cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
nipaluma-timyu
balu (花)
(u kamu nu Hulam sa:花淡紅色、青紫色至黃色，長約 1 公分；花梗通常很短，較少長達 0.3~0.4 公分. ）
(u kamu nu Hulam sa: 外輪花被片下半部緊貼內輪而形成花被筒，上半部在盛開時外彎或反折；雄蕊生於筒的喉部，稍短於花被；花柱細長. 花期 11 月至次年 3 月. ）
heci (果實)
heci mahida u mali sikabi, maduhem satu sumanah. Papah mapulung i tatapangan atu akaway nu pabawan, kala mulmulan tu mamucuya ku dicem, langdaway ku kulit atu kala kiyuan ku sumanah.
(u kamu nu Hulam sa: 果實為球形漿果，熟時紅色. 葉聚生於莖或枝的上端，矩圓形至矩圓狀披針形，綠色或帶紫紅色. ）
nipalumaan yadah kuma hicaay nu langawan, makaala tu tusa a bataan ku pina, mahida u sumanahay ku lilis nu Timyo, adidiay nu sumanahay, langdaway nu papahan a Timyo, zi-qiannian-mu.
(u kamu nu Hulam sa: 園藝變種多，約 20 種，如：紅邊朱蕉、細葉朱、青葉朱蕉、紫千年木. ）
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p109
kakuniza:nipaluma kakuniza:Habayiing
nipaluma-kangbuli, kangboli
kaliwasak nu langaw (分布環境)
康復力又稱為康固力，其原產於歐洲，而後引進台灣，分布於全台低海拔處. 常被種植為園藝觀賞及藥用植物.
Kanbuli si ngangan aca tu kankuli, nui Ouzhou a langawan, patayni han i Taywan, liwasak satu i tepadtepadan nu bayu. hina adih kita i palumaay tu baluan atu sasapayuan a langawan.
sasapayuan (藥效)
在性味方面，帶點苦且性微涼，帶有毒性，具有補血、止瀉及防癌的功效，主要用來治療高血壓、出血、止痢等疾病.
i kasanekan han, kala akeakenekan sapi’, idaw ku ledek, micunus tu idang, pasaluimeng tu banic atu ngan, tatenga sakay gao-xieya, tahkal nu idan, mi’pud tu banic a imelangan.
康復力長期服用會傷肝，涼血、散瘀、可治氣喘、腫瘤、肺病.
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
康復力為紫草科康復力屬的多年生草本植物，株高約50-100公分，全株佈滿白色的粗毛，莖具稜翼.
kanghuli u Zi-cao-ke kanghuli mikeliday nu yadahay a mihcaan nanay a lutukan a langawan, talakaw nu langaw han makaala tu lima a bataan ~ cacay a lasubu a congfen, langaw han yadah ku sanglacay nu calekahay a banuhan, angangan kala diceman mahida u sakupat ku papaha.
單葉互生，葉片形狀呈為卵狀披針形，長約25-45公分，寬約8-11公分，葉柄上部呈翼狀.
cacay ku batac masasuala ku papah i akaway, papah han mahida u ti’kuk sadicem sa, tanayu han makaala tu tusa a bataan idaw ku lima~ sepat a bataan idaw ku limaa congfen, ahebal han makaala tu walu ~sabaw tu cacay a congfen, pabaw nu papahan mahida u sakubat ku wayway.
開花期開出的花為廣筒形，有白、黃、紫等色，淺鐘形花冠其先端5裂，具有5裂的萼片及5枚的雄蕊. 開花後結出的果實為四分果.
sibalu sa mahida u sibuhangay nu cacuhcuhan, idaw ku sanglacay, kalawlawan, kiyukiyuan ku kulit, mahida u tuki ku adiping nu ayawan han lima kuma celitay, idaw ku lima nika celitan nu kakicuh atu lima ku tamaan, badi’ sa kubalu malaheci heci nida mala sepat kunika benis.
紫草科康復力屬多年生草本植物，又稱康富力、康富利、康復利、康副利、康福力、康固利、紫草葉、紫草根、康復草、聚合草、友誼草、愛國草、鰭玻璃草、玻璃草、黑草.
Zi-cao-ke Kangbuli mikeliday nu yadahay nu mihcaan a lutukan, singaganaca tu kangbuli, kangfu-li, kangfu-li, kang-fu-li, kang-gu-li,zi-caoye, zi-cao-gen, kangfu-cao, juhe-cao, you-yi-cao, aiguo-cao, qi-boli-cao, boli-cao, hei-cao.
原產於東歐、高加索區，叢生型，株高六十至九十公分，有香氣，全株被下稍弧曲之硬毛與白色短伏毛.
nui dong-ou, gaojiasuo-qu, mapulungay a langawan, talakaw nu langaw han makaala tu enem a bataan ~ siwa a bataan a congfen, bangsis, langw nu belih malulud siatekakay nu banuhan atu sanglacay nu apuyuay a banuhan.
具香氣，根發達，主根粗壯，淡紫褐色，莖數條，直立或斜升，有分枝，莖具稜翼，具基生葉與莖生葉，基生葉叢生，約五十至八十枚，可達二百枚.
