cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
kapahay ku wayway- Tiway Sayun﹙misaydan﹚
cacay a demiad tayza i ciwidian mizizaw ci nizaan, saicelang sa ci niza miasip tu caay ka katinengan niza a cudad, u sukeladi.pakayza i nizateng, mizawis tu nu ayaway tademaw a taneng. matineng ciniza nayay ku pahezekan minanam tu cudad, kiyu matumes nu cudad ku luma’, pa’mul han ku balucu’ tu pinanam tu cudad, u nizateng niza mahiza u nipacaitan niza i panan tu mizatengay a sasing ni ayinsetan. sakamu han kiya milihiza tu niyazu’ay a tademaw i niyazu’ ku eneng? “caay ka alawaw i tini !” micekul tu baat malecad mizatengay tu canan.“nika itini kiyami u pikalukan nu nababalaki nu maku, kahacacay nu kilang atu lutuk tungusay u nakalukan nuheni, suni nu bali itini sa malecad u ngiha’ nu nababalaki, lala’ malecad u ina .”.
tengilen ku kamu niza mahiza u mabulahay tu babalaki, bulah ni misaydan mahiza u likat a maedil dihku, katukuh ayza i tangila henay nu maku ku ngiha’ niza tu bulah niza. mizateng kaku, ilabu nu adinguan tu ku pizateng malakatalawan tu, caay tu ku mamapawan, kalaicelang hantu a mauip i. kalabian, hanipilami’ han i zazan tu mahuway, sama’, atimsi, sakamu sa takuwan makai kaku mukan tu sisimalay buting atu titi, wini palalamel han misakabi mabecul tu pinapina a demiad. mazih i takal ku ningicihan a matapukaway a tunuz, sasaetim sa ci niza, sakapahan a mitabu maydih kaku anusa mingicih, uzuma sakamukamu sa henay micudad tu, nicaitan i tapiingan nu takal tu lumeni’ay pisulitan matumes tu ku nisulitan tu cudad, salengacay pisulitan mahiza tu, i buyuay a babalaki u suni nu bali atu udad kumatengilay, kawaw nu luma’,kawaw nu kanatal, canacanan tu a kawaw pasikul ciniza.
uzuma malalid ci niza tayza taypi milihiza tu saupu, u matabalay tu sananal ku kacawen, teban nu labi a silamalay ku kacawen taluma’; lihalaw kaku taluma’ ci niza pabesuc tayza ciwadaan, adidi’ ku zazan i buyu’ katalawan sa duut, maydih papilabin ci nizaan.
“taluma’ ucanan katalawan tu duut?” salimulak sa ngucedis sa ku laway matawa. “hatuhatu, izaw ku lalabu nu luma’ aku.” sabahka’ sa kaku, u cimaay? “izaw ci yuli (ngangan nu wacu) atu tatuluay a nani’ i !” ci yuli naming ku sapangangan niza sa ku wawa nu maku. pakatawa sa misakamu; “sakapahay nu maku a cabay ku tengaan, sananal la’cus caay pakaazih takuwan, kasangilan macaculi kuheni, matalaw kaku a matengil nu miadupay.”.
maahemaw ku dadiw tunu palaw, mahaymaw ku culil. sasukapahay nu di'tu, amiteka tu ku lisin, saahemawen nu niyam ku suni' amibetik, mihalhal tuni ka tayni nu misu, tulisen a mudadiw tunu kanamuhan nu misu.
milunguc tuni pasepi nu misu, pasakapahen tu ku binawlan nu binacadan, caay ka uning ka lilac ku uzip atu balucu' niyam, maydih a litinan nu di'tuay a calay, muculil i tatengaay a zazan nu di'tu.
u nabalucuan niyam amilunguc, a diputen tu pasepian tu ku baki bai. izaw tu ku nipisilud niyam tu tumesay nu sapibetik mipes, pakay calay nu ditu amilitin, apakatengil kisuwanan tu nipibetik niyam, na cunusen namu ku icelang nu palaw niyam. milunguc a pasepi tu wawa amin, milunguc a pasepi tu payluma' amin, milunguc a pasepi tu niyazu'.
tabaki kya ninel
cacay alasubu izaw ku walu a mihecaan,sepat a bulad izaw ku walu ademiad ayza.
maninel nasandeb tabaki kya ninel macekuk’ matalaw kaku,ahicane tu?
yaninel pakala tu 5.0,ilalabu kuni sabaw cacay (公里）
[u ihekalay a ninel kuyni]
ya ninel i tini i Yusinu atu Nabakuwan u kacaliwayan u ni u ketun（米崙斷層）nuwamisan atu satipan.
piazihi i tu?
pihaymawi tu?
kakuniza:Sabak Nubu
tayu
tayu(生薑)
u salepet nu mapalawaay nu Sakiza ku Tayu, talalisin ku mapalaway papapahen ku tayu a mibaung tu dietu, micupelas tu epah palalan, u sabuhat tu panan nu karayan ku tayu.
Palamalan
Palamalan a lisin, u aisudan nu mapalaway ku mibaungay, paulic sa, ”u epah ku salalanan, u tayu ku sabuhat niyam, awra kaepud ku nupabaway(Malataw), nulala’an, naykawili(Dungi), naykawanan(Kumud Pazik) atu babalakilaki amin. Mapalalan, diputen, dubahen namu ku kauzip niyam, nutulun atu wayway namu ku kalatademaw niyam. patata’ kami katayni mukan.”
Palamalan mapalalan nu epah, mabawah nu tayu ku kalayan sa, pasatimulen nu mapalaway pacakat ku pipatata’. patata’ sa, u daedac, balud nu bila’, tamulak, habay atu balaysan, silsilen i papah nu paza. u pulung ku misebengay tu patata’ nu mapalaway.
u sapatata’ nu Sakizaya sa, u sapatata’nu ruma a binacadan.
thumb|tayu
《李爾王》Liewan（King Lear）
《李爾王》Liewan（King Lear）sakalaluman nu kasinganganan a kakunkuan ni Wilan.Sasepiya. nina tatusaay nida a tataynaan a wawa misakapah,pabeli hantu ni Liewan (李爾王) ku zaysang i tu nuhenian, hida satu sikawaw tu sakalaluman a kawawan.
戲劇於1605年寫成，故事講述了一位傳說中羅馬人時代之前，不列顛國王李爾的故事，關於這位國王的史記、詩歌和劇作在莎士比亞時代前便已存在.
gagikian namakayda i 1605 a mihcaan nisulitan, inakunku’ sakamusa namakayda i nakamuan tu Luo-ma (羅馬) tademaw nu zitayan, Pule’den kuowan Lie (不列顛國王李爾) a kungku, nina ka kungkuan nina kuowan a cudadan, ulic a dadiw atu gagikian idaw tu i Sase-piya (莎士比亞) a zitayan.
第二次世界大戰後這部作品被普遍公認為莎士比亞最偉大的創作. 悲劇的特色在於探究人類的不幸和親屬之間的關係. 蕭伯納曾寫道說：「沒有人可以寫出比『李爾』更加悲慘的戲劇了.
sakatusa ni kalepacawan idaw tu kina kakungkuan u sapalutatengaan nu Sasepiya (莎士比亞) sapatahekalan a natangahan a cudadan. kalaluman a picidekan ni sulitan pasayni i nu tademawan anikalaecu’s atu i lalumaan naca a kankian. namusakamu ci Ciawpuona (蕭伯納) sulit sa:「inai’ tu ku hatiniay tu nu tademaw mikikaka ci Lie (李爾) an misulit tu sakalaluman a gagikian nu sasulitan 」
balakitu ku mihcaan ni Liewan (李爾王) mangalay tu tadikud, sipabeli kina kanatal tu tuluay a tataynaan a wawa mamin lisilud, sipabali nida ku satabakiay a kawawan tu sakanamuhan nida a tademaw.
高納里爾、里根紛紛獻媚，稱自己愛他勝於世上的一切. 寇蒂莉亞不願阿諛奉承，認為她的愛不可以用言辭表達，結果激怒了國王.
