cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lilang
u Tayan(Tayal) a niyazu'
u Tayan(Tayal) a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan(Tayal) a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), u Yuwatan(Bunun), u Cou atu u Truku(Taluku) inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
Lubus-Mapalaway-Mumulay
telelay 第六小段
2.pisahaymawen / 告別
Lilang
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Lubus-Mapalaway-Mumulay
telelay 第六小段
4.ladem / 雲
Lubus-Mapalaway-U Kapah
sakatelelay
9.miedap / 服務
Lubus-Mapalaway-Mumulay
telelay 第六小段
5.lalum / 傷悲 (lalum / 傷悲；malalumay / 傷感的 ; namuh / 愛、manamuh / 深深地喜愛 )
nimuyaw 第七小段
1.pazik / 花蓮市美崙山
Lunilunan a niyazu’ nu Pangcah
ngatu-01
ingata nu pasawaliay 11 a lalan 157K itini i pala nu Piyuma u Bulabulangan ku ngangan nu na niyazu’, itini masa’up malaniyazu’ ku Pangcah itini, pangangan han nu binacadan Bulabulangan han, u Siwkulan i u Lunilun han, u lunilun akizawn. u itiniay a Pangcah sahetu i 1950 a miheca, nai Kalulan a atu i Etulan a niyazu’ ku tayni a mabulaw “Itiya hu u niyazu’ nu Bulabulangan, anini satu nu kaluluan tu” anu sa’usien u macelemay tu a izaw kuni niyazu’.
ngatu-012
u tada kasasiluma nuna Kaluluan a niyazu’, tu mihecahecaan saka 7 a bulad 10 a lumi’ad misatapang tu miilisin, tu cecay a miheca itini i pasawali a niyazu’ nu Pangcah sa latalay miilisin a niyazu’. tumihecahecaan miilisin ku binacadan nu Kaluluan itini ika’ayaw nu “Lunilunan a sebi” miilisin masakelu cangla, izaw hu ku pisalisin palemed tu kawas nu bayu’ atu mibetek tu tu’as, itizaw i bayu’ nu Kaluluan misataluan micelem anca pasalil mibuting. Tuna pina a lumi’ad pisalisinan pasalizawn kinayla a buting, nu pulung nu niyazu’ a kinayla, emineng pakizawc ku binacadan malacecay a kumaen.
ngatu-03
zuma satu, u ilisin nu Kaluluan, luma i mipalecad tu misapusungay a binacadan tu ilisin nu luma aniyazu’ atu laylay nu palabangay a kawaw. Matu pitu ku kasabinacadan nu Yincumin tuna Pusung, maeming tuna pahanhanan nu mitiliday miilisin tu ku kasabinacadan. tu mihecahecaan nu misa Pusungbay u Kaluluan ku misatapangay a miilisin, izaw hu kunu Pusung makapahay sanay mapulungay a ilisin, itizaw nu piyuma Katipu a niyazu’ misalisin tu pilidung tu habay, atu nu Lukay a ilisin, Nengneng han maemin, unini tu Kaluluan ku salakat a milengatay tunini a kawaw.
ngatu-04
tuna pina a mihecaan, u Pangcah nuna Lunilun a niyazu’, pakaynien nangla tuna patilengan “Yubayub nu Kaluluan a siyaku” nu aniniay kasawasil nu Siyaku, unini tu a yubayub ku paluwaday tu sakacakat nu kawaw atu paluwad tu selangawan nu binacadan. unini a yubayub i 2008 a miheca 1a bulad 13 a lumi’ad mapatileng kuni yubayub, mikaputay a tamdaw 40 ku tamdaw, u Kalulu a tamdaw ku saalumanay a mikaput. tuni Kaluluan a niyazu’ yadah ku kasasiluma nangla nu pakatiliday tahulican nu bayu’ atu kasasiluma nu selayan, nika anini satu malecad tu misi’ayaw tu kicay atu kasadak nu tamdaw talapaputal mikilim tu ka’ulipan, malasaka u ’ulip atu nu tileng tu a selangawan, catu ka palaylay. Ulasaka unini tu a “Yubayub nu Kaluluan” itinien tu nika tumileng nu palalanay tu pisalamaan nu niyazu’ nu Lunilun, mitanam matatelek atu tata’akay pitilidan nu Pusung, kinkiwing nu Ceng-bu, paluwad tu sakacakat nu Siyaku atu mipa’es tu talihucan a kawaw, lalangen ku mikali’angay tu kinaizaw, itinien i nu tamdawan atu talihucan a misatapang a palaylay.
sipaadih
(sapaazih/sapaadih, 拿給某人看)
Lunilunan a niyazu’ nu Pangcah
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
u sakamuan nu niyza' kakuniza:niyazu'
Lubus-Mapalaway-U Kapah
sakatelelay
10.angil / 精神
Lilang
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Lubus-Mapalaway-U Kapah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
nasulitan ni Tuku Sayuen
Lilang
u cidekay nu Taywan Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Lubus-Mapalaway-U Kapah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ulic kakuniza:sakasitangah kakuniza:2018-cacay kakuniza:mapalaway
sipaadih
u sapaazih nu maku tu saydang kina nisulitan.這份寫好的作業是我要給老師看的.
Lilang
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
Lupo
thumb|Fuli (Zosi go)
Lilang
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Lubus-Mapalaway-Mumulay
nimuyaw 第七小段
4.kidu / 身體、屍體
Lupo
Lupo
u sulit nu Hulam: 露埔部落
Lubus-Mapalaway-Mumulay
nimuyaw 第七小段
5.halhalen / 等待
nipaluma-tinasin
tinasin
長行天南星
Lubus-Mapalaway-Mumulay
nimuyaw 第七小段
6.lusa' / 流淚、淚水
7.mudadiw /唱歌
8.wangic / 哭泣
9.niyazu' / 部落
10.sansandep / 傍晚
11.lilucan / 沐浴
12.sangaay / 製造的
13.mahmuwac / 升起
nipaluma-tinasin
tinasin
(俗名：長尾葉天南星、雷公統)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Lubus-Mapalaway-Mumulay
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Simpi Adingu kakuniza:mapalaway kakuniza:2018-cacay
nipaluma-tinasin
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p141
kakuniza:nipaluma
Lupo
u siwkay nu niyzau'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Lupo. u kasalumaluma’ nu Lupo sa, 91 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 251 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 61 ku tademaw, pakalatu 24%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 190 ku tademaw, pakalatu 76%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis)24%.
u niyazu' nu Pangcah
tuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu', izawtu ku Sakizaya itini, namakay i Sakul a niyazu'. paacawa ku taytayna tu Cilamitay.
u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah(Amis) itini.
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini. namabulaw i Kalinku tayni. namiacawa sa tayni muenengtu itini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Lupakatj
Lupakatj
u sulit nu Hulam: 魯巴卡茲部落
台東縣，太麻里. 魯巴卡玆部落位於台東61縣道，撒布優部落前，進入部落映入眼簾的是圍牆上的美麗的原住民圖騰及壁畫. 充分展現原住民藝術天份及成果，魯巴卡茲原愛木工坊是由鄭漢文校長的協助規劃成立，以原住民朋友擁有的藝術天份做出發點，運用漂流木為材料，製成獨一無二的木製家具.
Taitung sian, Taymali siang. itiza i Taitung 61 bacu a zazan ku Lupakatj niyazu'. iayaw nu Sapuyu niyazu'. izaw ku bangcalay a kulit i sacabengan nya niyazu'. sayadah ku nalimaan a icel tuni yincumin.
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 234 ku tademaw, pakalatu 48%.
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 48%, Pangcah(Amis) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, Puyuma 1%, zumazuma 1%.
u Paywan (Paiwan) a niyazu'
u Paywan a niyazu' kuyni, katuud ku Paywan a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
i Taitung a kuwan, caay katuud ku Sakizaya. inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. izaw tu hakya, caayhenay pasumad tu ngangan nu cidekay.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Taitung kakuniza:Paywan
Liechtenstein
thumb| u hata nu Liechtenstein (列支敦斯登)|alt=Flag of Liechtenstein.svg
Liechtenstein (列支敦斯登)
u Liechtenstein (列支敦斯登) sa i labu nu Oco, itiza i 47 16 N, 9 32 E
u ahebal nu lala’ mapulung sa 160 km2
Kus kus
Kus kus
Pingtung sian, Mutan siang, Kawse chun. Kawse niyazu' naayaw sa u "Kawsefo" ku ngangan. caaytu katineng ku sakuizaway, hakay yadah ku lutuk, kapah ku lala' saisaw, hakay u "mibelisiw" sananaay.
Liechtenstein
Liechtenstein (列支敦斯登)
u ahebal nu lala'ay sa 160 km2, u ahebal nu nanumay sa 0 km2
Kus kus
Kus kus
屏東縣牡丹鄉高士村，高士部落舊稱"高士佛"，原義不詳，可能是最初部落土地肥沃雜草易生，居民需費力除草，因此為日語「除草之音」的轉訛，也可能是因為最初祖先居住的地方，地勢高風非常強，意指風像小刀一樣把花草樹木刮得一乾二淨. 據說該部落有六百年以上的歷史. 日治時期建有神社. 光復後"高士佛"再簡化為"高士". 高士村區分為上、中、下三個部落，或分別稱為yubuz、chiapachiz、sabujikan部落，大致呈南北方向分布，前部落地勢最低，中部落居中，後部落地勢較高，派出所位於中部落.
Liechtenstein
Liechtenstein (列支敦斯登)
hamin nu tademaw sa 37,937.
Kus kus
u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kus kus. u kasalumaluma’ nu Kus kus sa, 225 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 631 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 606 ku tademaw, pakalatu 96%.
Liechtenstein
Liechtenstein (列支敦斯登)
kakalukan umah sa 37.60%, kilakilangan umah sa 43.10%, zumaay henay umah sa 19.30%
Kus kus
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 25 ku tademaw, pakalatu 4%.
Liechtenstein
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Vaduz (瓦杜茨城堡).
Kus kus
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 93%, Pangcah(Amis) 1%, zumazuma 2%.
Liechtenstein
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 15 bulad 8 demiad.
Kus kus
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan) kuyni, katuud ku Paywan(Paiwan) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
Liechtenstein
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Hans-Adam II, micakat a demiad sa i 1989 a mihca 11 bulad 13 demiad.
Kus kus
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan) kuyni, katuud ku Paywan(Paiwan) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng. Paywan(Paiwan,Payuan) a cideaky sa, u Taywan Yincumincu, nalemangaw nay Amis-Tawu buyu'(Kavalugan). ayzasa, mueneng isasa' 1000m bayu-talakaw. saungay i timul nu Taywan. mikitinay ku Timul Subal kamu cidekay. satimul katukuh Henchun zen, saamis katukuh Santimen siang, sawali sa katukuh Tamali siang timulan. yamalyilu ilabu nu Pingtung sian atu Taytung sian, u sakatusa tabakiay a cidenay nu Taywan Yincumincu, izaw maka mangasiw cacay bataan a mang ku tademaw. saca uzamaay a mililiday nu niyazu', matekesay(貴族), makapahay atu habutud binawlan, uzumaay a selal-hecek(階級制度).singangan nu mapalaway atu nalimaan lalangawan.
Liechtenstein
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
ina Liechtenstein a kanatal, nipabelihan nu sipangangan sa u Liechtenstein han i hekal u masahungtiay a kanatal, i kalatebanan nu Europe (O-cuo 歐洲) masaadidingay i tukutukusan a kanatal, masaemicay nu Austria atu Switzerland a kanatal, i kitakit sa ya malatusa ku sakasicapi nu nipangangan nu kanatal (u duma sa u ya Uzbekistan).
Kus kus
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Liechtenstein
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
(u kamu nu Hulam sa: 列支敦斯登侯國，也譯作列支敦斯登公國、列支敦斯登親王國，歐洲中部的內陸小國，夾在瑞士與奧地利兩國間，為世界上僅有的兩個雙重內陸國之一（另一個為烏茲別克）. )
nipaluma-bakung, bakong
bakung, bakong
蜘蛛抱蛋
Liechtenstein
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
kutusi sa ina Liechtenstein hananay a kanatal sa, u masacacayay a maysakamu tu nu Zimanay a kanatal u sakaihekal, nika caay kau nikasibiyaw a namalalacalay a kanatal. kasahini nu hungtiay mapahulicay i buyu'buyu'an adidiay a kanatal sa, kanahatu u sikahepuc ku kakitidaan atu nikaadiding nu tademaw, sakasaan u nikaala tu paymihcaan a sikalisiw talakaw sa, sapalalen sa masacacay nu tademaw makaala tu 60.000 a mang nu European (Ocoay 歐洲) a kalisiw i mihcaan, kasinganga nu tayniay sa ya Alps (A’le-pi-se 阿爾卑斯) hananay a buyu' nikasalungnan micepcep tu mata nu tayniay, atu ya u lalaliwan tu sapadamsu a lalimekan a kakitidaan, nikaudip sa u mahidaay amin u kakitaan, caayay kacelu ku nikaudip.
nipaluma-bakung, bakong
bakung, bakong
(俗名：大葉萬年青、竹葉盤、九龍盤、竹節伸筋、趕山鞭、斬龍劍、單葉白枝、葉蘭、飛天蜈蚣、一葉蘭)
Kus kus
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
nipaluma-bakung, bakong
bakung, bakong
台灣有許多原生種，包括霧社、大武、銳葉，分布台灣山野地區.
Liechtenstein
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
(u kamu nu Hulam sa: 同時該國也是唯一一個德語是官方語言但與德國沒有交界的國家. 這個君主立憲制的山區小國，雖然土地狹小兼人口稀少，國民收入水準卻極高，人均國民生產總值高達60,000歐元，以阿爾卑斯山美麗風光、避稅天堂與高生活水準而著稱. )
nipaluma-bakung, bakong
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Kus kus
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 6 a bulad
pulung sausi (562,395), Pangcah (209,851), Tayan (90,309), Paywan (100,872), Yuwatan (58,509), Rukay (13,326), Puyuma (14,199), Cou (6,632), Saysiat (6,624), Yami (4,615), Saw (788), Kabalan (1,471), Taluku (31,552), Sakizaya (944), Sejek (10,046), Laaluwa (401), Kanakanabu (338), zuma (11,918)
nipaluma-bakung, bakong
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p255
Liechtenstein
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
matenesay tu iayaw sa, i na Liechtenstein a kanatal nikaidaw nu zibunay a kakitidaan sa, nau nu Romaay masahungtiay a kanatal ya Rhetia (Zewy-tiya 瑞提亞) masacacayay a kenis, kayadahan tuway a seci nicaliwayan sa, pasu ina kakitidaan cayay ka i ti nu European (Ocoay 歐洲) a sakahenulanay a kangangayawan kutideng, kyu i ti European (Ocoay 歐洲) masulitay i likisi sa nayay ku nikalawilawan. i ayaw nu aydaay a nu hungtian a nipikuwan sa, ina kenis nau tatatulis hananay nu ya Ho-en-ay-mu-se Pociy a sakaku sananay pqtideng a kakitidaan. ina Liechtenstein a tademaw sa nau Allemagne (Ale-maniay 阿勒曼尼) a tademaw a iluiluc, hakya i ti 500 a celacan a mihcaan i nudikudan idaw ya malimad tayni itini a kenis mu’neng.
nipaluma-bakung, bakong
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
Liechtenstein
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
(u kamu nu Hulam sa: 很久以前，列支敦斯登的領土曾經是羅馬帝國瑞提亞行省的一部分. 多個世紀以來，由於這塊領土地理上並不處於歐洲的戰略要地，因此在歐洲歷史上少有影響力. 在現今這個王朝統治以前，這個地區曾是連續幾位霍恩埃姆斯伯爵的封地. 列支敦斯登人為阿勒曼尼人的後裔，是在約公元500年以後才到目前的地區定居. )
u kakitidaan (地理)
u Liechtenstein a kanatal sa masa nu maylabuay i tukutukusan ku nikasa, i na Liechtenstein a kanatal sa,u eneng nu European (Ocoay 歐洲) i dihep nu ya Alps (A’l-pise 阿爾卑斯) a buyu' ya Rhine (Laying a sauwac 萊因河), nutipan sa masa nu liwliw nu kacacapian nu kanatal, ina Rhine (Laying a sauwac 萊因河) a sakaltaseman tu sikaidaw nu kenis atu nu Zeuyse, nu walian sa masa nu buyu'buyu'an niya Alps (A’l-pise 阿爾卑斯) a kitidaan kalalitinan tu ya Austria (Au’-tili 奧地利) a kanatal malcapi. i labu nu kanatal uyda sa i nutipanay tulu nu cacay a nikasaenal i ti bukebukelal nu sauwac a tu dihep, siliwan satusa tikakitidaan u masabuyu'ay tu amin.
(u kamu nu Hulam sa: 列支敦斯登是一個內陸國家. 列支敦斯登坐落於歐洲阿爾卑斯山地的萊因河谷，其西邊是以萊因河作為邊界與瑞士相鄰，東側則是以屬於阿爾卑斯山脈的山嶺地帶與奧地利為界. 全國只有西側約三分之一的面積位在平坦的河谷裡，其餘地區大都屬於山地. )
i na Liechtenstein a kanatal sa i labu nu kitidaan sa, kaidawan tu cacayay masalahaday a banaw, ya Gampriner Seele hananay,namakay nikalenuan nu nanum nu Rhine (Laying a sauwac 萊因河), mahaymaw sa cumud kakayda satu mala banaw.
(u kamu nu Hulam sa: 列支敦斯登唯一的天然湖是Gampriner Seele湖，是由於1927年水浸的萊茵河侵蝕造成的. )
u Liechtenstein a kanatal sa i labu nu lala sa, u masacacayay a taneng kasapulungan i liwliw nu Rhine (Laying a sauwac 萊因河), nikaydaan nu nanum a masabukelalay a tukus masaenal itida a maluk tu papalumaan, nau masa nu takutakuanay a kenis sa, sicunus tu nu tademaway a nipicuhcuh sa kaacakan tu ku masalebungay nu taku, kyu sakapah satu  mala kakalukan nu malukay, caay kau nu malukay a dada ku sakasitungus, u labu nu kakitidaan nu kanatal sa idaw henay ku pahudingay a kalukawaw, nika u sakatatungus nu kakalukan sa, i ti liwliwan tu nu Rhine (Laying a sauwac 萊因河) i dihepan, paluma tu kubkub, mugi atu lami, u masatatangahan a tuse nu kanatal sa ya Watu-ce hananay i nipatideng a kakitidaan sa, i ti sakapahay nu aadihan masapabaw niya Rhine (Laying a sauwac 萊因河).
(u kamu nu Hulam sa: 該國境內唯一的可耕地集中在萊因河沿岸的沖積平原，曾經一度滿是沼澤的此地區經過人工的抽乾後變成農地，除了少數的農耕活動外，列國境內的農業還是以畜牧為主，主要農業區，是周圍的萊茵河谷，種植玉米、馬鈴薯、大麥、小麥和蔬菜. 首都瓦都茲座落於一塊可以俯視萊因河谷的高地上. )
sakay nu cengce (政治 )
ina Liechtenstein a kanatal sa u masahungtiay idaw ku nipahulican a kanatal, sipalalecad han tu nu European (Ocoay 歐洲) atu nu dumaay a kanatal sa, nu tau a kanatal uyda sa nuhekal ku siadih tu nipawayway, nayay ku sasitungus nu udip tu a mayuculan tu sapikuwan, i na Liechtenstein sa kalaidaw nu tatengaay a situngus tu sapikuwan, u tapang nu Kanatal sa nipanganhan u hungyi han.
(u kamu nu Hulam sa: 列支敦斯登是一個君主立憲國家，且與歐洲其他僅具象徵意義卻沒有政治實權的王室不同，列支敦斯登的王族擁有相當程度的實際權力. 該國的元首稱為親王. )
sakay nu kalisiw (經濟 )
kanahatu i na Liechtensteis a kanatal masa u nu adidingay sikaidaw nu binawlan a kanatal, caay kataneng ku sakay nu lahaday kasilacul nu kanatal, nika i na kanatal sa katukuh i sakatusa nu kitakitay a nikalalais, misabilil a mulalaba pakasamata tu sakay nu pakalisiw a sasikawaw, i na Liechtenstein a kanatal nau nu malukay ku sasitungus a aidaan tu sakaudip masa i buyu'buyu'an a adidiay a kanatal, ayda han tu sa mapalekal tu sakay i kitakitay a masatalakaway nu nipalekalan tu ku nikaudip tu malakakitaan a kanatal, masa u nu i kitakitan kalaidaw nu kusi nipisapalan u sayadahay sa, kutusi sa i na kanatal paymihcaan sikaidaw nu nipalecadan nu kalisiw sa makaala tu 50.000 nu Amilikaay a kalisiw, u sakasilacul tu paytademaw sa, masausiay i kitakitay a pasilac u icibang ku nipangangan, nikahida sa sikaidaw nu katalakaw nu kulas atu masakakitaan ku wayway, masa nu kasenengan ku nikasa zentoman ka kasibalucu’, sikapawan tu ku a hicaen pawayway tu sakasila’cus nu kasicumi.
nu hitay a kasikawaw (軍事)
ina Liechtenstein a kanatal u sipili tu caay pisasulacus tu dumadumaay a cedang, i mahida sa tadatalakawen tu sapicukaymas tu sapalekal tu hitay sa, na i 1868 a mihcaan sihulak tu kya dikuc nu hitay katukuh ayda caay tu puliyaw a mutiku a palekal tu sakaidaw nu hitay, ayda hantu sa mala u nu nayiay ku hitay a kanatal.
(u kamu nu Hulam sa: 列支敦斯登奉行中立政策，由於運作成本太高因此在1868年解除武裝後就沒有再恢復過軍備，現在是世上少數完全沒有軍隊的國家之一. )
itini i labu nu kanatal sa, idaw ku adidiay nu mamidimata tu sapaading tu kangaay nu kalukawaw nu kanatal, u tayling ku mamikuwanay, kutusimu idaw aca ku nu dumaay a masakaputay nu tayling mayading tu sakay nu kenisay a cenghu, sakasingalih nu nipiedap tu kadamsay nu kalalacalan nu binawlan.
(u kamu nu Hulam sa: 國內只有一支小規模的警察單位負責內部安全，同時有一些市鎮擁有自己的市政警察. )
sakay nu lalangawan (文化)
kaidaw nina kanatal sa u masa adidingay, nu makay i nu hekalanay a kanatal, nipicumudan sa, yadah ku nikalawilawan, matiyung ku Liechtenstein a nikaudipan nu binacadan, hicanaca saw mahini kaadiding ku kanatal, kyu caay pakasiwatan tu nu udipayay tu a lalangawan atu sikaidaw nu micidekay a kasasiduma, ya sakasingangan a kasumamaday a kitidaan ya Watu-ce masa nu hungtiay a nisaluma’, i labu nu sapaazi sa nipasilacan sa, mahmin u nu hungtiay a nikatenesan nanisingaan ku sipatahkal, u canacanan ku kasumamadanay a nidikecan pakatineng tu tayniay mizizaw. sakay mahiniay a pabinawlan sa caay ka kici i pilatlatan pasilac, kyu itini sa kalabangbangan ku nipalekalan tu sakay nu laylayay a sikaidaw.
(u kamu nu Hulam sa: 由於國家很小，來自其他國家的外部影響對列支敦斯登造成很大影響. 列支敦斯登是個太過迷你的國家，以致於無法在境內產生出自有的文化特色，最著名的古蹟是瓦都茲城堡，而博物館裡面展示的，則是富有的王族長久以來所收集到的皇家收藏. 各類藝文活動在此地也非常興盛. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
kakuniza:Buting Nukay kakuniza:Miku Kumud
Linbu
thumb|Linbu
linbu
u kakaenan, u nipaluma. sumanahay ku budac. a'su ku heci nu linbu. sakamu sa ku taw, mahiza tu cihek nu tademaw. i Sinkapul atu Malaysiya sa, pangangan nu taw u tiantaw. mahiza tu lingtang, sisa singangan tu ku bell-fruit. tina heci sa itiza i caledesay a kakitizaan. u linbu sa ku Sakizaya, minanam nay Hulam a ngangan, sisa u linbu satu.
u sapuelac nu masatekeday a sulit
linbu: 蓮霧
tinaku ku kamu u Sakizaya
halikan kaku tu mazuhemay a linbu.
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinenganː
原住民族語言線上詞典
petun ngangan nu Rukay-daralapane
ngangan
daralapane (nu Rukay-wutay)
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
Rukay-wutay a ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Zdravko Krivokapić
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Zdravko Krivokapić i Nikšić (尼克希奇).
malaliwasak
(u kamu nu Hulam sa: 到處分布；散亂各處)
masasuayaw
(u kamu nu Hulam sa:相望)
ngangan nu Puyuma-Abisang
ngangan
Abisang
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
Saadeddine Othmani
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Saadeddine Othmani i Inezgane nu Morocco (摩洛哥伊奈茲甘).
ngangan nu Puyuma-Abisang
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
nipaluma-kapucuay, kapocoay
kapucuay, kapocoay
硃砂根
ngangan nu Puyuma-Abisang
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Saadeddine Othmani
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 1 a bulad 16 a demiad 1956 a mihcaan.
nipaluma-kapucuay, kapocoay
kapucuay, kapocoay
(俗名：萬兩金、紅銅盤、大羅傘、走馬胎、平地木、雨傘子、火龍珠、鐵雨傘、水龍珠)
ngangan nu Puyuma-Abisang
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
nipaluma-kapucuay, kapocoay
kapucuay, kapocoay
常見於台灣海拔600-1900公尺的山野、闊葉林及林緣
Saadeddine Othmani
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Morocco (摩洛哥) ayza sa ci Saadeddine Othmani,
ngangan nu Puyuma-Abisang
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
nipaluma-kapucuay, kapocoay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Saadeddine Othmani
micakat (就職)
micakat a demiad sa i 2017 a mihcaan 3 bulad 17 demiad.
kaladihkuan
(u kamu nu Hulam sa:成為溫帶)
nipaluma-kapucuay, kapocoay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p209
ngangan nu Puyuma-Abisang
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
masakilakilangan
(u kamu nu Hulam sa:成為森林)
nipaluma-kapucuay, kapocoay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
ngangan nu Puyuma-Abisang
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan kakuniza:Yincumin kakuniza:tatama
Kurgyzstan
thumb|u hata nu [[Kurgyzstan (吉爾吉斯)|alt=Flag of Kyrgyzstan.svg]]
K’babaw
K’babaw
u sulit nu Hulam: 庫巴博部落
Kurgyzstan
Kurgyzstan (吉爾吉斯)
u Kurgyzstan (吉爾吉斯) sa i labu nu Asia, itiza i 41 00 N, 75 00 E
K’babaw
K’babaw
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 2 ku tademaw, pakalatu 2%. u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 92%, Rukai 1%, Taluku(Truku) 3%, zumazuma 2%.
Kurgyzstan
Kurgyzstan (吉爾吉斯)
u ahebal nu lala’ mapulung sa izaw ku 199,951 km2
K’babaw
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Kurgyzstan
Kurgyzstan (吉爾吉斯)
u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 191,801 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 8,150 km2
hamin nu tademawan sa 5,727,553.
ngangan nu Puyuma-Ahong
ngangan
Ahong
Kurgyzstan
Kurgyzstan (吉爾吉斯)
kakalukan umah sa 55.40%, kilakilangan umah sa 5.10%, zumaay henay umah sa 39.50%.
K’babaw
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw, Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw, Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw, Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw, Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw, Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Kurgyzstan
Kurgyzstan (吉爾吉斯)
Kurgyzstan kapulungan a kanatal (u kamu nu Kurgyzstan sa: Кыргыз Республикасы, Kyrgyz Respublikasy; u  Russia a kamu: Киргизская Республика, Kirgizskaya Respublika; u kamu nu hulam: 吉爾吉斯共和國), Kurgyzstan han nu mita ku pangangan Kurgyzstan, i tilaay nu cung-yaay a labu nu lalaaay a kanatal. nu makaamis sa malaliding tu Kazakhstan (哈薩克), i saedipaan sa miliding tu Uzbekistan (烏茲別克), nutipen-timul sa Tajikistan (塔吉克), i walien micapi tu China. ya Bishkek (比斯凱克) satabakiay nu Kurgyzstan kahenawlan a dusi.
(u kamu nu Hulam sa: 吉爾吉斯共和國（吉爾吉斯語：Кыргыз Республикасы，Kyrgyz Respublikasy；俄語：Киргизская Республика，Kirgizskaya Respublika），通稱吉爾吉斯（Кыргызстан，Kyrgyzstan；俄語：Киргизия，Kirgiziya），是一個位於中亞的內陸國家. 吉爾吉斯北邊與哈薩克相接，西邊則為烏茲別克，西南為塔吉克，東邊緊鄰中國. 比斯凱克是吉爾吉斯的首都和最大城市. )
ngangan nu Puyuma-Ahong
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
Kurgyzstan
Kurgyzstan (吉爾吉斯)
i tiya i cung-ya satenesay a kanatal, u likesi nu Ci-al-ci-s izaw tu tusaay malebut katenes, matabesiw tu cuwacuwa a ewang-caw atu lalangawen. kangahantu malawit nu buyubuyu’ sa teketay a kanatal, u lalangaw nu Ci-al-ci-s nisupetan a padutus. u katizaan nu di-li ya Ci-al-ci-s i yadahay kalalitemuhan nu laylay a kanatal. nanu yadah ku niyacu’ay a binacadan i Ci-al-ci-s matenes tu mueneng, izaw tu ku tayniay midebung amikuwan. katukuh sa i 1991 a mihecaan, namakai Su-len miteket, malateket a tatungusa min-cu-kul-cia a Ci-al-ci-s. ceng-ze-ti-ce malacacay a he-i-hay-ce. katukuh ayza sa izaw han  ku min-cu a habelutan, mihandayay, atu key zay a patelac. ayza sa u mateketay a mapulungay a kanatal, O-ya key-zay len-mum atu u kapulungan maenapay tyaw-yey cu-ze sa laculan nu kanatal. naamahiza sa i Sang-hay he-cewl-cu-ze, I-s-lang he-cewl-cu-ze,Tu-cea-i-hey atu Tu-cea lalangaw Kul-ci-cu-ze laculan a kanatal.
ngangan nu Puyuma-Ahong
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
Kurgyzstan
Kurgyzstan (吉爾吉斯)
(u kamu nu Hulam sa: 作為中亞古國，吉爾吉斯歷史達兩千年，經歷各種王朝與文化. 因其被山巒環繞而相對孤立，吉爾吉斯文化得以較好傳承；又因地理位置，吉爾吉斯處於多個文化交匯點. 儘管眾多部落族群在吉爾吉斯居住已久，但時有外來勢力入侵統治. 直至1991年從原蘇聯獨立後，吉爾吉斯成為一個擁有獨立主權的民族國家. 政治體制為單一制和議會制. 吉爾吉斯至今仍時有民族衝突、叛亂以及經濟問題. 現為獨立國協、歐亞經濟聯盟和集體安全條約組織成員國；同時也是上海合作組織、伊斯蘭合作組織、突厥議會和突厥文化國際組織成員國. )
ngangan nu Puyuma-Ahong
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
Kurgyzstan
Kurgyzstan (吉爾吉斯)
Ci-al-ci-s u binawlan 570 a ewang katuud ku tademaw, kahenulan a binacadan sa u Ci-al-ci-s binacadan, nu usaw sa U-ce-pia-ke binacadan atu uel-lul-s binacadan. u kamu nu Ci-al-ci-s a kamu kusakamuan, i 1 se-ci nu Uel-lul-s-hah-ceng-cea lawilaw misakamu tu Uel a kamu, katuud ku misakamuay sa mala kung-hung tu a kamu. 64% a tademaw nayay ku tangahay a Mu-s-lin. palawpisTu-cey a lalangawan, nu Ci-al-ci-s a lalangaw pacumut han nu Mum-ku, Pul-s, atu Uel-lul-s lalangaw  malawilaw.
(u kamu nu Hulam sa: 吉爾吉斯人口570萬. 主體民族為吉爾吉斯族（中國境內吉爾吉斯族稱柯爾克孜族）， 其餘為烏茲別克族和俄羅斯族等民族. 吉爾吉斯語為國語，而在一世紀的俄羅斯化政策影響下俄語仍使用 較廣而作為官方語言. 64%人口為無宗派穆斯林. 除突厥文化外，吉爾吉斯文化還容納和受到了蒙古、波斯和俄羅斯文化的影響. )
kakutidaan (地理)
溫帶乾旱半乾旱氣候,在每年的7、8月較熱在攝氏30度左右，12月-2月冬季低溫可達攝氏零下30度間. 多山地丘陵，全境海拔500米以上， 1/2的地區海拔1000─3000米，1/3的地區海拔3000─4000米. 東北部有天山山脈西段，西南部有帕米爾─阿賴山脈. 僅西南部和北部有低地分布. 納倫河橫貫穿全境，在境內長540公里. 楚河在境內長220公里. 高山湖泊伊塞克湖為著名的不凍湖. 大陸性氣候，氣候垂直變化很大. 年平均降水200─1000毫米.
ngangan nu Puyuma-Ahong
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
Kurgyzstan
kakutidaan (地理)
dihkuway makelal atu maacakay a hemhemay, i tiya nu mihecaan i 7, 8 a bulad akuti’ay tu 30 tu c hengay, i 12 a bulad katukuh i laynen 2 a bulad u kasienawan cuedet sa isasa nu lintu 30 a tu. u buyubuyu’an atu ciw-lin, namakabayu ku sausi 500 a kung-c katalakaw,½ a kenis u1000 katukuh 3000 a m katalakaw, ⅓ a kenis izaw 3000 katukuh 4000 a m katalakaw. i waliay nu amis ten-san-san-may a si-dang, i edip nu timulan pami-al tu al-lay-san-may. i edipay nu timul atu amis izaw ku i sasaay a lala. Na-lung-he mabalat tu lala, i labuay atanayu’ 540 akung-li. ya zu-he a bukelal 220 a kung-li katanayu'. i buyuay a banaw I-say-ke-hu u sakatinengan a caay kasisuleda a banaw, i labuay a lala a kahemheman nu telek halisumad. caay amiheca namakaudad palecadhan 200 katukuh 1000 haw-mi.
ngangan nu Puyuma-Ahong
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
Kurgyzstan
keyzay(經濟)
kanahatu yadah ku makasihung a tuud, nu makai Kul-ci-hul-pi-ci-cing  a piedap, namitekeday tu a Ci-al-ci-s u key-zay nu heni  sadakaydakayan. salingatu sa Su-lan-maw-i-ci-tung maliwasak manay mabaditu ku sapacakayan, miketun tu sapacakayay nu i ciba a key-zay nu kanatal. makelec ku sapatahekal nu ceng-hu, kaiyantu ku sapabeli atu papawsaan, micunus aca ku tunsu sapatansu. i cuwacuwa  ku sapatahekal nu Ci-al-ci-s makaicibaay a key-zay ami awas  a miketun. a nu maawas masatezep key-zay atu masumad, Ceng-hu mitanam tu a patizen tu mulalit a mulangaw a key-zay a kawaw, caliway tu masumad, Ci-al-ci-s i 1998 a mihecaan 12 a bulad 20 a demiad mikapu tu Se-cea-maw-i-zu-ze.
(u kamu nu Hulam sa: 雖有許多來自西方，包括國際貨幣基金組織的資助，獨立後的吉爾吉斯經濟困難重重. 一開始，蘇聯貿易集團解體使市場萎縮，阻礙了國家向市場經濟過渡. 政府緊縮開支，取消了大部分價格補貼，開徵增值稅. 在每一方面都表現出向市場經濟過渡的決心. 通過穩定經濟和改革，政府試圖建立可持續增長的經濟模式. 經過改革，吉爾吉斯還於1998年12月20日加入了世界貿易組織. )
ngangan nu Puyuma-Ahong
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
Kurgyzstan
keyzay(經濟)
malaliwasak tu ku SU-leng sa, mahedaw tu ahebalay a i cibaay, pihaceng tu lawilaw tu key-zay nu Ci-al-ci-s.1990 a mihecaan, 98% sapatahekalay a tuudtuud patayza amin i Su-lan akenisan. sa i 90 a mihecaan nu ayaw a sansandep, u key-zay nu Ci-al-ci-s salaecusay ku key-zay nu heni, pikapahan tu umangayaway a Ya-ma-ni-ya, Ya-say-pay-zen, Ta-ci-ke. ayza tu masumad tu ku key-zay nu Ci-al-ci-s, mahica a mausatezep ku talabuay a kalisiw caay han kataneng, lacus han papawsa tu Se-hay paw-ceng.
ngangan nu Puyuma-Ahong
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Kurgyzstan
keyzay(經濟)
u tektek nu key-zay Ci-al-ci-s sa u malukay, i ayaw nu 90 mihecanan, nu sakatusa  malukay a tuudtuud pulung han1/3-½ ku milihecian. 2002 a mihecaan mukalukay a pilangecan tu 35.6%, micipcip tu ku pankiw tu musakakawaw a tademaw. i labuay nu Ci-al-ci-s sibuyu’, matatungus pahabay tu katalalan, sizi, pabuy, siw-mu-ye sapalekal, u sa kahenawlan a makalukay a kawaw. tatengaay nibulesak izaw ku muki, ten-tay, kapa, satabakuan, lami’ heci, u banuh nu sici, titi’, nu bulin a hacul,u angangan tu nikaluk.
(u kamu nu Hulam sa: 吉爾吉斯以農業為經濟支柱. 90年代前期，私營農業的產品占了總收成的1/3到1/2. 2002年，農業占GDP總量35.6%，並,吸收了一半就業人口. 吉爾吉斯境內多山，適於畜牧業發展，這是吉爾吉斯最重要的農業活動. 主要作物包括小麥、甜菜、棉花，菸草，蔬菜及水果. 羊毛、肉和奶製品也是主要的農產品. )
(u kamu nu Hulam sa: 農產品加工是工業化經濟的重要組成部分，對外資也有很大吸引力. 吉爾吉斯有豐富的礦藏，但缺乏石油和天然氣，這兩樣都需進口. 該國的煤、金、鈾、銻和其他稀有金屬的儲量也很大. 冶金是吉國重要的工業部門，政府希望能吸收外資，積極鼓勵外方提煉和加工黃金. 由於擁有豐富的水資源和境內的山區地形，吉國可將水力發電形成的大量電力出口到國外. 吉爾吉斯的主要出口產品是有色金屬和礦石、羊毛製品和其他農產品、電力和一些工程產品. 進口石油、天然氣、黑色金屬、化學產品、大部分機械、木材、紙製品、一部分食物和建材. 它的主要貿易夥伴包括美國、俄羅斯、中國、德國、伊朗及鄰國塔吉克、哈薩克、烏茲別克、土庫曼. )
ina Ci-al-Ci-s patayza i Amilika ku ti, kung, caay kayadahay ku kim, atu hah-sea, nu makai Amilikaay a tuud sa u tipus, sapaiyu, nu padekuwan a kikay kakaenan a slmal, nu tatlpelukay, belac, kikay, malukay a kikay atu titi.
(u kamu nu Hulam sa: 吉爾吉斯向美國出口銻、水銀、稀有金屬、和化學品，從美進口穀物、藥品和醫療設備、菜油、紙製品、米、機械、農機具和肉類. )
sapakacaw (交通)
nu cilamalay a zazan 370 km katanayu, pakazizenay a zazan sa 30300 a km.
i zazanay miculiay a kazizan ku miungbang a sa culu. nu tapukuay asa piungbang sa, i tizaay suldu Pi-s-kay-ke i Ma-na-s a kul-ci pangizu nu hikuki’, Mul-s-ke,Sin-si-bu-li-ya, Ta-se-kan, Du-san-be a tusi izaw ku paeneng mipahel ku hikuki a tayza i tusi, atu nu du-li-kul-say zumzay a tusi sa, U-lu-mu-ci, I-s-dan-baw, Ha-lan-ke-hu, Sin-de-li-, Ke-la-ct a tusi izaw tu ku nu paeneng atu mananunuzay a mabahel ku hikuki’.
(u kamu nu Hulam sa: 鐵路總長370公里，公路總長30,300公里. 以公路運輸為主要運輸方式. 航空運輸方面，位於首都比斯凱克的「瑪納斯」國際機場與莫斯科、新西伯利亞、塔什干、杜尚貝等城市有定期航班，與獨立國協以外的地市，如烏魯木齊、伊斯坦堡、法蘭克福、新德里、喀拉蚩等有定期或不定期的航班. )
tademaw (人口)
(u kamu nu Hulam sa: 2019年，吉爾吉斯人口為6,389,500人，其中，34.4％的人年齡在15歲以下，6.2％的人口在65歲以上. 只有約三分之一的人口居住在城市地區. 人口密度平均為每平方公里25人. )
binacadan (民族)
ya Ci-al-ci-s pulung han amin ku binacadan sa izaw tu 80 kayadah. u sakatuuday a binacadan sa u  Ci-al-ci-s, nu binawlan nu kanatal sa 73.3% katuud, u Tu-cye a binacadan,nu zumaay a binacadan izaw ku Ha-tc-zi-dan 8%, masaupuay i amis a Al-lul-s binacadan 5.6%, atu muenengay i timulay a U-ci-bey-ke binacadan 14.6%,  izaw han ku kahenulan a binacadan izaw ku Dun-kan-zen1.1%, Uay-ul-al-cu1.1%,Ta-ci-ke-cu 1.1%. Ha-sa-ke-cu0.7%, U-ke-lan-cu0.5%, atu u zumaay caay kayadahay a binacadan sa 1.7%. namakai 1999 a mihecaan katukuh sa i 2009 a mihecaan sa cacay a bataan a mihecaan sa, i tizaay i Ci-al-ci-s a Ul-lul-s a binawlan maselep 16.3341 a emang a tademaw, ya U-tc-pea-ke-cu macunus 10.1741 emang. u zumaay i Ci-al-ci-say izaw kuTa-ta-al-cu 3.3848 a emang a binawlan, Tu-al-ci-cu3.6724 a emang a tademaw, Ya-say-pay-zan a binawlan 1.6745 a emang ku tademaw, Caw-sen-cu1.857 a emang, De-i-ze-cu 1.1128 a emang. nu misulidan nanay izaw henay ku caay ka sulid, u Bay-al-lul-s binacadan,Tu-ku-mam a biacadan, Mul-al-del-uwa binacadan atu Ciaw-ze-ya a binacadan ka tuud. nu binawlan a tatama, 49.4%, tatayna sa 50.6% kayadah.
(u kamu nu Hulam sa: 吉爾吉斯共有80個民族，最大的民族為吉爾吉斯族，占吉爾吉斯總人口73.3%，屬於突厥民族；其他民族包括哈刺契丹（8％），集中在北方的俄羅斯族（5.6％）和居住在南部的烏茲別克族（14.6％）. 重要的少數民族包括東幹人（1.1％），維吾爾族（1.1％），塔吉克族（1.1％），哈薩克族（0.7％），烏克蘭族（0.5％）和其他較小的少數民族（1.7％）. 1999年至2009年的10年間，吉爾吉斯的俄羅斯族人口減少了16.3341萬人，而吉爾吉斯烏茲別克族人口則增加10.1741萬人. 吉爾吉斯另外還有塔塔爾族3.3848萬人、土耳其族3.6724萬人、亞塞拜然族1.6745人、朝鮮族1.857萬人、德意志族1.1128萬人.  除上述民族外，吉爾吉斯還居住著白俄羅斯人、土庫曼人、摩爾多瓦人和喬治亞人等民族. 吉爾吉斯人口中男性占49.4%，女性占50.6%. )
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Bishkek.
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 31 bulad 8 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Almazbek Atambayev, micakat a demiad sa i 2011 a mihca 12 bulad 1 demiad.
malalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:Lami' Kulang kakuniza:kanatal
Carlos Agostinho do Rosário
縮圖|Carlos Agostinho do Rosário (莫三比克:總理卡洛斯·多羅薩里奧)Carlos Agostinho do Rosário (莫三比克:總理卡洛斯·多羅薩里奧)
u siwkay niza(簡介)
u pilecuhan ni Carlos Agostinho do Rosário i Maxixe, Mozambique.
nalecuhan ciniza i 10 a bulad 26 a demiad 1954 a mihcaan.
pahezekay niza i tabakiay a cacudadan nu London (倫敦大學).
micakat (就職)
縮圖|u hata nu Mozambique(莫三比克的國旗) u cunli (總理 Prime Minister) nu Mozambique (莫三比克) ayza sa ci Carlos Agostinho do Rosário, micakat a demiad sa i 2015 a mihcaan 1 bulad 17 demiad.
petun ngangan nu Rukay-dumalralrathe
ngangan
dumalralrathe (nu Rukay-wutay)
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
Rukay-wutay a ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
kakuniza:ngangan
kalaamisanay
(u kamu nu Hulam: 北鄰)
ngangan nu Puyuma-Akap
ngangan
Akap
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
ngangan nu Puyuma-Adun
ngangan
Adun
ngangan nu Puyuma-Akap
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
ngangan nu Puyuma-Adun
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Puyuma a cidekay.
ngangan nu Puyuma-Akap
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
ngangan nu Puyuma-Adun
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
ngangan nu Puyuma-Akap
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
ngangan nu Puyuma-Adun
u siwkay nu ngangan
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
ngangan nu Puyuma-Akap
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
ngangan nu Puyuma-Adun
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
ngangan nu Puyuma-Akap
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
ngangan nu Puyuma-Adun
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p82
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
kakuniza:ngangan
maycaliway
(u kamu nu Hulam :經過)
nipaluma-tayu
thumb|tayu
tayu
tayu, kamu nu Hulam: 薑.thumb|u tayu, mitesekay a nipangangan (學名): Zingiber officinale. asiyan “Sasibu'an a Sakizaya u kiselaay/ adiyan han, u Sakizaya kacipa'ay han” pangangan sa ku Sakizaya “ Ina nu pala”, nawhani kalamkam paci'imkuengel malahad, tudungay caay pitulas malaylay matenak ku wawawawa saan. ulasaka itiza i pisalisinan mitutuy ku mapalaway tu sipapahay a tayu' misalisin, matu tatiihay anu inayi' kuni a mitatu'aya. saka, u binacadan satu nu mita kamu sa nanu izaw kuni a hakal u tayu' ku salakat a pinaluma tuni hekal saan.
anu tuulen kuni a kamu, yadah tuni a pala ku mangaayay makaen a pinaluma, matu maemin ila ku sapiadah a iyu atu saki'icel nu pituulan a lisin. Pakaynien i lisin nu Sakizaya, tunu hekalan a sapiadah a sapaiyu, manengneng nu mita ku binacadan itini i pala mikilim tu maluiyu a pinaluma. Itiya hu awaay ku ising hananay, unini ciiyuay a pinaluma ku tadakalimelaan. Matu matulu', maliwih, patungal han ku epah sipasip han tutayu' tula kaadadaan, tangsul satu kaadada' atu maluwan tu ku kalibawa, unini lahuday sapiadah a pinaluma, anu awaawa matilid i kinanaang a cudad, pakayni pilakat a milicay makabana' tu, itiya hu itini i binawlan nu Sakizaya, mapalaylay tu makabana' u sapiadah tu adaday kunini.
“tayu'” u kaulahan nu binacadan kumaen kuni kakaenen, caay kaawa tu pisalisinan. u pisanga' i sakuhepic han a micikcik, paemud han i 'icep pacabay a mipaepa', ila ku cilah hanaca a kumaen.
Itini i iipung, Intu, tungnanya atu i ucuu, maemin pasikaen tu tayu', mapalu i iyu anca i nananumen. Itini i taywan a paluma matenes tu ku likisi, dueduen itini telang a cudad matilid, na tayni mabulaw ku Yincumin tuni Taywan izaw tu kuni pinaluma, u satu'asay tu a pinaluma' tuni a Taywan. Iekul tu tayni tu ku Hulam nai Talu yadah tu ku kasasiluma nu tayu', izaw tu ku nu 'aul tayu', nanyan tayu', kaliyalaway tayu', maemin izaw ku kangaayan katatiihan niza. u tayu' i izaw ku kaedah, mangaay sapimanmaan caay pihengel a kaenen, anu itini piliwlian caay ku tadamaanay ciniza, nika u sabangcalay a tahadauc malu sabangcalay sapacamul tu canacanan.
siwkay nu tayu
u tayu, mitesekay a nipangangan (學名): Zingiber officinale.
i cuwaay ku saayaway nalalangawan a kakitizaan nu tayu' caay katineng i, yu sibalu ku tayu' sa, u takuliyaway sumilaway a kulit atu simacungdusay bangsisay a sanek nu  akaway atu lamit.
（kamu nu Hulam：學名：Zingiber officinale. 原產地尚不明確，開有黃綠色花並有刺激性香味的根莖. ）
ina akaway atu lamit yu baluhay henay atu niacaken aca kapah sapabangsi tu lami' sapidemec tu angelis nu buting, mala sapalamelay tu cacanan ku tayu.
（kamu nu Hulam：根莖鮮品或乾品可以作為調味品. ）
u tayu etimen misengel mala sakacacay sasapaiyu nu kanpuyaku a zayliw, kapah hidaen u uciya sengelen tu nanum malauciya a nananuman.
（kamu nu Hulam：薑經過泡製作為中藥藥材之一，也可以沖泡為草本茶. ）
azihen hekal nu tayu (薑的外觀)
（kamu nu Hulam：藥用生薑的外觀呈扁平不規則塊狀，並有枝狀分枝，各柱頂端有莖痕或芽，呈黃白色或灰白色，表面有光澤，具淺棕色環節，質脆，折斷後有汁液滲出，斷面呈淺黃色，有明顯環紋，氣味芳香獨特，入口辛辣，以塊大豐滿、質嫩者為佳. ）
nilangaw a kakitizaan (產地)
tayu sa u saayaway mulangaway i Tung-nan-ya(東南亞) akutiay a kakitizaan a nipalumaan, ayda sayadahay ku nipaluma i In-tu(印度) atu Cung-ku(中國), duma sa i Si-huy(西非) atu Ciya-le-pi-hay(加勒比海) a subal, idaw ku langaw, ya makayni Cung-ku(中國大陸) a tayu, yadahay i Se-cuwan(四川), Hu-pey(湖北), Kuwang-tung(廣東) hatiza.
u tayu saayaway malingatu mipalima i Ya-cu(亞洲), u matenesay tu a likisi, ayda i In-tu(印度), Tung-nan-ya(東南亞), Si-huy(西非) atu Ciya-le-pi(加勒比) a subal, itini macunusmacunus tu ku nipalumaan ayda.
（kamu nu Hulam：薑耕種起源於亞洲並擁有悠久歷史，目前在印度、東南亞、西非和加勒比生產也見增長. ）
nalimaan paluma (園藝)
tayu namakyni i salengacay atu lupasay tu sumanahay angang nu balu mabuhat tahekal ku takuliyaway a balu, mahiniay ka bangcal salungan nu balu nida atu kapah ku nilangaw i dihekuay a demiad, sisa itini i tanengay ku caledesay a kakitidaan, hinapaluma malaaadihan sipakapah tu hekal nu liwliw nu luma', u mihmihcaan mulangaw a nipalumaan, tulu katukuh sepat a in-ce(英呎) ku talakaw, diteken ku mahiniay a in-ce(英呎) makaala 91~122 kung-feng(公分) ku talakaw.
pasaycuwa ku silacul (生產趨向)
（kamu nu Hulam：印度目前佔全球薑的生產量約30%，取代中國成為最大生產國，中國是第二大生產國（約20.5%），跟隨的是印度尼西亞（約12.7%），尼泊爾（約11.5%）和奈及利亞（約10%）. ）