cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ngangan nu Puyuma-Lrungadan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Atonan
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
katukuh
duduc han kuyni a zazan katukuh tu. 順著這條路就可到達.
katukuh
(kamu nu hulam：到達)
katukuh sahenay kaku tangsul han ni Tali kaku a mainah. 我人才剛到，Tali 馬上 就罵我.
katukuh tu kaku i niyazu' nu Maibul. 我到馬立雲部落了.
Kaday-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Kaday
katukuh
pakatukuhan
(kamu nu hulam：傳達)
pakatukuhan tu ni Ngayaw ku kamu i pabaway. Ngayaw 把話傳達到上級了.
Kaday-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
Thau
Thau(邵族)縮圖|sumsmsd
kakilimn
縮圖|杵歌 縮圖 邵族:（邵語：Thau或Thao）i Taywan sabaw enem ku binacadan u Thau a binacadan u saka sabaw cacay a binacadan
katukuh
makatukuh
(kamu nu hulam：到達了)
Thau
nilaculan
u salukiyaw nu Thau, saka cacay: nu aukay a lukiyaw, saka tusa: paazih tu binawlan tu lukiyaw, saka tulu: milisin tu silangec tu habay, sakauzip nuheni sa i kaumamadan matabal a mapulung kuheni atu zumaay a binacadan, sisa i nu buyu'ay atu paluma tu tipus, uynian kukakanan nu heni uni malaay makaanay u tubah,tali,kalitang, kubkub, uni u heci lami' nu buyu'.
katukuh
makatukuh
anu yaan kita makatukuh i Huling? 我們什麼時候到達鳳林？
makatukuh tu kaku i luma'. 我到家了.
kakatukuhan
(kamu nu hulam：目的地)
Thau
nilaculan
uzikuc nu tatayna atu tatama, tatayna miikec tu sulu, i tizi i kasumamadan haw sa, u tenum ku kahingangan nu heni, mahiniay u "takewn" u keliw atu banuh nu wacu sapitenun, sapapaliw, tu malaliyum kupa adawa hawsa sisa madayum maala ku dawa, sasangaan nu Thau, a zikuc u lusic nu tatama na u bukul, atu pawti atu putac nu kilang ku sapisanga tu zikuc.
katukuh
kakatukuhan
tayza i kakatukuhan sa amana pilakalak. 到達目的地之後不要到處跑.
Thau
nilaculan
tatayna a lusit wiza u cuung, u ledung nuayawan atu satelec calabet atu u bukul a kucu', hatu u keliw atu kupa' kusasangaan, nalimaan nuheni:i casumamadan misanga tu balunga, cucan u sacuculilan nu heni kapahamitupin taneng amitupin tu lima enem ku tademaw, nu sapibuting nu paylima'an wiza u adidi'ay a 獨木舟
katukuh
katukuhen
katukuhen ayza a demiad kina kawaw nu mita. 我們要作事情要直到今天.
Albania
thumb|u hata nu Albania (阿爾巴尼亞) thumb|1939－1943 AlbaniaAlbania (阿爾巴尼亞)
u sulit nu Hulam: 阿爾巴尼亞
u siwkay kina kanatal
u Albania sa ilabu nu Oco, itiza i 41 00 N, 20 00 E.
Kaday-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
Albania
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Tirana (地拉那).
Kaday-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
Albania
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 28 bulad 11 demiad.
Kaday-tatama a ngangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
Thau
nilaculan
u Thau nu niyazu' a tatayna, mudadaiw kuheni tu tuas, u niyay u sulu kupitungtung paladay nuheni kapah a tengilan ku suni mudadaw.
Kaday-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan kakuniza:ngangan
Thau
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Sabak Nubu
Albania
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Ilir Rexhep Meta, 3 bulad 24 demiad 1969 a mihca nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Albania ayza sa ci Ilir Meta, micakat a demiad sa i 2017 a mihca 7 bulad 24 demiad.
u cunli nu Albania ci Edi Rama ayza.
u sulit nu Hulam atu Amilika
阿爾巴尼亞共和國（阿爾巴尼亞語：Republika e Shqipërisë）是一個位於歐洲東南部，巴爾幹半島西南部的國家. 阿爾巴尼亞西隔亞得里亞海和奧特朗托海峽與義大利相望，南面則與希臘接壤，東臨馬其頓，東北是科索沃，北接蒙特內哥羅. 首都地拉那，其國際代碼為AL. 在冷戰時期，阿爾巴尼亞是社會主義國家. 阿爾巴尼亞為歐洲中最不發達和低收入的國家之一，但在近年已有顯著的改進. 在2009年阿爾巴尼亞正式加入北約. 而在2014年6月，歐盟已接納阿爾巴尼亞為歐盟候選國. 阿爾巴尼亞國旗上繪有一隻黑色的雙頭雄鷹，沿自15世紀抵抗奧斯曼帝國入侵的領袖斯坎德培的印章，所以雄鷹是民族英雄斯坎德的象徵，故此阿爾巴尼亞也有山鷹之國之稱.
Albania is a country in Southern and Southeastern Europe. It spans 28,748 km2 (11,100 square miles) and had a total population of 3 million people as of 2016. Albania is a unitary parliamentary constitutional republic with the capital in Tirana, the country's most populous city and main economic and commercial centre, followed by Durrës. The country's other major cities include Vlorë, Sarandë, Shkodër, Berat, Korçë, Gjirokastër and Fier.
阿爾巴尼亞國旗上繪有一隻黑色的雙頭雄鷹，沿自15世紀抵抗鄂圖曼帝國入侵的領袖斯坎德培的印章，所以雄鷹是民族英雄斯坎德培的象徵，故此阿爾巴尼亞也有「山鷹之國」之稱.
u nu Albania a hata sa i labu idaw ku nikulitan tu masacacayay lumeni'ay tusa ku tangah nu tamaay a palang, sapakay nikadutucan i 15 a seci, nipaculian tu ya Ottoman (El-tu-man 鄂圖曼) masahungtiay a kanatal, midebungay ya mamikeliday ci Skanderbeg (Se-kan-te-pei 斯坎德培) a ingna, kiyu masatusaay nu tangah  tamaay a palang sa u kasasenengan nu binacadan, u satatungusan nu hata. kiyu uyni sa idaw ku "buyu'anay a palang nu kanatal" sananay a nipangangan.
nipaluma-cicekaay sama
縮圖|cicekaay sama(大薊) cicekaay sama(大薊)
sicekaay sama(大薊)
Albania
u likisi (歷史)
阿爾巴尼亞人的祖先是伊利里亞人，公元前二千年或以前已在該地生活. 伊利里亞人屬於印歐民族，不過也有學者持不同見解. 阿爾巴尼亞曾是希臘殖民地，在公元前146年成為羅馬共和國的一部分. 4世紀末先後被東羅馬帝國和斯拉夫人占領. 1415年起受鄂圖曼帝國統治近500年.
