cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
pangcah mudadiway ci calaw pasiwali
nilaculan
Taywan Nabakuwan u wawa nu pangcah ci Calaw pasiwali, mudadiway ci Calaw milaku't tu walibayu atu timubayu, mahiniay kaahebal kyamihaw sa a mahini tu kaahebal ku kamu nu mita u Nantaw a kamu, Nantaw hananay a kamu, kasatipan katuku i "Madagascar" a subal, satu i tiniay titaan Taywan a mudadiway a pangicah ci calaw pasiwali hananay a tademaw, misanga’ ci niza tu baluhay a dadiw zayhan natayza ci niza i Madagascar a kanatal kyamihaw sa kilul han niza ku tizaay a ngiha’, u ngiha' nu i tizaay atu kamu sa malecadtu kyu mahiza u salama hananay i "Malagasy" a kamu hawsa mahicatu sanay. hinisa ci niza u salama hananay hawsa tungusay u tizaay a sausi, nu pancahay hawsa tayni sa manamuh tayni miidang kamu sa. winian sa baluhay ni sangaan ni calaw pasiwali baluhay a dadiw, kyu pangagan han niza  salama. ayza i pituay a bulad sabaw sepat a demiad mipadaesu kyami hawsa mitatengil tu katuuday patahekalen niza isaw kuni kilutan nisasingan niza i katuuday, nisangaan tu cacayay "Polynesia" hananay a dadiw, misapangcahay mudadiway ci calaw pasiwali hananay a dadiw. matineng ciniza Malagesy hananay. u matinengay tuyni mudadiw hanay ci "Kilema" kuheni tatusa pakayni i natimulan a subal hananay a kamu, u kamu dadiw atu lalangawan kyami haw, izaw yadah ku lecad i tini i lalabu. kyu ci calaw kyami atu ci Kilema a lacecay sa ku heni amisulit tu dadiw atu kaput nu heni hawsa, tayza sa kuheni i zumay a subal tuyza i Madagascar a subal u mibutinga a niyazu’ kuyzaan, itiza isaw kuheni amala cecay amisulit tuyni u dadiw hanay, uyni ci calaw nisulitan niza a dadiw pangangan han niza tu salama sa, uyni a kawaw sa a masasuazih ku heni hawsa u salama hananay ku kamu nu heni, nu pangcah a sausi tayni miidang sanay, satu uyni Malagasy hananay a kamu hawsa sausi kapah izaw kisu sanay, itiza satu kuheni amalingatu, misulut tu ngiha’ atu nisulitana a dadiw nu heni hawsa, sulit hantu nu heni a pakay sasingen nu heni Kiluken nu heni uyni salama hananay sa pala kungkuen nu heni, maheza isaw kuni kauzip nu itizaay, milihiza ci calaw atu cabay niza, ayza pituay a bulad sabaw sepat a demiad mipadaesu kuheni  paazih tu nikilukan nisasingan nu heni, pawada’ tu Madagascar a subal, itiza i zumaay a subal milingiha’ tu dadiw sa, mataneng ni calaw ku kawaw isaw, itiza satu mihalhal haca amalacacay ciniza amasunanam tu a maazih ku Taywanay a pangcaha atu tizaay nikauzip, u lalangawan nu binacadan malecad tu ku nikauzip.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Sabak Tutuy
muculalay
(u kamu nu hulam sa:日出)
Mahinda Rajapaksa
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Mahinda Rajapaksa (馬欣達·拉賈帕克薩) i Southern Province (南部縣) nu Sri Lanka.
nalecuhan ciniza i 1 a bulad 21 a demiad 1958 a mihcaan.
ngabul
縮圖|mamalawpes tu kungabul i Bay-me-co-lo-ci a buyu’ (北美洲洛磯山脈) ngabul (山鹿)
misilsil tu nabalucu’an (科學分類編輯 )
界：動物界 Animalia "aadupen nu salaedan"
門：脊索動物門 Chordata "kulus nu aadupen"
目：偶蹄目 Artiodactyla "mata tu tusaay a kaki’ (蹄) "
科：鹿科 Cervidae "samataan nu ngabul"
屬：山鹿屬 Navahoceros "mikeliday tu ngabul"
種：山鹿種 N. fricki "malecaday tu ngabul"
sakatusa pangangan (二名法)
Mahinda Rajapaksa
u siwkay niza(簡介)
pahezekay niza i tabakiay a cacudadan nu Sri Lanka (Sri Lanka Law College 斯里蘭卡法學院)
ngabul
kakiliman (摘要)
「山鹿（Navahoceros fricki）」是一種已滅絕的鹿，在更新世北美洲洛磯山脈最為普遍. 牠們生存於11500年前，其遺骸在新墨西哥州南部瓜達洛普山的山洞中發現.
Mahinda Rajapaksa
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Sri Lanka (斯里蘭卡) ayza sa ci Mahinda Rajapaksa (馬欣達·拉賈帕克薩), micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 11 bulad 21 demiad.
ngabul
kakiliman (摘要)
“nubuyu’ay a ngabul (Navahoceros fricki)” u cacay a malawpesay a ngabul, i “misabaluhay a si-ki” (ken-sin-se, 更新世) tusa a lasubut lima a bataan izaw ku walu a mang (萬) katukuh cacay a mang (萬) cacay a malebut nuayawan a mihcaan tu Bay-mey-cou-lo-ci a buyu’ yadah henay i tiza, cacay a mang izaw ku cacay a malebut tu lima alasubu, ayaw nu mihcaan, ukak nu kidu’(身體) tiza i Mo-si-ke a kenis Mo-si-ke a buyu’ nutimulan sa Kua-ta-lo-pu a buyu’ Kua-da-lou a buyu’ i buhang nu buyu’ katepaan.
malalitinlitin
(u kamu nu hulam sa :成群結隊，一個接著一個)
kedal
(kamu nu hulam：乾旱)
ngabul
kakiliman (摘要)
《中國大百科全書》依照動物分類學進行定義，釋鹿為「偶蹄目鹿科動物的統稱」.
"u Cung-kuo (中國) a u idawamin a cudad" (《中國大百科全書》) namakayniay i aadupen misauliulicay kuheni tu u ngabul a kakawaw, u "kaki’ nu ngabul nu aadupen".
nilacul(內容)
與鹿共舞：梅花鹿與原住民
malcabay tu ngabul amisalukiyaw atu Yin-cu-min.
