cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taoyuan
laylay (歷史)
u kenis nu Bo-nong ya Cin-se-cin,se-cin a tademaw sa ,u lsibukun,katukuayza Bonung a tademaw macalap ku tademau nuheni i patekenan (百分比) izau ku siwa a bataan, u sakatuday nu binacadan, tawya Bunung mapulungay kYin-el-seuheni, tini i teban nu Sin-lun-se (寶山里) I Suy-se (建山里), Pilanse a tu Paicinse (高中里), Ta-la-lu-Se (他拉魯社), Yan-El-se (雁爾社) Tao-Yaun-li (桃源里), Zuy-Suy-Se (瑞穗社), Cian-San-li (建山里), Pi-pi-Yu-Se (比比由社)Hu-Sin-Li (復興里), La-Po-Lan-Se (拉婆蘭社), La-Hu-Lan-Li (拉荴蘭里), La-Ku-Se-Se (拉庫斯社), Cang-San-Se a kenis (樟山社區), Ma-Se-Wal-Se (馬哇兒社), Mia-San-li (梅山里) a Fan-Se.
Kalokapuk
Kalokapuk
u sulit nu Hulam: 大埔部落
Guyana
Gayyana buyu' (蓋亞那高原)
nikahetikan nu mabawbaw nu lala' atu ba'tu, u atekakay satu a ba’tu kuliwan i masaenalay, mahida aydaay a mutidengay nu ladenman a "' takal a buyu", itida i  Kaya-na (Guyana) a buyu' (蓋亞那高原), idaw henay ku cacaya a lasubu (100) misengiay tina takalan a buyu', idaw ku satabakiay ninabuyu' a takalan makaala tu tusa a malebut lima a lasubu enem a bataan (2560) a kunce nu buyu', aydahan mapatukitu i kitakit nu lahad nuni pahetikan nu babalaki.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
'''mabulahtu mangalebtu i sa malalemed tu ku sapisulit numaku. 淚水濕透了我的筆記本，i katangaan tu delug nu labi inayi
Taoyuan
laylay (歷史)
當時族人原本居住在深山裡，日據時期，由於日人害怕原住民兇悍，初期採「懷柔政策」，紛紛在鄉內各社設置「警察駐在所」，管理各社群的原住民，爾後推行「理蕃政策」，日本政府將族人強制集中遷居於現在的部落，以方便集中管理.
Bhutan
u sulit nu zuma a kamu
u sulit nu Amilika: Bhutan
Kalokapuk
u siwkay nu niyazu'
Kuangwun chun iayaw sa itiza i Haduan siang (海端鄉) sawali-saamisan. yamalyilu Kuangwun(Tapu), Lungchun atu Cinpin tulu a niyazu'. ilabuay a Kuangwun atu Lungchun mikitinay Lungchun sawac a subal, Cinpin mikitinay Sinwulu sawac a subal. iayaw nu kalipunan a kuwan sa, u Yuwatan cidekay Tanase atu Wangchuse mueneng. natayni tu ku Minkoku, sumadan ku ngangan balicen tuway, panganganen tu ku "Kuwangwun".
Eritrea
Er-li-cuy-ya u liwliw nu likut masasuedes (厄利垂亞邊界衝突)
u heni tu ku malpacaway, kina tusaay naidaw ku nika sasulitan a mapapela’ tu sin-ceng a kenis; nika masakunida ku Er-li-cuy-ya tu nadikudan, caay kasasulul kina tusaay a mipela’ tu kenis. 1997 a mihcaan sabaw cacay a bulad  tusaay idaw kuwalu a demiad, u Er-li-cuy-ya misabaluhay patahkal tu kalisiw u nay-ke-fa, Yi-su-pi-ya nikahida sakay i Er-li-cuy-ya misulul tu sakay kalisiw a mipulu’, kina tusaay masakaputay ngalep sa tu ku nikasasulinges, kilulsatu satu nadikudan i 1998-2000 a mihcaan mapelpel tu i likut nu liuliyuan nu dadipasan a mangangayaw.
Guyana
Gayyana buyu' (蓋亞那高原)
被當地稱為「特普伊」的平頂高原，是一片熱帶稀樹草原的景象，四週覆蓋著棉花糖般的雲，邊緣攀爬著前所未見的熱帶植物，上百個瀑布把山體切割成一個個小塊，遠看恍如浩瀚碧海上散佈著一個個小島.
Chishang
nikasakuwakuwan
u Chishang hananay a kenis sa, (u kamu nu Pangcah sa u Fanaw han) u eneng sa iti Taywan Pusungku ya Kalingku atu nu Pusungay kaamisanay a dihep, nuwalian sa sibiyaw tu Donghe a kenis, sakatimulan sa malalitin tu ya Guanshan a kenis, nutipan sa u Haiduan a kenis, nu amisan sa ya Fuli hananay a kenis.
Eritrea
Er-li-cuy-ya u liwliw nu likut masasuedes (厄利垂亞邊界衝突)
(u kamu nu Hulam: 內戰期間，雙方同意按照當時的行政區界劃界；但厄利垂亞獨立後，雙方都不同意照此劃界. 1997年11月28日，厄利垂亞發行新貨幣奈克法，衣索比亞因此對厄利垂亞實施經濟抵制，兩國關係急劇惡化，隨後在1998—2000年間發生邊界戰爭. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
kakuniza:kanatal kakuniza:Hana Ating kakuniza:Lisin Kubung
Guyana
Gayyana buyu' (蓋亞那高原)
mapangangan nu niyadu'ay u “ Te'pu-e (特普伊)”a masaenalay nu buyu', u kacaledesan nu masalahatay a kilangkilangan, liklik matahap nu mahida u kupaay apiyang nu latem, lilis han idaw kumilibetay nu caayya ka adih nu kacaledesan a langawlangawan, nu panaay a cascas a cascas nu buyu' cikciken malaadidiay a buyu', bataden amiadih mahida uibayuay a adidi'ay a subal.
Chishang
nikasakuwakuwan
全鄉地處花東縱谷中部偏南，係由新武呂溪所沖積而成的肥沃平原，西有中央山脈，東有海岸山脈，氣候屬熱帶季風氣候，雨量充沛，造就了聞名全國的優質池上米，由池上米所作的池上便當更是聞名全臺灣.
malaupay nu kenis sa i labu nu ya Kalingku walianay a dihep i teban kasa nutimulan ku kitidaan, u namakay ya Sin-u-luy hananay a sauwac a nikaydaan nu balat sikayda nu lanu, a nikasaenalan kasidamekay a kasaatul, i nu tipan sa ya Cung-yang(中央) hananay a buyubuyu’an, nu walian sa ya nu Hay-an(海岸) a buyubuyu’an, u demiad sa masa nu puu’ay kabaliyanay a demiadan, mahtaneng ku nikaudadan, sakaidaw nu kasingangnan nu kailayan a belac ya Chishang hananay a belac, nu makay Chishang a nisanga’an a tabu sa sakatinengan i Taywan.
Guyana
Gayyana buyu' (蓋亞那高原)
nuayawan nina buyu' han, idaw kuni culimekan tu satabakiay nu kitakit a cascas—u tian-Se (天使瀑布) cascasan (Angel Falls, 天使瀑布).
從陡壁隙縫直瀉下來的它又名安赫爾瀑布，座落在委內瑞拉最大的自然保護區卡奈瑪國家公園（Canaima National Park），高度足足有979公尺，是尼加拉瓜瀑布的16倍！
Chishang
nikasakuwakuwan
鄉內居民以漢人及臺灣原住民阿美族為主，產業則以農業為主.
