cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Low-pin Han
kungku (故事大綱)
maazih kya sauwac nayi' ku tekiteki', ci Ye-han atu ci Pan-ni u mapatayay tu hawsa ci Low-pin Hanan nika tatenga' ci Low-pin Han pakay i sasa nu nanum au pihanhan a milaliw tayza i lilis nu sauwac, ci Ye-han cin-wang matineng tu hawsa mapatay tu ku balucu', maazih matuduh ku bukubu a luma' amatineng tu nisabalucu'an nu uzip a pasakamu a caay ka laheci'.
pakaluwaluway akamu cuyakuen tu nu mukasi
namahini ku sulit ; saicelang han mikawaw tu kakaydihan.
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada.
缺水是其中一項心絞痛的誘因之一，
pakaluwaluway akamu cuyakuen tu nu mukasi
nu malumanay a sulit sa; nikaudip idaw ku nuditek nu paudipay, anu kapakapah utiih tu ku nienen
San Marino
caculilan (交通)
San Marino (聖馬利諾) ilabu inai ku pahikukiyan nu heni, anu mcumud satu ama kayda i Italy (義大利) micumud. San Marino (聖馬利諾) tada adidi' tu ku lala nuheni, dadan ni sikian u kimulmul sananay a dadan atu nu cacaya sa a culilan nu dadan, anu paculil kita tu kadidengpabesuc sa a caay tu kapiled mutiku a pabesuc sa, sisa inai ku nipipadinki tu sumanahay langdaway a dingkian.
pakaluwaluway akamu cuyakuen tu nu mukasi
namahini ku sulit ;sadaesu han haw kisu.
San Marino
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
pakaluwaluway akamu cuyakuen tu nu mukasi
nu malumanay a sulit sa; sakapah hank u kasienawan, sadingsingan cay kasienaw, anu duut tu kasidingki, udadan odaw ku kawsuwa, muculil idadan idaw ku pacabayay
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada.
人進入熟睡時，出汗會使身體水分減少，尤其老年人腎臟濃縮能力較差，為了排出代謝的產物，需要較多水分，如果沒有補水，晨起運動時就容易心絞痛.
pakaluwaluway akamu cuyakuen tu nu mukasi
namahini ku sulit ; cay pisulul ku mihcaan.
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada.
kakuniza:Kala Idiw
pakaluwaluway akamu cuyakuen tu nu mukasi
nu malumanay a sulit sa; tataytay mukatupah, cay pisemgal mabahel ku suleda, nay kuepuc alaw cacay tu amihcaan.
Low-pin Han
kungku (故事大綱)
在故事的最後，約翰親王的哥哥理查返回了諾丁漢重新掌權，理查國王讓自己的弟弟約翰、希斯爵士與侍衛長服刑，他也赦免了羅賓漢與小約翰，並准許自己甥女瑪麗安與羅賓漢的愛情，羅賓漢與瑪麗安最終在諾丁漢鄉親的祝福下步入禮堂，離開諾丁漢展開蜜月旅行.
pakaluwaluway akamu cuyakuen tu nu mukasi
namahini ku sulit ; cay pakalunguc ku kapahay atademaw.
Low-pin Han
kungku (故事大綱)
i sazikuzay a kungku, ci Ye-han cin-wang a kakama ci Li-ca panukas taluma' ni Now-tin-han muliya misakaku mikuwan, Li-ca cin-wang nu uzip a sabama ci Ye-han Si-s-Cye-s atu  sakakaay miadingay malubu, caay tu ka lubuen ci Low-pin Han atu ci Ye-han, misulul tu nu uzipay a sinawawa a tataynaan ci Ma-li-an atu ci Low-pin Han a masasumidang, ci Low-pin Han atu ci Ma-li-an sazikuzay i niyazu'ay a laluma'an ni Now-tin-han tu pipadaesu tayza tu i pikikungan, miliyas ci Now-tin-hanan malingatu tu miliwku ku malaacawaay.
pakaluwaluway akamu cuyakuen tu nu mukasi
namahini ku sulit ;
Low-pin Han
namakayniay a nisulitan (參考資料)
中文維基網站-羅賓漢：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%BD%97%E5%AE%BE%E6%B1%89_(2010%E5%B9%B4%E7%94%B5%E5%BD%B1) kakuniza:Sabak Tutuy
pakaluwaluway akamu cuyakuen tu nu mukasi
nu malumanay a sulit sa;
namahini ku sulit ; anu caypisaicelang, wica ku sapaoni tu babalaki.
nu malumanay a sulit sa;naynayi ku kakanen, cay kasitadah ku babalaki itakuwan, naynayi ku laheci haw, a hican naku ku babalaki.
namahini ku sulit ; maudipay nu cacanan idaw ku kapahay anilangaw idaw ku mabadi’ay, cimaku cay kaydih mahini tu saycan balaki.
nu malumanay a sulit sa; balu cay kasibalu tu, ubulad cay kasakimulu tu, nikaudip nu cacanan idaw ku kapah idaw ku malubic atu mabadi', nikaudip maydih malawawa henay.
mikulin
Ayda a damiad mahida tu nacilaay kacaldes .pasiked kaku tulencyi, maka mitiyung sitanang tu.maydis misakalankam nika tanutanang sa, tadikudaca kubalucu' Aydaay amihca' a lalud pihaceng kacaldes caykanungnung, sisa mautang kalahukan mikuli. Lima a bataan idaw ku edem ku mihcaan nu Maku,nay tu ku  angil, apahabay tu ilumaay sisa nungnung han.
tubtub
tubtub(口簧琴)
nisangaan nu kakawsan a sadadiw, u telis nu auk ku sapisanga’.
anu yaayaan naca kapah mipiyu tu tubtub, sangaleben i kasilawadan.
nika anu izaw ku mumulay nu lalumaan, laecus mipiyu, anu cayay sa palisin.
thumb|tubtub
kakuniza:sadadiw
abih
u zuma a kamu
u kamu nu hulam：糠糍
u kamu nu Zipun：もみ殻
mikadabu
mikadabu (從妻居)
taw:ya sa. u tatayna ku mitelungay tu lalabu nu luma’ ku kauzip nu Sakizaya. sisa, mikadabu amin ku tatana tu tataynaan. iza ku tatenga’ay a kungku nu babalaki, ” Iza ku cacay Hup-puay a malakapaay a tatama, tayza Tabungbung(kalangangan nu Taytu atu Kalinku a kuwan). mapatay ciniza sa, takus han ku acawa niza, sausi han ku pusekuay a sunis niza, cacay lasubu enen bataan iza ku cacay kayadah naniza. i taw:ya uzip nu babalaki sa, caay kasikika atu acawa, milakalak mikuli, katukuh i niyazu’ tayza i luma’ nu tawan, pasibana’en niza tu siacawaaytu ciniza tatenga mikadabu, anu sululen nu bakibaki aru’ sa ku tatama i luma’ nu tatayna a mikadabu. hini han sa, yadah ku acawa atu sunis, caay kalecad ku sibana’ nu tatuasan atu Hulan, ’cacay ku saacawan, ’a nizatengan nu Hulam.”