nipaluma-cicekaay sama
mitesekay nipangangnan 【學名】Cirsium japonicum Kitam. var. takaoense
sapamata a ngangan 【科名】sapamata balu 菊科(Compositae)
Albania
u likisi (歷史)
ina Albania a tademaw sa u tuas nuheni na u Illyrians (I-li-li-ya a tademaw 伊利亞人), i ayaw nu celahcan tusa a malebut ku mihcaan hakay nu ayawan aca, itida tu ku nisaungay a nikaudip. ina Illyrians (I-li-li-ya a tademaw 伊利亞人) sa u nu India atu nu European (O-cuoay 歐洲的) a binacadan, nika idaw aca ku sidekec tu cayay kalecad a nikatineng. u Albania sa i kasumamadan sa na u Greece hananay ku palatubangay pikuwan i tida, i ayaw nu celahcan 146 a mihcaan, mala nu Roma a masacacayay tu cacay a kanatal. i sakasepatay a seci kaladikudan tu sa, debungan nu walianay ya Roma (Lo-ma 羅馬) hungtiay a kanatal atu ya Slovenia hananay a kanatal. 1415 a mihcaan a nikalingatu sa, sipikuwan tu nu Ottoman (El-tu-man 鄂圖曼) nu hungtiay a kanatal makaala tu 500 a mihcaan.
nipaluma-cicekaay sama
tungusay a ngangan 【屬名 tungusay cicekaay a sama薊屬
u ngangan 【俗名】雞過刺、大刺兒萊、大刺蓋、老虎刺、刺蘿蔔、牛喳口、雞母刺、大惡雞婆、山老鼠
Albania
u likisi (歷史)
阿爾巴尼亞在二戰前夕先被義大利王國占領. 1943年義大利投降後，納粹德國佔領該國. 恩維爾·霍查領導的阿爾巴尼亞共產黨參與了抵抗運動並成為阿爾巴尼亞人主要的抵抗軸心國力量. 1944年底，阿爾巴尼亞全國獲得解放.
nipaluma-cicekaay sama
ci-kuw-ce, ta-ce-al-lay, ta-ce-kay, law-bu-ce, ce-luw-puw, niw-ca-kuw, ci-mu-ce, ta-e-ci-puw, buyu'ay edu.
Albania
u likisi (歷史)
Albania sa i ayaw nu sakatusaay nu kitakit nikalalais, debungan nu Italy (I-ta-li 義大利) a kanatal. 1943 a mihcaan mademec ku I-ta-li sa, kilul satu kya Na-zi German (納粹德國) a kanatal midebung. ya nikelidan ni Enver Hoxha (En-uy-el hul-ca 恩維爾·霍查) kya Albania masakaputay milatlat tu sapaculi, u nu kiw-san-tu (共產黨) a icelang sa mala nu sakahenulan a kalabalud nu balucu’ tu sakay icelang. i 1944 a mihcaan kalakilulan tu nu mihcaan, ina Albania sa mahmin a mapahulak ku nisatubangan nu hekalay a misawacu.
1976年12月28日，改稱阿爾巴尼亞社會主義人民共和國. 在霍查執政期間，阿爾巴尼亞曾經接受社會主義國家各國大量的經濟和物資援助，其後卻因恩維爾·霍查認為南斯拉夫、蘇聯、中華人民共和國這三個國家正在走修正主義道路，變成了「社會帝國主義」國家，而在後來分別在1960年代至1980年代初陸續斷絕與這三個國家的來往，再加上當時的阿爾巴尼亞政府一直進行封閉所有國境行動，因而導致這段時期的阿爾巴尼亞一度陷入被國際社會孤立的局面.
nipaluma-cicekaay sama
kamu nu binacadan【族語】布農 Kakaunan、撒奇萊雅 Cicekaay Sama、魯凱 Dulealeace、排灣 'Sama、鄒 'Acipi Tarakuka、阿美 Sa Ma Nu Ru Duk
Albania
u likisi (歷史)
1976 a mihcaan 12 a bulad 28 a demiad, sipasumad han tu, ya Albania nu siyakayay a kapulungan nu tademaway a kanatal han. i mahida sa iti nipikuwan ni Hul-ca sa, u Albania na milayap tu nipiedap nu siyakayay a kanatal, yadah ku sakay kalisiw atu nu tuudtuud a nipipadang, nadikudan sa sipakay ci Enver Hoxha (En-uy-el hul-ca 恩維爾·霍查) a nidatengan, u Slovenia (Nan-se-la-bu 南斯拉夫), Soviet Union (Su-lien 蘇聯), atu Chian, tuluay nu kapulungan a siyakayay a kanatal, masumad tu maydih a mihepec tu sipalawat sa, kiyu haymaw sa mala nu "siyakayay a hungtiay a kanatal ku nidateng", kakilukilul satu iti 1960 a mihcaan katukuh i 1980 a mihcaan mapaputun tu nikalcabayan caay tu kalalacal. sicunus henaca tu kahidaan nu cen-hu, mipulu tu kapulungan nu tuudtuud a kawaw, kiyu kakayda satu i nikahinian a ngatu, ina Albania i kitakit sa mala u tataytayay a kunida sananay a kalahida.
nipaluma-cicekaay sama
Bunun Kakaunan, Sakizaya cicekaay Sama, Lukay Dulealeace, Paywan 'Sama, Cou 'Acipi Tarakuka, Amis Sa Ma Nu Ru Duk.
kaliwaliwah nu hekal (分佈環境)
sicekaay sama ahebal ku kaliwawah, u langaw tini i Cung-kuw mililis tu bayu, manamuh tu sapi'ay, a demiad i Taywan hina liwaliwah i maapilisay a buyu', zazan nu nipalumaan, miduduc tu bayu nu sidamekay a kakitizaan a lala'.
Albania
u likisi (歷史)
1991年，阿爾巴尼亞勞動黨宣布放棄一黨制，實行多黨制. 同年4月26日，改國名為阿爾巴尼亞共和國，是東歐所有社會主義國家中最後一個結束共產黨一黨執政的國家，並意味著阿爾巴尼亞結束了持續46年的極左史達林主義-霍查主義統治. 1992年，阿爾巴尼亞當局刪除了阿爾巴尼亞國旗上象徵共產主義的金邊紅色五角星.
