cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yuchi
清治時期
i tiniay a kenis pikkuwanan nu mikuwanay sa, sazayaway i 1694 a mihecaan (Kung-si 32 mihecaan), patahekal tu cudad Kaw-kung-ceng micunus tu sulit (taywan-hu-ze); (cu-lul-syang-sya-cya) Mu-u-ceng-ze-ctuy-se, seay-sa-len-se-ma-dan-se, Mazul-mu-kaw-se, Wan-lin-daw-kke-se, Cia-li-cean-lan-mam-se, Kan-na-wu-se, idaw ku Se-ma-dan-se, i ayzaay nu Ze-ye-tang tapiingay a Suiy-se yincumim a Saw a binacadaan a niyazu’. katukuh tu i 1697 a mihecaan (Kang-si 36 a mihecaan) Yi-yung-he tayni i Taywan  midang  i dawya, nacudaddan ku Suiy-sa- lan a kenis nu sapadansuay tu, musakamu aca tu Ze-ye-tanay a Cu-yi (ayzaay a La-lu-taw).
1721年（康熙60年）4月爆發朱一貴事件，水沙連各社也起而抗拒清政府的勢力，不再繳納番餉，並頻頻出草對付臨近漢族. 事件平息後，清政府有鑑於諸羅縣轄區遼闊而鞭長不及，便於1723年（雍正元年）割虎尾溪以北、大甲溪以南之地增設彰化縣，水沙連地區轄之. 水沙連地區的情勢則遲至1726年（雍正4年），骨宗父子三人被補後才告平息. 有鑑於此地區較為偏遠，遂於1734年（雍正12年）設立水沙連堡，以加強控制.
1721 a mihecaan (Kan-si60 mihecaan). 4 a bullad mabuwah kuni Zu-i-kuiy. a kawaw, Suiy-sa-lan atu zumaay a se sa mlecad ku balucu’ amim mipaculi tu Cing-ceng-hu nipikuwan, caay tu patansu tu nipikulian, nu pinapina. tu militangah tu Hulan i zikuzan pasetezep nina kawaw, Cing-ceng-hu nanu i Cu-lul-saing mipikuwanay a ahebal ku lala’ caay kataneng ku mikuwanay, manay i 1723 a mihecaan ( Yung-zen-yin-neng) mipela’ tu i amisay nu Hu-uyi-si, Da-cya-si nu i timulay a lala’ micunus palekal tu Cang-hwa-saing, Suiy-sa-lan kenis sapikuwang. Suiy-sa-lan kenis malawilaw utang sa katukuh i 1726 a mihecaaan (yung-zen 4 mihecaan). Ku-cung malawamaay tatulu mazakep tuway itiya masatezep. nanu mabataday tu inaka, i 1734 a mihecaan(yung-zen 12 a mihecaan) patizeng tu Siy-sa-lan-paw, pakaicelang tu mikuwanay.
到了在1775年（乾隆40年）左右，「水沙連六社」（或稱埔水六社）的概念已然形成. 該六社包括水社、頭社、貓囒、審鹿、眉社及埔裏社. 除眉社、埔裏社位在今埔里鎮境，也不屬於邵族系統，其餘四社均屬今魚池鄉境內的邵族部落.
katukuh tu i 1775 mihecaan(Ceng-lung 40 mihecaan), Siy-sa-lan-liw-se  (u Pu-siy-liw-se) a pizateng izaw tu. ya liw-se sa Siy-se, Tul-se, Maw-lan, Sen-lu, May-se atu Pu-li-se. ya May-se, Pu-li-se eneng i labu nu pu-li-zen, caay ku nu Saway a ngangasawann, ya liwan sepaday a se i tizaay amim i Yi-ze-saing labuan. u Saw a binacedan a niyazu’.
農林漁牧業
農業在魚池鄉具有舉足輕重的地位. 早在清朝康熙、乾隆年間，水社出產的茶葉已頗為出名. 19世紀嘉慶年間漢人大量入墾以後，農業活動更形重要. 近年來隨著社會經濟結構變遷，傳統農業活動逐漸轉型，休閒農業已形成新的風潮，為本鄉帶來利基.
nikalukan kilangkilang. mibutingay nu pahabayan
nu malukay. i Yi-ze-sahing katuuday, nu ayaway i. Cing-zaw Kung-si, Ceng-lung itawya, Siy-se. napaluma ku uyca sa u singanganay. 19 a se-ci Ca-cing a mihecaan sa katuud ku Hulam tayni i Taywan mipatadas, nu mikalukay sakahenawlan. ayza sa mikilul tu keyzay a masumad, nu padutusay a nikaluk masabaluhay tu, aidangan a kakalukan masabaluhay a lihab, manay i zaw ku tan a misumad ku kauzip.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza: Padakaw Lami' kakuniza:Lami' Kulang
nipaluma-kupa a kilang
lalangawan nu imi (文化含義)
(u kamu nu Hulam sa: 一樹橙紅，整棵樹好像都燒起來了，就會把大家的目光都吸引過去，夏天時，木棉則長滿了茂盛翠綠的葉子，並進入最重要的階段---結蒴果，在成熟後隨著棉絮飄落，釋出黑色的木棉種子，此時的景象--滿天飛舞的棉絮，好像雪花片片，真是美麗 ！然而棉絮所造成的不舒服，也是大家所必須忍受的. ）
yu patahekal ku heci tu sapaluma sa, maadih ita ku i lalayan a mauzipay madih mucelak kuheni tu iluciluc, sisa izaw ku mahida masadumaay ku nipaudip palaylay a kawaw, tatenga’ maseneng kita tu paudipay!
(u kamu nu Hulam sa: 蒴果釋出種子的過程中，我們發現大自然中生物為求繁衍後代，而演化出特殊的生殖傳播方式，實在令人嘆為觀止！）
kupa a kilang yu sibalu sa, sacacacacay sa ku kupa a kilng nu balu mahetik ilala, siniladay tu yadahay a nanum, yu micaliway ku maka utubayay mahemek niza ku tahekal a cica nu balu, masumelic ku bihel nu utubay, caay aca pisinanut ku maka utubayay, alaw mapulin madebay tu, tu namahetik ku balu nu kupu a kilang sa, ya kupa tatacuwa mabahilbahil, mikawa tu aadihan nu maka utubayay sa, milaecu sa tu hahanhanan nu tatademaw, mangaleb ku makawayay.
(u kamu nu Hulam sa: 木棉樹開花時，一朵朵的木棉花掉落地面，因含水量高，遭機車輾過流出汁液，常造成機車輪胎打滑，騎士不小心摔倒，而花落之後棉絮四散，除影響行車視線外，也造成民眾呼吸道過敏等症狀. ）
namahini sa u kupa a kilang makayni i hekal nu bali muladay tu langbul, kyu laetus, kanahatu caay kaw ka hetikan nida tu papah a puu’, atu i laludan sumilaw amin ku papah malalidung, nika caay ka kapah ku nikasalidung, kiyu i tukay caay ka u salidungan a kilang i zazan. nika sakapahay nida a kakitidaan i putah, i sumilaway a kung-yuang, anu idaw ku misapuday tu balu nida atu misulutay tu heci a tademaw, nayi isaw ku laetus.