miwananay
zuma sa, mikadabu ku tatama i luma’ nu tatayna, itizatu mazu’ ciniza, tayza mikuli i tawan, pabelien amin i tatayna ku paysu,iluma’ sitelung tu kawaw nu luma’. u tatayna ku miwananay tu sakauzip. iza ku kasaselal nu tatama, u misakilang, misaluma’, mikasuy baeketay a kawaw sa, telungen nu tatama, u saki luma’ amin, u tataynatu ku mitelungay. sisa, taw:ya mikadabu amin ku tatama nu Sakizaya.
tubul
tubul(小牛)
u wawa nu katalalan, adidi'ay a katalaan.
kakuniza:aadupen
Sansama:an
u sulit nu Hulam
上大隘部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Sansama:an. u kasalumaluma’ nu Sansama:an sa, 54 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 178 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 162 ku tademaw, pakalatu 91%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 16 ku tademaw, pakalatu 9%.
hataadauc a sapikacaw a paya
hataadauc a sapikacaw a paya永遠的坐票 idaw kida hina tuciwkuay a tademaw, hnacaay pakacakay tu sibangguay a paya, 有一個人經常出差，經常買不到對號入坐的車票.
Sansama:an
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
hataadauc a sapikacaw a paya
nika anu hicaen nuda tu tanayu’ay apuyuay, anu katuud ku tademaw macacelcel, makatepa tu cunuda tu aenegan.
可是無論長途短途，無論車上多擠，他總能找到座位.
Sansama:an
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
hataadauc a sapikacaw a paya
usapalaheci nida madayum, hemhem sa cinida mihacacay mikilim itipid,
Sansama:an
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
hataadauc a sapikacaw a paya
Ina sapalaheci, tengil han caykaw mahicaay, nika kapah saw.這個辦法聽上去似乎並不高明，但卻很管用.
Sansama:an
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
hataadauc a sapikacaw a paya
hina, pakayni I cacay a tipid nu silamalay katukuh isadikuday a palasul, sisa cay pakatukuh tu sadikuday matepa tu nida ku aenengan
每次，他都做好了從第一節車廂走到最後一節車廂的準備，可是每次他都用不著走到最後就會發現空位.
Sakamusa cinida, mahinay cunida malalukay mikilim tu aenegan a labang inayay.
他說，這是因為像他這樣鍥而不捨找座位的乘客實在不多.
Hina i labunu tipid idaw ku pina aenegan, duma atipid acaculilan pana katuud kumutidengay, alaw matumed ku tademaw.經常是在他落座的車廂裡尚餘若干座位，而在其他車廂的過道和車廂接頭處，居然人滿為患.
sakamusa,katuuday a mikacaway madayum I tusaay a tipid nuhekal a macalilaw, cay kadateng yupahanhan I tida, u tipid nu silamalay, makaala tu cacay a bataan ku panan tapabaw tasasa sa macacuday,
他說，大多數乘客輕易就被一兩節車廂擁擠的表面現象迷惑了，不大細想在數十次停靠之中，從火車十幾個車門上上下下的流動中，Yadah kunidimut tu aenegan, anu madateng uheni nayay ku hemhem a balucu’.
蘊藏著不少提供座位的機遇；即使想到了，他們也沒有那一份尋找的耐心.
nuayawan adidiaca ku tatidengan nika maedem t uku tademaw, maydih tu cacayay tusaay aenegan mukunuy tu lusid celcelsa uduma atademaw makai.
眼前一方小小立足之地很容易讓大多數人滿足，為了一兩個座位背負著行囊擠來擠去有些人也覺得不值.
anu cay pakatepa tu aenegan, sudikud sa inayay tu katatidengan,
他們還擔心萬一找不到座位，回頭連個好好站著的地方也沒有了.
tu sakaudip uduma sa metalaw taayaw ama simpay atademaw, hidasatu itida cayay kasiku a kalingatuwan,
與生活中一些安於現狀不思進取害怕失敗的人，永遠只能滯留在沒有成功的起點上一樣，
wini ucayay kaw anuayawan nanay ikilin tu aenegan a labang,nu katuuday mikacaw sa sayaway a kitidaan tidasatu mutideng katukuh mudebu.
這些不願主動找座位的乘客，大多只能在上車時最初的落腳之處一直站到下車.
wawa aw孩子們：
Kaudip haw kanawlan anu u kapahay a cacay, hina ala tu kapahay.
生活真是有趣 ~如果你只接受最好的，你經常會得到最好的.
tuki
tuki(時鐘)
mihkac
siwaay a bulad tu mihmihcan, u lesuk (li’lip) nina ayam itini namakayza i timul a misatipuay.
tuki
Tusa ku zinum nu tuki, cacay ku tanayaay, cacay ku apuyuay. Kalamkam ku culil nu tanayaay a zinum, cacay a demiad tusa a bataan izaw ku sepat misaliyut. Mahaymaw ku culil nu apuyuay a zinum, cacay a demiad kina tusa misaliyut. Nanu sananal katukuh tu labi, cayay kasa tezep muculil.
mihkac
namicaliway tu niyazu’ kina ayam, u pisaliliwan nu niyazu’, manay madakep ku ayam.
tuki
thumb|tuki
mihkac
ahican misanga tu sapipihkac tu ayam?
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada-uyniyan tatuluway a tamdaw tunuayaway nu nikabi’ sakaydihay minanum
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada
睡前喝杯水 助3種人防心絞痛
mihkac
每年九月份時，候鳥（伯勞鳥）會飛往南方繁殖.
經過部落的時候，剛好是部落的捕鳥祭，所以就被捕捉到囉.
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada-uyniyan tatuluway a tamdaw tunuayaway nu nikabi’ sakaydihay minanum
uyniyan tatuluway a tamdaw tunuayaway nu nikabi’ sakaydihay minanum
這3種人 最需要睡前補水
mihkac
要如何製作蹬鳥陷阱來捉鳥呢？
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada-uyniyan tatuluway a tamdaw tunuayaway nu nikabi’ sakaydihay minanum
sakacacay: u前列腺mucelak tu nu tatama a babalaki
uyniyan amin a tademaw, u labi makaisi’ atu yadahay a tanang sisa u idang maibuk tu, caay kakapah ku nikaniyul tu idang, hinaimelang mabut ku caculilan nu idang.
mihkac
sakatusa, taluma’ misinanud, misinanud tu tanegay a sapipihkac.
wacu Sima
縮圖|Habayiing a ngihaidaw i luma’ aku kya cacay a tutuy u lumeni’ay ku kulit a wacu u makaymaway atu caay pitengil, u lumeni’ay a banuh cinida, na i dadan misaliwliw, nu milakalakay i dadan kya wacu niladayan nu wama aku pataluma’ cinida. nu duman a demiad mahamin satu namalabi, misaculiculil i capi ku wama makaadih tu lumeni’ay a tutuy nu wacu mikilul tu inudikudan cinidan, sisa pataluma’ hantu cinida nu wama, mananuh amin kami, kyu pangangan han ci “Sima”.