Guyana
Gayyana buyu' (蓋亞那高原)
namakabuhangay a mulecisay kasenun sananay mahetikay a nanum u Anhela-pupu' (Anhee-cascas (安赫爾瀑布) a ngangan, itida i Winai-zuyla (Venezuela (委內瑞拉) satabakiay a lihalay dadiputan a Kanay-ma kuocia kunyung (Canai-ma National Park (卡奈瑪國家公園), talakaw han makaala tu siwa a labsubu pitu a bataan idaw ku siwa ( 979) a cunce, u Nicia-lakuo "Nicaragua" cascas (尼加拉瓜瀑布) nu sabaw tu enem (16) a bey (倍)!
保護區內河流交錯，高山壁立，並有一望無際的熱帶雨林和開闊的草地，除了著名的天使瀑布，還有眾多的瀑布群，因此被譽為「瀑布之鄉」.
Taoyuan
laylay (歷史)
itawya a tademaw nawitiyay kuenen i teban nu buyu, kadipunnan a Dipon sa maedes ku Yuancumin matalaw ku Dipun sisa sayway patideng ku “kitidaan nu kin-cal” mikuwan tu Yuancumin a binacadan anuayaw “li-fan a kawaw”,  bahbahhentu nudipun kutamedaw misaupu muenenitiniyay aydayniyadu,  kia saluwayai musaupu a mikuwan.
Guyana
Gayyana buyu' (蓋亞那高原)
dadiputen a kitidaan nika sasungaliwan nu sauwac a nanum, talakaway ku buyu', pa’ngaw han idaw ku kacaledesan a langaw nu kilangkilangan atu ahebalay nu lutuk, unikasi nganganay nu Tanse-pupu' (Angel Falls a cascasan (天使瀑布), idaw henay ku yadahay a cascasan, sipangangan han tu "cascas a niyadu'an (瀑布之鄉)".
Kalokapuk
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 39%, Yuwatan(Bunun) 1%, Puyuma 1%.
Guyana
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
kakuniza:kanatal kakuniza:Habayiing kakuniza:Iing Habay
Malaysia
Pu-ceng (布城)
zayhan katuudkatuud satu ku malimaday tayni muenegay nu binacadan i Ci-lung-pu (吉隆坡), atu caayay ka ahebal ku kakalukan a lala’ay itiza, kuy i 1999 a mihecaan malimad tayza i Pu-ceng (布城) ku tapang a tusu nu Malyasia (馬來西亞). 2001 a mihcaan tusaay a bulad cacay a demiad patahkal pakatineng ku cengfu(政府) nu Malyasia (馬來西亞) tu katuuday a malatuluay kasaupuay cesya a kakitizaan nu Malyasia ku Pu-ceng (布城), imahini sa patatenga’ku cengfu(政府) u satalawkaway tapanay a tuse ku Pu-ceng (布城) sa.
Kalokapuk
u niyazu’ nu Pangcah(Amis)
katuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu'. u Pangcah(Amis) a niyazu' kuyni. katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Yuwatan(Bunun). yadah ku cidekay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
Malaysia
Pu-ceng (布城)
布城全稱：「布城聯邦直轄區」，是馬來西亞政府於90年代末建立的新市鎮，也是馬來西亞的行政首都，也是聯邦政府行政機構及司法機構的所在地.
u tadangangan nu Pu-ceng (布城) sa kasaupuan cesya a kakitizaan han.
u tahbaluhayay a nipatizengan nu Malyasia (馬來西亞) cenhu(政府) i nuzikuzan nu 90 a niyen-tay(年代). atu u satalakaway tapang a tusu nu Malyasia (馬來西亞) tu, aenengan aca nu pahuingay a ciku atu talakaway a ciku itini.
布城位於馬來西亞半島西南部，居於吉隆坡市與吉隆坡國際機場之間，相距兩地各約40公里.
kakitizaan nu Pu-ceng (布城), i nuetipan tu timulan nu Malyasia (馬來西亞) pangkiw a subal, i tebang nu Ci-lung-pu-se (吉隆坡市)atu Ci-lung-pu kitakitay a cicang (吉隆坡國際機場), lala'ad nina tusaay a tuse sa makaala sepatay km.
Kalokapuk
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Bhutan
baluhay a labu nu ulic
wayway nu kalukakanan......
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
ku tekiteki' sa macekil   kuni kabudi'  zizawhan azaw u sepi' mabiyalaw acatukaku i mahicatukisu kapahtu haw?
Chishang
nikasakuwakuwan
itini i labu muenengay i niyadu’ sa u Layak atu Taywanay a yin-cu-min Pangcah ku sakatuuday, nikasilacul sa u malukay ku sakaudip.
nikalalekalan kasingangan nu kakitidaan (地名緣由)
池上鄉名取自聚落位於大坡池上方，故稱此地為「池上」. 在清光緒年間被稱為「新開園」，為「新開闢的田園」之意.
u Chishang hananay a nipangangan sa, na makay kasaupuan nu niyadu’ ya masacakatay a taku i pabaw ku kasahida, kiyu mapangangan tu i pabaw nu taku sa “Chishang”. iti masahungtiay a hulam nipikuwan sa, nu sipangangan tu ya “Sin-kay-yen”, u “u masabaluhayay a nipatadas a umah” sananay nu imi.
i kaDipunan a tatukian (日治時期)
1894年，清廷與日本爆發甲午戰爭，隔年戰敗後於4月簽訂《馬關條約》，將台灣割讓給日本. 5月，日本派兵到台灣接管，隨即爆發乙未戰爭. 11月18日，日本官方宣布平定全台. 但實際上，台灣各地方的武裝小衝突仍此起彼落. 東部因地處後山而最後淪陷地，而池上又是台東最後一個淪陷地.
Malaysia
Pu-ceng (布城)
布城從90年代開始不斷發展；今天，當地擁有許多主要地標，人口也在近年來急速增長，截止2015年約有近9萬人口.
Taoyuan
laylay (歷史)
本區於日據時期隸屬「高雄州旗山郡六龜分室」，當時桃源地區有雅爾部落，布農族人稱之為Gani，日人遂稱Gani社，當時部落的分布主要以雅爾駐在所為中心，散居於荖濃溪沿岸、大竹溪山東支稜，海拔高度約七百至一千七之間山坡上.
Malaysia
Pu-ceng (布城)
整個城市面積廣闊，山林起伏，宏偉壯觀，其中70%是綠地，紅花綠葉相映，環境清幽宜人.
