cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ngangan nu Puyuma-Miaputr
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
kakuniza:ngangan kakuniza:Puyuma
haymaw
(kamu nu hulam：慢慢的、漸漸的)
蝸牛走的很慢.
laylay
(kamu nu hulam：歷史淵源；順序；來龍去脈)
作任何事情都要有順序的觀念.
Filong-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Filong
pacici
(kamu nu hulam：強迫)
Filong-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
Avery Bradley
Avery Bradley
pacici
anu mabecul tu amana pacici a mukan.
Avery Bradley
tatama, nalecuhan i 11 a bulad 26 a demiad, 1990 a mihcan, miunduay a tademaw. 縮圖|NBA u Amilika NBA kanas-mali mimaliay. lumeniay banges a tademaw. lumeniay a banges.
Filong-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
haniwac
haniwac(八月豆)
pacici
如果吃飽了不要強迫自己繼續吃.
Avery Bradley
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw
pacici
amana pacici pakan tu wawa.
Filong-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
halimutad
halimutad「雨來菇」(葛仙米藻) 縮圖 天使的眼淚cuyuh nu lusa’ ku "halimutad"「雨來菇」葛仙米藻
Filong-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pacici
不要強迫餵小孩吃東西.
halimutad
（一）(撒奇萊雅語)天使的眼淚cuyuh nu lusa’ ku 「halimutad」「雨來菇」
（二）cacay alasubu izaw ku pitu a mihcaan siwaay a bulad sabaw waluay ayza a demiad.
Filong-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
halimutad
107年9月18日
（三）i na baliyus「山竹颱風」,patina tu tabakiay a udad, sisa tahkal ku 「halimutat」
Lami' Hung
tatayna nu Taywan. micudad i Dong-Hwa tabakiay picudadan i Cihek.
halimutad
山竹颱風未過盡,卻帶來豐沛的雨量
Lami' Hung
kakuniza:tademaw kakuniza:Hulam kakuniza:LamiHung
nanam-masatekeday a sulit nu Sakizaya- pela':a
satangahan(標題) nu lacul(內容)
masatekeday a sulit(單字) nu Sakizaya
gabinete
gabinete <div id="mw-blocked-text" style="margin:0 auto 6px auto;padding: 0.2em; width:100%; box-sizing: border-box; border:2px solid #000; "> Gabinete gabinete gabinete gabinete  gabinete gabinete .
Timur
Timur
u sulit nu Hulam: 三地部落
nanam-masatekeday a sulit nu Sakizaya- pela':a
pela'(部分) nu lacul
a
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
u Hulam a sulit, nasulitan ni Tuku Sayiun, Lisin Cudad, u Sakizaya a sulit sa, nasulitan ni Imi, Bunuk, Tuba'.
gabinete
gabinete
Timur
Timur
屏東縣三地門鄉三地村. 由Timor, Talavatsa, Salalau 三個聚落合併而成
三地村是屏東縣三地鄉的村落之一，位在隘寮溪的東北面坡地，與北葉村、水門村合稱為「三地門」. 在為平地人和原住民買賣交易的孔道，現則為屏東縣重要的觀光據點.
halimutad
u kamu nu pangcah 「lalupela’」saan
Timur
Timur
過去三地村為排灣族部落之一，此處人文匯萃，有許多藝術工作者在此製作陶壺、琉璃珠等藝術品，不僅擁有極高的成就，更背負著排灣族文化傳承的使命. 多是茅草和木頭搭蓋而成，而現在則選擇空曠的廣場作為聚會所. 現在村落裡的重要大事或婚禮宴客也多半會在此舉行.
Ali Bongo Ondimba
thumb|u hata nu Gabon|alt=Flag of Gabon
Guillermo Lasso
thumb|Lasso (2017)|alt=Guillermo Lasso by Samurai Juan (cropped).jpg thumb|u hata nu Ecuador|alt=Flag of Ecuador.svg
Guillermo Lasso
nalecuhan i 4 a bulad 6 a demiad, Lasso, u misingkiway. 1955 a mihca nalecuhan)
halimutad
阿美語叫「情人的眼淚」
Guillermo Lasso
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:misingkiway
halimutad
（四） u umah nu Saydan I tini i 「鳳林鎮」 na ma udad sisa saupuupu sakiy 「halimutat」, ina umah nu Saydan maliwliw tu buyu i bukebukelalan a enal.
老師鳳林鎮的農地長滿了「雨來菇」,因為老師的農地,四面環山,曠野間的平原,無污染, 「雨來菇」生長的特別肥厚.
Ali Bongo Ondimba
u ngangan niza
u ngangan nu Hulam: 阿里·邦戈·翁丁巴
halimutad
（五）naayiw nu sa tamelacay a kakitidan nu Saydan 「halimutat」manay tatabaki panpanzal.
「雨來菇」非常的乾淨潔淨厚實
（六）tangasatu i palaludan kutapuku malalaba’ ku kelekelengan tunika tahelkal nu langdaw sak langw nu 「halimutat」
Ali Bongo Ondimba
u ngangan niza
u ngangan nu Amilika: Ali Bongo Ondimba (Alain Bernard Bongo)
halimutad
（七）i nakakana a 「halimutat」 u ni pabeliay nu ipabaway a pakan (tu pakuyuca a nikauzip)窮人家
Ali Bongo Ondimba
u siwkay niza
tatama, 2 a bulad 9 a demiad, Ali Bongo Ondimba, u misingkiway. 1959 a mihcan nalecuhan
Timur
u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Timur. u kasalumaluma’ nu Timur sa, 498 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,728 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,640 ku tademaw, pakalatu 95%.
halimutad
這是天使賜給窮人家美味佳餚
Timur
u asip nu cidekay a tademaw
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 88 ku tademaw, pakalatu 5%.
u niyazu' nu Paywan
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 80%, Rukay(Rukai) 9%, Tayan(Tayal) 1%, zumazuma 4%.
halimutad
很久很以前老一輩的人,因為我們有智慧之神,懂得食用這天然植物高蛋白食物,古時代的人好厲害聰明
Timur
u niyazu' nu Paywan
2 ku cacudadan i Timur niyzau’.
halimutad
（九）madatengnu nu maku ni kauzip nu kasumamadan ababaki mahemek kaku tu nikauzip nu sumamad a babalaki tu tineng tu sa kauzip pakuyus ku nikauzip kadihiyansa sakanikauzip.
