cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luci-taniya tademaw a dadiw (putawya binacadan likisi a ulic) 盧濟塔尼亞人之歌 （葡萄牙民族史詩）
《Luci-taniya tademaw a dadiw》a ngangan nida namakayda i nakamuan a icelangay nu tademaw ci Lusu-se (路蘇斯), sakamusa mikilul cinida ci Awte-siwse (奧德修斯) makatukuh aydaay a Putawya(葡萄牙) pangangan han tu Lucita-niya (盧濟塔尼亞).
《盧濟塔尼亞人之歌》的名字來自於傳説中的英雄路蘇斯，據説他隨奧德修斯到達今天的葡萄牙並將這個地方命名為盧濟塔尼亞.
likisi a ulic sakamusa ku cudad nu labu u Waseke.ta.caima (瓦斯科·達·伽馬) atu duma a Putawya (葡萄牙) nu siiecelangay a tademaw misaliyut tu Haw-wanciw (好望角) misapatas pasayda i In-tu (印度) a baluhay nu kakunkuan.
史詩的內容講的是瓦斯科·達·伽馬和其他葡萄牙英雄們繞過好望角開闢了通向印度的新的道路的故事.
sipakayda i cudad sa u zenwen-cuyi a likisian nu ulic, nakungkuan atu kilisetu a kiwkay mapulung kuheni, misuayaw tu nikalepacawan atu Tikuo patahekal tu caay kasiwantan nu kakanamuhan, namaka balucu’ay tu sapisuayaw tu niyadu’ a namuh atu sapitahaway a tataydaan, tanunamuh sa, idaw ku nabalucuan a icelang.
從內容上來説它是一部人文主義的史詩，它將神話與基督教聯繫到了一起，對戰爭和帝國表達出了矛盾的感情，它表現出了對家鄉的熱愛和對探險的嚮往，它贊同快樂，又懷有英雄氣概.
namakayda i matinengay pacuna tu balunga i bayuan ci Heng-li (亨利) nikasi lahecian malingatu katukuh i cacay a malebut lima a lasubu walu a bataan (1580) a mihcaan Putawya (葡萄牙) debungan nu Sipan-ya (西班牙) a zitay itini i likisi nu Putawya (萄萄牙) u sakaetiman a zitayan, pakasilusien tu cunseci a hedek atu aydaay nu zitay tu lingatu.
從航海家亨利的成就開始到1580年葡萄牙被西班牙佔領的這段時期在葡萄牙歷史上是一個關鍵性的時期，它標誌着中世紀的結束和現代時期的開始.
ulic nu dadiw詩歌代表
《Luci-taniya tademaw a dadiw》sapatahekal namaka balucuan nida  tu Putawya (葡萄牙) a tademaw misuayaw tu bayu atu caay kaw kakatinengan a kitakit tu naiay nu nabalucuan tu sakatayda, atu nikangalayan a kakilulan tu namuh nu balucu’ atu sakakalamkam madatengay nu balucuan.
《盧濟塔尼亞人之歌》還是表達了葡萄牙人對海洋與未知世界的無限嚮往，以及在追求理想過程中的的昂揚情緒和積極心態.
misuayaw ci Kamun-se (卡蒙斯) tina likisi a ulican u sapisuayaw tini Putawya (葡萄牙) a tademaw nu sakanamuhan a dadiwan. sabaw tu lima a secian Putawya (葡萄牙) makatukuh tu huncin a zitay, nina likisi a ulican tunisulitan makatukuh tu i tungduh, kamu nu lababu itida namin i Ta.caima(達.伽馬) a nitahawan i bayuan, itini i likisi nu ulican ci Ta.caima(達.伽馬) taneng tu maladayhiu nu Putawya (葡萄牙) a binacadan.
對卡蒙斯來説這篇史詩是一篇對葡萄牙人民的頌歌. 15世紀裏葡萄牙達到了其黃金時代，而這部史詩所描寫的也是這個頂點，其內容尤其集中在達·伽馬的海上探險，在史詩中達·伽馬代表了葡萄牙民族.
misulitay ci Luise.te.kamun-se (易士‧德‧卡蒙斯) u Putawya (葡萄牙) binacadah nu ulic a tademaw, u sabaw tu enem a seci atu wenyi fusin a zitayan u tahudan nu matinengay misulit tu ulic a tademaw.
作者路易士‧德‧卡蒙斯是葡萄牙民族詩人，也是16世紀和文藝復興時期最偉大的詩人之一.
nilecuhan nida i cacay a malebut lima a tusa a bataan idaw ku sepat (1524) a mihcaan i Lisepen(里斯本) a nai’ay kupuc nu siidaay a lumaan, itida i Kepulaing (科布拉英) tabakiay a cacudadan micudad, malahitay milihida tu Putawya (葡萄牙) nu bayuan a kawaw, nikalepacawan satu masikeda ku kawanan nu mata nida, sisa tayda i nuwalian a kitidaan maudip tu sabaw tu pitu.
他約1524年生於里斯本的一個破落貴族家庭，在科布拉英大學接受人文教育，並成為軍人參與葡萄牙的海洋事業，在戰爭中失去右眼，之後赴東方殖民地度過十七年.
回到里斯本後，1580年在潦倒中去世.
sakamusa 《Luci-taniya tademaw a dadiw 盧濟塔尼亞人之歌》a dadiw nu ulican ci kamun-se (卡蒙斯) sipatayda mihinang i Awmen (澳門) i Paikecaw (白鴿巢) aaidangan buhung a ba’tuan mudadiw tu natangahan nikasilahecian.
相傳《盧濟塔尼亞人之歌》的部分詩歌是卡蒙斯被流放澳門時在白鴿巢公園石洞吟詠創作而成.
卡蒙斯是葡萄牙其中一位最偉大的詩人，也是大航海時代的象徵之一. 他寫作史詩、十四行詩、戲劇，深刻地塑造了葡萄牙的語言、民族和身份認同，被公認為葡萄牙的精神國父.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
Wellington
縮圖|Wellington
Wiy-lin-dun (威靈頓)
amisan nu New Zealand (紐西蘭) suotu u Wiy-lin-dun ( kamu nu Hulam: 威靈頓), itida i New Zealand (紐西蘭)saka amisan nu subalan a timulan.
紐西蘭北島首都威靈頓 (Wellington)是紐西蘭的首都, 位於紐西蘭北島南端.
u sakatusa nu New Zealand (紐西蘭) a tukayan, Sie-Li (雪梨, Sydney) atu Mue-E-Pen (墨爾本, Melbourne) sakalecad u Da-Yang-Cuo (大洋洲) a sakay teban nu lalangawan.
它是紐西蘭的第二大城市, 與雪梨和墨爾本一起成為大洋洲的文化中心
katuud ku matinengay tu nalimaan a tademaw itini mueneng atu misakawaw, yadah henay ku nalimaan a kafa atu atu salabi sananay a midangay nu tademaw.
許多藝術家在此定居或活動, 它還有許多藝術咖啡館和生動的夜生活.
Yemen
Yemen（葉門）thumb|u hata nu Yemen（葉門）. u kulit nu hata kuni Yemen, izaw tulu a kulit. u lumeniay, u sangelacay atu sumanahay.|alt=Flag of Yemen.svg
kakilimaan
isasa'ay a sulit sa, misiwkay tu kanatal nu Ye-men. itizaay a kanatal ilabu nu Asia.
nilacul
u Yemen sa i labu nu Asia, itiza i 15 00 N, 48 00 E. u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 527,968 km2. u ahebal nu lala'ay sa izaw ku  527,968 km2, u ahebal nu nanumay sa ti'kuk ku km2. hamin nu tademawan sa 27,392,779. kakalukan umah sa 44.50%, kilakilangan umah sa 1%, zumaay henay umah sa 54.50%.
thumb|Yemen on the globe (Yemen centered)
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu tina kanatal sa u Sanaa (薩納).
bahbah
bahbah
thumb|Prisoners and gendarms on the road to Siberia (Geoffroy, 1845) 驅逐，趕走
Yemen
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa paymihcaan 22 a bulad 5 a demiad.
bahbah
siwkay nu bahbah
nu mapalaway a kamu, mibahbah sa, mipaliyas tu tademaw saca aadupan saca dietu...
