cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Syria
1944 a mihcaan cacay a bulad cacay a demiad, pasubana' tu nika isiteked nu binacadan. 1946 a mihcaan sepat bulad pitu a demiad, sululen nu lenhekuo (聯合國) atu hemin hu binacadan a patizeng tiy si-li-ya (敘利亞). tapang ayza mukeliday pa-sa-el．a-say-de (巴沙爾·阿塞德), matulin a malais a binacadan, kiwasak sa ayza namalais, makuwan nu mibulibulay na hiza u nisululan a binacadan, si-li-ya (敘利亞) a sihu naluyaluyay a paculiay tu sihu atu miculiyenpang (民主聯邦) nu si-li-ya (敘利亞).
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Damascus.
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 17 bulad 4 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Syria (敘利亞) ayza sa ci Hussein Arnousn (海珊·阿爾努斯), micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 8 bulad 30 demiad.
kakitidaan (地理)
敘利亞全國面積有185,180平方公里（包括以色列佔領的戈蘭高地），位於亞洲大陸西部，北與土耳其相接，東與伊拉克交界，南與約旦相連，西南與黎巴嫩和巴勒斯坦為鄰，西與賽普勒斯隔地中海相望. 領土大部分是西北向東南傾斜的高原.
u sela nu si-li-ya (敘利亞) 185,180 pin-fang-kung-li (平方公里), pasuni alawan nu yi-se-liye (以色列) ke-lan-kaw-ti (戈蘭高地), i satipan nu ya-cuo-ta-luo (亞洲大陸), malalutin atu tu-el-ci (土耳其) i saamisan malalutin in sawaliyan atu i-la-ke (伊拉克) malutin i satimula tu ye-tan (約旦) i teban nu satip atu timul, malalutin tu li-pa-nen (黎巴嫩) atu pa-le-se-tan (巴勒斯坦) satipan silaed tu ti-cung-hay (地中海) masasu paengaw atu say-pu-lu-se (賽普勒斯) namaka satipan atu saamisa pasa wali atu timul masalaya a mangangiw.
全國可分為四個地帶：
kapah a palasepaten ku sela nu binacadan
敘利亞的氣候乾燥，全國有五分之三的地區全年降雨量少於25厘米，這主要歸因於高山的阻擋. 沿海和北部地區屬亞熱帶地中海氣候，南部地區屬熱帶沙漠氣候. 肥沃的土地是國家最重要的天然資源，國家由1980年代開始，透過灌溉計劃，不斷開拓國內可耕種的土地. 位於東北部的"Al Jazira"及南部的"Hawran"都是重要的農業地區.
makedal ku demiad nu si-li-ya "敘利亞" anu palalimaen misisis ku kakitidaan, tuluay a benis i, cacay a mihcaan tusa badaan izaw ku lima mm tu udad, malawa nu talakaway a buyu'. u lilis nu dadipasan tu saamisan a kakitidaan, u kutiay a demiad nu ti-cung-hay timulan a kakitizaan, u kutiay a bunabunakan, u sidamekay sela, u pitebanan nu binacadan, namaka 1980 a mihca a alingatu, mahica nakamuan a pananum, cayay patuku a mitdas a kakaumahan a sela, i teban nu wali atu amisay "AI Jazira" aut timulay "Hawran" u pitebanan nu kakaumahan.
sawaliay a yu-huwa-la-ti-he (幼發拉底河) u tatebanan nu binacadan a sauwac. mamin a kayzaan ku sawali a lala' nu binacadan. tiya makayza i-la-ke (伊拉克) a tayzal puo-se-wan nikayzaan nu yu-huwa-la-ti-he (幼發拉底河) 15 a binacadan, u sasakamuan ku kapahay ku nikaudip atipan a diheb i zaw ku a-si-he (阿西河) makayza i tu-el-ci (土耳其) a micumdi ti-cung-hay (地中海)
位於國家西南部的首都太士革與及北部的阿勒坡和霍姆斯都是敘利亞的重要城市. 其他主要城市都位於海岸.
teban nu sati atu timu nu binacadan u tapang a tukay tay-ma-se-ke (太馬士革) saamisanay a-le-puo (阿勒坡) atu huwo-mu-se (霍姆斯) u pitebanan a tukay nu si-li-ya (敘利亞) a luma' a tukay mililis amin i dadipasa.
singciw (宗教)
當今的敘利亞是伊斯蘭教為主的國家，穆斯林大約占總人口的90%，其中遜尼派占總人口約70%，什葉派各支派占總人口接近20%. 什葉派其中又分為阿拉維派、十二伊瑪目派和伊斯瑪儀派.
ayzaay a si-li-ya (敘利亞) u i-se-lan-ciyaw (伊斯蘭教) ku tebanan a misinziya, mu-se-lin (穆斯林) a tademaw 90%, 70% a tademaw u san-ni-pay (遜尼派) kumud nu se-ye-pay (什葉派) maka 20%, se-ye-pay (什葉派) sibenis hen tu a-la-way-pay (阿拉維派) se-el-i-ma-mu-pay (十二伊瑪目派) atu i-se-ma-yi-pay (伊斯瑪儀派).
敘利亞的基督教歷史非常悠久，敘利亞曾經是基督教國家. 而新興的伊斯蘭教開始占據統治地位後，長達一千多年間仍有大量敘利亞人信仰基督教. 但近一個世紀以來，由於戰亂、移民國外及生育率較低等原因，基督徒人口不斷大量流失，所占國內總人口的比例不斷下降. 目前基督徒只占敘利亞國內總人口的10%了，但政府把當地的基督教派列為國家保護對象.
matenesay tu ku laylay nu ciwlu (基督教) nu si-li-ya (敘利亞), na u ciwlu (基督教) a binacadan ku si-li-ya (敘利亞) malingatu a idebung mikuwan ku baluhayay a i-se-lan-ciyaw (伊斯蘭教) maka ala tu 1000 a mihca, aluman ku misiziyaay nu si-li-ya (敘利亞) tademaw tu ciwlu (基督教), nika ayza 100 a mihca malalais anabulaw tayza nutawan a binacadan, cayay tu kalecuh tu atungay, u misinziya tu ciwlu a tademaw mabulaw tu ayaytu ka adihay ku tademaw i binacadan, 10% tu ku tademaw u miciwluay nu si-li-ya (敘利亞). nika sibunawan han nu sihu ku misinziyaay tu ciwlu (基督教) a tademaw.
敘利亞的部分基督徒聚集區仍使用古老的阿拉米語. 另外敘利亞還有一些雅茲迪、德魯茲教徒和少量猶太人.
i niyazu' nu micuwluay a tademaw nu si-li-ya (敘利亞) nu ukasi a-la-mi-i (阿拉米) hen ku kamuen, luma' u ya-ce-di (雅茲迪) Te-lu-ce (德魯茲) a misinziyaay atu dadaay a yu-tay (猶太) a tademaw.
laylay (近代歷史)
2000年6月9日，掌權30年的哈菲茲·阿塞德（Hafez al-Assad）去世，其次子巴沙爾·阿塞德（Bashar al-Assad）接任總統，7月17日就職. 2005年4月26日，敘利亞遵照聯合國決議，自黎巴嫩撤軍，結束近三十年的直接干預.