nipaluma-sama
sama 苦苣菜 (俗名：大乳仔草、山鵝仔菜、苦菜、取麻菜、老鶴菜、天香菜、牛舌片、天賈、甜苣、滇苦菜)
wacu Sima
我家有隻可愛又頑皮的小黑狗，牠是爸爸從路上帶回來的流浪狗. 有天晚餐後，爸爸在附近散步，發現有隻黑色的小狗一直跟著他，爸爸把牠帶回來，取名叫做「Sima」.
hinabi’ay yu adidi’ henay ci “Sima”, manamuh mikilim i cuketan mabi’, sademiad sa mabi’ cinida, anu hicahicaen muawaw mahida u caayay pakatengil ci “Sima”. anu pacici han mipalal cinida, mikilim aca tu dumanay a kakitidaan mabi’ aca, tada u micidekay atu kabiyalawan a tutuy manengil satu ci “Sima”. anu manengil ci “Sima” saayaway a kawaw u mamukan tu kakanen, kasikasican haymaw satu tayda i kaysingan, haymaw satu muninac mukan tu si-liyaw, alahican tada yadah tu ku nikanan, ya bili’ tabaki satu masakimulumulu saan cinida.
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada-uyniyan tatuluway a tamdaw tunuayaway nu nikabi’ sakaydihay minanum
sakacacay: u前列腺mucelak tu nu tatama a babalaki
1.前列腺增生的中老年男性
nipaluma-sama
kakuniza nu mauzipay
panan(men)：Magnoliophyta(Amilika a kamu)
upiz(kang)：Magnoliopsida(Amilika a kamu)
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada-uyniyan tatuluway a tamdaw tunuayaway nu nikabi’ sakaydihay minanum
sakacacay: u前列腺mucelak tu nu tatama a babalaki
這類人夜尿和出汗多，體內容易缺水，血液變濃稠，心腦血流阻力增大，容易引發心血管疾病.
nipaluma-sama
kakuniza nu mauzipay
mata(mu)：Asterales(Amilika a kamu)
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada-uyniyan tatuluway a tamdaw tunuayaway nu nikabi’ sakaydihay minanum
sakatusa: siimelangay tu慢性病
sicedamay a isi’, talakaway a idang atu yadahay a simal nu idang, uyniyan siimelangay maibuk ku idang malakuyt tu tamtamdaw, amalakuyt ku nikaydih nuayawan a nikabi’ minanum.
nipaluma-sama
kakuniza nu mauzipay
mikitinay(su)：Sonchus(Amilika a kamu)
wacu Sima
Sima小時候愛睡覺，喜歡找牆角睡，成天睡，不管怎麼叫都像沒有聽到. 若把牠吵醒，牠會再找地方繼續睡，真是奇怪的小狗. Sima醒了後第一件事就是吃，懶洋洋地走向碗，慢吞吞的吃飼料，有時吃得太多，肚子就會變得圓滾滾的.
nipaluma-sama
kakuniza nu mauzipay
hicahicaay(cong)：S. oleraceus(Amilika a kamu)
wacu Sima
sakapahay ku tadamasimaw nu luma’ay ku nidiputan sa. nani haymawan midiput sa, katukuh i tuluay a bulad ci “Sima” malatanektekaay tu misalebulebud misahidahida tu hina biyalaw hina takatakah u saicelangaay tu ku balucu’ a wacu. anu miasik tu ci ina aku, mikilul tu saasikan milalabah misaliwliw, kanca pasayda aca cinida i saasikan milibabuy. anu mabi’ tu kami tu nadikudan u sakanamuhan nida mibalakas misalama tu bakiya, mamin ku bakiya nu luma’ay lingiden patayda i sasa nu takal atu elun midimut, tasa nipikilim tu nidimutan kami tu bakiya, u sakalingesan u sakatawaan.
nipaluma-sama
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
wacu Sima
在細心的照顧之下，三個月後的Sima變成一隻健康、活潑、好奇心強的小狗. 媽媽掃地時，牠總對著掃把狂叫. 牠最喜歡趁我們睡著後，把全家的拖鞋叼到桌子底下或是椅子底下，讓我們到處找拖鞋，令人好氣又好笑.
nipaluma-sama
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物 Yuancumincu weiyuanhuy- Yuancumincu sapayu'ay a nipaluma2009-p300
wacu Sima
ya udip atu bili nida manamuh salamaen a matiyung nu niyam cinida, misaasu’ tu nisalamaan sademsem tu udip sa, sisa manamuh mulingaling tu tangah patahkal tu kasumanahay a sema, haymaw sa mininac tu lima’ a misalama i tisuwan, pasayda ku misabelabelat ku lumeni’ay a mata i tisuwan a papelek.
nipaluma-sama
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
昆明植物研究所. 苦苣菜. 《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-25].
http://plant.tesri.gov.tw/plant100/WebPlantDetail.aspx?tno=539094010 苦苣菜
邱年永等著 原色臺灣藥用植物圖鑑(2)-221苣蕒菜 P 252 台北南天書局
kakuniza:nipaluma
Hanicu a kamu
Hanicu a kamu u Hancinyi si nu Cinmimyi-cu a iyi, lakuyi, liliyi misengi. mikinih tu haya, pika, hawpay tulu a nakamuan, masasubatad ku kamu, utiih a masasuwal. nai’ ku sulit nu Hanicu, naidaw ku duma a niyaduan i sapad misulit, pungecen ku laic mikawaw. Caysiw-linpic mihcaan, Cunkuo sihu patideng tu Latin a sasulitan ku aasipan tu sasulitan.
哈尼語屬於漢藏語系藏緬語族的彝語支，同彝語、拉祜語、傈僳語比較接近. 分為哈雅、碧卡、豪白三個方言，彼此差別較大，相互通話困難. 哈尼族本無文字，有些地方曾經刻木、結繩記事. 1957年，中國政府為其創立了一種以拉丁字母為基礎的拼音文字.
yunuayawan nikabi' minanum, idua ku mibadang tatuluway a tamdaw mipulu tu balucu’ nika adada-uyniyan tatuluway a tamdaw tunuayaway nu nikabi’ sakaydihay minanum
sakatusa: siimelangay tu慢性病
糖尿病、高血壓、高血脂的患者血液比一般人濃稠，更應該在睡前喝水.
sakatulu:aniwyu ku balucu’ nu babalaki
uyniyan amin a tamdaw aniwyu ku balucu’, caay kakapah ku nikaniyul tu idang kyu mabut ku caculilan nu idang, anu simatikay nu栓子mikilul tu idang mutayda i dumaduma, mutayda i baluwang atu punu’ amasud tu.
u mahiniyay a imelangay yuayaway nu nikabi’ minanum kapah patasasa tu maibukay a idang, kapah kapaadidi’ ku adada nu balucu’, nika amana pakinacaay yadah ku nipinanum, mahini sa amangalep tu adada nu balucu’ atu sakaimelang.