Yemen
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Abdrabbuh Mansur Hadi, micakat a demiad sa i 2012 a mihcaan 2 bulad 27 demiad.
bahbah
tinaku a kamu
bahbahan　被趕走了 / bahbahan nu pikadabuan ci Kaying.
Yemen
u zuma a nasulitan (語言)
u kuwanay a kamu: Alapo a kamu.
u cidekay: Alapo 92%, Somaliya 3.7%, Feico Alapo 1.1%, Yintu Pacisetan 1%, u zuma 1.4%.
u kalisiw a ngangan: Yemen Liyael.
bahbah
tinaku a kamu
mibahbah　驅趕 / mibahbah tu palabuway.
Yemen
u zuma a nasulitan (語言)
pasayzaan nu paculil tu kazizeng: kawanan.
bacu nu ISO 3166: YE.
laylay nu Yemen Arab kapulungan a kanatal (葉門阿拉伯共和國)
葉門阿拉伯共和國的歷史, 從1962年至1990年, 不是葉門共和國
bahbah
u sulit nu Hulam atu Amilika
驅逐（惡靈）​，祭師行為時的用語. mibahbah tu da'cusay a di'tu, u kamu nu kawaw nu mapalaway.
Yemen
laylay nu Yemen Arab kapulungan a kanatal (葉門阿拉伯共和國)
laylay nu Ye-men Arab kunhe-kuo (葉門阿拉伯共和國), namakay i 1962 a mihcaan katukuh i 1990 a mihcaan. caay kaw Ye-men kunhe-kuo (葉門共和國). 1918年鄂圖曼帝國崩潰後，北葉門成為一個獨立的國家——葉門穆塔瓦基利亞王國.
bahbah
u sulit nu Hulam atu Amilika
驅逐出境 是將一個人或一群人從一個地方或國家出境，自古就有. mibahbah tu de'cusay a tademaw namakay kakitizaan asaca kantal, naizawtu nay sumamaday.
to drive out, referring usually to evil spirits.
Yemen
laylay nu Yemen Arab kapulungan a kanatal (葉門阿拉伯共和國)
cacay a malebut siwa a lasubu cacay a bataan idaw ku walau (1918) a mihcaan, malalum ku balucu nuOttoman a ti-kuo (鄂圖曼帝國), Amisay a Yemen (北葉門) mala misitekeday a kanatal Yemen-Mu-Ta-wawci-liya wan-kuo (葉門穆塔瓦基利亞王國).
1962年9月27日，受阿拉伯聯合共和國總統加麥爾·阿卜杜勒·納賽爾的阿拉伯民族主義意識形態影響的革命者廢黜了新加冕的國王穆罕默德·巴德爾，控制了沙那，建立了葉門阿拉伯共和國.
bahbah
u sulit nu Hulam atu Amilika
Deportation is the expulsion of a person or group of people from a place or country. The term expulsion is often used as a synonym for deportation, through expulsion is more often used in the context of international law, while deportation is more used in national (municipal) law.
Yemen
laylay nu Yemen Arab kapulungan a kanatal (葉門阿拉伯共和國)
cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku tusa (1962) a mihcaan siwa a bulad tusa a bataan idaw ku pitu a demiad, mahiya nu Ala-puo (阿拉伯) Lanhe-kunhe-kuo atu Cuntun ci Ciamay-el. Apu-dule. Na-seyel (加麥爾·阿卜杜勒·納賽爾) a mincu cui a malalit nu kemin miales tu baluhay a kuowan ci Muhan-muo-te. pa-teel (穆罕默德·巴德爾), misilud tu Sanaa (沙那), patideng tu Yemen Arab kunhe-kuo (葉門阿拉伯共和國).
由於共和國成立後，未有效清除巴德爾殘餘勢力，這次政變即標誌著北葉門內戰的開始.
bahbah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
Yemen
laylay nu Yemen Arab kapulungan a kanatal (葉門阿拉伯共和國)
mapatideng satu ku kunhekuo (共和國), caay kalaheci mibulic tu icelang nu Balder (巴德爾), nika caayan kasasululan a silusian tuni kalingatuan nuYemen (北葉門) amalepacaw.
葉門阿拉伯共和國軍隊有阿拉伯聯合共和國援助，沙烏地阿拉伯和約旦支持巴德爾的保皇軍隊，反對新成立的共和國.
bahbah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會線上字詞典
Yemen
laylay nu Yemen Arab kapulungan a kanatal (葉門阿拉伯共和國)
Yemen Arab kunhe-kuo (葉門阿拉伯共和國) a hitay idaw ku Arabia Lanhe-kunhe -kuo (阿拉伯聯合共和國) nipipadangan, Saudi Arabia (沙烏地阿拉伯) atu Jordan (約旦) pacuked ci Balder (巴德爾) a hitay, mihantay tu misabaluhay a kunhekuo (共和國).
bahbah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:masatekeday-sulit kakuniza:mapalaway
Yemen
laylay nu Yemen Arab kapulungan a kanatal (葉門阿拉伯共和國)
共和國派比較得人心占據著北葉門大部，王室派只占據北葉門與沙烏地阿拉伯接壤的北部山區.
kunhe-kuo (共和國) kanamuhan nu katuuday a tademaw mikatuud tu Amisay a Yemen (北葉門), nu wanse a tademaw adidi' kunipi cumud tu Amisay a Yemen (北葉門) atu Saudi Arabia (沙烏地阿拉伯) milalitinay tu amisan nu buyuan.
cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku tulu (1963) a mihcaan, Egypt (埃及) patahekal tu sepatay (40000) a mang nu hitay, cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku enem (1966) a mihcaan macunus tu enemay (6萬) a mang, pacuked tu kunhe-kuo (共和國) a tademaw. nikasasuadaan hidasatu matulin katukuh tu cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku pitu (1967) a mihcaan nu saka tulu nu inutebanan nu walian (中東) anikalpacawan sa nikudan u Egypt (埃及) a hitay liyas satu.
1968年，保皇黨包圍沙那後，交戰雙方領袖達成和解；沙烏地阿拉伯遂在1970年承認葉門阿拉伯共和國，北葉門內戰就此結束.
cacay a malebau siwa a lasubu enem a bataan idaw ku walu (1968) a mihcaan, Paw-hun-tan (保皇黨) laupen nuheni ku Sana (沙那), malepacaw satu u tahudan nuheni masasakamu amasasungaay tusa; Saudi Arabia (沙烏地阿拉伯) itida i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan mihang tu Yemen Arab kunhe-kuo (葉門阿拉伯共和國), Amisay a Yemen (北葉門) ilabu hidasatu musaluemeng kuni kalepacawan.
1969年，北葉門與西德簽訂了有利於經濟發展的條約，1970年內戰結束後，制定了《葉門阿拉伯共和國憲法》；1971年舉行了總統大選，伴之而來的是國家行政管理上的進步.
cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku siwa (1969) a mihcaan, Amisay a Yemen (北葉門) atu Federal Republic of Germany (西德) masasulit tu ahican ku sakapah nu sakauip a sasulitan, cacay a milebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan mahedek tu kunilepacaw, masasulit tu " Yemen Arab kunhe-kuo sinfa (葉門阿拉伯共和國憲法)" cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay (1971) a mihcaan misikiw tu Cungtun, micunus tunika kapah nu kanatal.