Taoyuan
laylay (歷史)
ina kenis yukadipuan  a ciday  sa “Takaw-cu Ci-san-cun Liw-kuy-fn-se”, itawya idaw ku Ya-El a niyadu’, pangangan han nu Pu-nun a tademaw kya Gani, sisa pangangan nu Dipon ku Gani-se. u niyadu’ paenenen han i teban nu Ya-El cu-cai-suo, mabusak i lilis nu Lao-non a sauwac atu saawali masadukudukuan  nu Ta-Cu-Se a buyu’. mueneng i buyu nu pitu a lasubut katukuh cacay a malebut idaw ku pitu a lasubut.
dadipasan
sapuelac
u dadipasan sa, u saedipan(沿岸) nu bayu'. matulin(連接) nu bayu' atu tukus(陸地). si laying(海浪)、mulenu(漲潮) atu malac(退潮) saca makelah(退潮)、bayu'-likit(海流) i sadipasan(海岸線). u kakuniza nu tuud sa, izaw ku baetu-dadipasan(岩岸) atu bunak-dadipasan(沙岸). anu u talakaway nu tukus a kakuniza sa, izaw ku celem-dadipasan(沉水海岸) atu laliyas-dadipasan(離水海岸). celem-dadipasan sa, u macelem tasasa' ku tukus. anu laliyas-dadipasan sa, mahmuwas ku lala' nay labu' nu bayu'. bangcal ku dadipasan, katuud ku tademaw tayza i dadipasan misalama' mibalakas. maydih ku tademaw tayza dadipasan mingaduy(游泳). katuud ku midangay(遊玩、觀光) a tademaw i dadipasan. i Kalingku(花蓮) saca sawaliyan(東海岸), bangbangcal ku dadipasan. i Kalingkuay a dadipasan sa, izaw ku sibunacay, izaw ku sibaetuay. yadah ku lalacan atu piya'. maydih ku Yincumin tayza i bayu', miala tu kakaenan nu bayu'ay. thumb|Cha Am Beach sadipasan(海岸線), bayu'(海洋)thumb|Sea defences South Coast
Malaysia
Pu-ceng (布城)
namakayni i 90 zitay (年代) sa, misaicelang misabalucu’ palekal tu canancanan a kakawawan ku Pu-ceng (布城), sisa katukuh ayza malahci tu ku nisaicelangan nuheni , imahini malimaday tayni sikakawaw siluma’ay itini i Pu-ceng (布城) a tademaw tahmahini 2015 a mihcaan makaala siwaay a mang (萬) ku muenengay itiza.
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
Bhutan hananay sa u skainayiay a nipalekal tu sakay kalisiw. i 2007 a mihcaan, ina Bhutan a tademaw nikaidaw nu sakay nu udipan nikala kapulungan sa (GNP per capita) 1400 nu Amuhuwanay a kalisiw. itida sa u sakatabakiay a nilaculan tu kalisiw sa, nau pacakay tu makay nanumay a nipadingkianay iti ya Ingtu hananay a kanatal ku sakaidaw, sipakay nu kapulunganay a nipabinawlan sa, i 2004 a mihcaan nu kitakitay a tademaw sakasilacul a nipatuduan a masausiay sa, ina Bhutan a kanatal silsilen sa, u sakay 192 kayadah nu kanatal kaladikudan tu, u nikapasilsil sa sakay 134 ku tideng, u kikulkikul tu sakay nu kalisiway.
Kalokapuk
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
(u kamu nu Hulam:不丹是最低度開發國家之一. 2007年，不丹人均國民生產總值（GNP per capita）為1400美元. 當地最大收入是售賣水力發電的電力予印度，據聯合國2004年的全球人類發展指數報告，不丹在192個國家中位居134位，經濟相對落後. )
Futing-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Futing
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
nika micapi tu nu kitakitay a nikasumad atu nikasilaculan a matiyung, u binawlan miteka tu maycakay tu nutawanay a tuudtuud, atu u inakaay a tademaw malimad taynien i tuse maudip, nikaudip nu katuuday sa caay tu kataneng zibunay a nikaudip, sisa u cenhu hananay sa talakawtalakaw ku nikapenec nu sakay kalisiw, macunus ku sakainayi nu sasakawawen.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
saka sigpayan nakukisu kuni sakatateng'ayi
Kalokapuk
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
(u kamu nu Hulam: 不過近年來因全球化衝擊，國民開始購買進口產品以及人口移往都市，人民無法自給自足使政府財政壓力提升，進而使失業率提高. )
ngangan nu Puyuma-Ariging
ngangan
Ariging
Futing-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
a balucu'satimlentu
Malaysia
Pu-ceng (布城)
zayhan siahebalay a lala’ lala’an ku Pu-ceng (布城), atu simakakitingkitingay a buyu’atu kilangkilangan, kizemuay a aazihen, itini izaw aca ku 70% langdaway lutuklutukan, mapadadingu ku sumanahay a balu atu langdaway a kilakilangan, sa sa’pi’sa ku balucu’nu tademaw a pakaazih.
Chris Bosh
siwkay niza:
nalecuh i Dallas, Texas, nanu syubay kanas-mali miunduay nu Amilika NBA nisakaput, pahanhanan tu kawaw ayza. Chris Bosh i 2003 a mihcan NBA sapapili’ mimaliay a kawaw, saka 1 ku uwac atu silsil 4, namapili’ tu nu Toronto Raptors putiput. nalecuhan niza i 3 a bulad 24 a demiad, 1984 a mihcaan, Chris Bosh, miunduay.
Kalokapuk
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Chris Bosh
siwkay niza:
u etul niza ku tatama. u lumeniay a tademaw ciniza. u talakaway a tademaw ciniza, izaw 211 kungfeng atu 107 kungcin ciniza. napahezek ciniza nay tabakiay a cacudadan. kya cacudadan sa ku Georgia Tech. napahezek ciniza nay 2003 a mihcaan.
ayza sa u mimaliay a puenengan nu kakitizaan ku tabakiay ayaway mimaliay, tebanay mimaliay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:NBA
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
u isutu kuhalhal lan numaku.
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
u kasaidaw nu baba’tuan sa ya salengacay a masalademay a ba’tu, sasakulitanay kalalumeniay a ba’tu. sakay nu kilalilngan sa nikacebetan sa makaala tu 72%. sakasingangan nu kilang atu balubalu sa katinengan nu kitakitay, ya sakahenulan a nikaidaw nu kilang sa ya Puti a kilang kalacicaan a kilang, atu ya disdis hananay a kilang. nu mukinay a sakasilacul a nisangaan tu sakay demidemiadan atu kalukakaenenan ya masa adidiay nu misiwbayay mucunusay tu kakawaw ku sitatungusay. nu malukay atu nu misakilakilangay i ayaw ku mukeliday, 74% nu musakawaway nu tademaw palunu malukay, pahudingay, musakilakilangay. nu sakay malukay sa i paymihcaan kalaidaw nu pilangecan tu tipus, kubkub, atu habay uyni sa u malutatapangan nu sikaydih han.
Futing-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
Malaysia
Pu-ceng (布城)
布城經過近6年的規劃建設，現已是頗具規模的一座現代化新興城市，也成為馬來西亞一處最新的旅遊景點.
Taoyuan
macuyacuay a sangnaw nu Mey-San (梅山吊橋)
布農語舊稱「梅山」為「馬斯娃霍爾」(Masuwahoru），意為「盛產黃藤之地」. 在布農族遷徙史，「荖濃溪流域」為「郡社族群」遷徙地區.
Futing-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
Malaysia
Pu-ceng (布城)
makaala enemay a mihcaan ku nilekakawaw mipatizeng tu Pu-ceng (布城), katukuh ayza malaayzaay baluhayay a tuse tu ku Pu-ceng (布城), atu malakakaydihan tu nu miidangay a tayni i Ma-lay-si-ya (馬來西亞).
Taoyuan
macuyacuay a sangnaw nu Mey-San (梅山吊橋)
iayaway u Mey-San  sumamaday a kamu nu Pu-nun ku “Masuwahoru”. nya imi ku “ina lala’ yadahay ku uway”. i laylay nu Pu-nun malimad, u Lao-Nung a sauwac (荖濃溪) sa u malimaday a kakitidaan nu Cun-se a binacadan.
