cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Efong
u niyazu’ nu Pangcah(Amis)
katuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu'. u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun) atu Puyuma. yadah ku cidekay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pangcah kakuniza:Taitung
Mepuwal
u sulit nu Hulam
象鼻部落
u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Mepuwal. u kasalumaluma’ nu Mepuwal sa, 55 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 177 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 165 ku tademaw, pakalatu 93%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 12 ku tademaw, pakalatu 7%.
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 89%, Pangcha(Amis) 1%, Yuwatan(Bunun) 1%, Paywan(Paiwan) 1%, Sejek(Seediq) 1%, zumazuma 1%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Ciwkangan
thumb|Changbin'''
Ciwkangan
u sulit nu Hulam: 長光/石坑部落
u siwkay nu niyazu
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Ciwkangan. u kasalumaluma’ nu Ciwkangan sa, 239 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 628 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 581 ku tademaw, pakalatu 93%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 47 ku tademaw, pakalatu 7%.
舊稱石坑，是一個建於一百多年前的阿美聚落，《臺灣輿圖》已有記載. 這裡的居民主要來自大港口、納納與奇美三社，現以大港口為多數，係由Pacidal、 Sadipongan、 Monari、 cilangasan等氏族組成.
初分成二社，一個是Takoliyaw，一個是Ciwkangan（即石坑）. 約75年前，日警為了便於管理將二社人遷移至今海岸公路旁，成立Ciwkangan社. 不久，屬於卑南阿美族系統的八里芒社人亦遷來，但人數不多，仍以海岸阿美佔優勢，另外亦有來自太巴塱社的秀姑巒系統阿美族，可能也是日治時代遷來的.
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Amis 90%, Puyuma 1%, zumazuma 2%.
u niyzau' nu Pangcah(Amis)
tuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu', izawtu ku Sakizaya itini, caayhen pasumad tu ngangan nu Sakizaya. u Pangcah a niyazu' kuyni. u zuma a tademaw sa u Puyuma. tusa ku cidekay itini.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. caay kaw nu Sakizaya a niyazu' kuyni. haykay izawtu ku Sakizaya a tademaw, caay henay misumad ku ngangan nu cikdekay.
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Banun
縮圖|Banun (宜蘭縣大同鄉樂水村:碼崙部落)Banun (宜蘭縣大同鄉樂水村:碼崙部落)
Banun
u sulit nu Hulam: 碼崙部落
Yilan sian, Tatung siang, Lesui chun, itabal nu Yinse chun, macapi nu Lanyangsi sa'wac atu buyu' nu Yinsesan(buyu'), macekul(遙望) tu tabakiay a zazan. izaaw ju Dorei Barloon Chinau, tatuluay a niyazu'. nuzikuzan u buyu', iayaway u sa'wac, sisi, bangcal tu azih itini. itaban nu Lanyansi(sa'wac) a buyubuyu'an. ahebal kya niyazu'. sizazan katukuh tina niyazu', saaimsan u Niutou niyazu', satimulan u Tuchang niyazu'.
Lesui chun izaw ku malumanay a sapabetikay a luma' nu kalipunan. 1943 a mihcan, tina luma' sa, sapibetik tu kalipunan a tademaw atu di'di'tuwan.
宜蘭縣大同鄉樂水村
本村位於大同鄉中部，緊鄰英士村，依傍蘭陽溪與英士山，與公路相隔相望，全村並分東壘【Do rei】、碼崙【Var loon】、智腦【Chi nau】等三個部落，背山面溪風景宜人，有曠野之美. 樂水村位於蘭陽溪中游山區，幅員相當遼闊，宜 51 線為主要對外聯絡道路，北通牛鬥，南往土場.
樂水村有一處濁水祠神社殘跡. 在日治時期，宜蘭縣大同鄉樂水村 (バヌン；碼崙社，原名濁水) 建有 バヌン (濁水) 祠. 根據昭和 18 年 (西元 1943 年) 由臺灣總督府文教局社會課編印的《臺灣に於ける神社及宗教》記載，濁水祠於昭和 9 年 (1934 年) 6 月 10 日鎮社，祭神為北白川宮能久親王、開拓三神 (大國魂命、大己貴命、少彥名命)、天照大神，例祭日為每年的 11 月 28 日.
樂水社區的神社名為濁水神社，因為鄉治機關所在地，故規模屬於鄉治大小. 而所在地碼崙部落，目前已很少人知道其所在正確位置，憑藉部落耆老口述與摸索揣測，在發掘的過程中，由參拜道的發現，發現神社的正確位置. 參拜道筆直緩坡的向上延伸到神社正殿平坦區，兩旁皆有護坡小駁崁，已有部份遭人為破壞，且草木叢生.
資料來源：http://cjyyou.pixnet.net/blog/post/229169168-%E5%AE%9C%E8%98%AD%E7%B8%A3-%E5%A4%A7%E5%90%8C%E9%84%89-%E6%BF%81%E6%B0%B4%E7%A5%A0%E6%AE%98%E8%B7%A1
u asip nu cidekay a tadeamw
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 15 ku tademaw, pakalatu 6%. u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 80%, Pangcah(Amis) 2%, zumazuma 12%.