莖生葉單葉互生，葉帶狀披針形、卵狀披針形、卵形，端部漸尖，中下葉基部楔狀，上葉基部截狀、鈍形或下延，全緣葉，葉長三十至六十公分，寬十至二十公分.
angangan tu asipapah, cacay ku batac masasuala ku papah i akaway, kala diceman ku papah, mamucuy ku dicem nu papah, mahida u  ti’kuk ku wayway, sadicem sa i ciit, teban nu sasa a papahan nu tapang masa dicemtu, pabaw nu papah a tapangan caay kaw madicemay, caay kaw madicemay atu satanayu’sa ku sasa’, malecad ku kaku nu papah, tanayu nu papah han makaala tu tulu a bataan ~ enem a bataan a congfen, ahebal han makaala tu pulu’ ~ tasa a bataan a congfen.
中部葉與上部葉較小，稍肉質，葉面淺綠、灰綠色，羽狀脈，無托葉，葉柄長，上部呈翼狀，短卷向花序，中部葉與上部葉近無葉柄.
teban nu papahan atu pabaw nu papahan adidi, kibetul, hekal nu papah kala langlangdawan, abuan ku langdaw nu kulit, masabanu ku tebanay nu papahan a sasulitan, nai ku adidiay a papahan, tanayu ku papah nu akaway, pabaw han mahida u sakubat, apuyu makulebut mahida u nikacebal nu balu, teban nu papah atu pabaway nu papah nai ku akaway.
masasu acawaay nu baluan, mamulmul numacebalay nu baluan, balu nu akawa cacay, tusa, yadah ku balu, kakicuh nu balu masalaluma’, lima kuni ka celit nu kakicuh, nika cilitan micapitu tatapangan, nika celitan masadicem ku wayway, samadicem sa kunuayawan, adiping han mahida u tuku ku wayway, mahida u tuki ku wayway, mamulmul mahida u cacuhcuhan ku wayway.
長十四、十五公釐，花白、黃白、黃、紫紅、淡紫、紫色，先端五淺裂，裂片三角形，先端外卷，花冠喉部具披針形附屬物，五枚，長約四公釐.
tanayu han makaala tu sabaw tu sepat, sabaw tu lima a congli, sangalacay ku balu, kalawlawan sanglacay, kalawlawan, kiyukiyuan sumanah, kala kiyukiyuan, kiyuwan ku kulit, ihekal kuni ka celitan nu limaay, masa sankaku kunika celit, pasayda i hekal kunika kulebut, masa aipingay nu takulawan umadicemay nu mikabitay, lima ku sasemaan, tanayu’ han makaala tu sepat a congli.
不伸出花冠簷，具花盤，雄蕊五枚，著生於花冠筒，花絲長約三公釐，下部與花藥近等寬.
Inai’ kuni ka tahekal nu adiping, mahida usisalay nu baluan, lima ku tama nu sasemaan, mikabit i adiping nu salumaan a akawayan, mikabitay nu ngisngis tanayu’ han tulu a congli, sasa atu salumaan nu heci malecad ku ahebal.
花藥長約三、四公釐，頂端有稍突出之藥隔，雌蕊心皮二枚，合生，柱頭頭狀，伸出於花冠外，子房通常不育.
salumaan nu balu han tanayu makaala tu tulu, sepat a congli, tunduh idaw ku masa pucuay nu salumaan, tusa ku pudac nu tamaan a heci, mapulungay kunuheni, satabaki sa ku tangah, miki tanayu’ tu adiping, salumaan kanca naiku pa’nu.
偶有個別花成熟一枚小堅果，子房上位，子房四深裂，中軸胎座，小堅果，四分果(四枚)，分果歪卵形，長三、四公釐，黑色，平滑，有光澤. 花期 5~10 月.
alahican nu dumaan a maduhemay nu cacaya nu atekakay a hecian, salumaan nu heci han i pabaw, u heci nida mala sepat kunika cilitan nu salumaan, teban nu akaway a mueneng, adidi nu hecian, malasepat ku heci, nika babenisan nu heci makilit kuni kasa ti’kuk nu wayway a heci, tanayu’ han tulu, sepat a congli, lumeni’, cupenat, malikat. kasi baluan han lima~ pulu’ a buladan.
康復力在台灣很罕見結籽，主要以枝條扦插繁殖為主，亦可採用地下莖分芽繁殖.
kangbuli itini i Taywan caay ka hina siheci, tada u akaway ku pahecekan amibuwah, taneng ku lamit sabuwahan.
paheceken amibuwah (扦插繁殖)
剪取成熟的枝條約2-3節，插在清潔的介質裡，保持濕度勿使乾燥，待發根後即可移植到其他盆器中，成為新植株.
saiten kuma matungusay a ciitan tu tusa ~ tulu a batacan nu ciitan, pahceken itida inibanangan tamelacay nu lalaan, acaay ka acek ku  hatanengen ku lalemet, halhalen kuni kasilamitan limaden patayda i kabing,kya malabaluhay nu langawan.
ngangan nu Puyuma-Akayung
ngangan
Akayung
Labuwan
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Labuwan (大武部落). u kasalumaluma’ nu Labuwan sa, 159 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 490 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 480 ku tademaw, pakalatu 98%.
ngangan nu Puyuma-Akayung
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
nipaluma-kangbuli, kangboli
paheceken amibuwah (扦插繁殖)
一般以春、秋兩季為播種及扦插適期. 在台灣，康復力適合種植於海拔500-1000公尺之山區.