Trayan
u sulit nu Hulam
松本部落
Albania
u likisi (歷史)
1991 a mihcaan, ya Albania sakay nu musakawaway a masakaputay pangiha' tu, a muales tu masacacayay a nisakaputan a likec, pasaheci tu katuuday a masakaputay a likec. kutusi a mihcaan sa i sepat a bulad 26 a demiad, sipasumad tu ku ngangan nu kanatal tu ya Albania kapulungan nu binacadan sananay a kanatal, itini i walianay a Europe kahaminan a siyakayay a kanatal sa, mala u nu sadikuday a mahetek tu, masacacayay a masakaputay a mamikuwanay a kanatal. u sakusaan u kaedeman tu nu nikatatulisanay tu 46 a mihcaan masawaliay nu nipikelec tu niya Stalin (Se-ta-lin 史達林) hananay a kunida sananay a nidatengan, atu ya Hoxha (Hul-ca 霍查) hananay a kunida a nidatengan a nipikuwan. i 1996 a mihcaan ina Albania sa sibakah tu kya i labuay nu hata, ya sakatatungus nu kung-can-tan (共產黨) sumanahay kalakikiman masalimaay nu bunac.
nipaluma-cicekaay sama
kaliwaliwah nu hekal (分佈環境)
（u kamu nu Hulam:大薊分佈極廣，原生於中國沿海地帶；性喜涼爽氣候，在台灣常分佈於山坡、產業道路、沿海肥沃土層地區. ）
Trayan
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Trayan. u kasalumaluma’ nu Trayan sa, 17 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 72 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 30 ku tademaw, pakalatu 42%.
Albania
u likisi (歷史)
2014年6月，歐盟已接納阿爾巴尼亞為歐盟候選國.
nipaluma-cicekaay sama
kakapah nu sapayu (藥效)
sicekaay sama sicedam panihew, taneng pasapi' tu izang sapihulak tu ledek, taneng aca palasawad tu malibawaay madukaay, angangan mingaay tu manana'aya a atay, manana'ay a buwa', maizang ku tawawaan a imelangan, taneng mala sapa'yu aca nu ihekalay a duka.
Trayan
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 42 ku tademaw, pakalatu 58%.
Albania
u likisi (歷史)
i 2014 a mihcaan 6 a bulad, kapulungan nu masakaputay ya Europe milayap tu tina Albania a kanatal mala nu Europe a malasacabayay (歐盟) pihalhalan a sasingkiwan a kanatal.
nipaluma-cicekaay sama
kakapah nu sapayu (藥效)
（kamu nu Hulam：大薊味甘性涼，既能涼血解毒，又可散瘀消腫，主要治療肝炎、腎炎、子宮出血等病狀. 也可當作外傷用藥. ）
Trayan
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Albania
saka palcabay (外交 )
冷戰期間，阿爾巴尼亞先後與南斯拉夫、蘇聯、中華人民共和國等社會主義國家建立友好關係，與美國等西方國家處於敵對狀態. 但因為阿爾巴尼亞實行「不與修正主義和帝國主義接觸」的外交政策，先後斷絕與南斯拉夫、蘇聯和中國的來往，導致阿爾巴尼亞一度陷入被國際社會孤立的局面. 直到1985年以後才有所好轉.
nipaluma-cicekaay sama
mipayuay a binacadan (使用族群)
Bunun, Sakizaya, Lukay, Cou, Amis, Paywan.
Trayan
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
Albania
saka palcabay (外交 )
kalacucuedetan a nikahida, ina Albania kakilukilul sa patideng tu sikangaay nu kalcabayan, sayaway sa sipakay ya Nan-se-la-bu, Su-lien, atu Chian, milihida tu misuayaw kala'cusan tu Amuhuwan atu nutipanay a kanatal masaada ku piadih. nika ina Albania pasaheci tu "makayi atu mibasalay tu nidateng atu masahungtiay a nidateng a malalacal" a sakay hekalay a nikasacabay a cedang, siputun ku nikalcabayan tu Nan-se-la-bu, Su-lien, atu Chian, kakayda satu masatataytayay a kanatal i kitakitay a nikahida. katukuh i 1985 a mihcaan, i tawya masamata ku kasiangil.
nipaluma-cicekaay sama
mipayuay a binacadan (使用族群)
（kamu nu Hulam：布農、撒奇萊雅、魯凱、鄒、阿美、排灣）
Albania
sakay nu kungku (故事)
1960 年代，中華人民共和國與蘇俄爭奪共產國際主導權，因此交惡，在眾多共產國家之中，阿爾巴尼亞是唯一東歐一面倒支持中國的國家. 這個支持中國的決定不僅讓阿爾巴尼亞被蘇聯跟其他社會主義國家孤立，只能仰賴中國的援助，這也成為阿爾巴尼亞的經濟發展遲緩的原因之一.
Trayan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
Albania
sakay nu kungku (故事)
i 1960 a mihcaan sa, u China a kapulungan a kanatal macacebis tu au cima ku malamikelit tu nu kiw-san-tuay i kitakit sakaidaw nu situngus sa, kyu masasula'cus, i walianay i European (O-cuoay 歐洲的) nu kiw-san-tuay a kanatal, u masacacayay a miedapay pacuked tu ya China. ina nisaketun tu China sa, sikaetel tu sakaidaw nu masadumaay a siyakayay atu Su-lien, masakaputay kunida han palecacay, uyda satu ku mamipadangay a pacuket nipiedap nu China, uyni sa u pihaceng nu sakasilacul nu Albania tu sakay kalisiway a nikacakat nu masacacayay a nikalekalan.
雖然中國在 1950、1960 年代給予這個遠方的好友大量援助，但 1960 年代後兩國關係漸漸出現裂痕. 在這種情況下，親中的阿爾巴尼亞仍然在 1971 年在聯合國大會提出「2758 號決議」，使中華人民共和國取代中華民國成為聯合國中「中國」的代表國，導至最後中華民國「退出」聯合國，而這個決議也就是後來我們都很熟悉的「排我納匪案」.
Oman
thumb|u hata nu Oman（阿曼）|alt=Flag of Oman.svg
u Oman sa i labu nu Ya-Cuo, itiza i 21 00 N, 57 00 E.
Albania
sakay nu kungku (故事)
kanahatu ina China iti 1950, 1960 nu ziday a mihcaan idaw ku nipaini tu, mabaatay a cabay, tu kayadahan a nipiedap tu sikaydih sa, nika kalakuwitan tu i 1960 a mihcaan sa, ina tatusaay a kanatal sikaidaw tu ku caay kalecad nu mamaydaan. kahiniyan satu sa ya mingaayay tu China nu Albania sa, pabesuc saan i 1971 a mihcaan pangiha, patahkal tu ya "2758 a mangguay a nisaketunan", papakutay tu nu Taywanay a kanatal, sipaliyun tu China a kanatal, mala nu kapulungan nu paykanatal, mala u nu China a mamidayli sitatungusay a kanatal. i mahida sa kakayda satu mapaales i paykanatal ku ngangan nu Taywan, uynian a nisaketunan a kawaw a nipilalubangan, masa u nu sakatinengan ya "paales tu Taywan milayap tu kiw-san-tu ya China" han nanay a kawaw.
Trayan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
Oman
u ahebal nu lala' mapulung sa 309,500 sq km.
Albania
sakay nu kungku (故事)
阿爾巴尼亞剛協助中華人民共和國加入聯合國，隔年美國總統尼克森就訪問北京，這令阿爾巴尼亞非常的生氣，認為中國在走革命的回頭路.
