
u zuma, anu cima ku saayaway tayni milisu’ a laluma’an panganganen i lutungay ku ngangan niza. hinaimelangay, malawacuay ku nikauzip a lutungay sa, misabaluhay a pangangan.
malecad tu zuma a binacadan ku ngangan nu Sakizaya. patulesen tu ngangan nu wama ku ngangan niza. ci Kuli ku wama sa, singangan sa ci Cakaw, ci ” Kacaw. Kuli” hantu ci Kacaw. Sipinang ku nika ci Kuli ku Wama ni Kacaw.
Lubas-Mapalaway-puduk
siwkay nu puduk
puduk sa, u salisin-sakaluk nu mapalaway. sapipakan tu Dietu atu kakawsan. pacumuden tu pah tunuc dadac bila. pakan tu patatuzu' ay a dietu atu kakawsan. uniyan a puduk caay katabaki. takalaw sa maka 10cm, ahebal sa maka 8-9cm. u puduk nasangan nu lala', patuduen i lamalan. kya atekak tu. amana mahetik i lala', amapeci.
ulic
thumb|楊綾綾尋找已久的陶壺 paaniwiw ku balucu' isu
palemangen kapeten ku baetu isu
liwanen ku lalum i baetu
pakan tu pah atu dadac i puduk
awawen tu midiputay atu Dietu i pabaway
pasubana'en ku ngangan nu misu
sakamuen
amakaala kisu dihku atu icelang namakay baatay namakay capiay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Tuku Sayiun 2017.9.14
muazih tu tatengaay kubelih nu Hulam a kumu (ulic漢譯參考)
讓你的心沉靜下來
恣意的撫握著你的石
把妳煩憂留在石裡
再倒些酒放顆檳榔在妳的壺裡(沒有的話就倒些清水吧)
輕輕呼喚守護神或大神
告訴祂妳是誰
向祂傾訴
妳將會獲得一些溫暖且既遠而近的力量
Jean Castex
Jean Castex
nalecuhan ciniza i 7 a bulad 25 a demiad 1965 a mihcaan.
u cunli (總理 Prime Minister) nu France (法國) ayza sa ci Jean Castex, micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 7 bulad 3 demiad.
nipaluma-debu
pasubana i cacudadan a lacul
u cudad a ngangan: hibiscus taiwanensis hu
u sapamat a ngangan: malvaceae
u Amilika a ngangan: taiwan hibiscus
u zuma a cidekay a kamu
Pangcha: x
Tayan: x
Sejek: x
Paywan: x
Yuwatan: takiludun maduhlas puah
Rukay: lubu
Cou: vinua'u
Kabalan: x
Kanakanabu: x
Laaluwa: x
Puyuma: x
Saw: x
Tau: anot
u sulit nu Hulam
山芙蓉 sanfurong
saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Cou
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p35
花序數位典藏國家型科技計畫/應用服務分項計畫
kakuniza:nipaluma
tapuku
(kamu nu hulam：天空)
salangdaw sa ku tapuku. 天空很藍.
Rose Christiane Raponda
Rose Christiane Raponda
nalecuhan ciniza i 1964 a mihcaan.
u cunli (總理 Prime Minister) nu Gabon (加彭) ayza sa ci Rose Christiane Raponda, micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 7 bulad 16 demiad.
culu
(kamu nu hulam：搬)
culu' ku puduh tu kakanen nuheni. 螞蟻般它們的食物.
Awmay
縮圖 Awmay
milakuitay
(kamu nu hulam：在橫越的)
Awmay
u nani' ni Kuli.Huisin.Sayuen
milakuitay
nu milakuitay tu Li-I-Tan kina lalimaay. 這五個人是橫越鯉魚潭的人.
Awmay
(u kamu nu Hulam:耕莘‧撒耘的貓)
Kudrengere
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kudrengere (谷川部落). u kasalumaluma’ nu Kudrengere sa, 68 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 193 ku tademawan. kasabinawlan nu yingcumin sa, 187 ku tademaw, pakalatu 97%.
Awmay
kakaliman(摘要)
kulus(門)：脊索動物門 Chordata (kulus nu aadupen)
udip(綱)：哺乳綱 Mammalia (micucuay a udip)
Kudrengere
u zuma sa, cay ku yingcumin, 6 ku tademaw, pakalatu 3%.
Awmay
kakaliman(摘要)
mata(目)：食肉目 Carnivora
Kudrengere
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 48%, Rukai 47%, Yuwatan(Bunun) 1%, Pangcah(Amis) 1%, zumazuma 1%.
Awmay
kakaliman(摘要)
samataan(科)：貓科 Felidae (samataan nu nani’)
mikeliday(屬)：貓屬 Felis (pazazan muladay tu nani’)
Kudrengere
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Awmay
kakaliman(摘要)
malecaday(種)：貓 F. catus (malecaday tu nani’)縮圖縮圖|Awmay
nilaculan (內容)
u nani' ni Kuli.Huisin.Sayuen
Kudrengere
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pingtung kakuniza:Paywan
Awmay
nilaculan (內容)
(u kamu nu Hulam:耕莘‧撒耘的貓)
ulang(母的)縮圖|Awmay縮圖 kakuniza:龍眼村長
mahedaw
makakilim tu wawa mahedaw. 尋找他遺失的孩子.
tanuangic sa ciniza a mahedaw ku nani'. 他因貓不見而哭的很慘.
Robert Archibald
Robert Archibald
siwkay niza
tatama, sangelacay ku banges, nalecuhan ciniza i 3 a bulad 29 a demiad, 1980 a mihcan, Robert Archibald, miunduay. u mimaliay i Amilika NBA. thumb|RArchibald|alt=RArchibald.JPG
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay kakuniza:NBA kakuniza:mimaliay
paculiay
paculiay
（律師；awyer；attorney）
Kuhkuh a cacudadan
Kuhkuh a cacudadan
Kuhkuh a kucung mipaydang tu miluingay adasay midangay alabang mapulung misanga’ tu nayay a tatuni’ nu cacudadan.
Kuhkuh kucung nuniantu a mihcaan mipaydang tu midangay a labang, micumud i cacudadan miluing, nika iayaw maazih i labu nu cacudadan i kilakilangan i liwliw aca yadah kuni batungan tu tatuni’ sakamu satu ku cacudadana.
tatuni' nu cacudadan
Kuhkuh kucung ahebal ku cacudadan, acasatu macacapi ku pibalakasan pipacakaya tu tuud atu pangiluay, izaw tada lihalay kuni kauzip, amakelid ku katuuday a midangay a tademw, cacudadan adasay i cuwcuway a binawlan atayni kapikelitu nisalitan tu nayay tutuni’ a cacudadan, pulung amidama tu milisimet tu liwliw, panukas tucacudadan tu tamelacay a cacudadan.
bukes
(kamu nu hulam：頭髮)
Kuhkuh a cacudadan
milisimet ku micudaday
kasadep amana pikayadah tu tademaw tu pakayniay tatuni’ i cacudadan satu panukasentu ku tamelacay a cacudadan, angangan hawsa u cacudadan ku milisimetay.
bukes
cecay sa a bulad papisait tu kita tu bukes. 我們每個月剪髮一次.
