cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chile
Chile(智利) malatulu a kenis 大致上智利可分三個區域：
中部氣候地中海型氣候. 這個區域土地非常肥沃，人口眾多. 首都聖地牙哥（約650萬居民）就在這裡. 除此之外還有瓦爾帕萊索（港口，280,000居民）和康塞普西翁（工農業中心，350,000居民）是重要城市. )
nutimulan satu caay kakatuud ku tademaw nikahina udad tabaki ku bali hina sawsawni makeleng, ayaw nu dadipasan yadah ku subal tu manganiway adihep.
(u kamu nuHulam sa: 南部人煙稀少，降雨極豐富，狂風雷暴非常頻密. 海岸前有許多島嶼以及峽灣. 大陸南方有火地島，智利和阿根廷各占一半. 火地島前的一個島上的合恩角是智利和南美洲的最南點. 本區的北冰原與南冰原，是極地以外由冰川冰所構成的最大區域之一. )
makay satipan pasayza i sawalian saayaway u ma likecu a dadipasan, satu u buyu’an, satusa usaahebalay a buyu’, I tepanay uyni u talakaway a buyu’, sidabek kapah apalumaan atu pahutinan Chile(智利) atu Bolivia (玻利維亞) atu Argentina (阿根廷) tu lilies nu kanatal u An-di-se-san-may(安第斯山脈) a buyu’an u nuwali kulul a buyu’.
(u kamu nu Hulam sa: 從西向東首先是一條狹窄的海岸，然後是山脈，然後是比較寬的高原. 在中部這個高原很肥沃，可以被用作耕地和牧場. 智利和玻利維亞和阿根廷的邊界線是安第斯山脈的東山脊. )
kanahatu i Tay-ping-yanh I tepan izaw ku Hu-an-biy-bil-nan-an-sung-daw atu bu-huo-cun-daw u nu Chile(智利)a subal.
cacay a bihcaan a cudad I Chile(智利) a nu amisan a An-tuo-pa-ciy-se-ta u 12.7 a haw-mi, i Sen-di-ya-ke 375 haw-mi, iI nutimulan Hu-di-daw 5,800 haw-mi.
(u kamu nu Hulam sa: 除此之外太平洋中的胡安·費爾南德斯群島和復活節島也屬智利. 年平均降雨量在智利北部的安托法加斯塔為12.7毫米，在聖地牙哥為375毫米，在南部的火地島為5800毫米. )
從西向東首先是一條狹窄的海岸，然後是山脈，然後是比較寬的高原. 在中部這個高原很肥沃，可以被用作耕地和牧場. 智利和玻利維亞和阿根廷的邊界線是安第斯山脈的東山脊. 除此之外太平洋中的胡安·費爾南德斯群島和復活節島也屬智利.
年平均降雨量在智利北部的安托法加斯塔為12.7毫米，在聖地牙哥為375毫米，在南部的火地島為5800毫米. 從西向東首先是一條狹窄的海岸，然後是山脈，然後是比較寬的高原. 在中部這個高原很肥沃，可以被用作耕地和牧場. 智利和玻利維亞和阿根廷的邊界線是安第斯山脈的東山脊. 除此之外太平洋中的胡安·費爾南德斯群島和復活節島也屬智利. 年平均降雨量在智利北部的安托法加斯塔為12.7毫米，在聖地牙哥為375毫米，在南部的火地島為5800毫米.
pisupet tu lalangawan (文化)
Chile(智利) pisupet tu lalangawan mala nu Europe(歐洲) mabulaway nu a tademaw nu babalaki pulung tu lisin nu Ing-ti-an(印第安) a tademaw, misulup tu nuwamisan a Amilikan (北美) a liain, satu Chile(智利) alalangawan caay kalecat nu tu kasakitakit a lalangawan nikamisengisengi aca.
demiad (氣候)
maawas ku 38 wiy-du ku lala’, icay icuwacuwaay a kakitizaan a caay kalecad kudemiad
uyni a kanatal mibalat maawas tu 38 wiy-du, satu ku icuwacuwaay a kakitizaan caay kalecad ku lala’, Chile(智利) pasuyadah masazumaay a wayway nu bali, cay ku sasakamuan mahiniay a demiad nu Chile(智利) a kanadal.
(u kamu nu Hulam sa: 由於國土橫跨38個緯度，而且各地區地理條件不一，智利的氣候複雜多樣包括多種形態，很難用一句話總結智利全國的氣候狀況. 按照柯本氣候分類法，在智利國境. )
tademaw (人口)
2012 a mihcaan Chile(智利) a tademaw izaw ku 16,341,929 a tademaw, uyzasa 1990 a mihcaan a zitayan a nilecuhan caay tu kakatuud, Chile(智利) a tademaw u nikacunus mahizatu caay kakatuud ku tademaw, paliayaw tu 2050 a mihcaanay a tademaw a tangasa tu 2,020  a bang,satusa a tahekal a tademaw caay tu kacunus ku tademaw.
(u kamu nu Hulam sa: 2012年智利人口普查16,341,929人. 由於1990年代以來的出生率下降，智利人口增長率一直在下降，預計2050年前後人口會達到2,020萬，並且會出現人口負增長. )
Chile(智利) u katuuday a binacadan a siykay, patinaku tu mahiniay a kitakit kuuday a kitakitay a tademaw yadahay a kitakitay a micumutay a tademaw izaw ku印第安人 atu nu canacananan a malamelay a izang a nisakaputan.
(u kamu nu Hulam sa: 智利是一個多民族的社會，這意味著這個國家的人是由許多國家移民後裔以及印第安人、各種混血人組成的. )
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Hulam: 智利
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza:Sabak Nubu kakuniza:Chile
Swasal
Swasal 古村部落
u siwkay nu niyazu'
Taluku(Truku) u cacay cidekay nu Taywain Yincumincu. napatizeng tu ngangan i 2004 a mihcan 1 a bulad 14 a demiad. saka 12 panganganay a cidekay. tulu a mang ku tademaw ayza a demiad.
mikoku 22 a mihcan(1993 a mihcan), mueneng ipabaw nu Liwu sa'wac a Taluku tademaw, palilid nu Tumuk, mabulaw tasasa' nu buyu'. maydih pasaupu i Cian ku kincal nu Lipun.
caay kaydih ku Taluku a tademaw. sisa, tayza tu i Sanlisan. uyzasa, mabaliw kyami, maliyuh ku malukay a lala'. sisa, tayza tu i Kucun, mapulung tu ku Yuwatan(Bunun).
Anthony Avent
縮圖|NBA Anthony Avent
Swasal
u siwkay nu niyazu'
太魯閣族（太魯閣語：Truku，書寫系統制定前慣以 Taroko 拼寫. 撒奇萊雅語：Taluku）是一種臺灣的原住民族群，於2004年1月14日成為第12個經行政院核定的臺灣原住民族，目前人口約三萬人.
Anthony Avent
10 bulad 18 demiad, 1969 a mihca, Anthony Avent, miunduay.
Swasal
u siwkay nu niyazu'
民國二十二年(1933年)，原位於立霧溪上游的托魯閣群族人，由頭目帶領下下山遷移，當時日警想安置在吉安鄉慶豐村，族人不願意，遂南遷到三笠山，另成一社，以當時的三笠山駐在所為社名.
因為颱風將三笠山社破壞，耕地減少，光復之後大部分遷到古村部落下方與布農族共同生活，留住原地的人不多，現在布農族佔立山社區總人數十分之一弱.
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Swasal. u kasalumaluma’ nu Swasal sa, 161 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 509 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 494 ku tademaw, pakalatu 97%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 15 ku tademaw, pakalatu 3%.
u Taluku a niyazu'
u kasabinacadan, Taluku(Truku) 74%, Yuwatan(Bunun) 7%, Tayan(Tayal) 6%,Pangcah(Amis) 2%, Sejek(Seediq) 1%, zumazuma 7%.
u Taluku(Truku) sa, u cidekay nu Taywan Yincumin. tusa a bataan a mang ku tademaw. mueneng i Kalinku i Pusung atu i dadipasan nu bayu'an. katuuday a cidekay u Taluku(Truku).
u niyazu’ nu Taluku(Truku) kuyni, katuud ku Taluku(Truku)  itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun) u Tayan(Tayal) u Pangcah(Amis) atu Sejek(Seediq). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民".
u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw.
satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiayay a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangabulanay(平埔族
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
Malcolm Brogdon
Malcolm Brogdon
11 bulad 11 demiad, 1992 a mihca, Malcolm Brogdon, miunduay. thumb|Malcolm Brogdon 2014|alt=Malcolm Brogdon 2014.jpg
Pudun
thumb|Jinfeng
Pudun
u sulit nu Hulam: 布頓部落
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Pudun. u kasalumaluma’ nu Pudun sa, 36 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 133 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 129 ku tademaw, pakalatu 97%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  4 ku tademaw, pakalatu 3%.
為一排灣族部落. 台東縣金峰鄉新興村. 本村位太麻里之北上方，東鄰太平洋，西靠知本山脈，南鄰大王村，北與北里社區以北里溪為界線，本村舊名「撒浦路」（ SA PU RU ），台灣光復改稱為「路巴卡特」，國語譯為「新興部落」.
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 10 a bulad
pulung sausi (564,603), Pangcah (210,658), Tayan (90,719), Paywan (101,346), Yuwatan (58,759), Rukay (13,373), Puyuma (14,303), Cou (6,659), Saysiat (6,648), Yami (4,625), Saw (792), Kabalan (1,478), Taluku (31,742), Sakizaya (952), Sejek (10,132), Laaluwa (405), Kanakanabu (342), zuma (11,670)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Yincumin kakuniza:Paywan kakuniza:Taitung
Adiri
thumb|Pingtung thumb|Rukay
Adiri
u sulit nu Hulam: 阿禮部落
u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan ku niyazu’ nu Adiri. u kasalumaluma’ nu Adiri sa, izaw ku 116 a luma’. kumud nu kasabinawlan sa, izaw ku tademawan tu 347. kasabinawlan nu Ingcumin sa, izaw ku 339 a tademaw, pakalatu 98%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, izaw ku 8 a tademaw, pakalatu 2%. u kasabinacadan, Rukai 93%, Paiwan 3%, Bunun 1%, zumazuma 1%.
Chris Andersen
Chris Andersen nalecuhan i Long Beach, California, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
Adiri
u Rukay a niyazu
u Rukay a niyazu' kuyni, tuud ku Rukay a tademaw. u zama a tademaw sa u Paywan atu Yuwatan.
Chris Andersen
u siwkay niza
u tatama, u Amilika a tademaw. takalaw ciniza. u kawaw niza sa u mimaliay a undukay. 7 bulad 7 demiad, 1978 a mihca, Chris Andersen, miunduay.
Adiri
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:nuyazu' kakuniza:niyazu'
Anthony Bonner
thumb|Anthony Bonner|alt=Anthony Bonner in israel.jpg
Anthony Bonner
6 bulad 8 demiad, 1968 a mihca, Anthony Bonner, miunduay.
Bill Behr
Bill Behr
u ngangan niza ci Bill BEhr, tatama ciniza, nalecuhan i 7 a bulad 7 a demiad, 1919 a mihcan, Bill Behr, miunduay. (mapatay i 1997 a mihcaan)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay kakuniza:NBA
Ernie Beck
Ernie Beck
nilacul
nalecuh ciniza i Philadelphia, Pennsylvania, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Ernie Beck i 1953 a mihcaan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, namapili’ tu nu Philadelphia Warriors putiput.
nalecuhan ciniza i 12 a bulad 11 a demiad, 1931 a mihcaan, Ernie Beck, u miunduay a kawaw.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:miunduay
Jimmie Baker
Jimmie Baker nalecuhan i Philadelphia, Pennsylvania, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Jimmie Baker i 1975 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 3 ku uwac atu silsil 5, namapili’ tu nu Philadelphia 76ers putiput.
12 bulad 25 demiad, 1953 a mihca, Jimmie Baker, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Anthony Bennett
thumb|Anthony Bennett|alt=Anthony Bennett by Jeremy Rincon.jpg
Anthony Bennett
nilacul
ci Anthoy Bennett nalecuhan ciniza i 3 a bulad 14 a demiad 1993 a mihcaan. u kawaw nizi ci Anthony Bennett sa u miunduay. 縮圖|NBA u lumeniay a banges niza, u lumeniay a tademaw ciniza. namimali ciniza i NBA.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay
Anthony Bowie
縮圖|Anthony Bowie Anthony Bowie
11 bulad 9 demiad, 1963 a mihca, Anthony Bowie, miunduay.
Jim Brogan
Jim Brogan nalecuhan i Ardmore, Pennsylvania, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
2 bulad 24 demiad, 1958 a mihca, Jim Brogan, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Bill Bradley
Bill Bradley
tatama, nalecuhan i 1943 a mihca 7 a bulad 28 a demiad, u miunduay ciniza, u mimaliay nu Amilika NBA.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw
Esteban Batista
Esteban Batista nalecuhan i Montevideo, Uruguay, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
9 bulad 2 demiad, 1983 a mihca, Esteban Batista, miunduay.
Malaysia apatahkal tuni nu adidiay a wawa malaacawa a kawaw maynah tu ku UN
Malaysia apatahkal tuni nu adidiay a wawa malaacawa a kawaw maynah tu ku UN
Malaysia cacay a tademaw sabaw lima a mihecaan a tatayna a wawa mikadabu i pikakaan niza a tatama pikakaan nu uzip tu tuluay api(倍) a tatama,uayza a demiad(sabaw siwa a demiad) amiauza tu UN (聯合國) ,amikaynah nay auyni 穆斯林ku tapang nu Malaysia，kina cacay amilayap aca tu baeketay pasatezep tu a adidiay a wawa malaacawa. Malaysia媒體報導，i cayhenay kapalemang a吉蘭丹州(Kelantan) i伊斯蘭法院 palilid tu tatusa a tademaw malacaway,uyni a tatayna a wawa pitu a bulad malasakatusaay acawa niya sepat abataan izaw ku sepat a mihecaan a tatama.ayaw naitini,enem a bulad mapulung i Malaysia adidiay a wawa malaacawa amahiniay a kawaw kiya sapililid tu cuwacuwaay a kitakit tu malinges,itawya sa cacay abataan a mihecaan a tatayna a wawa mikadabu i吉蘭丹州(Kelantan) a sepat bataan izaw ku cacay amihecaan a 橡膠貿易商.
amahini ku Malaysia likec paketun makatatudungay sa saadidiay a malaacawa a mihecaan a sabaw enem mihecaan,nika anu singku yu pililid ku 當局,穆斯林 taneng i saadidiay henay a mihecaan a malaacawa.
聯合國兒童基金會(UNICEF) Malaysia nipakatineng瑪莉恩(Marianne Clark-Hattingh)paayaw,“aizaw henay ku adidiay a wawa asiacawa tu balakiay a tatama ,atada caay ka layap nu tademaw ku mahiniay.” 瑪莉恩acunusen,a kaydih ku 大馬 “amisanga’ la’cus tu mahiniay a wayway“.
telung tu kawaw a unianmin u huzingkay amitatengil tu 副首相 ci旺阿芝莎(Wan Azizah Wan Ismail) a kamu,當局 namicucul tu tapang atu tatayna a wawa masukazih.nipainiy(據報) uyni a tatana a wawa mapulung sabaw tusa calakakaan, i道北縣(Tumpat) ku tademaw nu wama wina. nika旺阿芝莎(Wan Azizah Wan Ismail) a patahekal,ahicanaca amilalang nu cengbu tatusaay a malaacawa,zayhan 伊斯蘭法院 izaw ku tungus sapaketun tu 穆斯林 a sakasiacawa.
nisulit nu Malaysia mihatusaan alikec體制,伊斯蘭法院kapah milisimet tu singku atu lalabu nu luma’ akawaw nu 穆斯林,a 穆斯林 i Malaysia munengay tulu malebut tusa lasubu mang sa,micalap maka alatu enem bataan pasen(%).
Malaysia「星報」(The Star)mililid tu kamu nu wama a wawa ami patehekal tu nisakamuan,palilid mikadabu ku tataynaan a wawa niza zayhan cayaytu kakaydih tu pakuyuc ku sakauzip niza,atu hinien sa amitudawa ku wama tu wawa”limulak ami kadabu”.sakamu sa ku masakapahay a acawana amahica, ciniza namatineng tu tatama caykapapina a bulad,a palilid tu miladay tu tatama siacawa.
kakuniza:Dayas Siku
Jimmy Morales
thumb|Jimmy Morales|alt=Jimmy Morales Cabrera (Guatemala)-cropped.jpg thumb|u hata nu Guatemala|alt=Flag of Guatemala.svg
u ngangan: Jimmy Morales
3 bulad 18 demiad, Jimmy Morales, u misingkiway. 1969 a mihca nalecuhan.
Fuli
縮圖|Fuli (Zosi go)
Tapangʉ
u sulit nu Hulam
達邦部落
Jimmy Morales
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Guatemala ayza sa ci Jimmy Morales, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 1 bulad 14 demiad.
Tapangʉ
u siwkay nu niyazu'
i Chiayi a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tapangʉ. u kasalumaluma’ nu Tapangʉ sa, 227 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 642 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 565 ku tademaw, pakalatu 88%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 77 ku tademaw, pakalatu 12%.
u kasabinacadan, Cou 83%, Pangcha(Amis) 1%, Tayan(Tayal) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, Saysia(SaySiyat) 1%，zumazuma 1%.
Mklapay
thumb|Jianshi
Tapangʉ
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Mklapay
Mklapay
u sulit nu Hulam: 加拉排部落
Tapangʉ
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Mklapay
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Mklapay. u kasalumaluma’ nu Mklapay sa, 69 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 179 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 113 ku tademaw, pakalatu 63%.
Fuli
Fuli (富里鄉) a sakuwan ku Hualien. kumud nu kalesakan, 172.01 km². （kalesakan nu linpanti 67.31 km², kalesakan nu pawliwti 1.93 km²）, u kasabinawlan, 2,030 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 783 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang sa, 1,086 ku ingcumin a tademaw. u kasabinawlan, Pakalatu 53%(Pangcah) ku kasabinawlan. u Pangcah ku sakalaniyazu’.
Mklapay
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 66 ku tademaw, pakalatu 37%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 59%, Yuwantan(Bunun) 1%, Saysia(SaySiyat) 1%, zumazuma 3%.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
Fuli
nikasakuwakuwan
Fuli mala 13 a cuwen atu 9 ku niyazu’. kina 9 a niyazu’sa, Cilamitay（吉拉米代部落）, Talampo（達蘭埠部落）, Monating（姆拉丁部落）, Cirakesay（基拉歌賽）, Pacuya（巴族耶部落）, Ancoh（安住部落）, Maliwang（馬里旺部落）, Lupo（露埔部落）, Cihalaay（黑暗部落）.
Mklapay
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
Fuli
nikasakuwakuwan
富里鄉（阿美語：Kongpo）是台灣花蓮縣最南方的一個鄉，北與玉里鎮、西與卓溪鄉、東北與台東縣長濱鄉、東與成功鎮、東南與東河鄉，南與池上鄉接壤.
Mklapay
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
Fuli
nikasakuwakuwan
Fuli hananay a kenis sa (kamu nu Pangcah sa Kongpo) han, i Taywanay Kalingku masatimulay a kitidaan nu kenis, kaamisan sa atu Puseku, nutipan sa atu ya Zhuoxi a kenis, walian kalaamisan atu ya Pusungay ya Changbin a kenis, kawalianay ya Chenggong a kenis, walian kalatimulan sa ya Donghe a kenis, i nu timulan sa malalitin atu Chishang a kenis.
鄉內人口約有一萬人，現境內有客家人、閩南人、外省人、阿美族、大武壠族、馬卡道族、西拉雅族等多元族群特色，地方通行語為阿美語與台灣客家語.
maylabu nu kenis sa kaidaw nu tademaw makaala tu cacay nu mang kayadah, nikahida nu kasapulung nu binacadan sa, idaw ku Ngayngay, Layak, Hulam, Pangcah, Taulung a binacadan atu ya Makataw atu ya Silaya a binacadan kayadah nu kasasiduma, i labu nu kenis sa u nu Pangcahay atu nu Ngayngayay a kamu ku kasalalacal.
主要產業活動以農業為主，主要特產以富麗米(富里米)、香菇和金針為大宗. 鄉內的六十石山、羅山瀑布及東富公路上的小天祥是知名的觀光景點.
Tapangʉ
u cidekay nu Taywan Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Fuli
nikasakuwakuwan
kasasilacul nu itidaay sa u malukay ku sakatatungus nu binawlan, u sakahenulan sa ya Fuli a sabak atu ya budu atu ya cin-ceng ku sayadahay nu nikalukan. i kenis sa ya Liw-se-tan hananay a buyu’ atu ya cascas nu Lo-san atu ya kawalianay a Fuli, i dadanay ya siyaw-ting-siyan ku kasingangan tu piidangan a kitidaan.
Tapangʉ
u cidekay nu Taywan Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Fuli
sakay nu laylay (歷史)
據內政部「地名檢索系統」，有關現行「富里鄉」此地名有以下記載：富里鄉位居花東縱谷的中段，是花蓮縣境內位置最南邊的一個鄉. 富里舊稱「公埔」，地名之說有以下幾種：
Tapangʉ
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
Fuli
sakay nu laylay (歷史)
masulitay i nu paykanatal sa (nu kasingangan nu malusimetay), sipakay nu masakiketay i aydaay (Fuli a kenis) ina ngangan nu kakitidaan sa kaidaw nu nipasilatan a masulit, ina Fuli hananay a kenis sa u eneng itiniay masadihepay nu buyubuyu’an nu tebanay a ngatu, sakay nu Kalingkuay satimulan a kenis. kasumamadan a ngangan nu Fuli sa u "Kung-pu" han u nipangangan i mahida sa pakay sasaen a pasilsil:
Tapangʉ
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Fuli
sakay nu laylay (歷史)
1.昔時為公家團體或平埔族群的公共牧場，用來放飼牛羊，以及放置柴草之類，公埔的地名由此得來.
2.源起於清光緒元年（1875年），解除番境各例禁，設立卑南撫墾局時所頒布拓墾章程中，規定每人先分田一甲耕種，另給附近原野（埔地）一甲，令其續耕. 凡未著手墾殖之預備地，即稱「公埔」
2. kalalekalan nu sikaidaw sa namakay i kaHulaman ya Cing-kuwan-si kalingatuan nu mihcaan (1875 mihcaan), mihulak tu ya niyaniyadu’anay a mipulu’ tu sakelec a kawaw, patideng tu ya i Piyumaay mamikuwanay tu nu binacadan a masakaputay, kaidaw nu nisulul tu sahulic tu lice i cudad, nipikilac sa masacacay nu tademaw sa siwada tu cacayay a kubu tu umah patadas a maluk, duma sa painien tu nu i capiay nu bukebukelalan sikaala tu cacay a kubu uculan a maluk. anu idaw ku nipalatek hananay nayay ku patadasay a nalinabuan a umah sa, u masayiubiay mapanganganay "Kung-pu" han.
3.昭和12年（1937）地方改制時，日本人引用他們本土的一個古國名稱將公埔改為富里庄，現在日本千葉縣內也有一個名為「富里町」的鄉鎮，……近代則望文生義將「富里」解釋成『富裕鄉里』」.
3. Siw-ho sabaw tusa a mihcaan (1937 mihcaan) nu kenisay a likec sa, u Dipun mililit tu nu itidaay tu a sakay nu kasumamaday, pasumaden ku kasasingangan nu kitidaan u Fuli han a kasaniyadu’, i aydaay nu Dipun sa ya Ciyen-ye hananay a kenis sa idaw aca ku sikalecad nu ngangan a kitidaan u "Fuli-ting" han, ….. i aydaay tu ya nipaulican nu mihulak tu imi sa, pasumaden ku "Fuli" a misaheci tu nakamuan masa nu "kasibekan kakitaanay a kenis sa".
（關於「富里」一名的由來，近代也有多種解釋. 1.由於土地肥沃，盛產農作物以水稻為主產，故於昭和12年（1937年）年10月1日改為富里庄役場，取「富裕鄉里吉祥」之意. ）
(masakiketay nu Fuli a ngangan nikalalekalan sa, i aydaay nu ziday a nakamuan sa yadah ku pahulakan. 1. kasadamekan nu lala’, sikasibek nu nikaluk sa u tipus ku sasitungusan, kiyu iti Siw-hu sabaw tusa a mihcaan sa (1937) cacay a bataan a bulad cacay a demiad, sipasumad han tu ya Fuli a kakalukan han, nipangangan sa muwala tu "Fuli a kenis sikakitaan sananay a misangayay sa" ku imi.)
mipitulikan ni Yuku Tipus Sayun-Mucelemtu kucilal,
Mucelemtu kucilal,
a duut tu .maydih kaku i kalapian .
'''muculil ayza. saka namuhen nu'''
'''kaduuday i nayi tu kucilal. sisa kay'''
dihan .nu say kay dayni i bisakapah tu
'''uzip anu hacuwa' cacay a datukian. kuni biculil. izawtu kuni  bisauntu.kapah ahaenan.kuni biculil. nay mihadiay. tukuuzp numita.may pananuwag'antu. izangita. anuhatiay'''
han kuni biuendu.
'''a tanekdek. kuuzip. sisa kaynamuhan. naku kunibi celem nucilal.atu nikaculaltu nu bunac. izaw aca ku buis.anusangelac.'''
'''sa ku kudem.a izawtuku bunac. mati a u nipadingkian. nu i tapukuay i.'''
Fuli
Sin-sing hananay a niyadu’ (新興村)
本村原屬竹田村的一部份，舊稱「頭人埔」.
nu Sin-sing hananay a niyadu’ sa, i labu nu Cu-tiyenay, sipangangan han tu "Ta-lan-pu".
日治初期沿襲清代舊制，仍稱馬加祿莊，屬卑南廳新鄉管轄，明治四十二年（1909年）改隸大庄區轄下. 民國三十八年因人口漸增，劃出竹田村北區成立一個新的村，因本村的開發稍遲於竹田，故取名新興.
i kaDipunay a kalingatuan a mikuwan mikilul tu nu kaHulaman a katenesay a nipikelec a mikuwan, nipangangan sa uyda han ya Ma-ciya-lu a niyadu’ ku kasingangan, sa nu Puyumaan a masakaputay ku mamikuwan, katukuh i Min-ce sepat a bataan idaw ku tusa nu mihcaan (1909 mihcaan) sipasumad han tu ya Ta-cuwan han a pikuwan. i kaHulaman 38 a mihcaan katuudkatuud tu katademaw, sipabacu tu ya Cu-tiyen sakaamisan nu kitidaan a patideng tu masabaluhay nu niyadu’, pasu mausuy a kasilacul nu Cu-tiyen, kiyu pabaluhay tu ya Sin-sing hananay a nikasingangan.
sakay nu Siye-siyaw-yen (學校園)
學校園居民純為日治時期移入的客家籍，馬加祿則以平埔、閩南籍居多，以及少數客家籍，東竹純為日治時移入的客家籍聚居. 位置為於現在的1鄰至8鄰一帶，8鄰位於馬加祿部落一小部分.
itini i Siye-siyaw-yen muenengay nu tademaw sa, kutusi sa, masa nu nipikuwan nu Dipun mabulaway tayni nu Ngayngay a binacadan, ina Ma-ciya-lu hananay a kitidaan sa nikayadah han ku Tangabulan atu Layak ku katuuday, atu ya kasaadidiay nu Ngayngay a tademaw, itini i Tung-cu hananay a kitidaan sa i kaDipunay tuway a mabulaway amin tayni ku katuuday. u kakitidaan sa i aydaay masacacayay a bangti katukuh i waluay a bangti ku eneng. ina waluay nu bangti sa kasaniyadu’ i Ma-ciya-lu u saadidiay a dada.
Ma-ciya-lu a kitidaan (馬加祿)
地名源自清代同治元年（1862年），此地原為一名叫「馬加祿」的卑南族人所擁有的獵場，其他人來此狩獵時，必須奉獻一半的獵物給地主，遂以其名為地名. 民國三十八年劃成一村，定名新興. 位置約略為新興村9到13鄰一帶.
u kasingangan sa namakay i masahungtiay henay a ziday ya Tung-ce kalingatuan a mihcaan (1862), ina kakitidaan a nipangangan sa, sipakay masacacaay a aadupan a kakitidaan ya "Ma-ciya-lu" hananay u nu Puyumaay a binacadan kasaidawan kuyda a piadupan, u nu dumaay a binacadan tayni miadup sa, a painin tu pangkiway nikaala tu niadup tu itiniay nu kaidaw a binacadan. kiyu u ngangan nu situngusay ku mapasiketay a ngangan. i kaHulaman 38 a mihcaan pulung han pasaniyadu’, mapangangan tu Sin-sing han. u kitidaan sa hakay i Sin-sing siwaay katukuh i sabaw tulu a bangti kaahebal.
sakahenulan a kacaliwayan a kawaw (重要事蹟)
全國首例將平埔族列為「鄉定原住民」
Bill Bridges
Bill Bridges
Nepal a kanatal izaw ya cacay a sining
kakiliman (摘要)
sabaw cacay ku mihecaan niza miliyas tu luma’ sabaw sepat malingtu tu ci niza, mikilul tu nu kamisama a kawaw. 2005 a mihcaan, i tiza i buhang nu kilang ci niza muneng miinuli, cay kapikan caay kapinanum caay yaca kapiisi mutai’, cacay bataan a bulad tu ci niza muneng haw sa, makatukuh tu i binawlan i cuwcuwaay tu a kanatal ku kawaw niza, ci "Palde Dorje" ku ngangan niza.
Fuli
sakahenulan a kacaliwayan a kawaw (重要事蹟)
2013年11月15日，富里鄉公所將平埔族列為「鄉定原住民」，此創舉乃全國首例. 鄉長黃玲蘭說，2005年台南縣府就已經承認西拉雅族，認定為「縣定原住民族」，並於2009年起受理族籍登記；高雄市也在今年十月承認「市定原住民」，因此富里鄉希望比照台南、高雄市，先從「鄉定原住民」開始推動，希望藉此讓族人從自我認同開始，進而團結起來保存文化. 日治時代在「昭和」以前，將平埔族認定「熟蕃」，戶籍資料上有註明「熟」；「大正」以後則改註記「平」，也就是「平埔族」，只要家族的日治時期謄本上有註記，就可認定為大武壠族、馬卡道族、西拉雅族等平埔族群.
Bill Bridges
4 bulad 4 demiad, 1939 a mihca, Bill Bridges, miunduay. (mapatay i 2015 a mihca)
Nepal a kanatal izaw ya cacay a sining
nilaculan (內容)
namalingatu muneng miinuli ciniza tu pangkiw a mihcaan haw sa, makatengil tu ku Nepal a cenhu, cuicul hantu ku ising atu mikingkiway a tademaw miazih. satu pakatengil tu ku i cuwacuwaay a tademaw hawsa, malawlaw tu ku katuuday a tademaw tayza a miazih, saakuakuway satu ku tademaw akatukuh i tiza, u katuuday sinziya a tademaw kalamkam satu tayza a mibaung cinizaan. caay pikan caay pinanum caay yaca piisi’ mutai’ tatenga’ caay tu ku nu tademaw ku mahiniay sa, micalap tunu nipahcekan nu tahak a kawaw, i tawya amisalaheci tuyzaan a sining tatenga’ haw u kabiyalawan asaan, uyni miazihay satu a pintaw lalid sa misasing cinizaan sepat a demiad sepat alabi i. azih han i 96 a tatukian tatenga’ caay kapi saungaungay kya sining, atu caay ka kudus aca ku uzipi niza, ya bihid niza mahizatu bunabunalan tu, satu kakilukilul katuud katuud satu ku tademaw tayza mibaung ci nizaan, tuwaca pakalatu cacay lasubu a mang ku tademaw, uyaan usatezep nayay ku suni a kilangkilangan hawsa, masumad tu mahiza u salangsayay nu mipaypayay makengkeng, uyniyaca u pisaluimenga nu kazizeng izaw tu. uyza kacangalan sa ku liwliw.Nepal a cenhu langat hantu ku liwliw niya kilang. cacay ku langatan caay katanengen satu tulu satu ku nilangat tu liwliw, u pieneng ni ya sining, nau salengacay ku zikuz niza sa matuduh, satu mahamin tu matuduh ku zikuz niza, azih han ci niza caay kahica kapah tu ku banges, pakutay han tu baluhay sumanahay a zikuc ci niza, malalid tu muneng miinuli. satu ya baluhay a zikuc niza mahiza matuduh tuway, nikatuduh niya zikuc makacacay a tatukian katenes, uyni u kaww niza mamin masasing, katawidan min nu binawlan, uyni u pineng piinuli niza tu waluay a bulad, i sasa niya kilang culal sa kya cacay ciledekay a bau maduka kuni kalatan niya bau ci nizaan, nika caay kataising kya sining, caay yaca paising atu mukan tu canacana a sapayuan, u eneng niza miinuli a misakapah tu lalabuay nu uzip, ya uzip niza kapah satu mangaay tu kya dukak, uyza ya sining u katawidan tu ku mahiniay, Nepal atu Nipol a sinziya maseneng min mikilul cinizaan. uzuma tu ademiad bahel sa mahedaw caaytu kaazih ya sining, satu tulu a mihcaan mazih pinaay a papisingan ciniza, sakamu satu ya sining, caay ku kamisama kaku sa, u muliyaway mauzip tayni i hekal ci zinpuci’ kaku sa, anu caay kalawlaw nu katuuday a tademaw kaku hawsa a matemuy pahcek tu enemay a mihcaan a miinuli pakasakamu tunu kamisama a kawawa, uyaanay i 2008 a mihcaan u mipupu’ay ci nizaan a tademaw i pabaw nu lala mikutkut tu cacay abuhang, a pieneng nizaan i labu miinuli, a izaw henay ku cacay a saydama’ a mipadang mipupu’ci nizaan, sisa caay ka tepa nu katuuday ci niza. 2010 a mihcaan culal satu ci niza musakamu tunu kamisama’ay a kawa, atu musakamu tu kawaw nu mita u tademaw, uanub u ungang nu tademaw pihaceng tu pizazima tu kitakid, a padebu tu lacusay. maydih a pauzip kitakid atu pazumad tuyni u lacusay asepi, ayuni dada' u sapiinuli akawaw, anu mikilumin ku binawlan tu kamu nu kamisama ku tademaw hawsa, a masumad ku kapah nu kitakid, sakamu satu ci niza a lalid satu panutek palekal tu tineng a muenenng i tini, katukuh i katineng nu uzip tunu kamisama sa.
Fuli
sakahenulan a kacaliwayan a kawaw (重要事蹟)
i 2013 a mihcaan 11 a bulad 15 a demiad, Fuli a yakuba sa sipasilacen ku Tangabulan u "kenisay a yin-cu-min han", kaidaw nina kawaw sa mala sayaway i kanatal mapaadih. u tapang nu yakuba pangiha, i 2005 a mihcaan ya Taynanay a kinsehu sipahecian tu kiya Silaya hananay a binacadan, pakalucek tu "cenhuay a yin-cu-min", satusa i 2009 a mihcaan maylayap tu nipasiket tu kika; ya Kaw-siyun-se sa iti cacay a bulad sa misaheci tu nu "nabakuwan a yin-cu-min", kiyu u Fuli maydih a sipalcad tu nu Taynan, Takaway a milihida tu nu tau a pitudung, ngay kakayda satu a misaheci a misuped tu lalangawan. i kasumamadan sa masulitay i kika sa, idaw ku mapabacuay tu nasulitan u "su-huwan", i masalamitay a kika idaw ku "su"; "Ta-cen" a ziday sa mapasumad ku nipabacu u "Tangabulan han", anu idaw ku ngasaw ita masulit tu "pin" hananay sa u Tangabulan tu ku sausi, kiyu ya Taulungay a binacadan, Makataw a binacadan, atu ya Silaya a binacadan sa u Tangabulan amin ku sausi.
Nepal a kanatal izaw ya cacay a sining
namakayzaay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考來源)
kakuniza:Sabak Tutuy
Anteng
thumb|Pingtung thumb|Pingtung
Anteng
u sulit nu Hulam: 安藤部落
u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan ku niyazu’ nu Anteng. u kasalumaluma’ nu Anteng sa, izaw ku 208 a luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 495 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, izaw ku 462 a tademaw, pakalatu 93%. u zuma sa, cay ku Yingcumin, izaw ku 33 a tademaw, pakalatu 7%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 87%, Pangcah(Amis) 2%, Puyuma 1%, zumazuma 3%.
u niyazu' nu Paywan
u Paywan a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan a tademaw itini.
u cidekay nu Taywan yincumin
si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 6 a bulad
pulung sausi (562,395), Pangcah (209,851), Tayan (90,309), Paywan (100,872), Yuwatan (58,509), Rukay (13,326), Puyuma (14,199), Cou (6,632), Saysiat (6,624), Yami (4,615), Saw (788), Kabalan (1,471), Taluku (31,552), Sakizaya (944), Sejek (10,046), Laaluwa (401), Kanakanabu (338), zuma (11,918)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Yincumin kakuniza:Pingtung kakuniza:Paywan
Chris Anstey
siwkay nizaː
nalecuh ciniza i Melbourne, Victoria, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
Chris Anstey i 1997 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 18, namapili’ tu nu Portland Trail Blazers putiput.
nalecuhan ciniza i 1 a bulad 1 a demiad, 1975 a mihcaan, Chris Anstey, miunduay.
tatama u etul niza, i mali putiput a pueneng kakitizaan sa i tebanay.
talakway a tademaw ciniza, izaw 213 kungfeng atu 115 kungcin.
sikapahay a uzip niza, sisa namapili nu putiput i sakacacay ku uwac. kya syubay putiput sa ku Portland Trail Blazers.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA
DeAndre' Bembry
DeAndre' Bembry unu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, u p’agal tins’ tay suruw. DeAndre' Bembry i 2016 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 21, namapili’ tu nu Atlanta Hawks putiput.
7 bulad 4 demiad, 1994 a mihca, DeAndre' Bembry, miunduay.
Adop,Adup-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Adop, Adup
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
Billy Ray Bates
Billy Ray Bates
5 bulad 31 demiad, 1956 a mihca, Billy Ray Bates, miunduay.
ngangan nu Puyuma-Arasiway
ngangan
Arasiway
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Ining
Ining
u sulit nu Hulam: 伊濘部落
u siwkay nu niyzau'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Ining. u kasalumaluma’ nu Ining sa, 769 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 2,487 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 581 ku tademaw, pakalatu 23%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 1,906 ku tademaw, pakalatu 77%.
伊濘部落大會舞
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 18%, Paywan(Paiwan) 3%, Puyuma 1%, zumazuma 1%.
u niyazu' nu Pangcah
tuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu', izawtu ku Sakizaya itini, namakay i Sakul a niyazu'. paacawa ku taytayna tu Cilamitay.
u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah(Amis) itini. u zuma a tademaw sa u Paywan(Paiwan) atu Puyuma.
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini. namabulaw i Kalinku tayni. namiacawa sa tayni muenengtu itini.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw.
satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Fulufuluan
thumb|Ji’an
Fulufuluan
u sulit nu Hulam: 勝安部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Fulufuluan. u kasalumaluma’ nu Fulufuluan sa, 2,180 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 5,725 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 348 ku tademaw, pakalatu 6%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 5,377 ku tademaw, pakalatu 94%.
u Pangcah a niyazu'
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 5%, Taluku(Truku) 1%.
u niyazu' nu Pangcah
u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah itini. u zuma a tademaw sa u Taluku(Truku). yadah ku cidekay a tademaw itini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Furkan Aldemir
tatama, nalecuhan niza i 8 a bulad 9 a demiad, 1991 a mihcan, Furkan Aldemir, miunduay. takuliway a banges niza.
Furkan Aldemir nalecuhan i Konak, Izmir, Turkey. u Amilika kanatal a tademaw ciniza.
Furkan Aldemir unu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, u tabakiay ayaway mimaliay,u tebanay mimaliay.
Furkan Aldemir i 2012 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 2 ku uwac atu silsil 53, namapili’ tu nu Los Angeles Clippers putiput.
singisnigsay a tademaw, sangelacay a banges, talakaway a tatama.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput.
izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika.
kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Ip’ipa’an bato
Ip’ipa’an bato
u sulit nu Hulam: 朱家莊部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Ip’ipa’an bato. u kasalumaluma’ nu Ip’ipa’an bato sa, 25 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 69 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 68 ku tademaw, pakalatu 99%.
u kasabinacadan, Saysia(SaySiyat) 87%, Tayan(Tayal) 9%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 1%.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Dawu
thumb|Dawu
Dawu (Hulam a sulit: 大武鄉) a sakuwan ku Taitung. kumud nu kalesakan, 62.59 km². (kalesakan nu linpanti 5.7 km², kalesakan nu pawliwti 43.47 km²), u kasabinawlan, 4,435 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 1,781 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang sa, 3,151 ku ingcumin a tademaw. u kasabinawlan, Pakalatu 71% (Paiwan) ku kasabinawlan. u Paiwan ku sakalaniyazu’.
nikasakuwakuwan
Dawu mala 5 a cuwen atu 10 ku niyazu’.
kina 10 a niyazu’sa, Pangwi（大武部落）, Qaljapang（加羅板部落）, Ru ja qas（魯加卡斯部落）, Pacavalj（大鳥部落）, Ku shu shu（和平部落）, Qu chn.la love vn（古庄部落/含太湖部落）, Tjacupu（大竹，工作地部落）, Tjukuvulj（愛國蒲部落）, Seqeciin（加津林部落）, Seqalapit（斯卡拉比部落）.