3.心房顫動的中老年人
這類人心房收縮功能受影響，血液易在心房裡淤滯，形成血栓，栓子脫落隨血液循環跑到其他地方，易引發肺栓塞、腦栓塞等.
這種患者在睡前喝水可降低血液濃稠度、減少心絞痛，但別一次性大量喝水，這樣反而會增加心臟負擔、誘發心臟衰竭.
sakacacay: ningasip a nanum sakapahay
ningasip a nanum nayi’ ku細菌,ningasip a nanum atu caay henay ngasipi caay kalecad, idau ku tanengay a礦物質, satanengay i udip nu tademaw a nananuman.
1.白開水最佳
白開水清潔無菌，煮沸後水質和水硬度改善，保留適當礦物質，是最符合人體需要的飲用水.
sakatusa:amalecad tu nu tamdaw a lahud atu lahud nu nanum
minanum tu tadacu’deday a nanum ama收縮ku adidi’ay caculilan nu idang nu bituka, amautiih ku bituka atu mabanis, anu tadaakudi’ay a nanum amaduka  tanucan, macunus ku tanucan tu u’gang. kyu u lahud amana tadaakuti’ amana tadacu’deday, amalecad tu nu tamdaw a lahud atu lahud nu nanum, kapah tu.
2.和人體體溫相當的水(體溫和水溫要相似)
喝太冷的水會讓胃腸黏膜微血管收縮，引發胃腸不適和腹瀉；喝太燙的水會破壞食道黏膜，增加食道癌風險. 所以水溫別太熱也別太冷，和體溫相當即可.
sakatulu:minanum tu tusa alasubu c.c
u labi tadayadah ku nipinanum amitiih tu nikabi’, mulekal sananal anu yadah ku nipinanum amitiih tu nikan, anu tadaadidi’ ku nipinanum inayi’ ku cacanan, anu tusa alasubu c.c taneng tu.
3.喝200c.c左右
晚上喝太多水會影響睡眠，早上起來喝太多影響消化、喝太少沒作用，大約喝200c.c.就好.
sakasepat: adidi’ han kunipinanum
anu nipinanum kalamkam atu yadah, amatingalaw tu ku idang, macunus tu adadaay a balucu’, madayum yadahay a bali maenuc, ama打嗝atu malebawa ku bili, minanum palekinacacay i labu nu laway, kinapinaan haymawen han muenuc.
4.小口慢飲
喝得又快又多會稀釋血液、增加心臟負擔，也容易把大量空氣吞下，導致打嗝或腹脹，喝水應該把一口水含在嘴裡，分幾次慢慢嚥下. （元氣網）
kakuniza:Kala Idiw
wacu Sima
牠喜歡我們摸牠的肚子和身體，感到舒服時，便會伸出牠粉紅色的舌頭，輕輕舔你的手，用黑亮的眼睛向你眨眼.
cacay tu ku mihcaan ni “Sima” ayda, kapah ku nisimawan nu luma’ niyam, lumeni’ satu ku banuh salungan sa adihen. anu mamin malabi misaculiculil, i liwliw nu luma’ atu i putah ku ama aku, idaw ku sasacabayan nu wama. u cabay nu wama cinida, malasacabayan tu nu luma’ay mamin.
現在的Sima已經一歲了，黑亮亮的毛色十分好看. 爸爸晚餐後散步，也有了好夥伴. 牠是爸爸的好朋友，也是全家人的好朋友. kakuniza:Hana Ating
truwan
u sulit nu Hulam
德魯灣部落
u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu truwan. u kasalumaluma’ nu truwan sa, 60 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 167 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 162 ku tademaw, pakalatu 97%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  5 ku tademaw, pakalatu 3%.
mihkac
sakatulu, u bakan ku sapipela’ tu auk, u takini ku sapitelis tu auk; mitelis tu auk sakaca’ay kasiwa ku lima.
sakasepat, malingatu tu patektek a midakep tu ayam, misanga’ tu salublub
sakalima, u bihkac, i sasa ku banges nu auk, i pabaw ku heci.
sakaenem, cacay ku lublub a sepat ku ciwa’, apademeng tu sapalilik, halhal tu.
第一步：找到適合的竹子製作捕鳥用的弓.
第二步：回家後整理並裁成適合的長度.
第四步：為了要抓鳥，一開始的時候要先將竹片(sasalubluban)打入土中，在開始放置陷阱.
第五步：弓的內側朝外，外側朝內.
第六步：一個陷阱要搭配四根竹籤，再將誘餌放置陷阱中，接下就等鳥囉！
melaw han tu tuki’, atayza milisuk, hubaw! masibek!
pipiceng ku sakuba, libanuhen, ititen (mitalu) ku ayam, sakabien, amazengang nima ku asu’.
時間差不多的時候，就可以去看看陷阱如何，OMG! 大豐收！！
將羽毛除掉後，再把細毛去除. 烤過之後就可以吃囉！真是令人受不鳥的好吃～
kakuniza:Padakaw Lami'
truwan
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Sejek(Seediq) 81%, Tayan(Tayal)11%, Yuwatan(Bunun)4%，zumazuma1%.
u niyazu’ nu Sejek(Seediq)
u niyazu’ nuSejek(Seediq) kuyni, katuud ku Sejek(Seediq) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun) atu Tayan. inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw mueneng itini.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
abu
satangahan(主題):
abu
u zuma a kamu(其他語言):
nu Hulam(中文):灰燼
nu Amilika(英語):ash
nu Zipun(日語):灰（はい）
kikul a yawkuay
izaw ku siwaay a kikul a yawkuay nu nikulitan, u Naluto bananas kya nikulitan. mahamin siwaay ku heni. u cay kalecad kya kikul atu caay kalecad a licelang ku heni.
Miwcu a kamu
tada kamu nu Miwcu u Miwyi, nu Miwyew-yicu a nu Miwyian. nasisulit ku Miwyi, nika malawpes tu. aydaay nu Cunkuo a Miwcu, niyalaan tu sasulitan namakayda i Cunkuo nakamuan a kaydaan itini i caysiw-limnem a mihcaan caysep a bulat nu Cunkuo satabakiay nu nakamuan a kitidaan tu Cunkuo satabakiay nu tuluay a Miwyian tu natanga han sisulit tu nakamuan, u tunem a sasulitan tu Latingu ku sangihaan tu tadakamu, yunmu atu ngalngal.
kikul a yawkuay
kakawaw nu kikul a yawkuay
u kikul a yawkuay nu nikulitan ni Kisimoto Masasi(nipun a kamu: 岸本 斉史 ／ きしもと まさしKishimoto Masashi) （1974年11月8日－) pacunus ci nida tunu yawkuay nu lalangawan i kina patatakan.
a laylay nu Cuo-kuo
saayaway a kasumamadan a laylay (上古史)
Cuo-kuo(中國) a laylay a nu makayni i sulit a cudad, tahekal tu i Sang-chaw(商朝) malingatu izaw tu ku tulu malebut lima lasubu a mihcaan, namakay caliway tunu tusa tuni sulitan a hulic pawacay (證明), Siy-chaw(夏朝) malingatu izaw ku sepat malebut tusa lasubu a mihcaan, namakay Sang-huang-uw-ti(三皇五帝) atu nakamuan a mihcaan Cuan-suo-se-day(傳說時代) malingatu pakala tu sepat malebut enem a lasubu a mihcaan, makay Pan-ku(盤古)、San-ti(上帝)、Ni-wa(女媧) nakungkuan nu babalaki a mihcaan pakalal tu lima a mihcaan.
