cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
u niyadu’ nu katangka
caay ka dayum patideng tu nyadu’
ayda ma lawlawpes ku nyadu’ nu Sakidaya, u nyadu’ay atademaw inayinayi’ tu matepa, malawlawpes tuwaca ayda, u duma ta cuwacuwa mi kilim tu ameday cakayen a luma’, idaw ku caayay henay pakaala tu luma’, idaw ku natabakiyay ku luma’ yui katangka henay ayda sa adiding tuway, awcima kusi tatungusay mu kilim aw sibutu kusi tatungusay mu kilim sa kunidateng numita ayda, anu caay kausibu sa a caay ka taneng ku icelang, sa kunidateng nu mita ayda, anu caay kilimi a hidahida satu ku
wawa nu Sakidaya, hidahida asatu ku nyadu’ nu Sakidaya ma buliyas a malawpes.
u babutingan nu nyadu’ maudip
i tini i katangka a nanyadu’an u babutingan nu Sakidaya, i tida i liwliw nu lakulakuwan tu cilicili san, u kakanamuhan nu Binacadan nu Sakidaya malahuk patawsi, anu idaw tu kulawad nu labu nuluma’sa, atu biyabiyaw kiyanca tayni i lakulakuwan malahuk tu buting patawsi i umah, alahican sa ma tatud kuluma’ tayni pademiad sa mibuting, pakalahuk tu lalabu nuluma’, alahican sa beleng sa ku inyadu’ay taumah, mapulung malahuk iumah i pibutingan nu nyadu’ tu Katangka, na yadah ku kaludi  u udang u sipud atu tuda u sulimang a butingan, idaw amin ku tuud nubuting, alahican salabi sa ku masakapahay papubu, i cilicilisan matabal tu sananal mu sudat tupubu, aluday ma lalibed nu nikaalaan tu buting taluma’. itawya ani kaudip nu nyadu’ sa pala pinsing hantu nunyadu’, ku katangka a umaumahan anu maydih tubuting sa inywtu mibuting, caay ka anywiw tubuting
tu sasalami’en hatida kuniku lihalay nu nikaudip nu nyadu’ay.
maciyungay nu baliyus palumaan nu sibu（裏那里部落）
i tiniyay i hitu (屏東) u Paliwan atu Lukay a Binacadan, ma ciyung nu baliyus ma pelad ku buyu’ maala kunyadu’, tali mecmec han nu talakaway（政府）mulimuut ku nyadu’,sipi sanga’ nu sibui paluma’ pa tungusan tu pala atu luma’, sakapah han nusibu mi sauliulic kunyadu’, sipi sanga’ tu katatengilan atu mamaliyan nu nyadu’, hatida kunipi diput nusibu twniyan a nyadu’ sa, ami tuniyam sa bahbahan caay paluma’i,ka caay palecadi kunipi diput tu banacadan saw, kasini kinikinih tu Binacadan mu diput, kasini sakinikinih tu Binacadan mupupu, cikakapah hidan ku kakawaw
mahica. anu palecalecad han ku nipidiput tu Binacadan, kasini tiwyd u malecaday tu itiniyay i taywan a Binacadan amahica acasaw.
pa sukasen ku pala niyam
mahini ma lawlawpes ku nyadu’ niyam u Sakidaya, ayda pa belien kami pasukas tu pala kya taluma’amin ku tademaw niyam, misanga’ tu nyadu’ niyam u katangka kya taluma’amin ku Sakidaya i tadanyadu’,anu caay pi sanga’ kami tu luma atu nyadu’,
kya taluma’ amin ku wawa niyamu u Sakidaya, kya a kapah kami pa saupu tu tademaw niyam u Sakidaya, kya masaupu tuway
pi sanga’en kami tu cacudadan
ma hini a pasaupu kami tu wawa niyam, atu palalitin nu lalangawen i Binacadan niyam, pa dadutus kami tu kakawaw nunyadu’ ay, nama kaydaay i tuasan akakawaw, patatules kami tu laylay niyam u Sakidaya i Binacadanna, hacica kuni kangelu’ niyam i kasumamad an misanga’ tu nyadu’, a pakalihalay tu nyadu’ pakakapah misaungay i nyadu’, ayda a pasubana’ kami tu kamu
kadihi i kami u Sakidaya aBinacadan
u Sakidaya a binacadan tada malawacu sawacun nu namaka nutaway a binacadan, u nyadu’ nu Sakidaya a binacadan, nanu ka Alikakayan katukuh i kahulaman, caay henay ka lihalay kuni eneng nu nyadu’, nanu tawya itiniyay henay ici Panaysaydan a palaan mueneng, tayniyan nu namakayniyay i ngapin a tademaw, tu amiliyas tayni iTakubuwan mueneng, tu apacpacen nu hulam mabuliyas ku nyadu’ nu Sakidaya, tayni i tudutuduwan atu kalcabi’an mueneng, mahida sa culiwaden aca nu kinsibu tayni i katangka, sadikuday bahbahen nu hitay tu ama lawlawpes ku nyadu’nu Sakidaya.
caay henay ka laenel kueneng
ni katayniyan nu Sakidaya i kilay a enalan, caay henay ka samengmeng kuni eneng nu nyadu’ nu Sakidaya, sanisanni sa
ma bulawm ta cuwacuwa malimad mueneng, sa liyuliyut sa itini inu kilayan a pala caay ngmeng mueneng, sa upuup saan
sa cikatenes ma buliyas tu, cayhen katenes nama laliwasak sa, malcapu twaca ma pulung tu a masanyadu’, nika caayhenay
pi liyas tunukilayyan a pala, katukuh ayda sa mahida tuway,
kakuniza:saydan atu micudaday2018 kakuniza:nuwatan o kumud kakuniza:Nuwatan O Kumud
Gary Bergen
Gary Bergen nalecuhan i Independence, Missouri, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Gary Bergen i 1956 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 2 ku uwac atu silsil 11, namapili’ tu nu New York Knicks putiput.
7 bulad 16 demiad, 1933 a mihca, Gary Bergen, miunduay. (mapatay i 2010 a mihca)
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput.