Oman
u ahebal nu lala'ay sa 309,500 sq km, u ahebal nu nanumay sa 0 sq km.
Trayan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Albania
sakay nu kungku (故事)
ya Albania  makahamin a miedap tu China micumud i paykanatal sa, caay katenes sa, anucila a mihcaan ya cung-tung ci Nixon (Ni-ke-sen 尼克森) hananay sa taydaan i Beijing (Pe-cing 北京) mizizaw, u sakaucung nu Albania kuyni, nipidateng nuheni sa pasaheci tu nipacukasan nu caculilan tu misabeli kaudipan sa.
Oman
hamin nu tademaw sa 3,355,262.
Albania
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Miku Kumud kakuniza:Buting Nukay
Oman
kakalukan umah sa 4.70%, kilakilangan umah sa 0%, zumaay henay umah sa 95.30%.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Muscat (馬斯喀特).
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 18 bulad 11 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci Qaboos bin Said al Said, micakat a demiad sa i 1970 a mihca pitu bulad tusa bataan izaw ku tulu demiad.
nipaluma-cicekaay sama
wayway nu mulangaway (生態形狀描述)
縮圖|u balu nu cicekaay sama(大薊的花) sicekaay sama nu sapamata a baluan u panaay tu a mihcaan nu mulangaway a lutuk, u talakaw pakala tu 30-120 hunan (公分). lamit masamulmul, u tanayu' 0.5-1 hunan, akaway nu papah, masa aenengan nu lyen-huwa, u papah siceka anucaay sa masati'kuk ku kamulmul 10-35 hunan ku tanayu', lilis nu papah masalutalut, tukun nu lutalut siceka', landaw ku papah, satulistulis sa sibanuh, belih nu papah abuabuan kaladaw ku kulit, ulat nu papah sibanuh, pabaway adidi' ku papah.
（kamu nu Hulam：大薊為一種菊科多年生草本植物，株高約30-120公分. 莖圓柱形，長約0.5-1公分，粗0.4-1公分，葉有柄，呈蓮花座狀，葉片為倒披針或倒卵狀橢圓形，長約10-35公分，葉緣）葉背呈灰綠色，葉脈上有毛，上部葉小. ）
sicekaay sama u lalud ku kasibaluan, masatangah ku silut nu balu, tabuay nu balu mahiza u tuki, 1-2 hunan ku tanayu', 2-4 hunan ku ahebal, hekalay a bangs teban sicupenat. balu  masatangah ku balu, kalutiman ku kasumanah, lima ku pela' nu balu, tama lima ku tebanay a luy. Sicekaay sama u heci makudus masatanayu' ku kamulmul, 0.3 hunan ku tanayu' abuabuan ku duut nu kulit. masasilsil ku balu, mabadibadi', u tabu nu balu kalawlaw sa mabadi' u hekal kasa lutilutimay ka lumeni', salengacan adiping a banuh i hekal tu.
（kamu nu Hulam：大薊為夏季開花，呈頭狀花序，總苞似鐘形，長約1-2公分，寬2-4公分，外表皮中央有黏腺體. 花為頭狀花序，呈紫紅色；裂片5片，雄蕊5個. 大薊果實為瘦果長橢圓形，長約0.3公分，暗灰色. 管狀花，萎落不全，總苞枯黃，表面微紫黑色，白羽狀冠毛外露. ） 縮圖|u salengacay a balu nu cicekaay sama' (白色大薊的花)
mipaluma a kawaw (繁殖方法)
縮圖|cicekaay sama(大薊) u sapaluma atu milisal tu angangan paluma, mipili' tu lala' misazay tu lala', mipili' tu silidungay, ilabuay kibetulay a lala' sidamekay silikenay a lala' pasapal, mahamin patadas malauk hawsa pengpeng hantu amisazay, misabawbi, u ahebal pakala tu 1 mi, u talakaw 15 lim ku talakaw, apuyu'ay tanayu'ay kapah tu. sapaluma' a salangaw, kau ayzaay mihcaan anialaan ku sapaluma, zayhan nu cilal a mihcaay ku sapaluma hawsa caay tu kakapah ku nilangaw, anu caay ka hamin ku nu ayzaay a mihcaan, singa'han i cidetay maacakay a kakitizaan. pipasapalan tu sadingsingan 3-4 a bula, balangbangan tu 8-9 a bulad. sadingsingan u pisapalan, balangbangan palutu sapal.
（kamu nu Hulam：用種子和分根繁殖，選地、整地：選背陰、土層深厚、肥沃的砂質壤土育苗. 全墾深耕後耙碎整平，做畦，寬約1米，高15厘米的高壟，長短不限. 種子繁殖：要用當年收穫的種子，因隔年種子發芽率很低，如當年種用不完，應貯藏於低溫乾燥處. 播期:春季3～4月，秋季8～9月. 春季採用開斜直播，秋季採用育苗移栽. ）
mikutkut tu sapaluma u laed 20 limix35 limi, sacacay han ku nipaluma tu sapal, u laed 30 lim,misacilis 2 limi ka i labu, mamin paluma hawsa basbas han ku lala' tu nanum, taxtudung nu akuti' tu 20-25a demiad pahkal t uku sapal. lisal bhan ku angangan paluma, i 3-4 a bulad kutkut han ku maikesay a angangan lamit, sai'han miala ku lamit attu adidi'ay a masaastiladay a angangan nu milutucey a sapaluma, u laed 35 lim, u laed nu tapangan 20 li-mi, namamin paluma basbas han tu nanum, lalemeden t uku lala' kya a kapah.
（kamu nu Hulam：開穴直播株行距為20厘米×35厘米；育苗移栽採用條播，行距30厘米，開溝深2厘米，播種後淺復土澆水，適溫下20～ 25天出苗. 分根繁殖：於3～4月挖起老根莖，剪取帶莖及小塊根的芽苗栽種，行距35厘米，株距20厘米，種後澆水，保持土壤濕潤. ）
misakapah tu umah (田間管理)
追肥：結合中耕除草進行，以人畜糞水和氮肥為主，苗期追肥宜少量多次. 二、三年生苗春季或冬前施腐熟的糞乾肥. 大薊未見有病蟲為害. ）
Oman
likisi (歷史)
阿曼是阿拉伯半島最古老的國家之一，公元前2000年已經廣泛進行海上和陸路貿易活動，並成為阿拉伯半島的造船中心. 公元7世紀成為阿拉伯帝國的一部分.
Oman (阿曼) u Arabian a subal (阿拉伯半島) nu mukasi a satenesay nu kanatal, kunyun nu ayawan (公元) tusa a malebut (2000) a mihcaan malingatu tu itini i bayuay atu i lala'ay anipisiwbayan asikawaw, mala Arabian subal (阿拉伯半島) tatelungan nu misanga'ay tu balungaan. kunyung pitu a seci mala Ala-puo-ti’kuo (阿拉伯帝國) a kanatal.
11世紀末獨立. 1429年，伊巴德教派確立在阿曼的統治.
nikudan tu sabaw tu cacay a seci misiteked. cacay a malebut sepata a lasubu tusa a bataan idaw ku siwa (1429) a mihcaan Epate-ciw-pay (伊巴德教派) tatengan patideng itini i A-man (阿曼) kumikuwanay.
1507年葡萄牙入侵. 1649年當地人推翻葡萄牙人統治，建立亞里巴王朝. 1742年波斯人侵入.
cacay a malebut lima a lasubu idaw ku pitu (1507) Portugal (葡萄牙) midebun. cacay a malebut enem a lasubu sepat a bataan idaw ku siwa (1649) a mihcaan muenengay itidaay a tademaw mibelin tu Putaw-ya (葡萄牙) a tademaw mikuwan, patideng tu Yali-pawan-caw (亞里巴王朝). cacay a malebut pitu a lasubu sepat a bataan idaw ku tusa (1742) a mihcaan Puo-se (波斯) a tademaw midebung.
18世紀中葉，阿拉伯人趕走波斯人，建立了賽義德王朝，取國名為「馬斯喀特蘇丹國」，使其成為印度洋上最強的國家之一.
sabaw tu walu a seci nu cunye, bahbahen nu Arab a tedemaw (阿拉伯人) ku Persia (波斯) a tademaw, patideng tu Sayi-delwan-caw (賽義德王朝), pangangan han tu Mase-ke’te’-sudan kanatal (馬斯喀特蘇丹國), saka mala saicelangay nu India bayu (印度洋) a kanatalan.
1806年，賽義德·伊本·蘇爾坦即位蘇丹，在英國支持下先是打敗了瓦哈比派穆斯林的入侵，後建立強大艦隊，擊敗印度洋傳統強國葡萄牙，奪取了葡屬莫三比克以北的所有據點.
cacay a malebut walu a lasubu idaw ku enem (1806) a mihcaan Sayidel.epen.sueltan (賽義德·伊本·蘇爾坦) kasenusa mapatideng ku Sudan (蘇丹), itini i United Kingdom (英國) anipacukelan maluayaw demec ku Waha-pi-pay-mu'se-lin (瓦哈比派穆斯林) anipitebung, nikudan sa patideng tu saicelangay a cendu' (艦隊), demecen nuheni ku India bayu (印度洋) nu saicelangan a Portugal (葡萄牙), madebung nuheni ku Portugal (葡萄牙) nu Mozambique (莫三比克) hami nu amisan a kakitidaan.
1834年，賽義德·本·蘇爾坦遷都桑吉巴，稱桑吉巴蘇丹國.
nipaluma-cicekaay sama
misakapah tu umah (田間管理)
misinga' a kawaw (採收方法)
amisuped tapang angangan nu heci, i 9-10 a bulad uyza tusa, tuluay a mihcaan kulangaw kutkut han ku angangan heci, ala han ku lanu' hawsa paacak han anucaay kansuen miacak.
（kamu nu Hulam：以採收肉質根為主，在9～10月將二、三年生的肉質根挖起，除去泥土後曬乾或烘乾. ）
tungusa nu lutuk a sapaiyuan u sasapaiyuan amin kya lutuk angangan u sapamata a ci a baluan nu mulangaway sicekaay sama. u sasnek. nu saapayu sicedam, sapi', micumud i atay, ipi'cin.
（kamu nu Hulam：中藥屬性入藥部位為菊科植物大薊的全草或根. 性味歸經 甘，涼. 入肝、脾經. ）
midaduy tu sapayu (用法用量)
ananuman, ciyan han malakabi, 1.5 ciyan "u mantaay henay 1-2 lyang", tuktuk han cisalang anucaay melmelen. sapitabu i hekal, ya nituktukan sapitabu anucaay ya nituktukan a salang sipisipasip. kamu nu ayzaay a tademaw, taneng kau sicekaay sama cebus han tu nanum nananuman u sapingaay tu talakaway a izang nu tademaw. angangan nu sicekaay sama 3 kek, cebus tu nanum mala u nananuman, nika lalid anusaan munanum tu mahiniay amana kalakui't tu cacay a lalipayan.
Oman
likisi (歷史)
阿曼一躍成為印度洋的霸主，在非洲的大湖地區殖民地奴隸貿易中獲利豐厚，許多家庭移居桑吉巴.
Oman (阿曼) mala india a bayu (印度洋) nu sakakaay, itini i Fa-cuo (非洲) a satabakiyay nu banaw a mabulaway a kalung nu misiwbayay a sakasilaculan, yadah ku mabulaway nu luma taydan i Sanci-pa (桑吉巴),
英國宣布奴隸貿易非法之後，阿曼的命運開始逆轉，阿曼經濟開始崩塌，山區部落起義，成立了阿曼伊斯蘭教長國.
Greg Ballard
Greg Ballard(格雷格·巴拉德)
Oman
likisi (歷史)
Ing-kuo (英國) mihapu sa u kalung caay kaw tatengaay a sasiwbayan sa, Oman (阿曼) a wunmea malingatu masumad, Oman (阿曼) nu sakaudip malingatu mahetik, i buyuay a tademaw malingatu patideng tu kawaw, patideng tu Oman Islamkiw (阿曼伊斯蘭教) a tanayuay a kanatal.
nipaluma-cicekaay sama
midaduy tu sapayu (用法用量)
現代來講，可以用大薊泡水喝治療高血壓. 幹大薊3克，泡水代茶飲，但連續服用建議不超過一週. ）
Greg Ballard
Greg Ballard nalecuhan i Los Angeles, California, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Greg Ballard i 1977 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 4, namapili’ tu nu Washington Bullets putiput.
nipaluma-cicekaay sama
midaduy tu sapayu (用法用量)
（kamu nu Hulam：薊屬植物為多年生草本，共同特徵是全身佈滿尖刺. 薊在西方國家很普遍，常可見奶薊與朝鮮薊的食用花苞或萃取出的相關產品，大薊也是蘇格蘭的國花. 在台灣，人們對它相對陌生，其實，在台幣千元紙鈔的背面，左下那葉帶刺、有著紫色小花的植物，就是台灣原生的玉山薊. ）
Oman
likisi (歷史)
1913年，阿曼山區部落舉行反英起義，建立「阿曼伊斯蘭教長國」.
Greg Ballard
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Oman
likisi (歷史)
cacay a malebut siwa a lasubu cacay a bataan idaw ku tulu (1913) a mihcaan, Oman (阿曼) i buyuay a tademaw malingatu patideng tu sapaculi tu Ingkuo (英國), patideng tu Oman-iselan-ciw (阿曼伊斯蘭教).
20世紀初，阿曼教長國向馬斯喀特進攻. 1920年英國在馬斯喀特同阿曼教長國簽訂了「西卜條約」，承認教長國獨立，阿曼就分裂為馬斯喀特蘇丹國和阿曼伊斯蘭教長國兩部分.