(u kamu nu Hulam sa: 此外木棉對淨化空氣和滯塵的功能不好，即使在非落葉季節它形成樹蔭的效果也很差，因此不是都會區行道樹的理想樹種. 但它適合種在廣場、綠地和公園，也讓撿拾落花和採收果實的人，安全無虞. ）
kupa a kilang i sadingsingan yu caay henay ka sibaluhayay a papah sa i nuayawan sibalu tuay, u kama sumanahay kama takuliyaway a kulit. i Tay-nan(台南) izaw kiya Tay-wan se-lu(台灣詩路) hananay a zazan, ina zazan nipalumaan kupa a kilang u cacululan cacay a lasubu walu a bataan kung-se(公尺) katanayu’, mabuhat ku balu sa bangecal.
i Tay-wan(台灣), kupa a kilang a kaput a nipalumaan, izaw aca ci-pey(吉貝) a kupa kilang, salunganay a kilang, tabakiay ku heci a kupa a kilang (fa-ceay-su, ma-la-ba-li) atu liw-lien.
(u kamu nu Hulam sa: 木棉是春天未長新葉前開花，花為橙紅~橙黃色. 台灣詩路(台南)木棉樹步道180公尺長，開花時非常美麗. 在台灣，木棉科的植物還有吉貝木棉、美人樹、大果木棉(發財樹、馬拉巴栗)以及榴槤. ）
malaheci tu imelang
thumb|Bombax ceiba tree'
u sulit nu zuma a kamu-Hulam Lipun atu Amilika
木棉（學名：Bombax ceiba），又名攀枝花、紅棉樹、加薄棉、英雄樹、吉貝、斑枝及瓊枝，是一種在熱帶及亞熱帶地區生長的落葉大喬木，高約10—25公尺. 樹幹基部密生瘤刺，以防止動物侵入. 枝輪生，葉互生. 木棉的樹幹粗大，但木質太軟，所以用途不大. 木棉的原產地印度、馬來群島和菲律賓群島. 它隨著移民被廣泛種植於華南、香港、台灣、中印半島及南洋群島. 根據中國的古籍記載，南越王趙佗曾在公元前2世紀向漢室天朝獻上木棉樹一株.
Bombax ceiba, like other trees of the genus Bombax, is commonly known as cotton tree. More specifically, it is sometimes known as red silk-cotton; red cotton tree; or ambiguously as silk-cotton or kapok, both of which may also refer to Ceiba pentandra.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma kakuniza:Mahitakassabak
LINE
kakiliman:
縮圖|[[:zh:软件开发|mitekaay LINE Corporation
“mutules” misabaluhay a pacumud. pakayni tu sasausien sa mutulin tu sapacizu, adihen”milungucay a cizu”
nilaculan:
縮圖|kusi nu line LINE sa namakayni i za kungkusi nusasaay a line aca a kusi misabaluhay tu kasenun sananay a patidengan, na i 2011 a mihcaan enemay a bulad mihapiy u micukaymasay atademaw masasupakayni i calaycay hananay caay tu picunus tu kalisiw sa, atu duma micukaymasay masasu pabi tu sasakamuen atu masasupaini tu aadihan kasenun sa maadih, pakaynien i LINE micakay tu cacanan, mahida u gingku kapah patahekal tu kalisiw mikacaw tu haya, midang a kakatinengan atu miadih tu sinbun yadah ku sapicunus tu kakawaw.
LINE Friends u LINE kapahay a cacanan, i dipun idaw ku LINE Friends hanany a patucek “LINE” mutules tu musaungayay a sakasi tahekal i cuda nu Dipun paadih atu patahekal tu cudad, i Kitakit idaw ku patideng tu LINE Store sapacakay LINE Friends misasengiay aliwliw a tutuud.
Likisi misulit tu sayaway a banggu
2011amihcaan enemay a bulad Naver nu patidengay a tademaw ci Lihaycen namakayni 311 a tabakiay a ninel caay pakakilim tu labunuluma’ anidateng nida, nika i Dipun idaw tu patahekal tu LINE kasenun sa matineng a mahiniay, kiyu”miasip pacubelis” a katinengan, itawya pakayni i kasikawaw tu laecusay sa, kiya sayaway katinengan mutucek kapah tu ku tademaw sa nanay kiyu idaw ku mitadas misiki.
2012 a mihcaan tusaay a bulad, sayaway i Taywan mucuduh patahekal, itawya ci Kuylunmay ku midayliay musakamu, tuyda a mihcaan tuluay a bulad , mucuduh aca tu Windows.
a tatudung, sapatusa a bulad pakatineng tu “LINE” tu hulam a tungus “mulitin takuwan”, kiyu sayaway i Cungku talu a mucuduh patahekal.
2013 amihcaan sepayai a bulad cacay a demiad, NHN Japan a kusi musumad tungangan malu “LINE a kusi, ,mukilul tu Hanku a wina nu kusi  NHN  a musumad tu masakaputay, kawaw nu LINE pacumud mala Naver Corporation nu sasa a wawa nu kusi.
limaay a bulad sabaw tuenem a demiad, palekal i Taywan tu duma a kusi “ hansanglinciya a kusi” “LINE Taywan” nadikudan sa u Taywan  sa malamutulinay a kusi, ya Yinliciya a kusi palekalen aca aptideng pangangan.
5 a bulad 10 a demiad, u pinku kusi milunguc tu patadu “ App Store “ yanipatapabaw tu sapatukuh hananay kanca a maniket matatulaka tu etan, kiyu i 5 a bulad 10 a demiad mahedek ku IOS  anitadasan pakilac tu cabay tu nukulitan, anu micakay tu nikulitan idaw ku sapakabit tu kalisiw a cacanan, nika Android a situng hananay u mitanengay kapah henay micukaymas. 10abulad 1ademiad LINE Web Store mucuduh patadu i Taywan.
2018 a mihcaan, i Tukiyu sasaay a silamalay maladay tu kutisi atu sapatelay a nisulitan tu Line palecad patahekal pasasuala masasupatadu, pangangan han “& HAND “nipamata tu sibiliay a tatayna,babalaki,utii’hay atu mapuhaay ku mata matulekay sa anu maydihay a tademaw, yu mikacaw tu silamalay “sibalucu’ay a tademaw” paayaw mueneng.
2021 a mihcaan 3 a bulad 1 a demiad. Pakayni nu Dipun silaculay a sinbun nu kau palahud, Hanku Nave atu Dipun SoftBank masasukabu tunu Dipu a kawaw, pasu LINE a kusi atu yadipu kusi, ya LINE a kusi muhelup masasukabu patideng tu baluhay Zkungku kusi.
Nave atu SoftBank paketun i 2020amihcaan patideng tu baluhay a makakabuay a kusi, mapulung tu Z kung a kusi usatabakiay a makakabuay, namakayni i kasasudang, Naver tatengaay tu micumud i yahu nu Dipun a kawaw, imahini sa paliwan tu LINE a kasasitudung.
2011 a mihcaan 2 a bulad Naver patidengay a tademaw ci Lihaycen namaka 311 a ninel kuhan kiyu caay pakalinlaku tu luma’ kiyu idaw ku mahinaay nida a dateng, nika i Dipun mucuduh patahekal tu LINE kasenun sananay a katinengan a zuwandi, u “miasip pacubelis” a pisaungay, pasayda itawya yakatalawan, kiya sayaway a tuki anu mahica tu ku labu nu luma’ haw sa kiyu mitadas mikiyaku.
2012 a mihcaan 2 a bulad, sayaway i Taywan mucuduh patahekal, ci Kuylunmay ku situngusay a musakamu.
tuyda a mihcaan 3 ay a bulad mucuduh patahekal tu Windows atu Macintosh a nudaan,12 a bulad pakatineng tu “LINE” nu hulam a tungus “pasuaku” sa sayaway patayda i Cungku Talu mucuduh patahekal.