Dihekoay
thumb|Chihshang
Gary Bergen
u canan ku NBA
izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika.
Dihekoay
Dihekoay
u sulit nu Hulam: 陸安部落
Gary Bergen
u canan ku NBA
kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Dihekoay
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Dihekoay. u kasalumaluma’ nu Dihekoay sa, 76 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 198 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 167 ku tademaw, pakalatu 84%.
nipaluma-cangpu, cangpo
cangpu, cangpo
菖蒲
Dihekoay
u siwkay nu niyazu'
此地阿美族稱Lihekoai，其中liheko為氣候暖和的意思. 陸安部落因北方有山阻擋風勢，因此東季吹不到北風，氣候暖和. 此地阿美族人稱Lihekoai，光復之後稱陸安.
nipaluma-cangpu, cangpo
cangpu, cangpo
(俗名：劍草、水菖蒲、白菖蒲、泥菖蒲、臭菖、大葉菖蒲)
菖蒲性喜陽光又耐寒冷，以潮濕富含腐植質的土壤比較好，沼澤、池塘，水溝旁皆可栽種
Dihekoay
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 80%, Puyuma 1%, Sejek(Seediq) 1%, zumazuma 3%.
nipaluma-cangpu, cangpo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Dihekoay
u niyazu’ nu Pangcah(Amis)
katuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu'. u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Puyuma atu Sejek(Seediq). yadah ku cidekay a tademaw itini mueneng.
nipaluma-cangpu, cangpo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p240
kakuniza:nipaluma
Dihekoay
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Tayta hananay a sasaydanan
台大校長遴選,
nu makay day i sasinkiwan a kawaw, idaw ku kamu nu  simbun  a pahekal tu sangayay , mahidasatu a sipisakapa tu mu dikutan amikuwan i cacutadan akawaw
台大校長遴委會,教育部釋放善意,對後續處理相當有幫助
kakuniza:Sabak Nubu
Bounnhang Vorachith
Bounnhang Vorachith
nilacul
thumb|Bounnhang Vorachit|alt=Bounnhang Vorachit.JPG thumb|Laos
u siwkay niza
nalecuhan ciniza i 8 a bulad 15 a demiad 1938 a mihcaan, Bounnhang Vorachith, u misingkiway a tademaw ciniza.
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Laos (寮國) ayza sa ci Bounnhang Vorachith, micakat a demiad sa i 2016 a mihcaan 1 a bulad 22 a demiad.
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Hulam: 本揚·沃拉吉
u sulit nu Amilika: Bounnhang Vorachith
u sulit nu Lipun: ブンニャン・ウォーラチット
Kilang Yiyang Sayiun
thumb|奇桹
ngangan
ci Kilang Yiyang Sayiun ku ngangan
u etul
u tatama
u nalecuhan
2014.8.9
u minalu(niyazu')
Ciwidiyan, Kalingku a kuwan
u siwkay niza
u wama niza sa, ci Sayan Tiway Sayiun, wina niza sa ci Mansan. mueneng ciniza atu lalumaay i Sice. izaw ku cacay a kaka, ci Taywan Yiyang Sayiun.
Armenia
thumb|u hata nu Armenia (亞美尼亞)|alt=Flag of Armenia.svg thumb|u eneng nu Armenia thumb|Yerevan yubinkuArmenia (亞美尼亞)
u siwkay nu kanatal
u Armenia (亞美尼亞) sa ilabu nu Yaco, itiza i 40 00 N, 45 00 E
u ahebal nu lala' mapulung sa izaw ku 29,743 km2. u ahebal nu lala'ay sa izaw ku 28,203 km2, u ahebal nu nanumay sa izaw ku 1,540 km2. hamin nu tademawan sa 3,051,250. kakalukan umah sa 59.70%, kilakilangan umah sa 9.10%, zumaay henay umah sa 31.20%
tapang tusu nu kanatal(首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Yerevan (葉里溫).
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 21 bulad 9 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Armen Sarksyan (Aelmen．Saelkisiyan 阿爾緬．薩爾基相斯), 1953 a mihcan 6 a bulad 23 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Armenia (亞美尼亞) ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihcan 4 bulad 9 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Armenia ci Nikol Pashinyan ayza, micakat a demiad sa i 2018 a mihca 5 bulad 8 demiad.
u hata nu kanatal (國旗)
u kulit nu hata nu kanatal sa, situlu ku kulit, u sumanahay u sumilaway atu takuliway.
u nasulitan nu Hulam atu Amilika
Armenia is a sovereign state in the South Caucasus region of Eurasia. Located in West Asia on the Armenian Highlands, it is bordered by Turkey to the west, Georgia to the north, the de facto independent Republic of Artsakh and Azerbaijan to the east, and Iran and Azerbaijan's exclave of Nakhchivan to the south.
(u sulit nu hulam: 亞美尼亞共和國，通稱亞美尼亞，是一個位於西亞或外高加索地區的共和制國家，有時也會被視為是東歐的一部分. 行政疆界上，亞美尼亞位於黑海與裏海之間，西鄰土耳其，北鄰喬治亞，東為亞塞拜然，南接伊朗和亞塞拜然的飛地納希切萬自治共和國，以葉里溫為首都. 在1991年蘇聯解體之前，亞美尼亞曾是蘇聯的加盟共和國之一. )
Ita thao
Ita thao
u sulit nu Hulam: 伊達邵部落
u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Ita thao. u kasalumaluma’ nu Ita thao sa, 348 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 970 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 296 ku tademaw, pakalatu 31%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 674 ku tademaw, pakalatu 69%.
u kasabinacadan, Saw(Thau) 27%, Yuwatan(Bunun) 2%, Pangcah(Amis) 1%, Tayan(Tayal) 1%.
u niyazu’ nu Cou
u niyazu’ nu Cou kuyni, katuud ku Cou itini mueneng. u zuma a tademaw sa u tayan, u Yuwatan(Bunun), u Pangcah, u Tayan. inayi' tu ku zuma a cidekay itini mueneng.