Kuhkuh a cacudadan
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Sabak Tutuy
Irakli Garibashvili
Irakli Garibashvili
nalecuhan ciniza i 6 a bulad 28 a demiad 1982 a mihcaan.
u cunli (總理 Prime Minister) nu Georgia (喬治亞) ayza sa ci Irakli Garibashvili, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 2 bulad 22 demiad.
Republic of the Congo
thumb|u hata nu Republic of the Congo (剛果共和國/剛果)|alt=Flag of the Republic of the Congo.svg
Republic of the Congo (剛果共和國/剛果)
u Republic of the Congo (剛果共和國/剛果)
sa i labu nu Feico, itiza i 1 00 S, 15 00 E u ahebal nu lala’ mapulung sa 342,000 km2, u ahebal nu lala'ay sa 341,500 km2, u ahebal nu nanumay sa 500 km2
hamin nu tademaw sa 4,852,412. kakalukan umah sa 31.10%, kilakilangan umah sa 65.60%, zumaay henay umah sa 3.30%
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Brazzaville (布拉柴維爾).
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 15 bulad 8 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u cunli nu Congo kapulungan a kanatal (剛果共和國) ayza sa ci Anatole Collinet Makosso, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 5 bulad 12 demiad.
Democratic Republic of the Congo (剛果民主共和國), France (Fa-kuw 法國) a kamu, République démocratique du Congo, miwada tu nisulitan,”RDC”,i tini i Africa (Fey-zhou 非洲)  i tepan nu kanatal, u kamu tu Min-cu-kang-kow(民主剛果)（DR Congo）han, Congo (剛果) ('kim)（Congo-Kinshasa）han, tukus nu lala’ kaahebal pakala tu 234.5 a mang km2, sakatusa tabakiay uynu dada’ i Algeria (A-rl-ci-li-ya 阿爾及利亞) atu kitakit tu saka sabaw cacay a tabakiay a kanatal, u tademaw malabas tu 8,700 a mangaan i kitakit a tademaw saka sabaw enem ka katuud, Africa (Fey-zhou 非洲) a tademaw saka sepat nu katuuday a kanatal, satusa i kitakiday a tademaw saktuuday nu Fa-yu-kow-cia( 法語國家) a kamu nu kanatal, kahenulan a tuse u Kinshasa (Cin-sia-sa 金夏沙).
(u kamu nu Hulam sa: Democratic Republic of the Congo (剛果民主共和國) （法語：République démocratique du Congo，簡寫為RDC），是位於非洲中部的國家，簡稱民主剛果(DR Congo)、剛果（金）（Congo-Kinshasa）[註 1]. 陸地面積約234.5萬平方公里，是非洲第2大（僅次於阿爾及利亞）、暨世界第11大的國家. 人口超過8700萬[6]，是世界人口第16多、非洲人口第4多的國家，同時是世界人口最多的法語國家. 首都暨最大都市為金夏沙. )
nu binawlanay a nisakaku Kang-kow-ze-yu-bang(剛果自由邦) kakuniza a sakaput atu By-su-kang-kow(比屬剛果), 1960 a mihcaan enem a bulad tulu bataan a demiad misakaku patizeng tu kanatal, uyni patizeng tu kanatal hasa, atu belaw i saayaway misateket tu uyzaanay u France (法國) tungusay nu malecaday tu Congo kapulungan a kanatal (剛果共和國), mala u macu’ tu nu kanatal a syakay, i tusaay a kanatal a ni pangangan hawsa, pasu kahenulan a tuse, u ngangan pala u kasazuma, namahini a singangan aca tu Congo kapulungan a kanatal (剛果共和國) Leopoldville (Li-aw-bo-de-wey-lr 利奧波德維爾), Congo 'kim (剛果金)(Congo-Kinshasa)han ku ngangan, 1964 a mihcaan pitu a bulad cacay a demiad, pasumat tu ngangan nu kanatal Democratic Republic of the Congo (剛果民主共和國)  han tu, 1971 a mihcaan cacay bataan a bulad tusa bataan izaw ku pitu a demiad i kala cung-tungan ni Men-bo-tuo(蒙博托) u tayzaay micumut a tademaw pasumat han ku ngangan nu kanatal Sa-yi(薩伊)(法語：Zaïre) han, 1997 a mihcaan lima a bulad sabaw pitu a demiad ci Luo-lang-ka-pi-la(洛朗·卡比拉) amikeliday tu Cang-kow-cya-fang-min-cu-li-lang-tung-meng(剛果解放民主力量同盟) micumut mingayaw tu Kinshasa (Cin-sia-sa 金夏沙) pabaelin tu ni kuwanan Men-bo-tuo(蒙博托), mahiza a panukas tu ngangan nu kanatal Democratic Republic of the Congo (剛果民主共和國) katukuh ayza.
(u kamu nu Hulam sa: 民主剛果的前身為剛果自由邦與比屬剛果，1960年6月30日獨立建國. 由於建國時與鄰近稍早獨立的原法屬剛果同樣以「剛果共和國」做為國號，國際社會在兩國名稱後括注首都名稱以作區別，因此又被稱作剛果共和國（利奧波德維爾）[註 2]，簡稱剛果（利）. 1964年8月1日改國名為剛果民主共和國[8]. 1971年10月27日，時任總統蒙博托為去殖民化而將國名更改為薩伊（法語：Zaïre），1997年5月17日，洛朗·卡比拉領導的剛果解放民主力量同盟攻占金夏沙推翻蒙博托政權，並恢復國名為剛果民主共和國至今. )
daduyay
（法文：Juge；英文：Judge；西班牙文：Juez；德文：Richter） 縮圖|u daduyay ni Amilika
Republic of the Congo
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
1998 a mihcaan malinga’tu tu sakatusa a ngangayaw nu  Congo(剛果), uynian a kanatal mapelpel tuway, zayhan uynian a ngangayaw macalap ku siwaay nu Africa (Fey-zhou 非洲) a kanatal pakala’ tu 20 ku sibakudangay nu icelang, namahini pangangan han tu “Africa (Fey-zhou 非洲) a ngangayaw i kitakit u kitakitay” a nu mahini i 2003 a mihcaan masasulit tu sakakapah a letek, nika winikalalebu, mahini tu malalid tunian a kanatal i nuwalian a kakitizaan, mipacici’ mipenec mikacaw tu tatayna atu zumaay tu kakaydihan nu uzip u kapelpel kahizaan i kitakit u sa talakaway, uynian a ngangayaw, namakay 1998 a mihcaan mapatay ku tademaw tu 540 a mang.