李爾王在盛怒中取消了寇蒂莉亞的繼承權，將國度分割給了高納里爾和里根. 肯特認為此舉不公，表示反對. 李爾大怒，將其流放.
ci Liewan (李爾王) mapatay nu linges lawpes hantu nida ku sapilaylayan, benis hantu nida ku kanatal sipabeli ci Kawna-Lie (高納里爾) atu ci Liken (里根). sakamusa ci Kente’ (肯特) uynian a kawaw numisu caay palecadi, mibabelih kaku sa. mapatay nu linges ci Lie (李爾), pahutin hatu cinida palaliw.
ci Lie (李爾) didawan nida ci Puokenti kuocen (勃艮第公爵) atu ci Falansi kuowan (法蘭西國王), nina tatusaay pasayda namin ci Kuoti’-Liya (寇蒂莉亞) mikikung kita sa. katinengan satu nuheni ci Kuoti’-Liya (寇蒂莉亞) inai tu ku sapilaylay tu kawawan, ci Puokenti kuocen (勃艮第公爵) miyukiw lawpesen nida ku kakakikunngan, ci Falansi kuowan (法蘭西國王) hantu tada u ngalay nida sisa kikung satu ku nnuhen.
李爾宣布自己將會在高納里爾、里根兩家輪流居住，並為自己預留了一百名騎士作為隨從. 高納里爾、里根私下對話，揭示了她倆的虛偽，稱李爾不過是個老朽而已.
mihapu satu ci Lie (李爾) aytida kaku mueneng i ci Kawna-Lie (高納里爾), ci Liken (里根) nan a lalacal han naku mueneng, liwanen numaku ku cacaya a lasubu nu hitay mamin kilul takuwan. ci Kawna-Lie (高納里爾) atu ci Liken (里根) malalihud kunuheni tatusa, patahekal tu paceba’ nu balucu’ nuheni, sakamusa ci Lie (李爾) an u caay henay kaw mamapatay a babalaki sa.
愛德蒙痛恨自己的私生子名分，設計陷害哥哥愛德伽. 他向父親葛羅斯特伯爵寄去假信，稱愛德伽想私吞財產.
mapatay nu linges ci Aydemun (愛德蒙) u bucud kaku sa, mipalula’cus cinida tu kaka ci Aydecia (愛德伽). pasayda cinida i wama ci Keluosete’-puoce (葛羅斯特伯爵) tu tingami, sakamu hanini maanup ci Aydecia (愛德伽) tu zaysan.
肯特喬裝打扮成凱厄斯，李爾重新將其僱傭為僕. 李爾發現高納里爾掌了權，對自己十分輕蔑. 她命令父王端正行為，並削減了他的隨從人數. misanu kalung ci Kaye’se (凱厄斯), ci Lie (李爾) misabaluhayaca tu kalung. maadih nida ci Kawna-Lie (高納里爾) mimecmec tu kawaw, caay lihidai cinida. sakamuen nida ciama nida sakapahen ku wayway han, wadaen nida ku mikilulay cinidaan a tademaw.
李爾一氣之下離開，去找里根. 弄人嘲諷李爾的不幸. 愛德蒙假裝被愛德伽攻擊，葛羅斯特被騙，驅逐了愛德伽.
肯特奉命前往里根家，在葛羅斯特伯爵見到了奧斯華德，與他爭執，被裡根和丈夫康華爾公爵上了木狗（腳鐐）.
patayda hantu ni Kente’ (肯特) i luma’ ni Liken (里根), ci Keluosete’-puoce (葛羅斯特伯爵) maadih satu nida ci Awsehuate (奧斯華德), masasukayna’h ku nuheni, maadih ni Liken (里根) atu acawa nida ci Kanhuae kuocea (康華爾公爵) pakading hantu nida ku kuku’.
當李爾到來時，他為自己的僕人而鳴不平，但里根充耳不聞. 李爾十分憤怒，但無能為力. 高納里爾出現，和里根聯手對付父王.
katukuh sa ci Lie (李爾), kya hidan nuheni ku tawkiyaku sa, caay pitengil ci Liken (里根). mapatay nu linges ci Lie (李爾), ahican miwawies sa. tahekal satu ci Kawnalie (高納里爾), atu ci Liken (里根) tatusa lalebuen nida ci wama nida.
李爾爆發，大聲地用獨白斥責不孝之女，眾人在一旁也言辭譏諷. 肯特出現，試圖保護他.
tabaki ku tuwa’ ni Lie (李爾), maynah tu tataynaan nida a wawa, katuud ku miadihay i liklik micili. tahekal satu ci Kenta’ (肯特), mangalay midiput cinidaan. 在暴風雨後，李爾在石南林中徘徊，碰上了喬裝為瘋子湯姆•白德蘭的愛德伽. 愛德伽喋喋不休、李爾詛咒女兒，肯特帶著他倆到了安息之處.
namabaliyan udadan satu, ci Lie (李爾) saliwdliwd sai senan lincun, malitemuh nida ci misaapaapaay ci Tanmu.Paydelan (湯姆. 白德蘭) ci Aydecia (愛德伽)
ci Aydecia (愛德伽) ngaliwngeu sa, ci Lie (李爾) palula’cus tu tataynaan nida a wawaw, ci Kente’ ladayen nida tatusa tayda i papahanhanan nu kakitidaan.
高納里爾罪大惡極，在幕後畏罪自殺. 瀕死的愛德蒙試圖追回密令，但是李爾隨後抱著寇蒂莉亞的遺體. 李爾終於認出了肯特，卻無法分辨他和凱厄斯之間的關係. 奧本尼勸說肯特和愛德伽登基.
tada tabakitu ku cumi, sadikuday satu kinapatay. amapatapatay ci Aydemun (愛德蒙) kumitaneng cinida pataluman tu kawaw, nika sadikuday ci Lie (李爾) abibien nida ku kidu ni Kuodiliya (寇蒂莉亞). ci Lie (李爾) matineng tu ci Kente’ (肯特) cinida sa, maliyuh cinida miwanan tu kawaw ni Kayte’se (凱厄斯) tu kankian. ci Awpenni (奧本尼) sakamuen nida ci Kente’ (肯特) atu ci Aydecia (愛德伽) taneng tu kamu malasakakaay han.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%9D%8E%E7%88%BE%E7%8E%8B
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%93%88%E5%A7%86%E9%9B%B7%E7%89%B kakuniza:Habayiing
sumanahay a buyu’
u kungku nu babalaki.
caay kadadatengan a nakungkuwan:sinayasay a nakungkuwan
caay kadadatengan a nakungkuwan: sinayasay a nakungkuwan
sumanahay a buyu’
i na kungku sa nu cabay ku pakungkuay i takuwan hansa, izaw ku cacay a niyazu i Sinkapul, sumanahay a buyu ku ngangan sa, sakamusa, i satimulan nu Sinkapul, culal sa ku yadahay masalaway a buting, musengi tu ci payapay, mazicemay ku laway a buting, hina katuud tu mapatay a tademaw nu buting.
caay kadadatengan a nakungkuwan:sinayasay a nakungkuwan
kakiliman(摘要)
kasumamadan idaw ku cacay a nakungkawan nu babalaki sakamusa u sumamaan sikamu tu, sinayasay a nakungkuwan nu kina kungku kuyni sa ukamusan sa yumahida sa idaw kya cacay a niyadu', ci sinayasay hananay u idiniay mueneng, u tatayna namin kina niyadu'. u masacacaay saan kina subal i kanatal. u sinayasay amin ku nipaluman nu niyadu'. u niyadu'ay a tademaw u tatana amin tatanayu'ay ku bukes nu heni. u salihalaya sa kunikaudi' i subel.