Timur
u niyazu' nu Paywan
3 ku kyukay i Timur niyzau’.
kanatal
(kamu nu hulam：陸地、島、國家、國土、土地、地域、地區)
Ali Bongo Ondimba
u siwkay niza
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Gabon ayza sa ci Ali Bongo Ondimba, micakat a demiad sa i 2009 a mihca 10 bulad 16 demiad.
hanhan
hanhan 呼吸
gabinete
<div style="margin:6px auto; padding: 0.2em; width:100%; box-sizing: border-box; border:2px solid #000; text-align:center; font-size:110%;"> gabinete
hanhan
u sapiungay nu uzip. thumb|hanhan a kawaw
Ali Bongo Ondimba
u siwkay niza
napahezek ciniza i Pali sakacacay tabakiay a cacudadan.
cyama niza u Cungtung tu. 1989-1991 mamikuwan ciniza ku palcabayay a Pu Pucang. 1999-2009 mamikuwan ku palangatay a Pu Pucang.
gabinete
<div style="color:red; border:solid red 1px;max-width:95%;margin:0 auto 1em auto;padding:0 3px;display:inline-block; font-weight:bold;">gabinete | gabinete.
Ali Bongo Ondimba
u nasulitan nu Hulam atu Amilika
阿里·邦戈·翁丁巴是一位加彭政治人物，自2009年10月開始擔任加彭總統. 邦戈是前總統哈吉·奧馬爾·邦戈的兒子，奧馬爾自1967年直到2009年去世一直擔任加彭總統. 在父親擔任總統期間，1989年至1991年他擔任外交部長，1991年至1999年任邦戈維爾在國民議會的副代表，隨後1999年至2009年他擔任國防部長. 2009年他父親去世後，在該年8月的總統大選中他成為加彭民主黨（PDG）的總統候選人. 根據官方結果，他以42％的得票贏得了大選. 他同時也是加彭民主黨的黨魁.
gabinete
<div id="mw-blocked-text" style="margin:0 auto 6px auto;padding: 0.2em; width:100%; box-sizing: border-box; border:2px solid #000; "> You are currently unable to edit Wikipedia. You are still able to view pages, but you are not currently able to edit, move, or create them. Editing from has been blocked (disabled) by  for the following reason(s): This block has been set to expire: .
Ali Bongo Ondimba
u nasulitan nu Hulam atu Amilika
Bongo is the son of Omar Bongo, who was President of Gabon from 1967 until his death in 2009. During his father's presidency, he was Minister of Foreign Affairs from 1989 to 1991 and represented Bongoville as a Deputy in the National Assembly from 1991 to 1999; subsequently he was Minister of Defense from 1999 to 2009. Following his father's death after 41 years in power, he was first elected in the August 2009 presidential election. He was re-elected in August 2016, in elections marred by numerous irregularities, arrests, human rights violations and post-election violence. Bongo is also President of the PDG.
gabinete
<div style="margin:6px auto; padding: 0.2em; width:100%; box-sizing: border-box; border:2px solid #000; text-align:center; font-size:110%;"> Other useful links: Blocking policy · Username policy · Appealing blocks: policy and guide
<div style="color:red; border:solid red 1px;max-width:95%;margin:0 auto 1em auto;padding:0 3px;display:inline-block; font-weight:bold;">If the block notice is unclear, or it does not appear to relate to your actions, please ask for assistance as described at Help:I have been blocked.
Timur
u niyazu' nu Paywan
1 ku pakincalan i Timur niyazu’.
halimutad
以前老人很厲害在窮困當中懂的生存之道,懂的在艱困中生活延續下去
Timur
u niyazu' nu Paywan
1 ku pacudacudadan i Timur niyazu’.
halimutad
（十）「halimutat」uni pabeli mu pauzipay a cuyuh tu, lusa’ u kakaan nu binacadan kina lami’ida I kakaean nu tademaw madi’ tu ti ni 「halimutat」
Timur
u niyazu' nu Paywan
1 ku padekuan i Timur niyazu’.
halimutad
正式中文名稱為「葛仙米藻」
Timur
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Sakizaya a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%92%92%E5%A5%87%E8%90%8A%E9%9B%85%E6%97%8F
u Pangcah(Amis) a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%98%BF%E7%BE%8E%E6%97%8F
halimutad
cuych nu lusa’ku「halimutat」
Timur
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Tayal a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%B3%B0%E9%9B%85%E6%97%8F
halimutad
「天使的眼淚」是原住民特色餐廳裡常見的一道美味佳餚,正式中文名稱為「葛仙米藻」又名「天使的眼淚」
Timur
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Paywan a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%8E%92%E7%81%A3%E6%97%8F
halimutad
（十一）U papacakayan Sakizaya i Sakul 「aumaumahan a lami’」野菜,a un izaw tu midihay katini mi azih atu micakay ku:kay
Timur
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Bunun a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%B8%83%E8%BE%B2%E6%97%8F
halimutad
如果有人需要購買「野菜」請至花蓮巿「撒固兒野菜巿集」參觀選購
Timur
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Piyuma a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%91%E5%8D%97%E6%97%8F
u Rukay a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%AD%AF%E5%87%B1%E6%97%8F
halimutad
感謝林秀蓮老師協助教學
Timur
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Takuku a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%A4%AA%E9%AD%AF%E9%96%A3%E6%97%8F
u Sejek a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%B3%BD%E5%BE%B7%E5%85%8B%E6%97%8F
halimutad
kakuniza:Sabak Nubu
Timur
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Saysia a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%B3%BD%E5%A4%8F%E6%97%8F
u Kabalan a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%99%B6%E7%91%AA%E8%98%AD%E6%97%8F
u Kanakanabu a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%A1%E9%82%A3%E5%8D%A1%E9%82%A3%E5%AF%8C%E6%97%8F
u Laaluwa a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%8B%89%E9%98%BF%E9%AD%AF%E5%93%87%E6%97%8F
u Saw a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%82%B5%E6%97%8F
u Chou a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%84%92%E6%97%8F
u Tau a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%81%94%E6%82%9F%E6%97%8F
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
hata nu kanatal
hata nu kanatal 國旗
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
kakuniza:2018-cacay
Don Barksdale
Don Barksdale
nilacul
Don Barksdale, u tatama, nalecuh ciniza i Oakland kakitizaan, California. nanu syubay (商業) kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput.
nalecuhan ciniza i 3 a bulad 31 a demiad, 1923 a mihcaan. u miunduay. mapatay ciniza i 1993 a mihcaan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:NBA kakuniza:miunduay
Lalumaang
Lalumaang
u sulit nu Hulam: 東方羅馬部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Lalumaang. u kasalumaluma’ nu Lalumaang sa, 204 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 542 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 214 ku tademaw, pakalatu 39%.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Dungy Sela (Yen Yi Chia)
siwkay niza(簡介)
Dungy Sela (1973.9.19), wina niza ci Sela, namakay Fongpin Tingalaw a niyazu'. u kawaw niza sa, u mikuwanay i Puseku. namicumud tu Lubas Mapalaway cacudadad i 2009, katukuh ayza sa, siwa tu ku mihcaan. ayzasa amicumud tu ku Lumeniay Mapalaway.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
Lubas-Mapalaway-aazihen a cudad (nay20170924)
Kaisi'-tatama a ngnangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Kaisi'
Lalumaang
u Pangcah a niyazu'
u Pangcah(Amis) atu Sakizaya a niyazu' kuyni. u tumuk nu niyazu' u Sakizaya a tadamaw tu nuayaw katukuh ayza.
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Dungy Sela (Yen Yi Chia)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
napatizeng ni Tiway Sayiun kalisiw putiput(帝瓦伊撒耘基金會)
muazih tu tatengaay Hulam a kumu (簡介漢譯參考)
kakuniza:mapalaway
Lalumaang
u Pangcah a niyazu'
u zuma a tademaw sa u Taluku(Truku) atu Tayan(Tayal). yadah ku cidekay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini, caykatuud ku Sakizaya, uzuma a tademaw sa u Taluku Tayan atu Yuwatan, katuud ku Hulalm intini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Kaisi'-tatama a ngnangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan kakuniza:ngangan
Qatar
thumb|u hata nu Qatar （卡達）|alt=Flag of Qatar.svg
u Qatar sa i labu nu Asia, i tiza i 25 30 N, 51 15 E.
u ahebal nu lala'ay sa 11,586 km2, u ahebal nu nanumay sa 0 km2.hamin nu tademaw sa 2,258,283.
kakalukan umah sa 5.60%, kilakilangan umah sa 0%, zumaay henay umah sa 94.40%.
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 18 bulad 12 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci Tamim bin Hamad Al Thani, micakat a demiad sa i 2013 a mihca 6 bulad 25 demiad.
Qatar (卡達)
有一個小國名叫卡達. 在東南亞地區，新加坡被譽為「花園城市」，而在中東地區，能被稱之為「花園城市」的國家就只有一個，那就是卡達.
idaw ku adidi'ay a kanatal ngangan han u Ka-ta (Qatar (卡達). itini i wali timul (東南亞) a kitidaan. Sincia-pu (Singapore (新加坡) pangangan han tu " balubaluan a tukay”, itini i Cung-Dun (中東) a kakitidaan, singangan tu "balubaluan a tukay" a kanatal u nuheni a cacay, uyda han u Ka-ta (Qatar (卡達).
卡達的國花是卡塔夫，國家動物是阿拉伯羚羊，國鳥是獵鷹.
從民族上來看，卡達是一個典型阿拉伯國家，也是阿拉伯國家中世俗化也程度較高，社會發展指數位居阿拉伯國家的前列.
makada i binacadan amiadih, Ka-ta (Qatar (卡達) han u tada Ala-puo (Arabia (阿拉伯) a kanatal, u Ala-puo (Arabia (阿拉伯) kanatal nu sakapahay nu lumaan, sakay siakay nikacelakan mikikaka tu Ala-puo (Arabia (阿拉伯) a kanatalan.
kapah
(kamu nu hulam：好，很好)
kapah ku balucu' niya tademaw.
Qatar
Qatar (卡達)
卡達雖然是一個小國，但在中東地區卻是一個富強的國家，在國際上具有一定的魅力.
kapah
那個人的心地很善良.
malakapah 英俊
malakapah ku saacawaan nu maku. 我的結婚對象很英俊.
Qatar
Qatar (卡達)
Qatar (卡達) amica kuni ka adidi’ nu kanatal, nika itini i Cung-Dun (inutebanan nu walian, (中東) a kakitidaan u saicelangan nu kanatal, itini i kitakit han u kasenenga nu katuuday.
kapah
malakapahay 英俊的
malakapahay kiya wawa ni Sinay i Maibul. Sinay 的兒子是馬立雲部落裡最帥的.
masakapah 年輕
masakapah henay ku uzip ni Mayaw. Mayaw 還年輕.
Qatar
tapang tusu nu kanatal (首都)
多哈是卡達國首都和人口最多的城市，它是卡達發展最快的城市. 該市位於該國東部的波斯灣沿岸.
kapah
masakapahay 年輕人
tanektek ku uzip nu masakapahay. 年輕人的身體健壯.
masasukapah 和好
masasukapah tu kiya belaw. 鄰居們已經和好了.
Qatar
tapang tusu nu kanatal (首都)
Duo-ha (多哈) sa u Ka-ta (Qatar (卡達) suodu atu tademaw sayadahay a tukay, u Ka-ta  Qatar (卡達) saamelikay mucelakay a tukay. nina niyadu'i itini i kanatal a wali nu Puose-wan (波斯灣) a dadipasan.
kapah
nikakapah 好的
mainal kaku tu nikakapah nu kauzip niza. 我好羨慕他過優渥的生活.
sakakapah 使……好的
u nebak sa sakakapah nu langaw nu nipalumaan. 做畦使作物生長的好.
Qatar
kamu (語言)
卡達的官方語言是阿拉伯語，英語是第二語言，並且被廣泛使用.
Qatu
u sulit nu Hulam
卡度部落
kapah
sakapahay 最好的
u sakapahay a bila' nu da'dec sa u papaung. papaung是最好的檳榔葉.
Qatar
kakitidaan (地理)
Ka-ta (Qatar (卡達) atu timul a Sauti-ala-puo (Saudi Arabia (沙烏地阿拉伯) idaw ku cacaya a babenisan nu dadan, dumasatu a lalaan mamin malaup nu Puose-wan (波斯灣).
Qatu
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 91 ku tademaw, pakalatu 8%.
Qatar
kakitidaan (地理)
波斯灣的一條海峽將卡達與附近的巴林島國分開，並與阿拉伯聯合大公國和伊朗共享海上邊界.
nipaluma-cisu, ciso
cisu, ciso 檄樹 (俗名：海巴戟天、諾麗果、紅珠樹、水冬瓜、椿根、鬼頭果)
kapah
sasukapah 和好
i baluhay henay a sasukapah kuheni. 他們倆和好如初了.
nipaluma-cisu, ciso
thumb|Morinda citrifolia Flower
kapah
sinakapahan 好轉
naimelang kaku sinakapahan tu ayza. 我的病已經有一些起色.
Qatar
kakitidaan (地理)
Puose-wan (波斯灣) a cacaya nu bayuan ahiyan nu Ka-ta (Qatar (卡達) micapiay a Palin Bahrain (巴林) a subalay makakenis, masasual atu Alapuo-linheta-kunkuo (阿拉伯聯合大公國) atu Ilan (Iran (伊朗) mapulung tu bayu kunika babenisan.
Qatu
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 89%, Pangcha(Amis) 1%, Tayan(Tayal) 1%, Sejek(Seediq) 1%.
kapah
kakapah 很好
zeket ku nipalumaan caay kakapah ku langaw. 植物種植密集會長得不好.
nipaluma-cisu, ciso
kagak kakuniza(科學分類)
panan門：被子植物門 Magnoliophyta
kapah
kapahay 美好的
kapahay a demiad ayza. 今天美好的一天.
nipaluma-cisu, ciso
kagak kakuniza(科學分類)
upiz綱：真雙子葉植物 Eudicots
mata目：龍膽目 Gentianales
sapamat科：茜草科 Rubiaceae
hicahicaay種：檄樹 M. citrifolia
thumb|YoungNoni
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
Morinda citrifolia is a tree in the coffee family, Rubiaceae. Its native range extends through Southeast Asia and Australasia, and the species is now cultivated throughout the tropics and widely naturalized.
Among some 100 names for the fruit across different regions are the more common English names, great morinda, Indian mulberry, noni, beach mulberry, and cheese fruit.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
kakuniza:nipaluma kakuniza:mauzipay
Qatar
kakitidaan (地理)
卡達的地形主要是平坦的沙漠，覆蓋著鬆散的沙子和礫石，還有一些低矮的山丘和一個石灰岩高原.
庫拉恩阿布巴爾是卡達的最高點，海拔103米. 卡達還有563公里的海岸線.
Kulaen-apupae (庫拉恩阿布巴爾) u Ka-ta (Qatar (卡達) nu satalakaway, talakaw han makaala tu cacay a lasubu idaw ku tulu (103) a lawat. Ka-ta (Qatar (卡達) idaw ku lima alasubu enem a bataan idaw ku tulu (563) a kunli nu dadipasan.
艾瑞姆生物圈保護區是卡達西北部12萬公頃的居住區，有半乾旱的沙漠景觀，也是羚羊的家園.
Ayzuy-mu (艾瑞姆) u cilekay a madiputay nu kitidaa a Ka-ta (Qatar (卡達) nutipan amisan a saba tusa a (12) kubu nu kitidaan a tademaw, idaw ku pangkiw nu maacakay a likelikenan nu aadihan, u luma' nu sidubaay a sidi/sizi (羚羊).
kakitidaan nu lalangawan (文化地點)
卡達擁有1個教科文組織世界遺產. 祖巴拉是一個廢墟和古老的堡壘，位於卡達半島的西北海岸，距離卡達首都多哈約75公里.
idaw ku cacayay nu Ka-ta (Qatar (卡達) a cudad nu masakaputay kanatal nipahetik nu babalaki. Cupa-la (祖巴拉) u nikaiyan a lama’ atu nu mukasiya anipatunduh tu ba'tu, idai i Ka-ta (Qatar (卡達) a subal nu i nutipan amisan a dadipasan, micapi tu Ka-ta (Qatar (卡達) a sudu nu Du-ha (多哈) nu pitu a bataan idaw ku lima (75) a kunli.
saba tu wali a seci (18) angangan naw u Yutu-pu (尤圖布) a niyaduay atu Ali.pinali (阿里.賓阿里) ku patidengay. itini i tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tulu (2013) a mihcaan patuduan tu Lenhe-kuo (聯合國) masakaputay nu kitakit nipahetik nu babalaki.
tusu nu aidangan (首都的景點)
蘇克瓦奎夫是位於卡達州多哈的集市. 該集市以出售傳統服裝，香料，手工藝品和紀念品而聞名.
這裡還有數十家餐廳和希沙休息室. 它的歷史可以追溯到至少一百年前，在2006年政府對此處進行了翻新，以保留其傳統的建築風格.
kapah
kapahen 端正
kapahen ku wayway nu micudaday. 學生的行為要端正.
Kainisungan
Kainisungan
u sulit nu Hulam: 卡努舒岸部落
u siwkay nu niyazu’
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 10 ku tademaw, pakalatu 11%.
u kasabinacadan, Bunun 66%, Amis 4%, Paiwan 1%, Truku 6%, Rukai 1%, Tayal 4%, zumazuma 6%.
台東縣延平鄉. 布農族，卡努舒岸部落.
山神的子民
布農族由5個社群組成，即郡社群(isbukun)、巒社群(taki banuaz)、丹社群(taki vatan)、卡社群(takibakha)、卓社群(taki tudu)等；在花東縱谷居住的布農族以郡社群(is bukun)最多，分佈在台東縣的延平鄉、海端鄉，其次是巒社群(taki banuaz)，分部於花蓮縣的卓溪鄉；丹社群(taki vatan)居住於萬榮鄉的馬遠村及瑞穗鄉的奇美部落.
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun)
u Yuwatan(Bunun) a niyazu' kuyni. katuud ku Yuwatan(Bunun) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民". u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiayay a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangabulanay(平埔族).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi (560,820), Pangcah (209,203), Tayan (89,958), Paywan (100,591), 11Yuwatan (58,336), Rukay (13,303), Puyuma (14,118), Cou (6,635), Saysiat (6,601), Yami (4,599), Saw (780), Kabalan (1,466), Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975), Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
Qatu
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun)
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun) kuyni, katuud ku  Yuwatan(Bunun) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Tayan, u Pangcah atu Sejek. inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw mueneng itini.
ngangan nu Puyuma-Pa'aliwan
ngangan
Pa'aliwan
Qatu
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
ngangan nu Puyuma-Pa'aliwan
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
Qatu
u cidekay nu Taywan Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
ngangan nu Puyuma-Pa'aliwan
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
Qatu
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 11 a bulad
.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668), Tayan (90,185), Paywan (100,775), Yuwatan (58,465), Rukay (13,319), Puyuma (14,170), Cou (6,635), Saysiat (6,630), Yami (4,612), Saw (790), Kabalan (1,470), Taluku (31,530), Sakizaya (940), Sejek (10,023), Laaluwa (401), Kanakanabu (335), zuma (11,985)
ngangan nu Puyuma-Pa'aliwan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81
Qatu
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
ngangan nu Puyuma-Pa'aliwan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
Qatu
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
ngangan nu Puyuma-Pa'aliwan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
Qatu
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu' kakuniza:Nantou kakuniza:Yuwatan
ngangan nu Puyuma-Pa'aliwan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa kakuniza:ngangan kakuniza:Puyuma
Qatar
tusu nu aidangan (首都的景點)
itini idaw ku pinaay cacay nu bataan a kakanen atu Si-sa (希沙) papa hanhanan. likisi taneng talaayaw mikilim tu cacay a lasubu (100) kuni pikiliman, itini i tusa a malebut idaw ku enem (2006) a mihcaan sifu mangalay misumad nina kitidaan, miliwan tu laylay ani patidengan tu luma'.
伊斯蘭藝術博物館位於卡達首都多哈的濱海路上. 標誌性建築由建築師I·M·Pei設計.
Ise-lan (伊斯蘭) a nalimaan a Puowu-kun (藝術博物館) itidai Ka-ta (Qatar (卡達) suodu nu Duo-ha(多哈) nu bayu a dadanan. u kulit nipatideng tu luma’ ci I.M.Pei kumi sikiay.
博物館受古代伊斯蘭建築的影響，設計獨特. 這是波斯灣阿拉伯國家中的第一個擁有大量伊斯蘭藝術品的博物館，博物館裡還有圖書館.
Puwukun (博物館) mapaading nu mukasiay a Ise-lan (伊斯蘭) nipatidenga tu luma'. micidek kunipi sikian. iniyan han nu Puose-wan (波斯灣) Arabia (阿拉伯) a kanatal nu sayaway a tabakiya nu Ise-lan (伊斯蘭) nalimaan a puowukun (博物館), i labu nu puowukun (博物館) idaw henay ku aadihan tu cudad (圖書館).
卡塔拉是多哈的一個文化村. 有許多文化活動，包括藝術展覽，印度電影，歌劇，管弦樂隊和節慶日.
Kata-la (卡塔拉) u Duoha (多哈) nu cacaya a lalangawan nu binawlan. yadah ku lalangawan a kawaw, pasu nalimaan (藝術) a sapaadih, In-Du (印度) a kacudu, aadihan tu mudadiway, nukatuuday a mihamunika atu u kalimulakan a demiad.
Qatar kanatalay a cincen-se (卡達國家清真寺)
「伊瑪目阿卜杜勒瓦哈卜清真寺」（伊瑪目·穆罕默德·伊本·阿卜杜勒·瓦哈卜清真寺 [Imam " Muhammad ibn Abd al-Wahhab Mosque]）是卡達最大的清真寺，它有90個圓頂.
Imamu Apu-tule- waha-pu cincense (伊瑪目阿卜杜勒瓦哈卜清真寺) (Imamu- aputule-wahapu (伊瑪目阿卜杜勒瓦哈卜) u Ka-ta (Qatar (卡達) satabakiay a Cincen-se (清真寺), idaw ku siwa a bataan nu mamulmulay a badahung.
Duo-ha (多哈) a Ka-ta (Qatar (卡達) nu udu' a subal ni sangaan nu tademaw a subal, kitidaan han makaala tu sepat a lasubu a kubu. uyniyan han nu Ka-ta (Qatar (卡達) sayaway a lala' taneng sapabeli i tawan a tademaw nu satenesay a idaay nu lala'. idaw ku luma', liwkang a kakanen tupah, minatu atu misiwbaya a kitidaan.
sakaudip (經濟)
sakasilaculan tu simal a kanatal, Ka-ta (Qatar (卡達) namaka cacay a malebut siwa a lasubu sepat a bataan idaw ku siwa (1949) a mahcaan patahekal sa pacakay tu simal, hamaw sa inai kuisukuay ni supedan, nina kanatal pasaida i gasuwan a simal.
卡達擁有世界第三大天然氣儲量和石油儲量. 卡達是液化天然氣的主要出口國. 根據國際貨幣基金組織的數據，截至2016年，卡達的人均國內生產總值在全世界排名第四.
Kainisungan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Bunun kakuniza:Taitung kakuniza:Yuwatan
Qatar
sakaudip (經濟)
Ka-ta (卡達) sasiidaay nu kitakit a sakatulu a tabakiya nu gasuan anisupedan atu simal.
Ka-ta (卡達) u gasu ku angangan a sakatahekal nu kanatal, nasulitan i kanatal nu nipisiwbayan a masakaputay anisausiyan, katukuh tu tusa a malebut cacay a bataan idaw ku enem (2016) a mihcaan, Ka-ta (卡達) a tademaw itini i labutu nu kanatalan sasilaculay nu pulung itini i kanatal han saka sepat ku kasinganganan.
sakaudip (生活)
卡達美食由傳統的阿拉伯美食組成. 它也很大程度上受到伊朗和印度菜的影響.
Machbūs是一種由大米、肉類和蔬菜組成的食物，是卡達的國菜. 飯後供應卡拉克茶, 豐富的乳白與豆蔻相配.
"Machbūs" u tabakiay a tipus, u titi' (basis) atu lami’ malamelay a kakanen, u Ka-ta (卡達)   a kanatal nu lami'an, nikudan nakan pananuman aca tu Kala-ke' (卡拉克, Karak) a ucya (茶), nilaculan a sanglacay (乳白、蛋白) atu tou-kou (豆蔻) masasuala.
卡達還舉行了多次國際大型運動會，而在將來的2022年舉辦FIFA世界盃.
Ka-ta (卡達) kinapina asikawaw tu tabakiyay nu kitakit a nipiundukay (運動會), anuayaw i tusa a malebut tusa a bataan idaw ku tusa (2022) a mihcaan sikawaw tu FIFA kitakitay a nipilaylayan (世界盃).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza: Habayiing kakuniza:Iing Habay
António Costa
縮圖|António Costa (安東尼奧·科斯塔) 縮圖|[[Portugal ]] António Costa (安東尼奧·科斯塔)
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni António Costa (安東尼奧·科斯塔) i Lisbon (里斯本).
nalecuhan ciniza i 7 a bulad 17 a demiad 1961 a mihcaan.
pahezekay niza i tabakiay a cacudadan nu Papua New Guinea (University of Lisbon 里斯本大學).
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Portugal (葡萄牙) ayza sa ci James Marape (詹姆士·馬拉佩), micakat a demiad sa i 2015 a mihcaan 11 bulad 26 demiad.
Qba
Qba
u sulit nu Hulam: 九寮溪部落
九寮溪有個傳說，據說這裡是早期泰雅族狩獵的領域，當奔走山林間的獵人遇到水鹿，一定會用多長兩條腿的速度追去，這場追逐一路追到第二層瀑布頂上，突然間，水鹿縱身一躍便消失在瀑布的水霧之中. 失望之際，山谷突然寧靜下來，Ga-ba-Ga-ba水落在石頭上的聲音，清晰的像打在心頭一般. 於是獵人的收穫就是帶著「戈霸溪」的名字回到部落.
資料來源：http://www.lanyangnet.com.tw/ilpoint/dt07/
u siwkay nu niyazu'
i Yilan a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Qba. u kasalumaluma’ nu Qba sa, 37 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 90 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 33 ku tademaw, pakalatu 37%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 57 ku tademaw, pakalatu 63%.
haytun
hay-tun 海豚(外來語)
Qba
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 34%, Taluku(Truku) 2%, zumazuma 1%.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
Hinu-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Hinu
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan kakuniza:ngangan
pangiha'
(u kamu nu hulam sa: 出聲)
helun
helun(峽谷、山谷)thumb|Taluku helun atu Liwu sa'wac thumb|bangcal ku Taluku helun
hamay baki
hamay baki 長者賜福
ngatu cacay
wawa aw! nipalada’ nu tuas kina tunuz! sakapahen namu ku nipitanam. pakay balucu’ han ku kukay, diputen nu tuas kamu balaki.
haymaw han mukan, zatengen kuni paini nu tuas, kukay kuni padiput nu tuas, balaki masatademaw, mala kakasenengan nu niyazu’.
ipabaway a pauzipay atu tuas! i nuayawan nu dabek ku adiwawa, pabeli i tu haw tu sakakumced atu sakasitangah. padebun ku asuay a lesing ipabaw nu tunuz, pakayza ini pabeli, ngay mukan nu heni, ngay unanam a padutus. samihmihcan sa kami milunguc tisuwan, dutucdutuc kami mibetik i tisuwan, pabelii ku heni tu sadimata’ atu icelang, ngay dihku ku niyazu’ atu aadupan.
ngatu tusa
u uzip nu tatama ku nipiadup, keliden nu balakiay ku selal. sakamu sa ku tumuk "akiken ku niadupan, u palu’ ku sapilacul tu kaka’nen, mikukay ci malatawan! tuni pa’ya tamiyan tu aadupan, hamaw kapah ku balakiay palekal tu bakibaki tu wawa."
malataw! nipa'ya nu misu tuni adupan, u sapauzip niyam tu wawa. i pabaw mutizeng i sasaupuwan, musakamu sa tu ku babalaki“adidiay a wawa laemeden tu ku balucu’ a patahkal tu lima, kasikazen ku balucu' sakay babalaki satabakin ku ngiha musakamu tu bakibaki. hakapahen kuni pa’ya tuni sapadahi nu babalaki, amahiza kisu u kiyuma, kaicelang mahiza u kuku’ nu ngabul, hizasa kasikaz, kasikawaw, kadimel, kadihiyi.”
ngatu tulu
tatalaayaw a selal, satudud a dadiw, saaumien patukuh tu nabalucu’an, amana kapawan tu tuas. kasikaz atu idihen ku pauzipay, i balucuen ku mipasubana’ nu tuas. u beliw nu bali, taepic nu udad, u tuduh nu lamal, katahkal nu lala’, kadimel atu kadihiyi’. mana kapawan haynisadikud, i labuen kuni paini nu tuas.
maahemaw ku dadiw tunu palaw, mahaymaw ku culil. sasukapahay nu di'tu, amiteka tu ku lisin, saahemawen nu niyam ku suni' amibetik, mihalhal tuni ka tayni nu misu, tulisen a mudadiw tunu kanamuhan nu misu. milunguc tuni pasepi nu misu, pasakapahen tu ku binawlan nu binacadan, caay ka uning ka lilac ku uzip atu balucu' niyam, maydih a litinan nu di'tuay a calay, muculil i tatengaay a zazan nu di'tu.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
sakasitangah nu Sakizaya
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1 kakuniza:sakasitangah kakuniza:salisin kakuniza:2018-cacay
Pailasan
Pailasan u sulit nu Hulam:八伊拉善部落
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Pusung ku niyazu’ nu Pailasan. u kasalumaluma’ nu Pailasan sa, 31 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 89 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 74 ku tademaw, pakalatu 83%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 15 ku tademaw, pakalatu 17%.
聚落大多數來自花蓮富源附近Cilahusan一地,大約在民國50年代因親友的照應以及可開墾水田的吸引 之下,使於花蓮瑞穗的秀姑巒阿美族前來移民,而成立了新聚落. 此聚落阿美族稱Paelasan,是沿用原鄉花蓮瑞穗富源村原聚落的名稱. 民國45年花蓮慈惠總堂的信眾來此開墾,次年創立慈惠堂,並將大埔山命名為寶華山,而聚落位於寶華山腳下,因而得名. 資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=18&TA_No=7&T_ID=542
tina niyazu'ay a tademaw, katuud tademaw namakay Kalingku Fuyuan a Cilahusan a kakitizaan. maka minkoku 50 a mihcan, katuud mabulaw tayni, izay yadah ku bangcalay a umah, sisa patizeng itini, mueneng itini, ku baluhayay a niyazu'. panganganen ku "Paelasan", nu ayaway a ngangan nu Fuyuan. mikoku 45 a mihcan, Kalinku Cehuy Congtang a tademaw tayni maluk, patizeng tu Cehuytang. panganganen ku Paohuasan, sisa singangan tuway.
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 73%, zumazuma 10%.
u niyazu’ nu Pangcah(Amis)
katuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu'. u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. inayi' tu zuma Yuancuminay cidekay a tademaw itini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pangcah
Aleksandar Vučić
Aleksandar Vučić
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Aleksandar Vučić, 1970 a mihcaan 3 a bulad 5 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Serbia (塞爾維亞) ayza, micakat a demiad sa i 2017 a mihcaan 5 bulad 31 demiad.
patideng
(kamu nu hulam：建立，使站立)
patideng/patizeng
patizeng tu malebekay a paza' ci Tuku. Tuku去扶正倒下的香蕉樹.
tizeng 站
tizeng amanakasa i panan. 不要一直站在門口.
patizeng 使之站立
patizeng tu malebekay a paza' ci Tuku. Tuku去扶正倒下的香蕉樹.
pitizeng 要站立
makaazih tu tayniay a tademaw pitizeng mimetmet tu lima! 看見來的人要起身握手！
mapatizeng 建立
mapatizeng tu ku luma' nu misu Panay. Panay你的房子蓋好了.
mutizeng 站立
ayaw nu saupu mutizeng ku katuuday. 大家在開會前先起立.
tizenga 請站立
tizenga kisu a papelu i nuayawan nu katuuday. 請站在大眾前演說.
nipatizeng 建立
kiya hizaen ku nipatizeng tu tektek? 為什麼要這樣立柱子？
nipatizengan 所建立的地方
u nipatizengan nu maku a luma' kuyni. 這是我建立起來的房子.
nitizeng 站姿
matihuway ku nitizeng ni Batu. Batu的站姿歪斜.
Don Betourne
2 bulad 27 demiad, 1915 a mihca, Don Betourne, miunduay. (mapatay i 2002 a mihca)
debungan
(kamu nu hulam：征服)
debung 不請自來
debung sa tayni tu kasaupuwan kiya tademaw. 那人不請自來到我們當中.
Fiji
thumb|u hata nu Fiji (斐濟)|alt=Flag of Fiji 縮圖|u iyung nu binacadan i Fiji, 1870 a mihcaan.(斐濟山地的戰士，1870年) Fiji (斐濟)
u Fiji (斐濟) sa i labu nu Usingniya (Oceania 大洋洲), itiza i 18 00 S, 175 00 E,
u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 18,274 km2, u ahebal nu lalaay sa izaw ku 18,274 km2, u ahebal nu nanumay sa ti'kuk ku km2, hamin nu tademaw sa 915,303.
kakalukan umah sa 23.30%, kilakilangan umah sa 55.70%, zumaay henay umah sa 21%.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Suva (蘇瓦).
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 7 bulad 9 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci George Konrote, micakat a demiad sa i 2015 a mihca 11 bulad 12 demiad.u cunli nu Fiji (斐濟) ayza sa ci Frank Bainimarama, micakat a demiad sa i 2007 a mihcaan 1 bulad 5 demiad.
kitidaan (地理位置)
Fiji(斐濟) masakaputay kapulungan a kanatal (Yin kamu: Republic of Fiji; Fiji(斐濟) kamu: Matanitu Tugalala o Viti; Fiji(斐濟)-yin-ti a kamu: रिपब्लिक ऑफ फीजी), pulu han Fiji(斐濟), i sakatimulan nu Pacific bayu, Vanado nu sawali, Tonga nu tipan, Tuvalu nu timulan a maldapuay a subal nu kanatal, naw u tuluay a lasubu idaw ku tulu a bataan nu subal a nikalcapucapuan, (nu hanbu u nai’ay ku tademaw a subal, ya Viti a subal atu Vanua a subal kina tusaay a subal nu tademaw hamin i kanatal sa 87%). u nganga nu kanatal namakayni i Fiji(斐濟) a kamu “Viti” nu Tung-ciya a nipangiha a kamu.
(u kamu nu Hulam: 斐濟共和國（英語：Republic of Fiji；斐濟語：Matanitu Tugalala o Viti；斐濟印地語：रिपब्लिक ऑफ फीजी），通稱斐濟，是位於南太平洋，萬那杜以東、東加以西、吐瓦魯以南的群島國家，由330個島嶼組成（一半為無人島，而維提島和瓦努阿島兩個主要島嶼的人口佔全國的87%）. 國家名稱是源自斐濟語「Viti」的東加語發音. )
laylay (歷史)
i naayaw sabaw pitu a se-ci, sikaidaw tu ku tung-nan-ya a tademaw makatukuh tu i Fiji(斐濟) muenen, kitabalan ku Europe(歐洲) mikilim tu kaliwhan.
(u kamu nu Hulam:早在17世紀，便有東南亞裔人士抵達斐濟定居，比歐洲的探險家要早一些. )
1643 a mihca, Netherlands (荷蘭) mitesekay tu kalihanawan ci Abel Tasman (阿貝爾·塔斯曼) katukuh tu i Fiji(斐濟), u tatangahan u kahemekan nu itiniay u Europe(歐洲) a tademaw.
(u kamu nu Hulam: 1643年，荷蘭探險家阿貝爾·塔斯曼抵達斐濟，是首位踏足此地的歐洲人. )
1871 a mihca, mapatiden ku Fiji(斐濟) a hung-ti, kuyni sayaway misacacayay nu Fiji(斐濟) subasubal a pikuwanan.
(u kamu nu Hulam: 1871年，斐濟王國成立，這是首個統一斐濟群島的政權. )
1874 a mihca, UK(英國) midebung tu Fiji(斐濟), patideng tu tayniay nu malimatay muenen nu Fiji(斐濟).
(u kamu nu Hulam: 1874年，英國吞併斐濟，成立斐濟殖民地. )
斐濟於1970年從英國獨立，1987年發生了兩起軍事政變，第一次是有人不滿政府由當地的印度裔壟斷，第二次是要求廢除君主立憲，實施共和制，以總統取代總督，其國家名稱也從當時的「斐濟自治領」改為「斐濟共和國」. 1990年改名「斐濟主權民主共和國」. 1998年再改為「斐濟群島共和國」.
nipasubana'
(u kamu nu hulm sa: 教學)
Fiji
laylay (歷史)
Fiji(斐濟) i 1970 a mihca namakayni i United Kingdom(英國) masacacay, 1987 a mihca mapelpel kya tusaay anu hitayay a kawaw nika sumadan, sakacacay sa idaw ku makaiay tu sihu u itiniay tu muenen nu India(印度) miputung, sakatusa sa nikaydihan palawpes tu hutiay a hulic, malingatu tu mapulungay a nipikuwan, u cun-tung ku midayliay tu tatangahan, sakay i kanatal a ngangan namahini ku lingatu yu mahida “u Fiji(斐濟) masakakuay nipikuwan” misumad tu “Fiji(斐濟) masakaputay kapulungan a kanatal”. 1990 a mihca misumad tu ngangan “pali Fiji(斐濟) misakakuay a masakaputay kapulungan a kanatal”. 1998 a mihca pasumad aca “Fiji(斐濟) u malitinay masakaputay kapulungan a kanatal”.
cen-ci (政治)
Fiji(斐濟) nu cen-ci nika kumud malumitayliay tu masakakuay, sakay i kawaw misayadah tu tang-ci, Fiji(斐濟) a cung-li(總理) u sakakaay i sihu, naw u midayliay hen malasakakaay u cung-tung(總統) tatenga’ tu palupikaykian nu katuutay a tademaw, u cung-tung(總統) ku mikaykiay mitusiyan a tahkal. u sin-cen-cuan(行政權) nu cung-tung(總統) atu sakay i labuay tu mikelitay a tademaw nu mikelitay a sihu; mihulicay aw u pikaykian nu kanatal atu sihu nu malcapua; masacacay ku hulic nu pikawawan atu nu pahulicay. Fiji(斐濟) katinengan katukuh i 2012 a mihca patatenga’ tu tataynaay a hung-ti ci Sakatusaay Queen Elizabeth(伊利沙白二世) nu satalakaway a tapang, nika namakayni i 1987 a mihca ya lingatu u nu cung-tung(總統) a kanatal nu tatangahan; Fiji(斐濟) nai’ 2006 a mihca macen-pian(政變) kya mapulu’ ku nikaykian, nanutawya nu sacacay sananay mapulu ku sapikayki a mikaykiay nu kanatal. nadikudan tu 2014 a mihca tuluay a bulad masumad ku nisasulitan a nipulu’ tu sapatahkal tu sapikayki, nu ida tu a mihca siwaay a bulad  namikawaw ku kanatalay nu kitakit nipalucek tu nisinkiwan masusud tu hamin ku milabuay.
(u kamu nu Hulam: 斐濟的政治體制為代議民主制，並實行多黨制，斐濟總理為政府首腦，由身為虛位元首的總統正式委任獲國會多數支持的人，而總統由議會選出. 行政權歸屬由總理及其內閣成員領導的政府；立法權由國會與政府共有；司法權獨立於行政權與立法權. 斐濟雖然截至2012年承認女王伊利沙白二世為最高酋長，但自1987年起便以總統為國家元首；斐濟因2006年政變被中止會席，是當時惟一被完全中止會席的會員國. 後於2014年3月改為祇禁止出席會議，同年9月因國內舉行了獲國際認可的大選而完全恢復為會員. )
pikawawan a nipikuwan (行政區規劃)
Fiji(斐濟) mahatusa ku ci-siya-se(直轄市), kina sepatay a pikawawan a kenis atu Rotuma(羅圖馬) a subal. u pikuwanan masadumaay sa Suva(蘇瓦) atu lautoka(勞托卡); u pikuwaway a kenis masadumaay u sakakaay nu pikuwanay kenis, i satipan a kenis, amis a kenis, atu sawalian a kenis. sakay i masadumaay pala sabaw cacay idaw ku sepad nu niyadu’ ; Na-mu-si納莫西 a niyadu’, La拉 a niyadu’, Lei-wa雷瓦 a niyadu’, Say-lu-a塞魯阿 a niyadu’, Tay-lay-u泰萊武 a niyadu’, Na-ta-si-li奈塔西里 a niyadu’, Na-te-lu-siya-zu-wo-lung那德羅加諾沃薩 a niyadu’, Pa-pu巴 a niyadu’, Pu-a布阿 niyadu’, Ka-kaw-te-lu-luy卡考德羅韋 a niyadu’, Kan-ta-u坎達武 a niyadu’, Law勞 niyadu’, Lu-may-uyi-ti 洛邁維提a niyadu’, Ma-ku-a-ta馬庫阿塔 a niyadu’.
(u kamu nu Hulam: 斐濟分為2個直轄市、4個行政大區和羅圖馬島. 直轄市分別是蘇瓦和勞托卡；行政大區分別是中央大區、西部大區、北部大區和東部大區. 其下分為14個省：納莫西省、拉省、雷瓦省、塞魯阿省、泰萊武省、奈塔西里省、那德羅加諾沃薩省、巴省、布阿省、卡考德羅韋省、坎達武省、勞省、洛邁維提省、馬庫阿塔省. )
lala’ (地理)
Fiji(斐濟) u ahebal nu lala’(pasu nu bayu ahebal nu lala’) 194000 a pin-fang-kung-li, nikahini u ahebal nu lala’ payhung nu cacay a bataan nu enal. Fiji(斐濟) paylabu idaw ku tuluay a lasubu tusa idaw ku tusaay a subal,  tatudung  u kakutung a ba’tu muliwliw tu silamalay a buyu’ a subal, nikahini u muenengay idaw ku ⅓ nu tademaw. u satabakiay a subal i wiy-ti a subal atu wa-nu-a a subal. ya su-tu i su-wa i wi-ti a subalan. se-hung-ce paytulu a tademaw nu muenengay i wi-ti a subal. kina subal u buyu’ ku yadahay u satalakaway tuo-ma-ni-wi-hung (Tomaniivi), u telek nu bayu 1324 ku nikaylabu, sika idaw ku caldesay  a kilangkilangan nu, u masadumaay a kahenulan nu niyadu’ idaw kiya  na-ti, sa-u-lung-u atu law-to-kah.
(u kamu nu Hulam: 斐濟總面積（含海域面積）為194000平方公里，其中10%面積為陸地.
斐濟包含322個島嶼，主要為珊瑚礁環繞的火山島，其中1/3有人居住. 最大的島嶼為維提島與瓦努阿島. 首都蘇瓦位於維提島上. 四分之三的人口也居住在維提島. 該島多山，最高峰托馬尼維峰（Tomaniivi），海拔1324米，並有熱帶雨林. 其他重要城鎮有納迪、薩武薩武與勞托卡. )
demiad (氣候)
(u kamu nu Hulam: 斐濟屬於溫暖的熱帶海洋氣候，幾乎全年的溫度都在一個很小的範圍內. 溫暖的季節出現在11月到4月，涼爽的季節則是從5月至10月. 即使在涼爽的季節，平均溫度仍然高達22°C（72°F）. 降雨是季節性的到來，溫暖的季節會有較多的雨量，尤其是在內陸地區. 雖然一年平均會有一個熱帶氣旋來襲（十年出現10-12次），但一般說來，風是溫和的. )
u pey-ka a subal “silisin a miawas tu lamal” 貝卡島「過火儀式」
Fiji(斐濟) yadah ku adiadiay a subel, ya subal kanca idaw ku caay kalecad u masadumaay atu kungku, a lahican taneng makaadih tu salungayay atu bangcalay u langdaway nu kakutung, idaw ku pupuhkalay a kawaw, hamin nu tuud a micukaymas u nu itidaay tu a tuud. taneng tayda i tiniay tu subal nu timulan u pey-ka a subal (Bega) miadih tu “u lisin nu miawasay tu lama’’. u kamu nu ayayway, i tini i subal u nilecuhan tu tatama u caayay katalaw tu lamal, sisa u i tiniay nu muenengay kanca silisin aca tu kawaw, kya tatama a i badetay nu celacelasan a muculil, a milatuh tu kapahay, mahida u misengiay tu nu taywanay a misamiay nu kawaw. nika ayda haymaw satu malu saikian tu aadihan, anu idaw ku tayniay a laban, kanca tu demiad idaw tu ku misaikiay tu aadihan, u nu dumaay a sakaudip nu kawaw nu itiniay.
pakan tu buting u aadihan餵鯊秀
anu misakamu tu Fiji(斐濟), katuud ku tademaw maydih tayda i pisalamaan tu nanum amidang, mahida u mingaduyay, u micelemay miadih tu bayuay a tuud u kakutung atu ze-tay a buting, atu misalama milalaba tu layin, mikitkit tu sabahel a kawsuwa hawsa. mataneng tu tayda i piy-ka a subal mitaneng “pakan tu sa a buting” nu kawaw, atu u mahiniay caay katepalay u maedesay a adupan nipicapi masasalama.
(u kamu nu Hulam: 談到斐濟，許多人通常都會聯想到水上活動，像是浮潛、潛水觀賞海中珊瑚礁景觀和熱帶魚，或是玩衝浪、拖曳傘等. 也可以到貝卡島體驗「餵鯊魚」活動，和這些平時很少接觸的兇猛動物近距離互動. )
sayaway a mitaneng ku midangay sa a manakamiyalaw, anu pakan tu sa a butingan a idaw kya pasubanaay a taayaw pasubana hicaen a mikawaw, tasasa a mudebu i nanum hawsa, kanca idaw ku pasubanay pacabay i tepal miadih tu aadihan, u duma sa, idaw tu kumiadiay misakapah tu aadingan.
(u kamu nu Hulam: 初次體驗的遊客也不用擔心，在餵鯊魚前通常會有教練先進行課程教學，下到水中之後，會有教練陪同在一旁觀看，另外，也有相關的防護措施做保護. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan( 外部連結)
kakuniza:kanatal kakuniza:Hana Ating kakuniza:Lisin Kubung
Himoti
thumb|Guanshan
Himoti
u sulit nu Hulam: 電光部落
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan a niyazu’ ku Himoti. u kasalumaluma’ nu Himoti sa, 230 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 635 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 421 ku tademaw, pakalatu 66%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 214 ku tademaw, pakalatu 34%.
電光此地舊稱為雷公火，族人則稱之曰Kaadaadaan. 據說原本是「卑南族」的稱呼，其意義不明. 相傳過去此地在夜晚出現怪火，住里瓏的居民非常驚訝，認為那怪火是閃電，閩南語將閃電說成雷公，遂以雷公火為社名.