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, inayi' tu ku zuma a cidekay a tademaw.
u Sakizaya a tademaw
inay ku Sakizaya itini.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 5 a bulad
pulung sausi (561,916), Pangcah (209,668), Tayan (90,185), Paywan (100,775), Yuwatan (58,465), Rukay (13,319), Puyuma (14,170), Cou (6,635), Saysiat (6,630),
Yami (4,612), Saw (790), Kabalan (1,470), Taluku (31,530), Sakizaya (940), Sejek (10,023),  Laaluwa (401),  Kanakanabu (335), zuma (11,985)
1 ku cacudadan i Banun niyzau
1 ku pakincalan i Banun niyazu’.
inayay ku pikuwanan i Banun niyazu’.
inayay ku pacudacudadan i Banun niyazu’
1 ku padekuan i Banun niyazu’.
Palamitan
u sulit nu Hulam
康樂部落
Hunhungaz
Hunhungaz
u sulit nu Hulam: 古楓部落
Palamitan
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Palamitan. u kasalumaluma’ nu Palamitan sa, 1,016 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 2,787 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 826 ku tademaw, pakalatu 30%.
Hunhungaz
Hunhungaz
u Bunun a cidekay sa, sakamu nu Sakizaya sa u "Yuwatan". u Taywan yincumin cacay a cidekay. i Chin kanatal a nasulitan sa u " Wulun" cidekay sananay. mueneng i buyu' ipabaw 1500m. maka lima a mang ku tademaw.
Palamitan
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 1,961 ku tademaw, pakalatu 70%.
Hunhungaz
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Hunhungaz. u kasalumaluma’ nu Hunhungaz sa, 65 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 229 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 219 ku tademaw, pakalatu 96%.
Palamitan
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 17%, Yuwatan(Bunun) 1%, Taluku(Truku) 8%, Tayan(Tayal) 1%, zumazuma 1%.
Hunhungaz
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 10 ku tademaw, pakalatu 4%.
Palamitan
u Pangcah a niyazu'
u Pangcah(Amis) atu Sakizaya a niyazu' kuyni. u tumuk nu niyazu' u Sakizaya a tadamaw tu nuayaw katukuh ayza.
Baron Waqa
thumb|Baron Waqa|alt=Baron Waqa.jpg thumb|u hata nu Nauru|alt=Flag of Nauru.svg
Palamitan
u Pangcah a niyazu'
u zuma a tademaw sa u Taluku(Truku) atu Tayan(Tayal). yadah ku cidekay itini.
Baron Waqa
u siwkay niza
12 bulad 31 demiad, Baron Waqa, u misingkiway. 1959 a mihca nalecuhan)
Hunhungaz
u Yuwatan a niyazu'
u niyazu’ nu Yuwatan(Bunan) kuyni, katuud ku Yuwatan(Bunan) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis), atu Tayan(Tayal). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
Baron Waqa
u siwkay niza
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Nauru ayza sa ci Baron Waqa, micakat a demiad sa i 2013 a mihca 6 bulad 11 demiad.
Palamitan
u Sakizaya a tademaw
izawtu ku Sakizaya itini, caykatuud ku Sakizaya, uzuma a tademaw sa u Taluku Tayan atu Yuwatan, katuud ku Hulalm intini mueneng.
Baron Waqa
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Hulam: 巴倫.瓦卡
Hunhungaz
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Palamitan
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
Hunhungaz
u siwkay nu Yincumin
u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣.
Baron Waqa
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Amilika: Baron Waqa
Palamitan
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Hunhungaz
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
Palamitan
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Hunhungaz
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Palamitan
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
Hunhungaz
u siwkay nu Yincumin
silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Palamitan
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Hunhungaz
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw.
Palamitan
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Taluku kakuniza:Pangcah kakuniza:Kalingku
Hunhungaz
u siwkay nu Yincumin
satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiayay a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangabulanay(平埔族).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Chauncey Billups
Chauncey Billups nalecuhan i Denver, Colorado, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Chauncey Billups i 1997 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 3, namapili’ tu nu Boston Celtics putiput.
9 bulad 25 demiad, 1976 a mihca, Chauncey Billups, miunduay.
Andrew Anderson
7 bulad 6 demiad, 1945 a mihca, Andrew Anderson, miunduay. 縮圖|Andrew Anderson
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:miunduay
Kalaluran
Kalaluran
u sulit nu Hulam：卡拉魯然部落
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Pusung ku niyazu’ nu Kalaluran. u kasalumaluma’ nu Kalaluran sa, 193 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 536 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 484 ku tademaw, pakalatu 90%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 52 ku tademaw, pakalatu 10%.
Kalalulan a niyazu' itiza i Pusung Taytung se. u kamu nu Paywan sa u "namakay pay niyazu' makapahay a kakitizaan". cacay ku niyazu' i Taytung se, u malukayay a niyazu'. (台東市的新園里為「卡拉魯然」（Ka-La-Lu-Lan）部落，排灣族語意「來自各社共榮的地方」，是台東市唯一的排灣族部落，也是典型的農村部落. )
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan)74%, Pangcah(Amis) 5%, Tayan(Tayal) 1%, Rukay(Rukai) 2%, Puyuma 2%, zumazuma 5%.
u niyzau' nu Paywan
u Paywan a niyazu' kyuni, katuud ku Paywan itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Pangcah(Amis) u Tayan(Tayal) u Rukay(Rukai) atu Puyuma.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. caay kaw nu Sakizaya a niyazu' kuyni. haykay izawtu ku Sakizaya a tademaw, caay henay misumad ku ngangan nu cikdekay.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 2 a bulad
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan.
si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
u Yincumin a kamu (語言) nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民".
u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal (島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣.
inayay ku cacudadan i Kalaluran niyazu’.
