cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
nipaluma-cinpuhwan, cinpohwan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p139
micunusay
(u kamu nu hulan sa:增加)
matiyung
(u kamu Hulam:觸碰)
Hilton Armstrong
Hilton Armstrong nalecuhan i Peekskill, New York, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Hilton Armstrong i 2006 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 12, namapili’ tu nu New Orleans / Oklahoma City Hornets putiput.
11 bulad 23 demiad, 1984 a mihca, Hilton Armstrong, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Pacuya
thumb|Fuli (Zosi go)
Pacuya
u sulit nu Hulam: 巴族耶部落
巴族耶部落是富里鄉最晚成立之部落. 花蓮縣富里鄉吳江村. 吳江村是由「吳江」和「安通」兩個部落所組織而成，但因為部落人口不穩定，所以被劃分為同一個部落，通稱為「吳江安通部落」，其中大多來自於玉里長良及池上的阿美族人.
u siwkay nu niyzau'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Pacuya. u kasalumaluma’ nu Pacuya sa, 33 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 101 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 57 ku tademaw, pakalatu 56%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 44 ku tademaw, pakalatu 44%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 36%, Yuwatan(Bunun) 19%, zumazuma 2%.
u niyazu' nu Pangcah
katuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu', izawtu ku Sakizaya itini, namakay i Sakul a niyazu'. paacawa ku taytayna tu Cilamitay.
u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah(Amis) itini. u zuma a tademaw sa atu Yuwatan(Bunun).
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini. namabulaw i Kalinku tayni. namiacawa sa tayni muenengtu itini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung han sa misausi mahamin katukuh 2018 a mihcan 12 a bulad
pulung sausi (565,561), Pangcah (211,031), Tayan (90,884), Paywan (101,472), Yuwatan (58,894), Rukay (13,392), Puyuma (14,340), Cou (6,667), Saysiat (6,662), Yami (4,629), Saw (799), Kabalan (1,482), Taluku (31,826), Sakizaya (958), Sejek (10,193), Laaluwa (404), Kanakanabu (343), zuma (11,585)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Kalingku kakuniza:Pangcah kakuniza:Yincumin
nikabangbangan
(u kamu nu Hulam:在鼓勵當中)
Padakaw Lami’
u kungku ni Padakaw.
ci Padakaw ku ngangan nu maku.
ci Lami’ ku ina nu maku.
sisa ci Padakaw Lami’ ku ngangan nu maku.
padakaw Lami’ (1990-), ci kaw, u wawa ni Lami’ Kulang (1954-), u micudaday ni Nuwa saydang kaku, atu micudaday i 2018 a mihecan i picudadan nu Sakidaya tu kalihanawan a malawlawpes akamua.
kaydihan
salungan ku udip numaku salungan adihan ku pising nu maku. u kumcetay adihan a kaying kaku yadah ku maydihan i takuwanan.
inay’ hanay ku acawa ayza.
pacilu’en aku mu kilam ku kanamuhan aku a tatama. u sitangahay/sipunuhay ku kanamuhan numfaku.
maydihay i takuwan a tatamasa a mukunuy mudimata, tu ’kim tayni inu ayawan akukya akapah, amana kaw ebah kuni pimukutayni, ca’ay kaw maapaay ku balucu’ numaku!
kumceday kunikauzip ninatileng. siwacah ku nadikudan nu mulalabaay i takuwan.
i Hupu ku niyazu’ nu maku, nanuadidi’ kaku itini a niyazu’ mauzip.
izaw ku bayu, izaw ku buyu’. kapah ku nyadu’ numaku sikawaw amin ku biyabiyawwan numaku.
yadah ku lami’ iumaumahan atu kakanen. yadah ku buting atu kalang i sa’uwac.
tabayu, yadah ku lalacan, u uzang, u kanasaw, u muli; manamuh kaku mukan.
tabuyu’, izaw ku dungec, izaw ku puwakih, izaw ku tana’; palamel hang tu buting atu kalang, ama zengang nima ku asu’.
manamuh kaku tu niyazu’ nu maku.
minanaman
2003 a mihcaan ma pahedek i Min-Li adidiay a cacudadan. u mimaliay nu cacudadan kaku mikaput kaku, misetset mimali sa, u sakacacay tu kami nu mimaliyay i Kalingku kami.
2009 a mihcaan ma pahedek tu i Hualien u talakaway nu tatayna a cacudadan, u mimaliay tu nu cacudadan mi kaput kaku; sakapahay a misulitay nu kaput kaku.
2012 a mihcaan ma pahetak micudad, inu talakaway a Tung-Hua a cacudadan, tayda aca i nukamuwan a kaput, mi binkiw tunu talakaway a Cing-Hua talakaway a cacudadan,mi binkiw tunu saydanka, malalid kaku makaala tu ciang-sye-cin tu mihmihcaan.
kanamuhan a kawaw
sakanamuhan ni padakaw sa, miazih tu cudad, izaw ku nalipaan a cudad, izaw ku masasunidanay a cudad, izaw ku Harry Potter, izaw ku Game of thrones, atu hicahi:ca a kalawcudad
manamuh mitengil tu datukan, mitengil tu kulasik a datukan atu hicahica:nan kya nidatukan.
sakanamuhan aku tayza izuma a niyazu’ midang. natayza kaku i Macau(澳門), HongKong（香港）, Philippines（菲律賓）atu Vitenam（越南）, namakadih kaku tu tabakiay a buting(豆腐鯊) i Bohol(薄荷島) subal, kapah kay miazihan.
maydih kaku tu tayza kitakit midang.
manamuh mukan tu canaca:nan a kawawan a kaka’nan, izaw ku kanasaw, izaw ku salipit, izaw ku damay, izaw ku muli.
manamuh kaku minanam tu canaca:nan a kawawan nu Sakizaya, izaw ku yadahay a nananaman nu laylay nu Sakizaya. kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:saydan atu micudaday 2018
naayaway
(u kamu nu hulan sa:以前)
micukaymasay
(u kamu nu Hulam:花費)
Cilalongay
縮圖|Cilalongay (台東縣太麻里鄉金崙村吉拉龍噯部落)Cilalongay (台東縣太麻里鄉金崙村吉拉龍噯部落)
Cilalongay
u sulit nu Hulam: 吉拉龍噯部落
台東縣太麻里鄉金崙村. 金崙村中唯一的阿美族部落. 金崙村內第14鄰居住著一群阿美族人，他們大部分從台東市遷來，也有部分從花蓮玉里遷來居住.