2013 a mihcaan 4 a bulad 1 a demiad, NHN Dipan a kusi musumad tu ngangan malu “LINE cusehuyse”, mududuc sa tu Hanku a wina a kusi NHN musumad, LINE akawaw pacumud mala Naver Corporation nusas nu wawa akusi
5ay a bulad 16 a demiad patideng i Taywan nu tulak a kusi “hansangliciya a kusi” “LINE Taywan, nadikudan sa patideng tu Taywan matatulinay a kusi, nu sayaway linciya a kusi palekel aca pangangan”.
5 a bulad 10 a demiad, pinku a kusi milunguc tu sapiedap “App Store” nipatapabaw tu zuwandi mududuc makakilac tu etan, kiyu, LINE i 5 a bulad 10 a demiad a muhedek tuyni mipalasit tu cabay pakalisiwan nanay a kulit micakay paini tu cabay idaw ku patucek tu milecaday tu kalisiw a tatudungan, nika Android a telay micukaymasay taneng tu mududuc micukaymas tina telay.
10 a bulad 1ademiad, LINE Web Store a sapaayaw i Taywan mucuduh patahekal tuway.
2018 a mihcaan, i Tukiyu sasaay a silamalay maladay tu tayzapuninsuwa atu sapatelay a nisulitan tu Line palecad patahekal pasasuala masasupatadu, pangangan han “& HAND “nipamata tu sibiliay a tatayna, babalaki, utii’hay atu mapuhaay ku mata matulekay sa anu maydihay a tademaw, yu mikacaw tu silamalay “sibalucu’ay a tademaw” paayaw mueneng.
2021 a mihcaan 3 a bulad 1 a demiad. Pakayni nu Dipun silaculay a sinbun nu kau palahud, Hanku Nave atu Dipun SoftBank masasukabu tunu Dipu a kawaw,pasu LINE a kusi atu ya Hudipu kusi, ya LINE a kusi muhelup masasukabu patideng tu baluhay Z kungku kusi.
Hinamacalilaway a sulit tu patucek mikinsa
LINE a kusi sakamu sa i Cunku Talu nu cuwacuwaay a micukaymasay a tademaw caay kuheni picukaymas tu hina macalilaway a sulit, caay pakayda tu nu cuwacuwaay a senca a cense, LINE a kusi tucek palutatenga tu duma a kakitidaan micukaymasay nu sisikiningay.
nika u matatudungay a situngsay haminen ku cacanan a panpen.
R’uyan
u sulit nu Hulam
白蘭部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu R’uyan. u kasalumaluma’ nu R’uyan sa, 92 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 237 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 212 ku tademaw, pakalatu 89%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 25 ku tademaw, pakalatu 11%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 82%, Pangcha(Amis) 4%, Yuwatan(Bunun) 2%, Saysia(SaySiyat) 1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
sapihpih anu siuning mitepal tu udip mupihpih aimelang ku udip
電扇太髒 近身直吹 都傷身
sapihpih anu siuning, mitepal tu udip mupihpih aimelang ku udip
酷熱天氣裡，許多人在夜晚離不開電風扇，但部分人可能不知道，如果電扇與人的距離太近或是不夠乾淨，會影響健康.
i lalud, katuud ku tamdaw i labi` caay pakaales tu sapihpih,hakiya uduma` a tamdaw maliyuh miales sapihpih, mitepal tu udip mupihpih aimelang ku udip
醫生本寧格(Michael Benninger)表示，不論是開窗或開電風扇，清涼空氣可改善呼吸，除非空氣異常乾燥. 開電扇的好處之一是產生白噪聲(white noise)，這種頻率適當的噪音有助入睡. 不過本寧格建議，最好電扇不要朝身體吹.
sakamu sa misaydang “Michael Benninger(本寧格)”, sa mahica wawahen ku sasingalan atu adidi`ay sapihpih, kapah tu udip u baluwang, nika anu maacak ku bali kala`cus ku udip. anu mupihpih aidau ku “white noise(白噪聲)”, anu idau ku白噪聲musinanud助眠 tu mabi`ay. nika本寧格sakamu sa u sakapahay amana pitepal tu sapihpih.
如果夜裡經常因肌肉酸痛，就要避免電風扇與身體靠得太近，因為涼風集中吹著身體的某個部位，就會導致肌肉抽筋，引起僵硬和酸疼.
anu u labi` hinasukud amana tu pipihpih tu sapihpih.
hina(經常)sukud(抽筋)
電扇還可聚集灰塵和塵蟎，主要集中在扇葉上，如果不把電扇清洗乾淨，體質過敏的人可能生病.
sapihpih kapah musupet tu langbul atu adidi`ay a cilkay, anu caay kadimel sa mibanaw tu sapihpih, anu la`cusay ku baluwang mangalep ku imelang.
使用電扇，如果早上醒來皮膚乾燥、過敏或肌肉酸疼，可以穿輕薄的衣服，或是隨時飲水降溫.
anu caay pipihpih, kapah minanum atu sidikuc tu lihpicay a dikuc.
lihpicay(薄的)
kakuniza:Kala Idiw
sapisaluma’
sapisaluma’(住屋建材)
建材
u kiliang, auk, uil’ atu baetu sa, u sapisanga’ amin tu luma’. Nay kazipunantu a masumad ku pisaluma’ nu Sakizaya.
Teng Li jiun
u siwkay niza
thumb|Teresa Teng Deng Lijun Taiwanese Singer Teng Li Jiun (1953.129-1995.5.8), tatayna, nu Taywan a mudadiway atu mupalaway. 1967 a mihca, patahkal tu ku sakacacay a dadiw-cuanci. 1970-1980 a mihca, takalaw ku kawaw niza, singangan i kitakit. sisa singangan tu ku  "Yaco Dadiw a tatayna". 1995 a mihca, zayhan adada' ciniza, caay kakapah ku hanhan niza, u uzip niza 42 mihca. a'su ku dadiw niza, sangulan ku bihid niza. aluman ku manamuh cinizaan. mapatay ciniza sa, katuud ku malalumay i kiatakit.
sapisaluma’
構造
u laba nu sanga’ sa, u palabangan, u kakabian, u palud, u sasalisinan. u sacumud sa, u panan, u sapad ku panan. iza ku sebi, alili, pakasuyan, palusidan, katibukan a mapatileng i liklik nu tadaluma’.
Teng Li jiun
u sapuyaay a kakuniza
thumb|The Home of Teresa Teng china
sapisaluma’
構造
ci Cen-cung-nan sa, u mibingkiway tu uzip nu Sakiza a tademaw. Nibingkiwan niza paheci i cudad, ”na kabulawan nu Takubuan a niyazu’ sa, inayi’tu maazih i niyazu’ ku nuli’ay a luma’, u ninanam tu zipun misasayhu, patereng tu tu katang ku yadahay.”