(u sulit nu Hulam: 中國歷史如果從文字出現的商朝算起約有三千五百年（信史）；從經過二重證據法證明的夏朝算起約有四千二百年；從三皇五帝的傳說時代算起約有四千六百年；從盤古、上帝、女媧等不確定的神話時代算起約有五千年. )
tuktuk
縮圖 tuktuk(木鼓)
Miwcu a kamu
caay namin kalecad ku nika utiihay nu sasakamuen tu Miwyi, sadayumen ku nakamuan, masasulalitu tu tada kamun nu layak a kitidaan, tadakamu sinikadayuman tu atu mapatadu nu layak a nakamuan tada micidek tu.
tuktuk
豐年祭
nu kasumadan a satuktuk, mituktuk a pasaupu tu selal nu niyadu, ayda u satuktuk u sipi lalikid tuway.
製作
Kasumamadan a satuktuk hanu sakul atu dakes a kilang i temanay a tungus ku letekan, kelapen ku ilabuway tawya masanga, u pudac nu kilang cay pudeci, liwanen ku ihkalay a pudac. ayda u sapitenun a haku, sapi tuktuk a malalikid, a mituktuk padengen ku haku i sasa, u tatama ku mi tuktukay tusa ku apuyuay a sa pituktuk, sacaliw-han mituktuk i ni pacait a haku, u tanayaay a sa pituktuk paysasa mituktuk tu haku, patahkal tu suni.
a laylay nu Cuo-kuo
itepan tu kasumamadan a laylay中世史
piazihan Cuo-kuo-caw-tay(中國朝代) kasasumamadan a Cuo-kuo(中國) miawas tu pinaay a nikakutay tu laylya nu knatal,Hung-ti (黃帝) mapulung atu malaliyas tu ni u kakutay u zuma satu kapulung tu mihcaan izaw ku Cin-han(秦漢),Ci-cin(西晉),Suy-tang(隋唐),bey-sung(北宋) hatini kakatuud kapulung, Yuan-tay(元代)、Min-tay(明代)、Cin-tay(清代), u ni kalaliyasan a mihcaan izaw ku Chun-ciw-zang-ku(春秋戰國)San-ku(三國)Uw-huw-se-luw-ku-se-ciy(五胡十六國時期)Nan-pe-caw(南北朝)Uw-day-se-ku(五代十國)Sung-liyaw-cin-yuan(宋遼金元) zuku.
(u sulit nu Hulam: 古代中國經歷朝代更迭不下數次，統一與分裂交替發生，其中統一的時期有秦漢、西晉、隋唐、北宋（局部統一）、元代、明代、清代等，分裂時期有春秋戰國、三國、五胡十六國時期、南北朝、五代十國、宋遼金元等. )
ayaw nu kasumamadan tu 21 a mihcaan, u wawa ni Yu(禹) mipatizeng tu China(中國) saayaway saicelangay a kamihcaan nu Siy-chaw(夏朝), zikuzan tu sepat lasubu a mihcaan Tang(湯), mabelin ku Siy-chaw(夏朝) a kamihcaan, u mahini malakuwit tu kuni u kasumamadan henay a laylay a nikauzipan tatenga’ u saayaway nu Cung-yuan-wang-shaw(中原王朝), ayaw pakala tu 1046 a mihcaan Zew-wu-wang(周武王), malawpes nu Zew-chaw(周朝).
(u sulit nu Hulam: 公元前二十一世紀，禹的兒子啟建立了中國第一個世襲朝代夏朝. 四百餘年後湯推翻夏，創建商朝，是目前通過考古確認的第一個中原王朝. 約前1046年周武王滅商建立周朝. )
patizen tu Zew-chaw(周朝), Zew namakay Zew-wu-wang(周武王), Zew-zen-wang(周成王)和Zew-kang-wang (周康王) mikuwan tulu a laylayan a mihcaan. patizeng kapah tuni pikuwan tu saykay mala Hung-ti (黃帝) tu ci,Cen-wang(成王) kang-wang(康王)masangangan tu Cen-kang-ze-ce(成康之治), i tini kala Hung-ti (黃帝) nica sa pangangan han tu Cen-kang-ze-ce(成康之治) a pikuwan. 841 a mihcaan kanatalay a tademaw malebu mala u Cuo-kuo(中國) a laylay, tatenga’ malingatu tunian a mihcaan, satu u Zew-chaw(周朝) malingatu tu kalawlawpesan tu, ayaw nu 771 a mihcaan malawpes tu ku Zew-chaw(周朝)，patizeng tu Dung-zew(東周)，u Cung-yuan(中原) maaalaw pingangayaw tu Chun-ciw-zang-ku(春秋戰國) a kanatal a kamihcaan.
(u sulit nu Hulam: 周經周武王、周成王和周康王三代的治理，建立完備的禮治社會，成王、康王在位期間後被稱為成康之治. 前841年的國人暴動成為中國歷史有確切紀年的開始，此後周朝開始衰退. 前771年西周滅亡，東周建立，中原進入諸侯爭霸春秋、戰國時代. )
ayaw nu kasumamadan tu 221a mihcaan, malawpes ni Cin-se-huang(秦始皇) ku enem a kanatal patizeng satu ku Cin-chau (秦朝)，palacacay hantu ku China(中國). namahica palebung tu u nipikelec pikuwan nu China(中國), malingatu tu ni Cung-yang(中央) a saupu tu sakaku mikuwan nu Hung-ti (黃帝), ayaw nu 207 a mihcaan malawpes tu ku Cin-chau (秦朝)，kilul tu ni ngangayaw nu Cu-han-zan-zen(楚漢戰爭)，mademec ni Liw-pang(劉邦) ci Sang-yu(項羽) i tini i ayaw nu 202 a mihcaan hawsa patineng satu Han-chaw(漢朝)，Si-han(西漢) namilawpes tu Wen-cin-ze-ce(文景之治) icelang tu ku Han-uw(漢武) atu Zaw-sun--ze-ce (昭宣之治), China(中國) u saicelangay tu a kanatal, mala u kakitaan tu. u nu satipan a Lu-ma-di-cu(羅馬帝國) malecat mala u tabakiay tu Hung-ti (黃帝) a kanatal.
(u sulit nu Hulam: 公元前221年，秦始皇消滅六國，建立秦朝，統一中國. 從此中國結束分封體系，開始中央集權的君主統治時代. 前二零七年秦朝滅亡，在隨後的楚漢戰爭中，劉邦打敗項羽於前202年建立漢朝，西漢經歷文景之治、漢武盛世、昭宣之治，中國的國勢來到第一個輝煌的高峰，與西方的羅馬帝國同時成為舉足輕重的世界大帝國. )
abuabuwan
satangahan(主題):
abuabuwan
u zuma a kamu(其他語言):
nu Amilika(英語):gray
nu Zipun(日語):灰色（はいいろ、カイショク)
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
kakuniza:kulit
kikul a yawkuay
malalitin tu ihekaay atu zumaay a natinengan
weykipayke-火影忍者
weykipayke-岸本齊史
kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:saydan atu micudaday 2018 kakuniza:nikulitan
Silong
Silong
u sulit nu Hulam: 喜龍部落
u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Silong. u kasalumaluma’ nu Silong sa, 11 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 34 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 28 ku tademaw, pakalatu 82%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 6 ku tademaw, pakalatu 18%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 76%, Pangcha(Amis) 3%, zumazuma 3%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Sansaru
u sulit nu Hulam
三叉路部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Sansaru. u kasalumaluma’ nu Sansaru sa, 45 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 128 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 116 ku tademaw, pakalatu 91%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 12 ku tademaw, pakalatu 9%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 85%, Saysia(SaySiyat) 3%, Pangcha(Amis) 2%, Paywan(Paiwan) 1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
kinapina muisi`?
cacay a demaiad kinawalu muisi`-sakamu sa ku misaydang idau ku limaay a liyad a sapuput tu maisi`ay
中譯:一天跑廁所8次-醫師建議5招可改善頻尿
sakacacay:miladlad tu taisi`an
u haymaw anipiladlad tu Kakelan
中譯:1.鍛鍊膀胱肌肉群
最簡便的方法就是進行凱格爾運動 (Kegel Exercises)，這是一種利用小便時，突然停止解尿，來熟悉骨盆底肌肉收縮的骨盆肌肉的運動.
sakatusa:haminen tu ku isi`
namuisi` aca pahanhan tusaay a sasulidan, haminen tu ku isi`
中譯:2.解尿到最後再擠一擠
試著在尿完以後，停個一、兩分鐘，再尿尿看. 確認把尿排乾淨.
sakatulu:minanum
中譯:3.適時補充水分
每天要喝足1500cc-2000cc，約6到8大杯的水.
sakasepat:amana kaen tu kafi atu ucya
amana kan tu kafi atu ucya
中譯:4.避免食用刺激的食物
像是咖啡、茶等等.
sakalima:kaen han u lami` atu heci
nikaduh a belac、heci、tebu`、lami`、epuk、pa`nu.
中譯:5多吃纖維質的食物
糙米、水果、筍子、蔬菜、乾豆類，種子類等.
kakuniza:Kala Idiw
Sim Bhullar
Sim Bhullar 12 bulad 2 demiad, 1992 a mihca, Sim Bhullar, miunduay. thumb|Sim Bhullar in 2012|alt=Sim Bhullar in 2012.jpg
abibi
abibi
u kumu nu Hulam
抱（起來）
u kamu nu Amilika
hug
u kamu nu Lipun
ハグ thumb|muabibi ku ina atu wawana
abibi抱（起來）
abibien要抱起來(命令)
abibiyan被抱起來
haliabibi很喜歡抱
maabibi被抱走
miabibi抱起來
abibien
abibien(要抱起來命令) ku wawa a milakec tu sauwac!
abibiyan
abibiyan(被抱起來) ni Edi' ci bayi niza.
abibiyan nu Alikakay ku saba isu Kacaw.
haliabibi
haliabibi(很喜歡抱) ci Tubah tu lutungay.
maabibi
maabibi(被抱走) nu Alikakay i labi ku saba ni Kacaw.
miabibi
miabibi(抱起來) kaku tu wawa ni Kacaw.
namaabibi
[null namaabibi] [null kiyu] hinaangic [null tuway] [null kiza] [null lutungay]. thumb|abibi
tinaku ku kamu u Sakizaya:
(abibien) abibien ku wawa a milakec tu sauwac!
(abibiyan) abibiyan ni Edi' ci bayi niza. abibiyan nu Alikakay ku saba isu Kacaw.
(haliabibi) haliabibi ci Tubah tu lutungay.
(maabibi) maabibi nu Alikakay i labi ku saba ni Kacaw.
(miabibi) miabibi kaku tu wawa ni Kacaw.
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
kakuniza:masatekeday
I-la-s-mo
縮圖
I-la-s-mo 伊拉斯谟
I-la-s-mo, hamin u ngangan niza ci Te-si-li-u-s. I-la-s-mo.low-te-low-tw-si-s “Desiderius Erasmus Roterodamus, 1466 a mihcaan 10 a bulad 27 a dimiad katukuh 1536 a mihcaan 7 a bulad 12 a dimiad” uzuma ci I-la-s-mu-s, Ay-la-s-mo-s, Ay-la-s-mu-s,I-las-mo-s, migingkiway tu laylay pangangan tu Lu-te-tan a I-la-s-mo “Erasmus von Rotterdam”, nu nalimaan misulitay ka cumelakan Ni-te-lan “ayzaay He-lan atu Pi-li-s” tu singanganay tu nu migingkiway tu nu tademawan a nizatengan atu mizatengay tu nu kamisama, tengsikiw sinpu, u situngusay tu nuamisay nu cumelak a nalimaan nisulitan.
adiidi’ a mihcaan童年
伊拉斯谟原名海尔特·海尔茨（荷兰语：Geert Geerts，亦作Gerhard Gerhards、Gerrit Gerritsz），大众认为生于鹿特丹，但最近有研究显示他出生地其实在今天荷兰的豪达（Gouda）. 尽管他的名字已经和鹿特丹这座城市密不可分，事实上，他只在那里生活了四年便离开了，至死没再回去过.
I-la-s-mo uyaanan a ngangan ci Hay-al-te.Hay-al-ce “He-lan a kamu, Geert Geerts，mala uci Gerhard Gerhards、Gerrit Gerritsz” u katuuday hini sa nilecuay i Lu-ttan, nika ayzaay tu migingkiw pahakal tu pilecuhan niza a kakitizaan tadenga’ I ayzaay a He-lan a Haw-ta “ Gouda”. anu mahizahiza ciniza u ngangan atu Lu-te-tan-tuyni a niyazu’an caay tu kalaliwasak, tadengaay sepat a mihcaan ciniza mauzip itiza miliyas tu,katukuh i kapatayan caay tu katayza’.
