cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Togo
demiad (氣候)
u demiad i satimulan u kacaledesan u kaudaudatan ku tul-ke. tu paymihmihcaan u akuti’ nu demiad i 27°C, i saamisan u caledesay a nalingabuan ku demiad  tu paymihmihcaan u  akutinu demiad i 30°C; satimulan a kenis （北緯6-8°）teban nu sabaw cacay a bulad katukuh i ayaw nu mihca i tuliay a bulad u makedalay a demiad; tuluay a bulad katukuh i pituay nu teban u tabakiay nikasiudad nu demiad, walu a bulad katukuh i siwaay a bulad u tanengay ku kedal nu demiad, i siwaay a bulad katukuh i sabaw cacay a bulad nu tebanan u maudaday a demiad ; u paytebanay a kenis （北緯8-9°）anu i sepatay a bulad katukuh i cacay a bataan kanca idaw  kinacacay ku udad; u amisan a kenis （北緯9-11°）limaay a bataan katukuh i siwaay a bulad kanca idaw ku putungputung sanay a udad nu demiad, i cacay a bataan katukuh i ayaw nu mihcaan tu sepatay a bulad unu kedalan a demiad.
Diway-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
Ivalino
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Diway-tatama a ngangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
Togo
lalangawan (歷史)
從15世紀起，葡萄牙、英國、法國等殖民者侵入沿岸販賣奴隸，稱為「奴隸海岸」. 1856年德國勢力侵入，1884年成為德國保護國（殖民地），稱為「多哥蘭」，直到1918年. 一戰後，東、西兩部分成為英國、法國的委任統治地；二戰後成為託管地，法國根據聯合國授權對包括加納等地區的法屬多哥蘭進行託管，1957年西部併入加納，1960年4月27日東部託管到期，獨立並成立多哥共和國.
Ivalino
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Italy
cen-ce(政治)
Italy ayzaay a hulic i 1947 a mihcaan sabaw tusa a bulad tusa a bataay izaw ku tusa a demiad patizengan tu hulic malaku’t tu nikayngian. hulic nilekecan Italy u cacay patizangay i misakakawaway u angangan u binawlanay masakaputay kapulungan a kanatal. Italy a tatengilan tu kawaw u satalakaway patizengay tu hulic atu miazihay mikuwanay a sakaput, auuyzan tusa huing a lekec tatengilal tu kawaw nu kanatal, u masakaputay kapulungan a kanatal u tusaay a pahulican a giing a nisakaput. tusaay a pahuingang malecad situngu tu sakuwan, taneng misakaku makaawas tu nipaketunan tu kawawa, nika tusaay a huing paketun tu kawaw masalitin tu.
nipaluma-aepipen
u zuma a cidekay a kamu
Kanakanabu: x
Togo
lalangawan (歷史)
namakay i sabaw cacay idaw ku lima nu papuu’an nu lingatu, u pu-taw-ya, ing-ko, faw-ko hamin nu malimatay tayni midebung a tademaw i lilis nu dadipasan tu mapapacakay tu kalung, pangangan han sa u "dadipasan a kalung". 1856 a mihcaan u te-ko sitatungusan tu namidebung, 1884 a mihca malu nu te-ko a adingan a kanatal ( malimatay a midebunga nipikuwan a kitidaan ), singangan sa u "tuo-ke-lan"  katukuh i 1918 a mihca. hamin nu nimalpacawan sa kinamal tusaay a kanatal i sawali, satipan in-ko, fuw-ko malusakakaay tu nu mikuwanay a lala’; sakina tusa nikalpacaw sa malunu dumaan tu ku mikuwanay a lala’, fuw-ko namakayni i paykanatalan sapasitungaus tunu ciya-na a kenisan unu fuw-su-tu-ke-lan malingatu a papikuwan, 1959 a mihca satipanan papulungen hantu i ciya-na, 1960 a mihca sepatay a bulad idaw ku sabaw tusa idaw ku pituay a demiad i sawaliay ya nipapikuwan sa makatukuh tu, masakunida tu  kyu patideng tu tuo-ke masakaputay kapulungan a kanatal.
Ivalino
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Kapa'-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Kapa'
Togo
lalangawan (歷史)
1990年代確立多黨制，但是軍隊仍未失去自1967年起幾乎持續的執政地位. 斯爾法納斯·奧林匹歐（1901-1963）在1960年多哥獨立時就成為總統. 當他拒絕626名大部分參加過在印度支那和阿爾及利亞的戰爭的多哥籍法國退伍軍人加入多哥軍隊時，被那些軍人在1963年1月13日發動的政變推翻，他在第二天被殺. 非軍人出身的總統尼古拉斯·格魯尼茲奇（1913-1969）上台. 但就在四年以後，另一次武裝政變發生，格魯尼茲奇逃離多哥並在象牙海岸的一次車禍中身亡. 其中一名發動1963年政變的退伍軍人納辛貝·埃亞德馬（1937-2005）於1967年成為總統，直到2005年逝世. 他幾乎在1998年的選舉中被斯爾法納斯·奧林匹歐的兒子吉爾克里斯特·奧林匹歐擊敗. 2003年，憲法中對總統連任次數的限制被取消後，埃亞德馬再次被選為總統. 根據埃亞德馬的逝世公告，他的兒子福雷·納辛貝被軍隊指定為國家元首. 非洲聯盟形容這次接管為一次武裝政變.
Italy
sakikalisiw (經濟)
根據國際貨幣基金的GDP資料，義大利在2008年是世界第7大經濟體，僅次於美國、中國、日本、德國、英國和法國. 義大利是歐洲四大經濟體之一，也是八國集團及歐洲聯盟的成員.
Iyas-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Iyas
nipaluma-aepipen
u zuma a cidekay a kamu
Saysia: x
Puyuma:
Saw: x
Tau: x
Italy
sakikalisiw (經濟)
在第二次世界大戰結束後，義大利是從一個以農業為基礎的虛弱經濟體，成為高度工業化國家及國際貿易與出口金額位居世界領先地位的國家. 不僅如此，義大利經濟規模與英國經濟相當.
Diway-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
Pasongan
thumb|Changbin
Italy
sakikalisiw (經濟)
duduc tu kitakit u salaliyun tu kalisiw  tu GDP a nisulitan, Italy i 2008 a mihcaan i kitakit u saka pitu nu tabakiay a sakikalisiwan, kina cacay dada’ i Amilika, China, Japan, Germany, United Kingdom atu France. Italy nu Europe sepatay tabakiay a sakikalisiwan tu cacay, uyzaan aca nusiwaay a kanatal saupu a sakaput atu Europe makakadumay sakaput a tademaw.
Togo
kitidaan (地理)
多哥座落在西非，南臨貝南灣，西接迦納，東靠貝南，北鄰布吉納法索；國境南北狹長.
Diway-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Togo
kitidaan (地理)
內陸多丘陵和高地，海拔200-500米；鮑曼峰（Baumann peak）海拔986米，為全國最高點；沿海有沼澤、瀉湖和沙洲. 在北方有一個輕微起伏的熱帶草原，中部有山區；南部有一個高原延向布滿廣闊的礁湖和沼澤地的濱海平原.