1 ku kyukay i Kalaluran niyzau’.
inayay ku pakincalan i Kalaluran niyazu’.
inayay ku pikuwanan i Kalaluran niyazu’.
inayay ku pacudacudadan i Kalaluran niyazu’
.inayay ku padekuan i Kalaluran niyazu’.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Niyazu' kakuniza:niyazu'
Metuiy
thumb|Jianshi
Metuiy
u sulit nu Hulam: 梅杜依部落
u siwkay nu niyazu'
i Hsinchu a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Metuiy. u kasalumaluma’ nu Metuiy sa, 27 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 72 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 67 ku tademaw, pakalatu 93%.
Bsngan
thumb|Mokka and their house
Metuiy
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 5 ku tademaw, pakalatu 7%.
Bsngan
Bsngan
u sulit nu Hulam: 玻士岸部落
u siwkay
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Bsngan. u kasalumaluma’ nu Bsngan sa, 532 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,669 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,566 ku tademaw, pakalatu 94%.
Metuiy
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
Bsngan
u siwkay
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 103 ku tademaw, pakalatu 6%.
Andrew Bogut
thumb|Andrew Bogut 2013|alt=Andrew Bogut 2013-03-06.jpg
Bsngan
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Taluku (Truku) 81%, Pangcah (Amis) 3%, Tayan (Tayal) 3%, Yuwatan (Bunun) 1%, Sejek (Seediq) 1%, zumazuma 4%.
Andrew Bogut
11 bulad 28 demiad, 1984 a mihca, Andrew Bogut, miunduay.
Metuiy
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
Bsngan
u Taluku a niyazu'
thumb|Taroko national park u Taluku a niyazu' kuyni, katuud ku Taluku a tademaw itini mueneng. u zuma a tademaw sa, u Pangcah u Tayan u Yuwatan atu Seediq. inayi' tu ku zuma a cidekay a tademaw itini mueneng.
Metuiy
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
Bsngan
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Metuiy
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
Bsngan
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Metuiy
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Bsngan
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan (Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah (Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah (Amis).
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Andris Biedriņš
thumb|Andris Biedriņš|alt=Andris Biedrins cropped.jpg
4 bulad 2 demiad, 1986 a mihca, Andris Biedriņš, miunduay.
Ciwidiyan
thumb|牛背上的牧童 thumb|水璉牛山 thumb|水璉白宮二
Ciwidiyan
u sulit nu Hulam: 水璉部落
u canan ku Ciwidiyan
u niyazu' nu Sakizaya atu Pangcah, i tiza i sawalian.
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Ciwidiyan. u kasalumaluma’ nu Ciwidiyan sa, 379 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 864 ku tademawan.
u asip nu cideaky a tademaw
kasabinawlan nu Yinngcumin sa, 526 ku tademaw, pakalatu 61%. u zuma sa, cay ku Ingcumin, 338 ku tademaw, pakalatu 39%. u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 53%, Taluku(Truku) 2%, Sakizaya 3%, zumazuma 2%.
Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. u Pangcah(Amis) sananay, katalakaw ku uzip, matineng miadup  atu mibuting. u Incumin a tademaw tu, u Pangcah(Amis) a cidekay tuud ku tademaw. matineng mudadiw atu musalukiyaw ku Pangcah(Amis). izawtu ku Sakizaya itini, caayhen pasumad ku ngangan nu Sakizaya. u zuma a tademaw sa u Taluku atu Kabalan. tatenga tuud ku Sakizaya intini, namakay Cipawkan tayni. 1878 lais nu Takubuwan, mabulaw tayni ku Sakizaya, u Sakizaya a tademaw patizeng Ciwidiyan a niyazu'. sisabaw sepat tu ku tumuk kina niyazu', u sabaw cacay ku tumu u Sakizaya a tademaw. sakacacayay a tumuk ci Tiway Kalang. ci Tiway Kalang malatumuk tusa a bataan izaw ku enem a mihca ciniza.
u niyazu’ nu Pangcah(Amis) atu Sakizaya
u niyazu’ nu Pangcah(Amis) atu Sakizaya kuyni, katuud ku Pangcah(Amis) atu Sakizaya itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Taluku(Truku). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Bashar al-Assad
satangahan
thumb|Bashar al-Assad, 2015|alt=Bashar al-Assad in Russia (2015-10-21) 08.jpg thumb|u hata nu Syria|alt=Flag of the United Arab Republic.svg
Ciwidiyan
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Bashar al-Assad
satangahan
Bashar al-Assad
Ciwidiyan
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Bashar al-Assad
satangahan
9 a bulad 11 a demiad, Bashar al-Assad, u misingkiway. 1965 a mihcaan nalecuhan)
Ciwidiyan
malaalitin tu i hekalay atu zumaay a natinengan(外部連結)ː
kakuniza:niyazu’ kakuniza:Pangcah kakuniza:Sakizaya kakuniza:Yincumin kakuniza:niyazu'
Bashar al-Assad
satangahan
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Syria ayza sa ci Bashar al-Assad, micakat a demiad sa i 2000 a mihcaan 7 a bulad 17 a demiad.
Andrej Kiska
thumb|ci Andrej Kiska|alt=Andrej Kiska in Senate of Poland.jpg thumb|hata nu Slovakia|alt=Flag of Slovakia.svg
u siwkay niza
2 bulad 2 demiad, Andrej Kiska, u misingkiway. 1963 a mihca nalecuhan)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Slovakia (斯洛伐克共和國) ayza sa ci Andrej Kiska, micakat a demiad sa i 2014 a mihca 6 bulad 15 demiad.
ciniza sa ku pacakayay, mikuwanay.
u ngangan niza
u ngangan nu Hulam: 安德烈·季斯卡
u ngangan nu Lipun: アンドレイ・キスカ
u ngangan nu Amilika: Andrej Kiska
sasulitan nu Hulam atu Amilika
安德烈·季斯卡是一名斯洛伐克的企業家、慈善家和政治家. 作為一個無黨派人士，他參選了2014年斯洛伐克總統選舉，成功擊敗了時任總理羅伯特·費科，接替伊萬·蓋斯巴洛維奇成為第四任斯洛伐克總統.
Andrej Kiska is a Slovak entrepreneur, writer and philanthropist who has been President of Slovakia since 2014. He ran as an independent candidate in the 2014 presidential election and was elected as President in the second round of voting. He has written two books about happiness, success and his life.
Nangnisalu
u sulit nu Hulam
南沙魯部落
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 242 ku tademaw, pakalatu 37%.
u kasabinacadan, Rukay(Rukai) 52%, Paywan(Paiwan) 6%, Cou 1%, Pangcha(Amis) 2%.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Incumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Elizabeth II
thumb|Elizabeth II, 2015|alt=Queen Elizabeth II March 2015.jpg thumb|u hata nu Antigua and Barbuda
Elizabeth II
4 bulad 21 demiad, Elizabeth II, u misingkiway. 1926 a mihca nalecuhan
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Antigua and barbuda ayza sa ci Elizabeth II, micakat a demiad sa i 1952 a mihca 2 bulad 6 demiad.
Nansiku
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Nansiku. u kasalumaluma’ nu Nansiku sa, 123 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 401 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 390 ku tademaw, pakalatu 97%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 11 ku tademaw, pakalatu 3%.
u kasabinacadan, Paiwan94%, zumazuma2%.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
calap
calap
越界
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Sakizaya sukudad 撒奇萊雅族語詞典
Yuan-cu-min-cu wei-yuan-huy icalayay a sukudad 原住民族委員會線上字詞典
+cengyi+, lucek-kakalimaan
+cengyi正義+, lucek-kakalimaan(正義=公平的價值)
sapuelac
正義或公平正義（英語：justice；德語：Gerechtigkeit）是關於適當安排社會內的東西和人民的概念，此概念是哲學、法學和神學歷史上不斷思考和辯論的話題.
u +cengyi+ saan, u mahizaay pawanan ilabu' nu binawlan atu nizateng nu tademaw, tina zateng sa, u +Cesue+, hulic atu nasulitan, caay katezepay a kamu atu matatengil. thumb|u kulit nu +cengyi+ lucek-kakalimaan sakamu sa ci Yalisetuode亞里斯多德: " u tademaw sa, u mapulungay katuuday a uzip". sakapatizeng tu mapulungay a putiput, kakaydihan patuling tu +cengyi+(lucek-kakalimaan). masimsim tu ciniza, u canan ku +cengyi+. saayaway, sacacayen ciniza ku +cengyi+ tu "habutud a +cengyi+普遍正義" atu "uzuma a +cengyi+特殊正義". u zuma a +cengyi+ sa, izaw ku "mawawada' a +cengyi+分配正義" atu " pasumaday a +cengyi+矯正正義".
u habutud a +cengyi+ sa, amana paceba', amana matatiik tu tademaw, amana miubi atu mikidem. kanahatu, mazeteng tu kita ku "habutud a +cengyi+", uyzasa, u "uzama a +cengyi+" tadamaan tuway.
u uzuma a +cengyi+ sa, u kakilulenay a kawaw ilabu' nu mapulungay katuuday.
pasumaday a +cengyi+" sa, pabucen tu siiluay a tademaw. piluceki tu labadesay a tademaw.
saleku主張 sa ci Yalisetuode, mapulungay katuuday a putiput kakaydihan misaungay tu +cengyi+.
ihekalay a tadeamw namatatengil tu +cengyi+, papina ku munday: u canan ku +cengyi+?u canan ku kakaydihan nu tademaw atu binawlan? ahican mawawada' ku tuud-suped atu laculaculan ilabu' nu binawlan? izaw ku yadahay a heci tu mahiniay.
izaw ku mitesekay atu pasubana'ay, tinaku sumamaday a Sila a tademaw, pakuhica u kapahay a wayway nu tademaw, tahekal ilabu' nu tademaw saca binawlan atu putiput. taneng mala tademaw kuheni. u sasukapah, u zateng nu tademaw saca dietu, u kakalimaan重要的 a nizateng.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
正義
趙敦華：〈正義：公德與私德的張力〉（2008）
史丹福哲學百科全書中的條目： [1 ] www.sterlingharwood.com
哲學超圖解, 田中正人著,野人文化
sakasitangah nu Sakizaya
nasulitan nay pabalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1
kakuniza:sakasitangah kakuniza:2018-cacay
Fotol-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Fotol
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p55
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Ellen Johnson Sirleaf
Ellen Johnson Sirleaf
Tamazuan
u sulit nu Hulam
達瑪巒部落
Stephen Bardo
Stephen Bardo 4 bulad 5 demiad, 1968 a mihca, Stephen Bardo, miunduay. thumb|20140814 World Basketball Festival Steve Bardo|alt=20140814 World Basketball Festival Steve Bardo.JPG
Tamazuan
u siwkay nu niyazu'
i Nantou a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tamazuan. u kasalumaluma’ nu Tamazuan sa, 322 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,109 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,027 ku tademaw, pakalatu 93%.