后人只能从他著作中的只言片语拼凑出关于他家庭和早年岁月的信息. 几乎可以肯定他是一个私生子，并有一位兄长. 他父亲是一位牧师，使用的化名为Roger Gerard. 母亲则是位医生的女儿，名Margaret. 尽管伊拉斯谟作为私生子出世，他幼年仍然得到了父母的照料，直到在1483年暴发的鼠疫大流行中夫妇相继死去为止.
u wawa uyza makay nisulitan niza dada’ padadepdepit tu kamu tu makayzaay i lamuay a luma’ niza atu kasumamadan a sapatakus. taneng patatenga’ u bucud a wawaan ciniza, cacay ku kakama. u wama niza u bukesi, u ngangan ci Roger Gerard. wina uyza u nu misadan a tataynaan a wawa,nganga ci Margaret. anu bucud a lecuhan ci I-la-s-mo, adidi’ henay ciniza madiput tu nu wina wama, katukuh i 1483 a mihcaan tahkal ku edu a libung nikalalilalidan u heni malaacawaan kakilukilul katukuh i kapatayan.
picudadan a ziday求学时期
在双亲过世后，伊拉斯谟与兄长被送入圣奥古斯丁修道会中，少年时代的伊拉斯谟在修道院和半修道院式的学校里受到了当时最好的教育. 有研究发现，伊拉斯谟曾在1487年深深迷上过一位被他称为“我灵魂之另一半”的男青年，名叫Servatius Rogerus. 他曾对男青年写道：“我曾痛苦而不懈地追求过你.
I kapatayan nu wama ina hawsa, ci I-la-s-mo atu kakama mapatayza i Cin-aw-ku-s-tin tu siw-taw-huyan, masakapah a diday ci I-la-s-mo I cacudadan nu kiwkayay atu pangkiway a cacudad tu nu kiwkayay itawya u sakapahay a nipasubana’. maazih ku pigingkiw I 1487 a mihcaan malawlaw tu cacay mala u dungi tu zumaay cabay a tatami a masakapahay, ci Servatius Rogerus ku ngangan. saka misulit tu tatami a masakapahay ciniza, namalabadesan saicilangn sa milihlih cinizaan.
1492年，25岁的伊拉斯谟成为被授予神父之职，并且正式宣誓成为修士. 但在之后的日子里他并未认真投身神职工作，反而将僧院制度作为了他批判教会统治中的主要抨击目标. 在他从事神职工作后不久，就得到了一个离开修道院的机会. 基于他精湛的拉丁语水平和闻名的作家身份，他被邀请担任康布雷采邑主教卑尔根的亨利的秘书.
1492 a mihcaan, 25 ku mihcaan ni I-la-s -mo mala u mikawaway tu nu sinpu, satu tatenga’ musaakamu pakatineng mala u mikilulay tu kamisama. nika zikuz caay kadimel amikilul tu kawaw nu kamisama, u pikilulan tu kamisama a puenengan mala u pipacuaycuayan a kiwkay u pikuwanan angangan patahkal tu panutekan. pikawaw tu nu kamisama ciniza caay katenes, siniala tu sailiyas tu nu picudadan tu nu kiwkayay. uyni u teneng niza tu La-tin a kamu atu singangan tu mitesekay nu misulitay, mapatakus ciniza situngus tu Kang-pu-ley lala’ nu sakakaay mikawaway tu kiwkay ci Pey-al-ken a Hen-li a misu.
nisulitana著作
伊拉斯谟的作品很多，他的许多著作里，《愚人颂》是最受瞩目的. 伊拉斯谟长期在欧洲各地旅行，尤其是在英格兰和在意大利期间，他发展了以基督为中心思想的人文主义思想.
yadah ku nisulitan ni I-la-s-mo, yadah ku nisulitan niza, “Iy-zen-sung” u kanamuhan. ci I-la-s-mo lalid sa i Ow-cow miliwku i cuwacuwa a kakitizaan, sangaleb I Ing-ke-lan atu I-ta-li palahad ciniza tu kiwlu a nizatengan tu migingkiway tu nizateng nu tademaw.
即使他的思想是十分接近路德，他却从不愿意成为新教徒或者是鼓励教廷改革的，更别说是在教会里分旁派系. 自始至终，他都是十分忠诚于他心中所笃定的平静和和谐.
u nizatengan niza macapi tu ni Lu-te, caay kaydih ciniza mala baluhay mikilulay tu kamisama anucaay mipaicelang misumad tu kiwkayay, sangaleb amana pisakamu i kiwkay msazumazuma a misasakaput. namalinngatu katukuh i pahezekan,malacacay ku balucu’ niza nizateng niza paketun u masatezepay atu mangaayay. kakuniza:Sabak Tutuy
lihalay ku labunuluma’
lihalay ku labunuluma’居安思危 yu cahenay kabalad nuayawan miatul henay tu dipas u kuyu yu cayhenay katayni kidisen henay ku takini’. 洪水未到先築堤，豺狼未來先磨刀.
idaw kida maedesay a wacu milikalik tu ilutulutukan malaluk amikidis tu ngipen nida, maadih nu kuyu, sakamu han nida “hatin kakapah nu demiad, pahanhannamin kita malipahak, pilihidai tamiyan saw ! 一隻野狼臥在草上勤奮地磨牙，狐貍看到了，就對它說：「天氣這麼好，大家在休息娛樂，你也加入我們隊伍中吧！」
yamaedesay a wacu tedep sa, pakunida sa mikidis tu ngipen, kidis hanida mudicem ku ngipen.
野狼沒有說話，繼續磨牙，把它的牙齒磨得又尖又利.
mahicay kiya palitaan aca nida kuyu “ aniwyiw kinakilakilangan, taluma tu kumiadupay, u tula inayay itini misaculiculil, inayay ku katalawan, sacan t uku saicelang amukidis tu ngipen nisu ?”狐貍奇怪地問道：「森林這麼靜，獵人和獵狗已經回家了，老虎也不在近處徘徊，又沒有任何危險，你何必那麼用勁磨牙呢？」
Pasatedep satu kida makatalay a wacu sakamusa tu “ mikidis kaku tu ngipen cay ka namuhay, dateng han saw, anu yaan lalabaen nu miadupay atu tula, anu mahida, cay kaku pakahalhal amukidis tu ngipen aku”.
dihekuay a sapitulun溫馨提示：
“katukuh ku cudad maydih micukaymas cay kataneng” yu silawad anu caay pisamawmawtu cuda, anu idaw ku kawaw catu pakakilul.「書到用時方恨少」，平常若不充實學問，臨時抱佛腳是來不及的.
idaw ku duma tanulahud  nayay ku lawad sa, anu idaw macakat sa hicahan tut anu yah..yah..yah..sa tu haw nayay ku supped cay kataneng ku nipicudad nayay ku icelang, sisa cay pakadawis, kiyu tadikud sat uku balucu’ saicelangen wawa.也有人抱怨沒有機會，然而當升遷機會來臨時，再嘆自己平時沒有積蓄足夠的學識與能力，以致不能勝任，也只好後悔莫及.
ibalucuay a baetu
ibalucuay a baetu心中的頑石 inaayaw idaw kiya lima’ ibawbi idaw kida tabakiay a baetu, uahebal sepaa sasulitan talakaw cacay a bataan a sasulitan.從前有一戶人家的菜園擺著一顆大石頭，寬度大約有四十公分，高度有十公分.
taydaay ibawbi a tademaw, anu cay piciwi tabuhekud tida baetu, anu cay kapulun sa maduka’.