Marorok
u sulit nu Hulam
馬聚集部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Marorok. u kasalumaluma’ nu Marorok sa, 267 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 708 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 328 ku tademaw, pakalatu 46%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 380 ku tademaw, pakalatu 54%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 38%, Paywan(Paiwan) 2%, Yuwatan(Bunun) 3%, Taluku(Truku) 2%, zumazuma 1%.
u Pangcah a niyazu'
u pangcahay a niyazu' kuni, izawtu ku Sazakaya a tademaw, caay kaduut ku tademaw itiniay a niyazu'.
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini mueneng, caykatuud ku Sakizaya. hakay caay henay misumad ku ngangan nu Sakizaya.
katuud ku Sakizaya a tademaw namakay Maibul niyazu' tayni itini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nipaluma-cicekaay sama
midaduy tu sapayu (用法用量)
tungusay siscekaay sama nu mulangaway pinaay tu a mihcaan nuyaanay tu nu mulangaway a lutu', malecad ku picidek u sicekaay amin ku uzip. sicekaay sama i nutawan a kanatal izaw amin mulangaw, u maazihay tu u sisalangay sama kasumamadan sicekaay sama mukan tu balu anucaay miala tu mahiniay a tuud, sicekaay sama nu Su-ke-lanay nu kanatal a balu. i Taywan, u tademaw amin caay katineng, tatenga', i Taywan a kalisiwnu malebut a kalisiw i belih nu tatipeluk a kalisiw, kawili sasa ya papah siceka', izaw ku lutimay a kulit nu adidi'ay a balu nu mulangaway, uyza kyami nu Taywan uyzaanay nu mulangaway tu a yI'-san nu sicekaay sama.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma kakuniza:Sabak Tutuy
Oman
likisi (歷史)
tusa a bataan (20) a seci tu lingatu, Oman (阿曼) ciwcen kuo pasayda i Muscat (馬斯喀特) misawacu. cacay a malebut siwa a lasubu tusa a bataan (1920) a mihcan Ingkuo (英國) itini i Muscat (馬斯喀特) Oman (阿曼) sakakaay masasulit tu kiyaku tu "Sipu-tiaw-yue" (西卜條約), palutatdenga ciwcen misiteked, Oman (阿曼) masasu utiih malatusa cacay u Muscat Sudan kanatal (馬斯喀特蘇丹國) atu Oman Islamkiw (阿曼伊斯蘭教) malatusa.
gnaalu
u sulit nu Hulam
博愛新村部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu gnaalu. u kasalumaluma’ nu gnaalu sa, 304 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 801 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 243 ku tademaw, pakalatu 30%.
pulung
kamu nu hulam: 全體、團體、全部
gnaalu
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 558 ku tademaw, pakalatu 70%.
pulung
pulung han ita a pakan. 大家一起來吃吧.
Oman
likisi (歷史)
cacay a malebut siwa a lasubu tulu a bataan idaw ku tusa (1932) a mihcaan ci Taimu-el (泰穆爾) malasakakaay nu Sudan (蘇丹). cacay a malebut siwa lasubu sepat a bataan idaw ku siwa (1949) a mihcaan, ci Oman (阿曼) makaadih tu simal itini i kanatal, Ing-Kuo (英國) atu Muscat Sudan (馬斯喀特蘇丹) atu milihida tu Oman (阿曼) malingatu waca amabiyalaw.
gnaalu
u Pangcah a niyazu'
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 20%, Taluku(Truku) 4%, Tayan(Tayal) 3%, Yuwatan(Bunun) 3%, zumazuma1%.
u niyazu' nu Pangcah
u Pangcah a niyazu' kuyni. tuud ku Pangcah itini. u zuma a tademaw sa u Taluku(Truku) u Tayan(Tayal) atu Yuwatan(Bunun). yadah ku cidekay a tademaw itini.
Oman
likisi (歷史)
英國人為了在阿曼內地開採石油. 也支持蘇丹賽義德，並在1954年末指揮阿曼軍隊攻入內地，占領了伊卜利和魯斯塔克，1955年12月15日攻占「教長國」的首都尼茲瓦.
Ing-kuo (英國) mangalay itini i Oman (阿曼) miteka mikutkut tu simal. Paayaw tu Sudan (蘇丹) Sayi-tel (賽義德), itini i hedek nu cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku sepat (1954) a mihcaan tu hedek patudu'an kuhitay nu Oman (阿曼) midebung, maalaw ku Ika-li' (伊卡利) atu Luse-take’ (魯斯塔克), cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku lima (1955) a mihcaan saba tu tusa a bulad atu sabaw tu lima a demiad milealaw tu Ciwcenkuo (教長國) a suodu Nice-waw (尼茲瓦).
1957年7月加利布教長領導的反英起義失敗. 1962年，英國和法國發表聲明，承認阿曼是獨立國家.
gnaalu
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Oman
likisi (歷史)
cacay a malebut siwa a lasubu lima a bataan idaw ku pitu (1957) a mihcaan pitu a bulad ciwlipu (加利布) a sakakaay mililid mibelingnay tu Ing-Kuo (英國) mademic. cacay a malebut enem a lasubu idaw ku tusa (1962) a mihcaan, Ing-kuo (英國) atu Fa-kuo (法國) pangiha sakamu sa, patatenga tu Oman (阿曼) misitekeday a kanatal.
Marvin Barnes
Marvin Barnes 7 bulad 27 demiad, 1952 a mihca, Marvin Barnes, miunduay. (mapatay i 2014 a mihca)
Oman
likisi (歷史)
cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku lima (1965) a mihcaan timulan nu Cuofa-er (佐法爾) a niyadu’ patideng tu Cuofa-er tuni kasaupu nu tademaw (佐法爾人民陣線), patideng tu sakalepacaw.
1967年蘇丹賽義德·本·泰穆爾統一全境，馬斯喀特蘇丹國改名馬斯喀特和阿曼蘇丹國.
cacay a malebut siwa a lasubu enem a bataan idaw ku pitu (1967) a mihcaan Sutansayi'.tel.pentaimue (蘇丹賽義德.本.泰穆爾) pulungen nida ku niyadu’, Mase-ke’te’-sutan (馬斯喀特蘇丹) a kanatal misumad tu ngangan mala Mase-ke’te’ (馬斯喀特) atu Omansu-tankuo (阿曼蘇丹國).
「阿曼伊斯蘭教長國」支持者組成「阿曼解放軍」，以及「阿曼和波斯灣人民民主解放陣線」.
Oman-Ise-lanciw-cenkuo (阿曼伊斯蘭教長國) nu patidengay nu masakaputay a "Oman papahutinan a hitay 阿曼解放軍", atu" Oman (阿曼) atu Puosewan (波斯灣) nu masakaputay a hitayan (阿曼和波斯灣人民民主解放陣線).