Ellen Johnson Sirleaf
10 bulad 29 demiad, Ellen Johnson Sirleaf, u misingkiway. 1938 a mihca nalecuhan)
Tamazuan
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 82 ku tademaw, pakalatu 7%.
Ellen Johnson Sirleaf
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Liberia ayza sa ci Ellen Johnson Sirleaf, micakat a demiad sa i 2006 a mihca 1 bulad 18 demiad.
Tamazuan
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Yuwatan(Bunun) 90%, Tayan(Tayal) 2%.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu'
Ciyakang
縮圖|Ciyakang (花蓮縣秀林鄉西林村支亞干部落)Ciyakang (花蓮縣秀林鄉西林村支亞干部落)
u asip nu cidekay a tademaw
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 43 ku tademaw, pakalatu 3%. u kasabinacadan, Taluku(Truku) 88%, Pangcha(Amis) 2%, Tayan(Tayal) 2%, zumazuma 4%.
u niyazu’ nu Taluku
u Taluku a niyazu' kuyni, katuud ku Taluku a tademaw itini, u zuma sa u Pangcah, u Tayal atu Bunun.
iniyan a niyazu', katuud ku misaydang, matineng micudad winiyanay a micudaday. sisa'wac i tepal nu niyazu', u ngangan nuni sa'wac u "Lawsi" sananay nu Hulam a kamu.
u niyazu’ nu Pangcah(Amis) kuyni, katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
izaw tu ku Sakizaya itini. micakay k lala' nu Taluku, sa muenengtu itini.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2017 a mihcan 11 a bulad
1 ku cacudadan i Ciyakang niyzau’.
2 ku kyukay i Ciyakang niyzau’.
1 ku pakincalan i Ciyakang niyazu’.
inayay ku pikuwanan i Ciyakang niyazu’.
inayay ku pacudacudadan i Ciyakang niyazu’.
inayay ku padekuan i Ciyakang niyazu’.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
2018.06.01 u sapibetik a kamu nu minanam tu kamu nu Sakizaya
i putah nu Sakul nu niyazu’
u paybalucu’en a kawaw nu minanam tu kamu nu Sakizaya
lacul nu kamu ni Nuwatan o Kumud
malingatu tu kita haw. ipabaway, pauzipay tuyniyan u hekal, pauzipay tuyniyan u lala’. mudiputay tu tamiyan, kakawsan nu Sakizaya atu tuas.
tayni kami haw inuayawan namu, mikukay kami tuniyan u sakatalu ayaw niyam, minanam tuyniyan u kamu namu.
mapulung kami u saydan atuyni micudaday. amalingatu ayza a demiad. minanam tu nakamuwan namu i kasumamadan.
ayza u niyazu’, binawlan nu Sakizaya, maliyuh tuamin mukamu tuyniyan u nakamuwan namu.
misa nu Hulam tu, misa nu Taywan tu. misahicahi:ca tu musakamu. inayi’ tu haw kuyniyan tada kamu namu.
sananay kyu mapulung kami ayza. amingatu ayza aminanam tu. nakamuwan namu i sumamadan. ayza tayni kami nuayaw nu namu.
payawen kamu nama i kami. buhati ku punu’ niyam. ngay kalamkam amatingen minanam uyniyan nu adiwawa.
caycayay inayay pitaneng u sakamu tu kamu nu Sakizaya. buhaten haw ku ngapa niza.
ngay kalamkam tu amatineng musakamu. uyniyan u saydan maluk kya ku heni apasubana’. nika u amu tu ku micukelay tu balucu’ nu heni.
tuyniyan a da’dac. payawan kamu kya haw mipili’. milayap tuyniyan unipaini niyam.
ayza mapulung kami. amikukay tu tamuwan. baungen nu mita. kukay!
ayza kuamu haw kuyniyan sayaway, mitaneng tuyni paini nu saydan aut micudaday.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
nasulitan nay paybalucu’ay a kawaw nu subana’ay a pu 2018-1, nasakamuan ni Nuwantan o Kumud, nasulitan ni Tuku Sayun. kakuniza:2018-cacay kakuniza:sakasitangah
Andorra
thumb|u hata nu Andorra (安道爾)Andorra (安道爾)
u siwkay nu kanatal
u Andorra (安道爾) ilabu nu Oco, itiza i 42 30 N, 1 30 E.
u ahebal nu lala’ mapulung sa 468 km2.u ahebal nu lala'ay sa 468 km2, u ahebal nu nanumay sa 0 km2.hamin nu tademaw sa 85,660. kakalukan umah sa 43.40%, kilakilangan umah sa 34%, zumaay henay umah sa 22.60%. adidi' ku lala' tina kanatal, i satimul nu Alepasisan-bayu, i tebal nu France atu Sipanya. u sakamu tu Cyataylung, France atu Sipanya a kamu.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Andorra la Vella(安道爾城).thumb|u eneng nu Andorra (安道爾)
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 8 bulad 9 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Joan-Enric Vives i Sicília, micakat a demiad sa i 2003 a mihca 5 bulad 12 demiad.
u ngangan niza
u ngangan nu Lipun: アンドラ公国
u ngangan nu Amilika: Andorra
u nasulitan nu Hulam atu Amilika
安道爾侯國，袖珍國家之一，國土面積468平方公里. 是西南歐的內陸親王國，位於庇里牛斯山脈東南部，毗鄰法國和西班牙. 首都老安道爾（Andorra la Vella）. 官方語言為加泰羅尼亞語，通用語言為西班牙語和法語. 國內居民多信奉天主教.
Andorra (安道爾) is a sovereign landlocked microstate in Southwestern Europe, located in the eastern Pyrenees mountains and bordered by Spain and France. Created under a charter in 988, the present principality was formed in 1278. It is known as a principalityas it is a diarchy headed by two Co-Princes – the Catholic Bishop of Urgell in Spain and the President of France.
安道爾侯國，也譯作安道拉親王國，通稱安道爾，為一微型國家，國土面積468平方公里. 是西南歐的內陸親王國，位於庇里牛斯山脈東南部，毗鄰法國和西班牙. 首都大安道爾（Andorra la Vella）. 官方語言為加泰隆尼亞語，通用語言為西班牙語和法語. 國內居民多信奉天主教.
u Andorra (安道爾) kasa nu hungtyay a kanatal, nipacuyaku sa u Andorra (安道爾) nu kadamsayay a kanatal, kalalacalan a nipanganga sa u Andorra (安道爾) han, u masaadidingay a kanatal, kalaidaw nu lala’ sa nikaahebalan 468 km2. sakay nutipan masanutimul i European malabuay nu hungtyay a kanatal, u eneng sa iti ya Pyrenees (Pili-niwse 庇里牛斯) kawalian nutimulan a buyubuyuan,macacapi tu ya France atu Sipanya. u tatangahan nu kanatal a tuse sa ya Andorra (安道爾) la Vella (Taan-tauwel 大安道爾 ). nu kanatalay a kamu sa ya Catalonia (Ciya-tay, loni-ya 加泰隆尼亞) hananay, i demiadan sa nu Spain (西班牙) nu France ku sakalalacal a kamu. i paykanatalay a binawlan sa misingku tu tingsukiw a kiwkay.
安道爾高山峽谷遍布全境，全國平均海拔高達1,100公尺（3,600 英尺），是歐洲地勢最高的國家. 安道爾憲法規定，安道爾為君主立憲制國家，首相為政府首腦. 安道爾沒有軍隊和自衛隊，只存在警察，所以國防由法國和西班牙一起負責.
u buyubuyu’an atu diheb nu Andorra (安道爾) sa i cuwacuwa sa mamin kalaidaw i paykanatal, labu nu kanatal sa sapalen ku nikatalakaw nu buyu, 1,100 a depah ku ditek (3,600 ft.) a sausian, u nu iti European sa mala satalakaway nu kitidaan a kanatal. sakakilulan nu sakay hulicay nu Andorra (安道爾) sa, ina Andorra (安道爾) a kanatal sa u nu kalahungtyan a kaidaw nu sikelec tu sakay kanatal, u satalakaway nu palangatay ku mamikeliday. ina Andorra (安道爾) sa nayay ku hitay atu muadingay a masakaputay, uyda sa u tayling ku mamisidimata tu sasiading tu kanatal, kyu u sipaading tu kanatal sa u France atu ya Spain (西班牙) ku mamikunuyay.
安道爾主要有兩大政黨：安道爾民主黨和社會民主黨. 安道爾的旅遊、商業及金融業極其發達，服務業在1950年代很快取代了傳統農牧業，成為經濟支柱.
ina Andorra (安道爾) a kanatal sa idaw ku tusaay a masakaoutay a mamikantuk; nu Andorra hananay ya Min-cu-tang (民主黨) atu siyakayay a Min-cu-tang (社會民主黨). nu andorra a aidangan, pisiwbayay, atu nukalisiway mitesek ku kalabangbang,mamiedapay hananay a sikawaw sa iti 1950 a mihcaan kasenun han a micabi, sipakutay tu kya nu laylayay a malukay atu pahudingay, mala nu sakalisiw a kahenulan a tektek.
安道爾的旅遊業相當發達，亦為避稅天堂，因屬山地氣候，冬季寒冷漫長，高山積雪一年可達8個月，是個名副其實的滑雪勝地. 安道爾也是全世界國民預期壽命第四長的國家.
u sakay aidangan nu Andorra (安道爾) sa kalabangbangan, nikahida sa kanamuhan kaidawan nu mudimutay tu sukity misabana tu sapadamsu, nu masabuyuay a nu demiad,kyu u kasienawan manayat katenesan, i katalakawan a buyu sa nikasisulda, cacay a mihcaan makala tu waluau a bulad, u sakasingangan tu aidangan tu saselic. ina Andorra (安道爾) sa masa i kitakitay a nikatanayu nikaudipan sakasepat ku ngangan a nipasilsilan.
kasingangan (名稱 )
安道爾源自納瓦拉的andurrial，意含為覆蓋灌木的土地. 安道爾本名「Valls d'Andorra」，字面意義為「安道拉谷地」，大概因其境內有多條山谷.
u ngangan nu Andorra sa namakay i Navarre (Nawa-la 納瓦拉) han ya Andurrial, kaidaw nu imin sa u katahebay nu kilakilangan a lala’ pananum sananay. sayaway a nikaidaw tu ngangan sa ya “Valls d'Andorra”, nikadih nu sulit sa u (Andorra a diheb), hakay yadahen tu sikaidwa i labu nu kanatal sikayda ku satiidan a pangangan.
歷史 nu likisi
傳說法蘭克王國查理大帝為回報安道爾人與摩爾人作戰，頒布特許狀，在安道爾設立教區，命西班牙烏格爾的伯爵擔任主教一職. 11世紀時，烏格爾主教和法國開始爭論安道爾的主權問題.
nipadutuc a kamu nu kakawsan ya Fuwa-lang-ke nu hangtyay a kanatal, ci Ca-li hananay a hungty, ku mikukay tu piedap nu Andorra (安道爾) a tademaw namangangayaw tu ya Mo’el a tademaw namasasungayaw, pakaulah tu binaulaw misulul i Andorra a kenis patideng tu kiwkay sa. miucul tu ya Spain-ay (西班牙的) ci Ugel (U’ke’el 烏格爾) hananay masatatungusan a sinbu, kyu i sabaw cacay a seci sa, ya Ugel (U’ke’el 烏格爾) tatungusan a sinbu sa, atu nu France a kanatal miteka tu madademec tu sakay tatungusan nu kanatal.
1278年雙方達成協議，安道爾由法國富瓦伯爵和烏格爾主教兩方共同擁有主權. 1812年隨著拿破崙入侵西班牙，安道爾以及西班牙的加泰隆尼亞被法蘭西帝國吞併. 半島戰爭結束後恢復獨立.
katukuh i 1278 a mihcaan mahtatusaay idaw  tu ku nikasasululan, ina Andorra (安道爾) asitatungus sa au nu France a kanatalay, ya Earl hananay u micapiay tu hungty ci Huwa-’el atu ci Ugel (U’ke’el 烏格爾) a sinbu, a mapulung kalaidaw nu tatungusan. katukuh i 1812 a mihcaan nidebungan ni Napoleon (Na-po-lun tu 拿破崙) Spain (西班牙), ina Andorra (安道爾) atu ya Spain-ay (西班牙的) ya Catalonia (Ciya-tay, loni-ya 加泰隆尼亞) cebisan nu France nu hungtyay a kanatal. kalapangkiwan a subal a nikalpacawan kaedeman sa mutiku a kunida sa malakanatal.
1933年法國以世界經濟大蕭條導致社會動盪之名，佔領安道爾. 在1934年7月12日，一名俄羅斯冒險家名為鮑里斯·斯科瑟廖夫於烏格爾向大眾宣布，他擁有安道爾的主權，同時對烏格爾主教宣戰. 但他在八天之後的7月20日即被西班牙當局逮捕，並立刻被驅逐出境. 1936到1940年間，法國因西班牙內戰而派兵駐守安道爾.
i 1933 a mihcaan sa u France a kanatal misabana tu kasibalucu’, malawilaw ku sapakalisiw sa ku nipawayway i hekal mahuyahuy ku siyakay sa a misakaliyuh, midebung tu Andorra. i 1934 a mihcaan pitu a bulad sabaw tusa a demiad, masacacayay nu Elarus a micacebisay a mitesekay a tademaw ci Boris Skoselev (Pawlise-sekese-liyawhu 鮑里斯·斯科瑟廖夫) hananay iti Andorra (安道爾) pabinawlan pangiha, idaw ku tatungusan nida tu Andorra sa, kutusi sa mingayaw tu ya Ugel (U’ke’el 烏格爾) sinbuan maydademec. nika i sakawalu a demiadan sa i pitu a bulad tusa a bataan a demiad, tansul han nu Spain-ay (西班牙的) a mamikuwanay dakepen, kuyda sa sipibahbah tu patahekalan. 1936 katukuh i 1940 a mihcaan kasilawad, ya France namasasulacus ku labuay nu Spain (西班牙) sa uculan ku hitay micumud i Andorra musimaw.
二戰期間，安道爾維持中立. 安道爾長時間與世隔絕，只保持對法國和加泰隆尼亞的關係. 近年來安道爾致力改善交通和通訊，並大力發展旅遊業. 1993年，安道爾舉行公投，通過安道爾憲法，並成為聯合國的一員.
地理 nu kakitidaan
ina Andorra a kanatal sa i walian nu Pyrenees (Pili-niwse 庇里牛斯) a buyu', maylabu nu kanatal sa musaliyut ku buyu’buyuan, nikahida nu kitidaan sa masakikukikul, nikasapalan nu katalakaw sa makaala tu 1,996 a depah, u satalakaway nu buyu' sa ya Coma Pedrosa (Kemapiy-lotesa 科馬佩德羅薩) hananay a buyu'. nikatalakawan sa makaala tu 2,946 a depah.
整個國家被三條Y形的狹谷分割，最終會合成瓦利拉河並流向西班牙的加泰隆尼亞. 安道爾氣候屬於山地氣候，因境內地勢影響，夏季涼爽，大部分地區冬季漫長寒冷，年平均氣溫攝氏9.1 °C.
kahaminan nu kanatal a sikaadih sa, silaed tu masacapaay a dihap ku nikasaan, u nikalalikeluh sa itini tu i Walila hananay a sauwac pasay nu Spain (西班牙) atu ya Catalonia (Ciya-tay, loni-ya 加泰隆尼亞) musilsil. u demiad nu Andorra sa masa nu buyu'ay, malawilaw nu kitidaanay hakya, i lalud sa kabanihiwan, kayadahan nu kakitidaan sa u kasienawan ku matenesay, nisapalan tu demiad a sausian sa i se’se 9.1 °C.
manamec (經濟)
旅遊業佔GDP的80%，為安道爾經濟的主要來源. 每年約有九百萬人因免稅及冬夏兩季的度假設施前往安道爾旅遊. 作為免稅天堂，安道爾的金融業也很重要. 農產品因僅有2%土地可耕種的關係，大多數自國外進口；畜牧業以羊為主，工業產品主要有香菸和家具.