Teng Li jiun
u kawaw niza
thumb|Wongwt 筠園 (16609020913)
sapisaluma’
構造
u kawaw nu Sakizaya itaw:ya sa, u tatama ku misaluma’ay, u tatayna ku sitantuwaay tu luma’.
lukut
lukut
Teng Li jiun
u sulit nu Amilika
Teresa Teng (29 January 1953 – 8 May 1995) was a Taiwanese singer. She was known for her folk songs and romantic ballads, such as "When Will You Return?" and "The Moon Represents My Heart". She recorded songs not only in her native Mandarin but also in Taiwanese Hokkien, Cantonese, Japanese,Indonesian and English.
lukut
u kamu nu Holam:山蘇
Teng Li jiun
u sulit nu Amilika
Teng, a longtime sufferer of asthma, died from a severe respiratory attack while on vacation in Thailand in 1995, at the age of 42.
lukut
u kamu nu Amilika:alpleniumthumb|lukut
Teng Li jiun
u sulit nu Lipun
テレサ・テン（1953年1月29日 - 1995年5月8日、中華圏で使用された名前は鄧麗君〈デン・リージュン〉）は、台湾外省人出身の歌手. 1970年代から1990年代にかけて、中華文化圏全域ないし日本、タイ、マレーシアなども含めたおいて広く人気を博したその業績から、生前から没後も「アジアの歌姫」と呼ばれている.
父親は河北省邯鄲市、母親は山東省出身の共に外省人で、また父親は元国民党軍の職業軍人であり、彼女自身、軍隊への慰問活動を熱心に行っていたこともあり、「軍人の恋人」(中国語：軍中情人)というニックネームでも有名.
u kawlah niza
Taywan a kawlah
heci
u sulit nu hulam：果實)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:LamiHung
lumingay
lumingay(長豆)
lacu atu mipanaay 飛彈與射手
lacu atu mipanaay飛彈與射手 mahini alaw katukuh tu ikitakit 就這樣走到世界盡頭 caay tu pibelih kita 我們都沒有回頭 widih mahida u iciba 愛只是一場海市蜃樓 pacebaay namin ku bangcal 所有的美麗都是虛構 paydang han tu numita 就讓我用最後的自由 muculcul tu nilunguc isu 去成全你的追求 anu namakayni takuwan silusa 如果你的淚為我而流 inayay tu kulalungucan aku 我是真的別無所求 yu mudikec kisu tu pana' 當你把箭舉起的時侯 hatida ku dihemay nu wayway isu 你的表情是如此的溫柔 paduka I balucu' nu maku 再在我心上留下一道傷口 widasa nu kamu isu haw 那是你對我的天長地久 mudikec aca kisu tu pana' 當你把箭舉起的時侯 patucek tu kaku caytu pisaungay 我已決定了不會再閃動 wiysu mipanaay acacay ku midukaay takuwan 你是唯一能傷我的射手 amana piadih tu nikasilusa aku 不讓你看我的淚在流 sadikuday nu maku anipaydag 就讓我用最後的自由 mihedek tu lunguc isu 去成全你的追求 anu ya lusa isu pakayni takywa 如果你的淚為我而流 inayay tu ku sapilunguc aku 我是真的別無所求 yu mudikec kisu tu pana' 當你把箭舉起的時侯 mahida kadihenay nu wayway isu 你的表情是如此的溫柔 paduka ibalucu' aku 在我心上留下一道傷口 usakay tenes paini isu 那是你對我的天長地久 yu mudikec kisu tu pana' 當你把箭舉起的時侯 patucek tu kaku caytu pilimek 我已決定了不會再閃動 isu acacay mipanaay muduka takuwan 你是唯一能傷我的射手 Kai kaku paadih tu ni kasilusa aku 不讓你看我的淚在流 keliden tu ku balucu'aku 就讓你把我的心帶走
Saba'tu
u zuma a kamu(其他語言):
nu Hulam(中文):地名-砂婆礑，位於花蓮縣花蓮市、吉安鄉與秀林鄉交界處
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
saba'tu sawac
bali
bali
thumb|miditek tu baliay a kikay 空氣 u sakauzip ita ku bali.
風 u bali han ku pasaungayay tu pahpah nu kilang.
siwkay nu cait
thumb|sibali ,mapingaping tu ku hata bali1- anu inayi' ku bali sa, amapatay ku tademaw. la'cus pahanhan tu kita.
bali2- anu sibali sa, saepi' tu kita. yu adidi' ku bali, kapah. anu tabaki ku bali, u balius kuyza, malalud, maelul ku niyazu' atu tademaw.
u sulit nu Hulam atu Amilika
空氣是指地球大氣層中的氣體混合. 它主要由78%的氮氣、21%氧氣、還有1%的稀有氣體和雜質組成的混合物. 空氣的成分不是固定的，隨著高度的改變、氣壓的改變，空氣的組成比例也會改變. 但是長期以來人們一直認為空氣是一種單一的物質，直到後來法國科學家拉瓦節通過實驗首先得出了空氣是由氧氣和氮氣組成的結論. 19世紀末，科學家們又通過大量的實驗發現，空氣裡還有氦、氬、氙、氖等稀有氣體.
風是大規模的氣體流動現象. 在地球上，風是由空氣的大範圍運動形成的. 在外太空，太陽風是氣體或帶電粒子從太陽到太空的流動，而行星風則是星球大氣層的輕分子經釋氣作用飄散至太空. 風通常可按空間尺度、速度、力度、肇因、產生區域及其影響來劃分. 在太陽系的海王星和木星上，曾觀測到迄今為止於星球上產生的最為強烈的風.
The three major constituents of air, and therefore of Earth's atmosphere, are nitrogen, oxygen, and argon. Water vapor accounts for roughly 0.25% of the atmosphere by mass. The concentration of water vapor (a greenhouse gas) varies significantly from around 10 ppm by volume in the coldest portions of the atmosphere to as much as 5% by volume in hot, humid air masses, and concentrations of other atmospheric gases are typically quoted in terms of dry air (without water vapor). The remaining gases are often referred to as trace gases, among which are the greenhouse gases, principally carbon dioxide, methane, nitrous oxide, and ozone. Filtered air includes trace amounts of many other chemical compounds. Many substances of natural origin may be present in locally and seasonally variable small amounts as aerosols in an unfiltered air sample, including dust of mineral and organic composition, pollen and spores, sea spray, and volcanic ash. Various industrial pollutants also may be present as gases or aerosols, such as chlorine (elemental or in compounds), fluorine compounds and elemental mercury vapor. Sulfur compounds such as hydrogen sulfide and sulfur dioxide (SO2) may be derived from natural sources or from industrial air pollution.
Wind is the flow of gases on a large scale. On the surface of the Earth, wind consists of the bulk movement of air. In outer space, solar wind is the movement of gases or charged particles from the Sun through space, while planetary wind is the outgassing of light chemical elements from a planet's atmosphere into space. Winds are commonly classified by their spatial scale, their speed, the types of forces that cause them, the regions in which they occur, and their effect. The strongest observed winds on a planet in the Solar System occur on Neptune and Saturn. Winds have various aspects, an important one being its velocity (wind speed); another the density of the gas involved; another its energy content or wind energy.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
lunabay
lunabay(山坡)
lupas
lupas(桃、桃子、桃樹) thumb|kilang nu lupas, heci nu lupas, balu nu lupas
Conghwaminku Yuancumincu Weyyuanhuy
u makapabaw a mikumuday tu sadiput nu Yuancumin nu Cunghuwaminkuk a kanatal ku Yuancumincu Weyyuanhuy (Yuanminhuy han ita), i sabaw tusa a bulad nu 1996 a mihecaan a mapatizeng. u sitatungusay mikuwanay tu salekakawa atu salikec nu Yuancumin, masasakamu tu zuma mikuwanay nu kanatal, micalap tu sakuwan tu Yuancuminan ku nisalekakawaan nu zuma a mikuwanay sa, u tatayza i Yuanminhuy masasakamu amin. u kasateked nu kasabinacadan a Taypiyaw nu Yuancumin ku Yuanminhuy. nay salekakawa atu maaini masasakamu ku mikuwanay i pabaway, silaheci mikawaw ku Cenfu midiput tu Yuancumin, malahci ku kaidihan atu nizatengan sakauzip nu Yuancumin, u zuma sa, matatungus i nikauzip nu kasabinacadan atu kasasizuma nu sakauzip nu Yuancumin.