1970年7月23日泰穆爾蘇丹被宮廷政變推翻，其獨生子29歲的合法繼承人卡布斯接管政權，同年8月9日宣布國名為阿曼蘇丹國.
cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan (1970) a mihcaan pitu a bulad tusa a bataan idaw ku tulu a demiad a Taimu-er-sutan (泰穆爾蘇丹) belinen nui labuay mikuli a tademaw, nu cacaya a wawaan tusa a bataan idaw ku suwa a mihcaan kapah milaylayay a tademaw ci kapu-se (卡布斯) kumikuwanay, nuyda a mihcan walu a bulad siwa a demiad pangiha cinida misumad tu ngangan nu kanatal panganga sa u Omansu-tankuo (阿曼蘇丹國) han.
從此，阿曼發生巨大變化. 1973年英軍撤出阿曼.
namahida,Oman (阿曼) tabaki kuni kasikawawan. cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku tulu (1973) a mihcaan u Ing-kuo (英國) a hitay miales tu Oman (阿曼).
kamu (語言)
阿曼蘇丹國的官方語言是阿拉伯語，通用英語. 阿拉伯語屬於閃語系，由28個字母組成.
Oman-sutan-kuo (阿曼蘇丹國) tada kamu nuheni u Ala-puo (阿拉伯) a kamu, u igu ku sakalecad a kamuan. Ala-puo (阿拉伯) a kamu u malamlamay a sasakamuen, nu tusaay a bataan idaw ku walu asasulidan nu sulit anikasasuala a sasakamuen.
阿曼各部落的方言各不相同，有些部落的方言受伊拉克土語影響，有些受波斯語和印地語影響.
Oman (阿曼) aniyaduay caay namin kaleca ku kamu nuheni, idaw ku duma a niyadu’ akamu macalap nu Ila-ke’ (伊拉克) a tadakamun, idaw ku macalapty nu Puo-se (波斯語) a kamu atu In-ti’ (印地語) akamuan.
來自桑吉巴的阿曼僑民通用斯瓦希里語. 北部沿海地區的商人、水手和大量來自南亞次大陸的外籍人也講烏爾都語.
numa kaydaay i Sanci-pa (桑吉巴) a Oman (阿曼) nu hekalay a tademaw kakaduman ku Sewal-sili (斯瓦希里) a kamu. iamisay nu dadipasan a kitidaan nu misiwbaya a tademaw, i nanumay a tademaw atu namakaydaay i Na-ya (南亞) ta’lu nutawan a niyadu'ay nu tademaw musakamu tu Wu-eltu (烏爾都) akamu.
kakidaan (地理)
阿曼位於阿拉伯半島的東南角，北、東、南三面環海，瀕臨阿曼灣和阿拉伯海，海岸線長1600公里，領土面積為30.95萬平方公里，是阿拉伯半島上的第三大國家.
kitidaan nu Oman (阿曼) idai Alapuo-pantaw (阿拉伯半島) a waliyan timulan nu kadu, amis, wali, timul bayubayuwan namin, mitepal tu Oman-wan (阿曼灣) atu Ala-puo (阿拉伯) a bayu, masa tanayu' ku dadipasan tanayu' han makaala tu cacay a malebut enme a lasubu (1600) a kuli, tada lala' nuheni makaala tu tulu a bataan tin siwa lima (30.95) a mang pinfan kunli, u Alapuo-pantaw (阿拉伯半島) nu satabakiay a sakatulu nu kanatal.
nutipan amisan (西北) atu Ala-puo (阿拉伯) pulung nu kanatal a kakenisan, nutipan atu Sawuti’-alapuo (沙烏地阿拉伯) mababiyaw, nutipan timulan atu Ya-men (葉門) malalidin, amisan idaw ku lala' hiyan nu  Ala-puo lanhe ciucen (阿拉伯聯合酋長) a kanatal mibenis, silaad tu He’mu-cebayu (荷姆茲海峽) atu I-lang (伊朗) masasuayaw.
地扼波斯灣通往印度洋為熱帶沙漠氣候. 北回歸線橫穿全國，5～10月為熱季，氣溫高達40℃以上；11～4月為涼季，氣溫約為10℃. 年均降水量130毫米.
Tie' uo-sewan (地扼波斯灣) pasaydaay i Ingtu-yang (印度洋) u kacaledesan nu likelikenan a demiad. Pahua-kui-sin (北回歸線) milakuuyt tu kanatal, lima〜cacay a bataan a bulad u kacaledesan, u caledes makaala tu sepat a bataan (40) a du kuni ka talakaw nu caledes, sabaw tu cacay ~ sepat a bulad u kasapi’an nu demiad, cypiwac han makaala tu cacay a bataan a du. pulung nu nikahetikan nu udad makaala tu cacay a lasubu tulu a bataan (130) hawmi.
Cou
縮圖|Cou (鄒族) Cou (鄒族)
tatangahan:
縮圖|Cow a binacadan Cou saka pitu a binacadan
kakaliman:
Cou saka pitu a binacadan a Alisan nu buyu’an a kakenis muenenay nu Alisan akenis a buyu’, i tebanay i talakaway a buyu’ nu Taywan, izaw ku lisin nu heni tu kapahay a ci salangec tu habay 小米收穫祭典（homeyaya）a mikukay tu kakasan, atu palimulak tu talumaay nu malpacaway a lisin.與凱旋祭（mayasvi）
nilaculan:
縮圖|tapang nu Cow tatama nu kiwmah nu cala' 縮圖|u zikuz nu tatayna Cou saka pitu a binacadan a Alisan nu buyu’an a kakenis muenenay nu Alisan akenis a buyu’, i tebanay i talakaway a buyu’ nu Taywan, izaw ku lisin nu heni tu kapahay a ci salangec tu habay 小米收穫祭典（homeyaya）a mikukay tu kakasan, atu palimulak tu talumaay nu malpacaway a lisin.與凱旋祭（mayasvi）
(u kamu nu Hulam: 鄒族部落中最重要的祭儀為「播種祭」、「homeyaya （小米收穫祭）」與「mayasvi （瑪雅士比、戰祭）」三大祭儀. 鄒族一年一度的mayasvi （瑪雅士比、戰祭），目前分由達邦及特富野分別舉行祭典儀式. )
2:zikuz:Cou u paylimayay nu tatama atu tatayna u tatama nu buculay ku tupel pabanuhan tu nu ayamay, u tungusay u iyung nu heni, nu zikuz nu heni, u sapisanga tu zikuz u tatama uyza u bukul tatayna u nu kupa,atu nu nitemunan ku zikuz nuheni, u kulit uyza u sumanahay, sanglacay, lumeni'ay, sumilaway a kulitan, mangaleb nu tatama silusi u sumanahay yamin a kulit.
3:Cou:matineng misanga' tu nalimaan milutlut tu bukal, hina nikaalaan tu aadupan ya bukal niza sapisanga' tu zikuz, ayaw namilutlut mipudac, minayat tya bukul, paacak, mikiskis tu banuh.