Malaysia
kakingingan nu kanatal demiad(國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 31 bulad 8 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung, 總統) ayza sa ci Yang di-Pertuan Agong, micakat a demiad sa i 2016 a mihca 12 bulad 31 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Malaysia (馬來西亞) ayza sa ci Muhyiddin Yassin, micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 3 bulad 1 demiad.
hulic(法律)
masakiket(有關) ku kapulungan hulic (Common Law 英美法系) nu Malaysisaay hulic. nika anu pisadaecus kiya Muslimay, ami amating ku Muslimay huting. u hulic nu kitakit ku Malyasia mikelec(緊縮) tu icelang(力量) ku huting nu Muslim.
馬來西亞的法律屬普通法(英美法系)，但是倘若穆斯林人犯錯(犯法)時會由穆斯林法庭進行審判，不過馬來西亞憲法也緊縮(限制)穆斯林法院的力量(權力).
dadipasan
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
Wikipayke paybalucu'ay pulungamin a cudad-岸
Malaysia
nutipanay a Malyasia (西馬)
馬來西亞半島地區通稱馬來西亞半島，亦稱為馬來亞（英語：Malaya），總面積約130,590平方公里（50,420平方英里）. 它北鄰泰國，南與新加坡通過新柔長堤和馬新第二通道相連. 它隔麻六甲海峽與印度尼西亞的蘇門達臘島相望.
Kalokapuk
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pangcah
Malaysia
nutipanay a Malyasia (西馬)
Malaysia (馬來西亞) pangkiway a subal, Malaya han aca, u lala'ay nu Malyasia (馬來西亞) pulung han makaala tu 130,590 Sq km (50,420 Sq Ingli [英里]). Malyasia (馬來西亞) pangkiway a subal taamisan sa micapi tu Thailand (泰國) mayza milakec tu Sin-zu (新柔) tanayuay a cupu atu Ma-Sing (馬新) sakatusaay kakaawasan nu zazan sa, tatimulan sa tanengay malalitin tu Sin-ciya-pu (新加坡 ). anu matena’nu Ma-liw-ciya (麻六甲) bayubayuan ku Malyasia (馬來西亞), nika masasuayaw atu nu Ing-tu-ni-si-ya (印度尼西亞) a Su-mang-ta-la (蘇門達臘).
馬來西亞半島地區由馬來西亞的11個州和兩個聯邦直轄區組成，亦有東西之分，其中東海岸通指面向南中國海和太平洋的區域，西海岸則為面向麻六甲海峽和印度洋的區域. 而西海岸因人口密集而普遍被細分為北中南三部.
i nuetipanay a Malyasia (馬來西亞) sa, pulung sa izaw ku sabawcacay a cu’ (州), atu tusaay a kasaupuan cesya kakitizaan, mapalatusa aca kina etipanay a Malyasia (馬來西亞), nuwaliay atu nuetipananay a dadipasan.
dadipasan
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
Malaysia
nutipanay a Malyasia (西馬)
i nuwaliay a dadipasan sa: masasuayaw tu timulay Cung-ku a bayu (南中國海) atu Tay-ping-yang (太平洋) a kakitizaan.
i nuetipananay a dadipasan sa, masasuayaw tu Ma-liw-ciya (麻六甲) bayubayuan atu Ing-tu-yang (印度洋) a kakitizaan. nika nuetipananay a dadipasan katuudkatuud satu ku malimaday tayni muenengay nu tademaw, sisa palatuluen itini, amisay,tebanay, atu timulay ku sausi.
nuwalianay a Malyasia (東馬)
東馬2州，1個聯邦直轄區. 東馬（馬來語：Malaysia Timur，全稱東馬來西亞，簡稱沙砂），是馬來西亞位於婆羅洲的北半部領土，由沙巴、砂拉越及納閩組成，面積200,657平方公里餘，但人口僅佔全國2成. 地理上，東馬西馬的位置被南海所隔，這間接導致人口密度和發展指數低於位於馬來亞半島的西馬. 東馬因此保存了豐富的天然資源.
i nuwalianay a Malyasia (馬來西亞) sa, mapulung tu tusaay a cu’ (州), atu cacay ku kasaupuan cesya kakitizaan. nuwalianay a Ma-lay-si-ya, mapangangan tu Sa-sa (沙砂) han aca. i Ma-lay-si-ya (馬來西亞) saamisanay nu Pu-lu-cu'(婆羅州) ku kakitizaan, mapulungay tu Sa-pa (沙巴), Sa-la-yey (砂拉越), Na-ming (納閩), u lala'ay niza sa 200,657 Sq Km, katuud nu tademaw sa tusa a bataan% adada. azihen ku kakitizaan nu etipan, nu walian Malyasia (馬來西亞) pankiw a subal, u matena'ay nu Timulay a bayu (南海), sisa masasizuma ku kakawawan. i nuwalianay a Malyasia (馬來西亞) sa, caay kapapinapina ku muenengay a tademaw, i nayay aca ku tanektekay a sakasilacu itini, kanahatu naiay ku matatungusay nu waliay a Malyasia (馬來西亞), nika masupuday ku kapahay a laylayan i tini i nuwalian a Malyasia (馬來西亞).
Chishang
i kaDipunan a tatukian (日治時期)
i 1894 a mihcaan sa, ya masa hungtiay a hulam atu Dipun malalais tiya kasinganganan tu ya Ciya-u hananay a kalpacaw, nu dikudan a mihcaan sa mademec ku Halam, i sepatay a bulad masasulit tu hulicay a kasasulul a cudad, ya "Shimomoseki a lice", kelapen ku Taywan sipabeli tu Dipun a mikuwan. i limaay a bulad sa, culculan nu Dipun ku hitay tayni i Taywan a mikuwan, kasenun sa sikaidaw nu pipaculi a kawaw tu Dipun. sabaw cacay a bulad sabaw walu nu demiadan sa, ya mamikuwanay tu Taywan a tapang pangiha tu mapenec tu mamin ku tademaw nu Taywan sa. nika tatenga’ a nikasahecian sa caay kahida, i Taywan a kenikenisan sa mamapaculiay nu tademaw caay kasatedep. u sawalianay a kakitidaan sa u nudikudan tu a lebungan, u Chishang a kenis sa u sadikuday a picebis nu Dipun a kakitidaan.
Taoyuan
macuyacuay a sangnaw nu Mey-San (梅山吊橋)
而梅山則是最晚開發之地，梅山聚落形成約是70幾年前.
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
(u kamu nu Hulam: 礦石有白雲石、石墨等. 森林覆蓋率72%. 名木花草聞名於世，主要樹種有菩提樹、橡樹和松樹. 工業以生產日用品和食物加工的小型企業為主. 農業和林業為經濟主導，74%就業人口從事於農、牧、林業. 農產品以每年一獲之稻米、玉米、小麥等為主. )
Chishang
i kaDipunan a tatukian (日治時期)
1896年1月，日軍控制台灣西部各地後，轉進台東. 當時駐守新開園之副統領劉德杓率領二百餘人堅守. 5月16日，日軍組成討伐隊自高雄搭艦前來. 負責攻堅的恆春出張所所長相良長綱先行派員說服原住民組成「義勇隊」進駐新開園附近防衛. 日軍於6月7日攻擊，池上遂淪入日人統治，東部地區也全告陷落.
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
sakay nu nanumay a idaw nu dingki sa, u sakalisiwan a sakahenulan nu nipatidengan, hakay 72%ay nipadingkian sa mamin a sipacakay i India (印度).