sumanahay a buyu’
matalaw tu a tabuyu mibuting ku tadetemaw, saka milunguc tu Hungti miedap tu uynian a kawaw. uculen nu Hungti ku hitay
niza, amasasilat, mitena tuyu buting, tenatenaen nu hitay i. mibahel kuya buting mingayaw a mi duka tu tademaw, caay
ku hitay acacay ku mapadukaay, zahan zikuc nu Hungti a macicih macelit nu buting. musausi ku Hungti tu madukaay a hitay,
caay kadadatengan a nakungkuwan:sinayasay a nakungkuwan
sinayasay nakungkuwan
sinayasayay nu i tiniyay a tatana caay kasidikuc cacy henay pakaadi' tu tatama mabiyalaw atu masikad matalaw aca tu nikatani ninatademawan mabili satu niala tu heci nu sinayasayan a mitahepu tu cucu' nuheni makaadih tinatademawan tatengsa tu pulu hatu tu pakatini muenen mamipadang tinasubal a pakasiwawa kiy a katuut tu ku tademaw inaniyadu' pakakiukiu hatu kiy yadah tu ku wawa nu niyadu' u sumamad i tiniay niyadu' u nu sinayasay a papah sa sahakaman nu heni u heci hata malasakicucu niyadu ku heci ya kungku u sapadudutus a sasakungkuan  sa malasalungaay beliyng tu kina sinayasayan a niyadu' masitungus tu kapahay a kakiditaan a subal  nu kanatal
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
kakuniza:Hana Ating
sumanahay a buyu’
kesem sa ku balucu malalum ciniza. palida sa ciniza tu niyazuay, anu cima ku mihetekay tuna kawaw, a ila ku sapakawlah
aku tuya tademaw... izaw aca micapiay i bayu muenegay a wawa sa matinengay ciniza, ci Hang Nadim ku ngangan niza, ma kasmsim ci Nadim
sakamu sa, papileteken ku hitay tu tatapangan nu paza saw. sulsulen kuyu tatapangan nu paza, mahita ahebalay a caben i
mitengil ku Hungti tu kamu ni Nadim. manay mi cucul han tu ku hitay a militatapanngan nu paza silsilen han tu mitena i
bayu. tatenga yu mibahel a buting tasasiket l tatapangan nu paza ku madicemay a laway, tahacacaycacay hantu nu hitay
a mipatay, maazih nu niyazuay ku nisakakawawen ni Nadim, mahemek tu nika ci tangah niza, ya Hungti a pakawlah cinizaan.
ahicaan, izaw ku mikakelidan a hetay tu Hungti sakamusa, tada ci bunu ci Nadim, pasayla tu cinizaan ku namuh nu niyazuay a tademaw. malawilaw tu kisu u Hungti han nu heni amisakamu. tatenga sa uya laby i .ci taledih(simpi) kuya Hungti, malemed
izang. hemin nu lunaby a buyu, macengel nu izang niza, uyni ku lalangatan a sumanahay a buyu saan a kunyku nu Singkapul.
kakuniza:Lami' Kulang kakuniza:saydan atu micudaday 2018
tedus
tedus(陶甕)
tebus
tebus
akaway nu tebus sa sicedam ku salang.
u zuma a kamu:
nu Amilika:saccharum thumb|tebus
Mancu
tapang nu pinganganan族名來源
sakay Mancu “ kamu nu Manyi ᠮᠠᠨ᠋ᠵᡠ，manju” nika si kamu nu likisi caay namim kalecad, itini i Cense-sea-cie katukuh ayda caay henay kalecad ku nabalucuan.
Cense-sea-ce ci Memsen namikinkiw palutatengan tina niadihan. saan cinida ngangan nu “Mamcuo” atu Mincaw teban a zitayan cincuo miuculay ci Liman-cu’ tu sakaytini, sakamu sa Mamcu’ “ Mamcuo” u daduducan nu dadatengan nu Cincuo “ sakasikadan sa ku ngangan”.
清史學者孟森也曾作考證來支持這一觀點. 他還進一步認為「滿洲」之名與明朝中期建州衛指揮使李滿住有關，並指出滿住（滿洲）是建州傳統觀念中的「最尊之稱」. idaw henay ku saanay tu Mamcuo tatengan u man atu ju nikapulungan a nakamuan sa. man namaka Mamyi “ manga ᠮᠠᠩᡤᠠ, imi sa “saicelangay sa”, “ju ᠵᡠ ” u pana’, sisa Mamcuo a imian u “ sadesay nu pana’ an.
還有學者認為滿洲其實是一個由man和ju連結而成的組合詞. man來自於滿語「mangga」（ᠮᠠᠩᡤᠠ），意為「強硬的」；「ju」（ᠵᡠ）為箭，因此滿洲之意是「強悍的弓箭」.
kamu語言 manyi滿語
tada kamu nu Mancu u manyi, nu Ae-tayyi-si nantun kuse-yicu. yu cincaw zitay naw layak ku kamu, singanganaca tu “ cinyi”. Tatengaay nu nakamuan nu manyi pangangan hantu “ kuyhun-yi”, tapang nu nakamuan u caaya henay picumu a cincuo a ngalnganlan, Cenlun mihcaan namaka cinkawcun a nisiluda, sisa si nganganaca tu “ cindin-sin-cenyi”.
滿族本民族的語言是滿語，屬於阿爾泰語系南通古斯語族. 由於清朝時期為國語，故而又稱「清語」. 滿語的標準語言被稱作「規範語」，起源於未入關前的建州口音，乾隆年間經清高宗規範，因此又叫「欽定新清語」.
Cencaw a zitayan, makaadih ku Mamcu-zen tu Hunti’ pabeli tu lili, cuose, sapatubeli nu cancanan a kawawan nu sasiludan. anu cuose-ce idaw kuniladayan nida tu caaya kalucek nu nakamuan a kaynah nu Hunti. kunlin-kung atu tangce misalisin satu u sapabeli tu tuas a nakamuan awkamutu nu nisiludan tu kamu nu samanyi. tinisatu, mamcuzen nu caaya kalecad a aaenengan caay namim kalecad ku nakamuan, mahida u pai-cen “p”, sencen “q”, nengkuta, alacuke’ nu nakamuan.
清朝時期，滿族人見皇帝報履歷、奏事、答問等必須使用規範語. 如果奏事時帶有訛音會遭到皇帝的斥責. 坤寧宮和堂子祭祀時薩滿所用之祝詞也需要使用規範語. 此外，滿族人因世居地的不同還有諸多方言，如北京[p]、盛京[q]、寧古塔、阿勒楚喀等方言.
ayda a kawaw現狀
自嘉慶以後，滿族人多已掌握漢語文並達到了相當高的水平，而熟練運用滿語之人卻呈不斷下降趨勢. 儘管歷代皇帝反覆強調「國語」的重要性，但依然於事無補. 至民國建立，滿語失去國語地位，其教學環境更是雪上加霜. aydaay a Mamcu u madayumay ku kamu nuheni tu layak a nakamuan, tada musakamuay tu Mamyi caaytu pakaala tu lasubu ku tademaw, masaked ku nuhini i Hailun-cen sen Huyi-sin Iwyi-sen tulu a naniyaduan. nika, namaka caysiw-siwsep mihcaan malingatu, itida i Liwning, Cilin, Hailun-cun a nipipadang nu sihuan, Mamyi malingatu tu i nu wawaan atu nu masakapahay a cacudadan malatatengaay tu a nanaman. itini satu, itida i Cunkuo amisan idaw ku sibalucuay a namaalaay nu sekingan a tademaw malingaatu tu pasubana’ tu nakamuan, mangalay ku Mamcu-zen tu yadah nu matinengay musakamu tu nakamuan. sausi sa, nu maalaay tu sekin atu matinengay musakamu makaala tu malebut ku tademawan.
當今滿族普遍使用漢語普通話，以滿語為母語者已不足百人，他們大多集中在黑龍江省富裕縣友誼鄉三家子村. 不過，自1990年代起，在遼寧、吉林、黑龍江等地政府的扶助之下，滿語教學開始進入了各地滿族中小學的正式課堂. 此外，在中國北方各地還有一些滿族熱心人士通過免費開班授課等渠道，希望可以使滿語在滿族人中間更加普及. 經粗略估計，目前通過各類滿語學習方式達到能講能說狀態者有數幾千人.
kakanen飲食
madimel tu kan ku Mamcuo, caay kan tu wacu adada’, yadah ku malecaday nu nananaman nuheni atu amisananay a tademaw ku sakalecad a saudip. u hemay ku tada kan nuheni, u walay atu malunaa’ay ku kanen, kan nuheni micidek ku cilumin, sicedam. walay hantu sakay tyamsim “Mamyi ᡝᡶᡝᠨ, sumadan ni Mulin-de misulit, efen”, Mamcu tu sakay walay nu masaalitaday a nganganan. tu demidemiad nu mamin a lahuk, tu laa’d nu a malabi nanam nuheni a patyamsim, caay kalecad ku sapatyamsim nuheni, u Sacima ku sakasingangan nu sasidumaan. tada u hemay ku kanen nu Mamcu, idaw ku balaysan, habay, kucim atu nitabuan a hemay.
滿族的傳統飲食比較講究，除不吃狗肉外，很多習慣都與北方漢人相近. 滿族主食以穀物為主，通常是麵食和黏食，味道多酸、甜. 麵食以餑餑為主（滿語：ᡝᡶᡝᠨ，穆麟德轉寫：efen），它是滿族對塊狀麵食的統稱. 京旗滿族有每天午飯後、晚飯前都要吃一頓餑餑的習慣. 餑餑有不同的口味，薩琪瑪是其中最有名的一個種類. 滿族也以米飯為主食，有高粱米、小米、稗米飯和包飯等.
i tu lami’an, basis ku hinaadih numita. “sanglacay a heci”, “huzuo” han ku basi a pangangan nu Mamcu, sapatata’ aca i takal nu samiay. mamin mipaypay mawawada’ tu makakelic mukan. Idang nu pabuy melecen kiwakiwen sipacumud i sawada’ mala “ salengacay nu idang a sawadaan, duma satu sipalamel tu kimcay a mukan. ngabul u tada kan nuheni, idaw ku tengelen nanay atu ni ididan, nina Cinciw mancu itida tu nababalakian a demiadan u nanam nuheni miidid tu ngabul mukan. idaw ku nipalamelan tu cancanan nu nisakabian tu lamian, u kasuy ku sapitengel nuheni tu kan.
在菜餚方面，豬肉是比較常見的材料. 滿族稱豬肉為「白肉」、「福肉」，傳統上是祭祀薩滿教神明的食品. 儀式後分而食之. 血還可以加入調料攪拌後灌入腸中製成「白肉血腸」，與另一傳統菜餚燉酸菜搭配食用. 鹿肉也是滿族傳統菜餚之一，有燉、烤等吃法，京郊滿族有在重陽節吃烤鹿肉的習慣. 滿族也有火鍋，由滿族的先人們常用的野炊方式發展而成.
sakalecad nu amisan a banacada, manamuh mi’nip tu pah. sayaway sasakay limulak sa acacay, milecad tu amisananay ku sienaw, sakay dihku ku nienipan tu eph. sakamusa, manamuh mi’nip ku Mamcu-zen tu kalawlawan a epahan atu ni palamalan nanay a epahan.
同其他北方民族一樣，滿族人也喜好喝酒. 起初不單是為了消遣娛樂，也跟北方寒冷，酒可以起到一定禦寒作用有關. 傳統而言，一般滿族人好喝黃酒和燒酒兩種.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Habayiing
ya lumeniay a tademaw hananay a sapisulac a yakaw
lumeniay a sasulac tu nipen ( Yingu : DARLIE ),nau haulay hwakung a kusi ku misangaay tina sasulacan .aydaay mamisangan tu yakaw a kakitidaan a kuba sa itini i Taywan tawyin iyanme ya yuse masaupuway a kuba, atu i Cungku Tayliwku kuwang tung hananay a kakitidaan nutipanay a kakitidaan ya salang hananay. nau malumanay a ngangan sa ( DARLIE ); nudikudan sa idawen tu nipitungangan tu lumeniay a tademaw saan, sisa sumadhan tu i 1990 a mihcaan tunu Yinguay a ngangan ( DARLIE ) atu pabaluhay tu nikulitan. nika nipangangan tu Hulam sa nayay ku masumaday
sisa iayaw nu celacan 1990 a mihcaan nu Taywan, ya lumeniay a yakaw atu hesung hananay a sayda atu ya paylan hananay a sapibaca tu dikuc, sawsawni saan tahekal kya kuwangkaw, sika idaw ku nipangangan tu mahtatusaay a lumeniay cacay ku sangelacay nikasenengan imahida.
Laylay nu lumeniay a yakaw
nikaidawan nina lumeniay a yakaw makaala tu waluay a bataan a mihca u matenesay tu nipatata, inayakaw nayi 1933 a mihcaan ( inu kahulaman a mihcaan tusa a bataan ) patideng i Sanhay, kilul sa i 1949 a mihcaan i ( kahulaman tuluway a mihcaan ) taynien i Taywan malingatu misiwbay, nipatidengan a kusi sa sipangangan han tu Hawlay han sikapulungay a nipisiwbay, itawya sa u mamisangaay tu yakaw a kuba pasu kusi nipatideng itini i Taypi Kanting lu hananay a dadan, kakuniza:Buting Nukay
tapukuwanay a buluku
tapukuwanay a buluku (kamu nu Hulam: 天空之城)
《天空之城》（日語：天空の城ラピュタ）是日本吉卜力工作室於1986年8月2日所推出的一部長篇動畫電影，作品的原作、導演、劇本和角色設定皆由宮崎駿來擔任. 此作也是在1985年成立的吉卜力工作室首次公開的劇院作品.
"tapukuwanay a tapuku" (kamu nu Dipun: 天空の城ラピュタ) u nu Dipunay Ci-pu-li hananay a sakakawanay a kakitidaan, na i 1986 a mihcaan 8 a bulad 2 a demiadan a nipicuduhan, katanayaan nu manggaay a kacudu, u mamusulitay tuynian a sagasuan, mamukiliday, atu kungku nu sakay niletekan a mipili tu mamidimataay a tademaw sa ci Kung-ci-cing ku simuku. uyni a nikasaditan sa masa u nu 1985 a mihcaan a nipatideng ya cipuli hananay a sakakawawan, sayaway a pabinawlan nu sapaigaan itini a sapamelaw.
sasiwkayan tu kungku (劇情簡介)
古老的帝國天空之城「拉普達」是一座漂浮在空中的巨大的島嶼，傳說那裡已經無人居住，但裡面蘊藏著巨大的財富. 因此無論軍方還是海盜都在找尋著這座傳說中的飛行島試圖獲得拉普達的寶藏.
i kasumamadan nu hungtiay a tapukuan a buluku ya "La-pu-ta" hananay mupawpaway i tapuku masatabakiay a subal, nikatengilan i hekal sa itida sa nayay tu ku muenengay nu tademaw sa, nika itida sinidimutan tu kayadahan nu budawan sa ku kamu. kyu siduma ya micebisay nu kukung atu nu hitayay a masakaputay, malecad ku pikilim nu nidatengan, maydih a makatepa tu nakamuwan tiya malbahelay a subal, mitanam a sikaala tiya La-pu-taay a budawan.
這天礦坑的技工學徒巴魯偶遇一名少女希達，兩人一見如故. 因為希達身上有找尋拉普達的重要物件飛行石，軍方和海盜兩幫人馬都在追殺希達. 巴魯帶著希達一起逃亡，最終希達被軍隊給擄走.
tuya demiad pikutkutan a pungkang ya sayhu nu maminanamay ci Pa-lu' lalitemuh satu tiya limecedan ci Si-ta, sasuadih sa alaw masasuidih. zayhan idaw ci Si-ta sa kakiliman tu sakahenulan a tuud ya malbahelay a ba’tu, u hitay atu micebisay nu kukung casatedep a mulalaba maydih mingayaw tu ci Si-taan. kyu maladay kunu heni tacuwacuwa a milaliw milimek, sadikuday sa sikadakep nu hitay ci Si-ta.
為了救回希達的巴魯只能與追擊希達的海盜一族合作成功救出希達，同時他們也發現軍方的邪惡計劃. 為了阻止軍方邪惡計劃的實施，他們和海盜一起踏上尋找拉普達的旅程.
sikaydih a mualaw tu ci Si-taan sa, ci Pa-lu' atu mingayaway a kukung mamabalud tu balucu’ a taneng maleku ku pialaw ci Si-taan, kutusi sa sikatineng nu heni ku kacikianay a nipabalucu’an a kawaw. sakusaan sa kaydihan a maypulu tu hitay maysatal tu pisala’cus a malaheci, maladay satu atu kukung taydaen i pikiliman tiya La-pu-ta hananay a pininangan.
kungku nu nikasadit (故事大綱)
某天一位名叫希達的孤兒少女被一位來自政府的特務穆斯卡藉以調查天空之城「拉普達」的理由被帶往政府軍總部意圖協助調查，當他們搭上飛艇時，宇宙海盜「朵拉一族」為了尋找希達持有的護身符朝飛艇發起攻擊，希達因此從飛行船上摔下，她戴的護身符的神秘力量讓她緩緩地降落在一個以礦業為主的小鎮.
miliyas tu ya nibakahan a pungkang sa, ci Si-ta pakatineng tu ci Pa-lu'an tatengaay a ngangan nida, nipilaliw nunuhenitiya kakutkutan tu budawan a pungkang caay katenes sa, sikadakep nu cenghuay a hitay mapulul i masabukubuay a kakitidaan nu papululan. ya ci Mu-se-ka hananay sa sipadih nida tu cacayay cay pisaungayay a kikay nu tademaw, tungusay katinengan nida ku tada ngangan ni Si-ta, patudu satu u nu Laputaay a ngangan sa nu hungtiay satu. ya ci Mu-se-ka sa u sakaudip ni Pa-lu' ku sapatalaw tu ci Si-taan, sihedek ci Si-ta kangaayan ni Pa-lu' sakuayaw a nikaudipan kyu misulul tu patalaw masabalud ku nidatengan.
穆斯卡給巴魯幾些錢便讓他離開碉堡. 失落的巴魯回到自家發現家已被朵拉一族佔領. 朵拉一族在獲得情報後準備出擊尋找飛行石，而巴魯為了救希達和他們暫時合作. 另一方面希達唸出祖傳的咒語意外啟動護身符和機器人，機器人將碉堡摧毀沒多久之後被軍方摧毀.
巴魯在朵拉一族的幫助下將希達救離碉堡，兩人在朵拉一族的飛行船「虎蛾號」上工作，虎蛾號跟隨著軍方的飛巨人號前進，穆斯卡藉以希達的護身符以此定位出拉普達的位置並駕駛巨人號朝拉普達而去. 當晚希達和巴魯一起執行監視任務，希達提到自己從小就被她去世的祖母傳授許多咒語，其中也包括毀滅咒語.
ci Pa-lu' sa iti nipipadangan niya Tu-la a ngasaw maalaw nuheni ci Si-ta tiya bukubuan milaliw, maladay kuyu heni a mukacaw tiya mubahelay a balunga "Hu'-e-haw" hananay itida a musakawaw, ya Hu'-e-haw hananay sa kilul sananay tu ya nu hitayay a mubahelay ya "masalaway haw" taayaw, ya ci Mu-se-ka sa miida tu saading nu satimaan ni Si-ta, sikatinengaw tu i cuwa kya kakitidaan nu Laputa, satusa sipaculil nida kya masalaway haw pasay i kakitidaan nu Lapu taayaw. tuya labi ci Si-ta atu ci Pa-lu' mapulung a misidep tu cacekulan nu hekal, ci Si-ta sa makadateng tu nakamuan nu bayi nida, yu masawawa henay sipasubanaan tu nu bayi a muasip tu tatimaan a kamu, sakay nu labuay a tatimaan sa sinilaculan tu pisalawpes tu tuudtuud.
namakayinay a sulitan (參考資料)
kakuniza:Buting Nukay
nipaluma-salengacay tubah, salengacay tobah
salengacay tubah, salengacay tobah
u heci sa ku sangelacay. uyumah a dubah, namaykay Amilika caledesay a bukelalan, napaluma' nu Intian cidekay a tademaw. 3-11 a bulad makapah mauzip atu lemangaw. caay kayadah kuyniyan a tubah, izaw ku pacimilay ngangan ku" simeng sakacacay", u palumaay a kakaenen.
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
白色的白地瓜是屬於罕見種，專有名詞叫做：「西蒙一號」. 『白番薯的神奇療效』此書提及白甘薯所含的是寡糖，不同於分解澱粉所形成的葡萄糖以及蔗糖，後者會使血糖值增高，而前者反而會降低血糖值! 低卡路里的寡糖會使腸裡的比菲氏菌變得活潑，所以預防軟化排便與體態輕盈很有效果!.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p89
kakuniza:nipaluma
caledes satu ku demiad nu hekal
縮圖
kakiliman
2007 a mihcaan siwa a bulad tini sakaceku'kan nu kitakitdanay a kawaw tu nu satipanay bayuay a kuli,
nisulitan
kakuniza:Sabak Tutuy
kapilay
kapilay 青春痘
kakuniza:masatekeday-sulit
kapahay ku wayway- Tiway Sayun﹙misaydan﹚~sakatinulu
pinapinaay a cudad nu sakizaya, u sazikuzay tu a kawaw niza, naniamis nanitimul kami mitengil tu kasasizuma nu kamu, mitengil tu balucu' nu niyazu'ay, cacay a demiad tayza kami i bakung kaluluan a niyazu' mikaygi, beliw sa ku nu kalabian a bali masamel naming, tayniay a saydang nay taypiay ma'ses ku'bi' niza, matawa kaku atu misasingay makaazih.sakamu sa. “cacay demiad hini sa kamu?” “hang ! ayaw i kuhkuh maibul a niyazu' masangsang ku udad, malamed naming kami.”mazateng nu maku ku itawyaay matawa kaku, katalawan ku lahunghung nu kakeleng i tangila. haemay kiya milihiza ci nizaan, maliyuh tu ngelu' limulak aca hacacay sa pahezek ku kawaw, adasay niza tina nicudadan u sapasubana' i cacudadan, kadadapu nu katuuday kiyu pahezek kina kawaw, pipalekal niza tu kamu nu binacadan haymaw sa a maleku. yu mahiza, cacay mihca mapahezek tu niyam ku (wawa1-3 mihcaan a cudad) tulu sakizaya a cudad, patayzaan i taypi miciwsac, tayza kaku i taypi mizizaw tu acawa, mihalhal tu pihibanganru nu micudaday.
caay ku mamazateng, nikatayza u nikabelec niza. i 92 a mihca 7 a bulad 22 a demiad tu labi, miliyas tina hekal, taluma' tayza i niyazu' nu cilal, masasukazih tu nababalaki, tumuk ci kumud pazikan.
mazateng nu maku izaw henay ku sasakawawen, teban nu labi tanuangic sa kaku. hang, paymihca tu lalud, caay kapawan nu maku milihiza ci nizaan tatimul taamis ku culil mizizaw tu niyazu'ay, laluwaluwah atu nu zikuzan a kulul muculil. hicaen a mapawan, mahicahica ku katalawan izaw ku picangzayan nasa kaku, sazahkez nasa kaku, caay ku hahizaen……, mazateng aca ku sazikuzay, miazih ci niza tu pisulimet nu maku tu cudad sakamu sa , mahiza u ba'ketay ku kamu, “hakay i zayhan pisaicelang namu, na sakizaya a binacadan hakay mulekal mapatahkal katinengan nu katuuday?” yu misakamu ci niza, mikukay atu makesem ku bihid, mahizaay u kesem. cacay bataan a mihca ku pasubana', mizizaw tu niyazu' baat nu caculilen u ngelu' caay kasa. ci niza atu tademaw, lala', tatukian cayka aales, hiza sa u madukaay ku balucu' adada. i tawya kita caay kahiza u nu tau a binacadan limulak paydang sa, matalaw kita u sakizaya kaku asa, namauzip tu i sasa nu kilay a buyu' atu enal nu kilay a binacadan, 1878 a mihca kasadingsingan, cumudan nu tau, malawpes, mahiza ningeli'an a dadingu, cacay lasubu a mihca milimek i amiamisan, u lamal ku sakalawpes a u lamal ku sakauzip, u dil nu nababalaki ku sakapiliyaw nu mita. mahiza kita u tapilalacay mapulin mamelmel ku ukak, matineng tu mamangaay ku duka, muculil kita mabaat ku culil ita.
malecad u makesemay a ama ci niza, matesek i balucu' niyam ku tudawa, matamuzung niyam katukuh i kapahezekan nu uzip, liliden niza kami manamuh tu katuuday, papileku mituhtuh tu uzip niyam, cacay a meled malalikisi tu.
wina nu kakadabuwan
mulekal i paysananal sa, palumata i samataay,makaazih tu matepikay niza a pada(棉被）
maheza u misaduhuay ku pisilut maydemidemiad.mahiza ku kawaw caay ka sumat ciniza. nu i zekuzan a kamu sa, nu nizaay a kungku, han satu:
i sabaw tulu henay ku mihecaan niza sa, papikatabuen tu ciniza,tayza i Hucu, i tabakiay a
luma’, yadahay kusalima’an a kawaw, u katuuday nu luma’ nu datemaw.a mihinum tu sabasabaan
a minanam misahemay, misacacak,a mibaca,miasik henay,milisimut ku kasuy, mahiza u culen,
sademiad sa mulineng, maliyut, maliyuh tu ngelu’, maliyuh tu lipahak atu malalum, u mahizaay ku
sakauzip nu mikatabuay.
i sabaw enem ku mihecaan, na mulecu tu ciniza ku tatama a lutungay, harmay hani, maliyuh kya
misimaw, imelang, pihaceng aca kay lutungay,yada satu mabelec, tanulalum sa muwangic ku
balucu’, maheni ku ka uzip nu niza?
i tawya malapacaw aca Kumim Cinghu tayni i Taiwan, zateng satu ciniza, a mikilul tu acawa i,
ngaay sakapahay saku balucu’, ladayen nu niza tu siwaay a miheca a limecedan, tayni i Taiwan.
mikilim ci amaan nu niyam. tatenga makakilim tu,i tawya, caay han kalihalay kuni sakauzip,
sadakaydakay sa mauzip, tahedauc ku luma’.
izaw tu ku tatama a wawa(u acawa. u maku) sa, sulsul sa tu ku kauzip nu heni. u mahiniay a
ku kalimuciay a sakauzip.caay katenes tu, mulaliw mapatay ci ama niyam, tataytay satu ciniza
lusa, dungdung han ku kangeluh nu balucu’, mahini ku mauzipay i tawya.
ayzaay a sakauzip,sa kainalan niina aku saw,i zaw tu ku mibacaayki,lzaw tu ku pakulian a haku
(pinsian), izaw tu ku dingku atu gasulu dinkiay ku tuudtuud. tadawwa tu mahecek ku kawaw. ci
lawad tu,yadah tu ku sapinanaman.izaw aca ku Tilibi(Tv), yadah ku kaazihan asakatineng.
izaw aca ku ka saka namuhan adatiw,a lukiyaw,izaw tu amim. manay kamu u wawa,cilalah han ku miheca
sa, pisadakaydakay tu mizawis tu sakatineng nu tineng. amana patahtah tu i cilalahay a uzip. kinacacay
kuyni,usakapahay kuynian,amana pilawpes tu cilalah a kauzip. sa ci ina niyam misakamu.
kakuniza:Lami' Kulang
Zimbabwa
thumb|u hata nu Zimbabwe（辛巴威）|alt=Flag of Zimbabwe.svg
u Zimbabwa sa i labu nu Africa, itiza i 20 00 S, 30 00 E,u ahebal nu lala' mapulung sa 390,757 km2. u ahebal nu lala'ay sa 386,847 km2, u ahebal nu nanumay sa 3,910 km2. hamin nu tademaw sa 14,546,961. kakalukan umah sa 42.50%, kilakilangan umah sa 39.50%, zumaay henay umah sa 18%.
sapadateng nu kanatal demiad (國家紀念日)
sapadateng nu kanatal demiad sa 18 bulad 4 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cung-tung) ayza sa ci Emmerson Mnangagwa, micakat a demiad sa i 2017 a mihcaan 11 bulad 24 demiad.
likisi (歷史)
辛巴威是南部非洲重要的文明發源地，在中世紀時代，該地曾存在一個紹納人建立的文明，並且遺留下不少文化遺跡，其中最重要的莫過於大辛巴威古城. 大辛巴威古城.
Sinpa-wi (Zimbabwa (辛巴威) u nutimulan nu Fea-cuo (Africa 非洲) anganganan a sakapahay nu kalalekalan nu lalangawan, itini i teban a se-cian, nina niyadu'ay naidaw ku cacayay nu Saw-na (紹納) a tademaw ni patideng tu sakapahay a aadihan tu kawaw, idaw ku liwan tu namaka babalakiay a lalangawan, idaw ku picidekan nu sakaetiman u tabakiay a Sinpa-wi (Zimbabwa (辛巴威) nu mukasiay a lumaan. tabakiay a Sinpa-wi Zimbabwa mukasi a luma' (大辛巴威古城).
以此城為首都的馬蓬古布韋王國透過與來自印度洋岸的回教商隊貿易，在11世紀時漸漸強盛，利用當地生產的黃金、象牙與銅礦等重要物資，交換來自波斯灣地區的布料與玻璃等生產品，15世紀時，已經成為非洲南部最大的邦國.
nuyni a dukay u suodu a Mafun-kupu-wi wan-kuo (馬蓬古布韋王國) namaka Ing-tu bayu (印度洋) a huiciw (回教) misiwbayay, itini i sabaw tu cacay a se-ci hamawsa a icelang, milihida tu kasilaculan nu 'kim, ngipen nu zu atu sakaetiman nu tung (銅) atu sakaetiman nu cancanan, sakalaliyunan namaka Puo-sewan (Persian Gulf (波斯灣) a niyadu'an a dawaw atu galasu nu nika tahekalan tu tuud, sabaw tu lima a seci, mala Fea-cuo(Africa 非洲) timulan nu satabakiay a kanatal.
紹納文明的強盛在19世紀時邁入尾聲，1837年時，紹納人被屬於祖魯族的恩德貝勒人(Ndebele)征服，來自英國與來自南邊的波爾人開始逐漸蠶食這個地區.
kalisiw (貨幣)
辛巴威位於非洲內陸，在1980年宣布獨立. 辛巴威自然物產豐饒，尤其黃金產量曾是世界第3，馬蘭吉礦區也被認為是全球鑽石儲量最高的礦場.
Sinpa-wi (Zimbabwa (辛巴威) itida i Fea-cuo (Africa 非洲) kitidaan, itini i cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan (1980) a miheca mihapu misiteked. Sinpa-wi (Zimbabwa (辛巴威) pakunida hananay a tuud sakasilaculan, micidek ku kim naw saka tulu nu kitakitay anika singanganan, Malan-ci ba’ba’tuwan (馬蘭吉礦區) u kaadihan nu kitakitay a kapahay nu baba’tuwan a kitidaan.
全國有70%人民從事農業工作，主要種植玉米、菸草，玉米是糧食來源，菸草則外銷
kanatal a tademaw nuheni pitu a bataan (70%) a kilacan u malukay ku kawaw, nipapalumaan u kubkub, langaw nu tabaku, kubkub ku tada kakanen, papah nu tabaku han u sapatahekal inutawan a sapisiwbay.
1980年代，1辛巴威元幣值比1美元更高，1美元只能換到0.65辛巴威元. 但由於沒有節制的印出紙幣，導致21世紀發生嚴重的惡性通膨.
cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan (1980) a mihcaan. nu cacayay a papidaan nu Sinpa-wi (Zimbabwa (辛巴威) miki kaka tu Amilika a kalisiw (美元), nu cacayay a Amilikaan nu kalisiw han paliyun han tu Sinpa-wi (辛巴威) a kalisiwan 0.65 nu Sinpa-wi (Zimbabwa (辛巴威) apapidaan. nai kuwantan miingsacu tu pida’nuheni, sisa i tusa a bataan idaw ku cacay a secian pihacen tu mawada’ ku kalisiw nuheni. 縮圖|u kalisiw ni Zinbawa 在辛巴威獨立之初，穆加比（Robert Mugabe）政權推行大政府、高福利式的社會主義政策. 至於經濟層面，辛巴威礦業、農業及手工業發達，曾是非洲最巨發展潛力的國家之1，卻在接下來的20年，一切都毀於一旦.
mahka misiteked tawya, ci Mucia-pi (Robert Mugabe (穆加比) tu cencun palekal tu tabakiay a cenhu, kapah nu sakaudip a siakay nu kawaw. u sakaudip han, Sinpa-wi (Zimbabwa (辛巴威) a ba’ba’tuwan, sakaliwmah atu nalimaan a kakulian a kawaw, naw Fea-cuo (Africa (非洲) satabakiay nu mapalekalay a kanatal. mikilul satu tu tusaay a bataan (20) a mihcaan hidasatu malawpes.
引發辛巴威惡性通膨的主要原因是外債. 辛巴威在獨立後，除了接收發達的產業外，也接收了1筆約為7億美元的貸款，約佔當時國民收入總和的15%，對於正積極重建國家的政權來說是過重的負擔.
@@@@@sakalawpes nu Zimbabwa (辛巴威) han mawada’ ku kalisiw matekes ku cancanan tada anganganan sa u tadah tu nuiputahay. Zimbabwa (辛巴威) nuni pisitekedan satu, miala tu sakatanetek nu sakakawawan, mialatu tu cacayay nu pituay a walwalen nu Amilika nu kalisiw amicaliw, kya nutawyaay a sakaudip nu pulung a  kalisiw nu sabaw tulima a kilac, tunu tada maheka patideng tu kanatal a cencun sa tada u ba'ketay a tamudungan.
除了舊債之外，為了保護連結莫三比克的對外貿易道路，辛巴威必須花錢維持軍隊，加上社會主義的高福利政策，也使財政支出增加.
idaw henay ku malumanay a tadah, mangalay midiput tu Mozambique numi suayaway nu kasasiwbayan a dadan, Zimbabwa patahkal tu kalisiw misakapah tu hitay, macunus aca nu siakay a talakaw a sakaudip nu kawaw, sisa macunus ku sapatahelkal tu kalisiwan.
lalangawan (文化)
遠離首都，就會看見真正的辛巴威面貌. 大部分的辛巴威人，落入貧窮的惡性循環，人們忍飢挨餓，幾乎都是過著自給自足、以物易物的生活.
mibatad satu tu suodu, makaadih tu tatenga'ay nu kawaw nu Zimbabwa tademaw nu Zimbabwa, masa haliyud kuni kapakuyuc nu tademaw nuheni, dungdung han ku sakangalay nuudip a tademaw, sakaliwmah satu ku sakaudip nuheni, saka laliyunliyun sa ku sakaudip nuheni.
numalukay a luma' u udiptu kumisangaay tu luma' tu nuudip, anu idaw tu kakilidungan atu udad kapahaytu sa, inayay ku tinki, inayi' ku padekuwan mamidiputay, sapikiwiku han dada’u dadayumen a sapakatineng a dada’.
辛巴威政府會給予農民一塊土地，在上頭自建屋舍及耕作，土地所有權屬於政府，農民則可以各憑本事努力生產，大部分的農民除了種植作物外，也會自己豢養羊隻及畜養雞鴨，以維持自給自足的生活
tabayal
縮圖|tabayal tabayal(姑婆芋)
Zimbabwa
lalangawan (文化)
耕種的作物收成後，也會拿來販售或是以物易物，換取其他生活所需物品及食物，他們會在熱鬧的路邊擺攤販賣，或者跟旁邊的攤販交易，完全沒有看到金錢流通的狀況，形成很有趣的畫面.
idaw satu kuni kaliwmahan ani laculan, sipacakay nuheni atu saka laliyun tu cancanan a tuudan, paliyun tu kakanalayan tu tuud atu kakanen, itida kunuheni i kalimulakan atu dadadadanan amisilac a pacakay, atu malaliyun tu pacakaya tu tuuday a tademaw, caay ka adih ku kalisiw nuheni, saka tawaansa kuni kahida nuhini.
由於農耕及畜牧的工作繁忙，加上操持家務及照顧幼兒等需求，因此辛巴威農村的男人多半不只娶一位妻子，家裡人口多，才能共同協助養家，大部分的家庭氣氛大致是和諧的.
naisa ku lawat nu kaliwmahan atu pahabay tu papahabayan, micunus tu sakayluma a kawaw atu sapidiputaw tu wawaw, sisa Zimbabwa (辛巴威) nu malukay a tatamaan kanca yadah ku tataynaan a acawaw, katuud tu ku tademaw nu lumaay, kya taneng mapapadang mapalekal ku lamaay a tademaw, amica kuni kakatuud nuheni masasungay naming ku nikaudip nuheni.
辛巴威的學校不多，大部分的小朋友都是步行上學，每日大約要往返6-10公里的路途去上學，在孩子上學之後，就是農村媽媽辛苦一天的開始.
caay ka yadah tu cacudadan nu Zimbabwa (辛巴威), anu micudad satu u culil nuheni ku saka tayda i cacudadan, tudemiad muculil tayda atu katalumaan kanca a enem ~ sabaw ku kacaculilen, micudad satu ku adiwawaw u malukay a ina u kalingatuwan tu amagelu ami sakakawaw.
所有的炊具及鍋碗瓢盆也是自行打造，煮飯時至外面的中庭空地煮飯、洗衣、曬衣、休憩，妻子個有自己的臥室，自己的幼兒一同居住，大了之後跟其他孩子一起睡.
房間裡面有梳妝台和衣櫃，都是自己親手做的，還有最重要的蚊帳，因為黃熱病、瘧疾等各種疾病盛行，防蚊是辛巴威一大要事.
房門外還會種植防蛇蟲的植物，用植物的氣味，讓蛇及其他有毒昆蟲不敢靠近.
putah idaw ku nipalumaan tu sakay cilekay atu bau nu kilang, usanek nu kilang, ku sapatalaw tu bau atu sidukuay a cilekay makasanek tu sanek nu kilang caay tu picapi ku cilekay.
發現辛巴威人的智慧及巧思，雖處於極度貧窮的國家，卻知足懂得珍惜生活的幸福.
kapah ku tangah nu Zimbabwa (辛巴威) a tademaw, amica kuni kapakuyuc nu kanatal nuheni, matineng kunuheni maudip katukuh sa idauc kuni kaudipan nuheni.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
balu nu ucya a tatayna
縮圖 balu nu ucya a tatayna (kamu nu Hulam: 茶花女)
kamu nu cudad a sasakamuen (小說情節梗概)
貧苦的鄉下姑娘瑪格麗特來到法國巴黎開始了風塵生涯，花容月貌的她被巴黎的貴族爭相追逐，成了紅極一時的「交際花」，人稱「茶花女」，因為她隨身的妝扮總是有一束她最喜愛的花卉-茶花.
nu pakuyucay a inaka nu limucedan ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) tayni i Fa-kuo Pa-li (法國巴黎) malingatu tu pacupiyaw, tada bangcal tu cinida kanamuhan nu Pa-li (巴黎) siidaay a luma'an masasu namuh namin, mala sakanamuhan a pacupiyaway, pangangan han "balu nu ucya a tatayna", uipitupida' cinidaan kanca idaw ku kanamuhan nida tu cacaya a balud nu balu- u ucya a baluan.
瑪格麗特得了肺病，在礦泉治療療養院裡遇到一位貴族小姐，身材相貌和瑪格麗特相似，因肺結核第三期不久便過世了，貴族小姐的父親摩里阿龍公爵偶然發現酷似他女兒的瑪格麗特，便收其為義女.
ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) si haykikac a imelangan, itida i kuncun (礦泉) padekuan malitemuh nida ku siidaay a limucedan, u udip nida atu taykaku mahida ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特), saka daysankic tu sisa caay ka tenes mapatay tu, siidaay nu limuceda a wama ci Muo-li A-lung kun-cea (摩里阿龍公爵) mabahal makaadih tu misengiay tu tataynaan a wawa numaku ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特), sa alahan cinida palawawa han.
公爵答應負擔瑪格麗特的全部生活費用，只要她能放棄繼續賣笑. 但瑪格麗特身不由己，公爵便將資助減少了一半，瑪格麗特入不敷出，欠下幾萬法郎的債務.
ci kun-cea (公爵) mihang ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) an tu hamin nu sakaudip nida, anu males nida ku sapacupiyaw a kawaw. nika ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) ahican ahican nida kiya haw, ci kun-cea (公爵) pangkiw kunipi wada nida tu sapabeli cinidaan tu sakaudip, ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) caay pakadungdung tunipiwada nida tu hatidaay a sakaudip, yadah tu ku tadah nida anu pina tu a mang nu Fa-lan (法郎).
idaw ku cacaya a labii nu kalaluwahan a demiad, biyaw nida ci Puo-li-dan-se (勃呂當斯) idaw kunipi laday nida tu tusaay a masakapahay idaw ku cacay ci A-mang Tu-wa (阿芒.杜瓦) mapatay nungalay ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) an. mudeku ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) tu cacaya a mihcaan, ci A-mang (阿芒) sademiad sa tayni mididaw tu imelang nida, caay pahetik tu ngangan nida.
勃呂當斯向瑪格麗特轉述了阿芒對她的一片痴情，她極感動.
ci Puo-li-dan-se (勃呂當斯) pasayda musakamu ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) ci A-mang (阿芒) anga tu ngalay nida, talalusa' cinida malalum.
一天，瑪格麗特吃飯時病情突然發作，阿芒關切地勸她不要這樣戕害自己，並向她表白愛情，他暗戀了她三年.