Taitung sian Taimali siang Cinlun chun, u cacay dada' u Pangcah a niyazu' i Cinlun chun. izaw ku Pangcah mueneng i Cinlun chun 14 lin. namakay Taitung se atu Kalingku Puseku. 縮圖
u siwkay nu niyzau'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Cilalongay. u kasalumaluma’ nu Cilalongay sa, 100 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 218 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 194 ku tademaw, pakalatu 89%.
u zuma sa, cay ku yingcumin, 24 ku tademaw, pakalatu 11%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 48%, Pangcah(Amis) 36%, Puyuma 4%.
katuud ku Paywan a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini.
u Paywan a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah atu Piyuma. yadah ku cidekay a tademaw itini.
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975), Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Taitung kakuniza:Paywan
Katatipul
Katatipul
縮圖 u sulit nu Hulam: 卡地布部落
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Katatipul. u kasalumaluma’ nu Katatipul sa, 542 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,521 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 510 ku tademaw, pakalatu 34%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 1,011 ku tademaw, pakalatu 66%.
u Puyuma a kamu sa, "Katatipul" sananay u baluden ku balucu' asaca papulung amin saan. natayni ku Minkoku sa, pabelihen u "Zhipen", kya kuizaway sa u "mateneng tu saayaway" sananay.
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Puyuma 25%, Pangcah(Amis) 4%, Tayan(Tayal) 1%, Paywan(Paiwan) 2%, zumazuma 2%.
u niyzau' nu Puyuma
u Puyuma a niyazu' kyuni, katuud ku Puyuma itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis) u Tayan(Tayal) atu Paywan(Paiwan).
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. caay kaw nu Sakizaya a niyazu' kuyni. haykay izawtu ku Sakizaya a tademaw, caay henay misumad ku ngangan nu cikdekay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihca 01 a bulad
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民". u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi (560,820), Pangcah (209,203), Tayan (89,958), Paywan (100,591), Yuwatan (58,336), Rukay (13,303), Puyuma (14,118), Cou (6,635), Saysiat (6,601), Yami (4,599), Saw (780), Kabalan (1,466), Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975), Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668), Tayan (90,185), Paywan (100,775), Yuwatan (58,465), Rukay (13,319), Puyuma (14,170), Cou (6,635), Saysiat (6,630),  Yami (4,612),  Saw (790),  Kabalan (1,470), Taluku (31,530), Sakizaya (940), Sejek (10,023), Laaluwa (401), Kanakanabu (335), zuma (11,985)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Puyuma kakuniza:Taitung
macibul
(u kamu nu hulan sa:被外介入)
Nalalacanan
Nalalacanan
thumb|Nalalacanan u sulit nu Hulam：貝塚丘 thumb|Taiwan location map u kakitizaan：花蓮縣新城鄉七星潭四八高地
ngatu cacay
thumb|Cilaibilighthouse Nalalacan han nanay a niyadu’,
Filip Vujanović
thumb|Filip Vujanović|alt=F Vujanovic (crop).jpg thumb|u hata nu Montenegro|alt=Flag of Montenegro.svg
Nalalacanan
ngatu cacay
有關 Nalalacanan 的部落之說
Filip Vujanović
Filip Vujanović
Nalalacanan
ngatu cacay
nay tawya tu i Tumay yay henay mueneng kitasa idaw tuwaytu ku niyadu’,
Filip Vujanović
9 bulad 1 demiad, Filip Vujanović, u misingkiway. 1954 a mihca nalecuhan)
Nalalacanan
ngatu cacay
來自當時還沒有離開Tumay之前就已經存在
Filip Vujanović
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Montenegro ayza sa ci Filip Vujanović, micakat a demiad sa i 2003 a mihca 5 bulad 22 demiad.
Laurentino Cortizo
Laurentino Cortizo
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Laurentino Cortizo, 1953 a mihca 1 a bulad 30 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Panama (巴拿馬) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 7 bulad 1 demiad.
Nalalacanan
ngatu cacay
pakakilic ku pinacadan a tayda i Nalalacanan,
族人都乘坐竹筏來到 Nalalacanan
tayni i bayubayuan mikilim tu kakanen.
到這裡撿拾海產類食物
buting atu i bayubayu'ay a lami'.
魚類及海生植物
yadah ku aalan tu langaw nu sasalami’en,
這裡的海生物種很多也非常的豐富
sawsawni sa maladay tu cabay u biyaw tayni talabayu' miala misaput mikilim,
nikalawilawan
(u kamu nu Hulam:在混亂中)
Nalalacanan
ngatu cacay
族人常常與朋友或鄰居作結伴來這裡撿拾
anu mautang tu atu laetus tu ku demiad sa alahican kyahaw pakabalunga sa
有時太晚了或是變天了無法開船回鹽寮
labin satu i Nalalacanan mabi’,
只好在此過夜
u duma malibuten palalacal limad satu tayni mueneng,
漸漸就遷徙到這裡來居住
kyu pangangan nu binawlan kina niyadu’ tu Nalalacanan.
因此族人就稱這裡為 nalalacan 部落
ngatu tusa
yu malulaway ku niyadu’ namaka Tumay tayni i palidaw sa itinitu ku itiniyay,
caay pikil hida malimad,
namahida satu caay kaputun ku sakatayni nu niyadu’ay talabayu' misadipit,
nika caytu pakabalunga tayni culil satu i dasapan nu bayu a tayni,
lihalay tu caytu katalaw tu nika latus nu demiad amautel sa demidemiad satu a tayni,
a malpadang tu itiniyay a pinacadan malaluwaluwah.
itiniyay satu a pinacadan katuud katuud satu kasaniyadu' itini.
ngatu tulu
yu mabulaway ku palidaw a niyadu'an
(tala amis atudisa sumad hantu ku ngangan Lidaw,
itawya sitatimulay nu pinacadan malimad patideng tu niyadu' i Baliyalaw,
udumasa, tala nu amisan i Tamasaydan),
itiniyay a pinacadan caypikil hida malimad mangaleb twaca kunika katuud nu tademaw,
katukuh ini katayni nu Alikakay midebung i Pazik a buyu',
matalaw a tahini ku tademaw a malisapen nu Alikakay sananay kyusa,
limad satu tala tabakiyay a niyadu',
hatida kuni sa niyadu' uni Nalalacanan hananay a niyadu'.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
nasakamuwan atu nasulitan ni Nuwa Watan o Kumud 2018.01.28 kakuniza:niyazu'
haboeh
u sulit nu Hulam
大窩山部落
u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan a niyazu’, u haboeh a niyazu'. u kasalumaluma’ nu haboeh sa, 29 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 82 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa,  76 ku tademaw, pakalatu 93%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  6 ku tademaw, pakalatu 7%.
u kasabinacadan, Saysia(SaySiyat) 91%, Tayan(Tayal) 2%.