Chishang
i kaDipunan a tatukian (日治時期)
i 1896 a mihcaan kalingatuan a bulad, u hitay nu Dipun mamin tu maysakelec kuwanan ku nutipay a kitidaan, kiyu saliyuten taynien i Pusung. i mahida sa ya misimaway tu Sin-kay-yen mamiedapay a tapang ci Liw-te-saw, keliden nida ku tusaay a lasubu nu tademaw a paculi musebeng. i limaay a bulad sabaw enem a demiadan, nu Dipun a hitay palekal tu nisakaput, makay Takaw mukacaw tu balunga tayni. sikiningay a mingayaw tu nu He-cun (恆春) a kenis, ya musakawaway a mamikeliday a tapang ci Siyang-liyang cang-kang, mikiayaw cinida miculcul tu caculculan milunguc tu yin-cu-min, palekal tu masakaputay "Yi-yung" hananay misebeng tu ya Sin-kay-yen. u hitay nu Dipun sa iti enemay a bulad pituay a demiad malingatu a mingayaw, kiyu kakayda satu a kacebisan ku Chishang a kitidaan, u nu walianay a kakitidaan sa i tawya a mamin lebungan nu Dipun.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
idizaw kisu pizizaw wituhaw .
Chishang
i kaDipunan a tatukian (日治時期)
1909年，台灣總督府開始推動東部移民計畫. 新開園有2,370甲原野被劃為移民收容適地，因內有大池，於隔年被命名為具有日本風味的「池上」原野，其後所建立之移民村落亦稱之為「池上村」（今新興村）.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
itizatu i lutuklutuk kan haw .uyzatu依舊kanca izaw ku
silangiwngiway.難言之隱makesem我心中難過kubalucu'numaku.
'''hani inw tu maykayni mahicatukisu? masasibud han nay baliyus.makakilultu'''
'''maudadtu i tini. a hicaen nacahamay.'''
ayza a demiad
Chishang
i kaDipunan a tatukian (日治時期)
i 1909 a mihcaan sa, ya i Taywanay masacungtungay miteka tu a maycuduh tu sakabulaw tayda i walian a misabalucu’. ya Sin-kay-yen hananay a kaahebalan a tukus, idaw ku 2,370 a kubu ku masausiay nu bukebukelalan, mapabacu kangaayan a sikatayni nu mabulaway, zayhan i labu sa idaw ku tabakiay a taku, i nu dikudan nu mihcaan sa sikaidaw nu kasasengian tu nu Dipunay a lalangawan, kiyu pangangan han tu ya "Chishang" bukebukelalan a enal, satusa nu dikadan a nipatideng tu mabulaway a niyadu’ palecad han a pangangan tu "Chishang niyadu’" (i aydaay a sin-sing a niyadu’).
1913年，台東製糖株式會社設立，擔負製糖與移民兩大事業，其後在池上村興建210戶移民住宅. 1919年，日本長野縣千曲川流域發生洪水，災民49戶移墾池上村.
1913 a mihcaan, i Pusungku ya misawanengay a kaysiya mapatideng tu, sikining tu nu pisanga’an tu waneng atu sikabulaw a sakawawen, nu dikudan sa itini i Chishang sicunus tu nipalumaan makaala tu 210 a naluma’an kayadah nu tayniay mueneng. 1919 a mihcaan, nu Dipunay ya Cang-ye a kitidaan ya Chikumagawa a sauwac kasibalatan nu tabakiay a nanum, kiyu u mapalitay ku luma’ sulul sa taynien i Chishang a mabulaw a patadas.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
u numamihulul ademiad sa !
Chishang
i kaDipunan a tatukian (日治時期)
1920年設置「池上庄」，劃歸台東廳關山郡管轄. 1926年，東線鐵路通車，位於大埔的車站地區逐漸取代新開園，變成地方發展的重心. 其後大量新竹、苗栗內山移民湧入，池上人口始激增.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
nu layak dada'.漢人的日子情人節
Chishang
i kaDipunan a tatukian (日治時期)
iti 1920 a mihcaan sa idaw ku nipatideng tu ya (Chishang a niyadu’), pabacuen sakay nu Pusungay ya Guanshan a kenis ku mamikuwan. i 1926 a mihcaan sa, sakay nu walianay a silamalay masangatu taneng tu a mamiculu tu sakakacaw, i kasieneng tu i Tapuay tisiyaba a kenis, haymaw sa tu sipakutay nu ya sing-kay-yen, masa nu kitidaanay kasasilacul a kalabangbangan a kakitidaan. satusa katuud tu ku makay i Hsinhuay a tademaw atu nu Miawliay kasabuyu’anay i nakaay a tademaw mabulaw tayni maypatadas, kiyu ina Chishang sa beleng sa mabangbang ku nikalalacay atu nikatakelal nu sikaudip katuud satu ku nikapulungan nu tademaw.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
u tademaw hananaysa
Chishang
nadikudan nu nikalalais (戰後時期)
1945年，日本在第二次世界大戰戰敗後，國民政府接收台灣，行政區改制為台東縣池上鄉，原日本會社地及日本人私有地皆收歸國有.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
anu mi lihizatu i hekalsa masatinengtu sadiput平安ahicaen naca satezeptu canacanan akakawawan atu palihalal.
Chishang
nadikudan nu nikalalais (戰後時期)
iti 1954 a mihcaan sa, kademecan nu kitakitay ku Dipun i sakatusaay a nikalalais, kiyu layapen nu kukumin sihu ku Taywan a mikuwan, sakay nu talakaway a nipikuwan sa sipaahenan ku Pusung a sikining tu Chishang a mikuwan, u masa nu Dipunay a kaysiya atu picalapan nu umah atu nu zibunnay a lala’ sa, mamin sipanukas tu kanatal.
u piliwkangan nu aidangan (旅遊景點)
大坡池原名「大陂池」，或寫作「大埤池」. 清治時期新開園大陂莊莊名即因轄區內大陂池而得名. 大坡池是花東縱谷主要湖泊，以風景優美而馳名.
ya katabakiay a tangku sa, na u (Tapo a tangku han), caay sa nipisulit u (Ta-pi a tangku han). i kaHulaman a nipikuwan sa ya Sing-kay-yen a Tapo a tangku, na sipakay ina niyadu’ kasingangan sisa sakatinengan tu aca nu i cuwacuwaay, ina Tapo a tangku sa masanu kalingkuay atu nu pusungkuay a dihep sakahenulan a tangku, sakay nu nikabangcal katinengan nu tayniay midang.
知名觀光聖地「伯朗大道」，知名影星金城武曾在這條大道上拍廣告，廣告中有金城武坐在大道旁一棵大樹下悠然喝茶的鏡頭，因此這棵大樹被稱為「金城武樹」，成為池上鄉新的觀光景點.
u ayaydaay tu kabelengan nu tayniay midang i Chishang a kitidaan sa, ya "po-lang hananay a dadan), ya katinengan amin nu pakacuduay a hayu ci Cin-chen-wu natayni itini a dadan miliadingu tu sapakampang, nipiliadinguan ilabu sa, na mueneng ci Cin-chen-wu i tepal niya tabakiay a sakul hananay a kilang, sailailay sa cinida i sasa niya kilang, sikacepcepan nu masakapahay a miadih, kiyu sipangangan han tu Cin-chen-wu a kilang, mala nu Chishangay buluhayay a aidangan.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Taitung kakuniza:kakitizaan kakuniza:Buting Nukay kakuniza:Miku Kumud
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
(u kamu nu Hulam: 水力發電是經濟重要組成部分，約72%水力所產電力售予印度. )
Taoyuan
macuyacuay a sangnaw nu Mey-San (梅山吊橋)
inaMey-San nika mautang milinga tu kawaw itinalala“, ya Mey-San kitidaan a niyadu, hakia iayaw pituway a bataan a miheca. 現在的梅山地區包含了兩個部分：梅山口與北邊1.5公里處的梅山村.
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
misiwbayay tu paidangay akawa sa u masadumaay sakutekteken nu kalisiway a sakahenulan. i nu ayawan sa caay kalalacal tu nu sakay hekal ku kaudip nu Bhutan naynayi ku tineng, katukuh i 1974 a mihcaan itawya misulul tu nu dumaay a kanatal a tademaw tayni micumud. imahini sa idaw tu ku kangasiwan tu 150 a masakusiay mamidayli tu sakay nu miidangay a kakawaw. kanahatu caay piten tu kiyada han nu micumuday nu tademaw, nika u tayniay a labang sa uyda sa nipikuwanan atu masuninipay a piidangan a kakitidaan ku nipisulul nu cenhu, kalaidaw tuluay a nikapulug atu masakaoutay nu tayniay sa, malacacay nu tademaw sa i paydemiadan sa, a patahkal tu 200 a lasubu nu Amuhuwanay a kalisiw tu sapadamsu, u nikahini sa mamiading tu lahaday nu kitakitay nu Bhutan atulaylay nu kasumamadan.
(u kamu nu Hulam: 旅遊業是另一個重要經濟支柱. 不丹過往是與世隔絕，1974年才開放外國人入境，國內現時有超過150家旅行代理商. 儘管不丹對旅客並無限額，但觀光客只能參加受政府嚴密監督的觀光行程，3人或以上的團體逗留每人每天要交200美元的稅項，以保護不丹的自然環境及古老文化. )
Taoyuan
macuyacuay a sangnaw nu Mey-San (梅山吊橋)
現在的梅山地區包含了兩個部分：梅山口與北邊1.5公里處的梅山村.
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
sakay nu maladadanay a nikaidaw makaala tu 3000 km katanayu. yamawsen, luo, subayu, u sakahenulan a mamiculu tu tuudtuud a sadikedan. u kasaidaan a misiwbayay a kanatal ya Ingtu hananay, u mamiedapay tu sasalangatan nu kanatal tu sapiading. ina Bhutan sa mala u sadikuday a misulul pabinawlan tu kasitilibi atu wanlu a kanatal.
Taoyuan
macuyacuay a sangnaw nu Mey-San (梅山吊橋)
ayza idaw ku tusaay a kakitidaan i Mey-San a kenis: sacumud nu May-San, atu May-san a niyadu’ nu amisan nu cacay idaw ku pangkiw a kong-li (公里).
Bhutan
sakay nu kalisiw (經濟)
(u kamu nu Hulam: 公路長3000公里. 氂牛、騾、馬為重要運輸工具. 主要外貿對象和國防援助國是印度.
Malaysia
laylay (歷史)
至19世紀末全半島均成為英國殖民地. 1963年9月16日連同沙巴、沙勞越以及新加坡聯合組成馬來西亞聯邦. 新加坡在1965年退出馬來西亞.
hicaen i tawya i siwaay a se-ci (世紀), nanu Ing-Kuo (英國) a pisiwaay ku Malyasia (馬來西亞), i 1963 a mihcaan siwaay a bulad sabawenem a bulad pausu Sa-pa (沙巴), Sa-la-yey(砂拉越) atu Sin-ciya-pu (新加坡) mapulung mala kasaupuan a Malyasia (馬來西亞) a kanatal kuheni mamin. nika i 1965 a mihcaan miliyas ku Sin-ciya-pu (新加坡) tina kasaupuan a Malyasia (馬來西亞) a kanatal.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Yiyang.sayion kakuniza:LamiHung
Taoyuan
macuyacuay a sangnaw nu Mey-San (梅山吊橋)
玉山國家公園在村落尾端荖濃溪谷上方建有「梅山吊橋」，在唯金溪谷上方建有「關山吊橋（馬斯娃霍爾吊橋）」，二座吊橋各長200及128公尺，二座吊橋橫越高聳峽谷. 立足其上，聆聽奔騰而下的水聲，極為震攝人心.
patideng tu “macuyacuay a sangnaw nu Mey-San” ku Yu-san a kanatakay a pidangan i pabaw nu diheb nu Lao-Nung a sauwac i pulut nu nizadu’. patideng tu “macuyacuay a sangnaw nu Kuan-Shan”(Ma-Se-Wa-Hul-El a macuyacuay a sangnaw, 馬斯娃霍爾吊橋) i pabaw nu diheb nu Way-Cin a sauwac (唯金溪).
ngangan nu Puyuma-Ariging
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56.
u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Mknahuy
thumb|Jianshi
Mknahuy
u sulit nu Hulam: 拿互伊部落
Futing-tatama a ngangan nu Pangcah
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
Mknahuy
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 73 ku tademaw, pakalatu 23%.
Futing-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
thumb|Formosan
Mknahuy
u siwkay nu niyazu'
u kasabinacadan, Tayan(Tayal) 74%, Pangcha(Amis) 2%, zumazuma 1%.
Futing-tatama a ngangan nu Pangcah
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Mknahuy
u Tayan a niyazu'
u Tayan a niyazu' kuyni, katuud ku Tayan a tademaw itini. u zuma a tademaw sa u Pangcah, u Yuwatan, u Taluku, inayi' tu ku zuma a cidakay itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya. izaw ku malecaday a ngangan nu Sakizaya atu Tayan.
u cidekay nu Taywan Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah, saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah.
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi (560,820), Pangcah (209,203), Tayan (89,958), Paywan (100,591), Yuwatan (58,336), Rukay (13,303), Puyuma (14,118), Cou (6,635), Saysiat (6,601), Yami (4,599), Saw (780), Kabalan (1,466), Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975), Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu' kakuniza:Tayan
dadipasan
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
kakuniza:2018-cacay
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
'''hubaw caayka tinengtu mabelilih tusaka izuma'ay atademaw. wizaan'''
'''pakaylay kansatu misuayaytu mayinah. atu mitatibay sisakatawid.'''
很懂的
單心寂寞的心，mitatibay偏差halu nika uyasa.
陷入憂心但是
misuayaw面對或遭遇pakaylay勉勵kiymi面臨
mibanbang.勉勵
'''sawsawni mayinahtu氣憤 miedis遷怒 mabaluduhtu. 發怒'''
anu adidikay atakulapsa zizawhan kay bihidasaw.粗心大意
Bhutan
sakay nu kakitidaan (地理)
u Bhutan a kanatal kasatimulan nu Yaco kalaidaw, saku nu Simalaya a buyu’ pasay nu walian a ngatu sacakatanay ilabuway nu kitidaan, nutip kalaamisan, atu nu amis malalitin tu China, nutipan, timul, atu nu walian sa sikalecad sa micapi tu Ingtu ya Sicin-pan,nu tipan niya Bengal (Monciyala-pan 孟加拉邦), atu Arunachal Pradesh (Alunaciyael-pan 阿魯納恰爾邦) acacalap ku kenis.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
欺負masawacu tuwaca!甚至深深的mulcekay.