Labuwan
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 10 ku tademaw, pakalatu 2%.
ngangan nu Puyuma-Akayung
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
nipaluma-kangbuli, kangboli
paheceken amibuwah (扦插繁殖)
itini i sadingsing, pasabaan nu tusaay a puu’an sakapahay a apaluma atu pahecek tu langawan, itini i Taywan, sakapahay nu palumaan tu Kangbuli han i lima a lasubuan ~cacay a malebutan ku talakaw nu buyuan.
u siwkay nu nipaluma
(俗名：康富力、康固力、康復利)
Labuwan
u kasabinacadan, Rukai 92%, Paiwan 5%.
ngangan nu Puyuma-Akayung
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
Labuwan
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
ngangan nu Puyuma-Akayung
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
Labuwan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
ngangan nu Puyuma-Akayung
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
nipaluma-kangbuli, kangboli
u siwkay nu nipaluma
原產歐洲，後引進台灣.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
ngangan nu Puyuma-Akayung
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
nipaluma-kangbuli, kangboli
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p207
ngangan nu Puyuma-Akayung
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
nipaluma-kangbuli, kangboli
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma kakuniza:Habayiing
ngangan nu Puyuma-Akayung
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Lisin
u lisin nu mita,caay kalecad,masazumazuma tu ayza.pakaynien i nika sazuma nu dadiw atu zikuc.
anu cekiw han sa a malatulu ku kakitizan nu zuma, sa amisan, nu tebanan, atu satimulan.itini saamisan
henay sa, makayza i Kiku atu Ciwidian, pasaamis katuku i Takidis, u teban sa, makayza i Hulin pasatimul
katukuh i Kumpu. nu pasawali sa, maka Bakung pasatimul katukuh i Tumiyac, u nutimulan han, maka Banaw
atu Madawdaw. pasatimul i katukuh i Palidaw i teluc nu Taywan.
lisin,anu malecadle ad ku pikabitan tunu amisan, nu itebanan, atu nu satimulan,kilamit, masazuma nu
payniyazuan, atu kakawaw tu sapilikc ku niyazu’,sisa masazuma tu ku lisin nu niyazuay.
pakayni i zuma nu mikuwanay, kinapinapina tu malaliyun ku lisin nu mita, i kalipunan sa, u labads nu matuasay
(babalaki) a misakuli(kakawaw), u saka padeteng saan kuheni, a misacacay a bulad milisin,uynian sa,micapi
tu a malawwid ku lipun palacacay hantua palalen. a misacacay a lipay ku pilisin. ayza satu, nu sasizuma sa
malaliyun, izaw ku cacayay a demiad, anu tusaay nu tusaay, nu zuma saan izaw ku misacacayay a lipay a lisin.
lisin a dadiw nu mita, caay ka nga’ay a cecay a mudadiw, izaw ku mikieciway, izaw ku micaladaway, tu cilaheci ku
dadiw nu sakailisin. milikuda satu ,caay ka aca makakayat. uniyan i tila kita a mabana’ tu nika u sa kalekec nu niyazu’
ku pilisin henanay.
u milisin hanaay, u sapasubana tu binawlan,nika u malaheci tu kamu nu babalaki atu kakakaka ku tademaw a mauzip
caay ka nga’ay a micungangah, a paculi tu babalaki atu kakakaka u sanaay a palatademaw, matineng tu kita kaylaan
i tini i pipa’aluduan atu pipa’ketedan i kailisinan.
nu makayni i kalisinan, kasiwantan nu mita ku uzip nu mita tu, nika caay piliyas tu u kawkawsan a mauzip. i pipakumudan
atu pisapatulunan a demiad, u nu kawakawasan ku kawaw nu niyazu’ zakep(ti’elen). nu mahini, i dawya kataynian nu
Kilistukiw, caay ka lalima ku tademaw a milayap tu pakaylaan nu misakilistuay. ayza sa mananam tu mikaputay tu kawas
a uzip nanutu’as.
u dadiw i kalisinan, u zuma tu nu misalukiyaway a dadiw. sizuma caay ka saan a mudadiw tu kaludadiw i kalisinan.
masitudung ku kasasilul ku dadiw,saka tadamaan ku sapiazih numita tu lisin.
kakuniza:Lami' Kulang
Lisin Kubung
Lisin Kubung
sangaayay nu luma (家庭)
ci Lisin Kubung ku nganga aku, i linahemay kaku, nalulecuh i sangaayay ahelka apaluma’an ku kakitilaan niyam muenen, lipahakay a wawa nu yunzumen kaku, u wama aku u amis, u ina aku u sakidaya. sasepatay ku lupu nu luma’ niyam, u wama, ina,sabama atu waku, u kincal ku wama aku, u saydan nu penacadan ku ina aku,cakaw talakaway kunizudadan nu ina atu wama aku, ni ka mangaya sakay dademaw ku heni a tadusay, i labu nu luma’usa kakaay kaku, i dawku sabama aku micuda henay i talakaway, matanen kusa kaudip niyam.