北葉門的政治一方面帶有部落鬥爭的性質，一方面也有一批有識之士渴望加強中央政權，以加速國家的發展，實現現代化.
Amisay a Yemen (北葉門) a cence misawacu tu niyaduay a waywyan. idaw ku sitangahay a tademaw mangalaay micunus tu saka icelang nu cuoyun cencun, micunus tu saka kapah nikacemelak nu kanatal, maadih kunu aydaay anikaudipan.
1972年，兩個葉門爆發短暫軍事衝突，後在眾多阿拉伯國家調停，並簽訂了與南葉門統一協定之後，全國以埃里亞尼主席為代表的主張對南葉門實行溫和政策一方，和以總理哈吉里為代表的強烈反對南葉門馬克思主義領導人的另一方爆發了衝突.
cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku tusa (1972) a mihcaan, nina tusaay a Yemen (葉門) alaw malepacaw tu apuyuay anikasasu adaan, satu nu katuuday a Arabia kanatal (阿拉伯國家) amanatu kalepacaw han, masasulitu atu Timulay a Yemen (南葉門) anikalecadan anisulitan, hamin nu kanatal u Ayli-yani (埃里亞尼) sakakaay ku dayhuw misuayaw Timulay a Yemen (南葉門) midamaay tu sakadihemay a kawaw, atu Cungli ci Ha-ci-li (哈吉里) ku dayhuw miwawies mihantaya tu Timulay a Yemen (南葉門) Make-se (馬克思) cui anidateng numililiday a tademaw tuni kasasuadaan.
後者得到各部落和北葉門議會議長阿赫馬爾長老的支持. 危機的結果是1974年軍人政變上台，由軍官組成最高指揮委員會行使權力，廢除了憲法，解散了議會，禁止政黨活動.
nikudanay kanamuhan nu payniyadu atu Amisay a Yemen (北葉門) nu giing a sakakaay ci A-he'-mae (阿赫馬爾) tumuk nipacukel. ka balihenawan anidatengan sa i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku sepat (1974) a mihcaan malawlaw ku balucu nuhitay, u sakakaay nu hitay kumisakaputay asikawaw tu sinsecun, alesen nuheni ku sian-fa, bulasaken ku i-huy (議會), pasaluimengen nuheni ku ce-tan (政黨) a kawawan.
新的軍政府領導人為了在強大而富有的鄰國沙烏地阿拉伯面前鞏固自己的獨立，試圖進行一些改革，與南葉門重新對話，多方爭取外援. 但是，1977年哈姆迪總統遇刺終止了這項雄心勃勃的政策.
1978年2月，繼任總統艾哈邁德·海珊·加什米總統組成了新的議會，議會中部落首領和新興的商業資產階級占多數.
cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku walu (1978) a mihcaan tusa a bulad, mikilulay a Cungtun ci Ayha-mayte. hay-san.ciase-mi Cungtun (艾哈邁德·海珊·加什米總統) misakapu tu baluhay a i-huy (議會), i-huy (議會) nu niyaduay a tapan atu nusilaculay amisiwbaya a tademaw ku yadahay.
1978年6月24日加什米總統也遭暗殺. 沙那指控南葉門總統魯巴伊是暗殺陰謀的幕後策劃人. 這事件對南葉門的指控，致使南葉門統治階層發生分歧.
cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku walu (1978) a mihcaan enem a bulad tasa a bataan idaw ku sepat a demiad ci Cia-se-mi (加什米) Cung-tun salabi hanutaw amipatay. saan ci Sanaa (沙那) mitudu’tu Timulay a Yemen (南葉門) a Cung-tun ci Lupa-e (魯巴伊) kumi kiyakuay tu sapipacukaw tinakawawan a tademaw. nina kawaw patuduan nu Timulay a Yemen (南葉門), sisa ina Timulay a Yemen (南葉門) udiih satu a kuwanan.
nina tusaay a kanatal mabiyalawac, lilisay nu niyadu hina sawni si kawaw, katukuh i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku siwa (1979) a mihcaan tusa a bulad pahelak satu masasuudiih, nina tusaay a kanatal i pitu (7) a mihcaan malingatuaca tu tabakiay amalepacaw.
1980年代，北葉門取得了不少成就，並在為北葉門人民奠定民主基礎方面實現了穩步的躍進.
cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan (1980) a mihcaan, Amisay a Yemen (北葉門) maala nuheni ku kapahay, pasilahecian tu Amisay a Yemen (北葉門) a tademaw nu tanektek nu mincu a sakapahay nu kasaudipan.
積極的對話在生活領域的建設中起了作用，使北葉門在政治、經濟、社會等都獲得了顯著進步：馬里卜省建成了第一座煉油廠，滿足了北葉門需求量的20%.
nikalalukan masasukamu tu sakaudip malaheci tu, sakay Amisay a Yemen (北葉門) tu cen-ce, sakaudip, syakay idaw kuni katalaayawan: Mali-ka-pusin (馬里卜省) patideng tu misatadasay nu sasimalan, maedem tu Amisay a Yemen (北葉門) anikangalayan tu 20 nu kilac (%).
重建位於馬里卜省的歷史上著名的馬里卜大壩，使農田灌溉面積從1970年的2201公頃增加到1985年的6520公頃，這是北葉門實現糧食自給的重大步驟.
1986年，國家為扎瑪爾省遭受地震災害的人民提供了必要的設施.
cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku enem (1986) a mihcaan, kanatal u Ca-ma-el a kenis (扎瑪爾省) namalelen itaw ku maluyuhay nulumaan nu tademaw patahekal tu kapahay a nisangan tu luma.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza:Yaco
kakuniza: Habayiing kakuniza:Iing Habay
anu caay kaku kasingalih tisuwa
所以我再忙也會理你. Widasa nayay ku lawad isu, caay pakadateng takuwan只是你在忙的時候，卻不曾想到我，
Kanaha tu caay pakadateng, lihalaw kaku mubulah kaku哪怕不忙了也沒有想起，我會擔心，我會牽掛. ahicanaca對不起，mangelutu我累了，Catu kaydih kaku, mahini malaliyas tu 不敢再愛了，就這樣散了吧！maydih tu cacay atatademawan aman kayadah ku kamu愛一個人不需要太多的甜言蜜語，yu maladay tu nitapal 而是在一起時彼此的感受. anu maydih kisu takuwan如果你真的愛我，matineng kaku我能感受到，malecad tu你也一樣. anu cay tu kisu kaydih 如果你不愛了，kiya maladay henay 那為何還要在一起？Haymaw sa matineng tu kaku漸漸地我才明白，inayay ku caykasumad a sukaydih 沒有永恆不變的感情，nipatucek nu nababalaki(nisepiyan)緣分天註定，masasukay dih masasu saetim haw 相愛卻是彼此是否珍惜. nu cay katineng kisu kasaetim若是你不懂得珍惜，mahida sa miliyas kaku那我便離去. hatiniay tu akawaw malesiteb tu namin天下事都是公平的，愛情也一樣，masasukayduh malecad tu 假如一份愛從一開始就讓mangelu’ tu kitanamin我們覺得累，anu nayay kasasusikad覺得沒有尊嚴，umahiniay a kaydih cayay kalalucek這種愛只能稱為錯愛. midateng tu kapahay tukaydih itawan
當你想更好的愛別人、idaw ku kapahay a sasukaydih擁有一份美滿的感情，sayaway kaydihi ku kasasusikad nu udip首先你要愛自己的自尊，amana palemang sa muheping tu nabalicu’an 不要讓人隨便踐踏自己的真心. 我們要珍惜對我們好的人，amisaetim kita tu mikapahay titaan a tademaw .而不理你的人，ucayay piayti a tademaw sanayay ku tatungus a mudawis tu kaydih isu他沒有資格承受你的愛，usasahican misanayi tu udip saw你又何必自己作踐自己呢？cimacima nikaudipan cima ku sayadahay 誰都不是天生就比誰優越多一點，kanahatu u kaydih mikiayaw tu adidi’ sa雖然我們的愛主動了一些，caay kaew ni apacakay tu adingu但不意味我們就要出賣自己的靈魂、misaselep a pacakay tu namuh低價販賣自己的快樂. 如果你付出100分的愛，anu patahekal kisu tu cacay a lasubu tu kaydih只得到10分的回報，pacubelis sa cacay bataan dada.這樣的愛不均衡，umahinaay a kaydih cakaw matatudungay早晚你要把自己累垮. mahinaay hani kangelu’sa.