Pasongan
Pasongan
u sulit nu Hulam：八桑安部落
Italy
sakikalisiw (經濟)
i sakatusa a ngangayaw nu kitakit mapahezek hawsa, Italy angangan makay malukay a kawaw malawacu’ ku sakikalisiw, satu mala u talakaway tu nu kikayay a kusi nu kanatal atu kitakit paliwalay nipatahkalay tu tuud a  kalisiw i kitakit u saayaway singanganay a kanatal. caay ka hini dada’, Italy a sakikalisiw atu United Kingdom kayadah ku nikacunus tu sakakikalisiw.
Iyas-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
Kapa'-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
nipaluma-aepipen
saungay misapayu' a cidekay
Yuwatan, Sakizaya, Cou
Togo
kitidaan (地理)
多哥為熱帶草原和熱帶雨林氣候，年降水量800-1800毫米.
Kapa'-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
nipaluma-aepipen
saungay misapayu' a cidekay
u zuma a cidekay cay katineng mukan atu musapayu' tina nipaluma
Togo
kitidaan (地理)
u enen nu tuo-ke i si-fuy, satimulan micapi tu Bey-nan-wan, i satip malaliting tu ciya-na, u sawali mitepal tu Bey-nan, saamisan mitepal tu pu-ci-na-fuw-su; kina kanatal satimul saamis satanayu sa. i enal u masaenalay atu masatalakaway a lala', telek nu bayu 200-500 ami; paw-man a buyu’（Baumann peak）telek nu bayu 986 ami, u satalakaway i kanatal; miduduc tu bayu idaw ku lanulanuan, u matuhiay a lala’ i taku atu u likenay a kitidaan. i saamisan idaw kya cacay a masalebungay a caledesay a lutuklutukan, paytebanan idaw kya cacayay buyu’ a kenis; satimulan idaw kya enal nu buyu’buyu’an milalad tu ahbalay a takutauan atu lanulanuan a lala’ nu dadipasan a enal.
nipaluma-aepipen
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Kapa'-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
Italy
tademaw (人口)
大利人口在2008年結束時已經超過6,000萬人，目前是在歐盟排名第4，也是世界上人口第23多的國家. 義大利的人口密度為每平方公里199.2人，位居歐盟第5位. 義大利北部的密度最高，面積佔全國1/3，而人口則幾乎有全國的50%.
Togo
kitidaan (地理)
tuw-ke u cadesay a nalingabuan atu cacadesan nikasusumetan a kilakilangan nu demiad, paymihca nu nanuman sa 800-1800 haw mi.
Kapa'-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
Wakaba
Wakaba
u sulit nu Hulam: 涼山部落
Pasongan
u siwkay nu niyazu
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Pasongan. u kasalumaluma’ nu Pasongan sa, 113 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 259 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 237 ku tademaw, pakalatu 92%.
Kapa'-tatama a ngangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
Togo
nu mapalaway a kitidaan (巫術市場)
非洲西部巫毒教盛行（West African Vodun & Haitian Vodou），儀式中常使用動物與鮮血作為祭品，被很多人視為黑魔法. 西非的多哥共和國（The Republic of Togo）裡就有個神祕的「巫術市場（Akodessewa Fetish Market）」，裡面有大量的動物屍骨殘骸，所有巫術道具應有盡有
Kapa'-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan kakuniza:ngangan
Italy
tademaw (人口)
Italy a tademaw i 2008 a mihcaan mahezek hawsa malakui’ tu 6,000 a mang ku tademaw, i mahini i Europe a malasacabayay (Europe Union 歐盟) kasiluc nu ngangan sakasepat, uyza aca i kitakitay a tademaw saka 23 a nu katuud a kanatal. Italy kazeke nu tademaw paypinbang kungli 199.2 ku tademaw, u sakalima nu Europe a malasacabayay (Europe Union 歐盟). Italy nuwamisan u satalakaway mazeketay, u ahebal macalap hamin nu kanatal tu 2/3, u tademaw hamin i kanatal 50%.
Pasongan
u siwkay nu niyazu
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 22 ku tademaw, pakalatu 8%.
Togo
nu mapalaway a kitidaan (巫術市場)
fuy-co nu tipanan yadah ku mitimaay （West African Vodun & Haitian Vodou），kanca anu mikawaw sa u nu aadupan atu idang ku sapisalisin, u sasakamuan nu tademaw u didituan han. si-fuy tu-ke a masakaputay kapulungan a kanatal (The Republic of Togo) i labu idaw ku mudimutay a "mapalaway a kitidaan (Akodessewa Fetish Market)", ya ilabu sa yadah ku ukak nu aadupan, u tuud nu mapalaway tu cancanan idaw a min i dida.
Pasongan
u siwkay nu niyazu
依據《番社案內》（新港支廳，1934：無頁碼）一書的記載：白桑安社是在光緒10年（1884）左右，自花蓮大港口方面移居而來的阿美族所建立的，遷移的原因可能是由於不堪泰雅族與布農族侵襲，或是為了尋求更廣大的耕地. 而社名的起因則不詳. 按照安倍明義的說法，此社大約是在光緒14年（1888），由烏石鼻分出來的聚落. 而部落的命名具有「草割除後聚落才成立」的意思，パソガン（Pasongan）就是指割草築屋之意.
nipaluma-aepipen
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p42
Iyas-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
Italy
tademaw (人口)
第二次世界大戰後，義大利因為長期的經濟衰弱，所以鄉村的人口紛紛遷移到城市. 在這同時，許多外國移民也紛紛移居到義大利境內. 高出生率一直持續到1970年代為止，然後逐漸下降，所以到2008年，有5分之1的義大利人超過65歲.
Togo
nu mapalaway a kitidaan (巫術市場)
巫術市場是世界上最大的巫術祭品市場，各地的巫師都會來這尋找他們施法下咒藥用的道具，空氣中彌漫著動物屍體腐爛的氣味，還有各式各樣的毛皮與屍骨掛在攤位上；如此特別的景象當然也吸引了來自世界各地的遊客，這裡的攤販宣稱，不論任何難題，從生小孩、戀愛、升官發財等，只要客人提出來，都有商品可以幫忙「解決」.