(u kamu nu Hulam sa: 1998年開始的第二次剛果戰爭，讓這個國家滿目瘡痍. 因為這場戰爭涉及了9個非洲國家和大約20個武裝勢力，因此也被稱為「非洲的世界大戰」. 儘管在2003年簽署了和平協定，但戰鬥仍在該國東部地區繼續. 在剛果東部，強姦和其他性暴力的發生率被認為是世界上最高的. 這場戰爭自1998年以來造成540萬人死亡. )
laylay歷史
ayza nipangangan tu Kang-kow-kung-he-kow「剛果共和國」a kakitizaan, ayaw nu  waluay a mang a mihcaan izaw tu tademaw nu muengay, i saayaw nu kasumamadan a laylay malingatu tu ku Congo(剛果) Bantu a tademaw (班圖人) mabulawamin uheni i ayaw nu kasumamadan tu 2000 a mihcaan katukuh ayaw nu kasumamadan tu 500 a mihcaan namakay saetipan nuwamisan mabulaw tayza i masahelingay a kakitizaan, uyniantu a mihcaan pasu nu ayaway mabulaway a mihcaan, katukuh tu pabelin tu micunuday a tademaw, Bantu a tademaw (班圖人) mabilaw mikitay tu i tizaay nuenengay nu By-ke-mi-zen(俾格米人) binacadan a tademaw, kuheni u lalangawan papulung pacumut tu ayzaay a Congo(剛果) nu timulan a kakitizaan, Bantu a tademaw (班圖人) namakay satipan  nutipan a Africa (西非) a kakitizaan nu Africa (非洲), minanam tuway tu sakalu atu numukingnay a sadiket atu mikawaw, nu Congo(剛果) Bantu (班圖) a kamu ku angangan a kamu.
(u kamu nu Hulam sa: 現被稱為剛果民主共和國的地區，在8萬年前即有人類居住. 早期的歷史開始於剛果班圖人的遷移浪潮，他們在公元前2000年到公元前500年從西北遷移到盆地地區，期間包括前殖民地時期至推翻殖民者時期. 班圖人的遷徙取代了本地土著俾格米人，他們將其文化融合進現代剛果南部地區. 班圖人從西非地區學習了農業和鐵器的使用方法，以剛果的班圖語系語言為主要方言. )
lala’ nu hekal地理
Min-cu-kang-ko(民主剛果) i tepanay nu kanatal satipan nu Africa (Fey-zhou 非洲), teleklal (赤道) mibaladay nu tepan a nuwamisan, nuwalian matatules tu U-kang-da(烏干達), Luanda (Lu-an-da 盧安達),Pu-long-di(蒲隆地),Tan-san-niy-ya(坦尚尼亞), nuamisan nu belaw Nan-su-dan(南蘇丹), Cung-fay-cong-he-cow(中非共和國), nusatipan a kenis tuKang-kow-kung-he-kow(剛果共和國), nutimulan a kenis u An-ke-la(安哥拉),San-piy-ya(尚比亞) Kang-ko-he(剛果河) a sauwac, namakay nuwalian pasayza satipan malikit i mahamin nu kanatal, nuzuma izaw ku U-pan-ci(烏班基) a sauwac, Lu-a-la-pa(盧阿拉巴) a sauwac u kahenulan nu likit nu sauwac, nuwalian a lilis nu kenis namakay amis pasayza i nutimulan izaw ku Ay-bu-te(艾伯特) a taku,Ay-de-hua(愛德華) a taku,Ci-u(基伍) a taku,Tan-kan-i-ke(坦干依喀)a taku atu Mu-uay-lu(姆韋魯) a takuan.
(u kamu nu Hulam sa: 民主剛果位於中部非洲西部，赤道橫貫其中北部，東接烏干達、盧安達、蒲隆地、坦尚尼亞，北鄰南蘇丹、中非共和國，西界剛果共和國，南界安哥拉、尚比亞. 剛果河自東向西流貫全境，另外有烏班基河、盧阿拉巴河等重要支流. 東部邊界自北向南有艾伯特湖、愛德華湖、基伍湖、坦干依喀湖和姆韋魯湖等湖泊. )
liwliw a kakitizaan位置與地形
Democratic Republic of the Congo (剛果民主共和國) a kakitizaan i teban nu Africa (Fey-zhou 非洲) nu kanatal, i tiza i Africa (Fey-zhou 非洲) balicu’ nu teleklalan a kakitizaan, tabaki ku lala’, tabaki ku lala’ aazihan tu aatupan, Africa (Fey-zhou 非洲) uyni dada’ A-el-ci-li-ya(阿爾及利亞) u sakatusa tabakiay a kanatal, mahamin a kanatal pulung nu hekal a lala’ 2 344,858 Ping-bang-kung-li( 平方公里_) nuwamisan a balaw u Cung-bey-kung-he-ko(中非共和國), nuwalian nuamisan atu Nan-su-dan(南蘇丹) matatules ku lala’, nuwalian a balaw u Dung-bey-kung-he-kow(東非地塹) masaapilis ku ilabu ku diheb, talulung ku nanaum salungan azihen atu U-kan-da(烏干達) Tan-san-ni-ya(坦尚尼亞) Luanda (Lu-an-da 盧安達) atu pulung-di(蒲隆地) matatulas, nutimulan atu An-ke-la(安哥拉) matatules mababelaw nuwalian nutimulan San-pi-ya(尚比亞), satipan kenis nu Kang-ko(剛果), satipan nutimulan i salikit a sauwac Kang-ko-he(剛果河) , i salikit kalimucu’ Ta-si-yang (大西洋), dadipsan 37 Kung-li(公里) katanayu’ dada’.
(u kamu nu Hulam sa: 剛果民主共和國的位置在非洲中部，位於非洲赤道心臟地帶，地大物博，為非洲僅次於阿爾及利亞的第2大國. 全國總面積2344858平方公里[20]. 北鄰中非共和國，東北和南蘇丹接壤. 東鄰東非地塹，峭壁深谷，水深奇秀，與烏干達、坦尚尼亞、盧安達和蒲隆地相接. 南與安哥拉毗連，東南界尚比亞，西界剛果. 西南部剛果河下游一隅瀕大西洋，海岸線只有37公里長. )
cen-ce政治
2001 a mihcaan cacay a bulad sabaw pitu a demiad, Lo-lang-de-si-lay-ka-pi-la(洛朗-德西雷·卡比拉) mapatasasa nu saba a sakakaay nu hitay mapacuk mapatay tu ci La-sen-di-mi-ze-le(拉什迪·米澤勒)（Rashidi Mizele）, u wawa nu Ye-se-fu-ka-la-pi(約瑟夫·卡比拉) taluma  i kanatal mala Cung-tung(總統), mikawaw katukuh i 2019 a mihcaan 1 a bulad 24 a demiad.