到菜園的人，不小心就會踢到那一顆大石頭，不是跌倒就是擦傷.
patubeli sa kidawama” yabaetu kuhan nisu haw ? nanu ci bakiyan nisu a ziday mapadeng katukuh ayda, hatida katabaki yaan makutkut hakiya爸爸這麼回答：「你說那顆石頭喔？從你爺爺時代，就一直放到現在了，它的體積那麼大，不知道要挖到到什麼時候，
anu nayi ku kawaw mikutkut, mahidasa miciwi muculili sa kapah henay miecaw tu katineng”.
沒事無聊挖石頭，不如走路小心一點，還可以訓練你的反應能力. 」
malakuwit tu ku pina nu mihcaan, ina baetu katukuh sa tu duma aziday.過了幾年，這顆大石頭留到下一代.
itawya wawa tu tatama muwala tu tatay na a kadabu, malawam tu ayda.當時的兒子娶了媳婦，當了爸爸.
tu cacay a demiad mabalucu’ kida kadabu sakamusa” ama ya bawbiay a baetu maedeng kaku a miadih, anu yaan papialan kutaw.” 有一天媳婦氣憤地說：「爸爸，菜園那顆大石頭，我越看越不順眼，改天請人搬走好了. 」
Patubelisa kuwama” payawan yabaetu baeket, anu malilid i adidi’ henay kaku ku malilid tu, apa tini hatu haw?
爸爸回答說：「算了吧！那顆大石頭很重的，可以搬走的話在我小時候就搬走了，哪會讓它留到現在啊？」
yakadabu mahivaay hakiya kudateng, yabaeyu anu kinapina tu cinida tabihekud mapulin
媳婦心底非常不是滋味，那顆大石頭不知道讓她跌倒多少次了.
tu cacay a demiad nu sananal, muwala tu kidakadabu tu tatak a tu bakicu sinanum, hamin hanida micebus tidabaetuan nu liwliw.有一天早上，媳婦帶著鋤頭和一桶水，將整桶水倒在大石頭的四周.
sabatupina tu asasulitan, yakadabu hamin hanida mukutkut ku liwliw nidabaetu.十幾分鐘以後，媳婦用鋤頭把大石頭四周的泥土攪松.
idaw tu ku nabalucu’an nidakadabu a palasul, akay cacay ademiad mikutkut, alaw han cay pakapina asasulitan makutkut tu媳婦早有心理準備，可能要挖一天吧，誰都沒想到幾分鐘就把石頭挖起來，
adih han ku tabaki tu adidi, ina baetu caay kaw nidatengan katabaki, alaw han maadih ku hekay mahida tabakiay mapahengad nu hekal.看看大小，這顆石頭沒有想像的那麼大，都是被那個巨大的外表矇騙了.
mapulu kita makaadih, mipatinaku, winisa nu balucu’ amapulul atu nidatengan a baetu.
阻礙我們去發現、去創造的，僅僅是我們心理上的障礙和思想中的頑石.
muabibi kisu mulikelun a mukayakay tu buyu’, kiyu mikayakay tu buyu’.你抱著下坡的想法爬山，便無從爬上山去.
anu u kitakit nida masatedep nayay ku laheci, widasa nu udip a nayay. musumad tu kitakit nu misu, nika taluayaw nusumad tu balucu’ isu.如果你的世界沉悶而無望，那是為你自己沉悶無望. 改變你的世界，必先改變你自己的心態.
kinyawpan
u sulit nu Hulam
羅浮部落
Lofu a ngangan sa namakay Hulam, u tatenga'ay a ngangan sa u Kinyawpan. tina ngangan namakay Chingchaw.
族人稱羅浮為雅邦(Kinyawpan)，原屬拉號社的領域. 日治時期，日人占領拉號社，建置駐在所，因要在拉號社下方興建水圳，因此將社人分配梯田，為分配到者，移居到雅邦，另建一社. 定居之後，日人為就近管哩，將駐在所移到雅邦，另至溪口駐在所治理. 光復之後，所有譯名改為羅浮，雅邦社就被改為羅浮. Kinyawpan是由泰雅族語而來，其意是曾被明鄭滿清人留瓣子.
u siwkay nu niyazu'
i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kinyawpan. u kasalumaluma’ nu Kinyawpan sa, 245 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 667 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 411 ku tademaw, pakalatu 62%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 256 ku tademaw, pakalatu 38%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 58%, Cou 1%, Paywan(Paiwan) 1%, zumazuma 1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
tuku, Tuku
tuku(海螺、靜止、帆船中央桅桿、最粗大樑) thumb|海螺tuku Tuku(人名)
kiwkay
kakuniza:kakitizaan
tapukuay ayam tu tatayna a wawa
tapukuay ayam tu tatayna a wawa天堂鳥與女孩 1858 a mihcaan izuy-tin idaw kiya kakitaan lecuh sa utatayna a wawa, 1858年，瑞典的一個富豪人家生下了一個女兒.
cay katenes, maladid kidawawa tu canan hakiya a imelang, maliyuh muculil.然而不久，孩子染患了一種無法解釋的癱瘓症，喪失了走路的能力.
kinacacay, ina wawa maladay tu labunuluma’ mikacaw tu balunga midang.一次， 女孩和家人一起乘船旅行.
sakamu sa kida sibalungaay niya acawaw nida idaw ku cacay a tapukuay a ayam sa, masemel cinida makatengil tu kamu, maydih makaadih tida ayam.
船長的太太給孩子講船長有一隻天堂鳥，她被這隻鳥的描述迷住了，極想親自看一看.
padeng han nida musikulay tidawawa i hekal nu balunga, cinidasa tayda mikilim tida paculilay tu balung.
於是保姆把孩子留在甲板上，自己去找船長.
Uwawa caypakadungdung amuhalhal, milunguc tu mikuliay ladayen kaku miadih tida tapuku a ayam sa.
孩子耐不住性子等待，她要求船上的服務生立即帶她去看天堂鳥.
Yamikuliay han tu cay katineng tunicay piculil, kelid sa maladay amutayda tida bangcalay a ayam.
那服務生並不知道她的腿不能走路，而只顧帶著她一道去看那隻美麗的小鳥.
yah…capadateng cinida ..muluhaw ! yawaw hatida ku sapilunguci, matawal tu udip mutengteng tulima’nida mikuliay, haymaw sa mulekal muculil.
沒想到....奇跡發生了！孩子因為過度地渴望，竟忘我地拉住服務生的手，慢慢地走了起來.