u ameday sacabayan u lipahakay a dademaw kaku, nanuadidin u ina atu ama atu saydan caay piuwac midulun i takuwan, kyu sakaydademaw maheda tu hana paayaw tudaw. musakamu tu ku wama ina aku, anu hacica ku icilang hatidan tu kunipaayaw i dawan. anu mapulung miadih tu sinbun i tilibe sa, wydaan u tedep sananay paayaw tu imelangay a kangguhu 護士, mahemek kaku miadih, lihud sakaku i dakuwan,anubalaki kaku ahidan aku u kawaw nuheni hana paapaayaw,mudiput tu dadiputen a tademaw.
minanam tu kakaydaan (求學經歷)
mi 高中 cumut i 中華工商 i saliput akaput micuda, itawya matalaw ku palucu, mananamay hakya,kapahay hakya kuninanamam? hannitulun ku saydan itakuwan, picutadan sa pasubana’ itamiyan tu saliput a gicu, sacinacacay aliyayd, niadi ku cacudadan tu misaydan pasubana i tamiyan tu mangaayay tu saliput agicu, i nipasubanan nu saydan, kalamkam matineng tu mitesekay agicu.
i talakaway i 繁星計劃  kaku micumu i 長庚 gicu talakaway sadiput tu mulaay, pibunbay nu cacudadan tayda inu kakabi’an malakakelidan 幹部, nay 社員 salingatu mudimada 擔任, i dadan manikes, saameday ku sapikawaw aku, pasusun palika tu yadahay a 活動 atu sakakapah nu kakabian a ciusay 檢查, malakuciu, malakelidan nu kakabi’an i tawya 期間, namansatu kaku tu sapa palekal tu 活動, atu sakay tademaw, tineng satu kaku tu sakelid tu katuuday atu sapatiden 建立 tu sakanaye’ nu wencung.
i tuluay sahanem a sacuda, i dawku cacay "sakapalaw nu mulaay" a pinanaman,punpayan nu saydan ku sakakaay nu 九歌劇團 tayni pasubana tu enemay tatukiyan anipicuda, pataydan i mulaay tabakiyay a kapalawan, i nipinanam tapapaan ku kakaydih han a mulaay apalaw, saydan atu kaput manamuh tu sakaydini i tesekay a punuh, kya idaw ku saka palaw audep nu maku,mapacumu kuni nanaman i nikapalaw atu kungku, anumapalaw tu mangalep ku nika tabaki kuni wat tawat tu lima.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Lisin Kubung
petun ngangan nu Rukay-ibange
ngangan
ibange (nu Rukay-wutay)
petun ngangan nu Rukay-giringi
ngangan
giringi (nu Rukay-wutay)
petun ngangan nu Rukay-ibange
u siwkay nu ngangan
tina ngangan saan, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay (saca binacadan).
petun ngangan nu Rukay-giringi
u siwkay nu ngangan
Rukay-wutay a ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
petun ngangan nu Rukay-ibange
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yuan-min-huy a nangan sa, tatama izaw 63, tatayna izaw 63. namakay Ran-chan-ruy(阮昌銳) a ginkiw sa, tatama izaw 2130, tatayna izaw 1745, petun 427, inayi' ku ngasaw. namakay Lipunan sa, tatama izaw 404, tatayna izaw 457, putun 241. namakay Cheng-zhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama izaw 270, tatayna izaw 210, petun 118, inayi' ku ngasaw.
petun ngangan nu Rukay-giringi
u siwkay nu ngangan
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
petun ngangan nu Rukay-ibange
u siwkay nu ngangan
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
petun ngangan nu Rukay-giringi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
petun ngangan nu Rukay-ibange
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
petun ngangan nu Rukay-giringi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
petun ngangan nu Rukay-ibange
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
petun ngangan nu Rukay-giringi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
petun ngangan nu Rukay-ibange
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
petun ngangan nu Rukay-giringi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
petun ngangan nu Rukay-ibange
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
petun ngangan nu Rukay-giringi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
petun ngangan nu Rukay-ibange
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
nipaluma-balidas
balidas
thumb|Arenga engleri at taiwan new taipei city3m ku takalaw, apuyu' ku kaway. sibalu i sadingsing. takuliwaya ku heci. cay katalabu tu lala' ku lamit. madicem ku papah.
pasubana i cacudadan a lacul
u sapamat a ngangan: palmae
u Amilika a ngangan: formosan sugar palm, Taiwan sugarpalm, areng, arenga
u zuma a cidekay a kamu
Pangcha: x
Sejek: x
Paywan: 'legis
Taluku: x
Yuwatan: asik
Rukay: langusadre
Kanakanabu: x
Laaluwa: x
nipaluma-tinpac
pasubana i cacudadan a lacul
u cudad a ngangan: rhoeo spathaceae sw. stearn
nipaluma-balidas
u zuma a cidekay a kamu
Saysia: x
nipaluma-tinpac
pasubana i cacudadan a lacul
u sapamat a ngangan: commelinaceae
Lwax khu’
u sulit nu Hulam
雲山部落
nipaluma-balidas
u zuma a cidekay a kamu
Puyuma: 'atamur
nipaluma-tinpac
pasubana i cacudadan a lacul
u Amilika a ngangan: boat lili, oyster rhoeo, oyster plant
Lwax khu’
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Lwax khu’. u kasalumaluma’ nu Lwax khu’ sa, 44 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 80 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 31 ku tademaw, pakalatu 39%.