Kaidi
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kaidi. u kasalumaluma’ nu Kaidi sa, 174 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 530 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 492 ku tademaw, pakalatu 93%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 38 ku tademaw, pakalatu 7%.
haboeh
u Saysia (SaySiyat) a niyazu'
u Saysia (SaySiyat) a niyazu' kuyni, katuud ku Saysia(SaySiyat) itini mueneng. u zuma a cideaya a tademaw sa u Tayan. inayi' ku zuma a cidekay a tademaw itini mueneng.
Kaidi
u kasabinacadan, Paiwan 88%, Bunun 1%, Amis 2%, zumazuma 2%.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw, Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw, Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw, Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw, Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw, Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
haboeh
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan (Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Kaidi
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
haboeh
u cidekay nu Taywan Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah (Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah (Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
Paykanatalay a pu Lumaluma'an a se kitakit kalunasulitan atu palatuh wang-can (內政部戶政司全球資訊網)
pancahay (原住民族委員會) kitakit nalunasulitan atu palatuh wang-can pulung sausi nalunasulitan (原住民族委員會全球資訊網統計資料)
Taywan Yuan-cu-min-cu nalunasulitan atu palatuh calay zazan laculaculan wang-can (台灣原住民族資訊資源網)
kakuniza:niyazu'
Czechia
Czechia (捷克)
u Czechia (捷克) sa i labu nu Europe, itiza i 49 45 N, 15 30 E.
u ahebal nu lala’ mapulung sa 78,867 km2.
u ahebal nu lala'ay sa 77,247 km2, u ahebal nu nanumay sa 1,620 km2.
hamin nu tademaw sa 10,644,842.
kakalukan umah sa 54.80%, kilakilangan umah sa 34.40%, zumaay henay umah sa 10.80%.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Prague.
sapadateng kininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
sapadateng nu kanatal demiad sa 28 bulad 10 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Miloš Zeman, micakat a demiad sa i 2013 a mihca 3 bulad 8 demiad.
u cunli nu Czechia (捷克) ayza sa ci Andrej Babiš, micakat a demiad sa i 2017 a mihcaan 12 bulad 13 demiad.
u hata nu Czechia(國旗)
u kulit nu hata nu Czechia sa, situlu ku kulit, u salengacay u sumilaway atu sumanahay.
Czechia masakaputay a kanatal(捷克共和國) (u kamu nu Czechia, Česká republika), u ngangan sa u Czechia(捷克) (Česko), tizaay i lalabuay a kanatal i nuteban a Europe, nika i tini i laylayay (歷史上) palasic(分類) mala u kanatal i nuwalian a Europe, Czechia(捷克) i kasumamadan a ziday pangangan han Puo-si-mi-ya knatal, u kasenengan a Sen-shen-lu-ma kanatal kahenulan a tuse atu tuluay a bataan a mihcaan mangangayaw sinku(宗教) a kiukay u nganganyawan a lalekalan(發源地), ayzaay a mihcaan Aow-ti-li a kanatal atu Ao-sung a kanatal nu kikayay a nikasaupuan a kusi(工業中心).
i kasuayawan nu ngangayaw a ziday pangangan han  Czechia-se-lu-ba-ce(捷克斯洛伐克), i kitakit sakasepat tabakiay a kusi nu kanatal, nika i 1993 a mihcaan Tan-e-zung-li-hun namalaliyas palalecad a mangangelih malatusaay a kanatal tu Czechia(捷克) atu se-lu-ba-ce zayhan nauynuanay a laylay a satu, Czechia(捷克) misangaay a kikay a kusi, bulu a kusi, papiidangay a kusi, macakat tu amin uyza aca Se-la-bu a kanatalay a tademawan(國家中) palalecad u satalakaway u sakapahay sapasubana u masabinawlay a kanatal. tademaw nu GDP u talakaway, minanam tu cudad u sakapahay, u min-cu-hua a kanatal.
laylay(歷史)
Czechia (捷克) a lala’an, naizaway tu kuniu malumalay a batu’ay aziday alala’ngawaan atu baluhay a batu’ a zitay a lalangawan, uynian kasumamadan a tademaw atu ayzaay a Czechia (捷克) a binacadan, caay ka kapah ku masasicabay (關係) nu binacadan, i lalayan caay kayadah u midesekay micekiway a tademaw hiza a saan tuni u, katuuday a tademaw pa ngangan sa Czechia Czechia (捷克) a tademaw angangsawan a tuas (直系祖先) u Se-la-bu-zen a datemawan, i celah enen nu kasumamadan a mihcaan, i kawanan kawali u kananelan a kakitizaan(定居) ,siwa a mihcaan a malacacay mapulung tu Po-si-mi-ya a kanatal uyzaan amin nu ayzaay a Czechia (捷克).
Czechia-se-lu-ba-ce (捷克斯洛伐克)
1918a mihcaan pahezek tu saayaway ngangayaw nu kitakit,，Ao-suong-di-kuo mawatwat(瓦解), nauyaan u Ao-sung a sakaput(一部份) tu Czechia捷克 mala u misatekeday tu a kanatal, u namasungaayay ku kacacayad tu atu Se-lu-ba-ke i 1918 a mihcaan cacay bataan a bulad tusa bataan izaw ku pitu a demiad papulung(合併) han Czechia mala u Czechia-se-lu-ba-ce(捷克斯洛伐克). masakaputay kapulungan a kanatal(共和國).
(u kamu nu Hulam sa: 1918年第一次世界大戰結束，奧匈帝國瓦解，原為奧匈一部份的Czechia捷克成為獨立國家. 素來關係較為密切的捷克與斯洛伐克於1918年10月28日合併為 Czechia捷克斯洛伐克共和國. )
cence (政治)
Czechia捷克採多黨議會民主制，政府首腦為總理. 捷克議會實行兩院制，由眾議院（200人）和參議院（81人）組成. 原先國會聯合推選的總統5年一任，可連任一次. 總統為虛位元首只具有限權力，多數決策由國會認可，但是極特殊狀態下可以解散國會，他也負責提名總理和內閣成員.