動物學理描述的梅花鹿
iga-miladay tu dietu,2017
Korea iga-miladay tu dietu,2017
Korea iga 韓國電影 “與神同行(Along with the Gods)”
ngabul
nilacul(內容)
aadupen a cacudadan nu tinakunumelaw (描述) u sikulitay a ngabul (梅花鹿).
iga-miladay tu dietu,2017
sapuelac nu Hulam aut Amilika:
(Hulam)《與神同行》（韓語：신과함께；英語：Along With the Gods: The Two Worlds），是2017年上映的一部韓國奇幻電影，改編自韓國漫畫家周浩旻所繪的同名漫畫. 劇情描述在火場總是奮不顧身、英勇救人的消防員金自鴻，在一場救災行動中為了搶救一名小女孩而意外身亡，死後在三名陰間使者的引領護送下，前往陰間接受7大地獄審判的故事.
(Amilika)Along With the Gods: The Two Worlds (Hangul: 신과함께-죄와 벌; RR: Sin gwa Hamkke - Joe wa Beol; lit. "God with Together - Sin and Punishment") is a 2017 South Korean fantasy drama film directed by Kim Yong-hwa and based on a webcomic by Joo Ho-min. The film will be released in two parts, and stars Ha Jung-woo, Cha Tae-hyun, Ju Ji-hoon and Kim Hyang-gi. The first part of the film was released on December 20, 2017.
ngabul
nilacul(內容)
臺灣梅花鹿是臺灣特有種類，生物學的分類為哺乳綱（Mamalia）、偶蹄目（Artiodacyla）、鹿科（Cervidae）、鹿屬（Cervus）、鹿種（Cervus Nippon）.
Taywan u sikulitay a ngabul (梅花鹿) a ngabul nu Taywan a misiteketay (特有) a aadupen, mitangginay tu sauliulic (生物學) tu micucuay a ngabul（Mamalia）,"mata tu tusaay a kaki’ (蹄) "（Artiodacyla）,"samataan nu ngabul"（Cervidae）,"mikeliday tu ngabul"（Cervus）, "malecaday tu ngabul"（Cervus Nippon）.
bunabunakan
(u kamu nu Hulam sa : 沙漠)
iga-miladay tu dietu,2017
belih nu Sakizay:
namatahkal i 2007 a mihcan a iga nu Korea, kya kungku namisulit ni ZhouHao. ci Jin Cehong, amipauzip cacay wawana ciniza, uyzasa mapatay i lamal. sisa, tayza tu ciniza i la'cusay a kitakit.
ngabul
u mitesekay a ngangan (學名)
這個名字是由 19 世紀 60 年代的生物學家 Blyth 命名，當初 Blyth 認為日本梅花鹿，為全世界梅花鹿之主種，因此學名裡有”nippon”（即日本）一詞.
uyni a ngangan i 19 se-ci (世紀) enem a bataan a zi-tay (時代, 年代) pangangnay ci Blyth mitesekay nu migingkiway. i tiya henay pabaliw kuheni u sikulitay a ngabul (梅花鹿), matiya tahep (全) nu kitakit. a ngangan u sikulitay a ngabul (梅花鹿), i labu nu nipangangan idaw ku nu Lipun a kamu.
iga-miladay tu dietu,2017
siwkay nu iga:
(Hulam)生命重要的不是它有多長，而是那些過程中你得到與留下的感動.
(Amilika)What matters the most in life is never how long you can live, but how much love you receive and leave behind.
Qu chn.la love vn
thumb|Dawu (Taitung)
iga-miladay tu dietu,2017
siwkay nu iga:
uniyan a sizumaay a iga sa,
namakay misumad nay banga nu Korea “miladay tu dietu”
Qu chn.la love vn
Qu chn.la love vn
u sulit nu Hulam: 古庄部落/含太湖部落
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Qu chn.la love vn. u kasalumaluma’ nu Qu chn.la love vn sa, 66 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 167 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 119 ku tademaw, pakalatu 71%.
iga-miladay tu dietu,2017
siwkay nu iga:
這是一部題材非常特別，
改編自網路漫畫的韓國電影《與神同行》
Qu chn.la love vn
u siwkay nu niyazu’
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 48 ku tademaw, pakalatu 29%.
iga-miladay tu dietu,2017
siwkay nu iga:
(Along with the Gods: The Two Worlds).
Qu chn.la love vn
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 65%, Pangcah(Amis) 2%, Tayan(Tayal) 2%, Yuwatan(Bunun) 1%.
ngabul
u mitesekay a ngangan (學名)
梅花鹿因背部有白色似梅花的斑點而得名，其白色斑點以外的毛色會隨季節而有所不同，夏季為栗紅色亮麗短毛，冬季為茶褐色濃密長毛，毛的長短可使其適應不同的氣溫.
Qu chn.la love vn
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis) atu Tayan(Tayal).
ngangan nu Puyuma-Tarulrivak
ngangan
Tarulrivak
Qu chn.la love vn
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
ngangan nu Puyuma-Tarulrivak
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
Qu chn.la love vn
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
ngangan nu Puyuma-Tarulrivak
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Lin Zheng Long Ling
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
napatizeng ni Tiway Sayiun kalisiw putiput(帝瓦伊撒耘基金會)
Lubas-Mapalaway-aazihen a cudad (nay20170924)
ngangan nu Puyuma-Tarulrivak
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
ngabul
u mitesekay a ngangan (學名)
u kululay a kulit u sikulitay a ngabul (梅花鹿) sacacacay sa kulit sisa singangan (得名)pangangnan nuheni tu u sikulitay a ngabul (梅花鹿), nika caayay kawsalengacay a kulit sa mikilulu tu puu’ a masumat, palalutan a sumanahay malikatay apuyuay a banuh, kasienawan malecad tu nu ucya a kulit mataked (濃密)ku tanaya’ay a banuh, u banuh nuhani u tanaya’ay atu apuyuay mitudung tu dahemaway a demiad (氣溫).
Qu chn.la love vn
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
ngangan nu Puyuma-Tarulrivak
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
ngabul
u mitesekay a ngangan (學名)
公鹿體形較雌鹿大，身長約1.5 公尺，高約 1 公尺. 雄鹿於兩歲時開始長角，至 5 歲時長度可達 70 餘公分，雌鹿則無角. 母鹿懷胎 8 個月後生育小鹿.