4:unisanga'an nu Cou a luma '
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan(外部連結)
https://zh.wikipedia.org/zh-tw/%E9%84%92%E6%97%8F
Lalekeleke
thumb|Chunrih
Lalekeleke
u sulit nu Hulam: 力里部落
屏東縣春日鄉力里村
力里部落是由勒克勒克、鋼脆社合併而成. 力里村內的力里山是屏東縣頗為著名的大眾化登山路線，春日鄉運動公園是一座小型森林公園，浸水營古道文化遺址及生態豐富，大漢山有機蔬菜農場，可以休閒觀光，大漢林道可賞楓.
u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Lalekeleke. u kasalumaluma’ nu Lalekeleke sa, 154 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 577 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 562 ku tademaw, pakalatu 97%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 15 ku tademaw, pakalatu 3%.
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 97%.
u Sakizaya a tademaw
inay tu ku Sakizaya itini. hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Pacavalj
thumb|Dawu (Taitung)
Pacavalj
u sulit nu Hulam: 大鳥部落
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Pacavalj. u kasalumaluma’ nu Pacavalj sa, 467 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,217 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,180 ku tademaw, pakalatu 97%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 37 ku tademaw, pakalatu 3%.
大鳥部落，係日據時代昭和12年(西元1937年)命名之. 「大鳥」之名有多種命名傳說：其一，相傳百年前，本地山區常出現一隻巨大且會吃人的巨鳥排灣族語為zazakaw藉以命名；其二，因初期尚未開發前多為草屋，遠看似羽毛且地形狀似大鵬鳥而命名之. 據耆老傳述，此地尚無人居住前即以「pacavalj(笆札筏)」稱之，其意為沼澤或盆地的意思；因此目前部落族人迄今仍習慣稱自己的部落為pacavali（笆札筏）. 這裡也是南迴線上第一大、人口最多的排灣族聚落.
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 93%, Pangcah(Amis) 3%, Puyuma 1%.
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis) atu Puyuma.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668), Tayan (90,185), Paywan (100,775), Yuwatan (58,465), Rukay (13,319), Puyuma (14,170), Cou (6,635), Saysiat (6,630), Yami (4,612), Saw (790), Kabalan (1,470), Taluku (31,530), Sakizaya (940), Sejek (10,023), Laaluwa (401), Kanakanabu (335),  zuma (11,985)
Trevor Booker
Trevor Booker
nipaluma-hwangyang
hawangyang
黃楊
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p238
kakuniza:nipaluma
Henry Bacon
Henry Bacon nalecuhan i Louisville, Kentucky, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Henry Bacon i 1972 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 6 ku uwac atu silsil 93, namapili’ tu nu Golden State Warriors putiput.
7 bulad 5 demiad, 1948 a mihca, Henry Bacon, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
kapulungan
(u kamu nu hulam sa: 集體的、一起的)
Talunas
Talunas
u sulit nu Hulam：達魯那斯部落
u siwkay
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 54 ku tademaw, pakalatu 17%.
u Cou a niyazu'
u Cou a niyazu' kuyni, katuud ku Cou a tademaw itini mueneng. itiza i Kawsiong se Taoyuen chu Taoyuen chun. itiza i Laonong sa'wac a lala'. sasepat a niyazu' mapulung, u Laaluwaay a niyazu'. izaw ku sepat a niyazu' itini. izaw ku zuma a ngangan tina niyazu', u Sepat niyazu' saan. ayza sa, izaw ku Taoyuen chun atu Kawcong chun.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng.
cunus
cunus (增加) cunus tu tineng micudad. 讀書增加知識
Talunas
u cidekay nu Taywan yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民". u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Cou
Surangel Whipps Jr.
u siwkay niza
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Surangel Whipps Jr. (Heweysuzen 惠恕仁), 1968 a mihca 8 a bulad 9 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Palau (帛琉) ayza, micakat a demiad sa i 2021 a mihca 1 bulad 21 demiad.
u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu Amilika：Surangel Whipps Jr.
u sulit tu ngangan nu Hulam：惠恕仁
u sulit tu ngangan nu Sakizaya：Heweysuzen
Thanasis Antetokounmpo
Thanasis Antetokounmpo
u lumeniay a tademaw ciniza, u tatama, nalecuhan i 7 a bulad 18 a demiad, 1992 a mihcaan, Thanasis Antetokounmpo, miunduay. thumb|Thanasis Antetokounmpo with Westchester|alt=Thanasis Antetokounmpo with Westchester.JPG
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:NBA kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay
hudhud
hudhud (烘,蒸,燜,薰,燻)
Aud Brindley
12 bulad 31 demiad, 1923 a mihca, Aud Brindley, miunduay. (mapatay i 1957 a mihca)
Calaw-tatama ngangan nu Pangah
ngangan nu tatama
Asing
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan kakuniza:Pangcah
satipan
(u kamu nu hulam sa:西邊)
Henry Bibby
Henry Bibby nalecuhan i Franklinton, North Carolina, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw(pahanhanan tu kawaw 退休) ayza. Henry Bibby i 1972 a mihcaan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 4 ku uwac atu silsil 58, namapili’ tu nu New York Knicks putiput.
11 bulad 24 demiad, 1949 a mihca, Henry Bibby, miunduay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
waliyu
u Tay-pin-yang a bayu, patizeng tu baluhay a kamu sa u waliyu (太平洋).
Atong-tatama angangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Atong
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
Kasuga
thumb|Chunrih
Atong-tatama angangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
Kasuga
Kasuga
u sulit nu Hulam:春日部落
屏東縣春日鄉春日村
Atong-tatama angangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
Kasuga
Kasuga
「春日」社原稱「萃芒」社(Subon)，其自稱Kasuvongan，日人以其與「春日」之日語讀音Kasuga近似，故改為「春日社」. 並沿用至今.
Atong-tatama angangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
Kasuga
Kasuga
春日鄉全境大部分是排灣人. 相傳，原來居住在大武山山境，祖先們在一隻靈犬的帶領下，遷到大漢山山境. 當他到達士文溪上游時，靈犬被急流沖走，而後被岸邊的樹枝卡住，救回靈犬的命. 在排灣語中「士文」(Subon)兩個字的意思，就是指在流面漂流，被岸邊的樹枝卡住的東西. 而祖先們為紀念那次事件，便以此為部落名稱，就是現在的春日村.
u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kasuga. u kasalumaluma’ nu Kasuga sa, 342 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,125 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,098 ku tademaw, pakalatu 98%.
Atong-tatama angangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
Kasuga
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 95%, Pangcah(Amis) 1%, Yuwatan(Bunun) 0.5%, Rukay(Rukai) 0.5%.
u Paywan a niyazu'
u Paywan a niyazu' kuyni, tuud ku  Paywan a tademaw itini.
Atong-tatama angangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Kasuga
u Sakizaya a tademaw
inay tu ku Sakizaya itini.
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.