Czechia(捷克) u yadahay a sakaput u Yi-huay-min-cu-ze, cenbu u sakakaay matinengay tu mukeliday. Czechia(捷克) yi-huay pahiza tu tusaay a kawaw, Cung-i-yuan izaw ku 200 a tademaw atu Can-yi-yuan a tademaw izaw tu 81 a tademaw a nikapulung(組成), nasaayaway Cou-huay-lian-he mizuzuh tu pisingkiw cinacacay a mala Cung-tung lima a mihcaan, kapah lalid asaan tu kinacacay, Cung0tung caay ku tatengaay a enengan nika u sakakaay izaw ku tungus a mikuwan, u mahiniay a lalekuan(決策) palatatenga ku tatengilan nu kanatal, nika mahiniay u micidekay (特殊) a kawaw taneng a paliwasak tu tadengilan a kanatal, a situngus ciniza pangangan tu cung-li atu mikawaway tu kanatal a kawaw a tademaw.
hekal a lala’(地理)
i labu nu Ow-cow u Czechia(捷克) u i tepan nu Ou ulabuay a kanatal, capi izaw ku aepatay a kanatal nuamisan u Poland (波蘭), tepan nuwalian u Germany (德國), nutimulan u Austria (奧地利) atu wamisan nutimulan u Slovakia (斯洛伐克). ayzaay u Czechia(捷克) kahenulan izaw tu ayawanay a Au-sun-ti-kou (奧匈帝國) a ziday Po-si-mi-ya (波希米亞) atu  Mu-la-uay-ya (摩拉維亞) unian tusaay kasumamadan a kakutizaan, adidi’ay a Si-li-si-ya (西里西亞) a lala’ a u liwliw niza.
(u kamu nu Hulam sa:位於歐洲核心地帶的捷克為一中歐內陸國，其四個鄰國分別為北方的波蘭，西北方的德國，南方的奧地利，與東南方的斯洛伐克. 今日的Czechia捷克主要包含了過去奧匈帝國時代波希米亞與摩拉維亞這兩個傳統省份，與一小部分的西里西亞之土地範圍. )
kahenulanay u tabakiay a tuse u Prague (Pu-la-ke 布拉格), maawas ku Fu-eta-wa a sauwac (伏爾塔瓦河) tusa a tukus, salungan ku hekal nu aazihan.
(u kamu nu Hulam sa: 首都與最大城市為布拉格，跨伏爾塔瓦河兩岸，風景秀麗. )
Czechia(捷克) cacayay ku tulu makunul ku sepatay a masahelungay(盆地), nutipan u Po-si-mi-ya (波希米亞) talakaway a buyu’, nutimulan u Ka-el-pa-can a buyu’, tunusauwac(河網稠密), ukahenulanay a sauwac u Fu-el-ta-wa sauwac atu atu Mu-la-wa sauwac.
(u kamu nu Hulam sa: Czechia捷克為一個三面隆起的四邊形盆地，西部是波希米亞高地，東部是喀爾巴阡山地. 河網稠密，主要河流是伏爾塔瓦河和摩拉瓦河. )
demiad(氣候)
tungusay u bayuay pasayza i Ta-lu a demiad tabesiw tu ku akuti’ay a demiad, apalaludan caledes, kasienawan cu’det yadah ku suleda. uyzaan kacalesan tu pituay a demiad, cacay a bulad u cu’detay a demiad.
(u kamu nu Hulam sa: 屬海洋性向大陸性氣候過渡的溫帶氣候. 夏季炎熱，冬季寒冷多雪. 其中7月最熱，1月最冷. )
sakikalisiw(經濟)
Czechia捷克列車系統全由Škoda自力生產,Czechia捷克主要有機械製造，化工，冶金，紡織，製鞋，木材加工，玻璃製造和啤酒釀造等工業部門.
Czechia(捷克) a u sakasilac nu kazizen uyza amin nuŠkoda ni sangaan, Czechia(捷克) kahenulan nu misangaay tu kikay, nu hua-siy a kusi, misangaay a ‘kim, mitenunay a kusi, misangaay tu kucu, misangaay a kilang, misangaay a dadungu atu misangaay tu bilu mahiniay a kusi.
Czechia (捷克) a u sakasilac nu kazizen uyza amin nuŠkoda ni sangaan, Czechia (捷克) kahenulan nu misangaay tu kikay, nu hua-siy a kusi, misangaay a ‘kim, mitenunay a kusi, misangaay tu kucu, misangaay a kilang, misangaay a dadungu atu misangaay tu bilu mahiniay a kusi.
Czechia (捷克) i 2006 a mihcaan mala u kitakitay  a gingku pacumut tu a kanatal a silsil. inutimulan i Ou-cou akanatal izaw ku Czechia (捷克) saizawam min ku talakaway katinengay a tademaw (發展指數).
(u kamu nu Hulam sa: Czechia捷克於2006年被世界銀行列入已開發國家行列. 在東部歐洲國家中捷克擁有高水準的人類發展指數. )
u kikay a kusi(工業)
Pu-la-ke u kahenulanay a u kikay a kusi (工業) i tepanay, Pu-rl-no, Au-se-te-la-wa, Pi-el-san atu Mu-la-ta-po-ley-se-la-hu. Czechiau kikay a kusi (捷克工業) u kahenulan u  nu hua-siy a kusi, kikay, misa’kim atu misanga tu mukanay a u kikay a kusi. uzumaay a kahenulan izaw ku patelay u kikay a kusi, misanga tu luma’ atu u u sapalawpes tu tuud(消耗品) sanga’ izaw ku zikuz, keliw, kucu, Yin-sua-ye, kilang pasanga’ tu uaenengaan nu luma’, sasulitan, satekin(火柴） atu u hitay atu adingu nisanga’ay, i Czechia(捷克) katenes tu kasumamadan. u kazizeng patahekal u kanatal a u kikay a kusi u kahenulan a kawaw.