Qu chn.la love vn
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Lin Zheng Long Ling
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
Mapalaway-Lubas
muazih tu tatengaay Hulam a kumu (簡介漢譯參考)
kakuniza:lubas
ngabul
u mitesekay a ngangan (學名)
u hukang a ngabul kitabakian kuadidi’ay a ngabul, tanaya’ nuheni 1.5 a depah (公尺), talakaw a depah (公尺), yu tusa tu a mihca u ngabul tahekal t uku ngawa’ ,makatukuh I limaay a mihcaan sa pitu a bataan a hunan (公分), u tatayna a ngabul ina’ ku ngawa’ u bili nu ngabul sa walu a bulad tu lecuhan tu u wawa.
ngangan nu Puyuma-Tarulrivak
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Qu chn.la love vn
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
ngabul
aadupen atu lalangawan (動物與文化)
大致一胎僅一隻. 梅花鹿大致棲息在平原鄰接著密林之處，以植物的嫩業、嫩芽為主食，具反芻能力. 天性機警敏銳，平常多數結群棲息.
malecacad amin cacay ku bili cacay kunilecuh, u kakaydihan nuheni a kakitizaan itida i sapiay a buyu’ u kakanen nu heni uyda u mangazuway amin a iluc nu kilang, matineng kuheni amisupet tu kakanen i takulaw, u kalawkaw kutengil nu udip (天性機警敏銳). tu demidemiad maluyaluy amin kuheni a masaupu a pahanhan.
Tangabulan atu sibaluway a ngabul (平埔族與梅花鹿)
對臺灣平埔原住民來說，鹿皮是日常,生活物資，也具有信仰意義. 陳第《東番,記》記載，原住民禁止私自獵鹿，要到冬,季鹿群出現時才捕鹿. 狩獵方式為全社出,動，也有攜帶獵犬，用包圍方式圍住獵物，
再用標槍射殺，由於捕鹿方式不是全年獵,殺，也不濫捕，因此可維持鹿群的數量.
u Taywanay a Tangbulan a nikaudip sadikucan nu heni u banges u sikulitay a ngabul (梅花鹿), silisin kuheni tu u sikulitay a ngabul (梅花鹿). Cen-ti “dung-ban-ci” nisulitan, u binacadan la’cus ami sa kaku amiadup amakatukuh (到) kasienawan, aytiya kuheni midiput tu wawa ku piadupan nuheni sa idaw ku miladay tu miadupay a wacu sataliwken (包圍方式)nuheni ku aadupen idaw ku u punus(標槍) amipatay, u nipanutekan nuheni a tuki a miadup sa duceken (固定時間) mimelaw tu sakamuwah nu ngabul.
荷蘭傳教士干治士（G. Candidius）記載，原住民獵鹿方式有三種：罠或套索、鎗（即標槍）以及弓箭. 罠應是以張網捕鹿. 17世紀下半葉後只增加火鎗作為狩獵工具.
yu itiyahu tayni ku saydang nu Hulam (荷蘭) ci G. Candidius idaw ku kamu pasubana tu yiluay a caay kalecad a sspibihcaz tu ngabul, ya tuluway a kamu tu sapibihcaz sa sacacay sa u bunus (標槍), sakatusa u pana’ sakatulu u salil. Yu makatukuh tu 17 se-ci(世紀) tu pangkiw tu nu dikudan sa izaw tu ku kuwan a sapiadup.
在共同獵場進行協同狩獵，等於享有共同之狩獵利益，捕獲的鹿隻須進行分配，而非個人或少數人獨占. 除肉作為食物、皮作為衣飾，鹿皮也可作為犯罪的贖罪品或結婚聘禮. 總之，鹿與原住民的生活關係非常密切.
ini u nikatatengilan nu katuuday a matadengil tu ahican ku niadupan nu mita a micilac(分配) uynian u niadupan a titi’ caay kaw nu udip a misateked tu titi’, u tatatengi nu mita ituya sa sanubinawlan han a mapulung mukan, uyni u banges nu ngabul sa sangaan tu dikuc hidan u umibakahay tu cumi nu tademaw anu caay sa sipanubu tu mikikungay, iniyan u ngabil hananay masasiked tuni kauzip nu Yin-cu-min.
荷蘭Hulam人入臺後，由於需要大量鹿皮進行貿易，以日常用品或奢侈品與原住民交換鹿皮. 為滿足需求，原住民須獵捕更多鹿群，破壞了傳統的禁令與規則，連帶影響原住民的生活習慣；再加上荷蘭人引進漢人獵鹿，漢人引進更有效率的獵捕方式，使得鹿群更快速減少. 荷蘭人離開後，鹿皮仍是重要貿易品，但因過度獵捕，再加上漢人農耕地擴張，使得鹿群持續消失.
yu tayni i Taywan ku Hulam (荷蘭) a tademaw maydih kuheni tu yadahay a banges nu ngabul u sakaydihan nuheni tu demidemiad sisa sipiliun (交換) nuheni tu cacukaymasen tu dimiamiad (日語音譯日常用品) mieden tu nikanamuhan nuheni amilunguc sisa nanutawya caay tu pitengil tu nipanutekan nu ipabaway a tuki miadup paceba satu amabilil amiadup ku Yin-cu-min, nanutawya micalipu’ (影響力破壞) tu nikaudip nu Yin-ci-min, macunus tuwaca pacumutan nu Hulam ku kuwapin ami adup tu ngabul, yu miadup ku kuwping sa pihacen ku niadupan nuheni alaw sa caay tu kayadah ku ngabul, yu miliyas tu ku hulam sa inudikudan uynian u banges nu ngabul sa sakaymawan a caku banges nu ngabul, nikasa han a tademaw mabuwah tu u nikaluk tu umah sisa malawapes tu ku ngabul.