Armenia
u nasulitan nu Hulam atu Amilika
(u sulit nu hulam: 亞美尼亞共和國，通稱亞美尼亞. 行政疆界上，亞美尼亞位於黑海與裏海之間，屬內陸國家，以葉里溫為首都. )
Ita thao
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 11 a bulad
2 ku cacudadan i Ita thao niyzau’.
inayay ku kyukay i Ita thao niyazu’.
1 ku pakincalan i Ita thao niyazu’.
inayay ku pikuwanan i Ita thao niyazu’.
1 ku pacudacudadan i Ita thao niyazu’.
inayay ku padekuan i Ita thao niyazu’.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Armenia
u nasulitan nu Hulam atu Amilika
ina Armenia a kanatal sa nau ya Soviet Union a kapulungan a masacacayay a kanatal, 1991 a mihcaan sa nikalupisak nu Soviet Union a kanatal nudikudan kunida saan a patideng tu kanatal. nakamuan nu Armenia sa, masipangangan tu u “Hayastan” han.
i ti celahcan 301 a mihcaan, ina Armenia a kanatal sa u sayaway i kitakit a sipala nu kanatalay a mikiwkay nu ciwlu sa, kyu ina Armenia sa sanisani sipatuduan nu tau “u sayaway a mala nu ciwluay a sakay kanatalay a nikahida sa”.
(u sulit nu hulam: 在公元301年，亞美尼亞是世界上第一個將基督教視為官方宗教的國家. 因此，亞美尼亞經常被指為「第一個基督教國家」. )
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
u nu Armenia satalakaway a mamikuwanay sa ci Pasiniyang(帕希米揚) han i cacay a bataan nu demiadan i sananal kalacekil a pabinawlan “maylayap tu ya Azerbaijan (亞塞拜然) atu ya Soviet Union (蘇聯) a kanatal a kasatedep a nikalalais tu nilungucan”, pananutek tu a miales tu nipidebungan tiya masazibun 26 a mihcaan, ya “Nagorno Karabakh(納戈爾諾-卡拉巴赫) a tatungusan sikalaliwngiw a kenis”; u masakiketay a cacubelisan a nikaidaw sa masa nu Nagorno Karabakh (納戈爾諾-卡拉巴赫) a kunida sananay a cenhu, atu nayinayiay a maysulul a palutatenga’ tiya “Artsakh kapulungan a kanatal (阿爾察赫共和國)” maylayap.
(u sulit nu hulam: 亞美尼亞總理帕希米揚（Nikol Pashinyan）10日清晨終於宣布「接受亞塞拜然與俄國的停火條件」，確認將放棄佔領26年的「納戈爾諾-卡拉巴赫主權爭議區」；相關條件也已被納卡獨立政府、幾乎無人承認的「阿爾察赫共和國」接受. )
Fakong
thumb|Fengbin 縮圖|Fakong a kenis( u kamu nu Hulam:花蓮縣濱鄉)Fakong a kenis( u kamu nu Hulam:花蓮縣濱鄉)
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
(u sulit nu hulam: 亞塞拜然A總統的強人總統阿利耶夫（Ilham Aliyev），隨後興高采烈地宣布亞塞拜然光復失土，並稱「亞美尼亞已經『投降』」；施壓雙邊停火，並同樣在和平協議上簽字的俄國總統普丁，亦確認將派出2,000俄軍，以維和部隊的名義進駐納卡5年；)
Fakong
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Fakong. u kasalumaluma’ nu Fakong sa, 443 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa.1,193 ku tademawan. kasabinawlan nu Yuangcumin sa, 821 ku tademaw, pakalatu 69%.
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
(u sulit nu hulam: 極度悲憤且還不想認輸的數千名亞美尼亞國民，周二清晨則絕望地走上首都包圍政府總部，試圖攻入總理府，要求「喪權辱國的敗戰總理馬上下台」. )
Fakong
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Yuangcumin, 372 ku tademaw, pakalatu 31%.
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 64%, Tayan(Tayal) 1%, Puyuma 1%, Kevelan(Kebalan) 1%, zumazuma 2%.
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
nipanutekan a sikalaheci sa u salaliyunan nu kademecan nu nikalalais, i sabaw cacay nu bulad walu a demiadan, u hitay nu Azerbaijan (亞塞拜然) sikaleku nutineng a laup a han mingayaw, sikaicelang nu nicukahan tiya Naka a kenis satusa kadebungantu kya sakay nu’tipan, ya sakahenulan a cacunusan tu tuudtuud ya Shusha (舒沙) hananay, kanahatu u hitay nu Armenia atu nu Naka kasenun sa a mubelih a kasabelengan  paculi mayngayaw sa, nika ya Shusha (舒沙) sikalawpes tu debungan nu Azerbaijan (亞塞拜然) caay tu pakaniyul tu kasilawpesan.
(u sulit nu hulam: 決定結果的戰事轉捩點，是11月8日亞塞拜然軍成功「敵後包抄」，強襲攻陷了納卡戰區西部、關鍵的補給線要塞——舒沙（Shusha）——儘管亞美尼亞與納卡獨立軍隨後發動猛烈的反攻攻勢，但舒沙的失守卻已無法逆轉. )
Fakong
u Pangcah(Amis) a niyazu'
tuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu’.
u Pangcah(Amis) a niyazu’ kuyni. tuud ku Pangcah(Amis) itini. u zuma a tademaw sa u Kevelan(Kebalan).
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
(u sulit nu hulam: 自此，亞美尼亞部隊在納卡戰區與本土之間，只剩下一條脆弱難行的山路隘道，除了本土已無力再增援戰線，納卡前線的部隊也正遭遇著隨時斷援、或被亞塞拜然的優勢兵力包圍殲滅的絕望處境. )
kyu i nu dikudan 48 a tatukian ya Susa kadebungan tu, tanu ada sananay tu i tapiingan, kalingatuan katukuh i nudikudan caay pakatiyung tu (sakakaay) ya Soviet Union a nipiedap tina Armeinia, satusa i 11 a bulad 10 a demiadan kanihalan (maysulul tu nikademec), kyu i nuayawan nu Soviet Union, Azerbaijan (亞塞拜然) kapulungan a nipaini tu kasatedep nu kalpacawan a nilalubangan, iti sakasikadan a misulit tu a pangangan.