sakasenengan aku a labang:
sakasenengan aku a labang:尊敬的乘客您好： nikacawan namu tu tusa malebut tusa idaw ku tasa caay tu pacubelis a silamalay, anusawni katukuh tu pangiduwan.您所乘坐的2022永不返程號列車即將到站. sakapahen musilemud ku lusid datengen, amana katawal masidsida.請您整理好所攜帶的回憶，以免遺落. anu mudebu sakamuen namin ku mikacawau kukay han .下車前：請給列車上您所認識的每個人說句謝謝. anu mahicahica ku sasukapah laecus namu, 不論你們的關係如何， ayda inanipiliwku, anu mahicahica在這段旅程中經歷過什麼. kapahay laecusay.好的壞的. payawan napacabay tisuwan muculil haw niculilan tu tusamalebut tusa idaw ku tusa amihcaan 不管怎樣他都陪你走過了2022年. kiyu inani piliwku isu kiya idaw ku dadateneng, idaw ku pitulin, idaw ku katineng, datengenibalucu'.讓你在這段旅途中有些許回憶、有些許指導、有些許體會、有些許心得. adasay han naku kita mikacawy alabang, salihalay han tinasadikuday a silamalay 祝各位乘客珍惜並享受好這天的時光. ngay anu dawniay a silamalay a kakacawan tusa malebut tusa idaw ku tulu amihcaan sakapah daesu han.願各位在下一班列車2023更加幸福！ amaedem tu ku aydaay amihcaan.2022即將結束 suluhan naku ku numidukaay takuwan 傷我的人原諒你 ahican naca han naku ku nidukasn naku.我傷的人對不起 kukay han naku ku maydihay takuwan.愛我的人謝謝你 pasepi han tu ku kaydihan naku.我愛的人祝福你 namakabalucu'mikukay kaku tu napacabay takuwan 陪我的人感激你 u midatengay takuwan kabilil.想我的人請繼續 mangelu' tu kubalycu' pahanganni.心累了休息休息 mangelu' ku tademaw salihalai henay.人累了放鬆放鬆 u malawpesa tu cayay tu kataluma 失去的不再回來 u tayniay kasaetim.到來的更加珍惜 tusa malebut tusa idaw ku tulu, ainiw tu.2023年即將到來 u kapahay  katayni, laecusay banatu, saekeng tu udip kaytini tu, u imelang kayada tu,  daesu han naku ku mamin nay a laluma'an cabay.好的來，壞的走，健康留，疾病走祝福所有的親朋好友 saekeng han! sakapah han! salihalay han !健康！平安！快樂 uekeng saicelangen ! malucabay had adauc !馬力十足！友誼天長地久.
sananal
sananal(清晨、早晨)
i dabak, ayaw nu lanam. natahkel henay ku cilal, caayhen ka caledes.
kalamkam kita balaki mautang matineng.
kalamkam kita balaki mautang matineng.我們老得太快卻聰明太遲，
ulic- culen
satangahan nu ulic
thumb|430x430px|陀螺-中文翻譯 thumb|400x400px|culen nu Amilika culen
u sulit nu Hulam
陀螺
u sulit nu Lipun
独楽（こま）は何らかの塊を軸を中心として回転させて遊ぶ伝統的な玩具の一種. 軸の先は細くなっており、周りにバランスをとるための重りがついている.
u sulit nu Amilika
spinning top
ngatu-2
u takini’ ku sapisadimel misakimulu’. sipakayza nu zumaan sapidisdis ami palat. haymaw han a midicem. namahiza isasa tulu sinci amiketun.
ngatu-3
i makasasa’ nina kilang sa disdisen misa dicem. malu tatizengan nu culen a malinen. masangay tu. paheci atu pahalhal：u kamu nu sakizayaay sa iza ku cacayhina balakay tu culen a tademaw. sasi ngangan sa ci butung. u canacanan ku nipasubana’ ni butung tu niyazu’u sakaluk atu sakilisin a kawaw. mala 「taneng a dietu」、「pakakanay a dietu」atu 「pataungay a dietu」nu sakizayaay.
ngatu-4
ngangan : a didiay culen. sakapet a tuud：laudaw、neui nu datay、lalidec. sapisanga asakapet：takini’. u culuk nu hicanan：pahalhal mahizaay u inpic masakimuluay a ciid nu kilan. nu cecayay a ciid sadicemen.
ngatu-5
mahiza u zuku. miliyas tu dicem sa 2sinci kabatad. anu caay miliyas tu nidiceman a ciid. nu tulu nu cacay a midisdis. mala kaus. ahican ku uzip：utatuzu’atu sakatusa a tuzu’ ku sapikapet kawil. tansaul han milinen i takal atu amutu nu lala’. nima ku matenesay amalinen sa u maka demecay.
ngatu-6
paheci atu pahalhal：masasesengi tu heci nu dayas atu culen. alaen nu wawa a palaculen milinen misalama. u heci nu dadas su kinacecay siheci tu cecay a miheca. palu culen tu heci nu dayas. u kilang ku paluuzip pala adidiay a culen. hena sasalamaan nu wawa a misanga.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Balaw Bakah(宋德讓) atu ci Tuku Sayiun
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
撒奇萊雅族 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%92%92%E5%A5%87%E8%90%8A%E9%9B%85%E6%97%8F
陀螺 https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%99%80%E8%9E%BA
https://en.wikipedia.org/wiki/Top
https://ja.wikipedia.org/wiki/%E7%8B%AC%E6%A5%BD
中文翻譯連結 https://docs.google.com/document/d/1rPKxplCdI5UDBU3enKTbHkr3p7bFJn6eptUBZ13eQoI/edit?usp=sharing
kakuniza:ulic
ulic- kada a daesu
satangahan nu ulic
thumb|425x425px|描寫一般人生活中平凡的幸福-中文翻譯 kada a daesu
ngatu-1
amalakada a tademaw amed, nika anu makadaay a tademaw, idaw aca ku ilabuway nu balucu’ nida tusa kilim tu daesu. “daesu” hakya ameday adidiay a kawaw, hakya u dadiw, hakya u ziwga, matumes nu namuh mikawaw tu kalipahak kansa “u daesu”, uyda abesaay, anu matatungus sa, “u daesu” kayda. katuud ku pakuyuc a udip, mangelu’ mukilim tu daesu, nika isa nu sadipa’ ku daesu, luunghan maalatuway.
ngatu-3
u daesu cayay katebing, alahican kaliwhan ita namahica katayni? tenga’ “unikaudip sa u babuwakan nu daesu”, u kakaydihan a kawaw, mudadiw tu kakaydihan isu mudadiw, waniken isu kubeday, ya aliyacay i balucu’ isu liwanitu ku adiding, papaluman tu kilang nu balucu’, basbasen, padameki, adihen tu ku nihaymaw tabaki, u daesu kuyda.