以鹿為地名及其保育,早期梅花鹿遍布全臺，隨著大量獵取,及田園開拓而消失，但各地仍留下甚多鹿,的地名足跡. 查詢內政部建置之「臺灣地區地名查詢系統」及相關研究，可以發現臺灣地名冠有「鹿」字者，與鹿具有關聯性的為數不少. 在可查詢到的 160 個冠有「鹿」字的地名當中，「鹿寮」、「鹿坑」（鹿窟）、「鹿埔」、「鹿鳴坑」、「打鹿埔」等.
i sumamad u pangangaan tu nu ngabul a ngangan nu kakitidaan sa, na yada heny I Taywan imatiya atu ayda cay tu kalecad yadah tu kunikaycungan tu a idangan nu ngabul, sisa cay tuka kakatuud ayda ku ngabul.
paykanatalay anicuysaan tu Taywanay a caciusaan tu sapi kingkiwan kya katinengan ku singanganay tu ngabul a ngangan i tini i Taywan, yadah ku misasengiay tu ngabul, makaala tu 160, u siwantanay tu a ngangan nu kakitizaan ayda sa ” Lu-liaw”, ”Lu-keng”, ”Lu-ku”, ” Lu-bu”, ”Lu-lming-keng”, ”Da-lu-bu”  idaida.
ina Dou-liw akamu nawnu Yin-cu-min a kamu (斗六原為原住民語)
iga-miladay tu dietu,2017
siwkay nu iga:
izaw ku cacay matalulay a papanengayay(消防員) ci Jincehung,
amipauzip tu tademaw sa,
mapatay i kawaw niza.
namapatay ciniza sa,
tayzatu ciniza i duutay a kitakit.
tayni militemuh ku tulu caculculen.
ilaed 49 a demiad, amicaliw pitu a liclic(審判).
anu malakuid ku liclic,
taneng ciniza tatiku(返回) u uzipay a kitakit,
anusa caay malakuid ku liclic,
atayza ciniza i la’cusay a kitakit.
故事敘述一位英勇的消防員金自鴻，
在一次任務中為了救人而殉職.
死後，他被三位陰間的使者迎接到了亡者的世界.
每個亡者都必須在49天之內經歷七次不同的審判，
ngabul
Tangabulan atu sibaluway a ngabul (平埔族與梅花鹿)
「捕鹿」之意，皮仔寮則是獵鹿者製皮之場所. 臺灣梅花鹿於 1969 年在野外絕跡. 1982 年，學術界人士提出臺灣梅花鹿復育計畫；1984 年，行政院核定「臺灣地區自然生態保育方案」，將梅花鹿復育工作列為重要工作之一，並指定墾丁國家公園管理處負責辦理，其工作範圍涵蓋歷史、行為、生態、群、遺傳、生理、疾病、保健、現場規劃及飼養管理等方面.
libangesay hananay a kakitizaan sa u nu miadupay tu ngabul 「捕鹿」皮仔寮 sasangaan tu balakuv(動物皮己經做好的皮) a kakitidaan Taywan sikulitay a ngabul i 1969 a mihcaan sa malawpes tu 1982 a mihcaan sa, ayda patahkal tu nikingkuwan nu minanamay tu sikulitay a ngabul nu Taywan, 1984 a mihcaan satalakawayay anipanutekan tu ahican kuni pilimuud tu sikulatay a ngabul u sa baeketay a nipanutek sa Cen-ting kanatalay a idangan ku sasitudung sikawaw, ukakawaw nuheni sa ami tules tu nu sumamaday a kawaw, wayaway sakaudip, masaupuway, silsil, nukaudip,u imelang, sapdihing, i tida i kakitidaan mipalasul (規劃) tu a hican pikuwan tu nipahabay tu ngabul.
復育目的除保存臺灣梅花鹿品系外，亦欲使其得以回歸野外生活. 復育鹿群則是選擇臺北市立動物園飼養之梅花鹿群作為核心復育鹿群. 994 年進行第一次野放，至 2003 年為止共計 13 次野放，野放數 213 頭.
u ngangaan nu nipakelid tu maku tu sapiliwan tu Taywam sikulitay a ngabul sa maydih aca a panukas tayda i buyu’ tunukaudip nu ngabul. u ni pakelid tu asaupuway a ngabul sa i tida i Taypak a papahabayan tu ngabul a kakitidaan, 1994 a mihcaan sayaway anipadang tu ngabul I buyu’ makatukuh 2003 a mihcaan sa sabaw tuluay tu a lingad apapadang tu ngabul, papulung han kiyni patangan i buyu’ sa.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
kakuniza:Sabak Nubu kakuniza:Kinbu u Watan
iga-miladay tu dietu,2017
siwkay nu iga:
來決定他是可以投胎轉世，
或是要進入某個地獄接受懲罰. kakuniza:iga
Quri
Quri（下高義部落）
thumb|Fuxing (Taoyuan)
i Taoyuan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Quri. u kasalumaluma’ nu Quri sa, 11 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 31 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 28 ku tademaw, pakalatu 90%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 3 ku tademaw, pakalatu 10%.
u kasabinacadan, Tayal 87%, zumazuma 3%.
Quri（石磊部落）
thumb|Jianshi i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Quri. u kasalumaluma’ nu Quri sa, 69 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 315 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 299 ku tademaw, pakalatu 95%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 16 ku tademaw, pakalatu 5%.
Dowras
Dowras
u sulit nu Hulam: 道拉斯部落
Quri
Quri（石磊部落）
u kasabinacadan, Tayal 91%, Amis 1%, zumazuma 2%.
misawacu
(u kamu nu hulam sa:欺凌)
Dowras
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Dowras. u kasalumaluma’ nu Dowras sa, 211 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 615 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 558 ku tademaw, pakalatu 91%.
Quri
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Dowras
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Taluku(Truku) 80%, Tayan(Tayal) 4%, Pangcha(Amis) 3%, Yuwatan(Bunun) 1%, Sakizaya 1%, zumazuma 2%.
caykaw nu Sakizayaay a niyazu', u Taruku a niyazu' kuyni. u Taruku sananay, cayay katalakaw ku uzip, sangulan ku tatayna, salengacay ku banges, mabana miadupay. u Incumin a tademaw tu, u Taruku a cidekay duut ku tademaw. u luma' nu Taruku i buyubuyuan.
u Taruku a niyazu' kuyni. tuud ku Taruku a tademaw itiniay a niyazu', izawtu ku Sakizaya itini, caayka tuud. u zuma a tademaw sa u Pangcah u Yuwatan atu Tayan.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nipaluma-alupal, alopal
alupal, alopal
thumb|Fuyu persimmon fruits, one cut open 柿 (俗名：紅柿、柿子)
kagak kakuniza(科學分類)
thumb|Persimmon subal(域)：真核域 Eukaryota
salaedan(界)：植物界 Plantae
panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta
upiz(綱)：雙子葉植物綱 Magnoliopsida
mata(目)：柿樹目 Ericales
sapamat(科)：柿樹科 Ebenaceae
Cirakayan
thumb|Cirakayan (花蓮縣鳯林鎮山興部落)Cirakayan (花蓮縣鳯林鎮山興部落)
Cirakayan
u sulit nu Hulam: 山興部落 縮圖
nipaluma-alupal, alopal
kagak kakuniza(科學分類)
mikitinay(屬)：柿樹屬 Diospyros
Cirakayan
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Cirakayan. i Fenglin cen.
pangciw
縮圖|Douliou Baseball 012 pangciw u kamu nu Sakizaya, anu yakiw nu Lipun.