nipaluma-balidas
u zuma a cidekay a kamu
Saw: x
ngangan nu Puyuma-Alasayan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
nipaluma-balidas
u zuma a cidekay a kamu
Tau: x
Lwax khu’
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 49 ku tademaw, pakalatu 61%.
ngangan nu Puyuma-Alasayan
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
nipaluma-balidas
u sulit nu Hulam
山棕 sancong
Lwax khu’
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 34%, Saysia(SaySiyat) 4%.
ngangan nu Puyuma-Alasayan
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
nipaluma-balidas
u sulit nu Hulam
山棕（學名：Arenga engleri）為棕櫚科桄榔屬下的一個種. 呈棕櫚形，叢生灌木狀，株高可達3公尺，幹莖短. 春季開花，肉穗花序，黃色. 夏至秋季結果，核果球形或倒卵形，熟果色. 羽狀複葉，小葉闊線形，疏齒緣. 疏葉椰子類，質感粗. 淺根植物.
Lwax khu’
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
nipaluma-tinpac
u zuma a cidekay a kamu
Pangcha: x
nipaluma-balidas
u sulit nu Amilika
Arenga engleri, or the Formosa palm, Taiwan sugar palm, dwarf sugar palm, or Taiwan arenga palm, is a species of flowering plant in the Arecaceae family. The plant rarely grows more than 10 ft. tall, with a stem diameter of 6in. and a spread of 16 ft. The palm is native to Taiwan as well as Japan's Ryukyu Islands. The fruit of the palm is known to cause a severe allergic reaction.
ngangan nu Puyuma-Alasayan
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
nipaluma-tinpac
u zuma a cidekay a kamu
Tayan: x
Sejek: x
Lwax khu’
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
nipaluma-tinpac
u zuma a cidekay a kamu
Paywan: x
ngangan nu Puyuma-Alaw
ngangan
Alaw
ngangan nu Puyuma-Alasayan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
Lwax khu’
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
nipaluma-tinpac
u zuma a cidekay a kamu
Taluku: x
Yuwatan: masanglav madanghas tu ismud
Rukay: x
nipaluma-balidas
saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Cou
nipaluma-tubayukan, tobayokan
tubayukan, tobayokan
(俗名：爛頭砵、龍眼睛、紅魚眼、山兵豆、多花葉下珠、白仔)
nipaluma-tinpac
u zuma a cidekay a kamu
Cou: cuun tapasu
Kabalan: x
nipaluma-balidas
saungay misapayu' a cidekay
u zuma a cidekay cay katineng mukan atu musapayu' tina nipaluma
nipaluma-tinpac
u zuma a cidekay a kamu
Kanakanabu: x
nipaluma-tubayukan, tobayokan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p106
nipaluma-tinpac
u zuma a cidekay a kamu
Laaluwa: x
nipaluma-balidas
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
nipaluma-tinpac
u zuma a cidekay a kamu
Saysia: x
Puyuma: x
Saw: x
Tau: x
Lwax khu’
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
nipaluma-tinpac
u sulit nu Hulam
蚌蘭 banglan
ngangan nu Puyuma-Alasayan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
ngangan nu Puyuma-Alaw
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
Lwax khu’
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
nipaluma-tinpac
saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Cou
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
ngangan nu Puyuma-Alaw
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
ngangan nu Puyuma-Alasayan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
nipaluma-tinpac
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p33
花序數位典藏國家型科技計畫/應用服務分項計畫
ngangan nu Puyuma-Alasayan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
ngangan nu Puyuma-Alaw
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
nipaluma-balu nu pansya
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan[edit]
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p72
kakuniza:nipaluma
Luye
縮圖 Luye（鹿野鄉）
Luye a sakuwan ku Taitung. kumud nu kalesakan, 79.75 km². （kalesakan nu linpanti 17.39 km², kalesakan nu pawliwti 74 km²）, u kasabinawlan, 3,727 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 1,397 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang sa, 1,998 ku ingcumin a tademaw. u kasabinawlan, Pakalatu 54% (Pangcah) ku kasabinawlan. u tademaw ilabu nu siyang u paylang ku alumanay.
nikasakuwakuwan
Luye mala 7 a cuwen atu 7 ku niyazu’. kina 7 a niyazu’sa, Parayapay（和平部落）, Rekat（永昌部落）, Efong（瑞源部落）, Pakala’ac（瑞興部落）, Pailasan（八伊拉善部落）, Salinliw（山領榴部落）, Kanao’pu（卡拿吾部部落）.
鹿野鄉，位於臺灣臺東縣中部，北臨關山鎮，西北鄰海端鄉，東鄰東河鄉，西及南接延平鄉.
u Luye a kenis sa, i ti Taywanay Pusung hananay a kakitidaan kalatebanan ku eneng, pasaamis mitatepal tu ya Guanshan hananay a kenis, nutipan kalaamisan sa micapi tu ya Haiduan hananay a kenis, pasawalian sa mililis tu ya Donghe hananay a kenis, nutipan atu satimulan sa matadepit tu ya Yanping a kenis ku kasaidaw.
nu kenisay a nikasasiduma a nipasilac (行政區劃)
目前鹿野鄉總人口數約為八千人左右，閩南人佔40%，客家人佔30%，平地原住民佔20%，其他佔10%，族群多樣且各具文化特色. 鹿野鄉共轄有鹿野、龍田、永安、瑞隆、瑞源、瑞和、瑞豐等七村，農業人口約佔七成左右，是一個典型的農業鄉鎮.