Fakong
u siwkay nu Yincumin
u Yuancumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
(u sulit nu hulam: 於是在舒沙陷落後的48小時內，四面楚歌且始終無法爭取「老大哥」俄羅斯正面馳援的亞美尼亞，終於在11月10日清晨「認輸」，並在俄國、亞塞拜然共同提出的停火協議中，屈辱簽字. )
Fakong
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
Nagorno Karabakh (納戈爾諾-卡拉巴赫) a nikalalubangan a nisatedepan nikalalaisan, mapanutek tu au ya Azerbaijan (亞塞拜然) a cungtung ci Aliyehu (阿利耶夫), nu Soviet Union a cungtung ci Puting, atu nu Armenia a satalakaway a mamikeliday ci Pasimiyang (tatuluay a nipasulit) a kunida saan a pabonawlan. u masalamitan a maylabu nu ulic sa masatulu ku tabakiay a ngatu;
(u sulit nu hulam: 納戈爾諾-卡拉巴赫的停火協議，已確定由亞塞拜然總統阿利耶夫、俄國總統普丁、以及亞美尼亞總理帕希米揚「三方簽字」並各自公開. 其基本內容分為三大階段：)
Fakong
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yuancumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
1. panutek tu sikay 11 abulad 10 a bataan kanikalan a tatukian "mahamin tu a masatedep ku kalalais". (u sulit nu hulam: 確認從11月10日清晨1點起「全面停火」；)
Fakong
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
2. Armenia iti Na-ka a kenis nisubelitan kaput nu hitay, a sipakay i 11 a bulad 15 a demiad miteka hacacay a satu muliyas tu masakaputay nu hitay. (u sulit nu hulam: 亞美尼亞在納卡地區的殘存軍隊將從11月15日開始分批撤軍；)
3. nu Soviet Union atu Turkey a kanatal sa a siucul tu "mamisadamsayay a hitay tayni miading" i ti nu ayawan 12 a bulad maycumud i Armenia atu Azerbaijan kasatedepan mangangayaw a nipabacuan, a i limaay nu mihcaan ku nipisisip tu bunday nu Na-ka, a paheci tu nu kenisay a kunida sananay a nipikuwan atu sakahulakan a nikacakat tu mamitapal. (u sulit nu hulam: 俄國與土耳其將派出「聯合維和部隊」，於12月之前進駐亞美尼亞－亞塞拜然停火線，並以5年為期監督納卡問題，保證地方自治的和解進程. )
Fakong
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yuancumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yuancumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
nu masakiketay a nilalubangan i ayaw sa, sakuayda sa sipakay nu Armenia acenhu, patudu’ tu "lalungucan" tiya Na-kaay a kunida sananay a hitay, patideng tu ya Artsakh kapulungan a kanatal (阿爾察赫共和國) a "sulul asa maylayap".
(u sulit nu hulam: 相關決議，目前也透過亞美尼亞政府，傳達並「要求」納卡獨立軍與其成立的阿爾察赫共和國政府「服從配合」. )
Fakong
tademaw nu Yuancumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
u Naka kunida sananay a hitay, mislul tu nipilunguc nu hitay nu Soviet Union misangaay atu papialesen mitaygu, "kitakitay a nipiculcul" sipaliyun a maysakamusa, u saku nu Armenia a cenhu sa, tanulusa saan a milayap tu nu "Artsakh kalawpesan tu ku kanatal" (kanahatu pasu ya Armenia a cenhu i labu sa, kayinayian nu hekalay a kanatal pasitungus tina kanatal idaw ku tatungusan) atu ya Na-ka a kenis hakay a muliyaw aca a sipikuwan nu Azerbaijan nipalaheci.
Fakong
tademaw nu Yuancumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Kalingku kakuniza:Pangcah kakuniza:yuancumin
Armenia
u Caucasus a nikalalais (高加索戰爭)
u nu kitakitay a siyakay sa malcadcad a maydateng, (Na-ka a kakitidaan sa u sanu Azerbaijan a tatungusan a nikaidaw tu lala'), u Armeniaａkanatal a patadikud tu tayda i nu ayawan a liwliwan nu kanatal sa, u sakasaan kademan tu ku nipidebung i Na-ka kalaidaw tu 26 a mihcaan a nipicebis tu sakay (nu hitayay a mudebung).
(u sulit nu hulam: 國際社會仍認為「納卡地區為亞塞拜然的主權領土」，亞美尼亞必須退回1994年以前的國土邊界，亦即結束對納卡地區長達26年的「軍事領. )
kaladamsayan a kalaheci mapabinawlan sa, katinengan ku nikademec nu ya Azerbaijan (亞塞拜然), tanunamuh saan a milimulak sasikining, kasidemecan nu muliyaw a mapanukas ku lala nu kanatal, nika u nu Armeina a binawlan sa, kangaleban ku nikalinges masasibut tuku kacabiyas nu balucu’, sikawawah tu pihacenganay a maylabuay nu kasasibut nu nadatungan.
(u sulit nu hulam: 和平結果公開後，明顯勝利的亞塞拜然方面，歡天喜地慶祝著「收復國土的偉大勝利」；但在亞美尼亞方面，悲情與憤怒的複雜情緒，卻掀起了嚴重的內部騷亂. )
u Azerbaijan a cung-tung ci Aliyehu (阿利耶夫) tungusay, u Armenia ya mamikuwanay sa u nidateng sa, ku masatedepay henay a malalais i sadikuday a tatukian, malingangula henay, makayi a musulit atu tahekal kyu cinida atu cung-tung nu Sovion Union ci Puting, (caay amin sikatineng ku Armenia a binawlan, a masasungaay haw hakay a masasungayaw), katukuh i Pasimiyang itawya a maylayap tu sikalahecian, palaheci u Armenia tatenga' nayay ku sasidademec sa.