Pasongan
u siwkay nu niyazu
ahizan tu <Fan she an nei> nasulitan nya cudad, maka i 1888 a mihcan, Pasongan niyazu' sa, namabulaw namakay Kalingku Takangkoay a Pangcah. kya lalekalan原因 maka namadebung ku Tayan atu Yuwatan, asaca amikilim tu habalay a lala, sisa mabulaw, maliyuh tu sakaizaway nya ngangan nu niyazu'. sakamu sa ci Anpeimingyi安倍明義, tina niyazu' pasabalat分支 nay Wusepi烏石鼻 niyazu'. u sakaizaway意義 nu niyazu' sa, u mamin mabilesiw割草 miniwaniw除草, patizeng tu ku niyazu' sananay.
nipaluma-aepipen
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
Italy
singku(宗教)
然義大利政府並沒有正式將羅馬天主教明定為國教，羅馬天主教為義大利第一大宗教. 大約有87.8%的義大利人信仰天主教會，當中約有1/3的人（36.8%）是虔誠教徒. 根據Eurobarometer在2005年進行的調查顯示：
Italy a cen-bu caay pisatatenga’ u Roma a tingsikiw panutekan u kiwkay nu kanatal, Roma a tingsikiw nu Italy saayaway u tabakiay a singcu. pakala tu 87.8% nu Italy a tademaw u singku sa u tingsukiw, iteban izaw tu ku 1/3 ku tademaw “36.8%” u mililulay sinziya. duduc tu Eurobarometer i 2005 a mihcaan malingatu patahkal tu nikisnaan.
Iyas-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
Wakaba
Wakaba
屏東縣瑪家鄉涼山村.
Pasongan
u siwkay nu niyazu
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=18&TA_No=7&T_ID=138
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 88%, Yuwatan(Bunun) 0.5%, Tayan(Tayal) 0.5%, zumazuma 2%.
Wakaba
Wakaba
本村於民國23年由原名「馬卡扎亞扎亞」及「排灣」等2個村社各移住在距平地約3公里之山腹地帶聚居而形成. 由日人設置察駐在所統治. 至民國29年聚居地不敷使用. 再次移住距平地只1公里遠的現居地居住至今.
Pasongan
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
Wakaba
Wakaba
由日本人命名為「wukapa」，至光復後改稱涼山.
Pasongan
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Wakaba
Wakaba
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=17&TA_No=9&T_ID=104
Italy
lalangawan(文化)
Italy katukuh i 1861 a mihcaan mapapulung zikuzan kya mala u cacayay tu a kanatal, satu i laylay naizaw tu i Italy a kumay (義大利半島) a cence, kasumamadan a lalangawan tu tineng nalimaan dadiw a kawaw mahamin mapanukas tungusay tu nu Italy. kanahatu uynian a kakitizaan cence atu syakay likec misateked a mikawaw, Italy i laylay atu lalangawan kasumamadan nisubelidan a zaysang mahiza tu kasatabaki yadah. Italy imahini izaw ku 53 a kakitizaan kitakit kasumamadan nisubelidan a zaysang, i kitakit aca u sayadahay kasumamadan nisubelidan a zaysang a kanatal i kitakit. Italy mahamin i kanatal pulung nisulitan izaw ku 1000,000 ku mahicahicaay a wayway nu sakiningan a tuud “ pisupedad piazihan tu tuud,pienengan nu huti a luma’, nisangaan tu luma’, mituktukay misengiay tu tademaw, kiwkay, nalimaan mikulitan tu salining, u tabakiay salunganay a luma’, mabuwahay a nemnem, laylay misangaan tu luma’ atu micekiway tu kasumamada nazipaan.
nipaluma-humhum, homhom
縮圖 humhum, homhom
Wakaba
u siwkay nu niyazu'
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Wakaba. u kasalumaluma’ nu Wakaba sa, 331 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,267 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,215 ku tademaw, pakalatu 96%.
Fanaw
縮圖|Fanaw (u kamu nu Hulam:花蓮縣瑞穗鄉瑞良村法淖部落)Fanaw (u kamu nu Hulam:花蓮縣瑞穗鄉瑞良村法淖部落)
nipaluma-humhum, homhom
蛇莓
Italy
caculilan(交通)
義大利的國家鐵路網路是由Ferrovie dello Stato所管理的，2003年的總長為16,287公里，其中69%為電氣化鐵路，而火車頭則有4,937輛. 國家水路網路（包括運河及河道在內）在2002年時則有1,477公里長. 在2004年，義大利的主要機場大約有30座（包括米蘭的米蘭－馬爾彭薩機場及羅馬的羅馬－菲烏米奇諾機場這2座樞紐機場）及43座主要港口，包括熱內亞海港在內（它是義大利最大的港口，也是地中海第2大港，僅次於法國馬賽）. 在2005年，義大利民間船隻有389,000艘，而商船則有581艘.
Wakaba
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 52 ku tademaw, pakalatu 4%.
Italy
caculilan(交通)
Italy a kanatal silamalay a zazan wanglu nu Ferrovie dello Stato a nikuwanan, 2003 a mihcaan pulung a katanaya’ 16,287 kungli, uyza 69% nu dingkiay silamalay a zazan, u silamalay a tangah izaw ku 4.937 a tangah. kanatalay nanumay a zazan wanglu “pasu miculu’ay i sauwac atu saculil nu sauwac” i 2002 a mihcaan hawsa izaw ku 1,477 kungli katanaya’ i 2004 a mihcaan, Italy angangan a pahikukian pakala tu 30 a pahikukian, “pasu Milano (Mi-lan 米蘭) a Mi-lan-Ma-al-pung-sa a pahikukian (米蘭－馬爾彭薩機場) atu Roma (羅馬) a Roma-Fiumicino a pahikukian (羅馬－菲烏米奇機場) uyni tusaay Ci-niw a pahikukian” atu 43 a pahikukian u angangan a minatu, pasu Genoa bayuay a minatu (熱內亞海港) “ Italy u satabakiay a minatu ciniza, nu Ti-cung hay aca u saka tusa  tabakiay a minatu, kina cacay dada’ i France pidademecan tu subayu”. i 2005 a mihcaan, Italy nu binawlanay a balunga izaw ku 389,000 a malungaan, nu misiwbayay a balunga’ izaw ku 581 a balungaan.
Iyas-tatama a ngangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
Pasongan
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Iyas-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan kakuniza:ngangan
Togo
nu mapalaway a kitidaan (巫術市場)
u kitidaan nu mapalaway u satabakiay a nu mapalaway a sapisalisinan i kanatal, kanca namakacuwacuwaay nu mapalaway tayni i tini mikilin tu sapitima a sapaiyu’a tuud, u sanek nu hekal bengaw sa ku nu mapatayay a  aadupan ku angtul, idaw henay ku nipasiwbay tu canancanan a banuh atu nu uka; kina masadumaay a nikahini sa kyu sikaidaw ku tayniay nu makacuwacuwaay a tademaw nu kanatal tayni midang, sakamu sa ku misiwbayay idini, anu sikawaw tu lacusay tu cananan, namakay i mulecuh, masumidangay, maydih talakaw ku enen nu kawaw a kalisiw, anu makasakamu tu ku tayniay nu labang, kanca idaw kya tuud taneng mipadang  "misalaheci".
Wakaba
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 93%, Pangcah(Amis) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 1%.
Italy
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza:Sabak Tutuy
Fanaw
Fanaw (法淖部落)
u sulit nu Hulam: 法淖部落
Togo
nu mapalaway a kitidaan (巫術市場)
巫毒教是結合祖先崇拜、泛靈論（Animism）以及通靈術的原始宗教，也信仰精靈，有降神儀式；相信只有一位主神，並用豬當作牲禮. 「Vodun」是靈魂的意思，傳說巫師能用河豚毒素讓人進入喪屍般的假死狀態，成為奴隸供他使喚.