i aydaay kaidaw nu Luye a kapulungan nu tademaw sa hakay makaala tu waluay nu malebut kayadah, nu Layakay a tademaw sa 40% hatini kayadah micapi tu pangkiw a sausian, nu Ngayngay sa makaala tu 30%, nu yincumin sa 20%, mikilul i nudikudan sakacumelak, u nu dumaay sa 10% kaidaw, macacamul ku nikaudip tu sikacaay kalecad nu binacadan, sidikec amin tu masasidumaay micidekay a lalangawan ku sikaudip. ina Luye hananay sa pulung han idaw ku ya Luye, Lung-tin, Yung-an, Zewi-lung, Zewi-yin, Zewi-he, Zewi-fung pituan nu niyadu’, u malukay sa makaala tu pituan a palasubu, u sakahenulanay a mamalukay aca a kenikenisan a kakitidaan.
sakay nu laylay (歷史沿革)
鹿野於清領時期屬於廣鄉轄區，日治時期改為臺東廳關山郡鹿野庄，戰後改制成立「鹿野鄉」，惟原屬雷公火的上野、中野、下野合併為鸞山村劃歸延平鄉. 鹿野地名之由來有二，一說此地昔日為荒野之地，時有群鹿棲息其間，故稱為「鹿野」；另一說法雷公火的上野，日治時期，日本人於此區設置移民村，因招募新潟縣鹿野農民移住，日人遂將原地名鹿寮改為鹿野，故戰後設鄉時沿用為鄉名.
ina Luye sa iti nu hungtiay henay nu Hulam a mamikuwanay a kakitidaan, iti kaDipunan sa pasumad han tu nu Pusungay ya Kuwa-san-cing Luye a niyadu’ han, nadikudan nu nikalalais sa padumaen aca tu ya (Luye a kenis), uyda sa masa nu ya Liye-kung-fuoay a ipabaway itebanay atu makasasaay a niyadu’, hamin han a misaupu palacacayen a masaniyadu’, nu aydaay tu a nipangangan sa ya Luwan-san (鸞山) han, ya ying-ping a yakuba ku mamikuwanay. satusa ina Luye a kenis kaidaw nu pipangangan sa, malatusa ku nikalekalan tu kasingangan, sakacacay sa i kasumamadan u masacebecebeday a bukebukelalan, kiyu luyaluy sa ku ngabul itida a misalamit, kakayda satu sipangangan nu tademaw u "Luye" han; nu dumaay a nakamuwan sa i kaDipunan a nipikuwan, u Dipun i tini a patideng tu kabulawan nu tademaw tu niyadu’, namitakus tu nu Dipunay tu ya Sing-siye a kenisay, mamimalukay tu a tademaw tayni, kiyu sipangangan han tu ya Luye sipasumaden tu kiya pangabulan hananay a nipangangan. nadikudan tu a nikalalais sa lihida hantu a masangangan katukuh pikuwan nu yakuba.
從臺東市經省道臺9線往北行，經過狹窄的初鹿通谷，再過鹿野溪，眼前一片原野，這裡係清領時期臺東知州胡傳所稱的「臺東第一大平原」.
sipakay nu Pusungay a maycaliway tiya 台九 hananay a dadan pasaamisen a taayaw sa, idaw aca ku nipicaliwayan tu kahepucan a dihep, ya culu hanany a kakitidaan micaliway, tusa milakec tiya Luye hananay a sauwac, i nu ayawan sikadih sa u nikaahebalan a bukebukelalan, i tini sa u sakay nu kahulaman a nipikuwan.
u kakitidaan (地理位置)
鹿野鄉位於花東縱谷南段，北緯22度 55分，東經 121 度06 分，面積約88.71平方公里，東南以卑南大溪與延平鄉鸞山村為界，南隔鹿野鄉與卑南鄉相望，東側以海岸山脈之山稜與東河鄉為鄰，此處是鄉境內最高之地，北與關山鎮毗鄰，西與延平鄉相接，全鄉位於熱帶地區，可說是國內農特產及地質景觀最為豐富的鄉鎮之一.
ina Luye sa i teban nu kasabuyu’an a dihep kalatimulan nu ngatu, kaamisan balattu 22 tu 55 nu hunan, nuwalian a telektu i 121 tu enem a hunan, nikaahebalan nu kakitidaan sa makaala tu 88.71 ping-huwan kung-li, nuwalian kalatimulan sa u nu Bei-nan ya tabakiay a sauwac atu ya Yan-ping a kenis ya Luwan-san hananay a niyadu’ ku nikalalitin, u biyaw atu ya Bei-nan a kenis madadaan, i nu walian sa malalitin atu buyu’ nu Donghe (東河鄉) hananay a kenis, itini sa u satalakaway a kakitidaan, malbiyaw atu ya Guanshan a kenis, i nutipan sa malbiyaw atu Yanping a kenis, sakangaayan a maluk tu papalumaan, sidamek ku lala’, taneng a sikamu tu nikahini u sakangaayan a kakalukan atu sapaadih tu tayniay nu miidangay.
u Luye katalakawan picekulan a kitidaan (鹿野高台)
「鹿野高台」位於台東縣鹿野鄉永安村，是龍田北側的一處高地，因其特殊地形，民國五十年代初期，開發為茶葉栽植專業區，台灣省茶業改良場（現今行政院農委會茶業改良場）的台東分場也設置於此，可見產區之重要性.