caay kaw dadayumen a kawaw
caay kaw dadayumen a kawaw(不可能的任務)
caay kaw dadayumen a kakaw (Amilika a kamu: Mission: lmpossible, i Cunkutalu(中國大陸) a kamu nu “u supay tu supay”, siang-kang a kamu nu “u dumaay nu ba’ket ni muku”) i 1996 a mihcaan tahekal i Amilika nu mitesekay(專業)、 lalebu(打鬥)、maladuhi(間諜) a iga, mahiza u katinengan(知名) tu sakalecad(相同) a ngangan nu tilibi tu “micitekay a nabesian” a nisumadan(改編), malilid ni Pulayen Tipama, u Tangmu Kelus mipalaw. kina iga yu mahiza hen makaala tu tuluay satalakaway a payay a kalisiw.
nisangaan a giki (劇情)
caay kaw dadayumen a kawaw nu Cing-pawci(情報局) (Amalika: IMF) unu Cing-pawci (Amalik: CIA) cay kunu kanatalay a sakaput, Isen Hante (Tangmu Kelus ku misagikiay) u (Amelika: IMF) zuma a sakaput tu kaput a tademaw, mikeliday ci Cimu Buypuys (Ciyang Unte ku misagikiay). uyni a sakapu tayza i Pu-la-ke(布拉格) mizakep tu cacay mabelihay(叛徒) tademaw, mitena’(阻止) tu amiubiay pakayniay palacis nu cin-paw(情報) a kawaw, zayhan ini pisakawaw sipatelacay(誤導) a kawaw, satu tuyni sakaput mahamin masibek(大量) mapatay ku tademaw, uyza tu dada’(只有) ci Hante ku mauzipay, ci Hante mapailu(罪魁禍首) tu matenesa misamamaway mabelihay a tademaw han. Hante nanu miedapay(幫助) ci Yu-cin-en (Henli Keceni ku misagikiay) naw kamu a matineng kuyni pizakepay(捉) tu mabelihay tademaw ya kawaw niza u sasapadakaw(餌), (Amalika: IMF) tatengaay a kawaw maydih mikilim tu acima ku mabelihay tademaw sa. amisisit tu ilul, panukas tu cay ka patelac, Hante anu mamapatay nu Ceng-hu(政府), caay yaca pisikul tu kalihanawan, pabalucu’ pabesut katukuh CIA kasaupu mikilim tu tatengaay micuzuhay i zikuzan.
namacaliway(經過) tu pikinsa(調查), Hante katineng niza iza kya ci Mays (Bannisa Likeleyhu ku misagikiay) u pacakayay tu kuwang(槍) nu hitay, maydih matineng Amalika nipaliwasakan(散布) patizeng i cuwacuwaay a kakitizaan tu cin-paw tademaw a ngangan, uyza satu katuud ku nikiliman tu matinengay, namakay (Amalika: CIA) kasasaupuan miubiy tu Cing-paw ngangan nu tademaw, amilunguc(要求) ci Mays tu tatengaay mabelihay tademaw, izaw henay a aca cacay malebut mang nu Amalikaay a kalisiw cay pisulit tu ngangan Amalika a cay-quan(債券) a malaliyun(交換), atu miwawanay(安排) tu cacay i France silamalay(火車) malingatu kalaliwnan(交易).
kanahatu uyni cacay ci Hante ku sibalucu’ay patizengay, maydih makay kalaliwnang ciniza mikutkut(挖) tu tu kawaw, sazikuzay, Hante maydih miubi tu miala tunu Amalikaay a Cing-paw ci Mays pabeli tu CIA, amipatay tu tatengaay misamanmanay a pacakay (Amalika a kamu: IMF ) uynian amin ci Beypus a tademaw.
nitapalan (評價)
nu malahulay a kamulaw(番茄), enemay a bataan izaw ku tulu pasentu a baluhay, lima a bataan izaw ku sepat ku nipipuelac tu a ngangan tuyni, sapalecad han izaw ku enem a bataan nu pasentu, i tiya Metacritic sa, makaala tu lima a bataan izaw ku siwaay a hun. i IMDb makaala tu pituay situngaw tu cacay a hun, kapahay tu nipilubang nu katuuday.
nipacakayan tu paya nika idawan a kalisiw (票房)
nilasulan $80,000,000 (預算)
nipacuyakuan madikecay a kalisiw / nayay ku tatungusan (行銷成本)
nuyaan sakaidaw nu kalisiw $63,531,648 (開畫票房收入)
i Amuhuwan nika idaw a kalisiw sa $180,981,856 (美國總收入)
i hekalay a kanatalay nipacakayan makaala tu $276,714,503 (海外總收入)
i nu kitakitay nika idaw nipacakayan makaala $457,696,359 (全球總收入)
nu labuway nikaydaan a kawaw (軼事)
nu sayaway mamisaigaay tu ci Cimu hananay mamikeliday ya ci Pite Kezeyhu hananay, katinengan nida ku nisaigaan a mala mubelihay saan a mapatay aca i nu dikudan makayi ciniza miliiga tu mahizaay sapaazih. u zumaay malecaday tu misaigaay ci Matin Lantaw atu ci Keleke Mulis. malecad tu izaw ku sasakamuan caayay kalecad a nipizatengan.
u mananamay tu miadih tu tilibi a tademaw sa malecad tu. idaw aca ku sasakamuan tu sakay ni Cimu nisaigaan i labu. atu tada miida tu hamin han ku caay kau dadayumen a kawaw saupu han tu cacayay a tademawan.
Yungkilu
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Yungkilu. u kasalumaluma’ nu Yungkilu sa, 123 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 363 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 345 ku tademaw, pakalatu 95%.
u kasabinacadan, Paiwan 88%, Tayal 1%, Rukai 1%, zumazuma 3%.
sasapaiyuwan a sama`
撒 奇 萊 雅 族 的 民 族 植 物 記 錄 單
lutuk
lutuk(草)
u Hulam a kamu: 草
u Pangcah a kumu: lengus
u Amilika a kamu: grass
Lutuk: u ngangan nu tademaw. u tatayna a ngangan kuyni. ci Lutuk Sayiun sa, bayi ni Tiway Sayiun sasaydan. 縮圖|lutuk atu balu
Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah
Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah
thumb|ci Sheikh Sabah IV|alt=Sheikh Sabah IV.jpg 6 bulad 6 demiad, Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, u misingkiway. 1929 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Kuwait (科威特)ayza sa ci Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, micakat a demiad sa i 2006 a mihca 1 bulad 29 demiad.
u hata
u kulit nu hata nu Kuwait sa, si sepat ku kulit, u landaway u lumeniay u sumanahay atu salengacay. thumb|u lala nu Kuwait thumb|u hata nu Kuwait
sasakamun nu nikalpacawan i Kaliwan atu nikalpacawan i Takubuwan, cacay henay a lasubu sepat a bataan a mihcaan
sipakayni i tusaay a binacadan tu sepatay a slalan ku tatangahan nu sasakamun.
u caayay kalecat a binacadan a tu niyazu’. sakasasuayaw nikaydaan masasakamu a dadan nu balucu’.
nikalpacawan i Kaliwan atu nikalpacawan i Takubuwan, cacay a lasubu sepat a bataan a mihcaan izaw ku tatusaay a binacadan a tatengilan i Kilaykin lalangawan nu binacadan a dabek i 107 a mihcan 9ay a bulad 23 a demiad.