2000 mihcaan 6 bulad 9 demiad, mapatay ku pamikuwanay 30 a mihca ci ha-fye-ce．a -say-de (哈菲茲·阿塞德) saka tusa a wawa 'a-sa-el．a -say-de (哈菲茲·阿塞德) mala satapangay nu binacadan. 7 a bulad 17 a demiad a alingatu. 2005 mihica 4 bulad 26 demiadmiduduc tu nalahecian nu liyen-he-kuo (聯合國) ku si-li-ya (敘利亞), manukas ku hitay namaka li-pa-nen (黎巴嫩) masatelep mamilangat midebung tu li-pa-nen (黎巴嫩).
2007年5月27日，敘利亞就巴沙爾·阿塞德繼續第二個為期7年的總統任期問題舉行全民公決，結果以97.62%確認他獲得第二個總統任期，任期至2014年.
2007a mihcaan lima a bulad tusa bataan izaw ku sepat misingkiw tu saka tusa nu piut a mihca a mala satapangay nu binacadan, 97.62% ku misuluay a mala satapangay tangasa 2014 mihca.
2011/1/26 cung-tung (中東) a kakitizaan a binacadan macacengan u a-la-puo-ce-cung (阿拉伯之春) a kawaw, malingatu a simibulibulay tu sihu nu si-li-ya (敘利亞) nika mapenec tu nu sihu. uyza mibulibulay tu sihu a tademaw malalais ayza atu sihu.
2013/8 u huwa-siye-u-ci (化學武器) ku sapipenec ni a-say-de(阿塞德) tu binawlan nu nikuwanan niza mala salaecusay sakatalay ku balucu' niza i 21 se-ci nipihiza nizamibabelin tu nabalucuan nu tapang nu a-mi-li-ka(美國) ci u-pa-ma, malawit ku nihemheman nu balucu', nika cayay saybangi nu hitay nu huwa-fu, maselel ku nipalakapah tu a-mi-li-ka(美國). 2015/9 midebung a miculuk ku hitay nu el-luo-se(俄羅斯) padamaan aca nu yi-lang(伊朗) mahizatu u sisapikpikay a tula' ci a-say-de(阿塞德) malalaisay a kawaw nu labu nu si-li-ya(敘利亞) malahic tu.
2015年5月，「伊斯蘭國組織」利用敘利亞內戰之際，陸續占領敘利亞領土，近來伊斯蘭國在敘利亞勢力大減，但敘利亞各方的軍隊割據情況仍然持續至今. 目前「伊斯蘭國」在敘利亞曾奪取的領土已逐漸被敘利亞政府軍、反政府武裝、庫爾德人的組織奪回.
wamamalasawad ku 2019 a mihca, u micaculiay tu sihu a hitay mitalikul tangasa i yi-de-li-pu-sen (伊德利卜省), lalabaen nu sihu a hitay nu si-li-ya (敘利亞, saicelang sa a padama ku el-luo-se (俄羅斯) atu yi-lang (伊朗) tu hitay nu sihu, 300 a mang ku mapatayay nu maluay i yi-de-li-pu-sen (伊德利卜省) a tademaw. maligatu namalais tangasa ayza satabakiay a nika lalais i labu nu binacadan satabakiyay a mihinang nu binawlan. 360 a mang tu ku nidiputan nu tu-el-ci (土耳其) tu tadema, milalang tu hitay nu sihu nu si-li-ya (敘利亞) tu-el-ci (土耳其) "pey-ye-ceng-yen-kuo (北約成員國)" sasa milais sa tu el-luo-se (俄羅斯).
持續進行的敘利亞內戰與伊斯蘭國戰事，導致20多萬人死亡，約800萬人在國內流離失所，超過500萬敘利亞人逃到國外成為難民，是自第二次世界大戰以來的最大一批難民潮.
u tulin a malalais nu si-li-ya (敘利亞) atu yi-se-lan-kuo (伊斯蘭國), 20 a mang ku mapatayay nu tademaw, 800 a mang ku mihinangay nu labuay nu binacadan a tademaw, malawit nu tayzaay i nutaw a binacadan mihinang a tademaw. nu saka tusa satabakiay a nikalalais nu sikay, u saalumanay nu mihinangay nu tademaw.
Maliwang
thumb|Fuli (Zosi go)
Maliwang
u sulit nu Hulam: 馬里旺部落
「馬里旺」這個地名由來不明，位於花蓮縣富里鄉學田村. 學田部落早在清光緒初年就有許多阿美族人前來居住，是富里鄉目前所知最早成立的阿美族部落，大多來自恆春的阿美族人. 早在恆春阿美族人遷入前就已經存在.
日治初期，布農族人常常侵擾馬里旺部落，所以大部分族人選擇遷至富南村居住，之後在學田地區設置日警，才又有阿美族人陸續遷入，但仍以恆春阿美族人較多，直到戰後才漸漸有許多來自秀姑巒群的拔仔、屋拉力、烏漏及掃叭等社的阿美族人遷入，因為秀姑巒群的阿美族人原居住耕地不足，才遷移至學田部落，久而久之，在人數方面秀姑巒群阿美族人已超越了恆春阿美族人.
u siwkay nu niyzau'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Maliwang. u kasalumaluma’ nu Maliwang sa, 112 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 327 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 54 ku tademaw, pakalatu 17%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 273 ku tademaw, pakalatu 83%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah (Amis) 13%, Paywan (Paiwan) 1%, Yuwatan (Bunun)1%, zumazuma 1%.
u niyazu' nu Pangcah
tuud ku Pangcah (Amis) a tademaw itiniay a niyazu', izawtu ku Sakizaya itini, namakay i Sakul a niyazu'. paacawa ku taytayna tu Cilamitay.
u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah (Amis) itini. u zuma a tademaw sa atu Yuwatan (Bunun).
John Barnhill
John Barnhill nalecuhan i Sturgis, Kentucky, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput. John Barnhill i 1959 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 11 ku uwac atu silsil 77, namapili’ tu nu St. Louis Hawks putiput.
Maliwang
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini. namabulaw i Kalinku tayni. namiacawa sa tayni muenengtu itini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
John Barnhill
u John Barnhill ku ngangan niza, tatama, nalecuhan i 3 a bulad 20 a demiad, 1938 a mihcan, John Barnhill, miunduay. (mapatay i 2013 a mihca)
Maliwang
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay (學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay (南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
John Barnhill
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Maliwang
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan (Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
John Barnhill
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay kakuniza:NBA
Maliwang
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah (Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Corey Brewer
Corey Brewer nalecuhan i Portland, Tennessee, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Corey Brewer i 2007 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 7, namapili’ tu nu Minnesota Timberwolves putiput.
