cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maldives
cen-ce (政治)
tusa a malebut cacay a bataan idaw ku tusa (2012) a mihcaan tusa a bulad pitu a demiad itini i kanatal nu udip cilaw ku kincal atu pina nu pilipayan mapulung muculi amihantay, ci Muhanmuwde．Naside (穆默德.納希德) itini i tilibi amusakamu hatidatu kunipikuni kala Cun-tunnga i Maldives (馬爾地夫) sa, u kawaw nu Cung-tun sipapabeli ci Hu-Cung-tun ci Hasan (哈山).
2016年10月13日，馬爾地夫外交部發表聲明表示，鑑於長期以來大英國協部長級行動小組及大英國協秘書處給予馬爾地夫不公平、不公正待遇，馬爾地夫政府決定脫離大英國協.
tusa a malebut cacay a bataan idaw ku enem (2016) a mihcaan cacay a bataan a bulad sabaw tu tulu a demiad, Maldives (馬爾地夫) sakayputah a sakakaay sakamu sa, hatiniyay tu nutenes nu Taing-kuoie (大英國協) a sakakaay nu pu-cang milawlaway a kaput atu Taing-kuosie (大英國協) a misu pabelisa tu Maldives (馬爾地夫) tunipi sainai, tunipi sainai tu kawaw, sisa Maldives (馬爾地夫) sifu miales tu Taing-kuoie (大英國協).
taing-kuoaie (大英國協) misaicelang manglay mala Manai a kawaw misa icelang milihida, uyni mihantaya tu lekec nu kanatal a cudad (憲章) atu Daing-kuo-sie (大英國協) a cudad (憲章).
Blangaw
thumb|Tayan a tademaw
Maldives
tademaw (人口)
馬爾地夫人口以迪維希人為主要組成族群，該族群在歷史上活動範圍包括現今馬爾地夫諸島及印度的米尼科伊島、拉克沙群島. 迪維希人有著共通的文化，並以迪維西語作為溝通媒介，其屬於印度-雅利安人，與僧伽羅人有密切關係，在基因學分析上，與中東、南亞、南島民族與非洲之痕跡.
Blangaw
Blangaw
u sulit nu Hulam: 桃山部落
Maldives
tademaw (人口)
Maldives (馬爾地夫) a tademaw u Diwi-si (迪維希) a tademaw ku masakaputay a binacadan, nina binacadan itini i likisi nikaudip a wayway pasu aydaay a Maldives (馬爾地夫) a subal atu India (印度) a Mini-kee (米尼科伊) a subal, Lake-sa masabelengay a subal (拉克沙群島). Di-wisi (迪維希) a tademaw idaw ku nikapulungan nu lalangawan, u Diwi-si (迪維希) a kamu ku sasakamuen, u India(印度) Ya-lian (雅利安) a tademaw, atu Sencia-luo (僧伽羅) a tademaw kapah kuni kalecabayan nuheni. itini i ci-in (基因) anicudadan, atu Cuo-tun (中東), Na-ya (南亞) Na-taw (南島) a binacadan atu Africa (非洲) a daduducen.
Blangaw
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Blangaw. u kasalumaluma’ nu Blangaw sa, 114 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 300 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 286 ku tademaw, pakalatu 95%.
Iran
thumb|u hata nu Iran|alt=Flag of Iran.svg
Blangaw
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 14 ku tademaw, pakalatu 5%.
Iran
u Iran (伊朗) sa i labu nu Asia, itiza i 32 00 N, 53 00 E
Blangaw
u asip u cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 93%, SaySiyat 2%.
Maldives
tademaw (人口)
於2006年人口普查，馬爾地夫人口為298,968人，馬爾地夫人口成長率於1985年達到最高，為3.4%，而2000年的人口普查顯示該國人口成長率為1.9%.
Blangaw
u Tayan a niyazu'
u Tayal a niyazu' kuyni, tuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini, u zuma a tademaw sa u Saysiyat, inaytu ku zuma a cidekay a tademaw.
Iran
u ahebal nu lala’ mapulung sa 1,648,195 km2.
u ahebal nu lala'ay sa 1,531,595 km2, u ahebal nu nanumay sa 116,600 km2.
hamin nu tademaw sa 82,801,633.
kakalukan umah sa 30.10%, kilakilangan umah sa 6.80%, zumaay henay umah sa 63.10%.
caay kau cabayay a kanatal nu Taywan.
伊朗伊斯蘭共和國（波斯語：جمهوری اسلامی ایران‎，Jomhuriye Eslâmiye Irân，[dʒomhuːˌɾije eslɒːˌmije ʔiːˈɾɒn]），通稱伊朗（波斯語：ایران‎，Irān，[ʔiːˈɾɒːn]  ( 發音) ），1501年之前很長一段歷史時間被外界稱波斯[註 2]，位於西亞，為中東國家，其中北部緊靠裏海、南瀕波斯灣和阿拉伯海.
Iran Islam kapulungan masakaputay a kanatal, Iran Pou-s a kamu‎, Jomhuriye Eslâmiye Irân Iran han a pangangan,, iayaw nu 1501 a mihcaan kananayu’ pinaay tu a lalay a demiadan nu zumaan a kanatal panganga han tu  Iran, tini i nuwalian nu Asia, nu inutebanan nu wali a kanatal, pulung ii satipan micapi tu Ii-hay, nutimulan micapi tu Pou-s-wan atu A-la-pou a bayu.
人口8320萬人，為多民族國家，其主體民族為波斯人，約占總人口的52%，其餘有亞塞拜然人、庫德人、阿拉伯人等. 官方語言為波斯語. 伊斯蘭教什葉派的十二伊瑪目宗（信眾超過全國人口的90%）為伊朗國教，憲法承認的其餘教派有伊斯蘭教遜尼派、祆教、猶太教、基督宗教等. 首都為德黑蘭.
u tademawanan 8320 a mang ku tademaw, u katuuday a binacada nu kanatal, angangan binacadad nu Pou-s a tademaw, u pulung nu tademaw pakala tu 52%, nu zuma izaw ku Ya-sai -pay-zan a tademaw ku kou-te a tademaw, A-la-pou a tademawan, kanatal a kamu nu Pou-s-wan a kamu. I-s-lan cyaw nu Sen-ye a sakaput tu sabaw tusa I-ma-mu a singku ( u sinziya matabesiw ku 90% u hamin nu kanatal a tademaw) u kanatalay nu Iran a kiwkay,  palatatengaan nu hulic u zumaay a singku izaw ku I-s-lan a singku, sun-ni a sakaput, siyen a singku,yu-tay a singku, ciwlu a singkuan. kahenulan a tuse u te-hiye-lan.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Tehran.
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 1 bulad 4 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Hassan Rouhani (Hasan．Luhani 哈桑·羅哈尼), 1948 a mihca 11 a bulad 12 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Iran (伊朗) ayza, micakat a demiad sa i 2013 a mihca 8 bulad 3 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Iran (伊朗) ayza sa ci Hassan Rouhani, micakat a demiad sa i 2013 a mihcaan 8 bulad 3 demiad.
laylay (歷史)
伊朗古稱波斯，在公元前28世紀建立的古埃蘭王國和之後建立的米底王國是伊朗高原文明的發源地. 到公元前550年，由居魯士大帝建立了大一統的古代大帝國波斯帝國. 公元7世紀中葉，波斯的薩珊王朝被阿拉伯征服，包括伊朗高原的中東地區開始伊斯蘭化，而曾占統治地位的祆教則日漸式微.