Fanaw
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Fanaw. u kasalumaluma’ nu Fanaw sa, 188 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 468 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 209 ku tademaw, pakalatu 45%.
Pasongan
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Togo
nu mapalaway a kitidaan (巫術市場)
kiwkay nu mitimaay u mapulungay nu tu’as a milisin, hamin nu tuud siadingu amin （Animism）atu u matinengay masasakamu tu caayay kaadih ku a dingu i mukasiay a sinciya, u misasiciyaay a dingu, sikaidaw ku patudungay a lisin; patatenga u cacayay ku sami’, atu u pabuy ku sapatungus. "Vodun" u adingu saan, i naayaw idaw ku kamu u mapalaway taneng hanutunuen a ledek pacumud i tademaw hidan ku wayway u mamapatay hidan u pacebaay a nikapatay, palu kalungen nida muawaw.
Cakay-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Asing
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
nipaluma-humhum, homhom
(俗名：蛇盤草、龍吐珠、寶珠草、三匹風、地楊梅、三爪風、紅頂果、地梅)
Wakaba
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Pangcah(Amis) a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%98%BF%E7%BE%8E%E6%97%8F
nipaluma-humhum, homhom
喜歡潮濕環境，常生長於山坡草叢中. 在某種動物上會呈現興奮作用，也有明顯抗凝作用.
Wakaba
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Tayal a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%B3%B0%E9%9B%85%E6%97%8F
Fanaw
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 259 ku tademaw, pakalatu 55%.
Wakaba
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Paywan a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%8E%92%E7%81%A3%E6%97%8F
nipaluma-humhum, homhom
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Hulam talakaway a nipaluma nalunasulitan a sulu pulungamin a sulu《中國高等植物資料庫全庫》. Hulam kagak a yuan adidiay a mauzipay migankiway a suo中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
di'tu, dietu
di'tu, dietu(神、鬼)
nipaluma-humhum, homhom
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%9B%87%E8%8E%93
Fanaw
u Pangcah a niyazu'
u pangcahay a niyazu' kuni, izawtu ku Sazakaya a tademaw, caay kaduut ku tademaw itiniay a niyazu'.
itiniay a niyazu' a tademaw paluma' ku kahiu pacakay ku kahiu.
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini mueneng, caykatuud ku Sakizaya. hakay caay henay misumad ku ngangan nu Sakizaya.
Pasongan
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
nipaluma-humhum, homhom
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma kakuniza:sapayu'
Fanaw
u Sakizaya a tademaw
katuud ku Sakizaya a tademaw namakay Maibul niyazu' tayni itini mueneng.
Cakay-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
dibu
dibu(鳥巢) thumb|dibu
MarShon Brooks
MarShon Brooks
Cakay-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
Pasongan
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Wakaba
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Piyuma a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%91%E5%8D%97%E6%97%8F
Cakay-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
Pasongan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Togo
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Hana Ating
MarShon Brooks
1 bulad 26 demiad, 1989 a mihca, MarShon Brooks, miunduay. thumb|MarShon Brooks cropped|alt=MarShon Brooks cropped.jpg
Fanaw
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Cakay-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
Wakaba
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Rukay a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%AD%AF%E5%87%B1%E6%97%8F
Cakay-tatama a ngangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
Wakaba
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Takuku a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%A4%AA%E9%AD%AF%E9%96%A3%E6%97%8F
Cakay-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
kakuniza:ngangan
Wakaba
u cidekay nu Taywan a Incumin:
u Sejek a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%B3%BD%E5%BE%B7%E5%85%8B%E6%97%8F
u Saysia a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E8%B3%BD%E5%A4%8F%E6%97%8F
u Kabalan a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%99%B6%E7%91%AA%E8%98%AD%E6%97%8F
u Kanakanabu a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E5%8D%A1%E9%82%A3%E5%8D%A1%E9%82%A3%E5%AF%8C%E6%97%8F
u Laaluwa a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E6%8B%89%E9%98%BF%E9%AD%AF%E5%93%87%E6%97%8F
u Saw a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%82%B5%E6%97%8F
u Chou a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%84%92%E6%97%8F
u Tau a binacadan azihan i https://zh.wikipedia.org/wiki/%E9%81%94%E6%82%9F%E6%97%8F
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Nuwatan o Kumud
nipa saselal
yu adiding hay ku nikaudip numaku, mi laday tu wama numaku tayda ini pasaselal nu nyadu' tu kapah, kapah adihan kuni pa saselal nu nyadu', silacen nu kakaselal ku tatama inu ayawan nu dabek milayap tuni paini nuwama nu nyadu’ (tumuk) tu sapa pugec i tangah tu sasubin, atu sapa cuungan tubanuh nu ayam, u tungus tunika tanengay tu mi saselal ku sausi, tanengaytu pa dihing tu nyadu’ anu mahida. maadiadih i sasa nu cilal, u duma kunika seneng nu balucu' manamuh a mitapal, u waku tumaku maydih tu a balaki, ngay milabu tu nipa saselal nu nyadu’.
kakuniza:Nuwatan o Kumud
Croatia
thumb|u hata nu Croatia (克羅埃西亞)|alt=Flag of Croatia.svgCroatia (克羅埃西亞)
u Croatia (克羅埃西亞) sa ilabu nu Oco, itiza i 45 10 N, 15 30 E.
u ahebal nu lala’ mapulung sa 56,594 sq km.
u ahebal nu lala'ay sa 55,974 sq km, u ahebal nu nanumay sa 620 sq km. hamin nu tademaw sa 4,313,707.kakalukan umah sa 23.70%, kilakilangan umah sa 34.40%, zumaay henay umah sa 41.90%.