3 bulad 5 demiad, 1986 a mihca, Corey Brewer, miunduay.
Tasutasunan
thumb|Hualien
Tasutasunan
u sulit nu Hulam: 達蘇達蘇湳部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tasutasunan. u kasalumaluma’ nu Tasutasunan sa, 3,465 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 7,402 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 3,908 ku tademaw, pakalatu 53%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 3,494 ku tademaw, pakalatu 47%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 37%, Yuwatan(Bunun) 2%, Tayan(Tayal) 2%, Paywan(Paiwan) 1%, Taluku(Truku) 6%, Sakizaya 3%, zumazuma 1%.
u Pangcah a niyazu'
u Pangcah(Amis) atu Sakizaya a niyazu' kuyni. u tumuk nu niyazu' u Sakizaya a tadamaw tu nuayaw katukuh ayza.
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini mueneng, caykatuud ku Sakizaya, uzuma a tademaw sa u Taluku Tayan atu Yuwatan, katuud ku Hulalm intini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Mali
thumb|u hata nu Mali (馬利)|alt=Flag of Mali.svg
Tasutasunan
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Mali
Mali (馬利)
Tasutasunan
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Mali
u Mali sa i labu nu Afria, itiza i 17 00 N, 4 00 W.
Tasutasunan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Mali
u ahebal nu lala’ mapulung sa 1,240,192 km2.
u ahebal nu lala'ay sa 1,220,190 km2, u ahebal nu nanumay sa 20,002 km2.
hamin nu tademaw sa 17,467,108.
kakalukan umah sa 34.10%, kilakilangan umah sa 10.20%, zumaay henay umah sa 55.70%.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Bamako (巴馬科).
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 22 bulad 9 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci Ibrahim Boubacar Keïta, micakat a demiad sa i 2013 a mihcaan 9 bulad 4 demiad.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
https://global.udn.com/global_vision/story/8662/4792945
Mali (馬利)
「這是一場沒有『好人』的政治死鬥...」深受貪腐與恐怖主義侵蝕的西非國家——馬利——，一批變節逼宮的首都駐軍以「支持人民起義」為由，攻入總統官邸，強行將民選但近期盡失民心的總統凱塔（Ibraahim Boubacar Keïta）抓回政變軍基地.
"nina kakitidaan ini’ ku "kapahay a tademaw" nu Cence nikasasupatay" numa anupay atu sakatalawan numicepcepay a Africa (西非) a kanatal Mali, nu cacayay masakaputay paciciyan i sudu midebung a haitay "patideng tu tademaw palekal tu kawaw" sa, debungan nuheni ku Cuntun a luma’, paciciyan nuheni kuni singkiwan inaiay ku laheciay caay palutadenga tu binawlan a cungtun ci Kayta (凱塔) " Ibrahim Boubacar Keita), dakepen cinida pataydan i hitayhitayan.
儘管馬利軍中的保皇派隨即與政變軍激烈交火，非洲聯盟、西非經濟共同體、歐盟、聯合國，以及駐軍5,000人反恐的法國政府，全對馬利政變抱持著譴責與反對的態度.
amica ku Mali (馬利) a hitay nu pawhunpay mabilil atu mibelinay malingatu malepacaw, African (非洲聯盟), sifei sakaudip kapulungan (Africa cing-cei kapulungan (西非經濟共同體), Europe (歐盟), lanhekuo, atu itidaay a hitay lima a malebut (5000) ku tademaw mihantaya tu France cen-hu (法國政府), pasayda i Mali (馬利) kasumadan maynah tu waywaynida atu mibabelihay a waywayan.
然而總理一同被軍隊抓走的凱塔總統，卻公開宣佈「自己已經解散政府、解散國會...並辭去總統職位」，新聞傳出國際一片錯愕，但首都巴馬科街上卻是歡欣鼓舞——哪怕整起政變牽扯的不僅是軍人干政與政府貪腐，更還有宗教極端主義、屠村戰爭罪、甚至是國際毒梟的犯罪暗雲.
pasu Cung-li (總理) malecad ku hitay midakep ci Kayta (凱塔) Cung-tun, pahelak sa musakamu “ aku ayda mikaysang tu sifu, mikaysang tu kuohua, miales kaku tu Cungtun a kawaw”, i isinbung tahekal i kanatal mapaaw nami ku tademaw, nika u soutu Pamake (巴馬科) patiyamay tanu namuhsa amituktuk—nunika lawlawan caay kaw hitay a acacay kumilawlaway atu sifutu nu anup, idaw henay kunu kiwkaya a malingesay, mipacukay ani kalepacawan a cumi, micidek aca ku kanatal nu pacakaya tu sidukuay a sicumiay a tademaw.
John Barr
John Barr nalecuhan i American, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput.
Mali
Mali (馬利)
Mali (馬利) a hitay nika cinlawan, itini i suotu Bamake (巴馬科) nutipan amisan nu cacay a bataan idaw ku lima (15) a kuli a “Kati nu kaygungan (卡提)”. nu Kati (卡提) kakitadaan namaka France (法國) kalimada a malingatu, u Mali (馬利) a hitay aydaay nu satabakiya a kakitidaan, naayaway nu pinaay a hitay kumi kuwanay, tawya satu i tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tusa (2012) a mihcaan nika lawlaw nu hitay, tu tinaniyaduan mala “ linziay a hitay nu sifu” a humbu’, sisa itini i labu tahekal kuni kalepacawan sisa kasenusa katinengan, mabiyalaw namin ku kanatal.
但不久後，陸軍的軍用車隊開始離開基地，成千上百的武裝部隊兵分多路，一支部隊開火排除了保皇黨同袍的抵抗，直接開入了首都巴馬科市中心，與歡欣鼓舞的反政府示威者「街頭合流」.
nika caay katenes, kayngu nuhitay a kadideng malingatu tu miliyas tu kitididaan, hatidaay nu yadah a tademaw nu hitay mabuliys, cacayay a hitay palamal caaytu kamipidiput tu cabaytu amiwawies, kasenu' satu pasayda i suodu Bamake (巴馬科) a macian, atu manamuhay mihantayay tu sifu a tademaw itdai i “patiyamay malalitemuh”.
John Barr
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Mali
Mali (馬利)
另一支部隊則停在首都北郊包圍了總統官邸，並以「恢復政治秩序」為名強行逮捕了總統凱塔，連同內閣總理一同抓回了卡提基地
duma a cacay nu hitay musaluimeng itini i suo-du amis haliwden nuheni ku Cung-tun a luma, sa “ pakasi laluudan tu ku kawaw” pacici hantu midakep ku Cung-tun ci Kayta (凱塔), pasu cung-li a dakepen pataydaen i Kati (卡提) a kakitidaan.