"Luye hananay i satalakaway a picekulan" u kitidaan sa i Pusung ya Luye a kenis Yung-an a niyadu’, i kasaamisan niya talakaway a masaniyadu’ ya Lung-tin han, nipicidekan ku nikasaan kiyu i limaay a bataan nu mihcaan sa, u papalumaan aca tu ya uciya a caciwmungan a kitidaan, sakay nu Taywanay pikingkiwan tu sasakapah tu sikacakat nu uciya, katinengan ku nika sakahenulan nu sakaidaw.
高台海拔高約三百五十公尺，相對溼度夠、日夜溫差大，冬茶產季比高山茶晚一個月，春茶又比高山茶早一個月，成為本區茶葉特色，這裡的茶被稱為「福鹿茶」，為民國七十一年省主席李登輝親臨鹿野，品茶後索命之，因此聲名大噪，民國84年，進一步定為觀光茶園.
nikatalakawan nu buyu’ sa makaala tu 350 a depah, kasataneng ku nikasengetan, u demiad atu labi sa talakaw ku kasasiduma nu akuti’, nu kasienawan a uciya atu nu buyubuyu’an a uciya kautangan tu cacayay a bulad.
nikaidaw nu itiniay a uciya sa sipangangan han tu ya “Hu-lu a uciya han" iti 71 a mihcaan sa ya tapang nu Taywan ci Li-ten-huy tayni, kakayda hantu a sipangangan balangbang satu a katinengan nu katuuday, alaw mala u aidang nu tayniay mizizaw ku nikacakatan.
由於觀光茶園的發展，周邊遊憩設施也逐步發展起來，因著特有地形之利，鹿野高台的飛行傘運動也是新北市萬里飛行傘基地之外，唯二較早推廣飛行傘運動. 高台擁有廣達7.4公頃的飛行傘體驗場與專屬降落場，每每吸引同好專業玩家群聚之所.
navsipakayni i uciya a silacul kiyu nu liwliwan sa kakayda satu a mukelaw, sikaidaw nu micidekay a kakitidaan sa, kiyu u hinamisalamaay tu kalbahelan a lakasang a mamisiwbayay tatuletules sa patideng tu kasasilacul nu kitidaan tu mahiniay a kawaw, itini sa sakatusa tu i Taywan a kakitidaan mamikilulay tu ya Wan-li hananay a sasalamaan tu lakasang, u kitidaan nina katalakawan a nikaahebal sa makaala tu 7.4 a kubu nu lala’, mahsataneng a cacumudan atu sikalebu nu misalamaay tu lakasang, sanisani mapacepcep ku milihidaay nu sibalucu’ay a tademaw a tayni masaupu misalama.
隨著2011年，首次舉辦國際熱氣球嘉年華（每年六月底至九月初），對大眾遊客而言多了一種可高空鳥瞰縱谷綠野河川的好機會，藝術節期間，熱氣球體驗分為「繫留體驗」與「自由遊覽」，前者直上直下，單次體驗十分鐘，每天僅有清晨與傍晚兩場次；後者，約半小時的專業飛行，據說可從鹿野飛至池上，360度全視野欣賞龍田縱谷山脈與平原美景.
matenesmatenes sa i 2011 a mihcaan idaw ku nikadadesdesan tu nu kitakitay ya nulamalay a paakuti’nay maycuduh a mupawpaway nu mali, (i paymihcaan enem a bulad katukuh i siwaay a bulad maedem), misuayaw tu katuuday miidangay a labang sa, idaw aca ku nicunusan tu sipakay takubuan micekul tu sikabangcalan nu Luye atu sauwac, mitanam tu nikalangdaw nu kenis nu Pusung, pitanengan sa i sananal a tapabaw tasasa atu kunida sa a mizizaw tu canancanan nika kinacacay tapabaw sa makaala tu cacay a sasulitan nu tatukian, cacay a demiad sa i sananal matabal atu mutanam, nu sansandeban sa makaala tu pangkiw nu tatukian a tapabaw mizizaw, nakamuan nu mitanamay sa nikabahelan sa taneng namakay i Luye katukuh i Chishang sa, mamin a saliyuten ku kabangcalan nu kenis atu dihep kalalitinan nu buyubuyu’an atu enalay a salunganay a nikahida.
別忘了往北永安、往南龍田，尚有許多有趣的小店、餐廳、古蹟，等著遊客慢行挖掘鹿野的美麗！
anu maedem tu a misalama tu nipalamalan a mali sa, amana kapawan i ayaw nu pananukas sa taydaen i kaamisan nu Yung-an atu satimulan nu Lung-tin a niyadu’ itida sa yadah henay ku musiluyay a nipatiyam atu kakaenan pasu u kasumamadanay a tuudtuud, muhalhal tu nikatayni nu midangay a paazih sakasibek nu tayniay a katawitan a mapa’ngaw.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Buting Nukay kakuniza:Miku Kumud
Mabanan
u sulit nu Hulam
永安部落
L’olu
thumb|300x300px|Heping
Mabanan
u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan ku niyazu’ nu Mabanan. u kasalumaluma’ nu Mabanan sa, 87 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 235 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 221 ku tademaw, pakalatu 94%.