sakay piidangay asasikawaw sa idaw ku nikala tu 80 palasubu nu GDP, u sakay nu Andorra kalisiway a sakaini. paymihcaan sa hakay idaw ku siwa a lasubu nu bang a tatamdawan, sikainayi ku damsu atu kasienawan, lalud, masatusa a puu’ a nipipahanhan taydaen i Andorra miidang. masa u nu kayinayi nu damsu a tapukuan sa, u sakay nu kalisiway a kalukawaw sa sulcad sa u sakahenulan. sakay nu nikalukanay a tuudtuud sa tusa a dada nu pasintu 2 palasubu kukakalukan a umah sa, kayadah han sa sipakay nu hekalay a kanatal micumud, sakay nu pahudungay sa u sidi ku sasitungus a papahabayan, nu mukinay sa nikaidaw sa u siyungus tu tabaku atu sacunus tu nibasalan a tuudtuud.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Miku Kumud kakuniza:Buting Nukay
Jay Arnette
Jay Arnette nalecuhan i Austin, Texas, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Jay Arnette i 1960 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 2 ku uwac atu silsil 9, namapili’ tu nu Cincinnati Royals putiput.
u canan ku NBA
kanatal kanas-mali putiput, Amilika: National Basketball Association, sapuyu’en NBA, u Amis-Amilika tatama syubay kanas-mali putiput. izaw 30 a mali cebang, mikitinay tusa a subal, sawaliyan atu satipan. cacay subal izaw tulu a cu, cacay a cu izaw lima a cebang, cacay cebang namakay Canada, u zama sa namakay Amilika. kya madademec "Amilika syubay kanas-mali nisakaput sasasedsed, acasa "Amilika kanas nisakaput sasasedsed", sapuyu’en "Amilika syubay kanas", acasa kakelul han NBA.
Tamim bin Hamad Al Thani
thumb|Tamim bin Hamad al-Thani 2015|alt=Tamim bin Hamad al-Thani 2015.jpg
6 bulad 3 demiad, Tamim bin Hamad Al Thani, u misingkiway. 1980 a mihca nalecuhan)
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
Idriss Déby
thumb|Idriss Déby, 2020|alt=Idriss Deby Itno IMG 3731.jpg thumb|u hata nu Chad|alt=Flag of Chad.svg
Idriss Déby
6 bulad 18 demiad, Idriss Déby, u misingkiway. 1952 a mihca nalecuhan - 2021)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Chad ayza sa ci Idriss Déby, micakat a demiad sa i 1990 a mihca 12 bulad 2 demiad.
Chen Man-cing
Chen man-cing 陳曼青 thumb|20141231爵士鼓陳曼青台中跨年街頭表演 Chen man-cing, nalecuhan i 1988 a mihcaan 3 a bulad 4 a demiad. u Amilika a ngangan sa, ci Vela Blue. u ayaway a ngangan sa, ci Ku man-cing. u ngayngay a tademaw, u mipalaway i zazan. izaw ku Pangcah a izang ciniza, pangkiw ku izang nu Pangcah. 2008 a mihcaan, namikelih ciniza tu Tayse(台視) sakatusa a dademec, namacumud saka29 a kawlah. 2009 a mihcaan, namikelih sakaenem a dademec, maala sakasiwa a kawlah. ayzasa, u palaway nu Fel putiput.
lacul
saayaway a ngangan：Ku man-cing
malimula' a ngangan：小藍、曼曼 、小陳、老大、阿青
Steve Alford
Steve Alford(史蒂夫·埃爾福特)
Chen Man-cing
lacul
kanatal： Conghuaminko
Steve Alford
siwkay niza
11 bulad 23 demiad, 1964 a mihca, Steve Alford, miunduay.
Chen Man-cing
lacul
nalecuhan a demiad：1988 a mihcaan 3 a bulad 4 a demiad）
Steve Alford
siwkay niza
Steve Alford nalecuhan i Franklin, Indiana, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput. Steve Alford i 1987 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 2 ku uwac atu silsil 26, namapili’ tu nu Dallas Mavericks putiput. Steve Alford unu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, u misimaw zikuzay mimaliay, u mikilac zikuzay mimaliay.
Chen Man-cing
lacul
nalecuhan a kakitizaan：Taywan Taoyuan
Steve Alford
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA
Chen Man-cing
lacul
kamu：Hulam、Ngayngay、Taywan、Amilika、Lipun
papazaan atu papayzaan：Kitu cyaw
sadadiw：piano、tuktuk、kital、小提琴
saungayay a mihcaan：2006 a mihcaan katukun ayza
kawaw putiput：Alfa dadiw
mipalaway a putiput：Bunac sakaenem、Whaaaaas UP！
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
wikipayke-陳曼青
陳曼青的Facebook專頁
kakuniza:2018-tusa kakuniza:tademaw kakuniza:mudadiway nu Yincumin kakuniza:Pangcah kakuniza:Taoyuan
nipaluma-bucacay,bocacay
u siwkay nu nipaluma
i cakatakalaway atu i teban a takalaw nu bayu'.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Hulam talakaway a nipaluma nalunasulitan a sulu pulungamin a sulu. Hulam kagak a yuan adidiay a mauzipay migankiway a suo《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p46
kakuniza:nipaluma
Jeff Adrien
Jeff Adrien (傑夫•阿德里恩) unu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, u tabakiay ayaway mimaliay, u adidi’ay ayaway mimaliay. Jeff Adrien nalecuhan i Brookline, Massachusetts.
2 bulad 10 demiad, 1986 a mihca, Jeff Adrien, miunduay.