tapang tusu nu kanatal (首都)
thumb|tapang tusu: Zagreb thumb|u kulit nu Zagreb u tapang tusu nu kanatal sa u Zagreb (Zakelyepu 札格雷布)
sapadateng nu kanatal demiad (國家紀念日)
sapadateng nu kanatal demiad sa 8 bulad 10 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal(元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Zoran Milanović (Zuwalan．Milanuwuweci 佐蘭·米拉諾維奇), 10 bulad 30 demiad 1966 a mihca nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Croatia ayza, micakat a demiad sa i 2020 a mihca 2 bulad 19 demiad. 10 bulad
(u kamu nu Hulam sa:克羅埃西亞共和國（克羅埃西亞語：Republika Hrvatska），通稱克羅埃西亞（克羅埃西亞語：Hrvatska，音譯赫爾瓦茨卡），是一個位於中歐、地中海和巴爾幹半島交會處的單一議會共和制國家，首都與最大城市為札格瑞布. 克國將行政區劃分為20個縣與一個直轄市兼首都的札格瑞布，其領土面積為56,538平方公里. )
(u kamu nu Hulam sa: Croatia(克羅埃西亞)國將行政區劃分為20個縣與一個直轄市兼首都的札格瑞布，其領土面積為56,538平方公里. 克羅埃西亞氣候多樣，同時具備大陸性與地中海型氣候，並於亞得里亞海沿岸擁有超過1000座島嶼. 2019年克羅埃西亞人口約為407萬人，多數為克羅埃西亞人，自從克羅埃西亞由南斯拉夫獨立後至今該國如同大部分巴爾幹半島國家一樣人口持續減少. )
Croatia(克羅埃西亞) a binacadan celacan  tu pitu a kasumamadan, mabulaw tayza ayzaay a Croatia(克羅埃西亞) a lala' mauzip, uheni i kasumamadan tu siwaay a mihcaan patizeng tu tusaay a kanatal, zikuzan i 925 a mihcaan Tu-mi-se-la-bu(托米斯拉夫) papulung palacacay tu hung-ti a kanatal, mala u saayaway tu hung-ti, i laylay masadipadipas tu Bau-ciya-li-ya(保加利亞) saayaway a hung-ti a kanatal, Can-ting-ti-kuw(占庭帝國) atu Sung-ya-li(匈牙利) a kanatal madademec, saca  atu Wey-ni-se(威尼斯競爭) De-li-ya(德里亞) madatemec tudadipasan, uynian a kanatal namakay cacay bataan a kasumamadan malingatu tu i pikuwanay a kenis mipatiyak tu Croatia(克羅埃西亞) a kamu namahini satu madatemec tu Ciyaw-cung(教宗).
(u kamu nu Hulam sa: Croatia(克羅埃西亞)民族自西元7世紀遷移到現在的克國領土生活，他們於9世紀時建立了兩個公國，後於925年由托米斯拉夫將其統一為王國，並成了第一位國王. 其歷史是一連串與保加利亞第一帝國、拜占庭帝國和匈牙利王國的衝突，並與威尼斯競爭亞德里亞海東岸. 該王國從10世紀開始在統治區域推廣克羅埃西亞語並因此與教宗發生衝突. )
laylay(歷史)
i kasumamadan a ayzaay i tepang nu kamihcaan nu kasumamadan ayzaay Croatia(克羅埃西亞) a lala’ saayaw nu laylay namihcaan, izaw tu tademaw nuenemay, Croatia(克羅埃西亞) nuamisan yadah ku maazihay tu naayaway a demiad tu Ciw-se-ci-se- day(舊石器時代)Cung-ye(中葉) tu ni u Ni-an-de-ta(尼安德塔) a tdemaw malaba’tu tu, uyni u katahekal nu Ce-la-pi-na(克拉皮納) uyza u aazihan .Ha-bu-se-baw-wang-cen(哈布斯堡王政) katukuh i kamihcaan nu hung-ti a kanatal nu Aw-sun-ti-ku(奧匈帝國)(Ha-bu-se-baw-wan-cen(哈布斯堡王政) katukuh i Aw-sung hung-tiay a mihcaan(奧匈帝國時期).
uyza u E’-tu-man-di(鄂圖曼帝) hitay nukanatal lalit sana pakatemic, Aw-di-li(奧地利) a cenbu i 1538 a mihcaan u Croatia(克羅埃西亞) cacay pala tusaen, palaliyas tu pakuyucay atu kakitizaan nu hitay atu u hung-tiay a kanatal, cenbu paucul tu sakakaay nu hitay amikedec tu kawaw nuhitay, u binawlan sikuwang tu amin miedap tu Aw-di-li(奧地利) a hitay.
(u kamu nu Hulam sa: 由於鄂圖曼帝國軍的連捷勝利，奧地利當局於1538年將克羅埃西亞一分為二，分作平民區與駐軍區，後者由帝國政府派遣的軍事長官控制，居民都被武裝了起來、協助奧軍. )
Ha-bu-se-baw-wang-cen(哈布斯堡王政) katukuh i kamihcaan nu hung-ti a kanatal nu Aw-sun-ti-ku(奧匈帝國)(Ha-bu-se-baw-wan-cen(哈布斯堡王政) katukuh i Aw-sung hung-tiay a mihcaan(奧匈帝國時期)(哈布斯堡王政至奧匈帝國時期)
(u kamu nu Hulam sa: 由於鄂圖曼帝國軍的連捷勝利，奧地利當局於1538年將克羅埃西亞一分為二，分作平民區與駐軍區，後者由帝國政府派遣的軍事長官控制，居民都被武裝了起來、協助奧軍. )
u sakacacay a ngangayaw nu kitakit atu Nan-se-la-bu(南斯拉夫) a kanatal(第一次世界大戰與南斯拉夫王國)
1925年，克羅埃西亞農民黨主席拉迪奇領導克人爭取自治權、上街遊行的場景.
1925 a mihcaan, Croatia(克羅埃西亞) malukay a tademaw a tapang miala tu misakaku a sakuwan, tazazan amitaliyuk tu sakakawawan a maazih ku mahiniay.
sakatusa a ngangayaw nu kitakit(第二次世界大戰)
1941年4月，南斯拉夫被捲入第二次世界大戰，德國義大利干預巴爾干半島，隨後聯合盟友匈牙利王國及保加利亞王國進攻南斯拉夫.
1941 a mihcaan sepat a bulad, Nan-se-la-bu(南斯拉夫) malikit a maala micumut tu sakatusa a ngangayaw nu kitakit(sakatusaay nu kitakit satabakiay masasungayaw, 第二次世界大戰), De-ku, Yi’-ta-li’ amikuwan tu Pa-el-kan-pan-daw(巴爾干半島), kilul satu kuni kapulung sapalekakep(聯合盟友) a cabay Aw-sun-ti-ku(奧匈帝國) a kanatal atu Paw-ciy-li-ya(保加利亞) a kanatal micunut midebung tu Nan-se-la-bu(南斯拉夫).
Nan-se-la-bu mapulungay maakaputay katukuh i masakaku(南斯拉夫共和國至獨立)
Croatia(克羅埃西亞) u lecuh tu Nan-se-la-bu(南斯拉夫) nu mikeliday a tademaw ci Ye-se-pu-bu-luo-ze-di-tuo(約瑟普·布羅茲·狄托). napahecek tu sakatuse a ngangayaw hawsa, Croatia(克羅埃西亞) i suykay ku ni zateng(社會主義共和國) nu uzip amicaput tu Nan-se-la-bu-lian-bang-zen-min-cung-he-ku(南斯拉夫聯邦人民共和國), muliyaw haca(再度) tu tungusay nu Nan-se-la-bu, u Croatia(克羅埃西亞)cung-can-cu-yi’-ce-len-mung(共產主義者聯盟) misakaku a mikawaw, mikawaw tu cacay a teked a kuwaw(實行一黨專制)，ci Diy-tuw(狄托) u satalakaway mikeliday  mikuwanay a tademaw nu kanatal.
(u kamu nu Hulam sa: 克羅埃西亞出身的南斯拉夫領導人——約瑟普·布羅茲·狄托.