Cirakayan
u siwkay nu niyazu'
u kasalumaluma’ nu Cirakayan sa, 119 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 217 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 144 ku tademaw, pakalatu 66%.
nipaluma-alupal, alopal
kagak kakuniza(科學分類)
hicahicaay(種)：
pangciw
laylay
u sasakamuwan tu nu mali, izaw ku kamu tu nu nimalian sa musaliwday a mali,  nu Amuhuan a kamu nu wawa a sapilatlat. u nikingkiwan tu mihcaan sa, alaw katinengan u mali atu u saliwday a mali namakayni i dengciw. 1834 a mihcaan, Amuhuan nu pusidung tahkal ku cacayay a milatlatay a cudad, sakamu sa tu mali nu latlat, caay kalalucek ku nisulitan tu wayway. nu Amuhuan a hitay ci Abner Doubleday salucek sa misalucek tu mali tu sayaway, nika caay kalucek musakamu, tina kawawan tu sasakamuwan caay kalalucek kina kamu, sisa nayay i laylay a cudad kina kawaw. 1845 a mihcaan, Alexander Cartwright misulit tu cudad nu latlatay, sulit saan tu nisulitan, yadah patadengaay kina malian tu sayaway kyu malucek, tina kawaw tu sulit izaw ku lucekay sa, u sakanamuhan tu nu aydaay a tademaw kina latlat tu mamalian. 1846 a mihcaan, sayaway malingatu misasulit tu sapimatademecay a nipimali : New York Knickerbockers atu New York Nine；matademec i State of New Jersey a Elysian a mamalian. 1865 a mihcaan namakatimul malalayis satu mamin sa, namakatimulay a Amuhuan a tademaw izaw tu ku masasudemec tu mali, i mamalian nu Amuhuan katuud ku nu nakamuwan tu mali. 1869 a mihcaan, sayaway nu mimaliay mapatideng ku ngangan han tu  Reds Hall of Fame hosts Vintage（u ngangan niza ayza Cincinnati Reds）. Amuhuan izaw ku nipisalamal tu nu dumaan a mali tu nu Amuhuan, caay kalecacad ku mipisalamal, mahida nu sapaday a mali.
Tjavualji
縮圖
Tjavualji
u sulit nu Hulam: 大麻里部落
大王部落是由三個聚落所組成：加拉班(Jalaban)位於大王真耶穌教會附近，屬於大王村1-4鄰；利力霧(Lilivu)位於大王國小與公賣局太麻里配銷所之間，屬第5鄰；大麻里(Javali)則位於大王國小西側，屬9-12鄰. 根據口傳，排灣族遷移到此地建立的第一個部落為Jalaban，因為部落人口增長，頭目之弟又建立第二個部落，名為Lilivu，之後Lilivu部落也擴張，在建立一新部落，也就是Javali部落.
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=18&TA_No=9&T_ID=179
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tjavualji. u kasalumaluma’ nu Tjavualji sa, 884 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 2,112 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 863 ku tademaw, pakalatu 41%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 1,249 ku tademaw, pakalatu 59%.
u Paywan (Paiwan) a niyazu'
u Paywan a niyazu' kuyni, katuud ku Paywan a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
i Taitung a kuwan, caay katuud ku Sakizaya. inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. izaw tu hakya, caayhenay pasumad tu ngangan nu cidekay.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
Cirakayan
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 73 ku tademaw, pakalatu 34%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 58%, zumazuma 8%.
u Pangcah(Amis) a niyazu'
tabakiay a niyazu' kuyni, duut ku tademaw, kaduut ku Pangcah(Amis) a tademaw. u Taitung sa u Pusung hananay nu Sakizaya a kamu, i sawaliyna-timul nu Taywan sabal. caykaw nu Sakizayaay a niyazu', u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. u Pangcah(Amis) sananay, katalakaw ku uzip, matineng miadup  atu mibuting. u Incumin a tademaw tu, u Pangcah(Amis) a cidekay duut ku tademaw. matineng mudadiw atu musalukiyaw ku Pangcah(Amis).
u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. katuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu', izawtu ku Sakizaya itini, caayhen pasumad ku ngangan nu Sakizaya. tuudtu ku Sakizaya a lecuh.
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini mueneng, caykatuud ku Sakizaya. caay henay misumad ku ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nipaluma-alupal, alopal
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
柿（Persimmon或kaki）是柿樹屬的果實，最常見的品種是柿子，又名亞洲柿或日本柿，原產於東亞，但其他地區也有柿屬植物. 柿子的品種有1000多種，以脫澀與否分為甜柿和澀柿兩大類為主，前者成熟時已經脫澀可以直接食用，後者需要人工脫澀，中國、日本、韓國和巴西是世界的主要產地. 柿有多種類型，除了最常見的柿子之外，亦有異色柿、德州柿、黑色柿、印度柿、豆柿及美洲柿等.
The persimmon /pərˈsɪmən/ (sometimes spelled persimon) is the edible fruit of a number of species of trees in the genus Diospyros. The most widely cultivated of these is the Oriental or Japanese persimmon, Diospyros kaki. Diospyros is in the family Ebenaceae, and a number of non-persimmon species of the genus are grown for ebony timber.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p156
http://plant.tesri.gov.tw/plant100/WebPlantDetail.aspx?tno=508001060 柿
應紹舜 台灣高等植物彩色圖誌 第六卷 9.柿樹 p50 870730 初版
邱年永等著 原色臺灣藥用植物圖鑑(2) 154柿 p175 台北南天書局
鄭武燦 台灣植物圖鑑 上冊1701柿 p851 國立編譯館
http://subject.forest.gov.tw/../book4/174.htm 柿
中國植物誌 第 60(1) 卷 141 頁  PDF 柿
臺灣藥用植物資源名錄 行政院衛生署中醫藥委員會 編 柿 92年10月364頁
kakuniza:nipaluma
salihalayhalay
(u kamu nu hulam sa:可以放輕鬆，逍遙)
Maybalay
u sulit nu Hulam
和平部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Maybalay. u kasalumaluma’ nu Maybalay sa, 35 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 70 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 57 ku tademaw, pakalatu 81%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 13 ku tademaw, pakalatu 19%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 74%, SaySiyat 7%.