Yuancumincu pitekaan nu hulic saedapay
Yuancumincu pitekaan nu hulic saedapay 原住民族法律服務中心
ngatu tusa
paini tu ni na Yuancumin pitekaan nu hulic saedapay (原住民族法律服務中心) hananay kyami haw sa, hay i ayaw kapah ku kawaw sa, kyu izaw ku yise(儀式) ayza sapibuhat saw itini i Tunchang hananay a niyazu’ sa, uni u mapalaway ku tayzaay micumud tu sapadaesu hananay a lisin tiza. itini i Sefayuan(司法院) atu Yuancumincu Weiyuanhuy(原住民族委員會)、lifaweiyuan(立法委員) atu itini Tunhua tabakiay a cacudadan, atu nu shakayay namin sa, tabaki isaw sapicukel tuni a kawaw.
ngatu tulu
uni satu nu tuantuy(團隊) nu Yuancumincu pitekaan nu hulic saedapay (原住民族法律服務中心) Yuanmi Congsin kyami hawsa, tayza tu itini Tunghua tabakiay a cacudadan Meilun, samicuzu izaw Yuancuminay painiay tu sapatizeng sa tu pitekaan nu hulic saedapay hanay. adasay paini nu Yuancumin amin kyami hawsa, i tu pisusong(訴訟) i tianpin(天平) hananay tusaay a kawaw. tanengay itini amalalen masaheci isaw ku piazih, uyzasa ayza itini silala’ay kyami hawsa paini tu lalangawan i kakawaw nu babalakian, uzama maliyuh kita, kyu malubuay sa, adasay iayaw kyami haw paini tuyniyan Yuanmin Fafu congsin hananay, tayza tu itini i niyazu’ sakyami mipan mahiniay a kakakawaw amasasiket tu niyazu’ay. sapicangzayan tu nu niyazu’ay atu painiay tu hulic hananay a kawaw sa.
ngatu sepat
itawya kyamihawsa paini i subal nu mita kyamihaw yadah ku caykatinengan isaw a hulic. paini tu nu Yuancuminay haw sa anu u nanam tu nu mita. anu mahiza u likec kyami hawsa, paini tu nu mita ayza a kauzip kyami amikawaw mahiza lalangawan hananay, zuma matena’ isaw. kyu itini i Yuanminhuy cuwei主委 kukamu tizatawya kyami hawsa adasay nipipatizeng ayza ta Fuwucongsin sa, hay uni Yuancuminay amin izaw kuni tungus hananay amatineng tuni hulic, izaw ku kapahayay sadiput ilalabu’ sa.
ngatu lima
kyu unikamu haw tininamin i subal nu mita ya 單一文化司法系統 isasa’ nuni kyamihawsa, yadah kuni cacaculiculi saw tuni a kawaw. ayza izaw tu ku malingatu tu isaw kuni Yuancuminay a pitekaan nu hulic saedapay(法律服務中心) hananay kyamihaw, adasay mihini idiked amin itini matineng namin kita u binawlan nu miata. anu maipay tu nu mitaay u Yuancuminay a siakay asaca nahekalay a siakay kyamihawsa, tusaay kapahay matatengilan tu tiza sakyami.
namakayniay a nasultian nasakamuan atu natinengan
Yucumincu Tilibi Sakizaya sinmung原住民族電視台撒奇萊雅族新聞
司法院Sefayuan
原住民族委員會Yuancumincu weiyuanhuy
法律扶助基金會Hulic saedapay kalisaw putiput
bakah
bakah
thumb|mibakah tu tatuni'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
原住民族委員會線上字詞典
lalusa
lalusa
u zuma a kamu sa u pangkiw. lalusa cunus lalusa mahiza ku cacay.
cacay ku tuud, palecadhan sa, u lalusa tu.
u sulit nu Hulam
一半，二分之一(½)是1除以2或任一數除以其雙倍後所得的最簡分數；乘上一半等同於除以二. 這是最常出現於數學方程、處方及測量等處的分數之一.
u sulit nu Lipun
12（2分の1、にぶんのいち）は、有理数のうち 0 と 1 の間にある数であり、2 の逆数である. 文章の中では 1/2 と表記されることも多い.
u sulit nu Amilika
One half is the irreducible fraction resulting from dividing one by two ( 1⁄2), or the fraction resulting from dividing any number by its double. Multiplication by one half is equivalent to division by two, or halving; conversely, division by one half is equivalent to multiplication by two, or "doubling". One half appears often in mathematical equations, recipes, measurements, etc. Half can also be said to be one part of something divided into two equal parts.
u sapuelac nu masatekeday a sulit
lalusa: 一半
malalusa: 一半的
lalusan: 用一半
tinaku ku kamu u Sakizaya
(lalusa) Cecay ku tuki ayza ku lalusa iza ciniza a tayni.
(Amilika a kamu: He came at 1：30.)
(malalusa) malalusa nu pawti ku kalitang.
(Amilika a kamu: Peanut installed half of the bag.)
ulic- lucuwal
satangahan nu ulic
thumb|400x400px|露珠兒中文翻譯 lucuwal
ngatu-2
cumudibawmi nu luma’, masapinangdihan ku sacacaycacay nu lesing i papah nu kilang, salama hanaku kya ipapahay sabelabelat sananay a lising, patikutiku sa, masuped malatabakiyay a tesi’, mahetik i lala’.
ngatu-3
u demiad tu lalud caledes, u lutuk, u kilang atu lala’ malahud nu akuti’, mabadi’ ku papah tawki’ sa. talabi, u lesing i tatahekalan nida kya sudat sa, kanutekan tu kya, malawpes. hanca adiding ku lesing, apuyu kaidaw, nika mapananum nida ku mulangaway, mudaang aca ku iluc, patelek ku langaw, u aidan nu tahek atu udan cinida tu sakaudip.
sananl
u zuma a kamu:
nu Hulam:早晨
ulic- lucuwal
ngatu-4
ulesing! u labi idaw cinida pacabay, mulalemed tu lala’, paudip tu i lalaay, muwacsa ku cilal yada tu, apuyu’ ku tuki, nika yadah ku nipaya titanan. madihkaku misengi cinidaan, apuyu’ kaudip misapelyang, yamapuda’ay a likat aku, itida i kakaydihan a pacilu’, mapacilu’ tu amin ku i cuwacuwaay.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Imi Chen、Nuwa Watan o Kumud atu ci Tuku Sayiun
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%9C%B2%E6%B0%B4
sananl
u zuma a kamu:
nu Amilika:morning
nu Zipun:朝（あさ、あした） thumb|snanalay a cilal i sawalian
nipaluma-pulecek nu laku
u siwkay nu nipaluma
pulecek nu laku kapah ku uzip, ahebal ku mauzip a subal. anu mapatapatay sa, taneng mauzip.
ulic- mikilim tu tada kanamuhan nu maku
mikilim tu tada kanamuhan nu maku
matu ayam kaku, mabahel i kakalayan atu i bayu’.
nipaluma-pulecek nu laku
u sulit nu Hulam
天胡妥 tienhutuo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p48
ulic- mikilim tu tada kanamuhan nu maku
mikilim tu tada kanamuhan nu maku
inayi’ ku pikitapian aku, mikilim tu pitedalan tu balucu’, mikilim tuya suemetay a kama matu maebelay a ayam kaku, misacikacikay i kasangala, mikilim tuya sidaitay a kapal, milaud i tatihi isu.
salungan
salungan 美女、少女、可愛 thumb|ayzaay a salungan
bahbah han ku pauzipay namaka kakalayan
bahbah han ku pauzipay namaka kakalayan
ulic- mikilim tu tada kanamuhan nu maku
mikilim tu tada kanamuhan nu maku
mihinatala kuya sidaitay a kapal nu misu, mitakec ku lima isu i takuwanan, ciwamaan ku tada kanamuhan.
salungan
sapuelac
thumb|salunganay a tatayna nu Lipun
ngatu cacay
salungan sa, u bangcalay a tatayna(美女), atu u limecedan(少女) a tatayna. salungan sa azihen kya kidu nya limecedan. caay kalecad ku namihcaan, caay kalecaday a kanatal, caay kalecaday a lalangawan, caay tu kalecad ku maazihan nu salungan, caay kalecad tu naazih(看法) nu bangcal(美麗).
nasumamaday a salunga caay kalecad tu ayzaay a salungan. nu Amilikaay a salungan caay kalecad tu Lipunay a salungan. nu Taywan Yincumin sa salungan sa, caay kalecad ku binacadan sa, caay tu kalecad, u nu Sakizaya a salungan, caay kalecad tu nu Tayan.
bahbah han ku pauzipay namaka kakalayan
ngatu cacay
namahica ku nika laheci nina cilal a tengteng ? ina sasali u ucen matenes tu misabit i sinmung tadaiu’ tu ku mihcan, ina satabakiyay a sinmung ci Niwtun caay tu pakasa kamu kya, sazikuzay tayni twaca i singgakuing mipalita, sazikuzay a likucu pataynin i nisanga’an nu pauzipay. thumb|ci Niwtun a sasing
salungan
ngatu tusa
u dadiw nu Sakizaya sapuelac tu salungan a tatayna sa: aya u papah(葉) kalitang(花生) ku mata(眼睛), tabaki ku udu(屁股), maihza ku ciid(樹枝) nu kilang(樹) ku lima nya salungan. mahiza ku damay(水草) nu nanum ku bukes(頭髮). kapah a azihen ku laway. maylay misakakawaw a tatayna. u Oco(歐洲) a maazihan(模型、看法、審美觀) nu salungan sa, sikapahay a icel nu palamu atu kidu. pibihun tawya salunganen ku tau miazih. i Yaco(亞洲) sa, sanglacay atu lameneng ku banges, tabaki ku mata, adidi' ku cihek atu laway, tusa mata-pudac(雙眼皮). ayzaay a maazihan sa, maydih tu kapahay a kidu, tabaki ku cucu, adidi' ku tatelecan(腰), adidi' ku kuku', tanaya' ku kuku', takalaw ku kidu.
bahel
bahel
thumb|Stripe-tailed Hummingbird bahel飛, mapabahel不小心飛走, mubahel在飛, mubahelay在飛的thumb|Congrats bqt
siwkay nu bahel
bahel sa, u mauzip saca tuutuud talaayaw i tapuku. tinaku ayam atu hikuki. anu ahemaw ku tuutuud, taneng tu mabahel i tapuku, mahiza ku besu.
ulic- kada a daesu
ngatu-4
thumb|400x400px|kada a daesu i Hosokawa lalumaan 1957 u daesu sipaladayi, sipasubana’yi itawan, kya a matineng ku taw tu nikaymaw isu tu heniyan, kya katuud ku sidaesuway a tademaw. mamin palada’, ibalucu’ay isu anu matumes nu namuh, u tabakiyay a daesu. kiyu, kasawsawni mudateng tu sapiedap i tawan, palada’ tu daesu.
Ke-ha-u abinacadan
kakiliman
縮圖|nuheniay a kamu Kahau a binacadan u kamu nuheni tu atu lalangawan atu pacay a binacadan masasengitu, kiyu pakayni i inenciyacu ku tulas kiyu palecad han tu malecaday a binacadan 噶哈巫族使用噶哈巫語因為族語及文化與巴宰族相近，故依據伊能嘉矩之分類仍把它歸為同一族[2][16]. Maydih mikaykic tu ni kalealaw tu ngangan nu binacadan, ci lay-kuwan-e a midinduay maydih pani i Abuan angangan amupulung tinatusaay a binacadan. 為了解決噶哈巫族和巴宰族的族名紛爭，賴貫一牧師希望以Abuan（阿霧安）這個名稱來整合二族.
bahel
mapabahel
thumb|Royal Jordanian Airlines Boeing 787-8 (JY-BAA) arrives London Heathrow 11Apr2015 arp mapabahel nu maku ku banul i nasawni.
nipaluma-pulecek nu laku
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
Ke-ha-u abinacadan
nilacilan
Maydih mikaykic tu nu kahau a binacadan kiyu yamabelecay tu ci pancinnay a laylay a tademaw nadikudan ci pan-yung-li atu duma kehau a nababalakian.
至今會講噶哈巫語為眉溪四庄則為已故之潘郡乃先生之後裔潘永歷先生及其他噶哈巫長老.
ulic- kada a daesu
ngatu-5
u saka sidaesu ku kapahay a balucu’, anu yaan, anu icuwacuwa, ya daesu isu ya namuh isu, u tawa isu, pasubana’en ku nikadihan a tademaw. anu idaw ku nituduen isu, kaw nitudu’an isu ku saicelang, micapi tu ku daesu, dawis han u maala tu. mangelu’ mukilim tu daesu, mayca sakapahan ku udip, kya tayni mukilim ku daesu tisuwan.
saayaway a belih/banner
<templatestyles src="saayaway a belih/styles.css" />
维基百科 海納百川，有容乃大 人人可編輯的自由百科全書
已有 Special:Statistics 篇條目
bahel
mubahel
saliyuliyut sa ku adipapang mubahel i tapuku.
salungan
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-美女
ulic- kada a daesu
ngatu-6
cacay kadaay a tademaw, u cayay kakada ku balucu’, u sasidaesuway atu namuh. u macakatay a nikaudip, mikacaw i daesuway a balunga, muculil i teban nu bayu, mubihbih tu lipahakay a sakubad, mabahel i bancalay a tapuku. kinacacay caykaw nipateng misudikud, tadu makaadih tu i labuway a balucu’ nidasibalu i palaludan, api’ ku likat nu cilal. alaw u mueneng tu i dadaesuwan.
Ke-ha-u abinacadan
nilacilan
cinida matineng mudadiw tu kehau nu mukasi a datuk midatengay tu nababalaki sananay a dadiw, （aiyan; 哀煙）kamu nu pacay, dumasa nu ayelan a tidaay yamabelecay tu ci pan-cin-i a tatayna, nau matinengay musakamu tu nu pacay a kamu.
bahel
mubahelay
mubahelay i paduku sa u ayam hang niyam.
ulic- kada a daesu
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Imi Chen、Nuwa Watan o Kumud atu ci Tuku Sayiun
bahel
u sulit nu Hulam atu Lipun
飛、飛翔或飛行是物體的一種行進方式. 方法有許多種，例如利用與空氣動力學原理產生升力（如飛機或鳥類）；也可以經由比空氣更輕的重量來達成目的（如熱氣球）；還有一種飛行方式並不在空氣當中，而是在太空裡，稱為太空飛行. 在虛構作品中，也有人假想能利用魔法或超自然力量、超能力來飛行.
Ke-ha-u abinacadan
nilacilan
他甚至仍會唱噶哈巫古調"憶祖之歌"（aiyan; 哀煙）. 巴宰語部份則為愛蘭地區已故的潘金玉女士，她曾會流利使用巴宰語.
Daduducan a lalangawan
dikuc
salungan
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
Taywan Sakizaya putiput(台灣撒奇萊雅族協會) i Youtube-dadipasan nakulitan ni Yiyang Sayun-原住民的審美觀
kakuniza:2018-cacay kakuniza:tademaw kakuniza:uzip
bahel
u sulit nu Hulam atu Lipun
Flight is the process by which an object moves, through an atmosphere or beyond it, as in the case of spaceflight. This can be achieved by generating aerodynamic lift, propulsive thrust, aerostatically using buoyancy, or by ballistic movement. Many things fly, from natural aviators such as birds, bats and insects to human inventions such as missiles, aircraft such as airplanes, helicopters and balloons, to rockets such as spacecraft. The engineering aspects of flight are the purview of aerospace engineering which is subdivided into aeronautics, the study of vehicles that travel through the air, and astronautics, the study of vehicles that travel through space, and in ballistics, the study of the flight of projectiles.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː
原住民族線上字詞典http://e-dictionary.apc.gov.tw/index.htm
教育部異體字典
Ke-ha-u abinacadan
Daduducan a lalangawan
Kehau a binacadan u kakawsan nu heni adikuc idaw ku sumanahay langdaway, salengacay a kulit, yadah ku masangkakuay, patelekkay masadumaay a kaku nu kulit, ukulit atu nukulitan yadah ku masumaday, i likisi nu taywan tu sasingaan tu cacanan u pacay a binacadan nu mukasi a cacanan, u kapahay nu sining a hata idaw ku kulit nu hata, widasa nu kakawsan nu kehau a binacadan a kulit kuyda.
噶哈巫族傳統服飾有紅、藍、白等顏色，大都使用菱形、直條等幾何圖形圖騰，顏色和圖案多變，台灣歷史博物館館藏的巴宰族文物中,其好漢旗（標旗）即是噶哈巫族最傳統的圖騰.
kakanen
飲食
u alakuy, epah, mantaay a titi ni sasilawan, damay atu lami.
阿拉粿、酒、生肉醃漬、青苔及野菜採集.
音樂
ya hungcaw a pacakayay tu likudu uidaway nu kehau a datuk “pacay a bunacadan,kehau a binacadan Ayan a datuk, wini u minanamay ci u-zung-sun mikilim I niyadu kyu makaala.
風潮唱片所出的噶哈巫族音樂〈巴宰族（噶哈巫族）Ayan之歌〉，即是音樂學者吳榮順從四庄採集得到.
ulisin
節慶
kehau a tademaw nikahedekan namilangec milisin atu malalikid, hidasatu alaw han mala piusiwkacuan nu kehau, kiyu u singacu nu huwan sa. mu-raraw a razem）atu u pan a singanganay a miusiwgacu, i nu pikalukan a kuyumisabaw cacayay a bulad sabaw lima a demiad, asikawaw, misahemay tu nu kakawsan a hemay tu lami’ misakukuy, （tupalis yamadu/（mubuiak tupalis yamadu）usapisa kukuy, mikawaw tu mutengteng tu umah, （mahalit ubinacadan i umaumahan musaliyut tu ngidu mudadiw Ayan nuheni a didiw, mudakepay tu tabakiay a buting （tia kumuxay alaw）paculil tu hacuk maazazuah）acacana akawaw,amikining tu nababalaki milunguc tu pakadaesu, mupulung tu kapah nu binacadan.
噶哈巫人在歲末農田收割後舉行「收穫祭」和「祖靈祭」，後來逐漸演變成為噶哈巫過年，又稱為「番仔過年」（mu-raraw a razem）或「姓潘的人過年」為農曆十一月十五左右舉行，除製作傳統食物「阿拉粿」（tupalis yamadu/（mubuiak tupalis yamadu）為「製作阿拉粿」)外，也進行「牽田」（mahalit、族人在田間圍火唱Ayan母語曲調歌謠)、「抓大魚」（tia kumuxay alaw）、「走標」（maazazuah）等之活動，以紀念祖先、祈禱平安，並凝聚族人感情.
紋面
bahbah han ku pauzipay namaka kakalayan
ngatu tusa
a tadacay tu kasawantan kina likucu twniyan hakya, caay palutatenga’ ci Lapulase tina likucu a tadacay tu haw katineng, caytu kacakat ku sinmung i tungdud. malingatu tu mikingkiw tuni kalaheci nu kalalayan a likucu, itiza pikingkiwan niza makazih tu nakamuwan ni 康得關 namakayniyay i cilal a kamu：u na cilal a tengteng sa namakayzaay i yadahay masakenutay a bunac malahci sa. belat sa ku mata niza, namakadinguway tahkal twamia, tabaki ku nikaceli, nikadating sa ciniza, ina nakamuwan masazumazuma, inaynay’ aca kuwantan kina kamu, inay’ aca kuma sa dadanay a kamu, pabalucu’ satu ciniza amisailabu muadad mikingkiw, ngay matepa masaheciyay a nika laheci nu cilalan a sasakamun. hatizaay tu a nikatenes nika ngelu’an miazih、m sausi、silac han tu, sadikuzay patahekal hantu niza ku nu nizaay a nikingkiwan：tatenga’ u nu cilal a tengteng sa namakay masakenutay a bunac tu amasilac mala eci. sayaway a nika sakenut nu bunac u nisaungay niza atu baeket matatengteng kyu malasayaway a lamal nu mali, sayaway a lamal nu mali ma cakat masakatel, nama tatengteng sa macacuzuh aca tuud sazikuzay malaayzaay tu a tengteng nu cilal. yani nanaman niza tu sasakamun matumes nu niwsiyan atu nisaicelangan tu sasa kamun, amed katinengan mitengil, kyu sa haymaw satu ku sinmung amin pasayza ina kamuwan niza.
ngatu tulu
mamin satu ci Lapulase patahekal tyani nanaman tu kamu, mipalita ci Napulun拿破崙 ci Lapulasean sakamusa：yani nanaman niza tu sasa kamun kainayi’ ku pauzipay ? sakamu sa ci Lapulase sa：「caaykaydih kaku tu pacebaay a kamu. ｣ ina kamu tu niyan malasacili twaca cayay palutatenga’ tu pauzipay a kamu, ina kamu ni Lapulase twnya sapaka singalihay tu tademaw tu sakay kalalayan, bahbahen ku pauzipay namakayza i kalalayan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
牛頓
拿破崙
拉布拉斯
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
kakuniza:kagak kakuniza:2018-cacay
Yuancumincu pitekaan nu hulic saedapay
namakayniay a nasultian nasakamuan atu natinengan
國立東華大學Kanatal Tunghua tabakiay a cacudadan
nasulitan ni Tuku Sayun nay pabalucu'ay a kawaw nu Yincumincuweiyuanhuy 2018-tusa
Ke-ha-u abinacadan
Daduducan a lalangawan
岸裏、掃栜、烏牛欄、阿里史、樸仔離番女繞唇胳皆刺之點，細細黛起，若塑像羅漢髭頭，共相稱美，又於文身之外，別為一種.
ulic- katineng aku tu lalikid
satangahan nu ulic
thumb|花蓮市撒固兒部落豐年祭青年 katineng aku tu lalikid thumb|參加部落豐年祭的族人 thumb|瑞穗鄉馬立雲部落豐年祭廣告
ngatu
thumb|花蓮市撒固兒部落豐年祭參加族人
ngatu-1
kalalikidan sa i pabaway nu niyadu’ a lisin, tabaatay mikuli a wawa taluma’ amin, waniken amin ku kawaw taluma’ milhida. pakatu ku lisin, pakatusa sa i pabaway a lisin, i sananal matabal pasuni tu tu dadiw nu yincumin, muwiwi tu ku tumuk patayni i kalalikidan. pacadungan nu bayi kami tu saka lalikid a cuung, manamuh a tayda kalalikidan, mabaat madih tu ku matatunguday a picacekulan, hang u cuung tu yincumin ku idaan. katukuh sa u wawa u babalaki sicaedung amin tu lusid, u amelimelitan belibeliyangan, u duma tu kasalungan.
ngatu-3
kalahukan i tida i putah malahuk, sakabin ku titi nu pabuy, nicikahan a titi, lukut, sakicala’ sipahemay tu hakhak sa asu'ay a lahuk. saedem tu tuluay a demiad a lisin, u masakapahay tabukelal mibuting, sapakan tu babalaki nu niyadu’, nu tuas a lisin, saduduc a palaw, unipili atu nu kalas nu niyadu’, sipaucul i masakapahay. u sakatineng aku tu lalikid i hekal, lidalid sa mudadiw misalukiyaw, nu tuas sapataheka tu, maydih kaku tu lawla nu niyadu’ay, tada paydang tu namuh nu balucu’, cay ka cakay nu kalisiw kina tatenga’ay lipahak.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Imi Chen、Nuwa Watan o Kumud atu ci Tuku Sayiun
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
豐年祭 []
u zuma a cidekay a lisin-巴斯達隘[]
u belih nu Hulam
https://docs.google.com/document/d/1Jgw5VQP81nqd4NUtfmQWMnuOff5zsIC35QTGIatcmVQ/edit?usp=sharing
leblebungan
leblebungan(山坳處)
bakan
bakan
thumb|Zayka-cardinal 刀(山刀) / u bakan sa sapikasuy nu tatama.
siwkay nu bakan
u bakan sa, u sapicikcik a sakulak, masinang i tatapal, kyu taneng micikcik tu tuutuud. tayza i buyu atu maluk, sibakan tu ku tademaw. taneng sapikawaw, taneng sapidiput, anu izaw ku aadupan, taneng patalaw atu midebung.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
原住民族委員會線上字詞典
sanga'
sanga'，u kamu nu Hulam:製作、修理、建造
tinaku ku kamu u Sakizaya:
(amisanga') malingatu tu amisanga' tu zazan nu niyazu' niyam.
(masanga') masanga' tu ku sakataluma' a zazan nu mita.
(misanga') matineng ci misanga' tu kakanen.
(misanga'an) misanga'an tu mukin kuyni a takini'.
(pisanga') sazumaen ku pisanga' tu balulu.
(sapisanga') sapisanga' tu waneng ku salengacay tebus.
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
原住民族語言線上詞典 http://e-dictionary.apc.gov.tw/Index.htm
bahubahu
bahubahu thumb|Mountain Hawk Eagle Mahananda WLS West Bengal India 07.12.2015 赫氏角鷹，熊鷹
u sulit nu Hulam atu Amilika
鷹鵰（學名：Spizaetus nipalensis）另稱熊鷹、赫氏角鷹，是一種猛禽，屬於鷹鵰屬. 一般生活于山中的常綠森林. 鷹鵰是一種偏大的猛禽，一般身長70至72公分. 成年的鷹鵰的上半身呈棕色，有白色的下半身、羽毛和尾巴. 牠們的胸部、腹部和後翅有很明顯的條紋. 牠們的翅膀很寬，在飛行時呈V型，未成熟的鷹鵰通常擁有白色的頭. 生態習性： 主要棲息於海拔1,000～3,000公尺左右之原始闊葉林或針闊混合林內，其族群數量極稀少.
The mountain hawk-eagle or Hodgson's hawk-eagle (Nisaetus nipalensis, earlier treated under Spizaetus) is a bird of prey. Like all eagles, it is in the family Accipitridae. It breeds in the Indian subcontinent, from India, Nepal (hence the epithetnipalensis) to Thailand, Taiwan, Indonesia and Japan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
原住民族委員會線上字詞典
Martin Luther馬丁•路德
縮圖Matin.lude(馬丁·路德), deyice a sensiaciw (神學家) ,cesiaciw (哲學家) naw sensn Luoma-dikuo kiwkay sunfu mikawaw tu naw sensn Luoma-dikuo kiwkay sunfu mikawaw tu sensia saydan, i sabaw tu enem a secian palekal tu deyice misumad tu kiwkay, sadikuday mamin ku O-cuo (歐洲) a kiwkayan masumad mala kilisetu tawya amabangbang.
馬丁·路德（德語：Martin Luther），德意志神學家、哲學家，原為神聖羅馬帝國教會司鐸兼神學教授，於十六世紀初發動了德意志宗教改革，最終是全歐洲的宗教改革促成基督新教的興起.
ci Lude (路德) pabaliw tu sencuokun micaliw tu kalisiw miliyun tu patelac nida tu sapasubanan.
路德強烈質疑聖座關於藉金錢換取上帝赦罪的教導.
cacay a malebut lima a lasubu cacay a bataan idaw ku pitu (1517) a mihcaan, paduhepiden ni Lude (路德) i nuayawan nu panan nu Witenpaw (威登堡), patahekal tu sasakamuen tunika la’cus nu kiwkay.
1517年，路德在威登堡諸聖堂門前貼出了，提出討論教會腐敗問題.
ci Lude (路德) itini i cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan (1520) a mihcaan atu cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku cacay (1521) a mihcaan, waniken nida ku sakakaay nu kiwkay ci Len-sese’ (良十世) atu sense’n Luo-ma (羅馬) hunti’ ci Cali wuse’ miyukiw cinidaan patalumaen tu sakalecad nu cudad a nakamuan, nina kawa sadikuday hantu ci Lude (路德) hiyan nu sakakaay nu kiwkay papaliyasen, pakasicumi han tu nu sense’n Luo-ma-tikuo (羅馬帝國).
閱論編aadihan tu sakasasuwalan
sakamu sa ci Lude (路德), mialaay tu balucu’ numita u tapang ku pabeliay titaan, caay ka pacebasa pabeli titaan tu sinubu.
路德指出，救恩是上帝的恩典，是祂白白給予人類的禮物.
saan cinida, miala tu balucu numita caay kaw pabeliay tu kapahay sa, caay kaw nipiidaan ci Ye-suan maala tu kita sananay.
他認為，這救贖並不是透過善功，而是單單藉信靠耶穌基督作為救贖者而獲得的.
Lude (路德) nu sisiwan a cudad u tapang ku palekalay saan, u paculiay tu sakakaay nu balucu, musakamu cinida tu tincuciw (天主教) nu daduducan （即聖統制）tatengan mibelih tu《baluhay a sisiw 新約聖經》「sinza u musakamuay namin信徒皆祭司」a cudad sa.
路德的神學教導《聖經》是上帝啟示的唯一來源，這無疑是挑戰教宗權威，他更指出天主教會強調的等級制度（即聖統制）明顯違反了《新約聖經》中「信徒皆祭司」的教義.
miduduc tu Lude sensie (路德神學) nabalucuan a tademaw pangangan han namin u Lude (路德) a sinza.
接受路德神學思想的人普遍被稱為路德宗教信徒.
路德將拉丁語《聖經》翻譯成平民慣用的德意志方言，使之更淺白易明，此舉對教會和德國文化產生了巨大的影響.
《Lude a sisiwan路德版聖經》mapalekal tu nu aydaay a tatengaay nu De-kuo a nakamuwan tunipalekalan, nipibabelihan tu cudad yadah kunipaini i tawya, nikudan satu nipacalilawan tu ingu a 《cenmusewan sencin 詹姆士王聖經》sisiwan nu sapatahekal.