瑪格麗特原已淡漠的心靈動了真情，她送給阿芒一朵茶花，表示以身相許.
naw samuhmuh sananay ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) maka tengil tu kamu nida mahicaay kiya ku namaka balucuay nida a namuh, pabeli hannida ci A-mang (阿芒) tu cacaya a balu nu uciaan, saka paini tu kasasunamuh.
tatengaay tu ni A-mang (阿芒) a masasungalay, mabawbaw ku balucu ni Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) tu sakaudip nu tawyaay, pabalucu satu cinida miales tu i Pa-li (巴黎) ani pacupiyawan a sakaudip, tayda nuheni atu ci A-mang (阿芒) i inaka maudip.
她計劃獨自籌一筆錢，支開阿芒. 然而阿芒出門時恰巧碰上瑪格麗特過去的情人，頓時起疑.
idaw kunipi kiyakuna nuda tu kalisiwan, waniken nida ci A-mang (阿芒). tahekal sahenay ci A-mang (阿芒) malitemuh nida ku naayaway ni Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) a mamidang, mapaaw cinida pabaliw.
他激憤地給瑪格麗特寫了封信，說他不願意成為別人取笑的對象，他將離開巴黎.
malinges cinida sulit satu tigamin sapabeli ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) an, sakamusa kaikaku mala katawaan nutau a mamidang sa, liyas satu cinida tu Pa-li (巴黎).
然而對阿芒來說，瑪格麗特是他整個的希望和生命，因此，他沒有離開巴黎，他跪著請求愛人原諒他，瑪格麗特對阿芒也真情表白：「你是我在煩亂孤寂的生活中所呼喚的人」.
suayaw satu ci A-mang (阿芒) cinidaan, ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) u kaydihan numaku atu sakaudip, sisa, caay piliyas cinida tu Pa-li (巴黎), patusud cinida tu kanglayan nida a tademaw sululen kaku sa, ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) paini ci A-mang (阿芒) nan sakamusa, " isuhan uni ka anuiwiwan numaku amaudip u sakasingalihan numaku kisu a tademaw".
經過周折，兩人在巴黎郊外租了一間房子. 然而公爵知道後，把瑪格麗特的經濟來源都斷絕了.
pina tu a demiadan, ina tatusaan itida i liklik nu Pa-li (巴黎) ami'esuy tu luma'. katinengan satu ni kun-cea (公爵), putun hantu ku sapabeli ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) an tu sakaudip a kalisiw.
@@@@@她背著愛人典當了自己的首飾、馬車來換取生活費用. 阿芒知道後，打算變賣一筆母親留給他的遺產，以還清愛人的債務.
sudikuden nida ku mamidang nida pacakay tu nu udip a udu kim, sakacaw (馬車) atu sakaudip nu sakaudip nuheni. ci A-mang (阿芒) matineng satu, mangalay pacakay tunipabeli nu babalaki cinidan tu zaysang, mihamin patadah tu tadah nu mamidang nida.
阿芒收到經紀人要他去巴黎簽字的信，阿芒離別愛人.
ci A-mang (阿芒) maalaan nida ku cenci tademaw (經紀人) patayida i Pa-li (巴黎) misulit tunipataynian tu tigamim, ci A-mang (阿芒) liyasen hannida ku mamidanga nida.
那封信原來是阿芒的父親、稅務局長杜瓦先生寫的，他騙阿芒離開，然後找到瑪格麗特，告訴她：他的女兒、阿芒的姊妹要與一個體面家庭的公子訂婚，然而對方家庭聽到阿芒和瑪格麗特的關係後表示：如果阿芒不和這種風塵女子斷絕關係，就要退婚.
ya tigamin alaw niyama ni A-mang (阿芒), Suywu' skakaay ci Du' –wa sinsen (杜瓦先生) nisulitan, pacebaen nida ci A-mang (阿芒) miliyas, sisa mitepanida ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特), sakumu han nida "tataynaan a wawa nu kaku, ci A-mang (阿芒) a calekakaan nu tatayna atu siidaay a luma' nu kunce (公子) amikunyaku, sisa yaluma' makatengil tu ci A-mang (阿芒) ngan atu ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) nu kankiy sakamu sa: anu ci A-mang (阿芒) anu caay kales kuni kalecabayan tina pacupiyaway, asipacubelis kunipi kunyaku sa.
瑪格麗特痛苦地哀求杜瓦先生：讓她與愛人阿芒斷絕關係，就等於要她的命. 可杜瓦先生毫不退讓，瑪格麗特只好做出選擇，向杜瓦先生起誓與阿芒絕交.
ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) mangutebul miyukiw ci Du' –wa sinsen (杜瓦先生): anu putunen han nunamu kuni kalecaayan mihida mipataya kumu i takuwan. ci Du' –wa sinsen (杜瓦先生) caay pisudang, ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) mipili' cinida, sakamu han nida ci Du' –wa sinsen (杜瓦先生) mihang tu kaku atu ci A-mang (阿芒) acaaytu kalecabay kami han.
瑪格麗特非常悲傷地給愛人寫了絕交信，返回巴黎恢復昔日交際花的荒唐生活.
ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) mapatay nu lalum misulit tu sapabeli tu sakaputun anikalecabayan a tigamin, taluma'satu i Pa-li (巴黎) mutikuaca mala pacupiyawan cinida.
她接受了瓦爾維勒男爵的追求，男爵幫她還清了所有債務，並贖回了首飾和馬車. 阿芒收到絕交信後懷著痛苦的心情隨父親回到家鄉，但是阿芒仍深深地思戀著瑪格麗特，他又失魂落魄地來到巴黎.
midawis cinida tu ngalay ni Wae-wile-nacea (瓦爾維勒男爵), Nacea (男爵) padangan nida mibues tu hamin nu tadah, mapatadah satu patalumaen nida ku udu' kim atu sakacaw (馬車). maala ni A-mang (阿芒) ku tigamin mapatay nu lalum kilul satu tu wama a taluma' i niyadu, nika ci A-mang (阿芒) yadah kunidatengan tuci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) an, cinida caay tu kawnu tademawan taynisaca i Pa-li (巴黎).
他要報復愛人的「背叛」，他找到了茶花女，處處讓她難堪，罵她是無情無義、沒良心的娼婦，把愛情當作商品交易.
cinida mangalay mi'dis pacuay tu mamidang a "tunipibelihan cinidaan " matepa nida ku balu nu uciya a tatayna, misanai cinidaan, kaynahen nida tu naian nu wantan han, naian nu balucuan a pacupiyawan han, u kasasunamuh han palasiwbayan numis han.
瑪格麗特面對愛人的誤會，傷心地勸他忘了自己，永不再見.
ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) misuayaw tu mamidanga nu patelac, malalum cinida pawanen kaku han, acaay tu kasasuadih kita.
阿芒卻要她一同逃離巴黎的歡場，逃到沒人認識他們的地方，緊緊守著他們的愛情.
ci A-mang (阿芒) mangalay atu cinida miliyas tina Pa-li (巴黎) an, milaliw taydan i caaya kaw katinengay nutaw a kitidaan, tayda itida unika sasungaayan nuheni.
ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特) namusakamu tu cinidaan, acaay hidai kina kawaw sa, ci A-mang (阿芒) patelac kuni simsiman satu uyniyan atu ci Nacea (男爵) nu sakakapah nuheni sa, mapatay nu linges cuduh han nida ci Ma-ke-li-te' (瑪格麗特), nu cacaya a tepik nu pida sipatepi' han i udip nida misanai cinidaan, liyut satu cinida miliyas.
瑪格麗特深受刺激，昏倒在地. 她身心俱疲，一病不起. 阿芒離開了法國.
mapacucuk ku balucu ni Ma-ke-li-te' (瑪格麗特), mabulilah. utiih satu ku udipudipan, imelang caay tu lekal. ci A-mang (阿芒) yadatu miliyas tu Fa-kuo (法國).
namakayiniay a nasulitan (參考資料)
中文維基網站-茶花女：https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%8C%B6%E8%8A%B1%E5%A5%B3#%E5%B0%8F%E8%AF%B4%E6%83%85%E8%8A%82%E6%A2%97%E6%A6%82 kakuniza:Habayiing
cima ku misidepay tu nikaudip aku.
cima ku misidepay tu nikaudip aku.
是誰在偷窺我的生活?
mahica hani isumamad kinacacay simamidang kiya matenes enenm a bataan ku nikalaacawa
為什麼你們那個年代一段感情可以維持60年.
ubanges nu udip caay kaleca tu duna a banges nu udip
臉皮是人體上最神奇的一部份
malakuwit ku tusa a bataan ku miheca ani kaudip. katuku i
waluay a bataan. makadateng tawa sananay a kawaw.