軍隊叛變並抓走總統的消息，在馬利首都街區引發了歡天喜地的全民慶祝，但國際社會上，對於馬利援助最深的非洲聯盟（AU）與歐盟（EU），都在第一時間發出了「對於軍事政變的嚴厲譴責」，並揚言轉變態度、對叛亂的馬利陸軍發動制裁.
hitay mibabelih midakep tu Cung-tun a ngiha', itini i Mali (馬利) sudua patiyamay manamuh namin ku binawlan malimulak, nika itini i kanatal, numi padangay tu Mali (馬利) satenesay a Africa (非洲聯盟AU) atu Europe (歐盟EU), itini i sakacacay a tukian patahekal tu ngiha sa tu「maynah tuni kasasuada nu hitay a kawaw」, sakamusa sadawmi’en tu ku wayway, misuayw mibelihay a Mali (馬利) a hitay palekal mibelih.
與此同時，自2013年以來就一直參戰馬利反恐戰爭、迄今仍駐有5,000法軍的法國政府，一方面透過大使館發出了「緊急警報」，呼籲所有僑民不要離開家門、以免遭遇被捲入動亂.
nanutawya, namaka tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tulu (2013) a mihcaan caay henay ka putun kuni kalepacawan nu Mali (馬利) nika babelihan ani kalepacaw, katukuh ayda idaw henay ku muenengay itida lima a malebut (5000) ku Fakuo (法國) a hitay nu France nu France a sifu (法國政府), pasayda i tasekun pangiha tu “kakalahen nu sasakamuen”, sakamusa amana katahekal miliyas tu luma', kaletepaw nuni kacinlawan,
一方面則透過「西非國家經濟共同體」（ECOWAS），試圖勸說政變軍釋放總統，「避免進一步逼這個國家墜入總崩潰. 」
pasayda i “ Africa (西非) kanatal nu sakaudip anikapulungan” (ECOWAS), mitaneng tayda masasakamu patahekalen ku Cung-tun sa, “ amana pacici tina kanatalan alaw amacunus kunika patay nu linges”.
但ECOWAS與法國的地下斡旋還未見結果，被捕的凱塔總統就已放棄了抵抗.
nika ECOWAS atu France (法國) nu i sasaay inai henay ku laluudan, nidakep a Cung-tun ci Kayta (凱塔) caaytu piwawies.
最終，凱塔透過被政變軍控制的國家電視台，於清晨現身發出了政府總辭聲明：「總統、總理與國會將於即刻起解散下台...包括我本人的執政權力，都將自此結束. 」
sadikuday satu, Kayta (凱塔) sipakayda i nika mibelihay nu hitay mikuwanay tu kanatal a tilibi, tu sananal tahekal cinida musakamu tu sapiales tu sasakamuen " Cung-tun ,Cungli atu kuohui aydahantu mamin amakaysan pasuaku acaytu pikuwan tu kawaw, hatidatu sa."
現年75歲的凱塔，是2013年國際介入「馬利內戰」以來，被各方推派、負責重建國家的過渡領導人.
pitu a bataan idaw ku lima(75歲) a mihcaan ci Kayta (凱塔), i tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tulu (2013) a mihcaan cumudan nu kanatal (Mali (馬利) ilabu malepacaw) sa, patahkalen niduma, sakawaway tu sapatideng tu kanatal nu micidekay a mililiday nu tademaw.
但在位7年間，凱塔的執政內外無力，由法軍支持的反恐戰爭陷入消耗戰泥沼，國內的經濟、治安與部族分權，也都因貪腐、蕭條而陷入無政府狀態.
itini i pitu a mihcaan, Kayta (凱塔) mikuwanay a tademaw inai ku laheci, u France (法國) k patidengay amibelinay a malepacaw inai tu kulaheci, sakauip nu kanatal, sakakapah nu niyadu' atu nika babenis nu binacadan, maanup namin, mahicaay kiyu ku sakaudip nainai ku laheci nu sifu.
於是民間的長期積怨，這才藉由2020年3月的國會改選爭議，而引燃了全國性的反政府大抗爭.
sisa tademaw matenes tu amalinges, sa itini i tusa a malebut tusa a bataan (2020) a mihcaan tulu a bulad kuohun misumad tuni pisingkiwan anika lalaecus, hida satu ku kanatal a tademaw mibelih tu sifu miwawies.
在這場極度爭議的國會改選中，儘管非盟、ECOWAS與法國大力鼓勵，但大規模買票、舞弊、以及馬利北部戰亂區的計票問題，卻都嚴重地損害了投票的公信力.
itini kacinlawan nu kuohuiy nisingkiwan, amica ku Africa (非盟) ECOWAS atu France (法國) nipaicelang, nika hatidaay tu nipicakay tu paya, paceba’, atu Mali (馬利) amisay ni kalepacawan a niyadu', micidek kuni pisausi nuheni tu paya, pihaceng satu kuni ka laecus nuni pitupaan tu paya naisatu ku laluudan.
因此在選後的訴訟過過程中，馬利憲法法庭才會作出選舉無效的判決，但凱塔總統卻以此結果逕行指派了「執政黨候選人」合法當選.
sisa nipisingkiwan satu ani katalahuing, Mali (馬利) sinfa itini i huing sa sakamusa ninipisingkiwan ayda nai' kulaluudan sa, nika ci Kayta (凱塔) Cung-tun imahini patuduan nida ku "cecendan mamisikiw a tademaw" nutatengay nisingkiwan maala kisusa.
凱塔總統的行動，隨即引爆反對派的憤怒抗爭. 因為對在野黨而言，凱塔的作法等同於獨裁.
Kayta (凱塔) Cungtun a wayway, kilusa numihantaya a tademaw malinges miwawies. sisa misuasay tu cayidan sa, Kayta (凱塔) a kawaw malecad u micidekay ku kawaw.
儘管凱塔總統不斷強調「情報指出西賽還活著」，但憤怒的民眾與反對派卻徹底失去了對政權合法性的信任，並公開質疑策動綁票的幕後黑手，就是貪圖權位的凱塔本人.
Bob Arnzen
縮圖|[[NBA]] Bob Arnzen nalecuhan i Covington, Kentucky, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Bob Arnzen i 1969 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 8 ku uwac atu silsil 103, namapili’ tu nu San Detroit Pistons putiput.
Mali
Mali (馬利)
mihica Kayta (凱塔) Cuntun pacici sa musakamu「kamusa maudip henay ci Sisay (西賽) sa」, hatidaay tu nu linges a binawlan atu mihantaya caaytu palu tatenga tu kawaw nida, mihapu patahela tu mikiyakuay tu husu ainikudanay a tatemaw, ina maanupay a tatemaw alaw ci Kayta (凱塔) sa.
Bob Arnzen
11 bulad 3 demiad, 1947 a mihca, Bob Arnzen, miunduay.
Mali
Mali (馬利)
自7月中開始，凱塔總統就已察覺到了「軍方氣氛不對」的躁動風聲. 因為在動亂的馬利，軍隊不僅是最有組織、資源與獨立性的政府單位，在過往——特別是2012年的政治危機時——軍方就有「政變干政...重整秩序」的爭議傳統.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
Iraq
thumb|u hata nu Iraq|alt=Flag of Iraq.svg
u Iraq (伊拉克) sa i labu nu Asia, itiza i 33 00 N, 44 00 E.
u ahebal nu lala'ay sa 437,367 km2, u ahebal nu nanumay sa 950 km2.
hamin nu tademaw sa 38,146,025.
kakalukan umah sa 18.10%, kilakilangan umah sa 1.90%, zumaay henay umah sa 80%.
caay kau cabayay a kanatal nu Taywan.
伊拉克共和國 位於西亞—中東地區的共和國. 伊拉克與南方的沙烏地阿拉伯、科威特，北方的土耳其，西北的敘利亞，東方的伊朗和西方的約旦接壤. 伊拉克所在的地區在歷史上曾被稱為美索不達米亞，是人類文明的主要發源地之一.
Iraq (伊拉克) kapululan a kanatal (共和國) tini i Si-ya (西亞) - inutebanan nu wali a kakitizaan nu kapululan a kanatal. Iraq atu nu timulan a Sa-uti-a-la-pou, Ke-wi-te, nuwamisan u Tu-al-ci, satip nuwamisan u Si-li-ya, nuwalian u I-lang  atu satipana Ye-tan matatules ku lala’. Iraq a kakitizaan i lalayan napa ngangan tu Su-pu-ta-mi-ya,nu  tademaw a macakatay a syahuy namakayni ku anganga.
1932年10月3日，英屬美索不達米亞託管地結束英國的託管，伊拉克王國宣告獨立. 在1958年，伊拉克哈希姆王朝由於軍事政變覆滅，伊拉克共和國成立.
Mei-su-pu-ta-ya a nipikuwan tu lala’ pahezek tu nipatudud papikuwan nu Ying-kou, Iraq a kanatal sakamu satu a misateked. i 1958 a mihcaan, Iraq Ha-si-mu a Hungtiay a ziday namasumad ku kawaw nu hitay mahamin malawpes, Iraq patiseng satu kapulung masakaput a kanatal.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Baghdad.
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 14 bulad 7 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Barham Salih (Paelhamu．Salihe 巴爾哈姆·薩利赫), 1960 a mihca 9 a bulad 12 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Iraq (伊拉克) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihca 10 bulad 2 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Iraq (伊拉克) ayza sa ci Mustafa Al-Kadhimi, micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 5 bulad 6 demiad.
laylay (歷史)
伊拉克地域至少在二十萬年前已經有人類活動. 位於幼發拉底河和底格里斯河之間美索不達米亞平原富饒的土地曾經孕育了幾個世界上最古老的文明——蘇美文明、巴比倫文明、亞述文明和加爾底亞（新巴比倫）文明.
Iraq a kenis iayaw saadidi’ay iayaw nu tusa a bataan a manga a mihcaan izaw tu ku tademaw mauzip. tini i Yu-ba-la-ti a sauwac (幼發拉底河) atu Ti-ke-li-s a sauwacan (底格里斯河) laed tu Mei-su-pu-ta-mi-ya a enal bu-yaw a lala’ sibili pahabay tu pinaay tu a kitakit macakatay a syahuy Su-mei a macakatay a syahuy, Pa-pi-lin macakatay a syahuy, Ya-su (亞述) macakatay a syahuy atu Cya-al-ti-ya (加爾底亞) (baluhay a Pa-pi-lun (新巴比倫)) u macakatay a syahuy.
656年該地區被阿拉伯人占領. 此前相當長的一段時間，這裡都是波斯帝國的一部分，但幾乎所有政權首都皆建於兩河流域，如波斯帝國、亞歷山大帝國的巴比倫、塞琉古王朝的塞琉西亞、安息帝國、薩珊王朝的泰西封.
656 a mihcaan uynian a kakitizaan maala tu nu A-la-pow (阿拉伯). i saayaw katenes nu demiad, tiniay uyzaami tungusay nu Pu-s (波斯) hungti a kanatal, nika uyzaamin u mikuwanay tu kawaw nu binawlan kahenulan a tuse patizeng sa i tusaay a lilis nu sauwac, anu Pu-s a hungti a kanatal,Ya-li-san-ta hungti a kanatal tu Pa-pi-lun (巴比倫), Sai-liw (塞琉) a kasumamadan nu hungtiay a ziday tu Sai-liw-si-ya (塞琉西亞), An-si (安息) hungtiay a kanatal, Sa-san (薩珊) hungti a ziday nu Tai-si-bung (泰西封).
762 a mihcaan, Ha-li-ba (哈里發) malimad tayza i An-si (安息) hungtiay a kanatal, Sa-san (薩珊) hungtiay a ziday u kahenulan a tuse Tay-si-bung (泰西封) saamisa a hekal u Pa-ke-ta (巴格達). zikuzan satu, Pa-ke-ta uyzaanay tu nu A-la-pow i puna nu kitakit. katuku 1258 a mihcaan  nadebungan maala nu Mung-ku (蒙古) a tademaw a masatezep.
hekal a lala’ (地理)
伊拉克位於亞洲西南部，阿拉伯半島東北部，北接土耳其，東鄰伊朗，西毗敘利亞、約旦，南連沙烏地阿拉伯、科威特，東南瀕波斯灣，海岸線長度為58公里.
Iraq tini i Ya-cou (亞洲) satipan nutimulan, A-la-puw (阿拉伯) pangkiw a subal nuwalian nuwamisa, nuwamisan matatules tu Tu-el-ci (土耳其), nuwalian a belaw u I-lang, satupan micapi tu Si-li-ya (敘利亞), Ye-tan (約旦), nutimula malalitin tu Sa-u-ti- A-la-pow ,Ke-wi-te (科威特), nuwalian timulan micapitu Pow-s-wan (波斯灣), sadipasan katayayu’ 58 kungli.
伊拉克的大部分國土都是沙漠. 但位於幼發拉底河和底格里斯河之間的地區宜於農耕，物產豐富. 兩條大河每年將7千萬立方米的泥沙送入河口三角洲地區.
Iraq a kanatal a lala’ u likelikenan amin. nika tiniay i Yu-ba-la-ti a sauwac (幼發拉底河) atu Ti-Ke-li-s a sauwacan (底格里斯河) a salaed kakitizaan kapah a kalukan, yadah malubic ku nipalumaan, tusa tabakiay a sauwac paymihcaan pakala tu pitu a malebut amang libangmi ku lanu’ patayza i sacumudan nu sauwac tuluay a kalimucu’ ay a Cou nu kakitizaan.
伊拉克東南部有海岸線與波斯灣相接. 臨海地區和阿拉伯河沿岸都曾是沼澤濕地，但很多濕地在1990年代被排乾. 伊拉克的北部主要是山地，最高點為Haji Ibrahim，海拔3600米.
Iraq nuwalian nutimulan izaw ku sadepasan atu matatules tu Pow-s-wan (波斯灣). micapiay tu bayu a kakitizaan atu A-la-pou a sauwac (阿拉伯河) miililis tu tukus u tasutasunan ku lala’, nika yadah ku masemetay a lala’ i 1990 a kamihcaan mapasisil maacak tu. Iraq a nuwamisan u angangan nu buyu’ ay a lala’, u satalakaway u Haji Ibrahim, 3600 a mi ku i labu.
cen-ce (政治)
mikelec tu cacay a sakapu mikawan tu teked a kawaw misakaku mikuwan, micidekay u Sa-ta-mu zikuzan namala Cungn-tung hawsa. i 2002 a mihcaan pisingkiwan tu Cung-tung, Sa-ta-mu (薩達姆) pakala tu 99% katalakaw ku nisingkiwan a paya, ciniza dada' ku mamisingkiw a tademaw. Iraq a pitatengilan nu giing u cacayay lekec, pangangan han tu binawlan kasaupuan katatengil atu Majlis al-Watani han, izaw ku 250 ku pisingkiwan kala giingan sepat a mihcaan.
hekal a kasacabay (外交)
1990年出兵吞併科威特前，伊拉克有106個邦交國，但吞併科威特後，陸續有至少50個國家與伊拉克斷交，或撤除大使館的形式實質中止與伊拉克的邦交. 2003年薩達姆政權被推翻後，伊拉克迎來一波復交、建交高潮，外交環境不斷改善，至2019年10月，已有170個國家和伊拉克建立外交關係.
sakakikalisiw (經濟)
石油工業是伊拉克的經濟支柱，原油儲量排名世界第四，傳統上提供95%的國家外匯收入. 1980年代，由於兩伊戰爭大量的戰爭開銷以及石油生產能力的破壞，伊拉克政府不得不緊縮開支，大量借款，並拖延還款時間. 戰爭造成的經濟損失估計超過1000億美元. 1988年戰爭結束後，隨著採油和管道設施的重建，石油出口逐步恢復.
simal nu kikay a kusi u micukelay tu Iraq a sakakikalisiw Iraq, nisupedan tu tadasimal nipasisil tu ngangan i kitakit u sakasepat, kasumamad ni pawapenan tu 99% nu kanatal a wayhuy micumuday a kalisiw. 1980 a mihcaan a ziday, uyza u tusaay Iraq a ngangayaw yadah ku nipalawpes tu kalisiw atu nisangaan a simal matineng mipeci’ Iraq a ce-bu a misakelec  tu nipalawpes tu kalisiw, yadah tatu kunipicali tu kalisiw, atu caay ka dadawaw a panukas tu kalisiw. tupingangayaw u sakakikasisiw malawpesay asip han matabesiw ku cacay malebut a yi’k nu Amei-lika a kalisiw. 1988 a mihcaan zikuza pahezek nangangayaw, kilul piala tu simal atu pisumad misanga’ tu sazazanan, u sapatahkal tu simal itauwan haymaw satu a kapah.
伊拉克在1990年8月出兵占領科威特，隨之受到國際社會的經濟制裁. 1991年1月開始的海灣戰爭造成的破壞嚴重打擊了伊拉克的經濟. 伊拉克政府開支對軍隊、保安部隊和支持政權的力量傾斜，無助於經濟的恢復.
自1996年12月聯合國的石油換食品計劃有限度的改善了普通伊拉克平民的生活條件. 在該計劃下，伊拉克被允許出口限量的石油以換取食物、藥品和一些基礎設施備件.
na 1996 a mihcaan sabatusa a bulad sakaputay a kanatal a simal nu kikay palaliyunen tu kakanan misabalucu’ izaw ku sapitatungus misakapah tu nikauzip nu banawlan nu Iraq. i salekakawawan, Iraq mapasulul patahkal tu tatungus nu simal a paliyun miala tu kakanan, sapayu atu canancanan saayaway a kawaw a sapisanga’.
tademaw (人口)
伊拉克人口於2013年估計約31,858,481人，於1878年時僅約200萬人，大約75%的伊拉克居民為阿拉伯人；居住在北部山區和東北部的庫德人是另一個主要民族，占總人口大約15%-20%；其他少數民族包括：亞述人，亞美尼亞人，土庫曼人，高加索人和波斯人等，組成了5%的伊拉克人口. 阿拉伯語是國家的官方語言. 庫德語則在北方廣泛使用. 現代阿拉米語則在亞述人聚集區內使用.
Iraq a tademaw i 2013 a mihcaan kuniasipan tu tademaw pakala tu 31,858,481, i 1878 a mihcaan hawsa hatini tu ku tademaw pakala tu 200 a mang. pakala tu 75% Iraq muenengay nu binawlan nu A-la-pouay a tademaw, muenengay i nuwamisan a buyu’ a kakitizaan atu nuwalian nuwamisan nu Ku-te a tademaw nu zumaay angangan a binacaan macalap ku pulung makal tu 15%-20%, nuzuma u caay kakatuuday a binacaan pasu, Ya-su a tademaw, Ya-mei-ni-ya a tademaw, Tu-man a tademaw,Kaw-cya su a tademaw atu Pou-s a tademawan, nipapulung tu tademaw nu  Iraq 5%. A-lapou a kamu u kamu nu kanatal. Ku-te a kamu i nuwamisan uynan ku kamu. ayzaay a ziday i A-la-mi a tademaw pisaupuan a kakitizaan uyni ka kamu.
singku (宗教)
在伊拉克，信仰伊斯蘭教的阿拉伯人大部分都屬於什葉派. 遜尼派穆斯林在人口中也占很大比例. 大多數庫德人是遜尼派穆斯林，但他們的語言服裝習俗都與阿拉伯人不同.
i Iraq, a lisin u I-s-lan-cyaw A-la-pou a tademaw tungus nu Sen-ye-pay amin. Sun-ni-pay mu-s-lin i tademawan tabaki kuni palalecad. uyza amin nu Sun-ni-pay-s-lin a tademaw, nika u kamu u zikuc u lisin caay ka lecad tu nu A-la-pou a tademaw.
伊拉克有許多東儀的基督徒，分屬於東方亞述教會、迦勒底天主教會、敘利亞正教會、敘利亞天主教會和亞美尼亞使徒教會等各個東方基督教派，其人口一度非常可觀.
Iraq katuud ku nu Tung-i a ciwlu a sinzya, palaliwasak tungusay nu tung-ban-Ya-su a kiwkay, Cya-le-ti a tinsikiw, Si-li-ya u cen kiwkay, Si-li-ya a tin-si-kiw atu Ya-mei-ni-ya u sinziya nu kiwkay i cuwacuwa a tung bang nu nuwalian, ka tuud ku tademaw.
但自從2003年美軍占領伊拉克以後，伊拉克安全局勢不斷惡化，大量亞述基督徒被迫離開伊拉克，逃往鄰國或西方國家，導致伊拉克基督徒人口銳減. 現在伊拉克的基督徒人口僅剩餘60萬左右.
nika namakay 2003 a mihcaan namiala ku Amilika tu I-la-ke hawsa, Amilika caay tu ka lihalay lalid satu a la’cus, katuud ku Ya-su sinziya nu ciwlu mapacici paliyas i iIraq, mulaliw pasayza i belaw a kanatal atu satipen a kanatal, u ciwlul nu I-lakek a tademaw maselep tu. ayzaay a I-la kek misinziyaay tu ciwlul a tademaw siliwan tu enem abataan a mangan.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Sabak Tutuy
Tjuvecekadan
thumb|ChunrihTjuvecekadan
u sulit nu Hulam:七佳部落
nilacul
Pingtung sian, Chunre siang, Cicya chun, namakay ngiha' pangangan. pacamelan tu Lili chun atu Layi siang a tademaw. "Bientsugalan" sakuizaway sa u teban a lala' nu Paywan binacadan. tina niyazu' mangasiw 350 a mihca. taynitu ku Minkoku, paceba' sa miletek tu kilang i buyubuyu'an, sisa, mapesad(山崩) ku buyu', sisa, mabulaw tasasa' nu buyu'. Cicya chun izaw tulu niyazu', u baluhay Cicya, malumanay Cicya, atu naayaway Cicya, u caay kalecad a demiad muenengay a Paywan tademaw. siicel ilabu nu papidang, izaw malumanay baetuay a luma', bangcal ku makaazihay(風景).
屏東縣春日鄉七佳村，由七卡當部落音譯命名，並融合力里村及來義鄉部落少數居民. Bientsugalan意為排灣人分布的中心之地，部落的歷史超三五０年，光復後由於林務局濫伐中央山脈森林，導致山崩危及部落安全，才被政府遷下山，因此七佳村可以分成新七佳、舊七佳及老七佳三處，是排灣族七佳社在不同時期的居住地. 七佳村的老七佳部落位於春日鄉北三村最北處，具觀光發展的潛力，內有百年遺址石板屋，可見山景觀秀麗，原始林木參天之貌.
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=17&TA_No=9&T_ID=368
u siwkay nu niyazu’
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tjuvecekadan. u kasalumaluma’ nu Tjuvecekadan sa, 304 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,097 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,051 ku tademaw, pakalatu 96%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 46 ku tademaw, pakalatu 4%.
u niyazu’ nu Paywan
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 94%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 1%.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yuancumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yuancumin, pulung sausi katukuh 2019 a mihcan 1 a bulad
pulung sausi (566,129), Pangcah (211,279), Tayan (91,021), Paywan (101,560), Yuwatan (58,994), Rukay (13,390), Puyuma (14,358), Cou (6,668), Saysiat (6,676), Yami (4,635), Saw (803), Kabalan (1,482), Taluku (31,859), Sakizaya (961), Sejek (10,202), Laaluwa (405), Kanakanabu (345), zuma (11,541)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pingtung kakuniza:Paywan kakuniza:Yincumin kakuniza:yuancumin
dadiw-yincumin caay kalecad
yicumin, caay kalecad
siwkay
20180630-dabek nu minanam tu kamu nu Sakizaya, u sapinanam a sulit, mudadiw minanam tu Sakizaya a kamu.
ngangan nu Puyuma-Asak
ngangan
Asak
dadiw-yincumin caay kalecad
siwkay
paylipay a demaid, minanam ku binacadan nu Sakizaya, tayza i Lou-Cendsin(羅正心) sasaydan(教授) a luma', ninama tu Sakizaya a kamu. u lawad(時程) nu cacay a sapicudad(課程) sa, enemay a tuki. sakacacay a sapicudad sa, u "namakay maplaw minanam tu kamu(戲劇學族語)", sakatusa a sapicudad sa, u "namakay sapibetik minanam tu kamu(祭辭學族語)", sakatulu a sapicudad sa, u " namakay uzip nu tademaw minanam tu kamu(生活學族語)", sakasepat a sapicudad sa, u "namakay kalabian minanam tu kamu(晚餐學族語)",  sakalima a sapicudad sa, u "namakay dadiw minanam tu kamu(歌謠學族語)", sazikuzan a sapicudad sa, u "namakay lalangawan minanam tu kamu(文化學族語)".
Lou-Cengsin sasaydan pasubana' ciniza i Tunghwa tabakiaya a cacudadan.
ngangan nu Puyuma-Asak
u sapuelac atu misiwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay. yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay pancahay (原住民族委員會) a nangan sa, tatama izaw 23, tatayna izaw 23. namakay Ran-chan-ruy(阮昌銳) a cekiw(研究) sa, tatama izaw 995, tatayna izaw 868, petun izaw 223. namakay Lipunan sa, tatama izaw 5354, tatayna izaw 4109. namakay Cheng-zhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama izaw 291, tatayna izaw 784, petun izaw 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
nipaluma-cadam
cadam 雙面刺 (俗名：崖椒、兩面針、花椒、黃根、鳥不宿、鳥踏刺、上山虎、崖根、黌殼刺、碌碡藤)，常在闊葉林下可見蹤跡sawsawni maazih i bahelay-papah kilangkilangan. thumb|Zanthoxylum nitidum
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
Zanthoxylum nitidum is a species of flowering plant in the citrus family. Common names include shiny-leaf prickly-ash. In Assamese it is known as tez-mui and tejamool. It is also called liang mian zhen.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Hulam talakaway a nipaluma nalunasulitan a sulu pulungamin a sulu. Hulam kagak a yuan adidiay a mauzipay migankiway a suo《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
dadiw-yincumin caay kalecad
ngatu cacay
tina dadiw a ngagan u "caay kalecad長得不一樣"
nipaluma-cadam
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Yuancumincu weiyuanhuy-  sapayu' a nipaluma nu Yuancumin 行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p286
ngangan nu Puyuma-Asak
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
nipaluma-cadam
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
（中文）雙面刺 Zanthoxylum nitidum (Roxb.) DC.. 金門國家公園保育知識平台. [July 4, 2017].
ngangan nu Puyuma-Asak
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
nipaluma-cadam
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
（中文）雙面刺. 基隆生物多樣性資料庫. [July 4, 2017].
ngangan nu Puyuma-Asak
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
nipaluma-cadam
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
（中文）雙面刺Zanthoxylum nitidum (Roxb.) DC. 芸香科(Rutaceae). 台灣原生植物保育協會. [July 4, 2017].
ngangan nu Puyuma-Asak
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
nipaluma-cadam
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
（中文）雙面刺. 台北植物園. [July 4, 2017].