pangciw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
Maybalay
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
ngabul, malunem
ngabul, malunem (鹿)
ngabul a kaput (鹿科)
是偶蹄目反芻亞目下的一科，目前全世界有18屬41種. 其中包括白尾鹿、騾鹿、加拿大馬鹿、駝鹿、紅鹿、馴鹿、梅花鹿、黇鹿、西方狍等.
ngabul a kaput (鹿科) u tusaay (atu sepatay) ku kuku'a aadupan, sisa u u-ti-mu (偶蹄目), u i sasaay nu fan-cu-mu (反芻目) hanay a kaput, ayza u kitakit idaw ku sabaw tu walu mikitinay sepat idaw ku cacay a hicahicaay.
nina kaput ilabuay pasu salengacay kikul a ngabul(Payuey-lu, 白尾鹿), ulu a ngabul,(lu-lu, 騾鹿 ), Kanata a subayu a ngabul (Canata ma-lu, 加拿大馬鹿), sipucuay ku kulul a ngabul(Tu-lu, 駝鹿 ), sumanahay a ngabul (Hung-lu, 紅鹿), aecawan a ngabul, (Sing-lu, 馴鹿), u baluay a ngabul(Meyhwa-lu, 梅花鹿), Cang a ngabul(Cang-lu黇鹿 ), nutipanay a paw (si-fang-paw, 西方狍) hatiza.
ngawa' nu ngabul (鹿角)
所有的公鹿（除了獐外）及母馴鹿頭上長有角並每年更新，此點可與其他頭上長有角但終生不換角的動物例如羚羊做區別.
maminnay a hukang a ngabul (caay sausien ku cang [獐]) atu tataynaay sing-lu (馴鹿) a ngabul sa, i tangah nuheni sinilangaw tu ngawa', ina ngawa'paymihmihcaan paliyunen, nika u lin-yang (羚羊) hananay i kauzipan nuheni caay ka paliyun tu ngawa'nuheni tu paymihmihcaan, wini ku kasasizuma nuheni.
mucelak tu ngawa' nu ngabul (鹿角的生長)
通常只有公鹿長有鹿角，馴鹿是唯一一種公鹿和母鹿都長角的鹿，但母鹿的角要小得多.
alahicaan u hukang a ngabul ku singawa'ay, u Sing-lu(馴鹿) sa, u masacacay ku heni u ulang a ngabul atu u tatayna a ngabul ku singawa'ay a ngabul, nika adidi'ku ngawa'nu tatayna a ngabul.
在每年冬天，公鹿的角都會脫落，到春天開始長出新的角，那時鹿角會覆蓋著一層皮，叫做鹿茸. 當鹿角成型時，鹿茸就會脫落.
tu mihmihcaan i kasienawan, u ngawa' nu ulang a ngabul matulak sa, katukuh i sadingsingan mucelak aca tahekal ku baluhay a ngawa',  imahini ina baluhay a ngawa' matahab i lalabu nu banges,  u maka mulutucay a ngawa'nu lutungay a ngawa'(Lu-zung, 鹿茸) han pangangan, ya ngawa' nu ngabul anu masangawa' tu sa, haymaw satu matulak kiya lu-zung (鹿茸).
母馴鹿的角是在春天脫落的. 另外，獐無論公的還是母的，都沒有角，它們用長長的獠牙去自衛.
u ngawa' nu tataynaan anu sing-lu (馴鹿), i sadingsingan matulak. duma sa, u cang (獐) hananay, payawan u anu caaysa u bucingad payawan u ulang a ngabul (hukang)aca u tatayna a ngabul(bucingad )aca, amica inai amin ku ngawa', nika pakaynien i tanayu'ay ihekalay a ngipen nuheni a musikul tu uzip.
kaput (科)
分布於亞洲的麝、非洲的長頸鹿以及熱帶非洲與亞洲森林裡的水鼷鹿等雖然屬於廣義上的鹿，但在動物分類學上不屬於鹿科，而分屬麝科、長頸鹿科及鼷鹿科.
mahizaay malakalak i Ya-cu (亞洲) a se (麝), i Fey-cu a tanayu' ku liel a ngabul (cang-cing-lu, 長頸鹿), i kilakilangan nu kacaledesan a Fey-cu (熱帶非洲) atu kilakilangan nu Ya-cu (Ya-cu seng-ling, 亞洲森林) a suye si-lu (水鼷鹿), kanahatu u pulung nu ngabul han, nika pakaynien nipisiteked i aadupan, caay kaw nu ngabul a kaput kuheni, u se (麝), tanayu'ay liel a ngabul (cang-cing-lu, 長頸鹿), si-lu (鼷鹿) a kaput.
Samia Suluhu
Samia Suluhu
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Samia Hassan Suluhu, 1960 a mihcaan 1 a bulad 27 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Tanzania (坦尚尼亞) ayza, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 3 bulad 19 demiad.
ngabul, malunem
lakalakan (分布)
鹿廣泛分布於每個大陸，除了大洋洲、南極洲和非洲.
Samia Suluhu
u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu Kiswahili a kamu：Samia Hassan Suluhu
ngabul, malunem
lakalakan (分布)
u ngbul hananay malalakalak i cuwacuwa nu ta-lu (大陸), nika i Tayang-cu (大洋洲), Nan-ci-cu (南極洲), Fey-cu (非洲)
satabakiay
(u kamu nu hulam sa:最大的)
Samia Suluhu
u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu Hulam a kamu：薩米婭·蘇盧胡
u sulit tu ngangan nu Sakizaya a kamu：Samiya．Suluhu
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
電影-我就要你好好的 (Me Before You), 2016
u lacul nu iga
militemuh kami i zazan nu uzip nu mita,
生命中有些相遇，
haca cacay katenes ku demiad,
雖然注定不能長久，
alawhani kanca masubeliday(留下) ku cucuk nu balucu’.
卻一定會留下感動.
siwkay nu Amilika
(Amilika a kamu)Some encounters in life are destined to end in a hurry,
but they always leave behind something that lasts.
uyniyan a iga sa, u kanamuhan a iga nu acawa aku i 2016 a mihcan,
這部電影是水某2016的最愛片之一，
mazateng kaku sa, miladay tu kaput nu maku tayza miazih,
還記得是一年半前與前同事一起看這部電影，
matawa sa atu muwangic kami,
又哭又笑的，
nataluma’henay sa, tayza tu micakay ku CD, mitengil tuway i luma’.
一回家立馬買原聲帶聽了好久.
nazikuzan sa maazih kayadah i tilibi.
後來也在影音平台上看了好幾次的電影.
u tatama-sitatungusay-palaway(男主角) ci Wil, naci Sam Claflin mipalaw,
Sam Claflin所飾演的男主角威爾，
ibalu nu iga, u maadada’ caaytu saungayay a tatama, nay talibahalay a kawaw.
在片中是一位因為意外而導致脖子以下全身癱瘓的男子.
nuyaan u makademecay a tademaw ciniza,
原本屬於人生勝利組的他，
nazikuzan talibahalay a kawaw saan, inayi’ tu ku nabalucu'an nu uzip niza,
ngabul, malunem
suleda a labades (雪災)
雪是鹿最大的敵人之一，但如果雪並不是很大就沒問題. 但當雪變得非常厚時，牠們就很難找到食物，因為雪都把食物蓋住了.
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
在意外之後失去了求生的意志，
ngabul, malunem
suleda a labades (雪災)
u ada nu ngabul sa u suledas, nika caay kaw tabakiay a kawaw kyuni. anu kibetul tu ku suleda sa, utiih kuheni makatepa tu kakanen, zayhan tabuen namin nu suleda ku kakanen.
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
uyzasa ciama atu ina niza ahebed ku balucu’,
但因為爸媽的堅持，
sapatukil ciniza tu ama atu ina niza, sululen pangkiw ku mihcan a demiad,
他答應父母會給自己半年的時間，
ngabul, malunem
suleda a labades (雪災)
duma sa, kanahatu kalamkam ku duba' nu ngabul, nika u zuma a ngabul makaala tu tulu a lasubu ku daduy nu baeket (kung-cing, 公斤), anu maduba' ku heni sa maculemuh i susuledaan, mahaymaw tu aca ku duba'nu heni, lima a bataan ku daduy a lang (狼), kalamkam maletep tu ku heni.
hicaen pahabay (飼養)
鹿對人類長久以來就具有很高的經濟價值，但是鹿並不像綿羊、山羊、豬和牛等動物那麼容易馴養，因此鹿的來源主要是通過獵取.
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
miliyaw mizateng haw tu lihalay-sakapatay.
ngabul, malunem
hicaen pahabay (飼養)
u ngabul pakaynien i tademaw hatini tu ku tenes idaw ku talakaway a lalaculan a epuc, zayhan caay kadayum pahabay tu ngabul, kyu pahabay ku tademaw tu mian-yang (綿羊), sang-yang (山羊), pabuy atu katalalan, sisa hanu nipiadup ku saala tu ngabul ku tademaw.
在台灣，東部是主要的養鹿場建立地區，台灣的梅花鹿於日治時期之前就已經被獵取殆盡，目前野生的族群是因養鹿場保種培育後野放的，在綠島，鹿已經多到對生態造成困擾.
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
重新思考是否要接受安樂死.
ngabul, malunem
hicaen pahabay (飼養)
i Taywan, i nuwalian ku sakaydihan mipatizeng  tu pahabayan tu ngabul a kakitidaan, ayaw nu kalipunan a pikuwan, i Taywanay a sibaluay a ngabul (mey-ha-lu, 梅花鹿), mahiniay a ngabal mamin a maadup nayinayi tu, sisa ayzaay ya i hekalay masaupuay a ngabul, u nanipahabay nuheni, balaki tu pazengpazeng han tu i hekal, sisa yadahyadah satu ku ngabul i Lyu-daw (綠島), zayhan misakasak tu nipalumaan,atu kauzipan nu tademaw  kuheni, kyu u sakalibutan tu nu itiniay ayza.
Carl Braun
Carl Braun
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
uyniyan a demiad,
ngabul, malunem
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (資料來源)
thumb|ngabul kakuniza:Mahitakassabak
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
而在這半年中，
mihcaan
(u kamu nu hulam sa:年)
Carl Braun
tatama, sanglacay a banges, u Amilika kanatal a tademaw. nalecuhan i Brooklyn, New York, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput.
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
malitemuh ciniza tu tatayna- sitatungusay-palaway(女主角) Louisa, namapalaw ci Emilia Clarke.
他遇見了由Emilia Clarke所飾演的女主角Louisa.
Carl Braun
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:Amilika
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
Louisa是一位非常熱情活潑的女孩，
善良純樸的她，
sakamidiput tu lalumaay sa, paales ku nizateng niza,
為了照顧家人而選擇放棄自己的夢想，
miliwan i niyazu’.
留在偏僻的鄉下.
uyniyan a iga, musakamu pakatineng palatuh kami,
pangkiw ku misu , pangkiw ku nu maku
pangkiw ku misu pangkiw ku nu maku
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
haca maliyas ku kanamuhan a tademaw tu kami,
就是有時候愛我們的人雖然離開了，
pangkiw ku misu , pangkiw ku nu maku
tusa ku 蘋果,tatusa malawada’ kita,malacacay kita,tatungus tu. cacay ku 香腸, palatusa han,hicaen miwada’, peci’ han,pangkiw ku misu, pangkiw ku nu maku,tusa malecad katabaki, tatungus tu.
yadah ku piyang,palatusa han,cacay ku misu, cacay ku nu maku,Kina cacay ku nu misu,kina cacay ku nu maku,kina cacay haca, kina cacay,mawada’min, tatungus tu,pangkiw ku misu, pangkiw ku nu maku,malecad ku nu mita kayadah.
cacay ku muluay a 蛋糕,cacay ku sepat kalimucu’ a蛋糕,pala tusa han, cacay ku misu,cacay ku nu maku,n ~ ? caay,caay!muluay a 蛋糕 pela’ han, sepat kalimucu’ a 蛋糕 pala’ han,muluay a 蛋糕,pangkiw ku misu, pangkiw ku nu maku,sepat kalimucu’ a 蛋糕, pangkiw ku misu , pangkiw ku nu maku,malecad ku nu mita kayadah.
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
uyzasa, izawtu ku idih nuheni.
pangkiw ku misu , pangkiw ku nu maku
cacay ku laic,tasa malawada’,pangkiw ku misu, pangkiw ku nu maku,pasasinteben ku tusa a laic,tengtenghan mikelec paliemu tu tapiingan,sayiten.apuyu kina tusaay a laic,malacacay,malecad ku tanaya’,tatudung sa malacacay.u lai’c ku sapitengteng tu kazizeng isu,apuyu’,u lai’c ku pisulsul tu udu’ aku,sakatabaki.akay a patulise tu caca tanayaay,mapulung mibalakas nawatubi!
cacay ku wacu, tusa malawada’,pangkiw ku misu, pangkiw ku nu maku,tahekal sa, nu misu a wacu,maluma’ ku tu a wacu,cacay ku kawswa,tusa malawada’,pangkiw misu , pangkiw maku,tahekal sa, ayaw kisu,taluma’ sa,hantu aku. mahini sa,malalemed tu tatusa,amalalemed tu tatusa!atu mapulung！
kakuniza:Dayas Siku
tinaku
(u kamu nu hulam sa:比喻)
iga-maydih kaku kakapahan kisu,2016
siwkay nu Amilika
u kawaw nu mita sa,
而留下來的人的課題，
aminanam kami ahican ladayan ku cucuk nu balucu’ nuheni i uzip nu mita,
就是要學會如何帶著他們留在我們生命中的感動，
matalulay sakapahen tulisen pauzip.
繼續勇敢地、好好地活下去.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
https://goo.gl/249EoH
維基百科-我就要你好好的
網際網路電影資料庫（IMDb）上《我就要你好好的》的資料（英文）
AllMovie上《我就要你好好的》的資料（英文）
Box Office Mojo上《我就要你好好的》的資料（英文）
爛番茄上《我就要你好好的》的資料（英文）
Metacritic上《我就要你好好的》的資料（英文）
雅虎香港電影上《我就要你好好的》的資料（繁體中文）
Yahoo奇摩電影上《我就要你好好的》的資料（繁體中文）
時光網上《我就要你好好的》的資料（簡體中文）
YouTube上的【我就要你好好的】中文官方長版預告.2016年4月7日.（繁體中文） kakuniza:iga kakuniza:Amilika
nika
(u kamu nu hulam sa:但是)
tatenga'
(kamu nu hulama：真的)
tatenga' mikikung tu ci Panay?
Panay真的要結婚是嗎?
patatenga'ay
(u kamu nu hulam sa:相信的)
nipatahkal
(u kamu nu hulam sa:拿出來)
awas
(kamu nu hulam：跨步)
awas manakasa i pabaw nu kakanen.
不要隨便在食物上方跨步.
tudung
(kamu nu hulam：學模仿)
tudung han ni Lali' ci Ibun muculil mabalucu' ci Ibun.
Lali'模仿Ibun走路，Ibun就生氣了.
Paula-Mae Weekes
Paula-Mae Weekes
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Paula-Mae Weekes (寶拉-梅·維克斯), 1958 a mihcaan 12 a bulad 23 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Trinidad and Tobago (千里達及托巴哥) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcaan 3 bulad 19 demiad.
Mauritania
thumb|Mauritania (茅利塔尼亞）|alt=Flag of Mauritania (1959–2017).svgMauritania (Mawli-taniya 茅利塔尼亞）
u Mauritania (茅利塔尼亞）sa i labu nu Africa, itiza i 20 00 N, 12 00 Wu ahebal nu lala’ mapulung sa 1,030,700 km2 u ahebal nu lala'ay sa 1,030,700 km2, u ahebal nu nanumay sa 0 km2
hamin nu tademaw sa 3,677,293. kakalukan umah sa 38.50%, kilakilangan umah sa 0.20%, zumaay henay umah sa 61.30%.
茅利塔尼亞伊斯蘭共和國(Islamic Republic of Mauritania)首都是諾克少，面積約103萬平方公里，人口數約約3,984,110 人.
Kakitidaan nu Mauritania 茅利塔尼亞國地理位置
地理位置上茅利塔尼亞國位於撒哈拉沙漠西南部，西瀕大西洋，北部鄰接西撒哈拉及阿爾及利亞，東部與東南鄰接馬利，西南與塞內加爾為界.
kitidaan han ititda i Mauritania kanatal (茅利塔尼亞國) Sahara a tabukan (撒哈拉沙漠)
nutimulan timulan a niyaduan, nutipan mililistuu Tasiyung (大西洋), amisan mitulin tu nutipan Sahara (西撒哈拉) atu Algeria (阿爾及利亞), waliyan atu wali timul sibiyaw tu Mali (馬利), nutipan timulan atu Senegal (塞內加爾) ku benis.
茅利塔尼亞北部及東部氣候乾燥酷熱，日夜溫差懸殊，僅西南臨塞內加爾河一帶及沿海地帶較為溫和，12 月至 2 月較為涼爽.
Mauritania (茅利塔尼亞) amis atu waliyan demiad makedal caledaes, demiad atu labiy masasiduma ku capiwac, u nutipan timulan nu Senegal (塞內加爾) a sauwac atu dadipasan kala dihekuan, cacay a bataan idaw ku tusa katukuh tu sakatusa a mihcaan tu tusa a bulad ku sapi’ay.
kakinginan nu kanatal demiad(國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 28 bulad 11 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal(元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Mohamed Ould Ghazouani (Muhanmude．Wuelde．Ciyacuwani 穆罕默德·烏爾德·加祖瓦尼), 1956 a mihca 12 a bulad 4 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Mauritania (茅利塔尼亞) ayza, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 8 bulad 1 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Mauritania (茅利塔尼亞）ayza sa ci Mohamed Ould Bilal (穆罕默德·比拉勒), micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 8 bulad 6 demiad.
Mauritania likisi 茅利塔尼亞歷史
最早的居民是巴富爾黑人民族. 後北非柏柏爾人遷入毛北部. 44年，成為羅馬帝國行省.
satabalay nu muengengan a tademaw han u Barfur Pa-Hu-El (巴富爾) lumeni'ay a binacadan, nikudan satu u Paefa-puopuoe (北非柏柏爾人) a tademaw mabulaw tayda i banuh amisan. sepat a bataan idaw ku sepat (44)a mihcaan, mala Roma (羅馬) kanatal nu niyadu'ay.
7世紀阿拉伯人傳入伊斯蘭教，10世紀北非的穆拉比特王朝統治毛大部分地區.
pitu a seci Arab (阿拉伯) a tademaw midintu tu Islmakiw (伊斯蘭教), cacay a bataan a seci nuwamisan a Africa (北非) a Mula-pite' (穆拉比特) wanciaw mikuwan tu itidaay a niyadu'an.
12世紀後茅利塔尼亞南部先後成為馬里和桑海帝國的外省. 15世紀開始，先後被葡萄牙、荷蘭和英國殖民.