大武鄉（排灣語：Palangoe）位於台灣臺東縣東南方，北臨太麻里鄉，東濱太平洋，西及南鄰達仁鄉，為台灣東西部之間的重要交通孔道.
ina Dawu hananay a kenis sa, (u kamu nu Paiwan: Palangoe), i nu Taywanay Pusungku sawalian masatimul ku eneng, micapi tu ya Tay-ma-li a kitidaan nu kenis, kawalian sa u Tay-ping-yang a bayu, nutipan atu nu masatimu malbiyaw tu ya Daren (達仁鄉) a kanis, masa nu kasawalian atu nutipanay nu Taywan kasahenulan a cacaliwayan nu kakaydaan a dadan.
本鄉背倚中央山脈，山地多平原少，有大武溪、烏萬溪、朝庸溪，氣候主要屬熱帶季風氣候，但隨海拔高度不同仍有所差異. 鄉內居民有原住民排灣族、閩南、客家、新住民等多元族群，產業以農業及漁業為主，工商業並不發達.
nudikudan nu kitidaan sa ya Cung-yang(中央) hananay a buyubuyu’an, u masabuyu’ay ku nikakiyadah tu enal, idaw kya Dawu a sauwac, U-wang a sauwac, Caw-yung a sauwac, u demiad sa masa nu kacaledesan nu puu’ay paymihmihcaan, nika sikacaay kalecad nu katalakaw nu buyu’ sa caay tu kalecad ku demiad. i labu nu kenis sa idaw ku yin-cu-min ya Paiwan, Layak, Ngayngay, atu mahkatayniay nu dumaay kanatalay a tademaw, u sakasilacul nu kaidaw sa, u nu malukay atu nu pahabayay tu buting ku sakasitungus, u sakay nu pakusiay atu musamukingay sa caay kalukedaw.
sakay nu likisi (歷史)
大武鄉早期為排灣族原住民的活動範圍，舊稱「巴塱衛」，排灣族語意即「拿棒子打」. 早年排灣族自山區移居大武溪口附近時，為避開無法利用的沼澤、溼地，便會以棒子敲打加以鑑定，故得名.
ina Dawu a kenis sa namakay i kasumamadan sanu Paiwanay a binacadan a pilatlatan a kakitidaan, malumanay a nipangangan sa u "Pa-lang-wi" han, nakamuan nu Paiwan a binacadan sa u "midekec tu sapekpek sananay" a imi. i mahida sa u Paiwan hananay a binacadan namakay i buyubuyu’an a kitidaan mabulaw, taynien i tapiingan nu Dawu a sauwac, miliyas tu sikacaay a enengan nu lanulanuan sa, midikec tu unuc mipekpek tu sakacaay kaelul, sakatineg tu i cuwa ku nipabacu, kiyu mahini ku kasingangan i hekal.
日治時期，將此地易名為「大武」，於1920年設置區役場，1937年改設大武庄，劃歸台東廳台東郡管轄. 戰後合併原台東郡蕃地部份設台東縣大武鄉，1946年將山地部分劃分出來，另設達仁鄉至今.
i kaDipunan a nipikuwan sa, sipasumaden tu kina kitidaan tu ya "Dawu", iti 1920 a mihcaan sa patideng tu yakuba, i 1937 a mihcaan pasumad han tu a patideng tu ya Dawu hananay a niyadu’, sipainien pala nu Pusungay a mamikuwan, nadikudan nu nikalalais sa, pulung han tu nu Layak atu nu yin-cu-minay a kenis patideng tina Dawu hananay, 1946 a mihcaan sa sipalatusaen a patideng tu kenis, katukuh ayda ku nipatideng tina Daren hananay a kenis.
u sakay nu sapaising (醫療)
大武鄉目前尚屬臺灣的無醫鄉之一，鄉內設有的公立醫療院所，僅有位於大武村的大武衛生所. 距大武鄉最近的公立醫院，是往北約60公里，位於台東市的衛生福利部台東醫院.
u Dawu hananay a kenis sa sakaaydaay nikaidaw tu sapaising kainayian a masausi i Taywan, sakay nu kenisay a sapaising sa, uyda sa u nu pakumeceday i niyadu’ nu Dawu. u sakacapian nu tabakiay a sapaising sa, pasay nu amisan hakay makaala tu enemay a bataan a kung-li kabaad nu caculilan, ya nu Pusungay a pakakumeceday a paisingan, u kitidaan sa i tukay nu Pusung siaadihan nu tademaw a tayda.
u aidangan (旅遊)
u Cing-shuy-ing hananay a caculilan atu sakayakayan a dadan, idaw aca ku nipangangan tu ya San-tyaw-lun a cacaliwayan a dadan han.
sakay nu likisi (歷史)
因1874年發生牡丹社事件，清廷遂展開了闢建開山撫番的工程，當地原住民排灣族政權商榷後，開鑿了幾條通往後山的越嶺道. 1882年，清朝官員周大發等人負責監修這條平埔族馬卡道族人移民東部之路，當初古道起點附近有三條崙石頭營的屯軍負責古道防務，因此清代地方誌將此道稱為「三條崙道」.
當時身亡的官兵埋於忠英祠. 清末時期包括八通關古道在內的多條古道都迅速廢棄，只有三條崙道路暢通無阻. 胡適的父親胡鐵花於光緒十八年曾在台灣任職台東知州，當時便是利用這條古道過去台東述職.