dadiw-yincumin caay kalecad
ngatu cacay
yincumin yincumin, caay kalecad 原住民原住民長得不一樣
nipaluma-cadam
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
（中文）Zanthoxylum nitidum (Roxb.) DC. 兩面針. 香港中文大學胡秀英植物標本館. [July 4, 2017]. kakuniza:nipaluma
dadiw-yincumin caay kalecad
ngatu cacay
silumeniay, sisangelacay 有的那麼黑，有的那麼白
sitalakaway, sipuenelay 有的那麼高，有的那麼矮
aziazihan, caay kalecad 看來看過去，就是不一樣
ngatu tusa
izaw Paywan cu, izaw Bunun cu 有的排灣族　有的布農族
celip tu epah, caay katalaw 酒喝下去，什麼都不怕
ngatu tulu
yincumin yincumin caay kalecad
simakupitay, sikizemuay 有的那麼瘦，有的那麼胖
siahebalay, silikecuay有的那麼寬，有的那麼窄
aziazihan, caay kalecad
ngatu sepat
yincumin yincumin caay kalecad
izaw Puyuma, izaw Rukay cu 有的卑南族，有的魯凱族
izaw Cou cu, izaw Saysya cu 有的鄒族 ，有的賽夏族
celip tu epah, caay katalaw
ngaut lima
yincumin yincumin caay kalecad
sitabakiay, siadidi’ay 有的那麼大　有的那麼小
aziazihan, caay kalecad
ngatu enem
yincumin yincumin caay kalecad
izaw Tau cu, izaw Taluku 有的達悟族　有的太魯閣
izaw Kabalan, Sakizaya 有的噶瑪蘭　撒奇萊雅
celip tu epah, caay katalaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(參考資料)
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
sakasitangah nu Sakizaya
youtube-北原山貓-原住民不一樣
北原山貓
國立東華大學
kakuniza:dadiw kakuniza:Yincumin kakuniza:Sakizaya kakuniza:2018-cacay
Gale Bishop
Gale Bishop nalecuhan i Sumas, Washington, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput.
6 bulad 4 demiad, 1922 a mihca, Gale Bishop, miunduay. (mapatay i 2003 a mihca)
Dennis Boyd
Dennis Boyd
nilecuhan i Portsmouth, Virginia, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Dennis Boyd i 1977 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 4 ku uwac atu silsil 72, namapili’ tu nu New Orleans Jazz putiput.
5 a bulad 21 a demiad, 1954 a mihca, Dennis Boyd, miunduay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:miunduay kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:Amilika
Bob Bedell
縮圖|[[NBA]] Bob Bedell pulecuhan ciniza i Los Angeles, California, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Bob Bedell i 1966 a mihcaan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 10 ku uwac atu silsil 90, namapili’ tu nu Philadelphia 76ers putiput. nalecuhan ciniza i 6 a bulad 26 a demiad, 1944 a mihcaan, Bob Bedell, miunduay. mapatay i 2015 a mihcaan, izaw 71 ku mihcaan niza.
Derrick Alston
Derrick Alston nalecuhan i The Bronx, New York, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Derrick Alston i 1994 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 2 ku uwac atu silsil 33, namapili’ tu nu Philadelphia 76ers putiput.
8 bulad 20 demiad, 1972 a mihca, Derrick Alston, miunduay.
Gadu
thumb|Jinfeng
Gadu
u sulit nu Hulam: 卡多部落
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Gadu. u kasalumaluma’ nu Gadu sa, 65 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 208 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 198 ku tademaw, pakalatu 95%.
為一排灣族部落. 本村位太麻里之北上方，東鄰太平洋，西靠知本山脈，南鄰大王村，北與北里社區以北里溪為界線，本村舊名「撒浦路」（SA PU RU），台灣光復改稱為「路巴卡特」，國語譯為「新興部落」.
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Corie Blount
Corie Blount nalecuhan i Monrovia, California, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Corie Blount i 1993 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 25, namapili’ tu nu Chicago Bulls putiput.
Gadu
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
Corie Blount
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:miunduay
Gadu
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:niyazu'
Tabilas
u sulit nu Hulam
圓墩部落
u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tabilas. u kasalumaluma’ nu Tabilas sa, 115 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 361 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 292 ku tademaw, pakalatu 81%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 69 ku tademaw, pakalatu 19%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 75%, Pangcha(Amis) 1%, Saysia(SaySiyat) 1%, Yuwatan(Bunun) 2%, Paywan(Paiwan) 2%, zumazuma 1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal)  a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), u Paywan, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Ciataw
thumb|Chihshang thumb|Taitung thumb|Amis Malikuda
Ciataw
u sulit nu Hulam: 福原部落
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 2,020 ku tademaw, pakalatu 88%.
池上鄉福原社區. 日據時期，大坡池湖面遠較今日廣闊，面積達53公頃，湖沼內魚、鰻、蝦豐富，荷花、菱角遍生，附近不少住戶以捕魚為業，波光粼粼、寒煙澹澹的湖面，常見一葉扁舟漁翁撒網之詩般畫面；岸邊則不乏執竿靜坐之釣客. 此外湖區水鳥甚多，且為台灣水雉最大棲息地之一，民國49年(1960年)評選台東十景，「池上垂綸」亦名列其中，惜好景難久，因湖沼已進入濕生演替後期，民國60年代(1970年代)幾次大颱風導致池水日淺，以及水利單位加大北側渠道宣洩湖水，俾利圍湖闢田，天然淤塞加上人為因素介入，促使水域面積急劇縮減，短短二十餘年光陰，即淪為滿水4公頃，枯水2公頃的小濕地.
2013年辦理牛屎壁厝製作過程.
資料來源：http://sixstar.moc.gov.tw/blog/dolphine/myBlogAction.do?method=doViewMyBlogIndex&articleTypeId=null
u Pangcah a niyazu'
u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni, katuud ku Pangcah(Amis)  a tademaw itini,  uzuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun)  atu Paywan(Paiwan), tuud ku Hulalm.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini. mabaat ku Pusun.
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Bob Bigelow
縮圖|[[NBA]] Bob Bigelow nalecuhan i Boston, Massachusetts, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Bob Bigelow i 1975 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 13, namapili’ tu nu Kansas City Kings putiput.
12 bulad 26 demiad, 1953 a mihca, Bob Bigelow, miunduay.
ngangan nu Puyuma-Asaw
ngangan
Asaw
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Kanadun
Kanadun
u sulit nu Hulam: 金崙部落
本社區地處台東縣太麻里鄉之南，人口數約2350人，原為排灣族聚落社會，光復後續有阿美族、閩南人、退伍榮民陸續遷入，各族相處融合. 金崙社區為多部落所形成的社區,所居住居民以排灣族人為多數,社區內有卡拿崙部落.達布格勒部落.塔羅塔羅莫部落,阿美部落.溫泉部落.
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 258 ku tademaw, pakalatu 18%.
u kasabinacadan, 與大武窟部落混居.
u Sakizaya a tademaw
i Taitung a kuwan, caay katuud ku Sakizaya. inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. izaw tu hakya, caayhenay pasumad tu ngangan nu cidekay.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).