Bhutan
sakay nu kakitidaan (地理)
(u kamu nu Hulam:不丹位於亞洲南部，是喜馬拉雅山東段南坡的內陸國家，西北部、北部與中國接壤，西部、南部和東部分別與印度錫金邦、西孟加拉邦、阿魯納恰爾邦交界. )
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
uyniyaca甚至
maucung生氣
Bhutan
sakay nu kakitidaan (地理)
(u kamu nu Hulam: 該國內陸山國，地勢北高南低；北部山區氣候寒冷，高山終年積雪，中部河谷地帶氣候較溫和，南部森林密布，丘陵平原屬濕潤的亞熱帶氣候，地理上屬南亞區域. 全國森林覆蓋率為72%，為南亞第一. 國內最高山峰為位於中國和不丹的邊境地區的干卡本森峰，海拔7570米. )
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
malinges生氣
Bhutan
lalangawan (文化)
i kanatalay sakay pasubanaay, paisingay sapiedap tu nu siyakayay caay pilikalisiw. u nikahida sa u maydih a musipet misinanut tu lalangawan, musakawaw ku binawlan, micudad a silusit tu nu laylayay a dikuc, sicaduding ku tatama sa ya (Gho, nu udip pitahpu katukuh i tusut ka tanayu), u tatayna nikasidikuc sa ya (cila) (Kira, kalaudipan katanaya pasu sikidudung tu duhepicay a dikuc); u sakay nisangaan tu luma’ sa a sipakay tu nu laylayay a nidateng tu a sipatideng, siduma u paisingan, gingku, cacudadan, atu nipisangaan tu luma’, caay tu pisausi tu nau canan ku zayliw nu sasangaan,ya lanu haw ya nu amutuay haw a sa mudateng, kuy a misulul tu nu dadutudutucanay a  sapaadih. kanahatu ina Bhutan muhida henay ku nipadutuc tu laylayay a kaadih i kanatal nu heni, zayhan katukuh ayda cayay henay pilayap ku nu kitakitay a kapulungan a kanatal, u nu Bhutan nisangaan sa caay henay kapahedek tu nu laylay a lakuwtay a nipiliwan sa.ya miacing sa u sa nu Bhutanay sakanatalay a kuntaw.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
amana hatiyaen.mizizawtu nikauzip nutademaw.
uyniyaca  i mulcekentu hamay kunikauzp.
Bhutan
lalangawan (文化)
ina Bhutan sa iti UK (Inggo 英國) a cacudadan kunida sananay a nipalekalan tu ( kitakitay kalipahakan a nipabacuan ) makaala tu sakawalu ku nipasilsilan, nika nudikudan sa maselepmaselep ku nipasilsilan, iti 2016 a mihcaan tu nu kitakitay a tu sakay nu lipahakay a kanatal nipisilsil sa u Bhutan kalaidaw nu ngangan sa nudikudan tu saka 84, mademec henay nu Lipiya, Huilipin, Aelciliya,mapaengaw ku hekalay nu kitakit mapabaliw ku balucu, kaayawan nu singanga nu Bhutan nipatidengan tiya u sakalipahakay a kanatal sa, hakay nau sikakelec nu cengce atu nipasubanaan a nipaadin, atu nu tilibiay siyakayay nipikuwan, malawilaw ku balucu nu binawlan atu nu hekalay a satebul, beleng saan a micumud sikalaliwasak nu nidateng tu masalisapen ku malatu pacebaay.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
kasa'timan tuku i lalapuway nuluma' nay izawtu saading
Bhutan
lalangawan (文化)
(u kamu nu Hulam: 不丹曾經在英國萊斯特大學自辦的「世界快樂地圖」獲得排名第八. 但之後排名一路下滑，於聯合國2016年世界快樂報告中不丹排名84，輸於利比亞、菲律賓、阿爾及利亞，引起外界開始質疑之前不丹的快樂王國形象是建立在嚴格政教合一體制下的媒體管制與社會管制，造成群眾沒有與外界的比較心理，而一旦外界訊息開始大量進入就會瓦解這一假象. )
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
nu katuuday.
Bhutan
lalangawan (文化)
2004 a mihcaan 12 a bulad 17 a demiad, ina Bhutan a cenhu pabinawlan maypulu tu kanatalay a tademaw lacus tu a mitabaku sa a pahulic, uyni sa u nu kitakitay malasayaway a sihulic mamipulu tu sakay nu tabakuay a kawaw. mipulu tu binawlan lacus a mitabaku i kapulunga a kakitidaan, lacus tu a iti hekalay a mitabaku. i puenengan sa caay pisulul a pacakay tu dumadumaay a tabaku, anu idaw kupacukasay sa a mabaking tu 225 nu Amuhuwanay a kalisiw, anu kinapinaan a madakep tu nipacakay sa a  mapacebis ku kika nu sapacakay, anu idaw ku cayay pakaales tu nikaapiyan sa, taneng a makay nu tauay a kanatal micumud tu tabaku ku binawlan, nika a padamsu tu 100% palasubu nu kalisiw, pakay nu cenhuay a nisausian pulung han sa hakay 1% a dada ku mitabakuay nu binawlan.
Tjuletevetevek
Tjuletevetevek
u sulit nu Hulam: 督魯得福得福閣部落
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
u kabaliyusan a puu'nu numihecaan.
Bhutan
lalangawan (文化)
mipulu ku cenhu tu binawlan a siduma sananay a miletek tu kilang, miadup atu mikutkut tu kalabudawangan, pasu ya galasu hananay a sasalaculan. uyni sa sakay nu hungtiay a cedang a nipaayaw: a caay pikinabakah tu lahaday a kitidaan sakasamata nu pakalisiway a palalekal, ( sisa u Bhutan sa nayay ku mamikulitay a masakusiay )
Tjuletevetevek
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tjuletevetevek. u kasalumaluma’ nu Tjuletevetevek sa, 90 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 268 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 258 ku tademaw, pakalatu 96%.
mipitulikan ni Yu Ku Tipus Sayun-paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
paydemiad misulitkaku tunademiad asulit.
'''sa u lalud.misabalakas kina baliyusaan. makakilultu~pizizaw wituhaw ! i dizatu kisu ibuyu’nu di’tu聖山 nu hulaman haw!yuzatu kaku.''' kakuniza:Yu Ku Tipus Sayun. kakuniza:Yuku Tipus Sayun.
Tjuletevetevek
u siwkay nu niyazu’
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 10 ku tademaw, pakalatu 4%.
Columbia
Columbia(哥倫比亞)thumb|u hata nu Columbia(哥倫比亞)|alt=Flag of Colombia.svg
Tjuletevetevek
u siwkay nu niyazu’
台東縣金峰鄉嘉蘭村,為嘉蘭村七部落之一.
Taoyuan
natimulan milakuitay a dadan (Nan-heng a dadan) 南橫公路
台20線沿著荖濃溪旁的山腰，這條路如山脈的一條皮帶，這條路對桃源對外的聯繫很重要，也連著南橫公路僅存的美景與淨土.
Tjuletevetevek
u siwkay nu niyazu’
源自知本溪上游之「卡阿麓灣」遷居現址. 嘉蘭村位於太麻里溪畔，原名「布魯布魯深」（ PULER PULRE SHEN ）（譯：多霧窪地），由七大部落所聚成，日本佔據台灣時對各族原住民實施理番政策，民國二十八年強迫居住於知本溪、麻立霧溪、馬奴蘭溪、麻利都部溪上游各部落遷居. 民國34年10月25日在台灣光復後各部落陸陸續續遷居現址.
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini mueneng.
Taoyuan
natimulan milakuitay a dadan (Nan-heng a dadan) 南橫公路
Tay-tusa a bataan-dadan kilul sa tu teban nu buyu’ i tabal nu Lao-Nung a sauwac. hina dadan mahida u tatelecan kya analay a buyu’. sakatadudung a dadan nu Tao-Yuan nu sakaykalel milinglaku. madaduduc sa Nan-heng a dadan a sadikuday sabangcalay a piadihan kya lala’.
Tjuletevetevek
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Taoyuan
natimulan milakuitay a dadan (Nan-heng a dadan) 南橫公路
據說在南迴公路開通之前，南橫公路就像高速公路一樣熱鬧，來來往往台東的車輛非常多，也形成了桃源區及六龜區的觀光與繁華.
mipitulikan ni Yuku Tipus Sayun-micalap tu bangbangan.
micalap tu bangbangan.
Milakalak Kan muliyaw pacakad
misaicelang mauzip.
yu lasubu abinabinaaytu amhcaan
itawayhe cabesiwhan amin nababalakian nita
Columbia
Columbia(哥倫比亞)
Columbia kapulungan a kanatal (哥倫比亞共和國)（西班牙語：República de Colombia）, pangangan han tu Columbia(哥倫比亞), u Nan-me-cuw(南美洲) i satipan nu amisanay a kanatal.
Tjuletevetevek
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin a kamu nu Sakizaya sananay, u ngiha' nu Hulam a kamu nu "原住民". u sakaizaay saan, u saayaway mueneng itiniay a tademaw sananay, itini uyiniyan a subal, tina subal(島嶼) a ngangan sa ku "Taywan", u Hulam a sulit sa ku 台灣. u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay(有關) "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan. u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw. silecaday(相同) a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'. i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa. u tabakiayay a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis). situlu ku kakuniza nu Yincumincu, sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangabulanay(平埔族).
mipitulikan ni Yuku Tipus Sayun-ademiad. nanucila akalabiyan.
'''ademiad. nanucila akalabiyan.'''
'''maydihkaku minanm. tusicedamay.'''
Bhutan
lalangawan (文化)
(u kamu nu Hulam: 政府禁止人民私自砍樹、打獵和採礦，甚至使用塑膠袋. 這是王室政策的大前提：絕不犧牲自然環境以成全經濟發展（因此不丹也沒印刷業）. )
Columbia
Columbia(哥倫比亞)
(u kamu nu Hulam: 哥倫比亞哥倫比亞共和國（西班牙語：República de Colombia），通稱哥倫比亞，是南美洲西北部的一個國家)
u Columbia (哥倫比亞) sa ilabu nu Congnanmeico, itiza i 4 00 N, 72 00 W, u ahebal nu lala’ mapulung sa 1,138,910 km2, u ahebal nu lala'ay sa 1,038,700 km2, u ahebal nu nanumay sa 100,210 km2 縮圖 ,hamin nu tademaw sa 47,220,856. kakalukan umah sa 37.50%, kilakilangan umah sa 54.40%, zumaay henay umah sa 8.10%
tapang tusu nu kanatal(首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Bogota (波哥大).
sapadateng nu kanatal demiad(國家紀念日)
sapadateng nu kanatal demiad sa 20 bulad 7 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal(元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Iván Duque Márquez (伊萬·杜克·馬爾克斯), micakat a demiad sa i 2018 a mihca 8 bulad 7 demiad.
mipitulikan ni Yuku Tipus Sayun-ademiad. nanucila akalabiyan.
'''makapawway. tu kalisw .kuy padelay kaku tuwawana.'''
Bhutan
u kaluacawaan (婚姻)
kanahatu iti 1980 a mihcaan pabinawlan tu sakay nu ( kalua awaanay a hulic ) mutena tu mala awaay a sima a ay sa a pahilic, nika u sakay nu laylayay atu nu likisiay a nikasasiket sa, u Bhutan a kanatal sa u palaheciay tu taneng a misakiyadah tu kasasiacawa a kanatal, anu mahtatusaay sulul asa ku balucu’ kapah tu.
mipitulikan ni Yuku Tipus Sayun-ademiad. nanucila akalabiyan.
i taway ni bihalhal  tuwawana.
Taoyuan
natimulan milakuitay a dadan (Nan-heng a dadan) 南橫公路
sa nay i nuayawan i Nan-huy a dadan kapah tu culilan, Nan-heng a dadan mahida u kalimulakay a tabesiw (高速公路). yadahay a kadideng tayniay tayzaay i Pusung (台東), malaheci u aiidangan atu malitmitan nu Tao-Yuan atu Liw-Kuay.
Tjuletevetevek
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi (560,820), Pangcah (209,203), Tayan (89,958), Paywan (100,591), 11Yuwatan (58,336), Rukay (13,303), Puyuma (14,118), Cou (6,635), Saysiat (6,601), Yami (4,599), Saw (780), Kabalan (1,466), Taluku (31,446), Sakizaya (930), Sejek (9,975), Laaluwa (398), Kanakanabu (330), zuma (12,320)
Columbia
u hata nu Colombia
Columbia(哥倫比亞) Ke-lum-bi-ya-kung-he-ku(哥倫比亞共和國)（西班牙語：República de Colombia）, pangangan han tu Columbia(哥倫比亞), u Nan-me-cuw(南美洲) i satipan nu amisanay a kanatal.
Tjuletevetevek
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
Columbia
u hata nu Colombia
(u kamu nu Hulam: 哥倫比亞哥倫比亞共和國（西班牙語：República de Colombia），通稱哥倫比亞，是南美洲西北部的一個國家. )
Tjuletevetevek
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:niyazu'
Bhutan
u kaluacawaan (婚姻)
u Bhutan a cenhu kanahatu caay pipulu tu sakay nu kaluacawaan nu masadumaan a kanatal a tademaw, nika musuayaw tu kaluacawaan a kawaw sa kangeluan a pahulic, masulitay nu kaluacawaan u hulic nu Bhutan, anu malacawa atu nu dumaay a kanatal sa, i nu dikudan a mapaales ku sakaidaw nu sihuciw, i labu nu pisakelec sa a caay tu sululen a pacaliw tu sakikalisiw, sapalekal tu sasikawaw a kalisiw, u lala' atu papahabayan tu aadupen, anu u i nabakuwan a musakawaway sa, a caay tu sakaidaw nu sacakat nu udip, anu u i hekalay a musakawaw tu sacabayanay a tademaw atu nu hitayay a musakawaway, a pacudad tu sakasiales nu kawaw anucaay sa a mapaae nu kanatal.
(u kamu nu Hulam: 不丹政府雖然沒有阻止國人與異國人士通婚，但對於異國通婚法律相當嚴苛，根據不丹婚姻法，與外籍人士結婚的不丹人將在婚後失去國民福利，當中包括不再獲得政府的貨款、創業資金、土地和牲口，若是公務人員，他們就只能停留在當下的等級，從此不能獲得晉升，若是外交官員和國防工作者，必須得呈辭或被辭退. )
mipitulikan ni Yuku Tipus Sayun-ademiad. nanucila akalabiyan.
abaacatu ni cakayan  numaku tu nananuman .
mipitulikan ni Yuku Tipus Sayun-micalap tu bangbangan.
Kuni debngngan nu ada atu kukung.