二次大戰結束後，克羅埃西亞以社會主義共和國的身份加入「南斯拉夫聯邦人民共和國」，再度成為南斯拉夫的一部分，由「克羅埃西亞共產主義者聯盟」主政，實行一黨專制，狄托為國家最高領導人. )
lala’ nu hekal(地理)
Croatia(克羅埃西亞) u liwliw nu Croatia(克羅埃西亞) a kakitizaan Dun-ow(中歐) atu Tung-nan-ow(東南歐) malacabay, u pising nu kanatal mahiza u mapikihay nu bulad,  kanatal ahebal nu lala’56,594 ping-bang-kung-li(平方公里), pasu 56,414 ping-bang-kung-li(平方公里) tukusay a lala’ kaahebal atu 128 ping-bang-kung-li(平方公里) u nanum a kahebal, pulung a ahebal nu lala’, pasilut tu ngangan i kitakit saka 127, ihekaly a lala’ atu ililisay katanayu’ 2,028 kung-li(公里) sadipasan 1777.3 kung-li(公里)（i hekalay a lala’陸地）atu nu subalan 4,058 kung-li(公里)（daw-yu島嶼).
demiad (氣候)
Croatia(克羅埃西亞) u lala' nu kanatal hatu u matatudungay a akuti', u maudaday a akuti' nu Taluay kumahiniay a demiad(溫帶大陸性氣候), paybulad palalecad Se-se-ling-siy 3 du (cacay a bulad(攝氏 零下3度1月）katukuh i Se-se18 du pitu a bulad(攝氏18度7月）laed u sienaway a kakitizaan u Li-ka(利卡) atu Ce-rl se-ci-ce-da-rl(戈爾斯基科塔爾) kailabu hay-pa(海拔) 1,200 kung-ce(公尺) dipah katalakaw nu buyu', u tanayu’ macapi tu Ya-de-li-ya(亞得里亞) mililis tu hekal a kenis malabel nu bayu u cayay kaakuti’ay  mhizaay nu Di-cung-hay-ceng(地中海型) a demiad.
(u kamu nu Hulam sa: 克羅埃西亞國土大部為溫暖而多雨的溫帶大陸性氣候，每月平均氣溫介於攝氏零下3度（1月）至攝氏18度（7月）之間最冷的地帶為利卡和戈爾斯基科塔爾的海拔1200公尺高的山上，而狹長的近亞得里亞海沿岸區域則受到海洋的調和，為溫暖的地中海型)
cenbu (政府)
Za-ce-rul-bu-cung-du-bu(札格瑞布總督府), Croatia(克羅埃西亞) u kakitizaan nu cenbu Croatia(克羅埃西亞) u nu binawlanay a nizateng Min-cu-yi’-huy-kung-he-ze(民主議會共和制)a kanatal.
外交
2009 a mihcaan, Croatia(克羅埃西亞) mipuputay tu kanatal a hitay malingatu mikwaw patapapaw tu hata mipada’su tu uynian a kanatal mikaput tu Pay-uy(北約). Croatia(克羅埃西亞) ayza izaw tu ku 183 a kanatalan patizang tu uay way-ciaw-kung-si(外交關係).
(u kamu nu Hulam sa: 2009年，克國國防部進行升旗儀式，慶祝該國加入北約. 克羅埃西亞現已與183個國家建立了外交關係. )
hitay a kawaw (軍事)
i 2015 a mihcaan 8 a bulad 1 a demiad u niu pakademecan a demiad (勝利日) paazih tu hitay ku Croatia(克羅埃西亞)a hitay, nu zazanay a hitay M-84 ku kazizang a sakaput tu sangangayaw. Croatia(克羅埃西亞)a hitay Croatia mapulungnay masakaputay a kanatal(克羅埃西亞共和國) Wu-cuwang-bu-duy u nu zazanay a hitay, bayuay a hitay atu hikukiay a hitay atu miculuay tu tuud a hitay atu cung-cung atu fang-kung-cung(空軍與防空軍) tulu a hitayay ku nisakaputan.
(u kamu nu Hulam sa: 於2015年8月1日「勝利日」閱兵的克羅埃西亞陸軍M-84戰車隊.
克羅埃西亞的軍隊為「克羅埃西亞共和國武裝部隊」，由「陸軍」、「海軍」以及「空軍與防空軍」三軍組成. )
sakikalisiwan (經濟)
2005 katukuh 2015 a mihcaan a Croatia(克羅埃西亞) kanatal a nisanga’an tu nilaculan pulung nu palalecat tu kacakat nu kalisiw, Croatia(克羅埃西亞) u satalakaway nu misiwbayay nu micumuday a kalisiw(高收入市場經濟體) kitakit a kalisiw nu sakaput a ci-cin, kuw-ci-huo-pi-ci-cin-cuw-ce(國際貨幣基金組織).
(u kamu nu Hulam sa: 2005至2015年的克羅埃西亞國內生產總值成長比率. 克羅埃西亞為高收入市場經濟體，國際貨幣基金組織,)
mikawaway tu papiidangay (旅遊業)
Aw-pa’-di-ya(奧帕蒂亞) u Croatia(克羅埃西亞) u saayaway palahat a tuse tu mikawaway tu papiidangay mikawaway tu papiidangay i Croatia(克羅埃西亞) a sakakikalisiwan u tadakahenulan u kuynian, macalap ku nu i labu nu kuw-min-sen-zang-cong-ze(國民生產總值) a pulung nu aca 20％, i 2014 a mihcaan paymihcaan kumahiniay micumuday a kalisiw 74 i’ nu Oway a kalisiw.
(u kamu nu Hulam sa: 奧帕蒂亞是Croatia(克羅埃西亞)最早發展旅遊業的城市. 旅遊業在克羅埃西亞的經濟扮演非常重要的角色，約佔國民生產總值中的20％，在2014年全年相關收入為74億歐元. )
kamu (語言)
Croatia(克羅埃西亞) u kamu nu kanatal u nu Croatia(克羅埃西亞) a kamu namialapu tu Ou-meng(歐盟) hawsa kilulu satu mala u uynian a  sakaput u saka 24 alamangan nu kanatal a kamu, Croatia(克羅埃西亞) a hulic izaw kunipaketung aca tu cayay kakatuud nu binacadan taneng i panutekang tu tadelekan amusakamu tu kamu Cie-ke a kamu, Siung-ya-li a kamu, i’-ta-li a kamu, Lu-say-ni-ya a kamu, Say-rl-uaw-ya a kamu atu Se-lu’-ba-ke a kamu uynian a kamu cayay kakatuud a binacadan.
lalangawan (文化)
u mikeliday a lalayan namakay kasumamadan tu 17 a mihcaan Croatia(克羅埃西亞) tuzumaay a zikuc, Croatia(克羅埃西亞) i tizaay a angangan masanga’tu pasusepatay malalacanay a lalangawan pasu nuwalian satipan tusaay a kakitizaan nu Zan-ting-di-ku atu satipan nu Lu-ma-ti-ku, pasu Cung-o atu Di-cung-hay a lalangawan.
(u kamu nu Hulam sa: 領帶是源自17世紀克羅埃西亞的一種服飾. 克羅埃西亞的地理位置造就其涵蓋了四種文化的交融，包括東西兩方的拜占庭帝國和西羅馬帝國，以及中歐和地中海文化. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)
kakuniza:Sabak Nubu
Cihakay
Cihakay
u sulit nu Hulam: 吉哈蓋部落
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Cihakay. u kasalumaluma’ nu Cihakay sa, 282 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 731 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 358 ku tademaw, pakalatu 49%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 373 ku tademaw, pakalatu 51%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 39%, Yuwatan(Bunun) 7%, Tayan(Tayal) 1%, zumazuma 2%.
u Pangcah a niyazu'
u Pangcah a niyazu' kuyni, tuud ku Pangcah a tademaw itini, inay ku Sakizaya itini, uzuma a tademaw sa u Yuwatan atu Tayan, tuud ku Hulalm itini.
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya a tademaw itini, namabulaw i 1878 tayni milimek. siiluc tu tina niyazu'. nasulitan ni Liaw Socen.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Hassan Adams
20 bulad 6 demiad, 1984 a mihca, Hassan Adams, miunduay.
Hassan Adams nalecuhan i Inglewood, California. Hassan Adams unu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, u misimaw zikuzay mimaliay.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Ta’man
thumb|Changbin
Ta´man
u sulit nu Hulam：膽曼部落
u siwkay nu niyazu
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Ta’man. u kasalumaluma’ nu Ta’man sa, 101 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 279 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 252 ku tademaw, pakalatu 90%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 27 ku tademaw, pakalatu 10%.
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 88%, zumazuma 3%.
u niyzau' nu Pangcah(Amis)
tuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu', izawtu ku Sakizaya itini, caayhen pasumad tu ngangan nu Sakizaya. u Pangcah a niyazu' kuyni.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. caay kaw nu Sakizaya a niyazu' kuyni. haykay izawtu ku Sakizaya a tademaw, caay henay misumad ku ngangan nu cikdekay.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
ngangan nu Puyuma-Kalidengay
ngangan nu Puyuma-Kalidengay
ngangan
Kalidengay
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Yuancumincu weiyuanhuy- Yuancumincu naayaway a ngangan pacudadan- Yuancumincu ngangan nu tademaw, dengtal Cengce tabakiay a cacudadan nu pikingkiwan tu misayuancumincuay a congsin 原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan kakuniza:Puyuma
Taywan
縮圖|u hata nu Taywan (台灣)Taywan (臺灣)
sapuelac
Taywan, tina ngangan namakay satimulan a binacadan u Silaya binacadan Taivoan niyazu' a ngangan. tina niyazu' itiza i Taynanse Anpin chu. natayni ku Helan (荷蘭) tademaw, panganganen tu Taywan. sisa, sulitan ku Hulam. i Chin koku, sulitan (臺灣), katukuh ayza. i Helan a demiad, Taywan a ngangan u "Taivoan". katukuh Ming koku satu, pangangaen tu "Tayuan", katukuh Chin koku, sumaden "Taywan", patizeng ku Taywan fu, sisa, u Taywan tu ku ayzaay a ngangan. nacilacila, napanganganen nu Potawya(葡萄牙) ku "Fulmosa", u bangcalayay a subal sananay. yadah ku ngangan nu Taywan, tinakuː Pawtaw(寶島)、Kuntaw(鯤島)、Ponglay(蓬萊)、Kaosa(高砂)...
thumb|Taywanthumb|nu Taywan a sasing namakay i tapuku
u Taywan sa i labu nu Ya-cuo, itiza i 23 30 N, 121 00 E, u ahebal nu lala' mapulung sa 35,980 sq km, u ahebal nu lala'ay sa 32,260 sq km, u ahebal nu nanumay sa 3,720 sq km.
hamin nu tademaw sa 23,464,787. kakalukan umah sa 22.70%, kilakilangan umah sa NA, zumaay henay umah sa 77.30%.
中華民國是位於東亞的民主共和制國家，自1912年成立至1971年退出聯合國期間，為國際上廣泛承認的「中國」代表政權；現因實際控制領土及政治狀況，國際上常以「臺灣」作為通稱.
Cung-wa-ming-ku (中華民國) Taywan (臺灣), u i waliay Asia (亞洲) sunida paydangay a kanatal. zayhen namakay 1912 a mihcaan ku nipatizeng katukuh 1971 a mihcaan maales tu i sakaputay a kanatal (聯合國) hananay sa, u China (中國) tu ku nganganganen atu u China (中國) ku pikuwanay. nikaazihen ku kakitizaan lala’ay atu ayzaay a kawaw nu ceng-ce (政治), mapangangan tu Taywan (臺灣) han i kitakit.
目前其實際統治範圍之領土面積為36,197平方公里，包括臺灣本島及附屬島嶼、澎湖群島、部份福建沿岸島嶼與部份南海諸島.
ayzaay ahebal nu lala' ay nu Taywan (臺灣) 36,197 mang sq km, lalabu sa izaw ku tatenga'ay  lala' ay ngangan nu Taywan (臺灣本島), kilul sa Pung-hu subalsubalan (澎湖群島), zuma sa wiza mililisay tu dadipasan nu Hu-cian (福建) atu Nan-hay (南海) adidiadidi'ay a subal.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Taybak (臺北市).
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakingingan nu kanatal demiad sa cacay bataan bulad cacay bataan demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal(元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Tsai Ing-wen (蔡英文), micakat a demiad sa i 2016 a mihcaan lima a bulad tusa bataan a demiad atu 2016 a mihcaan a bulad tusa bataan a demiad.
satangahan(主題):
Taywan
u zuma a kamu(其他語言):
nu Hulam:台灣
nu Amilika:Taiwan
nu Lipun:台湾（たいわん)
u canan ku Taywan (Taywan 是什麼?)ː
Taywan, i sawali yan nu Asia, nu tipan saamisan a tudi nu Tay-pin-yan(太平洋), i teban nu liwkiw a kanatal atu Philippines. u hebaw nu lala' 3.6 a emang ku laat, u tabakiay a subal, kasalaylay i kitakit u 38. u buyu' atu tukuh ku yadahay pitukiya, bukelal itiza naming masaupu i saamisan miduduc tu bayu, tukus, mayu sansani masumat tu.
Kinanoka
thumb|Changbin
Taywan
u canan ku Taywan (Taywan 是什麼?)ː
u tamdaw hatiza tusa a malebut izaw ku tulu a lasubu a mang, u kamu sa nu Yin-cu-min, holulang, ngayngay, hulam, baluhay a muenengay, lima a bidacadan, nu holulang a kamu ku katuuday, misakamuway tu kamu. maupu i satipan ya limaay ahebalay a aenengan. u tayhuku ku saahebalay, sapikuwan namin muenengay i Taywan.
Kinanoka
Kinanoka
u sulit nu Hulam: 那鹿角部落
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Pusung ku niyazu’ nu Kinanoka. u kasalumaluma’ nu Kinanoka sa, 93 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 249 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 246 ku tademaw, pakalatu 99%. u zuma sa, cay ku Ingcumin,  3 ku tademaw, pakalatu 1%.
Cinaluan sa u ngiha' nu Pangcah a ngangan" Kinanuka", u sakuizaway sa u damay sananay. iayaw sa, tina niyazu' mahmin ku kilang atu damay, sisa panganganen tu Kinanuka. maka cacay a lasubu a mihcan, saayaway a kakitizaan i Cyangsuetian a buyubuyuan, nazikuzan sa tayni tu ku Lipun, sisa mabulaw tu ku binawlan, tayza i Pisilian atu dadipasan a zazan (台11線海岸公路).
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis)97%, zumazuma2%.
u niyazu’ nu Pangcah(Amis)
katuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu', u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pangcah
Brazil
thumb|u hata nu Brazil (巴西))|alt=Flag of Brazil.svg
thumb|BrazilBrazil (巴西)
u siwkay nu kanatal
u Brazil sa ilabu nu Congnanmeico, itiza i 10 00 S, 55 00 W, u ahebal nu lala’ mapulung sa 8,515,770 sq km, u ahebal nu lala'ay sa 8,358,140 sq km, u ahebal nu nanumay sa 157,630 sq km, hamin nu tademaw sa 205,823,665. kakalukan umah sa 32.90%, kilakilangan umah sa 61.90%, zumaay henay umah sa 5.20%
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 7 bulad 9 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Jair Bolsonaro, micakat a demiad sa i 2019 a mihca 1 bulad 1 demiad.
u hata (國旗)
u kulit nu hata nu Brazil, situlu ku kulit. u landaway u semilaway u takuliway atu salengacay.
Takidis
Takidis
u sulit nu Hulam: 德其里部落
Brazil
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Hulam: 巴西
u sulit nu Lipun: ブラジル連邦共和国
u sulit nu Amilika: Brazil
巴西聯邦共和國，通稱巴西（Brasil），是拉丁美洲最大的國家. 人口2.15億，居世界第五. 其國土位於南美洲東部，鄰接大西洋，面積8,515,767平方公里，世界第五大，僅次於俄羅斯、加拿大、中國及美國.
Brazil a kapulunganay a  kanatal nu hekalay a nipangangan, u sakay nu Lating Amuhuwanay u satabakiay a kanatal. u nikaidaw nu tademaw sa makaala tu 2.15 yik kayadah, nipasilsilan i kitakit sa sakalima. u kakitidaan ninakanatal sa kalatimulan nu Amuhuwan pasayda i nuwalian, micapi tu nutipay a bay' nikaahebal nu lala’ kaala tu 8,515,767 pin-huwan Kung-li, i tini i kitakit sa sakay lalima a kinatabaki, mamikilul tu Russia, Canada, China atu United states.
巴西擁有世界面積最大的熱帶雨林，國名源於巴西紅木. 首都為巴西利亞，擁有聖保羅和里約熱內盧等大城市. 巴西是熱帶經濟作物的重要出口國，咖啡、甘蔗、柑橘的產量居世界第一位，得益於豐厚的自然資源和充足的勞動力，巴西的國內生產總值位居世界第六.
u Brasil sa sikaidaw tu i kitakitay saahebalay a caledesay nu kalaudadan nu kilakilangan, u sikangangan sa namayni ku kasalingatu tiya kasumanahan a kilang. sakatatangahan a tuse sa ya Brasilia, sikadakecan tu ya Sen-pawlo, atu ya Liyie-zenyilu tabakiay a tuse. u Brazil sa sakay nu caledesanay a nikalukan ku sakahenulan a sapatahkal a pacakay tu sakikalisiw a kanatal, idaw ku Kuhi, tebus, kama, nikayadah sa malasayadahay i kitakit, nikahini sa nanu kalaidaw nu lahaday kasidamek nu lacul, atu nu sikataneng nu musakawaway, ina Brasil sa nu kanatalay a nikapulungan a mapasausi tu sakikalisiw sa, u sakaenem nu mapasilsil i kitakit.
nu kiwkay (宗教)
kalahidaen nu likisiay sa nau palatubangen nu Portugal, Brazilay a nakamuan i kanatal sa sanu u Porsilay i hekal, u sakasingkuan nu itiniay sa u tinsukiw a kiwkay atu nu ciwluay a kiwkay.
ngangan nu kanatal (國名)
16世紀葡萄牙的航海家發現新大陸有一個大量生長巴西紅木(brazilwood)的國家，便大舉開採、運回歐洲，久而久之大家都忘了當初的命名，而將這個國家稱為為巴西 (Brazil).
16 a seci sa ya Porsilay mitesekay a pabalungaay idaw ku nipakaadih tu sinayadahay a nu Brasi a langaw nu kilang sa, ya (brazilwood) a kanatal, kakayda satu kasibekan a miletek, ungpangen patayda i O-cuo, matenematenes sa, sikapawan tu kya imahidaay a nipangangan tiya kanatalan, sisa u ngangan nina kanatal sa u (Brazil) han.
sakaidaw nipangangan nu kanatal (國名來源)
巴西一詞出自繁衍於巴西海岸的巴西紅木，巴西紅木在葡萄牙語中稱為pau-brasil，其中brasil意為像炭火一樣紅，由拉丁語brasa（「炭火」的意思）與後綴-il（來自-iculum或-ilium）構成.
Braszil i naulic katahkalan sa namakay sadipasan nu bayu sanuhinukiay a kilang, i Porsilay a hinuki nu Brasil sa nakamuan u pau-brasil han, i labu sa brasil a imin u masacelasay nu kasuy sananay kasumanah, nipaka i nu Lating a kamu ya brasa (celah sananay a imi) atu nu sacunus nu dikudan sa -il (nu makay -iculum atu -ilium) masaheci.
Takidis
Takidis
u kasabinacadan, 人口數有出入.
Taywan
u canan ku Taywan (Taywan 是什麼?)ː
kasumamadan, naw u aenengan nu Yin-cu-min ku Taywan, maka tukuh 8000 a mihcaan, izaw tu ku zuma a binacadan malimat tayni, u Hulam tayni sa, masumatu ku zuma a Yin-cu-min, u hulam tu mikutay tu ku Yin-cu-min, u sayadahay tu i taywan a binacanan. ayza a demiad, izaw tu 56 a mang ku Yin-cu-min, izaw 16 a binacadan. u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku Taywan. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yin-cu-min sa mikitinay(有關) "timul subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
Takidis
Takidis
台東縣太麻里鄉泰和村. Takidis指德其黎(立霧)溪流域
此地的阿美族為恆春阿美系統，阿美族人由恆春北上遷移，先到了花蓮新城鄉的德其黎(立霧)溪流域，因不堪泰雅族的壓迫及耕地不足，而在日治時期時遷到了太麻里附近，並取在花蓮的地名為社名，故稱德其里.
資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=18&TA_No=7&T_ID=143