izaw ku sepatay a caay kalecad a mihcaan a tatangahan, tatusaay a binacadan namakayca i niyazuniyazu’ay a tademaw a musakamu.
sakacacay a tatangahan: u nanuadidi’ mauzip atu hicanan ku lalangawan nu maku.
sakatulu a tatangahan: ayzaay atu sakacakatan anucilacila nu niyazu’
kakuniza:Padakaw Lami'
Yuluw
thumb|Jianshi
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Yuluw. u kasalumaluma’ nu Yuluw sa, 44 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 163 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 159 ku tademaw, pakalatu 98%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 4 ku tademaw, pakalatu 2%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 91%, Paywan(Paiwan) 2%, Yuwatan(Bunun) 1%, Taluku(Truku) 1%, zumazuma 10%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網
kakuniza:niyazu'
lutungay
(kamu nu hulam：嬰兒、幼兒)
caay pasatezep ku angic niya lutungay. 那個嬰孩一直哭個不停.
angic sa kiya lutungay. 嬰孩哭個不停.
silutungay
(kamu nu hulam：有嬰孩)
silutungay ku belaw niyam. 我們的鄰居有嬰孩.
sapibetik a kamu nu palamal
sapibetik a kamu nu palamal-1
thumb|撒奇萊雅族祝禱司|330x330px
ngatu cacay
malawpesay nu nikalpacaw i Takubuwanan. na bililhan mukan kamu tuni patahka. izaw tu ku nipuhpuhan namakayni i nipibetik. paymihmihcaan ayza a demiad. hizan amin niyam. matumes kuni patungus tu sapatahka. na u lamal ku sakalawpes nu takubuwan. u sakasa izaw kuni pasepian nu namu. kiyu mapalamal aca ku nu uzip a lamal. sisa maka pinaay tu ku nikatules a nikauzip.
i naayaw nama malpacaw. papitezepen kami. papisikaten kami. mitaneng satu ku uzip niyam tu labades atu sademsem. papiheceken i balucu' ku nika tineng nu niyam. namaka lisin papilawaden tu ku balucu' niyam. sakinacacay aca a mapatay. sakinacacay aca a mauzip. makazih tu ku uzip atu patay. makatengil tu ku namuh atu lalum.
ngatu tusa
thumb|火神祭突圍|440x440px u likat nu lamal namaka celas a mubahel. ma ta'mud tu nu lamal ku inaayaway u hicahicaay ku lalum atu labades. mapiwpiway a bali i duutay nu sandep malalum sa a muwangic. i labu nu balucu' izaw ku matenesay caayhenay buhati akitizaan.
bahal sa mapacedet. nika caay pakasakamu tu hicahica. mauzip atu mapatay.
malubic atu mabadi'. i nuayawan amin nu mata.
mahiza u dadiw ku suni' nu bali i buyu'. mahiza u angic ku suni' nu nanum i sa'wac. nika lalum sa ku dadiw nu takubuwan. kapahaw kinacacay aca kami a muawaw. i lamalay nu kakawsanaw. na papilungucen kami pakay tisuwanan.
mahizaay tu ku uzip malikaku' sa lalikakukaku aca. papisatiidan niyam kisu.
kinacacay aca a mapuhpuh ku balucu'.
ngatu tulu
waw nu tapukuwan a di'tu malataw. nu tapukuwan a di'tu dungi. u di'tu nu mita.u kakawsan nu sakizaya. malawpesay i nika kalepacawan a kakawsan. kanaha tu nayay tu ku uzip namu. nika izaw tu caay kalawpes ku adingu namu. u uzip namu mapacilu' ku bakibakiyan. u adingu' namu u sa tanektekay u sa icelangay. a palisin kami tu nika satadatatama' kamu. i tini naay ku malalumay. wiza satu u icelang atu zateng ku liwan tu bakibakiyan.
silusid tu kami tada lusid. nabalucuan amisilud. izaw ku tunuz da'dac bila' atu yadah ku tuudtuud itini. na katayni amin mukan. na sakapahen kuni pibetik niyam. na pialai tuni paiya nu niyam. a itini i lala' nu kakawsan niyam. mahini pasasukapah tu babalaki. pasasukapah tu wawa. padadiw tamuwanan. papalaw tamuwanan.
kakawsan ita. palubicen kami tu mihmihcaan. ahizan niyam nu buyu' katalakaw ku ngiha a mudadiw. ahizan nu buyu' kaicelang ku uzip a mapalaw. na alaen kuni nabalucuan nu niyam.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinenganː
nasulittan ni Tuku Sayuenthumb|火神祭的祭詞|660x660px
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
kakuniza:sakasitangah kakuniza:laylay kakuniza:lisin kakuniza:mapalaway
Naruhito
Naruhito (1960-) 126 emperor nu Zipun.
Sergei Bazarevich
Sergei Bazarevich 3 bulad 16 demiad, 1965 a mihca, Sergei Bazarevich, miunduay. thumb|Sergei bazarevich2|alt=Sergei bazarevich2.jpg
balu
balu
thumb|Madeira-flowers hg 花 manamuh kaku tu kalubalu amin.
siwkay nu balu
balu sa, mahiza ngangan nu Lipun "hana". yadah ku kulit nu balu, sisa bangcal ku balu. maydih kami tu balu. u Sakizaya a lisin sa, izaw ku "Baluinana", sapibetik tu balu, u mapalaway a lisin kuyza. anu patuduay micumud tu mapalaway a selal atu cacudadan, misaungay tu ku Baluinana a lisin. anu sibaluay a kakitizaan, tayni tu ku wadu atu adipapang.
tinaku a kamu
thumb|Peloric Streptocarpus flower
u sulit nu Hulam atu Amilika
「花」在生活中亦常稱為「花朵」或「花卉」. 廣義的花卉可指一切具有觀賞價值的植物（或人工栽插的盆景），而狹義上則單指所有的開花植物. 除了作為被子植物的繁殖器官，花卉還一直廣受人們的喜愛和使用，主要用於美化環境，而且還用作為食物.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典 Sakizaya a binacadan kamu atu sulit a cudad.
Yuan-cu-min-cu wei-yuan-huy icalayay a sukudad 原住民族委員會線上字詞典 kakuniza:balu
balud
balud
siwkay nu balucu'
pasiketay tu tuutuud, u lait ku sapasiketay. kyu kapah mikap malima. caay katahkal ku ilabuay a tuutuud saca aadupan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
原住民族委員會線上字詞典
balucu'
balucu'
心
nipaluma-kuwawi, kowawi
kuwawi, kowawi
龍眼
balucu'
balucu'
adada ku balucu' ni Kacaw. izau ku imelang nu balucu' nu maku. la'cus ku balucu' nu maku miazih cinizaan.
nipaluma-kuwawi, kowawi
kuwawi, kowawi
(俗名：桂圓、亞荔枝、燕卵、圓眼)
balucu'
siwkay nu balucu'
u balucu' sa i teban nu kidu nu tademaw atu aadupan. patahkal tu izang katukuh kidu mahmin. u sakaizaway sa, u nabalucu'an nu tademaw.
nipaluma-kuwawi, kowawi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
balucu'
u sulit nu Hulam atu Amilika
心臟，血液循環器官之一. 心 (臟腑)，中醫傳統理論的心. 心靈，人類所持有之感情、情緒、意志
Kokoro (Japanese: 心) means "heart; mind; mentality; emotions; feelings" in Chinese characters.
nipaluma-kuwawi, kowawi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p277
kakuniza:nipaluma
balucu'
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
原住民族委員會線上字詞典
baluhay
baluhay
u kamu nu hulam：新的
siwkay nu baluhay
baluhay sa, nasanga'an katukuh ayza sa caay hen pisaungay a tuutuud sananay. u zuma sa, sakacacay tayniay a tademaw saca aadupan saca demiad....,tinaku baluhay a kucu', baluhay a lemangaw, baluhay a demiad.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族語詞典
原住民族委員會線上字詞典
Say-mang-zen塞芒人
Say-mang “ Semang” i kamu nu Ma-lay u tadah a kalung. Malay-ya u mapuletay nu lumeniay a tademaw, kakenihan itini i Malay-pandaw i teban nu buyuan, saan u satabalay nu Malay-pandaw a muenengay a tademaw, sakamusa taneng sipakayda inipitademan talaayawen kunipisausian tu cacay a mangan nu ayaw a mihcaan. pulung nu tademaw tusa a malebut a tdemawan.