(u sulit nu hulam: 亞塞拜然總統阿利耶夫表示，亞美尼亞總理帕希米揚原本在停火生效的最後一刻，還在躊躇猶豫、不願簽字或出面，因此無論是自己還是普丁「都不知道亞美尼亞人是要和還是要戰」，直到帕希米揚才終於接受現實，承認亞美尼亞確實沒有勝算. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:kanatal kakuniza:Miku Kumud kakuniza:Buting Nukay
ngangan nu Puyuma-Balribalri
ngangan
Balribalri
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay.
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Pasikau
Pasikau
nilacul
u sulit nu Hulam：巴喜告部落
u siwkay
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Pasikau. u kasalumaluma’ nu Pasikau sa, 332 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,145 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,021 ku tademaw, pakalatu 89%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 124 ku tademaw, pakalatu 11%.
u Yuwatan(Bunun) a niyazu'
u Yuwatan(Bunun) a niyazu' kuyni, tuud ku Yuwatan(Bunun) a tademaw itini, u zuma a cidekay sa u Paywan atu Pangcah. izaw ku Yuwatan a dadiw, napangangan namakay kina niyazu' "Pasikau". a'su ku ngiha' kina dadiw, manamuh ku kaying atu sining mitengil mudadiw kina dadiw.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya itini.
2 ku cacudadan i Pasikau niyzau’.
3 ku kyukay i Pasikau niyzau’.
1 ku pakincalan i Pasikau niyazu’.
1 ku pikuwanan i Pasikau niyzau’.
1 ku pacudacudadan i Pasikau niyazu’.
1 ku padekuan i Pasikau niyazu’.
u cidekay nu Taywan yuan-cu-min
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihca 9 a bulad
2 ku cacudadan i Pasikau niyzau’.
1 ku pacudacudadan i Pasikau niyazu’.
3 ku pikuwanan i Pasikau niyzau’.
1 ku padekuan i Pasikau niyazu’.
Al Alvarez
縮圖|Al Alvarez
siwkay niza
Al Alvarez (10 a bulad 5 a demiad, 1912 a mihcan nalecuhan), u miunduay, u kanas-mali a mimaliay nu Amilika NBA. (mapatay i 1995 a mihcan)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw
nipaluma-adidem
adidem
桑樹(俗名：白桑、蠶桑、蠶仔樹、鹽桑樹、娘子桑、桑仔材、冬桑葉、蠶仔桑、桑葉、家桑) 縮圖|adidi'ay papah adidem (小葉桑) 縮圖|adidi'ay papah adidem (小葉桑)
adidi'ay papah adidem (小葉桑)
sapamata ngangan【科名】sapamata adidem 桑科 (Moraceae)
tungusay ngangan【屬名】tungusay adidem 桑屬
u ngangan【俗】 adidem, kaykuay adidem, cikahay 桑樹、蠶仔樹、鹽桑仔
kamu nu binacadan【族語】kamu nu binacadan
布農 Pakaun Ikit、撒奇萊雅 adidem、雅美 Tanyod、鄒 Karu 'Usum、
卑南 Talriyuz、阿美 A De Dm、排灣 'Lesu、魯凱 Taliyudru
misakamu a binacadan (使用族群)
Bunun, Sakizaya, Tau, Co, Piyuma, Amis, Paywan, Lukay.
（kamu nu Hulam：布農、撒奇萊雅、雅美、鄒、卑南、阿美、排灣、魯凱）
hekal a kaliwaliwah (分佈環境)
u langaw tiniay i Cung-kuw, Han-kuw, Lipun, mahamin maliwaliwah i Taywan a subal, sangaleb pasayza musuayaw tu cilal tatudungay katalakaw a kakitizaan.
（kamu nu Hulam：原產於中國、韓國、日本等， 台灣全島皆有分佈，尤其在中低海拔面向太陽的地方. ）
u langaw tini i Cung-kuw, Han-kuw, Lipun.
（kamu nu Hulam：原產地：中國、韓國、日本. ）
sakakapah nu sapaiyu (藥效)
（kamu nu Hulam：小葉桑味甘性寒，葉部對清熱解毒有極好的療效，根可退火，幫助排尿，其枝葉可用來解熱、消炎甚至毒蛇咬傷，且也能當退火飲料消暑. ）
patinaku tu kasahini nu mulangaway (生態形狀描述)
adidi’ay papah adidem u mapelu’ay a papah adidi’ay kilang anucaay u tabakiay kilang, u talakaw 300 katuku 500 a hunan, ketun han ku cii’t mulasi’ ku salengacay a cica’. masasiakaway ku papah, tahkal ku tuluay tulis, masamulmu ahebala ku papah, 8 katukuh 16 a hunan katanayu’, 6 katukuh 14 a hunan ku ahebal, masamucuy ku teluc nu papah, ngangan masabalucu’ay. balu nu adidi’ay papah adidem tatama tataynan malecad uyzaan tu a kilangan, balu nu tatama saculuculuk sa ku balu tatayna a balu maseday anucaay matikenih, tektek nu balu sibanuh ku tangah nu tektek tusa ku malengatay, u heci u yadehay a balu a malaheci, na u sumanahay masumad mala u lutimay kalumeni’ u mazuhemay kya sicedam.
（kamu nu Hulam：小葉桑為一種落葉性大灌木或小喬木，株高可到300-500公分，枝幹折斷時會流出白乳狀液汁. 葉互生具柄，三出脈，葉卵圓寬卵形，長約8-16公分，寬6-14公分，葉先端尖銳，基部近心形. 小葉桑花為雌雄異株，雄花為葇夷花序，雌花花序下垂或斜上，花柱有毛柱頭2裂，果實為多花性聚合果，由紅而變成紫黑方成熟才有甜味. ）
adidiay papah adidem u sapamata adidim tungusa u mapelu’ay ku papah u tabakiay anucaay u adidi’ay kilang, adidi’ ku cii’t nayi’ ku banuh, nika yadah ku satingting kalawalaway kulit nu pudac “sapabalian”. masati’kuk ku papah anucaay sa ahebal ku kasati’kauk, duhpicay a pudac, mazicem ku lilis masalutalutay, uzuma mapela’, uzuma caay ka mapela’, adidi’ ku ngangan nu papah, u dadawaay mapelu’ sasupu sa ku balu i heci, yadah ku heci caay ka pelu’ kilul ku balu malaheci.
（kamu nu Hulam：小葉桑為桑科桑屬落葉性大灌木或喬木. 小枝無毛，但具有許多黃褐色的皮孔(通氣用). 葉卵形或廣卵形，膜質，銳鋸齒緣，有時分裂，有時則否，托葉細小，早落性;果實為多花聚合果，由許多具有肉質宿存花被發育成. ）
mahami malabalu, mazuhema tu hawsa na u sumanahay masalutim ku lumeni’, maliwaliwah i masatukenihay a buyu’ pasayza mapacilalay masaenalan a buyu’. papah nu adidem taneng sapakan tu kayku, kakanan ku didim, kasuy taneng sapisanga’ tu aikecay, aenengan nu luma’ay, u sapayu amin ku adidem.
（kamu nu Hulam：是整個花序發育形成，成熟時由紅轉紫黑，分佈於全省平地向陽山坡. 桑葉可飼蠶，桑椹供食用，木材可製器具、傢俱，全株供藥用. ）
(用途)
adidem u sapahabay tu kayku, u heci taneng kaen, u lamit niza cyan han taneng sapingaan tu abala’, cii’t nu papah cyan han taneng sapilasawad tu akuti’, sapisiduk, malebawaay, muutaay tu izang mangeli’ay ku ukak, makalatay nu siledekay a bau, ngaay han mala u nananuman taneng aca mala sapi’ay a nananuman, mangazuay a papah taneng mala u nu buyu’ay a lami’.
（kamu nu Hulam：桑樹除了供養蠶，果實可食用外，它的根煎服可以治療肺炎，枝葉煎服可以解熱、消炎、水腫、吐血骨折、毒蛇咬傷等，煮水喝也能當純粹清涼飲料，嫩葉還可以是一種野菜. ）
u adidem nu Cung-kuw kasumamadanay mahamin u kakaydihan sapihicahica nu mulangaway, cacay a kakilangan taneng sasanga’an amin. u adidem a papah taneng pahabay tu kayku taneng malakeliw, u heci niza kapah kaan taneng saelawan, kasuy mazeket atekak, taneng sapisang’ tu luma’, malatakal elun, u aikecan nu malukay atu sapiacin,
（kamu nu Hulam：桑樹是中國古代一種多用途的植物，一棵樹的每一個部位幾乎都可被利用. 不僅桑樹的樹葉可以用來養蠶取絲；它的果實桑椹可以食用也可以釀酒；木材緻密堅韌，可以用來建房屋、家具、農具及弓箭等；）
B’anux
thumb|254x254px|Atayal
nipaluma-adidem
(用途)
pudac nu kilang yadah ku masakeliway, taneng sapisang’ tu tatipeluk, lamit taneng aca mala zayliyaw nu takuliwaway a sakulit, adidi’ay a cii’t kapah sakasuyan, tuwaca uyza u sakapahay  a sasalamalan nu sapingay tu ucya. namahini sa, uzip namulangaway, pakay cii’, papah, balu, pudac, u lucuc, heci katuku i lamit taneng mamin mala u sapaiyu, tukamu namulangaway  u kakaydihan amin.
B’anux
B’anux
u sulit nu Hulam: 天狗部落
nipaluma-adidem
(用途)
（kamu nu Hulam：樹皮中的纖維豐富，可以用來造紙；根也可以提煉出黃色的染料；而細枝是極佳的燃料，甚至被認為是用來煮茶的最佳燃料. 此外，植物體中的每一個部位，從枝、葉、花、皮、芽、果到根都可入藥，可說是被利用得最徹底的植物. ）
B’anux
u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu B’anux. u kasalumaluma’ nu B’anux sa, 119 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 423 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 407 ku tademaw, pakalatu 96%.
nipaluma-adidem
heci (果實)
i kasienawan kabaliaan kaudadan sa, adidi’ay papah adidem malaayaw tu matineng tu katukuhan tu sadingsingan, salutulutuc satu tahekal ku adidi’ay tanayu’ay a balu, mabutelak tu adidi’ay a balu caay pakalilid a maazih nu tademaw. katukuhan tu kabalian hawsa, kalamkam satu ciniza sihecci, na u landaway maniyul tu salengacay, na u salengacay maniyul masumanahay tu, zumasatu na u sumanahay maniyul mala lutimay ku lumeni’, katukuh malubic mapacai’ tu ku heci nu adidem malikat salungan, katuud ku adipangpang atu cilekay maladay amituk tuynian sicedamay a heci.
B’anux
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 16 ku tademaw, pakalatu 4%.
nipaluma-adidem
heci (果實)
（u kamu nu Hulam：冬未寒風細雨中，小葉桑早已預知春天即將到來，紛紛抽出細長的花序，開著並不引人注意的小花. 一到春風吹起時，它很快地就結成果實，由綠轉白、由白轉紅，再由紅轉成紫黑，直到滿樹都掛滿鮮艷欲滴的桑果，許多蝴蝶和昆蟲都應邀來分享這甜美的果實. ）
B’anux
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 92%, Pangcah(Amis) 1%, Rukai 1%, Seediq 1%, zumazuma 2%.
nipaluma-adidem
lalanganwan (文化）
tatenga’, u Cung-kuw iayaw kasumamadan henay matineng tuway tu adidem, u saayaway nipaluman adidem nu Cung-kuw. kahungtian henay ziday izaw tu ku kamu nu tuas pasumana’ tu tademawan pahabay tu kayku a misakeliw, u papah nu adidem u kakanan nu kayku, i ukak a nicudadan maazih izaw tu ku nisulitan tu adidem, maazih aca yadah ku nu keliway a sulit, atu tapiingan nu keliway a sulit.
B’anux
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, tuud ku Tayan a tademaw itini, u zuma a tademaw sa u Pangcah u Rukay atu Seediq, inay tu ku Sakizaya itini.
Gary Bradds
Gary Bradds nalecuhan i Jamestown, Ohio, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Gary Bradds i 1964 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 3, namapili’ tu nu Baltimore Bullets putiput.
nipaluma-adidem
lalanganwan (文化）
（kamu nu Hulam：事實上，中國人在很早很早以前就和桑樹發生了非常密切的關係，它是中國最早被栽植的樹種之一. 相傳黃帝之妃嫘祖就會教人民養蠶取絲，而桑葉正是蠶的主要食物；在甲骨文中曾發現有桑樹的記載，也發現了許多絲字及絲字旁的字. ）
Gary Bradds
7 bulad 26 demiad, 1942 a mihca, Gary Bradds, miunduay. (mapatay i 1983 a mihca)
B’anux
u Sakizaya a tademaw
inay ku Sakizaya a tademaw itini.
Gary Bradds
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika.
B’anux
u Sakizaya a tademaw
u kungku nu Hulam
nipaluma-adidem
lalanganwan (文化）
malumaingay a dawa i kasumamadan u kakitaan a tademaw nu Cuw-kuw u kakaydihay a sasang’a tu zikuc, sisa kauzipan a tademaw, nu Cung- kuw caay kalasawad, mutesek ku kalilid tu palahad kacakat nu laylay nu Cung-kuw, uzuma satu Si-han ci Cang-say a tademawan tayza i Si-yi mala, muculil tuyni “S-lu” a zazanan a singanganay.
B’anux
u Sakizaya a tademaw
izaw ku kungku nu Hulam: 天狗 thumb|u kungku nu Hulam 天狗
Gary Bradds
u canan ku NBA
kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
B’anux
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
nipaluma-adidem
lalanganwan (文化）
（kamu nu Hulam：絲綢是古代中國富人必須的衣著原料，所以一直與中國人的生活密不可分，深深影響著中國歷代文明的發展，其中西漢張騫出使西域，走出一條「絲路」最為有名. ）
B’anux
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
Brahim Ghali
Brahim Ghali
B’anux
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
nipaluma-adidem
lalanganwan (文化）
makayza i Cang-kuw satipan nuwamisan milakui’ tu talakaway Pa-mi-al a buyu’ ciniza, katukuh ayzaay a Pa-ci-s-tan atu l-lang, u sabaatay katukuh i Uw-cuw, mibuhat tu saculilan a laed nu Cung-si, lumaingay a dawa nu Cung-kuw patayzaen i nutawan a kanatal, malecad aca u Cung, Si a lalangawan u saayaway a malalacal, mahiza u i labuay mahiza u baatay.
Brahim Ghali
nilacul
thumb|u hata nu Sahrawi Arab Democratic Republic|alt=Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg
Bradley Beal
縮圖|[[NBA]]
Mananigay
thumb|Jinfeng
Bradley Beal
Bradley Beal
tatama, nalecuhan ciniza i 1993 a mihcan, 6 a bulad, 28 a demiad.
nipaluma-hucang, hocang
hucang, hocang
虎杖
Bradley Beal
Bradley Beal
u miunduay. u kawaw niza u mimaliay i Amilika NBA, syubay mimaliay.
nipaluma-hucang, hocang
hucang, hocang
(俗名：假川七、土川七、紅川七、紅三七、三七、黃肉川七、黃藥子)
Bradley Beal
Bradley Beal
lumeniay ku banges. Amilika kanatal.
B’anux
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Josh Akognon
Josh Akognon unu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, u misimaw zikuzay mimaliay.
nipaluma-adidem
lalanganwan (文化）
（kamu nu Hulam：他從中國西北穿過帕米爾高原，到達現在的巴基斯坦和伊朗，最遠達歐洲，打開中西之間的交通，將中國的絲綢等商品輸出到外國，同時也使中、西文化有了第一步的接觸，影響可謂既深且遠. ）
B’anux
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
nipaluma-adidem
(比較)
Taywan a buyu’ na u daiai’ay a papah adidem, nutimulan nu Cung-cuw nipalumaan tu sapahabaya tu kayku adidem “ Morus alba L.” u cayay kalecad nu mulangaway. mahiniay nipahabayan i luma’ a kayku anumanamuh tu mukan tanengay tu. hamin i Cung-kuw nuynianay tungusay adidem nu mulangawan pakala tu 15 a sapalumaan, paluma pahabay tu mahiniay adidem malakui’t ku 1,000 a lamangan, Taywan nauyzaanay tu adidem uyza u adidi’ay a papah dada’ adidem, izaw henay ku zuma a nipalumaan.
B’anux
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
nipaluma-adidem
(比較)
（kamu nu Hulam：臺灣山林中原生的是小葉桑，與中國南方養蠶常栽種的桑（Morus alba L.）是不一樣的植物. 反正只要家裡蠶寶寶吃的高興那也就夠了. 全中國原生桑屬植物大約有15種，栽培品種則超過1,000個，臺灣原生者只有小葉桑，其他還有一些栽培品種. ）
Josh Akognon
2 bulad 10 demiad, 1986 a mihca, Josh Akognon, miunduay. Josh Akognon nalecuhan i Greenbrae, California.
B’anux
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
Josh Akognon
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
nipaluma-adidem
(比較)
tungusay adinem mitesekay a nipangangan La-tin a sulit u mahiniay mulangaway nu laylay La-tin a ngangan, adidi’ay papah adidem nipalumaan u ngangan“australis” han “nutimulay “ sanan a imi, mahiniay nauyzaanay tu mulangaw a kakitizaan angangan tini i Huw-nan a kakitizaan nutimulan henay nu adidem.
Brahim Ghali
u siwkay niza
9 a bulad 16 a demiad, Brahim Ghali, u misingkiway. 1949 a mihcaan nalecuhan.
nipaluma-adidem
(比較)
（kamu nu Hulam：桑屬學名拉丁文是這種植物的傳統拉丁文名稱，小葉桑種小名australis是「南方的」的意思，指其原生地主要在華南地區比桑樹南方. ）
adidi’ay papah adidem atu adidem uyni u kasazuma taneng pakay pinaay a azihan, pakay papah a palalecad, adidi’ay papah adidem u hekal a papah calekaah, adidem a hekal u papah cisimal mulikat. pakay uzang azihan tektek nu balu, adidi’ay papah adidem mahapinang tanayu’ ku tektek nu balu, adidem tektek nu balu a puyu’ anucaay caay ka hapinang.