Iran kasumamadan Pou-s han pangangan, ayaw celah nu 28 a mihcaan patizeng tu Ku-ay-lan  hungti a kanatal atu zikuzan patizeng tu Mi-ti hungti a kanatal nu Iran macakatay a syahuy a lalayan a kakitizaan. kutukuh ayaw celah tu 550 a mihcaan, ci Ci-lu-se a hungti patizeng tu pulung nu kasumamadan a ziday nu tabakiay a hungti a kanatal nu Pu-s a hungti a kanatal. celah tu pitu a mihcaan tu cung-ye, Pou-se nu Sa-san a hungti a mihcaan mademec tu nu A-la-pou, pasu talakaway nu Iran a buyu’ nu inutebanan nu walian a kakitizaan malingatu masa I-s-lan tuway, na mikuwanay tu siyen a singku haymaw satu a malawpes.
kasumamadan a ziday (古代時期)
包括伊朗在內的西亞（又稱中東地區）遠在舊石器時代已有先民居住，約3000年前已建立一些邦國，當時曾稱為埃蘭，然後又先後經歷了亞述、米底王國、阿契美尼德王朝等. 西元前4世紀中葉，波斯的阿契美尼德王朝國力式微，遭馬其頓王國亞歷山大大帝所滅. 亞歷山大大帝死後帝國分裂，伊朗一帶落入塞琉古帝國手中，之後又經歷了波斯的安息和薩珊王朝.
kasumamadan a ziday pasu Iran a Si-ya ( pangangan aca tu Cung-tung a kakitizaan) i baat tu malumanay ba’tu a ziday izaw tu ku tuas muenengay, ayaw nu tulu a bataan a malebut a mihcaan patizeng tuway tu zuma a sakaput a kanatal, itawya na panganngan han tu A-lan, zumasatu kilul namilawat tu Ya-su,Mi-ti a hungti a kanatal, A-cye-me-ni-te a hungti a mihcaan. ayaw celah tu sepat a mihcaan cung-ye, Pou-se a A-cye-me-ni-te a hungti a mihcaan caay tu ka icelang ku kanatal, Ya-li-san-ta a tabakiay hungti a kanatal masibek malawpes nu Ma-ci-tun hungti a kanatl. Ya-li-san-ta a tabakiay hungti a kanatal mapatay tu hawsa maliwasak tu ku kanatal, Iran a sakuwanan mucelem tayza i lima nu Say-liw-a kasumamadan hungti a kanatal, zikuzan satu namilawit aca tu Pou-s a kabelecan a demiad atu Sa-san hungti a kanatal.
kasumamadan tu nu ayzaay a mihcaan (中古與近代時期)
637年，阿拉伯帝國的穆斯林軍在卡迪西亞戰役打敗波斯薩珊王朝的軍隊，攻占其首都泰西封，開始了伊斯蘭對波斯的征服，同時也終結了波斯地區的瑣羅亞斯德教文化. 倭馬亞王朝後，蒙古帝國入侵並滅亡了伊朗一帶的小國，並建立了伊兒汗國，後汗國滅亡，帖木兒帝國又相繼統治伊朗.
637 a mihcaan, A-la-pou hungti a ziday si-mu-lin a hitay i Ti-si-ya a ngangayaw mademec ku Pou-s-sa-san a hitay, micumud milala tu zumaay kahenulan a tuse nu Tay-si-bung, malingtu tu I-s-lan midemec tu Pou-s, namahiza sa malawpes tu ku Pou-s a kakitizaan nu Sow-luw-ya-s-te  nu singku a lalangawan. Wo-ma-ya a hungtian a ziday hawsa, Mung-ku a kanatak midebung tu pitatay tu nu Iran adidi’ay a kanatal, patuzeng satu tu I-la-han a kanatal, zikuza satu malawpes mamatay ku Han a kanatal, Tiye-mu-al  kanatal yu lalid sa aca mikuwan tu Iran.
hekal a lala’ (地理)
伊朗東鄰巴基斯坦和阿富汗，東北部與土庫曼接壤，西北與亞塞拜然和亞美尼亞，以及國際上屬亞塞拜然的納希切萬自治共和國為鄰，西接土耳其和伊拉克（庫德斯坦）. 國土面積為1,648,195平方公里，國土主要位於伊朗高原上，氣候較為乾燥.
Iran nuwalian belaw u Pa-ci-s-tan atu A-bu-han, nuwalian nuwamisan matatules ku lala’ atu-Kou-man, satipan nuwamisan u Sa-pay-zan atu Ya-mei-ni-ya, atu kitakitan tungusay nu Ya-sai -pay-zan nu Na-si-cye-wan a misatekeday kapulungay masakaputay a kanatal malabelaw, satipan matatules tu Tu-al-ci atu Iraq (kuw-te-s-tan). lala’ nu kanatal 1,648 pinbwng kungli, lala’ nu kanatal angangan i tini i talakawawy a buyu’ nu Iran, maacakayku demiad.
地貌大多是由高原、盆地或山脈所構成，只有在海邊的一小部分是平原. 境內最大的高原為伊朗高原. 人口較多的西部是多山地形，由高加索山脈、札格羅斯山脈和厄爾布爾士山脈等構成. 整體而言，伊朗大多數地區屬乾燥或半乾燥氣候，降雨集中在十月至四月間，平均年降雨量在250公釐以下.
u liwliw nu lala’ hatu u talakaway a buyu’, masahelungay a lala’ atu buyu’an a  nikasabuyu’, uyza dada’ i dadipasan u adidi’ay a enal. lalabu u satabakiay talakaway a buyu’ u Iran a buyu’an, u tademaw katuuday i satipan u buyu’ amin ku liwliw, u Kau-ciya-su a buyu’an, Ca-ke-lou-s a buyu’an atu e-la-pu-al-se a buyu’an a nikasabuyu’an. uyni a kamu, Iran a kakitizaan a demian u tatungusa ku akuti’ maudad sanad i cacay bataan a bulad katukuh i sepatay a bulad a laed, palecad tu mihcaan niditekan tu naudadan i sasa nu 2250 a kungli.
cen-ce (政治)
伊朗是一個由什葉派主導的伊斯蘭共和制國家. 伊斯蘭教在伊朗擁有至高無上的道德權威，是公共生活的最高準則. 伊朗的建國領袖即明確拒絕西方民主體制，首任最高領袖霍梅尼清楚地表示，在理想的政體中，國家權力應該由烏理瑪執掌，議會僅有有限的權力. 伊朗的穆斯林激進派在二十世紀八十年代將本國歸入「意識形態指導型」國家，同蘇聯並列.
sakikalisiw (經濟)
根據國際貨幣基金組織的數據，2012年伊朗的名義國內生產總值為5489億美元，居世界第21位，人均為7207美元，居世界第76位；購買力平價的國內生產總值為9974億美元，居世界第17位，人均為11395美元，居世界第78位.
duduc tu nu kitakit a kalisiw nu pisuped a sakaput a nisulitan, 2012 a mihcaan Iran a ngangan kaizaw kalisiw nu kanatal pulung nu kasiaca 5489 a yi’  nu Amelikaay a kalisiw, u ngangan i kitakit u saka tusa a bataan izaw ku cacay, u tademaw palalecad tu nu Amelikaay a kalisiw 7207, u kasingangan i kitakit u saka pitu a bataan izaw ku enem, u picakay palecad tu aca nu kanatal ka izaw nu kalisiw pulung nu kasiacay 9974 a yi’ ku kalisiw, kasingangan i kitakit a singangan u sakasabaw pitu, u tademaw a palalecad tu kalisiw 11395 a kalisiw nu Amelika. u kasingangan i kitakit u saka pitu a bataan izaw ku walu.
伊朗經濟以石油開採業為主，伊朗的石油化工、鋼鐵、汽車製造業也比較發達，電子工業、核工業、計算機軟硬體業發展很快. 伊朗的機械製造業有了長足的進步. 胡齊斯坦為石油工業區與重要出海門戶. 伊朗的石油出口是經濟命脈，石油生產能力和石油出口量分別位於世界第四位和第二位. 伊朗是石油輸出國組織成員.
Iran a sakikalisiw u tapang u piala tu simal, Iran simal nu kikay, mukin kazizeng macakat ku nipisanga’, pulung telayay a kusi, he-neng a kusi, asipki tinnaw a kusi kalamkam malaad. Iran misangaay tu kikay a kusi matenes tu kunikacakat. u Bu-ci-s-tan u simal a kusian u kahenulan a panan nu sakatabayu. Iran a sakikalisiw u nipacakayan tu simal, kaizaw nu simal atukayadah ku nipacakayan tu simal i kitakit u saka sepat atu saka tusa ku ngangan.
美國自伊斯蘭革命後就從未進口伊朗石油，而歐盟也已對伊朗實施制裁，禁止成員國與伊朗續簽石油進口協議. 2005年末，中國與伊朗簽署了一項價值1000億美元的石油合作協議，成為該國重要的石油貿易夥伴.
Apapuro
thumb|Amis thumb|Amis postcard
Iran
sakikalisiw (經濟)
Me-kou napasumad tu syakay hawsa caay tu pacumud tu simal nu Iran, u Ou-mung satu mikawaw mipatut tu sakay Iran, pasatezepan tu sakaput a kanatal Iran lalid sa matatelek misukapah tu sapacumud tu simal. zikuza tu 2005 a mihcaan, Cung-kou atu Iran masasepaw tu cacay lice u aca cacay a malebut a yi’ ku kalisiw  u simal makakadung masunngaay. uyni a kanatal mala kahenulan a cabay u paliway tu simal.
Maldives
tademaw (人口)
tusa a malebut idaw ku enem (2006) a mihcaan mikilim misausi tu tademaw, Maldives (馬爾地夫) a tademaw makaala tu 298,968 ku tedemaw, Maldives (馬爾地夫) a tademaw macunusi cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku lima (1985) a mihcaan satalakaway kunika cunusan, tulu a sepat nu kilac (3.4%), itini i tusa a malebut (2000) a mihcaan nika cunusan tu tademaw mucelak tu cacay a siwa nu kilac (1.9%).
Apapuro
Apapuro
u sulit nu Hulam: 高坡部落
Maldives
tademaw (人口)
1978年預期壽命為46歲，現已增至72歲.
cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku walu (1978) nu mihcaan u nisausiyan tu sakaudip han sebat a bataan idaw ku enem a maudip, ayda hantu macunus tu pituay a bataan idaw ku tusa ku nikacunusan a maudip.
嬰兒死亡率亦由1977年的12.7%降至今日的1.2%.
ni kapatay nu lutungay han namaka cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku pitu (1977) a mihcaan tu sabaw tu tusa tin pitu nu kilac (12.7%) katukuh ayda nu cacay tin tusa nu kilac (1.2%).
於馬爾地夫有超過4萬名孟加拉人，為該國最大的外來勞動力來源國. 其他移民包括菲律賓外籍勞工及少數西方國家人士移居.
Apapuro
u siwkay nu niyazu'
thumb|Taitung Keng
Switzerland
thumb|u hata nu Switzerland (瑞士)|alt=Flag of Switzerland.svg
Maldives
tademaw (人口)
itini i Maldives (馬爾地夫) malakuud tu sepat a mang (萬) nu Bangladesh (孟加拉) a tademaw, nina satabakiyay nu namaka nutawan a kanatal tayni itini mikuliyay a tademaw (勞工). duma satu nu mabulaway a tademaw pasu Philippines (菲律賓) atu nu adidi' nu amuhunay a kanatalay nu tademaw tayni amabulaw (移民).
Apapuro
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Apapuro. u kasalumaluma’ nu Apapuro sa, izaw ku 286 a luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 864 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, izaw ku 437 a tademaw, pakalatu 51%.
Switzerland
Switzerland (瑞士)
u Switzerland (瑞士) sa i labu nu Europe, itiza i 47 00 N, 8 00 E.
u ahebal nu lala' mapulung sa 41,277 km2. u ahebal nu lala'ay sa 39,997 km2, u ahebal nu nanumay sa 1,280 km2, hamin nu tademaw sa 8,179,294. kakalukan umah sa 38.70%, kilakilangan umah sa 31.50%, zumaay henay umah sa 29.80%.
瑞士是一個有世界公園美麗，擁有100座4000公尺以上的高山，其中最有名的是：阿爾卑斯山.
Tjuluuai
thumb|Jinfeng
Apapuro
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, izaw ku 427 a tademaw, pakalatu 49%.
u asip nu cidekay nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 43%, Paywan(Paiwan) 2%, Yuwatan(Bunun) 1%, Puyuma 1%, zumazuma 4%.
Switzerland
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Bern (伯恩).
Maldives
kamu (語言)
迪維西語為馬爾地夫官方語言及通用語言，屬印度-雅利安語支，與僧伽羅語有相似之處. 最早以迪維西語記載的文獻為Eveyla Akuru，係針對國王的記載.
Antigua and Barbuda
thumb|u hata nu Antigua and Barbuda (安地卡與巴布達) thumb|Antigue thumb|u eneng nu Antigua and BarbudaAntigua and Barbuda (安地卡與巴布達)
Tjuluuai
Tjuluuai
u sulit nu Hulam: 都魯烏外部落
Iran
tademaw (人口)
伊朗曾一度實施計劃生育政策. 2012年8月2日，伊朗衛生部証實，伊朗已經廢除計劃生育政策，希望能夠迎來一個「嬰兒潮」，令伊朗人口增加一倍.
Switzerland
kakingingan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 1 bulad 8 demiad.
Tjuluuai
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tjuluuai. u kasalumaluma’ nu Tjuluuai sa, 32 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 124 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 119 ku tademaw, pakalatu 96%.
Iran
tademaw (人口)
Iran nacacay mikawaw sibalucu’ tu lalekuen tu sapulecuh. 2012 a mihcan walu a bulad tusa a demiad, Iran a acek yayan a patatenga’, Iran mapalasawad tu ku lekakawaw tu sapulecuh a lalekuan, adasay taneng a izaw ku lutungay a likid, mitulun tu Iran amicunu tu kayadah nu tademaw.
Antigua and Barbuda
u siwkay nu kanatal
u Antigua and barbuda sa ilabu nu Congnanmeico, itiza i 17 03 N, 61 48 W u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 442.6 km2, u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 442.6 km2, u ahebal nu nanumay sa ti'kuk ku km2, hamin nu tademaw sa 93,581. kakalukan umah sa 20.50%, kilakilangan umah sa 22.30%, zumaay henay umah sa 57.20%.
Maldives
kamu (語言)
Diwi-si (迪維西) a kamu u Maldives (馬爾地夫) tadatapang a kamu atu sakalecad nu kamu, u Ing-tu (印度) Ya-lian a kamu (雅利安語支), malecad tu Sencia-luo (僧伽羅) a kamu. sayaway u Diwi-si (迪維西) a kamu nisulitan i cudad u "Eveyla Akuru", nu kuo-wan (國王) a nikilukan.
Iran
lalangawan (歷史)
伊朗在藝術、音樂、建築、詩歌、哲學、傳統和思想體系，都具有悠久的歷史.
Apapuro
u niyazu' nu Pangcah
katuud ku Pangcah(Amis) itini, u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. u zuma a tademaw sa u Paywan u Yuwatan(Bunun) atu Puyuma.
Iran
lalangawan (歷史)
波斯語已有超過2,500年的歷史，留下了可觀的文獻記錄. 波斯文學舉世都予以很高的評價，詩人如：哈菲茲、魯米、歐瑪爾·海亞姆、尼扎米、薩迪·設拉茲和菲爾多西等留下許多佳作，伊朗詩韻和歌詞的優美，也獲得全世界的讚譽.
Apapuro
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya itini.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
Iran
lalangawan (歷史)
Iran i nalimaan, dadiw, nipatizang, sakazahkez a dadiw mipudacay micekiway, kasumamadan pulung nizatengan, kasumamadad a ziday matenesay tu a laylay. Pou-s a kamu matabesiw tu 2,500 a mihcaan a laylay, nisumelaidan tu kapahay a azihan tu masulitay i cudad.Pou-s a kuhaku sitangahay u siacaay, misulitay tu sakazakec a tademaw mahiniay :ci Ha-beyce,Lu-mi, Ou-ma-al-Hay-ya-mu, Ni-ca-MI, Sa-ti-Se-la-ce atu ci Be-al-tu-si nisubelidan yadah ku kapaha a nisulitan, Iran a dadiw a ngihah atu nisulitan a dadiw damsay salungan, mapailay tu nu kitakitay.
Apapuro
u cidekay nu Taywan yincumin
si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw.
Maldives
kamu (語言)
而稱為Dhives Akuru的書寫系統則在相當長的一段期間被使用，今日使用的它拿字母，則是由右向左書寫. 英語在馬爾地夫亦常被當地人所使用.
Iran
gaga (科技)
伊朗總統艾哈邁迪-內賈德於2008年8月15日宣布，伊朗將會於近期發射本國第一顆自行研製的人造衛星. 用於發射衛星的火箭和發射架等設施完全由伊朗自行研發. 據伊朗通訊社祚8月17日援引軍方發表的聲明說，軍方當天成功發射「信使號」火箭，並將一顆名為「希望號」的自製人造衛星送上太空.
Switzerland
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Didier Burkhalter, micakat a demiad sa i 2012 a mihca 1 bulad 1 demiad.
Iran
gaga (科技)
Iran a cungtung ci ay-ha-man-ti-niy-cya-te i 2008 a mihcaan walu a bulad saba lima a demiad musakamu, Iran a caay ka tenes a mipana’ tu saayaway nu kanatal nu uzipay nicekiwan nisangaan  tu nu tademaw nisangaan a uysin. sapipana a uysin lamal acin atu pidamaad nu sapipana’ u pisanga’ u  Iran nu uzipay nicekiwan nisangaan. duduc  tu nu  Iran a pakatinengay i walu a bulad sabaw pitu a demiad mililid  tu hitayan a patahkal tu kamu, u hitay tuyaan a dimiad malaheci tu kunisangaan’ u pakatineng a bacu tu lamal acin, satu ya cacayay  pangangan han tu (maydih bangngu) han. nu uzipay nisangaan a uysin patayzaen i taykung.
Maldives
kamu (語言)
upingangan tu "Dhives Akuru" nisulitan tu sasulitan (書寫系統) anisulitan matenes tu cukaymas hatu ayda, aydaay nipicukaymas miala tu sayaway a sasulitan, sipakayda i kawan mamisulit katukuh i kawili. Ing-Guo (英語) han sasakamuen nu Maldives (馬爾地夫) a tademaw musakamu.
Tjuluuai
u siwkay nu niyazu’
台東縣金峰鄉嘉蘭村，為嘉蘭村七部落之一.
Apapuro
u cidekay nu Taywan yincumin
satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Iran
cacililan (交通)
Iran a caculilan i kanatal nisulitan izaw ku nubasu  zazan 179388 kungli ( 2003 a mihcaan), silamalay a zazan 8367 kungli ( 2006 a mihcaan), pahikukian 331 a pahikukian (2007 a mihcaan), nu nanumay a sapiculu’ a zazan 850 kuli (2006 a mihcaan).
Switzerland
u dumaay a kamu (語言)
瑞士人會講4個語言：法語丶德語丶羅什曼語丶義大利語. 主要因為：北邊靠近德國丶西鄰法國丶南邊接近義大利丶東臨奧地利的優勢讓瑞士人會這4種語言.
Maldives
lalangawan (文化)
馬爾地夫是個穆斯林國家. 著裝比較保守，婦女上街要著遮體長裙，男人要著長褲. 馬爾地夫雖然是著名的海島旅遊目的地，但是裸泳在馬爾地夫是違法的.
Maldives (馬爾地夫) u Mu-Se-Lin (穆斯林) a kanatal. nikasidikuc caay kaw mailaya, anu tayda i patiyamay ku tatayna kanca asitanaya'ay a sukun (hakama), tatama hantu asimunpi (asicalaped). Maldives (馬爾地夫) amica kaw kasingangan nu aidangan a subal, nika anu mingaduy itini i Maldives (馬爾地夫) u patelacaysa.
在飲食文化上按照清真教規不吃豬肉以及螃蟹和貝類，平時常用肉類有家禽、羊肉、蛋和魚. 咖爾迪亞是用來招待客人和宴會食物，它包含有主食—面糕、薯類和蒸香蕉；湯—椰肉、洋蔥、檸檬汁和魚片湯.
Apapuro
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
thumb|Taitung Keng
Tjuluuai
u siwkay nu niyazu’
源自馬奴爾溪（俗稱白河）上游遷居現址. 嘉蘭村位於太麻里溪畔，原名「布魯布魯深」（ PULER PULRE SHEN ）（譯：多霧窪地），由七大部落所聚成，日本佔據台灣時對各族原住民實施理番政策，民國二十八年強迫居住於知本溪、麻立霧溪、馬奴蘭溪、麻利都部溪上游各部落遷居. 民國34年10月25日在台灣光復後各部落陸陸續續遷居現址.
Switzerland
u dumaay a kamu (語言)
idaw ku sepatay a kamu nu kanatal. Zuy-Se a tademaw sepat ku katinengan nuheni tu kamu: kamu nu Felanse (法語), kamu nu Jermen (德語), kamu nu Itali (義大利語) atu kamu nu Lu-Man-Si (羅曼什語). idaw ku limaay a kanatal i tepal nu Zuy-Se. saamisan nu Zuy-Se ku Jermeni (德國). satipan ku Felanci (法國), satimulan ku Itali (義大利), sawalian ku Awstrilia (奧地利) atu Lie-Ci-Dun-Si-Deng (列支敦斯登). sisa u Zuy-Se a tamedaw matineng tu sepatay a kamu.
Apapuro
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
Tjuluuai
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini mueneng.
Maldives
lalangawan (文化)
itini i kakanen nu lalangawan han pasaida i kiwkay nipatucekan acaay kan tu heci nu pabuy atu kalang atu sipaduhay a lalacan, u hinakanay nu hecian han u nipahabayan tu tulakuk, sizi (sidi), ti'kuk atu buting. u Ciael-tiya (咖爾迪亞) han u sapalabang atu kakanen nu tayni a labang, pasu kakanen tu mikaw, tubah atu nihudhudan tu pada' (paza'), kabi han u heci nu yasi (abinung), tamanigi, ning-mong (檸檬) nimelecan atu kabi nu buting.
Antigua and Barbuda
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Saint John's (聖約翰斯).
Switzerland
patiyamay (金融)
在600多年前一個最貧窮的國家，他們運用著金融丶鐘錶丶觀光丶環保來轉形，成為目前最富有的國家，世上富有人錢都存在瑞士銀行.
mipuyuh
sapuelac
thumb|mipuyuhay a patyamay muculil kami i zazan, anu ma pulin, anu matukud kita tu baetu sa, adada'tu ku kuku' nu mita. anu micikcik tu lami', masenat(割) tu taludu'(手指), adada' tuway. anu mapacek kita tu pacek sa, u zuma ku adada' kita. adada' kita, namakay izaw ku 神經 i banges nu mita. i labu' nu kidu nu mita, isasa' nu banges nu mita, kayadah ku izang-husu(血管) atu 神經, izaw amin. anu macucuk tu 神經, izawtu ku 感覺 nu mita. anu maduka', adada' tu kita. uyzasa, u bukes nu mita atu kanus, inayi' ku 神經 atu izang-husu, sisa, anu mipuyh kita, caay maizang, caay adada'. u lakelalan(原因) kuyni.
Maldives
lalangawan (文化)
馬爾地夫的歌舞文化深受東非文化和南亞文化的影響. BODUBERO是一種椰樹木質鼓，是用於歌舞演奏時的打擊樂器.
Antigua and Barbuda
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining (紀念日) nu kanatal demiad sa 1 bulad 11 demiad.
mipuyuh
sapuelac
mipuyuh sa, u zuma a ngangan sa midiput tu bukes, misayit tu bukes. nasayitu ku bukes, kapah azihen. malisimet ku bakes atu wayway. mipuyuh sa, taneng i luma', taneng i patyamay. ayza a demiad, yadah ku miyupuhay a patyamay i zazan. yadah ku mipuhayay a kawaw, yadah ku kakuniza nu bukes. izaw ku matekesay, izaw ku yasuyay. ayzasa, izaw ku mikulitan ku bukes, yadah ku kulit nu bukes.
Blangaw
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Maldives
lalangawan (文化)
Maldives (馬爾地夫) a palaw a lalangawan kanamuhan nu Dun-fa (東非) atu Nan-ya (南亞) a lalangawan. BODUBERO u yasi a kilang nisangaan tu tatuktukan, u sapidadiw atu sakapalaw nu tatuktukan.
Antigua and Barbuda
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Elizabeth II, micakat a demiad sa i 1952 a mihca 2 bulad 6 demiad.
u cunli nu Antigua atu Barbuda ci Gaston Browne ayza, micakat a demiad sa i 2014 a mihca 6 bulad 13 demiad.
Iran
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Sabak Tutuy
Antigua and Barbuda
u hata nu kanatal (國旗)
u kulit nu hata nu kanatal sa, silima ku kulit, u sumanahay u salengacay u semilaway u lumeniay atu kimay.
Tjusepayuan
sikay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tjusepayuan. u kasalumaluma’ nu Tjusepayuan sa, 148 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 504 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 498 ku tademaw, pakalatu 99%.
Antigua and Barbuda
u siwkay niza(簡介)
Antigua atu Barbuda, sakay hekal nu nipangangan sa u "An-Ba" han, u i tidaay i kalatebanan nu Amuhuwan a subal, u eneng sa i Caribbean a bayu (加勒比海) atu nu saetipyu (大西洋), ya Antigua atu Barbuda idaw ku kasatudungan nu tusaay a subal, cacay sa ya Antigua a subal nu duma sa, ya Barbuda hananay a subal, idaw henay ku kalaadidingay a subal. ina Antigua atu Barbudal sa, kasasudikud nu bali anu tuud a subal kasaidaw.
Tjuluuai
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民". u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiayay a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangabulanay(平埔族).
Antigua and Barbuda
u siwkay niza(簡介)
(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達，簡稱「安巴」，是中美洲的一個島國，位於加勒比海和大西洋之間. 安地卡及巴布達有兩個主要的島嶼，分別是安地卡島和巴布達島，還有一些更小的島嶼. 安地卡及巴布達是背風群島的一部分. )
Tjusepayuan
sikay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  6 ku tademaw, pakalatu 1%.
Switzerland
patiyamay (金融)
itawya enemay a malebut izaw kia cacay u sapakuyucay a kanatal, matineng kuheni mikisang tu kalisiw, tuki, u aidangan, sakayhekal (環保) a miniyul tu kawaw, sisa mala kakitaan tu a kanatal. kitakit u kakitaan a tademaw i gingku nu Zuy-Se amin misuped tu kalisiw.
Antigua and Barbuda
u siwkay niza(簡介)
(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達是世界上人口最少的國家之一. 根據2016年數據，安巴共有人口10.10萬，絕大多數為非裔. 英語為官方語言和通用語. 多數居民信奉基督教. )
Tjuluuai
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi (560,820), Pangcah (209,203), Tayan (89,958), Paywan (100,591), 11Yuwatan (58,336), Rukay (13,303), Puyuma (14,118), Cou (6,635), Saysiat (6,601), Yami (4,599), Saw (780), Kabalan (1,466), Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975), Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
mipuyuh
namakayniay a sasulitan nasakamuan atu natinengan
wikipayke-理髮
Antigua and Barbuda
sakay nu likisi (歷史)
u masasayaway a nikatayni i Antigua a subal atu Barbuda hananay a subal mueneng i tini sa ya Sippone a tademaw (西波內人), u heni sa i kasumamadan i ayaw nu 25 a seci sa idaw tu ku muenengay i tini. nika nudikudan sa celcelan nu ya Aravaay a tademaw (阿拉瓦人) mapabahbah. ya u hinalalaisay a binacadan ya Caribbean (加勒比) hananay a tademaw, kanahatu nidebungan nu heni kya Antigua atu Barbuda i liwliway nu subal, nika caay pidebung tu masatusaay a subal.
(u sulit nu hulam: 最早在安地卡島和巴布達島定居的人是西波內人，他們早在前25世紀就已經在這裡居住了. 後來阿拉瓦人把他們排擠掉了. 好戰的加勒比人後來雖然占據了安地卡及巴布達周圍的島嶼，但沒有占據這兩個島. )
i 1493 a mihcaan ci Christopher Columbus (克里斯多福·哥倫布) i sakatusa nida a misabaluhay a pabalunga i nu kitakitan sa, i tida i Antigua a tukus mudebu. sipangangan han nida kya subal tu Antiguaay a Santa maria han. nika ya Spain (西班牙) sa caay ka i tini kasaidaw nu balucu' a maydebung, u sakasaan nayay ku tada nanum nu Antigua a subal (安地卡島), pasu idaw henay ku ya hinalalais ya nu Caribbean (加勒比) hananay a tademaw. na maka i 1632 a mihcaan kalingatuan nu England a binacadan tayni i Antigua a subal (安地卡島) mipenec tu sakalatubang nu kitidaan, 1634 a mihcaan sa lihidaen nu England kya Barbuda a subal (巴布達島) palatubangen.
mipuyuh
namakayniay a sasulitan nasakamuan atu natinengan
兒童百科全書-追根究柢，鍾文出版社，2000 a mihcaan
Tjuluuai
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
Antigua and Barbuda
sakay nu likisi (歷史)
(u sulit nu hulam: 1666年法國人曾短暫入侵安地卡. 英國人建立甘蔗種植園，並從非洲販運奴隸. 直到1834年安地卡的奴隸制才廢除. 奴隸雖然獲得解放，但他們在經濟上依然依賴農場主. )
Switzerland
sakaudip (生活)
在這裡沒有冷氣丶因為講求環保，這裡終年積雪是國土的面積的6成，為了自然環境，早期就建立好了的密集鐵路，所有的車站全都是同步且準時的（慢一分都不行）.
mipuyuh
namakayniay a sasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
Tjusepayuan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
mipuyuh
namakayniay a sasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan ni Tuku sayun i 2018 kakuniza:kidu
Switzerland
sakaudip (生活)
nayi' ku cu'detayki (冷氣) kya manglay kuheni tu sakayhekal (環保). paymihecaan caay kasatedep ku suleda matahab tu lala' nu kanatal enemay ka ahebal (60% nu lala'). sakay hekal mamin tu patizeng tawya masanga'ay tu ku silamalay, mahamin a pangizuan nu silamalay palecad han ku tuki (cacay a sasulitan (分鐘) lacus mahaymaw).
過去貧窮時期他們的飲食是馬零薯丶有番茄湯，這地道的菜到現在瑞士人沒有忘，反應著他們務實的性格，在阿爾卑斯山歌謠節，男人穿上白上衣丶格子背心，女人著長腳裙胸先會別上一朵紅玫瑰，唱著歌謠重現過往的窮苦生活，重視自己的文化，不忘本.
yu naayway a nikauzip nuheni sa mukan tu ma-ling-su (馬鈴薯) atu kamulaw (番茄) a kabi. caay kapawan kuheni tuya lami' i Zuy-Se patinaku tu wayway nuheni. i dadiway a demiad nu A-El-Pay-Se buyu', u tatama u salengacay ku dikuc sizapa, u tatayna tanayaay ku hakama nu ayawan pakabiten tu sumanahay a balu i baluhang sa, dadiw sa nu ayaway ku heni yu malabades ku nikauzip.
asu'ay a kakanan (美食)
從蘇黎世湖打撈出來的魚是很棒的美食，可以嘗到白魚、鮭魚、梭子魚、歐鯰、江鱈和水母等製作出的美食. 還有瑞士「炸魚薯條」肉質美味鮮甜.
Su-Li-Se (Zurich) a banaw yu mibuting yadah ku cacanan a butingan, izaw ku sanglacay a buting (白魚), mahiniay u kuy-yu (鮭魚), suo-zi-yu (梭子魚), o-nian (歐鯰), ciang-sue (江鱈) atu suy-mu (水母). salami tina butingan u simal a pangkiwen nu dangah kulacul pacikahen kia heci nu buting.
pacebu han i simal mangay tu padaydam kenaw tayu tumatu cing sakapahay tu kia kakanan i Zuy-Se a nisalami tu buting atu tubah saasu'ay.
micidek ku sanek nu Zuy-Seay a katalalan a pacikahen palalami, pacebu'en ku zumaay a sapabangsis atu lutuk. acaken hen sapipawalian ku bali. uzuma ku asu' niya katalalan kakanen kanen.
再來是：雜肉拼盤，瑞士冬季非常寒冷，所以要大口吃肉丶大口喝酒，豪華的肉類拼盤裡有：烤香腸、牛舌、奶酪火鍋丶羊肉等等.
izaw ku "ziyamu tu titi" (雜肉拼盤). kya kasienawan kahetikan tu nu suleda i Zuy-Se, sisa manamuh ku tademaw mukan tu titi atu epah, i ziyamu izaw ku nilaculan tu akik bangsisay atiti (烤香腸), sema' nu katalalan (牛舌), nay-law nisalami tu kabi (奶酪火鍋) atu u sizi tu duma duma.
最盛大的巴塞爾狂歡節期間，人們會準備一道「巴塞爾麵粉湯」. 它是由烘烤成棕色的麵粉、洋蔥、黃油還有肉湯做成的湯. 瑞士很愛喝湯，另外一道土豆餅，都是很接地氣的瑞士地道美食.
i Pa-Say-Er a nalimaan misanga' tu bihun (麵粉) tuwa misa kabi nu "Pa-Say-Er". nu takulawan u sapasakabi pacebu'en tu bihun, kenaw (洋蔥), simal atu kabi nu titi. manamuh ku Zuy-Seay a tatemaw mukan tu kabi. ma-lin-su (馬鈴薯) misa tu tu-to-pin (土豆餅) sa asu' tu a kakanen itini.
Pa-Say-Er a nalimaan tu aadihan (巴塞爾藝術展 )
來自世界各地的藝術愛好者，最喜歡的目地是「巴塞爾藝術展」，最有名望的國際盛名藝術博覽會. 同時也是藝術界的奧林匹克，它是世界上最好的丶形式最優丶最美麗的世界臨時藝術博物館. 展出的作品包括繪畫，雕塑，裝置，照片，版畫，視頻和多媒體藝術，都是有高品質的當代以及現代畫展丶藝術品.
namakayni i kitakit namakay cuwacuwaay u tineng tu nu nalimaan sakanamuhan hansa,u kaydihan a kakitidaanay ku Pa-Say-Er a nalimaan tu aadihan (巴塞爾藝術展), u kasikadan a pu-lan-huy (博覽會) a kasingangan i kitakit. nikasan u i'-su-cieay (藝術界) a aw-lin-pi-ke (奧林匹克), u sakapahay, sakatanetek nu wayway, u sabangcalay i kitakit nu lin-se (臨時) a i'-su-po-u'-kwuan (藝術博物館). a patahkal tu nalimaan idaw ku kulid, u nituktukan, u papadengan, u sasin, u sapikulid, u masasuadihay a ying-pian (視頻) atu lekecay a ngiha (多媒體) nu tinengan. u sakahemekan ku mahiniay, mahamin kapah ku aydaay a nikulitan atu nalimaan.
wang-ciw madademecay nu kanatal (網球國手)
介紹這位生於瑞士巴塞爾，世界有名的瑞士男子網球選手：Roger Federer. 他網球史上最佳男子選手之一. Federer擁有20座「大滿貫」一對一單打冠軍，在是世界男子網壇之最好紀錄，同時也創下連續237週單打世界排名第一的紀錄. 截止目前為止，他的世界排名第一總周數為302周. 費德勒和拉沃、博格、山普拉斯等三位傳奇前輩，被認為是網球史上的「有史以來最好的選手」（GOAT, Greatest of All Time）. 眾多評論員、權威專家、退休和現役的球員都認為費德勒是網球歷史上最偉大的球員. 他被稱為瑞士男子網球第一名人.
misiwkay tina singanganay nu wang-ciw madademecay: ci Roger Federer. lecuhan cinida i Zuy-Se Pa-Say-Er. ci Federer u paycacay a sakapahay a tatama a madademecay a likisi nu wang-ciw (網球). ci Federer idaw ku tusa a bataan a kawlah nu ta-man-kuwan (大滿貫) tu malacacay a tademaway masasinsu maala nida saayaway. kya tatama sakapahay a wang-ciw nu likisi nu kanatal. nika matulin nida makaala tusaay a lasubu tulu a bataan idaw ku pitu a lipay (週) saayaway tu makaala a kanatal. katukuh satu ayda pulung han idaw tu 302 a lipay makaala atu saayaway cinida. ci Federer kina  tatuluay sakasenengan kuheni ci La-Wo ci Po-Ke ci San-Pu-La-Se, kina sasepatay a tademaw mapapaadih salungay a madademacay nu wang-ciw (GOAT). katuuday a musakamuay atu mitesekay, mialesay tu mimali atu mimaliay henay ayda sakasenengan nu mimaliay tu wang-ciw nu likisi. sakasenengan ci Federer itini i Zuy-Se ku niyadu’ singangan tu saayaway a mimali tina wang-ciw nu likisi.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza: Dungi Carrie
Antigua and Barbuda
sakay nu likisi (歷史)
1939 a mihcaan sa u Antigua nu misiwbayay a nipalikal tu masakaputay mapatideng tu. i 1946 a mihcaan sipakay uynianay a nikasumadan, u saku nu musakawaway a masakaputay a micacebisan a misingkiw. namakay i 1951 a mihcaan ya musakakawaway a masakaputay mala nu katenesan a maykuwan tu kanatal, katukuh i 2004 a mihcaan i nikatabakian a nipisingkiw, ya sakay kapulungan a kacakatan a masakaputay ku sikata a misingkiw mademec kya musakawaway a masakaputay. ina masakaputay a kacakatay sa sikining a mukelit tu sakikawaw nu kanatal katukuh i 2014 nu mihcaan, kutusi a mihcaan sa ya musakawaway a masakaputay kinacacay aca makedemec misingkiw, malasasidimataan a sitatungus a midimata tu kalukawaw nu kanatal.
(u sulit nu hulam: 1939年安地卡商工會組成. 1946年從這個工會中演變出的安地卡工黨參加競選. 從1951年工黨成為長期的執政黨，直到2004年大選聯合進步黨獲勝. 聯合進步黨執政到2014年，工黨當年再次奪回政權. )
i 1981 a mihcaan sa ya Antigua atu ya Barbuda idaw ku nisaketunan tu sakay katabakian nu nilubangan a kanatalay, a mala u kunida sananay kina kanatal, u mamikeliday tu kanatal sa ya ci Antigusay malatapang atu nu Barbudaay nu hungtiay a tatayna.
u sakay nu kakitidaan (地理)
Antigua and Barbuda nikapulung masakanatal sa, na u nu masadumaay nu subal a kasaupu, i labu sa ya Antigua a subal ku satabakiay (281 km2), kasapespesan nu lamal ku buyu', makasasa ku nikahida nu kitidaan, ya Barbuda a subal sa u mikilulay a sakatabaki (161 km2), u masasan-huay a subal. kaidaw nu subal sa u makay sasaay, i kanatal sa u satalakaway sakasiadih sa, ya Obama (歐巴馬) hananay nu nikatatungduh nu buyu', pakay nu bayu a niditek sa 402 m ku nikatalakaw. u kalaceledesay nu lutulutukanay nikasademiad, nipisapalan nu demiad i mihmihcaan sa 27℃, nikaudadan i paymihcaan sa makaala tu 1100 mm.
(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達由一些島嶼組成，其中安地卡島是最大的（281平方公里），為火山島，地勢低平；巴布達島其次（161平方公里），為珊瑚島. 這些島一般都相當低，全國最高點歐巴馬峰，海拔只有402米. 屬熱帶草原氣候，年均氣溫27℃，年均降水量1100毫米. )
nu tademaway (人口)
sikayadahan nu kaidaw nu tademaw sa na u nu iluiluc tu nu lumeni'ay a binacadan, nika kalaidaw tu nu Europe a tademaw, u sakasitungus nu kahida sa u England atu ya Portugal hananay a binacadan ku siadih, katuuday nu binawlan sa milayap amin tu nu ciwluay a kiwkay.
sakay nu hitay (軍事)
Antigua and Barbuda a nipalangat a hitay sa, u sakay nu kanatalay a sikaicelang nu hitay, u misikangay a hitay sa makaala tu 170 nu tademaw, u malauybiay sa makaala tu 75 ku tademaw, sakay i kitakitay a nisausian sa u saadidingay nu kanatalay a masahitayay a masakaputay.
(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達國防軍，為安地卡及巴布達的軍事力量，常備兵力約170人，預備兵力約75人，是世界上最小的國家軍事部隊. )
nu lalangawan atu sapilatlat (文化、體育)
Antigua and Barbuda a lalangawan sa, u sasitudung sa kalawilawan nu England atu nu Africanay a laylay sa, kyu u sakay kitakitay pimali sa ya Panciw han, nai 2007 a mihcaan milihida a miu’nucay tu sikadademec. ya mitukuday, sibayabayay a balunga u kasanamu han a silawad a maylatlat. paymihcaan i walu nu demiadan sa, i tini a masaupu ku tademaw kalimulakan sa, lipahak tu nikahulakan a malutubang a sikakangkang balucu’.
(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達的文化主要受到英國和非洲傳統的影響. 國球是板球，曾經於2007年舉辦板球世界盃. 足球、帆船等也是很受歡迎的運動. 每年八月這裡為慶祝廢除奴隸制舉辦狂歡節. )
nu kalisiw (經濟)
(u sulit nu hulam: 安地卡及巴布達的最主要的經濟來源是旅遊業，占國內生產總值的一半以上. 自2000年開始的旅遊業的蕭條為安地卡及巴布達帶來了很大的困難. 農業主要是自給. )
sakasidumaan sa idaw aca ku kaadidingan nu mukingnay a sakawawaen, u sasitungus sa mamisanga tu sapatahkal i nu tawan a kanatal tu, sakay nu biyuay a tuudtuud, atu nu nalimaanay a nisanga atu nu piyatay a tuud. piliyasan tu dadipasan nu ginkuay a pakalisiway sa sakahenulanay a mamusakawaway, nkka nu Amuhuwanay a tademaw ci Aylun-setanhu (艾倫·斯坦福) nau Antigua ku sasalamitan a kakitidaan, sakasiidaw nu likisiay nu pacebaay ya Panse hananay a misabana a kawaw, misamsam tu nu pacunusay tu sakaidaw nu kalisiw a tademaw, makaala tu 80 a yik kayadah. ina kawaw sa u mamisetulay tu sakabayu’ nu sakay kaisiway.
(u sulit nu hulam: 此外還有少數工業，主要是生產出口產品如床上用品、手工藝品和電子器件. 離岸金融行業也是重要的經濟部門，但美國人艾倫·斯坦福曾經以安地卡為基地，製造了史上最大的龐氏騙局之一，騙取投資人80億美元以上. 這個事件很大程度上打擊了金融業. )
u Antigua sakay nu America (美利堅) hananay a tabakiay a cacudadan atu nu Antigua sakay nu paisingay a tabakiay a cacudadan, u mamiedap tu sakay nu kalisiw a kalaidaw a nipalekal sa mala u sakahenulan. u cenhu sa ku maydih a mitanam a palekal tu miungpangay a sakikawaw, u nu misatebulay atu nu pakalisiway, a miselep tu sipiida tu sakay nu aidanganay.
(u sulit nu hulam: 安地卡的美利堅大學及安地卡醫科大學對當地的經濟也很重要. 安地卡及巴布達政府試圖召集運輸業、通訊業和金融業企業來減輕它對旅遊業的依賴. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza:Miku Kumud kakuniza:Buting Nukay
Papua New Guinea
Papua New Guinea（巴布亞新幾內亞）
John Abramovic
John Abramovic (約翰•阿布拉莫維奇) nalecuhan i Etna, Pennsylvania, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza.
Papua New Guinea
thumb|u hata nu Papua New Guinea（巴布亞新幾內亞）|alt=Flag of Papua New Guinea.svg
John Abramovic
2 bulad 9 demiad, 1919 a mihca, John Abramovic, miunduay. (mapatay i 2000 a mihca)
Papua New Guinea
u Papua New Guinea sa i labu nu Ta-Yang-Cuo (大洋洲), itiza i 6 00 S, 147 00 E.
John Abramovic
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw
Papua New Guinea
u ahebal nu nanumay sa 9,980 sq km.
hamin nu tademaw sa 6,791,317.
kakalukan umah sa 2.60%, kilakilangan umah sa 63.10%, zumaay henay umah sa 34.30%
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Port Moresby(摩斯比港).
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 16 bulad 9 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Elizabeth II, micakat a demiad sa i 1952 a mihca 2 bulad 6 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) ayza sa ci James Marape (詹姆士·馬拉佩), micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 5 bulad 30 demiad.
kakitidaan (地理)
巴布亞新幾內亞位在世界第二大島―新幾內亞島（New Guinea Island）東半部，也就是赤道以南的南太平洋上，南距澳洲約160公里.
Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) itida i kitakit nu saka tusa a tabakiya nu subal " New Guinea Island" (新幾內亞島) wali pankiw a niyadu, u ce’taw (赤道) nu timulan a Nan-tayping-yang (南太平洋), timul mibatad tu Aw-cuo (澳洲) tu cacay a lasubu enem a bataan (160) a kunli.
因歐洲航海家最早發現新幾內亞島時，覺得它像非洲的幾內亞，而得名，但整個新幾內亞島群屬於亞洲而不是非洲.
O-cuo (歐洲) singmung pacunaay tu balunga a tademaw sayaway a makaadih tina Sinci-naiya-subal (New Guinea Island (新幾內亞島) sa, mahida u Fae-cuo (非洲) a Cinai-ya (Guinea (幾內亞), kasi nganganan, nika namim nu Sinci-naiya-subal (New Guinea Island (新幾內亞島) nu Ya-cuo (亞洲) caay kaw nu Fai-cuo (非洲).
巴布亞紐幾內亞面積462,840平方公里，其國土包括所有島嶼在內位於赤道至南緯12度，東經140度至160度之間.
Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) kakitidaan sa 462,840 pinfun kunli, u lala' nu kanatal pasu subal itini i ce’taw (赤道) katukuh i nutimulan nu sabaw tusa a du’(12), waliyan namakayda cacay a lasubu sepat a bataan (140) a du’ katukuh i cacay a lasubu enem a bataan (160) a du’ ku laad.
巴布亞新幾內亞為赤道多雨氣候區，氣候炎熱且降雨量大，形成一個個熱帶雨林，其國土多被山和熱帶雨林覆蓋.
Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) u ce’taw yadah ku udad nu demiad, caledes ku demiad tabaki ku udad, mala ka caledesan nu udaudadan a kilakilangan, kanatal han u buyu atu caledesay nu udadudadan nu kilakilangan amatahp.
因巴布亞新幾內亞是熱帶雨林為主，所以在生物種類上相當豐富.
Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) u kacaledesan nu udaudadan a kilakilngan ku angangan, sisa itini nu cilekayan saka silaculan.
植物方面都主要是一些高達數公丈的闊葉樹木，而動物方面則主要以鳥類和有袋類動物為主.
kilang hantu angangan u talakaway nu ahebalay a papah nu kilangan, aadupen han nu angangan u ayam atu silaculay nu biliya a aadupan.
極樂鳥是巴布亞紐幾內亞特有的鳥類，被繪在其國徽中.
saka namuhan a ayamam han i Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) nu picidekan a ayam, malakulit nu hata nu heni.
likisi (歷史)
巴布亞新幾內亞面積46萬平方公里，約是台灣的12倍，人口670萬，首都摩勒斯比港（Port Morsby）位在巴布亞灣上. 除本島外，巴布亞新幾內亞還有大小600個島嶼.
16世紀被葡萄牙航海家發現後，19世紀起巴布亞新幾內亞曾被多國占領，法國殖民者還把巴布亞新幾內亞東南部改名為「新愛爾蘭」.
sabaw tu enem (16) a seci mahiya nu Putaw-ya (葡萄牙) makaadih nu pacunaay tu balunga a tademaw, sabaw tu siwa (19) a seci Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) nama debungan nu katuuday a kanatal, Fa-kuo (法國) mabulaway a tademaw hiyan ku Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) wali timul misumad tu ngangan u "baluhay Ayelan (新愛爾蘭)".
Sweden
Sweden（瑞典）thumb|u hata nu Sweden（瑞典）|alt=Flag of Sweden.svg
Papua New Guinea
likisi (歷史)
巴布亞新幾內亞於1975年脫離澳洲獨立，屬大英國協成員，境內種族八百種，一個部落使用一種語言，使用語言也多達八百多種，各部落語言互不相通，目前全國以英語和混和土語的英語Pidgin通行.
Sweden
siwkay nu kanatal
u Sweden sa i labu nu Europe, itiza i 62 00 N, 15 00 E. u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 450,295 km2. u ahebal nu lalaay sa izaw ku 410,335 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 39,960 km2. hamin nu tademawan sa 9,880,604. kakalukan umah sa 7.50%, kilakilangan umah sa 68.70%, zumaay henay umah sa 23.80%..
1939 年第二次世界大戰爆發，德國為了避免瑞典的鐵礦被盟軍阻擋，決定入侵丹麥和挪威，並往法國推進. 同時間，英國攻占冰島，蘇聯也併吞了「波羅的海」旁的三小國. 蘇聯和德國戰爭爆發後，芬蘭也被捲入戰爭. 如果不論私底下與納粹德國和西方的聯繫，瑞典是北歐五國唯一保持中立的國家.
1939 a mihecaan kinatusaan ku malpacaw (sakatusaay nu kitakit satabakiay masasungayaw, 第二次世界大戰), Te-kuo may sakay Zuy-tian kya muking, mipulu’ay mapulung nu, hitay pakeng tu midebung u Denmark (丹麥) atu Norway (挪威), sakay tayda i France (法國) micumud. nikasahida sa, UK (英國) mialaw tu Iceland (冰島), pasu u Su-lian madebung tu Baltic a bayu (波羅的海) i tepal idaw kya tuluay a kanatal. Soviet Union (蘇聯) a tu Germany (德國) malpacaw  tu feng-lang mapacumud mi malepacaw. anu mahicachica nu siakayi nu Germany (納粹德國) atu nutipan malaliting, Sweden u Amisan Europe (北歐) kina limaay masacacay nika satelek nu kanatal.
Papua New Guinea
likisi (歷史)
Papuya-sinci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞新幾內亞) itini i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku lima (1975) a mihcaan miales tu Awcuo (澳洲) misiteked, u Taingkuo (大英國) a tademaw. labu nu binacadan walu a lasubu (800) ku binacadan, payniyadu' cacay kalecad ku kamu, ayda a kanatal u igu ku kamu atu malamelay tu niyaduay  tu a igu "Pidgin" kiya taneng masasakamu ku nuheni.
Sweden
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Stockholm (斯德哥爾摩).
Papua New Guinea
likisi (歷史)
巴布亞新幾內亞被稱為「最後的伊甸園」，這個國家偏遠地區的部落，有些與外界幾乎沒有接觸，有些部落早期曾有食人傳統.
Sweden
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 6 bulad 6 demiad.
Papua New Guinea
likisi (歷史)
Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) pangangan han tu (sadikuday a Itenyung 伊甸園), nina kanatal i mabataday a niyadu’, idaw ku caayya kasa suadih kasasumelaw, yumahida idaw henay ku mukanay tu tademaw a lalangawan.
Sweden
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci Carl XVI Gustaf, micakat a demiad sa i 1973 a mihca siwa bulad sabaw lima demiad.
Papua New Guinea
likisi (歷史)
因與世界接軌甚晚，巴布亞新幾內亞許多部落仍過著共產式的互助生活，也就是說，有收入的受薪者須負擔其他無業村人的生活用度.
Sweden
cunli (總理)
u cunli nu Sweden (瑞典) ayza sa ci Stefan Löfven (斯特凡·勒文), micakat a demiad sa i 2014 a mihcaan 10 bulad 3 demiad.
Papua New Guinea
likisi (歷史)
mautang atu kitakit masasuadih, Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) yadahenay ku niyadu’ay a tademaw mapapaliway ku sakaudip, namahida sa, idaw ku sikalisiway a tademaw amipadang tu caaya pikuliay a tademaw tu sakaudip.
Sweden
nizateng nu siykay (社會思想)
未受戰火波及的瑞典，在 1960 年代迅速發展經濟，國家財富急遽增加，結合工會與大公司達成的社會保障與公共健康體系，瑞典逐步走上「高所得、高稅收」的福利國家道路. 因此，斯堪的納維亞研究學者 Henrik Berggren 和 Lars Trägårdh 認為，要理解瑞典，最好的切入點不是社會主義，而是盧梭的思想. 盧梭主張極端平等主義，反對一切依賴的行為.
u Sweden (瑞典) caayay hen kangangayaway, i 1960 a mihcaan u zitay sakalankan satu manamec masapalahed , u yadah nu kalisiw u kakitaan tu ku kanatal , mipulung tu pikawawan atu kusi pahedek tu sakangaay nu siykay atu mapulungay a nikaudip, u Sweden (瑞典) haymaw satu "talakaw tu ku sukiti, talakaw tu ku damsu" (高所得、高稅收) sakakapah nu nikaudip a padadan ku kanatal. sisa, u mikinkiway a tademaw tu Scandinavia (Se-ken-ti-na-wey-ya，斯堪的納維亞) ci Henriik Berggren aci Lars Tragardh sakasaan, a mibungkay tu Sweden (瑞典), u sakapahay sa palabuen tu nu siykay a kawaw, unu udip a nisakakuan pakumud tu nidatengan. ci Rousseau (Lu-Suo，盧梭) u misakakuay caayay katatudung ku sakay i siyakay palecad a maudip, caayen kalucek tu midihingay a wayway.
Papua New Guinea
likisi (歷史)
katinengan u Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) a tademaw sakamusa, Papuya-sinci-neiya (巴布亞新幾內亞) naw mukasihenay a ba'tuan a zitay kasenu sa milihida tu keci (科技) anikalekalan a tusa a bataan idaw ku cacay (21) a seci, sisa yadah ku kawaw nu siakay atu lalangawan nika lawlawan a kawaw.
Sweden
nizateng nu siykay (社會思想)
atu zuy-tin a tademaw manamuh sacacay sa ku udip masa tatungus sa; u masacacay kuyadahay nu heni muenen, katuud ku malikungay, sacacay sanay ku yadahay maudip , sikasaan maydih tu nu "aydaay" a tuud nu kawaw--makai’ tu masakakuay a kawaw, mibakah tu lacusay a nikaudip, palecad han ku tademaw atu sakamanamec. mipili’ tu aydaay a nikaudip anu milikung hinin tu nu ayday ,
Papua New Guinea
cen-ce (政治)
巴布亞紐幾內亞是議會民主制的君主立憲國家，國家元首是女王伊莉莎白二世，女王不在巴布亞紐幾內亞時由總督代爲行使元首職責.
Sweden
manamec (經濟)
19世紀以來，隨著資本主義經濟的成長，加上一直在政治上保持中立，瑞典經濟發展逐漸加速. 到20世紀中葉更是飛速發展，成為一個工業發達的資本主義國家. 1970年代開始，瑞典實施了新的產業調整戰略，進一步加大科研的力度和投入，積極發展現代高新技術產業，成為現代化福利社會.
Papua New Guinea
cen-ce (政治)
Papuya-niwci-neiya (巴布亞紐幾內亞) i ihuiy nu mincuce a cuncu lising a kanatal, kanatal nu sakakaay ci Ilisapay (伊莉莎白) e’se, niwan caay kaytida i Papuya-niwci-neiya (巴布亞紐幾內亞)sa u Cundu kumi dayliay tu kawaw nu sakakaay.
Sweden
manamec (經濟)
namakayni i sabaw siwa a se-ci, hinisatu ku nikaidaw nu macakad ku sikalisiw kamanamec, macunus aca i ceng-ce ku nika tanengay ku nika sasutungus, i Sweden (瑞典) kalankan haymaw satu manamec ku sapalahad. katukuh i tusaay nu se-ci u cung-ye sangalepen tu ku kalankan, malu sacacay sanay pikawawan a mucelak kiyu sikalisiw tu ku kanatal. 1970 a mihcaan lingatu nu ziday, Sweden (瑞典) malingatu tu misabaluhay a misumad tu nilaculan a kawaw, milabu taayaw misatabaki tu nikingkiw tu sakaicelang atu sacumud, misakucung a palekal tu aydaay a satalakaway nisa baluhay a patahkal tu lalaculan, kyu sakaidaw nu aydaay a siykay tu sakaudip.
Papua New Guinea
cen-ce (政治)
巴布亞紐幾內亞立法機構為一院制議會，政府首腦是總理大臣，由議會內多數黨的領袖擔任. 議會的111個議席中有22席為21個省和首都區的22名地方首長的官守議席.
Sweden
manamec (經濟)
近百年來，農業在瑞典國民經濟中的地位持續下降，瑞典農業勞動人口只佔全國就業人口的3％左右，現有耕地300萬公頃，農產品自給率達80％以上，所產各類食品除滿足本國需要外，還可供出口.
Papua New Guinea
cen-ce (政治)
Papuya-niwci-neiya (Papua New Guinea (巴布亞紐幾內亞) lifa a kakuliyan u cacaya ku luma a ihuiy, sifu nu sakakaay u cungli, nuilabuay nu ihun a katuuday nu tademaw kumililiday. ihuiy nu cacay a lasubu cacay a bataan idaw ku cacay (111) a tademaw idaw ku tusa a bataan idaw ku tusa (22) a tademawan nu tusa a bataan idaw ku cacay (21) a seng atu suodu niyaduan a tusa a bataan idaw ku tusa (22) a niyaduay nu sakakaay a tademaw.