塞芒（Semang）在馬來語是負債的奴隸. 馬來亞的矮黑人，分佈於馬來半島的中央山地，被認為是馬來半島最早的住民，根據其墓葬可追溯到1萬年前. 總人口估計約2000人.
Aepulasite’.Tule阿爾布雷希特•杜勒
Aepulasite’.Tule (阿爾布雷希特•杜勒) Dei(德語)：Albrecht Dürer； cacay a malebut sepat a lasubu pitu a bataan idaw ku cacay (1471) a mihcaan lima a bulad tusa a bataan idaw ku cacay a dimiad katukuh i cacay a malebut lima a lasubu tusa a bataan idaw ku walu (1528) a mihcaan sepat a bulad enem a dimiad, Dekuo (德國) teban nu seci tu hedek, wenihusin sasinganganay numikulitay a tademaw, sapaday mikulitay a tademaw, mituktukay a tademaw atu nalimaan matinengay misilemed tu kamu a tademaw.
Aepulasite’.Tule阿爾布雷希特•杜勒（Dei德語：Albrecht Dürer； (1471)年5月21日－1528年4月6日），德國中世紀末期、文藝復興時期著名的油畫家、版畫家、雕塑家及藝術理論家.
tusa a mihcaan tu pina cinida singanganay tu i sapaday amikulitay a tademaw mamin ku Ocuo (歐洲) a tademaw cinidaan, sakamusa ku tademaw cinidaan amisay wenihusin sakapahay nu sayaway nalimaan mikulitay a tademaw nu Ocuo (歐洲) mikulitay tu hekal a tademawan, nituktukan nida tu sapadan masabaluhay baluhan ku natangahan.
他在二十多歲時高水準的木刻版畫就已經使他稱譽歐洲，一般也認為他是北方文藝復興中最好的藝術家他的水彩畫也讓他成為第一位歐洲的風景畫畫家，而他的木刻版畫也帶來木刻版畫的創新.
ci Tule (杜勒) misuayaw cinida tu Itali (義大利) wenihusin a nikatinengan, alaen nida ku Luoma (羅馬) nakunkuan pataydan nida i Ocuo (歐洲) amisan a nalimaan, uyni han cinida malaamisay nu wenihusin sakaetiman nu mikulitay a tademaw, yadah tu ku kakamuen nida, picidekan han u sasausien nanay a sasausian, micumud atu udip a sakalecad.
杜勒藉由他對義大利文藝復興的認識，將羅馬神話帶進歐洲北方的藝術，這也使他成為北方文藝復興中最重要的畫家之一，而他也有許多的理論，其中包括了數學定理、透視及頭身比例等. naudipan生平 nilecuhan nida i Niw-lunpaw a misakinmay a luma, wama nida ci Aepu-laysite’.tule naw Cenya-li (匈牙利) kungtin misangaay tu kim, sa malimad tayda i Niwlun-paw (紐倫堡).
《miinuli a lima祈禱的雙手》素描inpicu ku sapikulit 他生於紐倫堡的金匠家庭，其父老阿爾布萊希特•杜勒原為匈牙利宮廷金匠，後移居紐倫堡.
wawa henay, ci Tule (杜勒) mikilul cinida ciamaan nida minanam tu nalimaan tu kim, sabaw tu lima a mihcaan malingatu tacuwacuwa micudad, mikilul ci Wake-muote’ (瓦格莫特) minanam mikulit atu mituktuk tu sapat, kilul sa taydan nida i Ae-sa’se (阿爾薩斯), Pace-e (巴澤爾) atu Sete’la-sepaw (斯特拉斯堡).
童年時代，杜勒隨其父學習金工手藝，15歲後開始了其遊學生活，隨瓦格莫特學習繪畫和木刻，先後遊歷於阿爾薩斯、巴澤爾及斯特拉斯堡. kilul sa u saka etiman nida pinanaman kina tusa tayda i I’tali (義大利) miliwku, ci Tule (杜勒) tawya masasuadih cinida tu mikulitay a tademaw ci Ciw-wani. Pa’li’-ni (喬瓦尼.貝利尼) atu ci lapai-e (拉斐爾) nuheni, mikinkiw tuni Tawensi (達文西) a nalimaan atu nalimaan a kamuan, milihida tu nananaman tu wenyifusin a nidatengan atu wayway.
隨他最重要的遊學經歷為兩次義大利的旅行，其間杜勒結識了畫家喬瓦尼•貝利尼和拉斐爾，同時研究了達文西的作品和藝術理論，接觸並學習了文藝復興的思想及風格.
malawama tu numikulitay cinida自畫像之父 Tule (杜勒) i sabaw tu tulu a mihcaan (1484) cinida tu kumikulitay tu cinidaan, mikikaka tu ci Tawensian (達文西) tu nalimaan a nikulitan tu mikiayaw tu tusa a bataan a mihcaan.
杜勒早在自己十三歲時（1484）就給自己畫了一幅自畫像，比達文西創作的那幅有名的自畫像還要早二十多年. tunikaudipan nida, sabaw tu pina kunipikulitan tu cinidaan tu a kakulitan, pasu besut sananay anipisulitan, pakunida sa mikulit, i sapad mikulit atu simal a nikulitan tu natangahan a nalimaan, nikulitan cinidaan micidek kunipisadimel tn nalimaan, nalimaan a nipatahekal atu nikudanay ci Lunpuolan masasuadih. sisa, ci Tule (杜勒) pangangaan han matinengay mikulit tu udip a wama.
在其一生之中，共創作了近十幅自畫像，包括速寫、素描、版畫和油畫等創作手法，其創作的自畫像大多具有嚴整細緻的特徵，藝術表現力與後來的倫勃朗遙相呼應. 因此，杜勒被譽為「自畫像父」.
malalid影響
Tule (杜勒) katalan, cacay a malebut lima a lasubu cacay a bataan idaw ku lima a mihcaan anikulitan tu ingki, nika ci Tule (杜勒) caay henay pakaadih tu katalan. 杜勒的犀牛，1515年的墨水畫，但杜勒並未看過犀牛.
杜勒在後來的藝術家中有很大的影響，特別是版畫，當代許多人都是透過版畫來了解他的作品，他的畫主要也只在幾個城市中出現，都是私人收藏.
kasingaanan nida mamin ku Ocuo (歐洲) matineng, mapalekal ku matinengay mikulit a tademaw ci Lpaie.senciaw (拉斐爾•聖齊奧)、Ticiannuo.wiciwlue (提齊安諾•維伽略) atu ci Fuolansiseke.paemiciwninuo (弗蘭西斯科•帕爾米賈尼諾), mapacuduh atu mapalekal kinamikulitay, milihida tu mikulit i sapadan. 他的名聲在歐洲各地傳播，這也鼓舞了像拉斐爾•聖齊奧、提齊安諾•維伽略及弗蘭西斯科•帕爾米賈尼諾等畫家，也為推廣及散播其畫作，也參與版畫的製作.
ci Tule (杜勒) imalahulay a sapadan nu natangahan tu nalimaan malalit ku Deku
o (德國) a matinengay mikulit a tademaw, mahida ci Linluo (玲瓏) mitaneng mikulit tu i malahulay a sapadan, nikudan satu mitulin cinida tu wayway ni Tule (杜勒) tu adidiay madadecdecay anipikulitan. 杜勒在蝕刻畫的創作也影響了德國其他的藝術家，像玲瓏大師試著創作一些大型的蝕刻畫，但後來仍延續著杜勒較小而較狹窄的主題.
Lukase. Fun.laytun (盧卡斯•范•萊頓) cida a cacay itini i sabaw tu enem a secian tu ayaw tulu a bataan nu mihcaan malaheci nida ku tabakiay nu malahulay a sapadan mikulit tu Ocuo (歐洲) amisa nu mikulitay a tademaw. nika itini i cacay a malebut lima a lasubu cacay a bataan idaw ku lima (1515) a mihcaan tu nikudan, ci Marcantonio misatahaw tu baluhay a malahulay nu sapadan, milakuyd tu Aepaisesan (阿爾卑斯山) misakakawaw tu amisay nu malahulay nu sapadan a kawawan, hamaw satu a mapalalid.
盧卡斯•范•萊頓是唯一在16世紀前三十年成功創作大型蝕刻畫的歐洲北部畫家. 不過在1515年後，Marcantonio開創了新的蝕刻畫風格，也越過阿爾卑斯山主導了北方蝕刻畫的風氣，杜勒的影響力也慢慢下降.
Tule’ (杜勒) mikinkiw tu nu tademawan atu milihida tu aenengan nu misumad tu misuayaw mikilim tu nikasumadan nu bihid anipikulitan mapale ku balucu ni Tasi.tanpusun (達西・湯普森) ni kulitan《mulangaw atu wayway生長和形態》, mahiniay ku sasakamuen nida.
杜勒對人體比例的研究以及利用座標格點的轉換來描述臉部變化的作法也激發了達西・湯普森在其著作《生長和形態》中，用類似方式的說明.
sinicuo itini tu mihcaan i sepatay a bulad enem a demiad mikining ci Tule (杜勒) an, atu ci Lawlukase,ke’lanahe’ (老盧卡斯•克拉納赫) atu Hans Burgkmair pulung han mikining. 信義宗在每年的四月六日會紀念杜勒，和老盧卡斯•克拉納赫及Hans Burgkmair一起紀念.
Dekuo (德國) a Waehala (瓦爾哈拉) a biyuan sapikining tu likisiay musakamu tu Deyi a kamuan nu tademaw- 「cenceciw,cuncu, kesiaciw atu isu’ciw」a singanganay a tademaw, idaw kuni Tule (杜勒) pangkiway a sassing. 德國的瓦爾哈拉神殿是一座紀念「歷史上說德語的著名人物 – 政治家、君主、科學家和藝術家」的名人堂，其中有杜勒的半身像.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
https://www.hk01.com/%E5%93%B2%E5%AD%B8/441140/%E8%92%99%E7%94%B0-%E4%BA%BA%E6%87%89%E8%A9%B2%E5%A6%82%E4%BD%95%E7%94%9F%E6%B4%BB-%E7%95%B6%E5%A4%A7%E6%95%A3%E6%96%87%E5%AE%B6%E4%B9%9F%E6%98%AF%E4%BD%8D%E5%93%B2%E5%AD%B8%E5%AE%B6 kakuniza:Habayiing
Liwkiw a kamu
Liwkiw a tademaw u kamu（Liwkiw a kamu：ルーチューグチ） nuheni nai’ ku sakalecada a nakamuan, pasu Yemin a kamu, Ukinawa a kamu, aydaay a Kuyzen a kamu, Pacun-san a kamu, Kunku a kamu, atu Nakuo a kamu.
琉球人的本民族語言是一組互不相通的語言，包括奄美語、沖繩語、今歸仁語、八重山語、宮古語、與那國語等.
pulung han u Liwkiw a kumu han, milecad tunu Dipun a kamuan.
它們被統稱為琉球語，其與日本語有一定的近似關係.
Liwkiw a kamuan cinglaw henay, situngusa a misulitay san u Aetay a kamuan, patucek tu Dipun a kamuan ku sapipulung, nika mikinkiway tu kamuan a tademaw idaw ku sasakamuen nuheni, saan Liwkiw a kamu atu Nandaw a kamu misengi sa.
琉球語的語言系屬有爭議，部份學者認為屬阿爾泰語系，並構造了「日本語族」來包含之；但語言學界亦有另一個意見，認為琉球語和南島語系諸語更為接近.
Liwkiw yadah ku kenih nu kamu nuheni, u Ukinawa ku tatelungan nu malucekay a kamuan, nakamuan nuheni caay kalecad, tabaki ku caaya kaw masasulaliday a nakamuan.
琉球語分為許多方言，以沖繩中央方言為標準，方言間有較大的不同，其間的差異會影響互通.
i Liwkiway a tademaw anu mapulung kuheni nu Dipun ku kamu nuheni, u Ukinawaay a tademaw katuu’d ku pahacengay nu ngalngal musakamu tu nu Dipun a nakamuan.
目前琉球人在正式場合一般使用日本語，而在沖繩民間亦有許多人使用帶有濃重沖繩腔調的日本語（沖繩辯）.
ayda pinaa malebut ku misakamuay tunu Liwkiw a kamuan, u babalaki ku musakamuay, sisa Liwkiw a kamuan hamaw satu a malawpes, musakamuay tu Pacungsan a kamuan atu Nakuo a nakamuan, micidek tu samalawpes sa.
目前僅有數千人使用琉球語，而且多為年長人士，因此琉球語有衰亡的趨勢，而使用人數更少的八重山語和與那國語，更是有瀕臨消失的重大危險.
ulic- u papelu' ni Lisin Cudad 2016
satangahan nu ulic
u papelu' ni Lisin Cudad 2016
lacul nu papelu'
u sitangaay a tademaw amin kamu nu Sakizaya
ci Lisin ku ngangan mu maku
mabalaki kaku i tiza
bangcalay a niyazu’
sademidemiadsa mibalakas misalama midang i cuwacuwa
ahbal ku niyazu’kyami
yadah ku salamaay
saicelang kaku micudad
nabalakitu, mala saydan kaku
saayaway a cacudadan mikakaw kaku i Taybak
sepat bataan izaw ku siwa a mihcaan kaku ayza
siacawaw tu kaku
tatulu ku wawa aku
u tatama amin
sakakaay ci kayang micudad i 慈濟醫學系
sakatusa ci kuli, micudad i 花蓮高中
a misking tu tayhaku anumihcaan
sasabaay ci balah, micudad i 國風國中
acawaw aku ci tuku, sikawaw i 花蓮縣政府
Balaut a wang-ce
縮圖|Balaut a wang-ce Balaut a wang-ce (kamu nu Hulam: 青蛙王子)
ulic- u papelu' ni Lisin Cudad 2016
lacul nu papelu'
ayza a demiad