(u kamu nu Hulam sa: 最主要的工業中心有布拉格，布爾諾，奧斯特拉瓦，皮爾森和姆拉達博雷斯拉夫. Czechia捷克工業主要是化工，機械，冶金和食品工業. 其他重要的門類還有電力工業，建材和消耗品製造（消耗品包含服裝，紡織品，鞋類，印刷業，木材加工比如家具，鉛筆，火柴）以及軍工和玻璃製造業，在捷克都有悠久傳統. 汽車出口工業也是非常重要的. )
tademaw (人口)
Czechia(捷克) a tademaw izaw tu 1,054 mang, duduc tu 2011 a mihcaan tusaay saayaway pahezek tu nikisaan a tzdemaw, tademaw nu Czechia(捷克) u nu Czechiaay amin a tademaw  izaw ku (63.7％), kinapina u Mu-la-wiy-ya a tademaw  izaw ku (4.9％), Se-lu-ba-ke  a tademaw izaw ku (1.4％), Poland (波蘭) a tdemaw izaw ku (0.4％), Germany (德國) a tademaw  izaw ku (0.2％) atu Si-li-si-ya a tademaw (0.1％). uyza u kika’ nu kanatal「國籍」 taneng mipili tu katuudy a tademaw, kakatuuay ku tademaw nayay ku aenengan (26.0％). duduc tuni sulitan, Czechia(捷克) pakala tu 25 a mang u Lu-mu a tademaw.
(u akamu nu Hulam sa: Czechia捷克人口為1,054萬. 根據2011年人口普查的初步結果，Czechia捷克的大多數居民是 Czechia捷克人（63.7％），其次是摩拉維亞人（4.9％）、斯洛伐克人（1.4％）、波蘭人（0.4％）、德國人（0.2％）和西里西亞人（0.1％）. 由於「國籍」是一個可選項目，相當多的人將此欄位留空（26.0％）. 據一些估計，捷克約有25萬羅姆人. )
mikawaway tu aidangan(旅遊業)
namakay i 1989 a mihcaan kunikapingku nu kanatal, Pu-la-ke a tuse ukatuud ku miidangay a tademaw i Europe i mikawaway tu aidangan (旅遊業) aca u kalisiway u kahenulanay a kakataynian, 2001 a mihcaan, mikawaway tu aidangan(旅遊業) pulung nu micumuday a kalisiw makala tu 1181.3 i’ Czechia-ke-lang, calapen ku ko-min-sen-san-maw-e pakala tu 5.5%.
(u kamu nu Hulam sa: 自從1989年鐵幕倒下後，布拉格就成為歐洲遊客最多的城市之一旅遊也是捷克經濟收入的重要來源. 2001年，旅遊業的總收入達到1181.3億捷克克朗，占國民生產毛額的5.5%. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)
kakuniza:Sabak Nubu
musakamuay
(u kamu nu hulan sa:在講的話)
sidatengay
(sidatengay=sizatengay, u kamu nu Hulam:有想法的)
tawya
(u kamu nu hulan sa:那時,當時)
niki
縮圖
kakilima
niki "ngangan：Cinnamomum cassia, Yingkelisu a kamu: Chinese Cinnamon", idaw aca ku dumaan a ngangan tu nu 官桂, 桂山, 簡桂, 牧桂, nu dakesan a nakilangan tu langdaw, i Taywan ku sakalaliwasak u nika talakaw i 0 katukuh 1800 公尺, i nu 500 katukuh 1000 公尺 tu sakapahay a kaydihan, idaw hen ku nu dumaan a langaw tu Silan a niki. kina tusaay idaw ku 香豆素, anu yadah ku nikan sa, hakya caay kakapah matimel.
masahidaay
u nikatalakaw makaala tu cacay a bataan mi(米) ku talakaw, ya paduh sa kaabuabuwan ku kalit, kibetul kya paduh makaala tu sabaw tuluay hawmi(毫米), a cedah ku nika bangsis. u papah ku sasulamit kuni langaw; samulu sa ku nikatanayu, a cayay sa masadicem ku nikasamulmul, ya tanayu walu atu tusa a bataan limi(厘米), u ahebal tulu tu lima, lima limi(厘米); iluc masadicem, saahebal sa ku papah; langdaw mamin, 貝離基三出脈. sacaangcaang sa ku nika sibalu atu nilangaw i adiadi ku balu, hay lima hawmi(豪米), sapicihpicih sa ku balu nika samulmul, ya tanaya sa tulu hawmi(豪米). samulmul sa ku heci, u tanaya cacay a bataan hawmi(毫米), angangan, pituwan atu waluway hawmi(毫米), kalutinman ku nikaduhem.
bacu
mulangaway a kilang, u kilang nu patuh ciid,papah, heci, balu,akaway taneng amin sa bisanga tu bangsisay atu simal nu niki, anu i kakaneng kalananuman, u tabaku atu sapaiyuen nika hina salamansisay nu zayliw, malasabihunan.tu sapisanga tu sapabangsi tu sasangaan tu cancanan a tuud'.u balu nu niki u sakatakal nu simal 2.15%, u simal nu ciid' 0.35%,nu pahpah a simal sa 0.39%,u heci (nu mangaduway hen a heci) a simal2.04%.
nu idaay a niki nipaluman tu mamin, u nu heci anin ku nisapalan a sapaluma', kya idaw ku nadikudan a sapaluma', nu lalangawan nu niki kiyu watabaki tatalakaw pasu cidcid, kya idaw ku aalaan tu paduh nu niki,sisa madih pakayadah tu sapalangaw awnu heciay ku nipasapal tu salangawan nu langaw. i balangbangan mipudac tu paduh a muwala', mikiskis tu paduh, hilhilen miacak. mipudac a mipili' tu kapahay a misanga tu nu masadumay a salalangawan nu kilang i kalawlawan saan mipeluh lipadu han a mihilhil miacak. ya nibudacanay sa caay amin kalecat ku sasangaan tu yadahay atu masadumaay tu masahicah icaay a sasangaan. yida u maadihay tu idaw ku 氣邊桂、板桂、油板桂、桂通等. tu salangaw. alamanan sapabangsi tu luma atu kakuliyanm u sakapahay mibakah tulacusay paliyun tu baluhay a sapihanhan, mipulu tu cilekay ku wini. kapah sakay bili nu a didiay nu piyas atu bituka,mihaymaw tu cungduh nu idang,mipadang aca tu bulseng nu 末梢循環. kya akutih ku udip atu pakaicilang tu nikanan. u sakakapah tu nu sakalaliyun tu simal a idang u kapah mipuud tu 黴菌感染atu pawawaan maidang u sakapahay.
kangpuyaku
kina niki namakalamit, angangan mamin kapah amin kalasapaiyuen, ya paduh han tu sa u sasasamuwan nu tademaw, kina niki han, u satikan nu kangpuya ku kapah sa zitangan, mibahbah tu bali' mikapah tu bituka,paudi tu masaadilatay nu idang, mibulesak tu cedet nu sienaw; mipadan a micunus tu limaay a 臟 tu sepatayay a ：balucu、atay、buwa、脾臟、ciid nu kilang taneng pakasita nang mibahbah tu bali nu udip kya kapah ku culil nu edang, idaw kya aadihan tu iit nu niki a kakilinman.
kakitidaan nu niki
namakay cun-ku ay kina niki, nikaliwasak i Kuang-Si (廣西)、Kuang-Tung (廣東)、Fu-Cian (福建)、Yun-Nan (雲南)等tu nu makateban nu bayu katukuh i buyu', i 廣西 ku sayadaay, kina niki i 廣西sa u sakala 標誌 nu 中國產品. i Taywan、Ye-Nan (越南)、Liao-Guo (寮國)、(印度尼西亞)、(斯里蘭)等，akakitidaan, idaw hen ku makiwakiwasakay.
belih tu nasulitan
1.1.0 1.1 oliver sun, u niki idaw ku limaay a sakapah atu milacusay, patineng tu baluhay a kakanan.
2.u niki, mala nu isinislangan tu a nikalinga tu.
3.anu a yaw mihicahica sa, ya nisasimalan micukaymas idaw ku kakalihanawan. 痞客幫 nu idaw tu a nilacu, i hakuen tu i 2018 mihcaan 8 bulad 10 demiad malalitin tu hekal ●niki Rougui u sapaiuyu' nu langaw a kulit nu sasin i suku tu nasulitan.(香港浸會大學中醫學院)(中文)(英文) ●ciid nu niki Guizhi nu sasapaiyuan a kuli nu sasin i suku nu sulit.(香港浸會大學中醫學院)(中文)(英文) ●niki Rougui nu sasapaiyuan a kulit i suka nu suiit ●niki Rougui nu sasapaiuyuan tu kazali i suku na sulitan ●u tatunuan a niki Rougui u sasapaiyuwan nu kazali i suku tu nasulitan.(香港浸會大學中醫學院)(中文)(英文) ●nuhekalay a langaw nu niki Yde Shen Rougui u nu sasapaiyuwan a kazali i suku tu nasulitan(香港浸會大學中醫學院)(中文)(英文) ●企邊niki Qi Bian Gui nu sasapaiyuan a sakazali i suku nu nasulitan(香港浸會大學中醫學院)(中文)(英文) ●3-苯丙基乙酸酯 3-phenylpropyl acetate nu misangaay tu sakay nu lutukan a sapalamel tu sasapaiyuan nu sikulitau a sasin i suku nu nasulitan(香港浸會大學中醫學院)(中文)(英文) ●niki 醛Cinnamaldehyde nu misangah tu sakay nu lutukan a sapalamel tu sasapaiyuan nu sikulitay a sasin i suku nu nasulitan(香港浸會大學中醫學院)(中文)(英文) ●桂皮酸 Cinnamic acid nu misangah tu sakay nu lutukan a sapalamel tu sasapaiyuan nu saiulitau a sasin i suku nu nasulitan(香港浸會大學中醫學院)(中文)(英文) 物種識別資訊
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganu
kakuniza:Hana Ating
Don Adams
Don Adams‎ nalecuh i Royal Oak, Michigan, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput. Don Adams‎ i 1970 a mihcaan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 8 ku uwac atu silsil 120, namapili’ tu nu San Diego Rockets putiput. nalecuhan ciniza i 11 a bulad 27 a demiad, 1947 a mihcaan. Don Adams, u kawaw niza sa, u miunduay. mapatay tuway ciniza i 2013 a mihcaan, u uzip niza sa, enem a bataan izaw ku enem ku mihcaan.
Katol-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
Pekus
Pekus
u sulit nu niyazu': 排骨溪部落
hacul
u zuma a kamu:
nu Hulam:奶水、乳汁
Pekus
Pekus
Pekussi sa'wac, u zuma a ngangan sa u "Linsensi" sa'wac. nuayaw sa singangan ku "Paykusi". sakamusa, i kalipunan a demiad, saka midebung tu Tayan nu Yilan atu Taoyuan kya Lipun. sisa, mangayaw itini. katuud ku mapatayay, sisi, panganganen nu Tayan ku "Paykus". mahinisa, caay kakapah ku tengil tina ngangan, sisa sumaden "Pekus", zikuzan sa, sumaden aca u "Linsensi".
hacul
u zuma a kamu:
nu Amilika:milk
Pekus
Pekus
排骨溪，又名「林森溪」，早期被稱為「白骨溪」，據說日治時代日本人為鎮壓宜蘭、桃園一帶的泰雅族， 曾在此激戰，雙方都死傷慘重，溪流堆滿屍骨，因此泰雅族人稱這條溪為「白骨溪」，或稱「百骨溪」. 由於名稱不太吉祥，所以後來被改稱「排骨溪」，又被命名為「林森溪」.
hacul
u zuma a kamu:
nu Lipun:乳（ち・ちち）
Pekus
u siwkay nu niyazu'
i Yilan a kuwan ku niyazu’ nu Pekus. u kasalumaluma’ nu Pekus sa, 24 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 41 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 13 ku tademaw, pakalatu 32%.
hacul
u zuma a kamu:
u nanum nu uzip. thumb|u hacul nu inathumb|hacul
Pekus
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 32%.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Yincumin kakuniza:Yilan kakuniza:Tayan
bulad
Panay 的眼睛像月亮
kakuniza:LamiHung
sakasilacul
(u kamu nu Hulam:有資產)
hakhak
hakhak(煮熟的糯米飯)
Kinyawpan
thumb|Fuxing
Kinyawpan
u sulit nu Hulam: 羅浮部落
u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kinyawpan. u kasalumaluma’ nu Kinyawpan sa, 245 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 667 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 411 ku tademaw, pakalatu 62%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 256 ku tademaw, pakalatu 38%.
u kasabinacadan, Tayal 58%, Cou 1%, Paiwan 1%, zumazuma 1%.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
nipaluma-alangdis
masa dumaay a ngangan (各種名稱)
【學名】 Artemisia capillaris Thunb.
Cilamitay
縮圖|Cilamitay (花蓮縣壽豐鄉吉拉米代部落)Cilamitay (花蓮縣壽豐鄉吉拉米代部落)
nipaluma-alangdis
masa dumaay a ngangan (各種名稱)
【mitesekay a ngangan】 Artemisia capillaris Thunb.
Cilamitay
Cilamitay
u sulit nu Hulam: 吉拉米代部落 縮圖
nipaluma-alangdis
masa dumaay a ngangan (各種名稱)
【科名】 菊科(Compositae)
【sapamataan a ngangan】 Compositae
Cilamitay
u siwkay nu niyzau'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Cilamitay. u kasalumaluma’ nu Cilamitay sa, 235 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 596 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 424 ku tademaw, pakalatu 71%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 172 ku tademaw, pakalatu 29%.
nipaluma-alangdis
masa dumaay a ngangan (各種名稱)
【屬名】 艾屬
【mikeliday tu ngangan】mikeliday tu ay
Cilamitay
Hala' a belac
thumb|Lamulu Kacaw|500x500px ci Lamulu Kacaw pacakat tu ngangan nu Hala' a belac.
nipaluma-alangdis
masa dumaay a ngangan (各種名稱)
【俗名】 龍艾、青蒿草、綿茵陳、蚊仔菸草、茵陳、草蒿草、茵蔯蒿、環保蚊香青
【tada ngangan】lung-ay, cing-haw-saw, mian-in-sen, wen-zi-yan-saw, in-cen, saw-hau-saw, in-cen-haw, huan-bao-wen-sian
Cilamitay
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Amis 69%, Bunun 1%, Paiwan 1%.
Peldac i sakul
u pildac nanu kasumamadan tuidaw nikaidawan nu pildac kuni idawtu Ku sakidaya.u tatiedan nu pinacadan kya pildac.anu inayi`kidapildac caay kya paudipay Ku pinacadan nusakidaya,u Laylau nu sakidaya caay pakaliyas tu pildac maudip.antacuwacuwa ku pinacadan nu sakidaya sa million tu tu pildac palawyna tu tinapildac,
Cilamitay
u niyazu' nu Pangcah
tuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu', izawtu ku Sakizaya itini, namakay i Sakul a niyazu'. paacawa ku taytayna tu Cilamitay.
nipaluma-alangdis
masa dumaay a ngangan (各種名稱)
【英名】 Mosquito wormwood
【In-guay a ngangan】Mosquito wormwood
Cilamitay
u niyazu' nu Pangcah
u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah itini. u zuma a tademaw sa u Yuwatan atu Paywan.
nipaluma-alangdis
masa dumaay a ngangan (各種名稱)
【族語】 布農 Hu-Nungaz、撒奇萊雅 Alangdis、排灣 Taraozyon、魯凱 Alalenge、卑南 'Ulrung
【kamu nu binacadan】Bunun布農 Hu-Nungaz、Sakidaya撒奇萊雅 Alangdis、Paywan排灣 Taraozyon、Lukay魯凱 Alalenge、Piwma卑南 'Ulrung
Cilamitay
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini. namabulaw i Kalinku tayni. namiacawa sa tayni muenengtu itini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
nipaluma-alangdis
masa dumaay a ngangan (各種名稱)
【使用族群】 布農、撒奇萊雅、卑南、魯凱、排灣
Cilamitay
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
nipaluma-alangdis
kaliwasak nika udip (分布環境)
itini i Taywan nu subalan i enal katukuh i likelikenan, tepal nu dadan, dadipasan, sauwac atu cupucupuan nu buyu'buyu'an, maadih numita ku langaw nu manahung.
Cilamitay
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
nipaluma-alangdis
kaliwasak nika udip (分布環境)
(kamu nu Hulam:在台灣全島平地至中海拔地區的砂地、路旁、海濱、溪谷、及河床地等發現它的蹤跡. ）
sasapaiyuen (藥效)
i sanek han, kala akeakenekan, aaledahan sapi', mispi' tu namaka udipay a akuti' atu sakayisi' tada angangan mikapahan sakay kanmaw, besi, bituka, mapiled ku tatelacan, caay isi', calenged nu duka, milaliday nu atay, baluhay nuni ka pulinan, adada ku tangah, adada ku bili, matungfu nu adadaan. kutkuten ku lamit nu manahung saadidi han amicikcik atu nanum misangasip nanumen mingaay tu cannmaw.
Cilamitay
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
nipaluma-alangdis
sasapaiyuen (藥效)
(kamu nu Hulam:在性味方面，帶點苦、辛且性微涼，具有清熱消炎及利尿的功效，主要用來治療感冒、黃疸、胃炎、腰扭傷、小便不利、風癢瘡疥、傳染性肝炎、跌打新傷、頭痛、腹痛、治身體風痛...等症狀. 挖取根部用刀切成小塊與水煎煮可治感冒. ）
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
manahung u yadahay nu mihcaan nanay a langaw nu lutukan, u cike ay nu kakelitan, langaw nu talakaw han lima a bataan- cacay a lasubu cacay a bataan a cong-fen, akaway han pateleksa atu kala kihilkihilan ku langaw, kiyuan sumanahan ku kulit yadah ku ciit hekal han idaw ku masa keliway nu sasulitan, maikesay a langawan naiku banuh.
Cilamitay
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
nipaluma-alangdis
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
(kamu nu Hulam:茵陳蒿為多年生草本植物，屬於菊科艾屬的一員，植株高約50-110公分，其莖直立向上生長或略呈傾臥狀，紫紅色的分枝多且表面具有縱條紋，老莖木質化無毛. ）
cacayay a papah masasual tu akaway, lamit henay sipaaph i akaway, tatapanga sipapah nai ku akaway angangan han mitabu ku tatapangan. palaludan kacanglahan tusa a puu' an, sibalu tu langdawan sanglacay anikasi tatucekan kala kiyuan nu baluan, cing 0.15 congfen, balu nu tada langawan si ciitacn, nuka siciitan masasuala tu akaway si balu bulu. mabadi' satu ku balu si heci cinida u satanayu sananay ku heci nida, ilabuhan cacay ku panu' ilabu.
Cilamitay
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nipaluma-alangdis
wayway nu langaw (型態)
wayway nu hekal mahida u hinuki mahida aca u mumahung, tatapanga mamulmul ku akawy, yadah ku ciit, tanayu han makaala tu tulu a bataan- cacay a lasubu mm, ahebal han tusa ~walu mm, hekal han kala celahan nu kiyukiyuan atu kiyukiyuan a kulitan, idaw ku mabalatay nu kulitan, atu ahemaway nu langaw, putun sa. nu kupaan a manahung han makulbud ku yadahay, kala abuabuan sangsanglacan ku kulit atu abuabuan ku langdaw ku kulit. manahung han madadecdec ku papah, nika hnahetik ku papah.
(kamu nu Hulam:外形像松樹也有點像木麻黃，莖呈圓柱形，多分枝，長30-100mm，寬2～8mm，表面淡紫色或紫色，有縱條紋，體輕，質脆. 綿茵蔯多捲曲成團狀，灰白色或灰綠色. 茵蔯蒿葉密集，或多脫落. ）
duma nu hahican (其他用途)
yumahida inai henay ku wen-shiang atu sapipatay tu cilekay, hinaala tu langaw nu manahung pawali miacak, haadidi han misabalud, padenengen inisa buhangan tu kankan, sangsangdep hantu itidan i kakabian atu mapululay nu ayaman atu pakatalanan tuduhen misa wacah, sapi bahbah tu likes, tademaw atu cancanan hidasatu asu ku kemed, nikudan satu idaw tu ku sapipatayaw tu cilikay han kapawan hantu ku manahung.
(kamu nu Hulam:在過去蚊香和殺蟲劑未普及時，常將茵蔯蒿的莖葉曬乾，紮成一束束，放在打過洞的鐵罐子裡，傍晚時分在房間或禽畜的欄圈裡點著，用以驅蚊，人畜都可以有好眠，後來因殺蟲劑普及被遺忘. ）
hahican (用途)
sakay likesan, manahung han idaw kupicidekan nu saneng u namaka lagaway tu asanekan u langaw nida patahekala tu jingyou, nuni pawalinan alan ku maacakay nu manghung tuduhen, taneng mibahbah tu likes taneng mibahbah tu cilekay, sakay hekal han taneng mimien, sabanaw, atu mimien tu tatuduhan.
(kamu nu Hulam:驅蚊用：茵陳蒿所散發的獨特氣味是因為植株體內含有大量的精油，將乾燥後的茵陳蒿拿來焚燒，可以有驅蚊的效果，可用以驅逐蚊蟲； 亦可外用以泥劑、洗劑，及艾絨為主. ）
kakanen (食用)
manahung nu mangaduay atu mangaduay nu papah taneng kanen, pekpekan sipalamlam tu belac amisahemay bangsis ku hemay.
(kamu nu Hulam:茵陳蒿的嫩苗或嫩葉可供食用，搗碎與米共煮清香宜人. ）
picidekan (特性)
(kamu nu Hulam:茵陳蒿為多年生亞灌木或草本，每年春季由老莖再發新芽，故有「茵陳」之名. ）
wayway nu langawan mahida u adidiay nu hinukian, hina adih kita i dadipasan atu bukebukelalan.
(kamu nu Hulam:其外型就像一棵小松樹般，較常見於海濱或河床間. ）
yadahay nu mihcaan tahpatay sananay a langawan, namaka tulu, sepat abuldan namaka lala a muculal sa, u akaway naw lutuk henay hamawsa mala nu kasuyan ku acak, makatukuh tu walu, siwa a buladan akaway nida han mala kasuy tu namin.
(kamu nu Hulam:多年生，從三、四月開始由地底鑽出後，枝條亦由草質漸轉為木質化，到了八、九月其枝條幾乎都呈木質. ）
manahung manamuh tu ahebalay sicilalay a kitidaan maudip, hini adih kita i dadipasan atu sakayakay i buyu masauputu ku langaw.
(kamu nu Hulam:茵陳蒿性喜向陽開闊的環境，常在海灘或濱海斜坡間大片聚生. ）
manahung han sicaaya kalecad ku kakitidaan asi langawan, u hekal nu waywayan caay tu kalecad, nui bayubayuan nanay atu i likenliken nanay a langawan mapabali u angangan han aadidi' aapuyu, akaway nu papah yadah ku damsaya a banuh, papah aapuyu u baluhan tatabaki tu.
(kamu nu Hulam:茵陳蒿由於生長環境不同，在外形上亦有明顯差異，生長在海邊或砂地迎風坡的植枝較為短矮小，莖葉上柔毛較多，葉子較短但相對地頭上花顯得較粗大. ）
nui cupcupuan nanay a langaw atu numaputay nu balaanyan a  langawan tatalakaw, satanayusa ku papah, damsaya a banuhan caaytu ka hacica.
(kamu nu Hulam:而生長在河床或避風處的植株則較高，葉子較長，柔毛也較稀疏. ）
angangan (莖)
tatapangan patelak atu kala kilikilitan ku wayway, talakaw han makaala tu tulu a bataan 〜cacay a lasubu a cong-fen, maikesay a langaw han mahida u kasuy, yadah ku ciit, mangaduay han nikidan si damsaya nu banuh.
(kamu nu Hulam:莖直立或略呈傾臥狀，高 30~100 公分，老莖木質化，分枝甚多，幼枝略被長柔毛. ）
papah (葉)
lamit silangaw sa papah idawtu ku akaway, papah nu tanayu tulu 〜enem a cong-fen, ahebal han 0.2~0.4 cong-fen, tusa ku batac masabanuh satanayusa kuni ka ilabu nuni ka celitan, hekal madadecdec nikuda sanglac tunayu ku damsaya a banuh, tatapangan sipapah nai ku akaway, ahebal han 0.02~0.2 cong-fen, masa banu kunika celitan, nikacelitan han mahida u adidiay nu dinum.
balu (花)
namakay i lalud katukuh tu sadingsing asibalu, tangah nika cebalan nu baluhan mahida u ti'kuk ku nu mali ku wayway, aadidi mahida u mali, yadah, ahebal han 0.15~0.2 cong-fen, mabawbaw caluway kunika cebalan sa dicem sa asibalu.
(kamu nu Hulam:夏至秋季開花，頭狀花序卵球形，稀近球形，多數，直徑 0.15~0.2 公分，形成疏鬆圓錐花序. ）