L’olu
u siwkay nu niyazu'
i Taichung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu L’olu. u kasalumaluma’ nu L’olu sa, 123 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 385 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 221 ku tademaw, pakalatu 57%.
Mabanan
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 14 ku tademaw, pakalatu 6%.
L’olu
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 164 ku tademaw, pakalatu 43%.
Mabanan
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 92%, Paywan(Paiwan) 1%.
petun ngangan nu Rukay-kabuarane
u siwkay nu ngangan
Rukay-wutay a ngangan
L’olu
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 54%, Paywan(Paiwan) 1%, Yuwatan(Bunun) 2%, Sejek(Seediq) 1%, zumazuma 1%.
Mabanan
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
L’olu
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
petun ngangan nu Rukay-kabuarane
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
L’olu
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Mabanan
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
L’olu
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
petun ngangan nu Rukay-kabuarane
u siwkay nu ngangan
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
Mabanan
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi (560,820), Pangcah (209,203), Tayan (89,958), Paywan (100,591), Yuwatan (58,336), Rukay (13,303), Puyuma (14,118), Cou (6,635), Saysiat (6,601), Yami (4,599), Saw (780), Kabalan (1,466), Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975), Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
petun ngangan nu Rukay-kabuarane
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
L’olu
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
petun ngangan nu Rukay-kabuarane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
L’olu
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
Mabanan
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
petun ngangan nu Rukay-kabuarane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
L’olu
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Mabanan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
petun ngangan nu Rukay-kabuarane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
Mabanan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
ngangan nu Puyuma-Alekaw
ngangan
Alekaw
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Lahaw
Lahaw
u sulit nu Hulam: 信賢部落
u siwkay nu niyazu'
i New Taipei City a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Lahaw. u kasalumaluma’ nu Lahaw sa, 193 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 605 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 266 ku tademaw, pakalatu 44%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 339 ku tademaw, pakalatu 56%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 41%, Pangcah(Amis) 2%, Paywan(Paiwan) 1%, Taluku(Truku) 1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Paywan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
1 ku cacudadan i Lahaw niyzau’.
1 ku pakincalan i Lahaw niyazu’.
2 ku kyukay i Lahaw niyzau’.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Mabatuan
u sulit nu Hulam
大坪部落
u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan ku niyazu’ nu Mabatuan. u kasalumaluma’ nu Mabatuan sa, 99 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 327 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 226 ku tademaw, pakalatu 69%.
u zuma sa, cay ku yuangcumin, 101 ku tademaw, pakalatu 31%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 65%, Pangcha(Amis) 1%, Saysia(SaySiyat) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 1%.
u Tayan(Tayal) a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), u Saysia, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
nipaluma-tucyawuciw, tocyawociw
tucyawuciw, tocyawociw
獨腳烏臼
Mabatuan
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Yuancumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
nipaluma-tucyawuciw, tocyawociw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p271
Mabatuan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網Paykanatalay a pu Lumaluma'an a se kitakit kalunasulitan atu palatuh calay-zazan
原住民族委員會全球資訊網統計資料Yuancumincu weyuanhuy kitakit nalunasulitan atu palatuh calay-zazan pulung sausi nalunasulitan
台灣原住民族資訊資源網Yuancumincu nalunasulitan atu palatuh calay zazan laculaculan calay zazan kakuniza:niyazu' kakuniza:Yincumin kakuniza:Tayan
Lacihakan
thumb|Fengbin
Lacihakan
Lacihakan niyazu', u sulit nu Hulam: 拉基禾幹部落
Fengbin siang itiza i Taywan Kalingku sawalian atu timul nu bayubayuan. saamisan sa ku Soufeng siang, sawaliyan sa u Taypinyang bayu', satipan sa ku Fenglin cen, Kuangfu siang, Ruisui siang, Yuli cen, satimul sa ku changpin siang nu Pusung a kuwan.
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Lacihakan. u kasalumaluma’ nu Lacihakan sa, 197 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 497 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 262 ku tademaw, pakalatu 53%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 51%, zumazuma 1%.
u Pangcah a niyazu'
u Pangcah a niyazu' kuyni, katuud ku Pangcah a tademaw itini mueneng, inayi' ku Sakizaya itini, uzuma a tademaw sa u Hulam. uyniyan a niyazu', i tebal nu bayu. u Taypinyang a bayu' i tebal. katuud ku mibutingay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay'i' ku Sakizaya itini mueneng. hakay izaw tu. cayka tineng kami. caay henay pasumad tu ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
petun ngangan nu Rukay-kabiangane
ngangan
kabiangane (nu Rukay-wutay)
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
Rukay-wutay a ngangan
ngangan nu Puyuma-Alima
ngangan
Alima
petun ngangan nu Rukay-kabiangane
u siwkay nu ngangan
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
ngangan nu Puyuma-Alima
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
petun ngangan nu Rukay-kabiangane
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
ngangan nu Puyuma-Alima
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
petun ngangan nu Rukay-kabiangane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
ngangan nu Puyuma-Alima
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
petun ngangan nu Rukay-kabiangane
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan