cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Falah-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Gary Brokaw
Gary Brokaw nalecuhan i New Brunswick, New Jersey, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Gary Brokaw i 1974 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 18, namapili’ tu nu Milwaukee Bucks putiput.
tatama, nalecuhan i 1 a bulad 11 a demiad, 1954 a mihcan, Gary Brokaw, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay
Vin Baker
Vin Baker 11 bulad 23 demiad, 1971 a mihca, Vin Baker, miunduay. thumb|Lipofsky-Vin Baker|alt=Lipofsky-Vin Baker.jpg
Asam-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Asam
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Kanian
thumb|Hualien
Kanian
u sulit nu Hulam: 嘎尼按部落
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kanian. u kasalumaluma’ nu Kanian sa, 1,864 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 4,713 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 517 ku tademaw, pakalatu 11%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 4,196 ku tademaw, pakalatu 89%.
u kasabinacadan, Amis 8%, Bunun 1%, Truku 1%.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw, Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw, Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw, Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw, Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw, Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Manute Bol
Manute Bol
10 bulad 16 demiad, 1962 a mihca, Manute Bol, miunduay. (mapatay i 2010 a mihca)
Dikidiki
縮圖|Dikidiki (臺東縣卑南鄉利吉村利吉部落) Dikidiki (臺東縣卑南鄉利吉村利吉部落)
Vincent Askew
Vincent Askew 2 bulad 28 demiad, 1966 a mihca, Vincent Askew, miunduay.
Dikidiki
Dikidiki
u sulit nu Hulam: 利吉部落
u siwkay nu niyazu
i Taitung a kuwan nu Pusung ku niyazu’ nu Dikidiki. u kasalumaluma’ nu Dikidiki sa, 110 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 300 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 211 ku tademaw, pakalatu 70%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 89 ku tademaw, pakalatu 30%.
itiniay a Pangcah sa, u Hengchun Amis a kakuniza, namabulaw tayni saan, izaw ku kakitizaan Liki niyazu', namakay makazateng a kuizaway. (此地的阿美族大多屬於恆春阿美系統. 據簡金木的說法，當族人遷來此地時，有個地方叫做Liki社，遂以Likiliki為名，以示「懷念」之意. )
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 66%, Rukay(Rukai) 1%, Puyuma 1%, zumazuma 2%.
u niyzau' nu Pangcah
u Pangcah(Amis) a niyazu' kyuni, katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun) atu Puyuma.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. caay kaw nu Sakizaya a niyazu' kuyni. haykay izawtu ku Sakizaya a tademaw, caay henay misumad ku ngangan nu cikdekay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihca 01 a bulad
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
kakuniza:niyazu'
Taiwu
Taiwu（泰武鄉）
Taiwu a sakuwan ku Pingtung. kumud nu kalesakan, 124.11 km². （kalesakan nu linpanti 62.71 km², kalesakan nu pawliwti 55.5 km²）, u kasabinawlan, 5,057 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 1,288 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang sa, 4,921 ku ingcumin a tademaw. u kasabinawlan, Pakalatu 97%(Paiwan) ku kasabinawlan. u atu Paiwan ku sakalaniyazu’. 縮圖
nikasakuwakuwan
Taiwu mala 6 a cuwen atu 9 ku niyazu’. kina 9 a niyazu’sa, Qapedang（武潭部落）, Kaviyangan（佳平部落）, Ulaljuc（泰武（吾拉魯滋）部落）, Masisi（馬仕部落）, Piyuma（平和部落）, Ludja（安平部落）, Tjaialev（達里部落）, Puljetji（佳興部落）, Tjaranauma（萬安部落）.
泰武鄉位居屏東縣八大山地鄉之中心地帶，是東港溪上游及古瓦魯斯溪之間和中央山脈西側，為典型的山地鄉，居於北大武山和南泰武山之間的谷地，由於台東縣有大武鄉，在台灣光復後為了與大武鄉有區分，乃取大之古音「泰」字而成為「泰武」. 目前泰武鄉有佳平村、武潭村、平和村、佳興村、泰武村和萬安村等六個行政區域.
Taiwu hananay a kenis sa, u kitidaan i Pin-tungay a nipikuwan masa nu waluay a kenis kasaupuan i teban, makay pabaw nu ya Tung-kang hananay a sauwac atu ya Kuwalu a sauwac, tasatipan nu Cung-yang (中央) hananay a buyubuyu’an, masanu buyu’anay a kenis, u tideng sa kaamisan nu Tawu atu kasatimulan nu Taiwu a dihep nu buyu’, kasaidaw nu Pusung tu ya Tawu hananay a kenis, kyu i mapanukas nu Dipun i nudikudan sa, sikacaay kasasulecad a misawantan sa, sipangangan han tu nu kasumamadan a pangiha tu ya "tai" a sulit, sisa malanu "Taiwu". i aydaay a kasaniyadu’ sa idaw ku Ciya-pin, Utan, Pinhe, Ciya-sing, Taiwu, atu ya Wanan, masaenem ku sasikuwan a kubu.
ina "Taiwu" nikalalekalan a kasingangan sa, i kaHulaman tu tuluay a bataan lima nu mihcaan cacay a bulad i Taiwu a yakuba mapangangan, nipili’an tu nu niyadu’ay sisengi tu ya "wulaluce", nu walian sa maysuayaw tu Tawu hananay a buyu’, kyu muwala tu nu Tawu atu nu Taiwu a palecad tu ngiha, panutek han a pangangan tu Taiwu a niyadu’, i mahida sa u sanu yakuba hantu a kitidaan musasikawaw. nudikudan sa tu hekalay a kasiwatan u Taiwu a kenis han (misungaliw tu sikalecad atu ya nu Pusungay a Dawu a kenis matalaw a malawilaw).
lalitilitin a nipasumad (沿革)
清領時隸屬於台南府鳳山縣，在山下設屯兵監護，日治時屬阿猴廳，在各社設警察駐在所，以執行地方行政、教育、衛生，並維持治安等殖民政策事項，至民國34年終戰後，國民政府來台，於35年成立泰武鄉公所，為縣自治機關. 鄉公所為求鄉治適中，便利鄉民洽公，就遷設於現址之佳平村，今轄下計有佳平、武潭、佳興、泰武、萬安、平和等6村. 初隸屬高雄縣，民國39年因行政區域調整，成立屏東縣，本鄉乃由高雄縣劃歸屏東縣管轄，以迄於今.
nipikelit nu kahulaman sa makuwanay nu Taynan ya Fung-san a kenis, i sasa nu buyu’ sa pasaupu tu hitay a misamawmaw mikantuk, i kaDipunan pikuwan sa sanu Akawan pisatubang a cedang, katukuh i kahulaman i 34 a mihcaan kademan nu kalalais, nikatayni nu Hulam i Taywan sa, iti 35 a mihcaan patideng tu Taywu hananay a yakuba, u masanu kuwanay a sakunida a kasakapud. u yakuba sa mamilunguc tu kangaay atu sakacaluway nu binawlan a misakawaw tu canancanan, kyu sipalimad han a patayni i Ciya-ping a niyadu’, i ayda sa kaidawan nu Ciya-ping, Utan,Ciyasing,Taiwu,U’wanan,Pinhe, enem a niyadu’. nanu Takaw ku sayaway a mamikuwan, i kahulaman  39 a mihcaan mapasumad ku mamikuwanaya, kyu ya Ping-tung hananay a kenis i tawya a mapatideng, sisa ina Taiwu a kenis kasumadan tu patayda i Ping-tung ku mamikuwanay, sikatukuh ayda.
i masahungtiay a nipikuwan iziyu atu nu aydaay a ngangan nu niyadu’ a pisasuayaw (清領時期與現行里名對照)
泰武鄉 ( 鳳山縣番地 )
u Taiwu a kenis (Fung-san a kenisay kitidaan nu binacadan)
古阿崙社-泰武村
Ku-alun a niyadu’-Taiwu a niyadu’
毛絲絲社-馬仕部落
Mawsese a niyadu’-Mase a niyadu’
加無朗社-佳平村
本地社(又稱糞箕社)-佳興村
nau itiniay tu a niyadu’ (singangan aca tu pungki hananay a niyadu’)-Ciya-sing a niyadu’
加走山社-萬安村
Ciyacuw-san a niyadu’-Uwanan a niyadu’
施率臘社-萬安村
Selila a niyadu’-Uwanan a niyadu’
u aenengan (位置)
本鄉住於屏東縣八個山地原住民鄉之中心地帶.
ina kenis u eneng sa i Ping-tung waluay a binacadanay a kenis i teban ku kasadit.
東：與台東縣相接，是群山高聳的中央山脈，有南北大武山.
sawalian: malalitin atu Pusung, u masakaydungay ku buyu’ i Cung-yang a buyu’buyu’an, kaidaw nu timulay atu kaamisan nu Tawu hananay a buyu’.
西：與萬巒鄉相接.
nutipan sa: matatules atu Wanluwan hananay a kenis.
南：與來義鄉毗鄰.
北：接霧台鄉、瑪家鄉.
saamisan: malalitin atu ya Utai atu ya Maciya a kenis.
sakay nu demiad (氣候)
因為處於熱帶，日照充足，溫度高達27度，最低也有18-19度，雨量多，尤其在八月雨量最多，山區雨期則較長，平均年降雨量達4300毫米.
zayhan i kasacaledesan, kacilalan tu i paydemiad kaakutian nu demiad sa makaala tu 27 tu, sakainayi sa kaidwan tu 18-19 tu, hinaudad, micidek i waluay a bulad macalud ku nikaudadan, i buyu’buyu’an sa matenes ku u dadan, palcaden musausi sa makaala tu 4300 a haw-mi ku kaudad i paymihcaan.
nu sauwac a nipisilsil (溪流)
降雨雖豐沛，但部分山林遭過量砍伐，水源涵養力不佳，以致地面水源豐枯懸殊很大.
kanahatu kiyadahan nu nikaudad, nika udumaay a kilanlikangan mangasiw ku nipiletek, sasupet tu nanum caay ka taneng ku kakelec sisa kalawpesan nu nanum malatusa ku kapah atu nicelak atu kabadian nu kilang sa tatabaki ku laad.
kasaditan nu kitidaan (地形)
地形為東高西低，地形完整，好像一個圓球狀，由於南大武山(高2841公尺)、北大武山(高3090公尺)具屏東平原的直線距離僅有13公里，因此本鄉的地形面，由三千公尺的高山，下降至接近海平面平原，各村落的海拔高度也不一，由100公尺左右至750公尺左右最高.
kasaditan nu kitidaan sa sawalianay ku talakaway nutipan sa kaapuyuan, masametek tu ku sakacinidanida, mahida tu u kaymuluay a mali, katalakawan ku nu timulan a Tawu a buyu’ (2841 nu depah), nu amisan a Tawu a buyu’ sa (3090 a depah katalakaw) anu paletek han sa katukuh i enal nu Ping-tung sabaw tulu kungli ku kabaad, kyu nu yakubaanay itini a nikasadit sa, sipakay tuluay a malebut a depah mudebu katukuh i picapian tu dadipasan tu enal, nu niyaduay a katalakawan sa caay amin kalalecad, kaidaw nu cacay nu lasubu manayat aca ku nu dumaay a katalakaw tu 750 a depah ku kasasiduma.
kaahebalan nu kenis (面積)
土地面積以原住民保留地計算，共有5933.467公頃
kaidaw nu ahebal nu lala sa mamin u nu binacadanay a nikalukan nu babalaki ku masausiay, pulung han sa 5933,467 a kubu kaidaw.
sakay nu kasaduma nu nikalukan a tuud (農特產品)
食用作物：有供給我們吃的稻、粟、薯、樹薯、芋、玉米、樹豆、大豆、落花生、山藥 等. 另外有家畜食用的狼尾草、甘薯及樹薯等.
sakay kakanan a tuud: idaw ku nilasul tu sapahalhal ya tipus, tubah, siyaba, tali, kubkub, daung, kumuh, kalitang, kuledu, kayadah.
misanga tu kitaki sulitan pakacacay cebang:cacay-tusa tidis
u tabakiay a nabalucuan nu ama. isaayawway kaymi hawsa. u mahicaay ku kakalayan atu lala? uwu’ ku kakalayan,makuta ku lala, inayay ku likat, aw~, inayay ku likat! inayay a~, inayay ku canan canan! inai’ a~, inai’ ku cacayay a tademaw.（misanga tu kitaki sulitan pakacacay cebang: cacay-tusa tidis）
Taiwu
sakay nu kasaduma nu nikalukan a tuud (農特產品)
特用作物：咖啡、檳榔、可可椰子、食用美人蕉、桑、甘蔗、月桃、洛神葵、薑、鳶尾等.
misanga tu kitaki sulitan pakacacay cebang:cacay-tusa tidis
金句 u likat nu kitaki’ aku, a pakayni I takuwanam, a caaytu pakayni I duutay amuculil, a mapaedil ku uzip. (約翰福音 pakawalu cebang: sabaw tusa tudis)
Taiwu
sakay nu kasaduma nu nikalukan a tuud (農特產品)
picidekan a nikalukan a tuud sa: ya kuhi, da’dac, abinung, adidem, tebus, lupas, tayu’, ku tuudtuud.
misanga tu kitaki sulitan pakacacay cebang:cacay-tusa tidis
u sakumu nu ina: mizaten tu yu adidi’ henay, cimaatademaw namitanen min tu amatalaw tu duut, u zuma macekuk’ ku babalaki. u zuma izaw icuwa ku kaliyuhan a kungku nu ditu’. u zuma satu miazih tu tilibi sa pateng (故意) sa kawini (用) tu katalalaway a wayway. samahinisa, tanen apasubana haycan (擺脫) matawlaw (怕) tu duut, uwawa adidihenay amihecaan pasubanaen tu 聖經 a kungku, u babalaki miala tu dil pabelien tu wawa kadimel, tanektek 資訊, nakamuan a kungku kapah asipen i 聖經 nu mulaay. Atu patizen i uzip tu adingu, Kapah mala pipadasu’ tu wawa.
Taiwu
sakay nu kasaduma nu nikalukan a tuud (農特產品)
水土保持植物：百喜草、台灣雀卑、百慕達草(鐵線藤).
nu nanum a kasipaudip tu nu langaway: ya Paysi a lutuk, nu Taywanay a cipi hananay, Paymuya a lutuk (masatelayay a masay).
misanga tu kitaki sulitan pakacacay cebang:cacay-tusa tidis
kakuniza:Dayas Siku
Taiwu
sakay nu kasaduma nu nikalukan a tuud (農特產品)
經濟作物：咖啡. 本鄉咖啡從日治時期就已出現，因為咖啡帶來的高產值效益，也吸引族人紛紛投入咖啡的栽植. 主要產區為泰武村，其他像武潭、佳平、萬安也有栽種. 栽種品種為阿拉比卡種咖啡，為屏東地區目前咖啡種植量最多的地區. 隨著全國有機農業的興起及消費者意識抬頭，近年在鄉公所的大力推動之下本鄉的咖啡栽種大都朝向有機的方式種植.
nu kasasilacul nu nikalukan sa: idaw ku Kuhi. itini i kenisay a kuhi sa i kadipunan pikuwan idaw tu, sipakay kaidaw nu talakaw nu aca sa, kyu mapacepcep ku balucu’ nu binacadan macacabi a beleng sa paluma. sasitungus nu palumaay sa masaupu i Taiwu a niyadu’, nutawan a palumaay sa idaw i Utan, Ciya-ping, Uwanan mamelaw tu. nipalumaan a langaw nu kuhi sa ya Alabiga hananay ku nisahecian, saka i Ping-tung a kanis sa mala u sayadahay ku palumaay a kitidaan. sikilul tu nu kanatalay a kasumad, kalabangbangan ku sabalucu’ tu cayay a nisiudukuanay ku kanamuhan atu picakay a nadatengan a aca caay tu kalecad, i kacapianay a mihcaan sa u yakuba misaicelang a maycuduh tu palumaay, mitudu a singalih kau nayiay ku damek atu ledekay pisikul sa.
近年來政府推動農業多元化經營政策，增加鄉民收入;對於造林工作也不遺餘力，除珍惜本身的森林資源外，也但改善了鄉民的生活品質，亦可保有大自然潔淨的空氣、甘甜的水源，使鄉民生活得更舒適.
i aydaay tu ku cenghu micuduh tu kiyadahan a kasadumaan maysiwbay a cedang, sacunus tu kalisiw nu binawlan, u pipaluma tu kilakilangan sa malcad tu ku balucu’ a mibangbang. kasaetiman ku kasadit nu silacul, kasumadan tu ku sikaudip nu binawlan, mapaading henay ku nu lahaday a bali misilud tu sahanhanan, sisicedaman nu nanum, u kangaayan nu sikaudip nu binawlan a mahini.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Buting Nukay kakuniza:Miku Kumud
Vladimir Putin
thumb|Vladimir Putin (2017-07-08)|alt=Vladimir Putin (2017-07-08).jpg
10 bulad 7 demiad, Vladimir Putin, u misingkiway. 1952 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Russia ayza sa ci Vladimir Putin, micakat a demiad sa i 2012 a mihca 5 bulad 7 demiad.
Mangcelan
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Mangcelan. u kasalumaluma’ nu Mangcelan sa, 164 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 502 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 460 ku tademaw, pakalatu 92%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 42 ku tademaw, pakalatu 8%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 85%, zumazuma 5%.
u Pangcah a niyazu'
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 81%, Yuwatan(Bunun) 1%, Sakizaya 1%, zumazuma 8%.
阿美族（阿美語：Amis／Pangcah）是臺灣原住民的一個族群. 主要分布於花東縱谷平原與海岸平原地區，少數分布於屏東縣牡丹、滿州鄉一帶. 總人口數約二十萬餘人，是台灣原住民中人數最多的族群.
u pangca sa, u cidekay nu Taywan Incumin. tusa a bataan a mang ku tademaw. mueneng i Kalinku i Pusung atu i dadipasan nu bayu'an. satuuday a cidekay u Pangcah.
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini, namabulaw i 1878 tayni milimek. siiluc tu tina niyazu'. nasulitan ni Liaw Socen.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Toby Bailey
Toby Bailey 11 bulad 19 demiad, 1975 a mihca, Toby Bailey, miunduay.
Kaniw-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Kaniw
u siwkay(介紹) nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay(binacadan族群).
Kim Anderson
Kim Anderson nalecuhan i Sedalia, Missouri, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Kim Anderson i 1977 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 2 ku uwac atu silsil 28, namapili’ tu nu Portland Trail Blazers putiput.
Kaniw-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay(介紹) nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yuan-min-huy(原民會) a nangan sa, tatama izaw 77, tatayna izaw 77. namakay Ranchanruy sa, tatama izaw 6261, tatayna izaw 5181, ngasaw izaw 417. namakay Lipunan sa, tatama izaw 7290, tatayna izaw 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama izaw 305, tatayna izaw 150, petun izaw 44.
Kim Anderson
5 bulad 12 demiad, 1955 a mihca, Kim Anderson, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Kaniw-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay(介紹) nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
misanga’an nu kaput micudaday
底色是白色，中間圖案是紅色，是八顆石頭上的圖案，表示風吹，雨淋，火燒，土生，要謹記祖先經歷的過程，手臂上有黃色，紅色的綫條，黃色代表著我們的土地，擁有黃金的土地，紅色是紀念祖先們為我們打拼留下來的汗血.
u sasa u sanelacay, u teban u sumanahay, u kuli nu waluay a pa’du, u sakasaan u yup nubali (風吹), u lesa’ nu uda (雨淋), u tudu nu lamal (火燒), u langaw nu lala’ (土生), a manakapawan tu satuluen nu tuas, i kawanan si kalawlaway atu sumanahay a kulit, u kalawlaway u lala’ ku sausit, u ekiekimam ku lala’, u sumanahay sa u kinien nu naicelangan nu tuas.
Kaniw-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay(介紹) nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
misanga’an nu kaput micudaday
u telus nu sakidaya, tapiyingan sa u pildac.
Vince Boryla
Vince Boryla
3 bulad 11 demiad, 1927 a mihca, Vince Boryla, miunduay. (mapatay i 2016 a mihca) thumb|upright|Vince Boryla|alt=Vince Boryla.jpg
Hanbizan
Hanbizan
u sulit nu Hulam: 涵碧蘭部落
u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan ku niyazu’ nu Hanbizan. u kasalumaluma’ nu Hanbizan sa, 74 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 245 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 158 ku tademaw, pakalatu 64%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 87 ku tademaw, pakalatu 36%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 64%.
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun)
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunun) kuyni, katuud ku Yuwatan(Bunun) itini mueneng. inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
misanga tu kitaki sulitan pakacacay cebang：tusa-lima tudis
pakacacay a demiad
Hanbizan
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
misanga tu kitaki sulitan pakacacay cebang：tusa-lima tudis
adingu nu wama,miculil i pabaw nu nanum, adingu nu wama,i pabaw nu nanum miculil, sakamusa izaw ku likat, sa izaw ku likat! kapah ku likat,salungan ku likat, azihen ku wama, manamuh ku balucu. mitulun ku wama: duud atu likat, alicinuwasen! duud atu likat, alicinuwasen tu. namakayza, demiad a likat, labii a duuday, izaw ku sandeb, izaw ku sananl, uniansa, pakacacay a demiad.
Hanbizan
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668),  Tayan (90,185),  Paywan (100,775),  Yuwatan (58,465),  Rukay (13,319),  Puyuma (14,170),  Cou (6,635),  Saysiat (6,630),
Yami (4,612), Saw (790),   Kabalan (1,470),  Taluku (31,530),  Sakizaya (940),  Sejek (10,023),  Laaluwa (401),  Kanakanabu (335),   zuma (11,985)
misanga tu kitaki sulitan pakacacay cebang：tusa-lima tudis
親子靈修：itiza I kabian kaku milikat tu laci’k,atu ci kumud mazih ku likat nu laci’ k salungaan. saakuti’ saku balucu’, 親親 miabibi tu wawa, itini i kangaay(慈祥) nu balucu nu wama mabi.
Hanbizan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
misanga tu kitaki sulitan pakacacay cebang：tusa-lima tudis
kakuniza:Dayas Siku
Hanbizan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu' kakuniza:Nantou kakuniza:Yuwatan
Al Beard
縮圖|NBA
u siwkay niza
Al Beard (4 a bulad 27 a demiad, 1942 a mihcan), u Amilika a tademaw ciniza, tatama. u kawaw niza sa u mimaliay. mimali i Amilika NBA.
Hank Biasatti
Hank Biasatti nalecuhan i Beano, Italy, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput.
1 bulad 14 demiad, 1922 a mihca, Hank Biasatti, miunduay. (mapatay i 1996 a mihca)
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Kim Jong-un
Kim Jong-un, nalecuhan i 1 a bulad 8 a demiad 1984 a mihcaan, u misingkiway a tademaw.
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Korea, north ayza sa ci Kim Jong-un, macakatay a demiad sa i 2016 a mihcaan 5 bulad 9 demiad.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:tademaw
Falangaw
u sulit nu Hulam: 馬蘭部落
u siwkay nu niyzau'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Falangaw. u kasalumaluma’ nu Falangaw sa, 1,382 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 4,212 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 731 ku tademaw, pakalatu 17%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 3,481 ku tademaw, pakalatu 83%.
在阿美族和其他部分族群的話語裡Falangau就是指臺東市.
馬蘭社曾經處於卑南族壓力之下，當地的阿美族在卑南族統治下，過著類似農奴般的生活. 馬蘭社直到一位傳奇性的英雄人物「馬罕漢」出現後，才獲得了獨立自主的地位. 當年利家社的卑南人頻頻侵襲馬蘭，連馬蘭社頭目都因戰敗而喪生，由馬罕漢繼任後，終於擊敗強敵，以縱橫捭闔的手腕與附近各族交往，讓馬蘭社人走向強大與自主.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 12%, Paywan(Paiwan) 2%, Yuwatan(Bunun) 1%, Rukay(Rukai) 1%, Puyuma 1%, zumazuma 1%.
u niyazu' nu Pangcah
tuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu', izawtu ku Sakizaya itini, namakay i Sakul a niyazu'. paacawa ku taytayna tu Cilamitay.
u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah(Amis) itini. u zuma a tademaw sa u Paywan(Paiwan) u Yuwatan(Bunun) u Rukay(Rukai) atu Puyuma.
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini. namabulaw i Kalinku tayni. namiacawa sa tayni muenengtu itini.
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw.
satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Al Attles
thumb|Al Attles
siwkay niza
Al Attles (11 a bulad 7 a demiad, 1936 a mihcan), tatama, lumeniay a tademaw. miunduay, u kanas-mali a mimaliay nu Amilika NBA.
matenes ciniza mikawaw i Cinco Talul putiput. u pahanhanan tu kawaway a mimaliay atu saydang ciniza. namaala ku Suose (碩士) ciniza.
u sulit nu Hulam atu Amilika
小艾爾文·奧斯汀·阿特爾斯，是一名美國退役籃球運動員和教練. 曾長時間效力於金州勇士. 阿特爾斯畢業於維奎伊奇高中和北卡羅來納州立農業技術大學，獲得體育和歷史學士以及課程與教學論碩士. 他在被勇士選中時計劃成為其本地初中的教練，因此他在前往訓練營之前一度拒絕了球隊的邀請.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:mimaliay
ngangan nu Puyuma-Batuk
ngangan
Batuk
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Hans-Adam II
thumb|Hans-Adam II|alt=Ιωάννης Αδάμ Β΄ του Λίχτενσταϊν.jpg
Hans-Adam II
2 bulad 14 demiad, Hans-Adam II, u misingkiway. 1945 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Liechtenstein ayza sa ci Hans-Adam II, micakat a demiad sa i 1989 a mihca 11 bulad 13 demiad.
Dipis-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Dipis
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, u tatama a ngangan sa izaw 77, u tatayna sa izaw 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan kakuniza:Pangcah
Hank Beenders
Hank Beenders
nilacul
Hank Beenders nalecuh i Haarlem, Netherlands, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput.
nalecuhan ciniza i 6 a bulad 2 a demiad, 1916 a mihcaan, Hank Beenders, u miunduay ku kawaw niza.
mapatay ciniza i 2003 a mihcaan, walu a bataan izaw pitu ku mihcaan niza.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA kakuniza:miunduay kakuniza:Amilika
Harald V
thumb|Harald V|alt=H.M. Kong Harald taler (10308347696)- edit.jpg
Harald V
2 bulad 21 demiad, Harald V, u misingkiway. 1937 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Norway ayza sa ci Harald V, micakat a demiad sa i 1991 a mihca 1 bulad 17 demiad.
u tademaw hananay.
nipaluma-adiping
adiping
青葙子
Josh Boone
11 bulad 21 demiad, 1984 a mihca, Josh Boone, miunduay.
nipaluma-adiping
adiping
(俗名：野雞冠花、狗尾花、狗尾莧、草決明)
Josh Boone
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
nipaluma-adiping
adiping
台灣中醫眼科常用藥物，此草藥具有清肝名目的作用. 常見於路邊、農墾旱地.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p150
kakuniza:nipaluma
Falaw-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Falaw
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
Norm Baker
Norm Baker 2 bulad 17 demiad, 1923 a mihca, Norm Baker, miunduay. (mapatay i 1989 a mihca)
Tmunan
u sulit nu Hulam
文蘭部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tmunan. u kasalumaluma’ nu Tmunan sa, 217 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 758 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 707 ku tademaw, pakalatu 93%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 51 ku tademaw, pakalatu 7%.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Taluku(Truku) 83%, Pangcah(Amis) 3%, Tayan(Tayal) 3%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 3%.
u niyazu’ nu Taluku(Truku)
u niyazu’ nu Taluku(Truku) kuyni, katuud ku Taluku(Truku) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun), u Pangcah atu Tayan. inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Puyuma
Puyuma（u sulit nu Hulam：普悠瑪部落）
Tmunan
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Puyuma
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Puyuma. u kasalumaluma’ nu Puyuma sa, 1,136 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 3,132 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,233 ku tademaw, pakalatu 39%.
Tmunan
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Puyuma
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 1,899 ku tademaw, pakalatu 61%.
Tmunan
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Puyuma
u siwkay nu niyazu'
舊稱為卑南社. 傳說有一位優秀的大頭目，統御了附近的蕃社，而且向各山地原住民徵收粟或肉類、向海岸原住民徵收貝類. Puyuma 就是「獲得貢物的最高位原住民」的意思，遂成其尊號. 大獵祭是此部落著名的跨年活動(每年最後一天舉辦，四天三夜).
Tmunan
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Puyuma
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Puyuma 28%, Pangcah(Amis) 6%, Paywan(Paiwan) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 2%.
Tmunan
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 11 a bulad
1 ku kyukay i Tmunan niyzau’.1 ku cacudadan i Tmunan niyzau’.
Puyuma
u niyzau' nu Puyuma
u Puyuma a niyazu' kyuni, katuud ku Puyuma itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis) atu Yuwatan(Bunun).
Tmunan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
Puyuma
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. caay kaw nu Sakizaya a niyazu' kuyni. haykay izawtu ku Sakizaya a tademaw, caay henay misumad ku ngangan nu cikdekay.
Tmunan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
Puyuma
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihca 01 a bulad
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Tmunan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網
Puyuma
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihca 01 a bulad
u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民".
Tmunan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Kalingku kakuniza:Taluku
Puyuma
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihca 01 a bulad
u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
3 ku cacudadan i Puyuma niyzau’.
1 ku kyukay i Puyuma niyzau.
1 ku pakincalan i Puyuma niyazu’.
1 ku pikuwanan i Puyuma niyzau’.
1 ku pacudacudadan i Puyuma niyazu’.
Viljauljaul
thumb|Jinfeng
Viljauljaul
u sulit nu Hulam: 比魯部落
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Viljauljaul. u kasalumaluma’ nu Viljauljaul sa, 51 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 161 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 154 ku tademaw, pakalatu 96%. u zuma sa, cay ku Ingcumin,  7 ku tademaw, pakalatu 4%.
台東縣金峰鄉正興村，為正興村高燕系統的排灣族部落，址在嘉蘭村太麻里溪上游大武事業區第十林班地內.
比魯原稱比拉勞，社名源於排灣族語vilaw，其意為櫟樹，中文名為青剛櫟，此地盛產青剛櫟，故名為 vilawlaw. 光復後改稱為比魯，並設比魯村. 比魯社的排灣人源自屏東縣瑪家鄉的高燕社Padain，日治時期在日人策劃下，比魯社的排灣人部分曾集體移民至今台東市新園里，民43年，該社之留駐人口與原居於太麻里溪上游淺山的卡拉達蘭社，及深山其他兩社之居民一同遷移至現址.
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi (560,820), Pangcah (209,203), Tayan (89,958), Paywan (100,591), 11Yuwatan (58,336), Rukay (13,303), Puyuma (14,118), Cou (6,635), Saysiat (6,601), Yami (4,599), Saw (780), Kabalan (1,466), Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975), Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Taitung kakuniza:Paywan
Cote d'ivoirie
thumb|u hata nu Cote d'ivoirie (象牙海岸)|alt=Flag of Côte d'Ivoire.svg
Cote d'ivoirie (象牙海岸)
u Cote d'ivoirie (象牙海岸) sa i labu nu Africa, itiza i 8 00 N, 5 00 W.
u ahebal nu lala’ mapulung sa 322,463 km2.
u ahebal nu lala'ay sa 318,003 km2, u ahebal nu nanumay sa 4,460 km2.
hamin nu tademaw sa 26,378,274.
kakalukan umah sa 64.80%, kilakilangan umah sa 32.70%, zumaay henay umah sa 2.50%.
Cote d'ivoirie kapulung sakaput a kanatal(象牙海岸共和國)(kamu nu Fa-kuo, République de Côte d'Ivoire, panhiha nu Fa-kuo a kamu: [kot divwaʁ]) ngangan sa u Cote d'ivoirie(象牙海岸)(Fa-kuo a kamu, Côte d'Ivoire) i tini i satipan Fa-cuw a kanatal, nuwalian matatules tu Ciy-na, nutumulan micapi tu Ci-ne-ya-uan, satipan tu Lay-pi-rul-ya atu Ci-ne-ya(幾內亞), nuwamisan belaw u Ma-li, Bu-ci-na-ba-suo.
(u kamu nu Hulam sa: Cote d'ivoirie kapulung sakaput a kanatal(象牙海岸共和國)（法語：République de Côte d'Ivoire，法語發音：[kot divwaʁ]）通稱象牙海岸（法語：Côte d'Ivoire），是位於西非的國家，東接迦納，南臨幾內亞灣，西及賴比瑞亞和幾內亞，北鄰馬里、布吉納法索. )
Cote d'ivoirie(象牙海岸) i kangangayawan a mihcaan nau mabangbangay ku (繁盛) tu saetipan Si-fey nu akutiay a kanatal, nuka 1985 a mihcaan hausa zayhan cenbu caay pikuwan malawlaw atu mangacah(缺乏) tu pasumat tu kawaw ka izaw nu mapelpel (發生) ku kanatalay (國內) mangangel(騷動) atu 2002 katukuh i 2011 amihcaan nu labu nu Cote d'ivoirie mangangayaw, haymaw satu caay kalekal ku sakikakulisiw.
(u kamu nu Hulam sa: 象牙海岸在冷戰時期曾是最繁盛的西非熱帶國家之一，但1985年後因政治腐敗及缺乏改革發生國內騷動和2002-2011年象牙海岸內戰，致使經濟一蹶不振. )
sapadateng nu kanatal demiad (國家紀念日)
sapadateng nu kanatal demiad sa 7 bulad 8 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Alassane Ouattara (Alasanye．Watala 阿拉薩內·瓦塔拉), 1942 a mihca 1 a bulad 1 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Cote d'ivoirie (象牙海岸) ayza, micakat a demiad sa i 2010 a mihca 12 bulad 4 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Cote d'ivoirie (象牙海岸) ayza sa ci Patrick Achi, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 3 bulad 8 demiad.
u hata nu Cote d'ivoirie
u kulit nu hata nu Cote d'ivorie sa ,situlu a kulit, u kamakamaay u salengacay atu landaway.
laylay(歷史)
Fa-kuo a kanatal i pikuwanay a ziday (法國統治時代)
Ou-zhou a balinga pakala i 1460 a mihcaan a ziday katukuh i Cote d'ivoirie(象牙海岸), imahini pakaniay tuyniay a zidayay ayaw nu Cote d'ivoirie(象牙海岸) a laylay caay katineng i mahini satu, Cote d'ivoirie(象牙海岸)  a angangan a binacadan uyza yamim i zikuzanay hawsa kya mabulaw micumut tuynian, Kru a binacadan i 1600 a mihcaan namakay Lay-pi-rul-ya mabulaw tayni, uynian Senoufo a binacadan atu Lobi a binacadan hatu pakay Bu-ci-na-ba-suo atu Ma-li pasatimil ku kanikabulaw  micumut tu Cote d'ivoirie(象牙海岸), katukuh kasumamadan tu sabaw pitu, sabaw eneng a mihcaan hawsa, Akan a binacadan atu tungusay Akan a binacadan ,mahizaay cacayay tu atu Baoulé a binacadan namakayzahehay Ciy-na mabulaw micumut tu Cote d'ivoirie(象牙海岸) nu walian a kakitizaan, uyni Malinké a binacadan namakay Ci-ne-ya mabulaw micumut Cote d'ivoirie(象牙海岸) nu satipan nuwamisan a kakitizaan.
(u kamu nu Hulam sa: 歐洲船隻大約於1460年代到達象牙海岸，而目前對於這個時代之前的象牙海岸的歷史所知不多. 目前象牙海岸主要的族群都是在較晚的時候才移入的：Kru族約於1600年從賴比瑞亞移入，而Senoufo族與Lobi族則是從布吉納法索與馬里向南移入象牙海岸. 直到十八、19世紀後，Akan族以及屬於Akan族的其中的一支的Baoulé族才從迦納移入象牙海岸的東部地區，而Malinké族從幾內亞移入象牙海岸的西北部地區. )
cen-ce(政治)
namakay1983 a mihcaan malingatu ,Cote d'ivoirie(象牙海岸) u tatenga'ay a kahenulan a tuse namakay A-bì-san pabulaw katukuh i Ya-mu-suo-ke, nika nuka tatenga'ay kasaupuan mikawawan tu nu cence uyza aza i A-bì-san, katuud kunikanatalay Da-se-kuan i tiniyamim i A-bì-san, Cote d'ivoirie(象牙海岸) a tademawan mahiza tu kunizatengan palalit kangelu' nu ngangaay nu lalabu kanatalan, sakaku nu tademaw amisakaput piazihi tu mahatatusa tuni pisuayaw tu kuni u pisawacu caay ku malalebuay a tademaw u way way atu u adiwawa nu mikuliay pasumat i co-co a nilaculan nuculal tu kumahiniay a piyalawan a kawaw.
(u kamu nu Hulam sa: 從1983年起，象牙海岸正式的首都從阿必尚遷至雅穆索戈，但是實際上的行政中心還是在阿必尚. 許多國家的大使館也都還在阿必尚. 象牙海岸的人民仍然為此時尚在持續的內戰所苦. 國際間的人權組織也注意到了雙方對待受俘的非戰鬥人員的行為以及兒童奴工重新在可可產業中出現等等的問題. )
hekal nu lala'(地理)
Cote d'ivoirie(象牙海岸) i Fay-zhou a satipan a dadipasan, nutimulan pasayza i Ci-ne-ya-wan, satipan mitules tu Lay-bi-rul-ya atu Ci-ne-ya,  nuwamisan u belaw u Ma-li-he-bu-ci-na-fa-suo, nutimulan micapi tu Ciy-na, u ahebal a 322,463 Ping-fang-kung-li, datipasan ku tanayu' 550 kung-li, lalabuay nu kanatal nu lala' i satipan nuwamisan apasayza nuwalian nutumulan matukenuh (傾斜), pulung uni u uyni  u talakaw apuyu’ caay katabaki, satipan nuwamisan a bayuan 500 katukuh 1,000 mi Mang-ta-san atu Ciu-li a lalaan, nuwamisan a bayuan 200～500 mi ku a puyu’ talakaw nu buyu’, nuwalian nutimulan a bayuan 50 mi kaisasa lilis nu bayu masaenal ku taku.
(u kamu nu Hulam sa: 象牙海岸位於非洲西部海岸，南向幾內亞灣，西接賴比瑞亞及幾內亞，北鄰馬里和布吉納法索，東靠迦納. 面積322463平方公里，海岸線長550公里. 境內地勢由西北略向東南傾斜，總體起伏不大，西北部為海拔500～1000米的芒達山和丘里山地，北部為海拔200～500米的低高原，東南部為海拔50米以下的沿海潟湖平原. )
Cihabayan
縮圖|Cihabayan (花蓮縣壽豐鄉米棧部落)Cihabayan (花蓮縣壽豐鄉米棧部落)
Cote d'ivoirie
hekal nu lala'(地理)
u sakatalakaway i tini Cote d'ivoirie(象牙海岸) atu Ci-ne-ya a lilis nu Nin-pa-san, bayuan 1,752 mi. u angang nu sauwac tahekal i timulan nuwamisan muculil pasayza izaw ku Pan-ta-ma a sauwac（950 kung-li）,Ce-mu-ay a sauwac（900 kung-li）, Sa-sang-de-la a sauwac（650 kung-li） atu Ka-wa-li a sauwac（600 kung-li）, sauwac pulung nu katanayu’ 3,100 kayadah kung-li, u pulung nu kalikit nu nanum  a hekal 232,700 ping-bsng-kung-li, tunus nu akutu’ay a bali, balat bey-wey 7° nutimulan u akuti’ay a kilakilangay akuti’ay hinaudaday i kilakilangan a demiad, bey-wey 7°  nuwamisan u akuti’ay a lalinabuwan akutiay nalinabuwan a demiad, tusa a bulad katukuh sepat a bulad u satalakaway a lahud (氣溫最高) palalecad 24～ 32℃, walu a demiad u saadidiay a lahud palalecad 22 ～28℃.
Cihabayan
Cihabayan
u sulit nu Hulam: 花蓮縣壽豐鄉米棧部落
Cote d'ivoirie
hekal nu lala'(地理)
(u kamu nu Hulam sa: 最高峰為位於象牙海岸與幾內亞邊境的寧巴山，海拔1752米. 主要河流呈南北走向，有邦達馬河（950公里）、科莫埃河（900公里）、薩桑德拉河（650公里）和卡瓦利河（600公里），河流總流長3100多公里，總流域面積232，700平方公里. 屬熱帶氣候. 北緯7°以南為熱帶雨林氣候，北緯7°以北為熱帶草原氣候. 2～4月氣溫最高，平均為24～32℃；8月氣溫最低，平均為22～28℃. )
Gambia
thumb|u hata nu Gambia (甘比亞)|alt=Flag of The Gambia
Malungayangay
thumb|dadipasan nu Malungayangay Malungayangay (kamu nu Hulam: 七星潭 hananay)
Cote d'ivoirie
liwliw(地形)
kamu u mahiniay hawsa, hamin a kanatal a lala’ nay nutimulan pasayza nuwamisan haymaw sa macunus nu talakaw, tepanay nu kanatal caay ka hacuza kunu bayuay 914 katukuh 1,524 kung-chy talakaway a buyu’, talakaway a buyu’ u hekal u balas ku ni kapulung a malabalas.
Cihabayan
u siwkay nu niyazu'
u Pangcah a niyazu' kuyni, katuud ku Pangcah a tademaw itini, tuud ku Hulalm.
Cote d'ivoirie
liwliw(地形)
(u kamu nu Hulam sa: 一般說來，全國地勢由南向北逐漸加高，中部有少數海拔914到1524公尺的山峰，高原表面由砂礫所構成. )
Cihabayan
u niyazu' nu Sakizaya
izaw tu ku Sakizaya itini. namakay Ciwidiyan tayni sikawaw, siacawa. uyniyan a niyazu' sa, napatizeng nu Sakizaya a tademaw.
Cote d'ivoirie
kakitizaan a hekal(地理區)
kuni liwliw makay nutimulan a dadipasan milakuwd mahamin a kanatal katukuh i nuwamisan lilis nu kanatal tangen mahapinang maazih ku kakitizaan, ahciday a taku, kilakilangan atu nalinabuwan tulu a kenis.
Cihabayan
u niyazu' nu Sakizaya
namakay Ciwidiyan a niyazu'. natayni mibalunga' atu mimukung tu belac, namakay sawaliyan. matenges tu, itini tu mueneng, sisa patizeng tu ku niyazu' itini. kuyniyan a niyazu' caay katuud ku tademaw. masiked mapulung ku balucu', u Salisin nu Cihabayan a niyazu', tabaki tu, katuud ku tayni palabangay.
Cote d'ivoirie
kakitizaan a hekal(地理區)
(u kamu nu Hulam sa: 這個國家的地形，自南部海岸穿越全國直到北方邊境，可以明顯地區分為鹹水湖、森林和草原等三個地區. )
Cihabayan
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
Cote d'ivoirie
ahciday a taku(鹹水湖)
ahciday a taku namakay Fu-lie-si-ke katukuh i Cia-na lilis nu kanatal ,tanayu’ pakala tu 297kung-li, uynian a kakitizaan u likecuay tanayu’ay nu likelikenan atu Ta-si-yang malaliyas.