(u kamu nu Hulam sa: 2001年1月18日，洛朗-德西雷·卡比拉被下屬軍官拉什迪·米澤勒（Rashidi Mizele）刺殺身亡，其子約瑟夫·卡比拉回國後接任總統，執政至2019年1月24日. )
2006 a mihcan 7 abulad 30 a demiad, Congo 'kim (剛果金) mikawaw ku Kung-tung(總統) atu Ko-mi-iy-huay(國民議會) amisingkiw, 8 a bulad 20 a demiad, misaketeday misingkiw ku Uay-yuan-huay(委員會) sakamusa,pasingkiwan tu Kung-tung(總統) nayay ku pakaalaay tu 50% kaipapaw a paya,  ci Ye-se-fu-ca-pi-la(約瑟夫·卡比拉) atu Zang-pi-i-rlben-pa(讓-皮埃爾·本巴) misingkiw aca tu sakatusa apisingkiw 10 a bulad 29 a deniad, sakatusa makakutay misingkiw tu a a Kung-tung(總統) 11 a bulad 15 a demiad, misatekeday misingkiway a uay-uang(委員) sakamusa, ci Ka-pi-rl(卡比拉) ku masingkiway a Kung-tung(總統),12 a bulad 30 a demiad, ci An-tuo-ban-ci-can-cia( 安托萬·基贊加) mala u Cung-li(總理).
cin-ci經濟
makay 1980 a mihcaan a tepan nu ciday hausa,  Congo(剛果) a 礦產 nulaculan mawada tu, kanahatu i 1960年 namisateket tulin i Nan-bey(南非) hausa Africa (Fey-zhou 非洲) a sakatusa ku kikay kusi nu kanatal, nika satabaki satu uyni kasakalamkam a malahat u mikimmay atu miba’tuay atu malukay u niu kange’luan kaizaw, saayaway atu sakatusa pingangayaw nu Congo(剛果) atu1996年 mmalinga’tu tu macacukah, tabaki satu kini sakalawacu’ nu Congo(剛果) a tademaw nu kanatal nisangaan a aca atu caysan nu kanatal nu micumuday, a pabelinen ku suku nu kanatal micunus tu ku talakaw, tu ku nu nutawan a kinapinanay tu a ngangayaw, mapatay tu 500 a man kakatuud nu  mapatayay a tademaw, malilit tu a makunga’lay( 饑荒) atu imelang uynian a kanatal, pakala tu tulu (三分)a tusa ku tademaw caay ka kapah ku uzip.
(u kamu nu Hulam sa: 自1980年代中期以後，剛果的礦產資源已經大幅減少，雖然在1960年獨立後是繼南非之後非洲第二個工業化國家，但是它誇大了「高速」發展中的採礦業和農業部門的勞動生產率. 第一次和第二次剛果戰爭及1996年開始的衝突[34]大大地衰弱了剛果的國民產值和財政收入，並給國庫增加了高額外債. 數次戰爭共造成500多萬人喪生，其引發的饑荒和疾病導致該國約三分之二的人口營養不良. )
malukay農業
剛果民主共 u malukay a kanatal, malahad發展 tu nikalukan, u lalabu nu kanatal masenged sidamek tu lala’ mahini u nikalukan atuud yadah satu, hatu i kakuti’ay paluma’, u ngannganan nu nipalumaan u a zung-gu-su(棕櫚樹) a kilang, misangatu zung-gu(棕櫚) a simal u kahenulan  kuni, uyza satu nipalunaan nu kuhi(咖啡) ke-ke(可可)、sanasay(椰子),kupa(棉花),papah nu katasaku(菸葉),tipus(稻米),lami’(蔬菜), padingad(鳳梨), kubkub(玉蜀黍), tebus(甘蔗), kalitang(落花生),galasu(橡膠), paza’(香蕉) atu uza(茶葉)amin.
(u kamu nu Hulam sa: 剛果民主共和國是一個農業國家，農業發展具有很大潛力. 由於境內氣候溫濕，土地肥沃，因此農產品十分豐富，大多數為熱帶農作物，主要的農產品有棕櫚樹，其所產製的棕櫚油佔重要地位. 此外也盛產咖啡、可可、椰子、棉花、菸葉、稻米、蔬菜、鳳梨、玉蜀黍、甘蔗、落花生、橡膠、香蕉和茶葉等. )
tademaw人口
tutuc tu 2016 a mihcaan年 pulung nisulitan a tademaw Democratic Republic of the Congo (剛果民主共和國) i lalabu nu kanatal pulung izaw ku 254個 ku ni kasaniyazu’ nu binacadan, Bantu (班圖) a kamu a kamuan musakamuay tuynian a kamu pakala tu pulung 84％ ku tademaw, Congo(剛果)a binacadan, Nen-ciy-la a binacadan(恩加拉族), Lu-pa a minacadan(盧巴族), Men-ke-en-ku-en-tu a men-ke-en-du a minacadan(蒙戈-恩庫恩杜族), Lung-da a binacadan(隆達族), Su-ku a binacadan(蘇古族) amin, u liwan satu u kamu Su-dan a kamu(蘇丹語)A-can-de a binacadan(阿贊德族) atu Ni-lu-de a kamu(尼洛特語系)A-lu-rl a binacadan (阿盧爾族) atu Pa ke-mi a banacadan(俾格米人)amin, kamu nu kanatal u  Fa a kamu(法語), angangan a kamu izaw ku Lin-ciy-la a kamu(林加拉語)Ci-kang-ku a kamu(基剛果語) Ci-lu-pa a kamu(契盧巴語) atu Se-wa-si-li a kamu(斯瓦希里語), u binawlan 55％ ku u Tin-si-kiw,35％ u baluhay a singku, nu zumaay pulung 10％.
(u kamu nu Hulam sa: 據2016年人口統計資料，剛果民主共和國境內共計有254個部族，以班圖語系為語言的約占總人口的84％，主要為剛果族、恩加拉族、盧巴族、蒙戈-恩庫恩杜族、隆達族、蘇古族等，其餘為講蘇丹語的阿贊德族和尼洛特語系的阿盧爾族和俾格米人等；官方語言為法語，主要語言有林加拉語、基剛果語、契盧巴語和斯瓦希里語. 居民中55％信仰天主教，35％為新教，其他宗教共計10％. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)
kakuniza:Sabak Nubu
siteked
(kamu nu hulam：獨有)
nengmalay
縮圖|nengmalay nengmalay 縮圖|u dikuc nu nengmalay (sakamu ku Hulam:消防員)
duma
zuma
(kamu nu hulam：有些；另外)
izau ku zuma u nu kilangay ku sapi saluma' a luma'. 有些房子是用木頭蓋的.
u zuma ku zikuc nu Sakizaya. 撒奇萊雅的傳統服很特殊.
u zuma ku la'cus nu balucu' niza. 他的心特別壞.
mihapu
宣布 源自日語
Kersti Kaljulaid
thumb|Kersti Kaljulaid |alt=Kersti Kaljulaid ja Toomas Hendrik Ilves abikaasadega (crop).jpg thumb|u hata nu Estonia|alt=Flag of Estonia.svg
Kersti Kaljulaid
12 bulad 30 demiad, Kersti Kaljulaid, u misingkiway. 1969 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Estonia ayza sa ci Kersti Kaljulaid, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 10 bulad 10 demiad. Her presidential term ended on 11 October 2021.
Tekelay
縮圖|Tekelay Tekelay
u nani' ni Kuli.Huisin.Sayuen
(u kamu nu Hulam:耕莘‧撒耘的貓)
kakaliman(摘要)
kulus(門)：脊索動物門 Chordata (kulus nu aadupen)
udip(綱)：哺乳綱 Mammalia (micucuay a udip) 縮圖|Tekelay mabi' mata(目)：食肉目 Carnivora
samataan(科)：貓科 Felidae (samataan nu nani’)
mikeliday(屬)：貓屬 Felis (pazazan muladay tu nani’)
malecaday(種)：貓 F. catus (malecaday tu nani’) 縮圖|Tekelay
nilaculan (內容)
takuliaway nu nani'(黃色的貓) kakuniza:龍眼村長
Robert Mugabe
2 bulad 21 demiad, Robert Gabriel Mugabe, u misingkiway. 1924 a mihca nalecuhan)
Kevin Brooks
Kevin Brooks nalecuhan i Beaufort, South Carolina, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Kevin Brooks i 1991 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 18, namapili’ tu nu Milwaukee Bucks putiput.
Robert Mugabe
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Zimbabwa ayza sa ci Robert Mugabe, micakat a demiad sa i 1987 a mihca 12 bulad 22 demiad.
Kevin Brooks
10 bulad 12 demiad, 1969 a mihca, Kevin Brooks, miunduay.
Robert Mugabe
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
Kevin Brooks
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
suped
(kamu nu hulam：保存)
suped han ku udu' anu yaan tu saudu'en! 一直保存著的項鍊什麼時候要戴！
kuwayay
縮圖|kuwayaykuwayay 縮圖|u kuwayay ni Singapore (sakamu ku Hulam:空服員)
Rodrigo Duterte
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Philippines ayza sa ci Rodrigo Duterte, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 6 bulad 30 demiad.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
satalakaway
(kamu nu hulam：最高的)
u satakalaway kaku i cacudadan. 在學校我的個子最高.
cuwyay
縮圖|James Wan cuwyay
(sakamu ku Hulam:導演)
(Amilika：Director)
Kyriakos Mitsotakis
Kyriakos Mitsotakis
nalecuhan ciniza i 3 a bulad 4 a demiad 1968 a mihcaan.
u cunli (總理 Prime Minister) nu Greece (希臘) ayza sa ci Kyriakos Mitsotakis, micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 7 bulad 8 demiad.
petun ngangan nu Rukay-Kadrava
ngangan
Kadrava (nu Rukay-wutay)
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
Roch Marc Christian Kaboré
satangahan
thumb|u hata nu Burkina Faso|alt=Flag of Burkina Faso.svg
petun ngangan nu Rukay-Kadrava
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
Roch Marc Christian Kaboré
Roch Marc Christian Kaboré
4 bulad 25 demiad, Roch Marc Christian Kaboré, u misingkiway. 1957 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Burkina faso ayza sa ci Roch Marc Christian Kaboré, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 12 bulad 29 demiad.
sulitay
(Hulam:記者)
nga'kuki
縮圖|nga'kuki nga'kuki 縮圖|nga'kuki (sakamu ku Hulam:機師、飛行員)
Roch Marc Christian Kaboré
u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu France a kamu：Roch Marc Christian Kaboré
u sulit tu ngangan nu Hulam a kamu：羅克·馬克·克里斯蒂安·卡波雷
u sulit tu ngangan nu Sakizaya a kamu：Ruke．Make．Kelisetian．Kapulyei
petun ngangan nu Rukay-Kadrava
u siwkay nu ngangan
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
selitdu
(Hulam:滑鼠)
petun ngangan nu Rukay-Kadrava
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
laculan
(kamu nu hulam：收成)
petun ngangan nu Rukay-Kadrava
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
ninzin
ninzin(紅蘿蔔、胡蘿蔔) thumb|yadah ku kulit nu hicahicaay a ninzin
sipacakay
(kamu nu hulam：販售)
mabi
(kamu nu hulam：睡覺)
mabi' tu kita. 我們睡覺了.
satengil
縮圖|satengil satengil
(Hulam:耳機)
petun ngangan nu Rukay-Kadrava
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Ibrahima Kassory Fofana
Ibrahima Kassory Fofana
u cunli (總理 Prime Minister) nu Guinea(幾內亞) ayza sa ci Ibrahima Kassory Fofana, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 5 bulad 24 demiad.
nipaluma-tatimtim
tatimtim
紫花藿香薊
(俗名：紫花毛麝香、墨西哥藍薊、牛屎草)
喜歡生長在潮濕而肥沃的土壤中，是一種常見的雜草.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p275
nipaluma-kalemet
kalemet
thumb|Viburnum odoratissimum var awabuki2 珊瑚樹
kagak kakuniza(科學分類)
subal(域)：真核域 Eukaryota
salaedan(界)：植物界 Plantae
panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta
upiz(綱)：雙子葉植物綱 Magnoliopsida
mata(目)：川續斷目 Dipsacales
sapamat(科)：五福花科 Adoxaceae
mikitinay(屬)：莢蒾屬 Viburnum
hicahicaay(種)：珊瑚樹 V. odoratissimum
u siwkay nu nipaluma
thumb|Viburnum odoratissimum var awabuki1
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
常綠灌木或小喬木，高達3米以上；橢圓形革質而厚的葉子對生，表面深綠色有光澤；傘房花序頂生成尖塔形，夏季開白色芳香的花；核果紅色橢圓形，美觀. 分布在印度、越南、緬甸、泰國以及中國大陸的福建、湖南、廣西、海南、廣東等地，生長於海拔200米至1,300米的地區，一般生長在疏林中、山谷密林中、向陽地、溪澗蔽蔭處以及平地灌叢中，目前尚未由人工引種栽培.
Viburnum odoratissimum, commonly known as sweet viburnum, is a shrub or small tree in the family Adoxaceae. It is native to Asia, and commonly cultivated as a garden ornamental elsewhere.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p158
http://plant.tesri.gov.tw/plant100/WebPlantDetail.aspx?tno=534004060 珊瑚樹
邱年永等著 台灣原生藥用植物圖鑑(3) 198珊瑚樹 p216 台北南天書局
鄭武燦 台灣植物圖鑑 上冊 0990著生珊瑚樹 p495 國立編譯館主編(?)
http://subject.forest.gov.tw/species/twtrees/book2/200.htm 珊瑚樹
中國植物誌 第 72 卷 056 頁 PDF 珊瑚樹
臺灣藥用植物資源名錄行政院衛生署中醫藥委員會 編 著生珊瑚樹 92年10月433頁
kakuniza:nipaluma
Rodrigue Beaubois
siwkay niza
tatama, lumeniay ku banges niza, nalecuhan i 2 a bulad 24 a demiad, 1988 a mihcan, Rodrigue Beaubois, miunduay.
mimali ciniza i Amilika NBA, u kapahay a mimaliay ciniza. thumb|Rodrigue Beaubois 2|alt=Rodrigue Beaubois 2.jpg
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:miunduay
ngangan nu Pangcah-Kakitolo
ngangan
Kakitolo
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p53
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
nipaluma-atipelec
atipelec
thumb|Combretum indicum 01 使君子
u masay, yu adidi'ay henay u adidi'ay a kilang. mauzip i Taywan, China, India.
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【學名】 Quisqualis indica L.
【mitesekay a ngangan】Quisqualis indica L.
【科名】 使君子科(Combretaceae)
【sapamataan a ngangan】Combretaceae
【屬名】 使君子屬
【milecaday tu ngangan】atipelec a su
【俗名】 留求子、史君子、五稜子、冬均子、病柑子、杜蒺藜
子、水君木葉、山羊屎、色干子、色乾子、色干根
【tada ngangan】liw-ciu-ce, si-cun-se, u-lin-ce, tun-cun-ce, pin-kan-ce, du'-ci-li-ce, suy-cun-mu-ya, san-yang-se, se'-kan-ce, se'-kan-ce, se'-kan-ken
【英名】 Rangoon Creeper
【ingu a ngangan】Rangoon Creeper
【族語】 布農 Sidi Tu Isah、撒奇萊雅 Atipelec
【kamu nu binacadan】Bunun (布農) Sidi Tu Isah、Sakidaya (撒奇萊雅)
【mitaduay nu binacadan】Bunun, Sakidaya, Co Atipelec、鄒 Vungavung Mitatin
【kamunu binacadan】Bunun (布農) Sidi Tu Isah、Sakidaya (撒奇萊雅) Atipelec、Co (鄒) Vungavung Mitatin
kaliwasak nu langaw (分布環境)
manamuh mulangaw i dihekuay a kitidaan, misuayaw tu cilal misudikud tu bali a kakitidaan, sisa hina adih kita i buyubuyuan, kilangkilangan, nipalumaan nutaw a maadih, ayda hantu i Taywan yadahtu ku palumaay tina langawan aadihan nu katuuday, katuu'd ku palumaay i luma' mala langad atu kakila lidungan nu dadan.
(kamu nu Hulam:喜歡生長在溫暖、向陽背風的環境，因此常可在山野、林間、庭園間發現其蹤跡，而目前台灣各地皆有栽培供觀賞，廣泛種為庭園綠廊. ）
bangcal ku langaw nu balu, taneng mala ilumaay a aadihan, sangan tu kilalidungan nu dadan atu aadihan.
(kamu nu Hulam:植株開花甚美，可供庭園、綠廊觀賞用. ）
sasapaiyuan (藥效)
i sanek han, adidi' kuni ka sicedaman, adidi' ku duku, taneng mipatay tuibiliay a cilekay atu milawpes tu i udipay a nanum paka kapah tu buwa', saka pingaayan tu imelanghan unika adadaan nu bili', sicilekay ku bili' nu wawa, u'hu'h, basal, katela'apan, mahicaay kya ku sawada', kahun nu adadaan sa.
(kamu nu Hulam:在性味方面，帶點甘且性微溫，具有小毒，可以殺蟲消積及健脾去濕，主要用來治療回重腹痛、小兒疳積、咳嗽、蛔蟲病、呃逆、腸胃虛弱、風濕症...等等疾病. ）
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
atipelec u atipelec a langawan, atipelec a langawan han u hina hetikay ku papah apuyu ku langaw numi laladay a langawan, mah'ka mulutuc han patelak tapabawsa ku langaw, nikudan satu u akaway nu lali papahan, kala siceka' an ku langaw, adidi' henay kulangawsa kala tai'tai'an ku langaw nu kulit sibanuh.
(kamu nu Hulam:使君子為使君子科使君子屬的落葉性藤本攀緣性灌木，起初為直立莖向上生長，而後因為葉柄變成刺狀而能攀延，幼時全株整體佈滿銹色的柔毛. ）
nu cacayay a akawayan cacay ku papah nai'ku batac, wayway nu papah i lilis idaw ku apuyuay a masa ti'kukay atu satanayu' sananay  kuni kakimulmul, tanayuhan makaala tu walu-sabawcacay a kun-fun, ahebal han makaala tu lima a kun-fun.
(kamu nu Hulam:單葉對生，葉片形狀呈全緣有短柄的卵形或長橢圓形，長約8-11公分，寬約5公分. ）
i lima-pulu' a bulad kala bangasisan nu limaay a sa semaan a  babaluwan, bilbil nu balu han naw sanglacay henay hamawsa a mala sumanah ku kulit, yadah ku balu nai' ku akaway, nika silsilan nai' kuwatan tuni tu kakabitan tu akawayan, macebal satu ku balu sulecadsa ku silac, numasa sakakuay a kakicuhan lima' kunika papela, tama a baluhan makaala tu pulu' a babaluan.
(kamu nu Hulam:於5-10月開出帶有香氣的5瓣花，花瓣由白色漸漸轉為紅色，花多數且無柄，排列於一不分枝的主軸上，各花散開成平面狀，三角形的花萼具5裂，雄蕊具有10枚. ）
nika minan tu asibalu, malaheci tu mahida' u cukana' ku heci nida kala lumelumenian ku pa'nu', sadicem sa lima ku kuku', cacay kui labuay nu sanglacaya a sasapalan.
(kamu nu Hulam:開花後結出的果實為橄欖狀的黑褐色核果，具有5稜，內含1粒的白色種子. ）
picidekan a wayway (特性)
hina hetikay a papah nu milaladay a lalangawan,u langawhan nida kala tai'tai'an ku kulit apuyu ku banuh, mahka mulutucay a langawhan malecad tu kala tai'tai'an ku kulit sibanuh, langaw sahenay patelek ku akaway, nikudan a papah nu akaway masumad, kala sicekacekaan sa malingatu tu amilalad.
(kamu nu Hulam:短期落葉性藤本攀緣性灌木，植株各部有銹色短絨毛；幼時全株被銹色柔毛，初具直立莖，後葉柄變形，呈刺狀能攀延伸. ）
masasuayaw ku papah i akaway, idaw ku apuyuay a akawayan, satanayu sa kunika mulmul, inuayawan han kala dicendicenman, angangan han mahida u balucu' ku wayway, pulung nu lilisan, u tanayu makaala tu tu pitu–sabaw tusa a kun-fun, u ahebalhan han maka alatu sepat-enem a kun-fun, papah nu akaway han nu balakiay tu a lalangawan, hamaw satu a atekak kala sicekacekaan tu.
(kamu nu Hulam:葉對生，有短柄，長橢圓形，先端漸尖形，基部近心形，全緣，長 7~12 公分，寬 4~6 公分，葉柄基部宿存，並逐漸硬化為刺狀. ）
macebal ku balu nai' ku kakicuh aapuyu ku akaway maca celcelay kunika si baluan, sema nu baluhan naw sanglacay alaw mala sumanahay, idaw ku bangsis, lima ku asasemaan a baluwan, satanayu'sa ku kakicuh, lima kunika papelaan, nikapapela'an han masa sangkaku, tama han a baluwan pulu' ku sasemaan nu balu, adidi mahida u keliw aapuyu ku ngisngis, i sisasa' ku sasapalan, tanayu' ku kakabitan nu balu. u hecih mahida u cukana', maduhem satu kala lumelumenian, lima ku kuku'. kasi baluwan atu kaduheman nu heci sa i lima a bulad katukuh i pulu' a bulad.
(kamu nu Hulam:繖房狀穗狀花序頂生，花瓣由白變紅，有香氣，花瓣 5 片，萼筒細長，5 裂，裂片為三角形，雄蕊 10 枚，花絲細而短，子房下位，花柱極長. 果實橄欖狀，成熟時黑褐色，有五稜. 花果期為 5~10 月. ）
dumasatu (其它)
(kamu nu Hulam:此名來自人名，相傳古時的潘州有一醫者名曰「郭使君」，他善用此植物的果實來為小兒治病，後人為感念他，乃以其名做為此植物之名. ）
kakinkiwan tu sasapaiyuwan (藥材鑑定)
nina maduhemay a atipelec nu heci kanca a hudhuden ku maduhemay a heci, i kabanglangbangaan han u pudac nu heci kalakiyu lumenian sa taneng tu alaan, siluden alan ku damud sa pawalian tu cilal atu mihudhud.
(kamu nu Hulam:本品乾燥成熟果實，於秋季果皮變為紫黑色時採收，除去雜質後曬乾或烘乾. ）
(kamu nu Hulam:表面黑褐色至紫黑色，平滑具光澤，橢圓形或卵圓形，橫切面多為五角星形，稜角處果殼較厚，中間呈類圓形空腔，質地堅硬，種皮薄易脫落；子葉黃白色，2枚，斷面有裂紋，有油性；氣微香，味微甜. ）
nina atipelec a langawan itini i "iyuay a cudad nu Cun-kuo" tusa a malebut idawku lima a mihcaan anika tahekalan i cudad, sakay i nu cunyaw a Atipelec nu langawan a alangawan, mangalay maydih pakayda i wayway nu langaw, mikuwan tu saka kapah nu sasapayuwan. mitaneng tu kakawaw anu mahica ku tabaki, kala kiyukiyuwan lumelumenian ku kulit, masadid ku paduh, mabiteli, kala lawlawan sangsanglacan ku kulit u sakapahay a sasapayuwan sa.
thumb|台灣老松國小使君子DSC 6977
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
使君子（學名：Quisqualis indica，英文名稱：Rangoon Creeper），別稱留球子、留求子、史君子、史君根、吏君子、水君子、水君葉、四君子、四蜀使君子、病疳子、舀求子、君子仁、索子果、郭砸滿、杜蒺藜子、郎姆活、山羊屎、仰光藤等，為使君子科使君子屬植物. 本種為古今中外著名的驅蟲藥，於治療小兒病患上至少已有1600多年歷史. 分布於臺灣、中國、印度、緬甸至菲律賓等地，中國國內分布於重慶、四川、廣東、廣西及福建等省份. 重慶市銅梁區水口鎮是全國最大的使君子生產基地，早在清乾隆時期，該鎮居民就開始種植使君子，距今已有200多年歷史. 在2014年，獲得國家地理標識的稱號. 多生長於海拔1000－2500米的山坡、路旁、平地等向陽的灌木叢中.
Combretum indicum, also known as the Chinese honeysuckle or Rangoon creeper, is a vine with red flower clusters and is found in Asia. It is found in many other parts of the world either as a cultivated ornamental or run wild. Other names for the plant include Quiscual (in Spanish), Niyog-niyogan (in Filipino), Madhu Malti or Madhumalti (in Hindi), Modhumonjori (মধুমঞ্জরী in Bengali; named by Rabindranath Tagore), Malati ( মালতী in Assamese), Madhumaloti (মধুমালোতি in Meitei), Akar Dani (in Malay) and Radha Manoharam (in Telugu).
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p126
使君子 Shijuzi 藥用植物圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （中文）（英文）
使君子 Shijunzi 中藥材圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院)
使君子 Shi Jun Zi 中藥標本資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （繁體中文）（英文）
kakuniza:nipaluma kakuniza:Habayiing
Khalifa bin Zayed Al Nahyan
Satangahan
thumb|Sheikh Khalifa|alt=Sheikh Khalifa.jpg
Khalifa bin Zayed Al Nahyan
bulad demiad, Khalifa bin Zayed Al Nahyan, u misingkiway. 1948 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu United arab emirates ayza sa ci Khalifa bin Zayed Al Nahyan, micakat a demiad sa i 2004 a mihca 11 bulad 3 demiad.
u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu Arabic a kamu：خليفة بن زايد بن سلطان آل نهيان
‎ sulit tu ngangan nu Amilika a kamu：Khalifa bin Zayed Al Nahyan
u sulit tu ngangan nu Hulam a kamu：哈利法·本·扎耶德·阿勒納哈揚
u sulit tu ngangan nu Sakizaya a kamu：Haliba．Ben．Cayede．Alenahayang
paliyun
(kamu nu hulam：換)
ninel
ninel(地震) patungih kaku tu ninel u sakatalawan. 分享一下地震防災重點
namaka nu ayawan nu ninel, atu kaninelan, tu maminaninel tu sapitungih titaan.
從地震前、地震時、到地震後的所有重點要領
wiyni u ninel hananay hican amisananut.其實要談地震的防災
yadah ku sasakamun atu sakatineng atu sapisunanut.有很多細節和觀念要注意
ayda musakamu kaku tu tatengaay a silsil今天把正確的步驟及作法一次說完
nuayawan nu ninel ahican ku kawaw地震前要做的事情
pinpan
縮圖|pinpan pinpan
(Hulam:平板)
Huang Siaw Mi
縮圖|Huang Siaw MiHuang Siaw Mi
（粵語發音：Wong Hiu Mi)
u nani' misapud i Bata'an
(u kamu nu Hulam:馬太鞍撿來的貓)
kakaliman(摘要)
縮圖|Huang Siaw Mi salaedan(界)：動物界 Animalia (aadupen nu salaedan)
kuccaki
縮圖|kuccaki kuccaki
(Hulam:烘衣機)
Huang Siaw Mi
kakaliman(摘要)
udip(綱)：哺乳綱 Mammalia (micucuay a udip)
ninel
uninel cakaw masausiay, nika kapah palasul, nika nipalasil ninel ninel nayi ku dadihingan , nika kapa palasul mikelul tu talaw 地震沒法預防，但是可以做準備減少風險
Huang Siaw Mi
kakaliman(摘要)
mata(目)：食肉目 Carnivora
samataan(科)：貓科 Felidae (samataan nu nani’)
mikeliday(屬)：貓屬 Felis (pazazan muladay tu nani’)
malecaday(種)：貓 F. catus (malecaday tu nani’)
misitekeday a wayway (形態特徵)
白色的腳
喜歡假裝跌倒 縮圖|Huang Siaw Mi kakuniza:龍眼村長
Rinahem
u sulit nu niyazu'
光榮部落
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 126 ku tademaw, pakalatu 14%.
u asip nu cideaky a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 79%, Taluku(Truku) 1%, Tayan(Tayal) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 4%.
ninel
sanutek han, atu mikelul ku nika laecus tu canan.盡可能固定，或者降低造成傷害的機會
Rinahem
u Pangcah(Amis) a niyazu'
u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Taluku, u Tayan atu Yuwatan.
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini mueneng, caypasumad ku ngangan nu Sakizaya.
nabinabian
(kamu nu hulam：鍋碗瓢盆)
Rinahem
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
ninel nu 20180206
namanineltu i Kalingku i tusa a bulad enemay a demiad, micapitu i depan nu labii, kakabian nu tademaw, manineltu. u 芮氏規模6 kina ninel. izawtu ku sepatay madunduhay a luma a mapelaltu. izaw ku 統計 nu 花蓮災害應變中心, makatukuh tu sabawcacay a demiad, izawtu ku sabawpitu ku mapatayay atu tusa alasubu’ walu a bataan izaw ku tusa a madukaay.
nabinabian
nabi 湯鍋
Rinahem
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
misahemay
(kamu nu hulam：做飯)
miida
(kamu nu hulam：依賴)
miida ci Bunuk ici Imian tu kawaw.
Rinahem
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihca 12 a bulad
inayay ku cacudadan i Rinahem niyazu’.
inayay ku kyukay i Rinahem niyazu’.
1 ku pacudacudadan i Rinahem niyazu’.
misahemay
katukuhan ku kalahukan atu kalabian sa misahemay ku ina. 媽媽一到中餐或晚餐時間就做飯.
nenglamal
縮圖|nenglamal nenglamal
(Hulam:滅火器)
ninel nu 20180206
misatezep sa ci 傅崑萁 aca’ay tu pikilim tu lalabuay a tademaw, sisa izaw ku tabakiay a kikay atayza mikutkut.
ninel
anu maninel wica ku kawaw地震時要做的事情
Kukung
Kukung
u sulit nu Hulam: 出河部落
ninel nu 20180206
labu nu luma’ sakapahay a sakatineng.
anihica sa nikadukad atu nikalawpes nu datemaw, nikadepisan nu tu’ud, asa kapahen hicahica apadeng, hay caay kalawa’ ku caculilan.
ninel
nayay ku sasakamun, kasenu han mikilim tu dadihingan.沒甚麼好談的，就是立刻就地避難
tabakiay a huyahuy cay kakapah ku nitideng, tu hica a kapah ku muculil.
因為強烈的搖晃會讓人無法站立，更無法平安行走
sisa maduba mibuhat tu panan, mipaneng tu tinghuy , kasenun sa tahekal , umahiniay caay kaw kapahay.
所以跑去開門、關電、或是奪門而出都是不實際的
nikaudip idaw aca ku cacanan a lekakawaw malikelih tu ninel 生活中有可能在各種情景中遇到地震
nika malecad tu “ tidasamengmeng han, mana piisid , sikulen ku tangah atu liel”.
但是原則都同樣是「就地避難、避免移動、保護頭頸」
ninel nu 20180206
labu nu luma’ sakapahay a sakatineng.
i taneng papaya’en tu cudad.
ngangan nu Pangcah-Kakopa
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
ninel nu 20180206
labu nu luma’ sakapahay a sakatineng.
i. u tilibi atu sipyat a tu’ud, pasaksak ki.
ngangan nu Pangcah-Kakopa
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
ninel
sisa nuayawan a sapatanektek tu cacanan nisayadah kapah tu, imahini u kabiyalawan sa inayay tu.
當然，前面的家具固定做得越多，這個階段要擔心的事情就越少
ninel nu 20180206
labu nu luma’ sakapahay a sakatineng.
ii. u tantansu u takal atu tu’ud, sakapahen tu.
ngangan nu Pangcah-Kakopa
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
ninel
mamin namaninel awica ku kawaw地震後要做的事情
Nuno Gomes Nabiam
Nuno Gomes Nabiam
nalecuhan ciniza i 11 a bulad 17 a demiad 1966 a mihcaan.
ngangan nu Pangcah-Kakopa
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
ninel
sakabilil han miadih anu mahica.趕快確認現場安全
sisa miadih tu tademaw anu mahica, miadih aca tu hekal.所以先確認人員的狀況，再確認環境的狀況
u ayaw sikulen henay ku udip kiya masikul ku taw 要先保護自己才有可能協助他人
sametekken henay ku udip, kiya misamwtek tu taw.所以先確認自身的狀況，再確認他人的狀況
usilsilsa “ nuteken hanay ku udup, miadih tu taw a panetek, uhekal panutek”
順序是「確認自身安全、確認他人安全、確認環境安全」
midiputay a kawaw
kamu nu hulam：服務業
ninel nu 20180206
labu nu luma’ sakapahay a sakatineng.
iii. patepiti ku satepi i sasinngalan.
ba'ketay
(kamu nu hulam：重)
ninel
mikisa tu hekal sa, sinanuti mahetika ku palacal tu pabaw , ucuked , tu cacan , miadih idaw ku pahacengay a luyuh haw 檢查環境安全時，留意一下天花板、橫樑、柱子看看是否有嚴重的損傷
ba'ketay
lilid tu ba'ketay.
ninel nu 20180206
labu nu luma’ sakapahay a sakatineng.
iv. u tabakiay a tu’ut, amana pilawa’ tu caculilan.
ninel
anu pahaceng ku kaliyuh mapela ku luma’ cay kakapah 如果損傷嚴重到影響建築安全
Kukung
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan ku niyazu’ nu Kukung. u kasalumaluma’ nu Kukung sa, 25 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 67 ku tademawan. kasabinawlan nu yingcumin sa, 63 ku tademaw, pakalatu 94%. u zuma sa, cay ku yingcumin, 4 ku tademaw, pakalatu 6%.