（kamu nu Hulam：小葉桑與桑樹的區別可以從幾個地方來看：從葉子來比較，小葉桑的葉子表面比較粗糙，桑樹的葉面比較光滑油亮. 從雌花花柱來看，小葉桑花柱長而明顯，桑樹的花柱短或不明顯. ）
u mahapinangay a caay kalecad sa uyni u heci, adidem a heci mahapinang katabakian ku adidi’ay papah adidem, sisa imahini u nikanan nu mita a adidem nu makayniay amin nu adidem.
Brahim Ghali
u siwkay niza
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Sahrawi Arab Democratic Republic (撒拉威阿拉伯民主共和國) ayza sa ci Brahim Ghali, micakat a demiad sa i 2016 a mihcaan 7 a bulad 9 a demiad.
Mananigay
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Mananigay. u kasalumaluma’ nu Mananigay sa, 34 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 116 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 114 ku tademaw, pakalatu 98%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 2 ku tademaw, pakalatu 2%. 台東縣金峰鄉賓茂社區
Brahim Ghali
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Hulam: 卜拉欣·加利
u sulit nu 阿拉伯語: إبراهيم غالي‎‎
Mananigay
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini mueneng.
Brahim Ghali
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Amilika: Brahim Ghali
Mananigay
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi (560,820), Pangcah (209,203), Tayan (89,958), Paywan (100,591), 11Yuwatan (58,336), Rukay (13,303), Puyuma (14,118), Cou (6,635), Saysiat (6,601), Yami (4,599), Saw (780), Kabalan (1,466), Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975), Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
Bradley Beal
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:mimaliay
nipaluma-hucang, hocang
u kakuniza
salaedan(界)：植物界 Plantae
panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta
upiz(綱)：雙子葉植物綱 Magnoliopsida
mata(目)：石竹目 Caryophyllales
sapamat(科)：蓼科 Polygonaceae
mikitinay(屬)：何首烏屬 Fallopia
hicahicaay(種)：虎杖 F. japonicathumb|Fallopia japonica MdE 2
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
虎杖（學名：Fallopia japonica），別名假川七、土川七、紅三七、三七或日本蓼，是一種蓼科何首烏屬植物. 被國際自然保護聯盟物種存續委員會的入侵物種專家小組（ISSG）列入世界百大外來入侵種. 多年生草本，虎杖並不高，但亦可長至3至4米. 莖有節而且中空，就像一支手杖一樣，加上有有三角型的葉，構造與竹非常類似，但兩者其實並沒有任何關連. 虎杖的嫩葉都有紅色的斑紋. 雄雌異株. 虎杖產於東亞地區，分布在日本北海道西部以南的地區、朝鮮半島、台灣、北美、歐洲及中國的江蘇、江西、山東、四川等地.
Fallopia japonica, synonym Reynoutria japonica, commonly known as Asian knotweed or Japanese knotweed, is a large, herbaceous perennial plant of the knotweed and buckwheat family Polygonaceae. It is native to East Asia in Japan, China and Korea. In North America and Europe, the species has successfully established in numerous habitats and is classified as an invasive species in several countries.
Japanese knotweed has hollow stems with distinct raised nodes that give it the appearance of bamboo, though it is not related. While stems may reach a maximum height of 3–4 m (9.8–13.1 ft) each growing season, it is typical to see much smaller plants in places where they sprout through cracks in the pavement or are repeatedly cut down. The leaves are broad oval with a truncated base, 7–14 cm (2.8–5.5 in) long and 5–12 cm (2.0–4.7 in) broad, with an entire margin. The flowers are small, cream or white, produced in erect racemes 6–15 cm (2.4–5.9 in) long in late summer and early autumn.
Closely related species include giant knotweed (Fallopia sachalinensis, syn. Polygonum sachalinense) and Russian vine (Fallopia baldschuanica, Polygonum baldschuanicum).
Other English names for Japanese knotweed include fleeceflower, Himalayan fleece vine, monkeyweed, monkey fungus, Hancock's curse, elephant ears, pea shooters, donkey rhubarb (although it is not a rhubarb), sally rhubarb, Japanese bamboo, American bamboo, and Mexican bamboo (though it is not a bamboo). In Chinese medicine, it is known as Huzhang (Chinese: 虎杖; pinyin: Hǔzhàng), which translates to "tiger stick". There are also regional names, and it is sometimes confused with sorrel. In Japanese, the name is itadori (虎杖, イタドリ).
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p137
虎杖 Huzhang 藥用植物圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （中文）（英文）
虎杖 Huzhuang 中藥材圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （中文）（英文）
虎杖 Hu Zhang 中藥標本資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （繁體中文）（英文）
白藜蘆醇 Resveratrol 中草藥化學圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （中文）（英文）
虎杖苷 Polydatin 中草藥化學圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （中文）（英文）
新芒果苷 Neomangiferin 中草藥化學圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （中文）（英文）
kakuniza:nipaluma
Mananigay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Taitung kakuniza:Paywan
misanga’ tu alibungbung
sakacacay, milasul tu tu kakawit atu takini’, tayza i umah mikilin tu palingad (林投葉).
sakatusa, hanu kakawiteng niletek tu pahpah.
sakasepat, maneng mitulis tu cika mibanaw tu pahpah
sakalima, misanga’ tu alibungbung.
sakaenem, masanga ku alibungbung laculan tu belac, dahkad hantu.
sakapitu, asu’ yo~
kakuniza:Miku Kumud
Falah-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Falah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay. yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yuan-min-huy a nangan sa, tatama izaw 77, tatayna izaw77. namakay Ranchanruy sa, tatama izaw 6261, tatayna  izaw 5181, ngasaw   izaw 417. namakay Lipunan sa, tatama izaw 7290, tatayna  izaw 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama izaw 305, tatayna  izaw 150, petun  izaw 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw  izaw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan