cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Singapore
nu kamu (語言)
nu Singapore a sanu kanatalay a kamu sa, sikalecadan tu nu China a masakangtan a sulit. nika iti 1969 a mihcaan katukuh i 1979 a mihcaan, i nu silaadan sa, nasikala tu kaapuyuan a sikaidaw nu udipay a sulit tu sakay nu hulamay a misakangtan kasiwantan, nu i binawlanay atu kangtanay a kasitungus nu sulit, nika alahicaen tahkal tu ku kasasibutay nu sulit atu nu kangtanay macacamul a sipicukaymas. sakay nu Singapore a sikalalacal tu kanatalay a sapacudad sa, u nu United Kingdom ku sasitungus a pacudad, kiyu sakay u sapikuwan a nipacudad atu tatengilan atu nu sapakalisiw misiwbayay atu micidekay a kalalacal tu tigami a sulit sa mamin u nu United Kingdom ku sakasitungus.
u bulikad a sasapaiyuan a lutuk
u bulikad a sasapaiyuan a lutuk
yewcu binacadan 瑤族
nakungkuwan nu babalaki 神話
Yewcu nakungkuwan nu babalaki nikakenihan “ tatapangan nu tademaw” “selayan a tatapangan” atu “ binacadan a tatapangan”, mahida u “Milutuo” musakamu tu cacaya a Milutuo nu tataynaan di’tu, miedap patideng tu selayan a buyu’ sawac, patucekan nida ku siwaway a wawaan nu tatami makay “ wawa nu wadu “ cilakay” misangan tu kakungkuan nu tademaw, “ Panhu ka kungkuwan” misaheci musakamu tu Yewcu nu caytu a pinganganan, hican ku Yewcu palekal pakasikad tu “ Panwan”, sikawaw tu “ Panwan a kawawan” tu namakacuwaay.
minana malatademaw
3. 幫助別人，自己也會強大起來. sadawmi han minanam tuvasusikad, paculi tuyda u pahengaday
yewcu binacadan 瑤族
nakungkuwan nu babalaki 神話
瑤族神話大致上可分為「人類起源」、「宇宙起源」與「族源起源」等，像是〈密洛陀〉描述一位名叫密洛陀的女神，除了幫忙創造宇宙的山川河流外，也命其九位兒子透過「蜂仔」（蜂蛹）做人身來造人類的故事；〈盤瓠神話〉則是說明瑤族最早的十二姓是怎樣產生以及瑤族人民敬「盤王」、舉辦「盤王節」的由來.
Shu Qi
u uzip niza
thumb|舒淇
yewcu binacadan 瑤族
sasakamuen 傳說
Yewcu kakungkuan, musakamu tu caaya kalecad nu zitayan, Yewcu a tademaw hican misuayaw tu aydaay a sakaudip atu aydaay a cence, sumamad sipakayda i kulit nu nakamuan sumaden patayni mala ka kungkuan, patinaku, Yenna a “ cudi”, nikada idaw kunipisuayaw tu Cuonyun wancaw nipibabelihan, patinaku tu “Tatensia a kakungkuwan” “Do’hu-pawan”, atu Taypin-tenkuo kalekalan nu kawaw a kakaungkuan, patinaku “ Taypincun-kuoyewcay” tatenaay ani kilukaan tu Taypicun namakayda i Yewcu niyaduan atu Yewcu binacadan nikasasungaayan nikaydaan a dadanan.
pisapa’cangan a kungku.
pisapa’cangan a kungku.端午節的故事(paylingcun 台語) yu sumamad i cungku a pala.yadah ku adidiay a Kanatalan itini idaw ku 楚國 a kanatalan. idaw kya sitangahay ci屈原. 很久以前,在中國的土地上,有很多小國,這當中有個楚國, 楚國有個大臣名叫屈原.
biyaw nu楚國 idaw ku 秦國 ina秦國misamawmaw tu amilawpes tu 楚國
Singsiya
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
yewcu binacadan 瑤族
dadiw nu Yewcu 民間歌謠
manamuh ku Yewcu mudadiw, ya dadiw sakamu sa tu aydaay a nikaudip atu aydaay nu cence, patahekal tu micidekay a dadadiwan, mahida u tigamiay a dadiw, nakamusa idaw ku sapatahekal tu namaka balucuay a ngelu’ nu dadadiwan, patahekal tu nangalayan, mikilim tu lalumaan, talaayaw tu dadatengan a dadadiwan, dumasatu idaw ku namaka likisiay a dadadiwan patahekal tu Yewcu a tademaw nu hatidaay nika bulawan a likisi atu sapiwawiesaw a dadadiwan tinaku “ hu-wan-en-cin-huo” sa.
瑤族喜歡歌唱，其歌謠也多反映現實生活與政治現況，且發展出不少具有特色的歌謠體裁，如信歌，其主題有訴苦、訴情、查親、溯源等，另有民族歷史歌反映瑤族人民漫長的遷徙歷程以及革命歌謠如〈呼王恩情厚〉等. kakuniza:Habayiing
pisapa’cangan a kungku.
楚國有個鄰國叫做秦國.當時秦國的野心很大,總想滅掉楚國.
ci屈原maydih a kapah ku kanatalan pasakamu tu tumuk.nika ya tumuk caypitengil malalum ci 屈原.
tatayna bangcal balaki
utatahna anu balaki, idawku misaicelang a bangcal.女人到了老年，有一種強大美
Singsiya
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
tatayna bangcal balaki
ubalakiya tu a tatayna, malucuked hanay nu labunu luma' ,sakahenekan nu wawa a cacangdayan.
已經到了老年的女人，依舊是一個家庭的強大後盾，是孩子最信賴的依靠.
pisapa’cangan a kungku.
masabana niya秦國kiya楚王paalesen nida ci 屈原alaan kuni patudung tu kawaw bahbahen patahekal.
tatayna bangcal balaki
tudedemiad nu sananal ucacanan a kawa idawnamin itagah malikat ku pikiyaku.
minana malatademaw
4. 學會用真誠的簡單，對付虛偽的複雜. makaala tu tabakiay a cacudadan uwawa aku kisu, miaik tu dadan uwawatu nu maku.
Singsiya
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
minana malatademaw
anu misakaph tu tuudip, kanahatu miasik tudadan tamelac malikat tu ku kitakit. 只要保持高貴的人格，掃馬路也可以掃出一個光明純潔的世界. yu pisekingan i cacudadan kapah limaidaw kuiwa kutisu, ukaudipnu tademaw sa caypisulu tu cayaypaka ala tu tisu.
Shu Qi
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:tademaw kakuniza:midadiway
tatayna bangcal balaki
每天清晨家裡的大事小情都會在她的腦海裡有一個清晰的計劃.
minana malatademaw
6. 學校裡的考場上可以有59分，人生的考場上決不允許不及格. ukapah nu waway sakay kitakit u cayay ka pelu nu balu.
7. 美德是這個世界上惟一不會凋謝的花朵.
uasumidang ubangcalay alain nu balu,
8. 愛情是一朵美麗的浪花， nika nikaudip apaculil tu balinga mipacayi aca tu sinanut a paculil, 然而你生命的航船卻要繞開它小心翼翼的行駛， umasakiywkiyway henay ku sapaculil ti bakung caypakamuku tu tamelacay a nikunuy. 因為你稚嫩的雙槳運載不動神聖的職責. anu mahicahica, amnanam aca kisu tu hican pahabayvku udip tu kakaydihan atu misitekeday.
9. 不管怎樣，你都是要學會培養自己有一項業餘愛好或特長. anu patelac kinacacay, amana tu patelac tu sakay tusa.
10. 錯誤犯過一次，儘可能的不要再犯第二次. uwayway nu misu usakasatiman.
11. 個性是你一生中最可貴的品質. alahican anu cacay acabku nu mukasi a cida kikapahan ku kamu aca.
12. 有的時候一句古詩要比一個外語單詞有用的多. cacay aam cacaku hemay cakaw madayum.
13. 一粥一飯，當思來之易. anumapeci isu ku kasing ,misululkuyna anu papayi‘ kisu laecus.
tatayna bangcal balaki
nikaudip ahican mikelul ku kasuy belac simal cikah su uciya ,生活中不能缺少的柴米油鹽醬醋茶，
minana malatademaw
cay kaw cungtung kuyna, yada ku pilunugc caay pakaedem,
tatayna bangcal balaki
icuwaay kawni cay kangeluan apatahekal.哪一樣不是她辛苦付出的代價！
nilecuhsn nu labunu luma' kaydihan atu ekeng tu cacanan akawaw matineng namin.
minana malatademaw
15. 媽媽不是總統，你的要求太多是不能夠滿足的.
Singsiya
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
u bulikad a sasapaiyuan a lutuk
kakiliman(摘要)
u bulikad a lami’ hananay tu mihmihcaan, idaw tu ku langaw cacay talakaw ku angangan.
pisapa’cangan a kungku.
後來楚王中了秦國的奸計,罷免了屈原的官,把他趕出了京城.
Singsiya
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
tatayna bangcal balaki
paayaw NAMI tu labu nu lumaau, kiyu Hina tawal caay pisakapah tu u dip.
minana malatademaw
cay kaw wina acacay nu misu, ucabay kiyam nu msu.
tatayna bangcal balaki
她們為家裡的每個成員考慮得詳細周到，常常唯獨忘了好好照顧自己.
minana malatademaw
16. 我不僅僅是你的媽媽，更是你的朋友. palutatenga ekeng lipahak nu menmem
tatayna bangcal balaki
tatayna katukuh balaki, idaw ku nikabalaliyan nu bang cal.女人到了老年，有一種成熟美
minana malatademaw
17. 堅信健康是快樂的源泉.
tatayna bangcal balaki
umihcaan mahida u nayay ku balucu' amikelit a takini', 歲月如一把無情的刻刀，
minana malatademaw
snu maydih muwangic angic han.
pisapa’cangan a kungku.
namahida sa laliw sat u ci 屈原.culilsa cinida katukuh i banaw(汩羅江 ) midateng cinida tu ngelul nu kanatalan nida malalum cinida muculil tu tanulalum sa miasip tu lalum a cuda.
u bulikad a sasapaiyuan a lutuk
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
kakuniza:Hana Ating
culil la!
culil la! 走路吧！
tatayna bangcal balaki
cay kasumad mu nuydaan a bangcal, u kubid nu bihid haymada mukayskau ku kubid i kalimucu' nu mata atu kalaw.改變了她原本俊美的模樣，皺紋已經悄悄爬上了她的眼角眉梢.
minana malatademaw
mahida u ucuya ku kaudip, laetus msngelu‘ hanikapatay nika mangelu tu tu yaan.
culil la!
mucuduhay ci since un i puli "ulabi muculil" sa nikaydaan nida
埔里「夜走」推動者 /孫正春的經驗談
cu suncecun culiculi sa matalaw ku lebawa nu udip sa!
孫正春走到腫瘤也怕他！
pisapa’cangan a kungku.
屈原離開京城以後,來到了汩羅江邊,他想到國家的前途,想到老百姓的苦難,心裡真是難過極了,他一邊走著一邊吟出悲傷憤怒的詩句.
minana malatademaw
19. 人生如一杯茶，不能苦一輩子，但是總是要苦一陣子.
tatayna bangcal balaki
imahini u bangcal nu heni ,cay kawni kelitan caypaeteng sa musilud, idadan ilud han kuyda namicaliwayay a niculilan 但此時她們的美，不需雕琢，無需刻意打造，只需把那份經過歲月的歷練
minana malatademaw
anu cay katinemg namakacuwaau ksu.
20. 如果你不知道從哪裡來，
culil la!
孫正春身體力行100天，2個腫瘤消失了，16種宿疾改善了.
masaatiladay a punu’ nikaudip
masaatiladay a punu’ nikaudip人生的智慧結晶 maedeng tu nikaudip nu punu' anisa atilad.看透人生的智慧結晶
culil la!
想健康，走路最簡單，不花錢，絕無副作用.
"nitapal aku ciyamaan masiku kunipaculi nida tu gang, utatunga sa "pacici han nid "
tatayna bangcal balaki
nipaneknek tu wayway, mahida nu hekalay adih han kasenengan 所沉澱下來的氣質風韻自然流露，就讓人為之讚歎！
culil la!
「我覺得爸爸會抗癌成功，關鍵在於『堅持到底』.
tatayna bangcal balaki
tatayna balaki, mahida ikupuay asumanahay aepah, maselep tu acedah ,nika idaw ku sapisunil.
culil la!
tatenga malingatu cinida muculil tu tanayu'ay a dadan muculil tu cacay lasubu ademiad lapes saca ku lebawa nu ngang, nitatebut nu balucu' makapah tu, katu
tatayna bangcal balaki
女人到了老年，如一杯誘人的紅酒，少了幾分甘冽，多了幾分綿軟潤滑，
culil la!
ci sun-i-yu, wawa ni sun-cen-cun, nu ulat a ising sasaydan.
孫羽佑，孫正春之子，神經科學博士
u ayam nu niyazu'
u ayam nu niyazu'
minana malatademaw
anu mahidasa tacuwakdu, 那麼你就不知道到哪裡去； anu cay katineng tacuwakisu 如果你不知道該到哪裡去， anu majidssa cay kisu katenes muculil itatengay adadan. 那麼你就不能夠持久的走在一條正確的道路上.
culil la!
cinida tu dedemiad mikan tu basi, anu mueneg tu cay tu tiding, katukuh idaw misamawmaw tu kugang micapi tu kya mabiyalaw cinida kasenun sa musumad!
tatayna bangcal balaki
manamuh miadih sa, mahida paliwan tu dadatengan讓人賞心悅目的同時，留下幾分遐想與回味.
u ayam nu niyazu'
kakiliman
hina makaazih kita tu akak、deku、palang、takelulu atu padakuwang i niyazu', tina lima a ayam, u niyazu'ay a ayam. caay mikazakep kita tuyniay a ayam. thumb|akak
minana malatademaw
anu imelang ku wavu tstngs dskalibutan.
pisapa’cangan a kungku.
katukuh satu i banaw汩羅江 alawhan matineng kiya mibutongay cinidaan laday hantu niyataw tayda i uli’nida a luma’.汩羅江邊一位老漁夫認出了屈原,請他到自己的茅棚裡去住.
minana malatademaw
21. 小毛病往往可以導致大麻煩.
u ayam nu niyazu'
akak
u 雀形目鴉科 ku akak, hina makaazih i tusu atu niyazu', yadah ku akak. u sipunu'ay a ayam ku akak, matineng pabalucu' tu kawaw. yadah kakuniza ku akak, ayzasa, sainayi'ay(至少) 40 kya kakuniza i kitakit mapulung. zuma a kakitizaan atu lalangawan, u kapahay a ayam saan nu tademaw, uyzasa, u zuma a lalangawan(tinaku: Intian lalangwan), u da'cusay a ayam saan. mahiza u icel ku akak, alawhani(然而) anu u icel satu, hina u da'cusay a icel. inuayaway a Hulam, masanek tu angtulay atu mapatayay a sanek ku akak, sisa, u da'cusay a ayam satu, u zama a kamu sa, kya lumeniay a kulit atu cangal(噪音) a suni, u da'cusay ku mahiniay.
tatayna bangcal balaki
tatayna katukuh balaki, mahida bangcal ku balucu'.女人到了老年，有一種心態美
nipaluma-sansuin
pasubana i cacudadan a lacul
u cudad a ngangan: jasminum nervosum lour.
nipaluma-liklun, liklon
kakuniza nu mauzipay
salaedan(cie)： Plantae
u ayam nu niyazu'
deku
u bihid atu banuh nu tangila nu deku mahiza tu nani', sisa panganganen nu Hulam a tademaw ku 貓頭鷹. i kanatal, inayi'i ku deku i satimulan a co(南極洲), izaw tu i kanatal zuma a kakitizaan. ilabiyi tahkal ku deku, mukan tu titi ku deku. ahebal ku tangah, apuyu' ku laway, taayaw ku mata, u nuhekalan(外觀) deku, caay kalecad tu zuma a ayam. u kapahay a ayam i sahetu(絕大多數) a kitakit atu lalangawan, u da'cusay a ayam caykasa, mabelih tu padaduki(蝙蝠). u kanen nu deku, u adidi'ay a aadupan, yamalyilu(包括) tu cilekay、atikak、takula'、bisasula(蜥蜴)、adidi'ay a ayam atu zuma a aadupan.
nipaluma-liklun, liklon
kakuniza nu mauzipay
panan(men)：Magnoliophyta
tatayna bangcal balaki
tademaw katukuh balaki, kanahatu nayay tu ku ekeng  nika afih han mahida u tanektekay.
u ayam nu niyazu'
masakamuway
ayza a demiad, musasakamuan aku ku mahiniay u tini niyazu', u maazihay a ayam. hica apangangan nu mita u Sakizaya, sisa haw, hangisaw izaw kya ayam hananay sa, mahiniay akak (烏鴉) sa ku suni' (聲音) ni hiza. akak satu nu mita, u wuya烏鴉 satu ku Hulam. hang tatenga', anu taputah kisu kyami saan tahkal sanu Pangcah(阿美族). sa amilalang tu bayi itisuwanan. sa amana henay. kasawni tu atahkal tu ku bayi amisakamu tisuwanan amitu asaw amilalang tahkal kisu. hangisaw sa, anu masuni' tu ku akak hawsa, paysin sa ku babalaki. hangyisaw amatengil tu ku kamu nu babalaki. amana(不要,不可) katahkal(外出) sa, amana sa kita haw. anu mudadiw ilabulabu' nu palupaludan, ilalabu' saw nu tunaw, sa mudadiw henay anu misausi tuniyan u sesio kapah tu, anu minuli' kapah tu, mitapudpatud kapah tu. paysin sa ku babalaki, amana bucici sa atahkal anu mahicahhica. sa, anu izaw ku da'cusay a kakaw. sada'cus tu amahini, sa mahiniay sa u akak han nu mita.
nipaluma-sansuin
pasubana i cacudadan a lacul
u sapamat a ngangan: oleaceae
pisapa’cangan a kungku.
tanihalhal sa ci屈原 tuni palatuh nu talakaway,maydih ca nida misaicelang tu kanatalay.
nipaluma-liklun, liklon
kakuniza nu mauzipay
upiz(kang)：Magnoliopsida
nipaluma-sansuin
pasubana i cacudadan a lacul
u Amilika a ngangan: mountain jasmine
minana malatademaw
tu dedemiad haadidien leduhan
pisapa’cangan a kungku.
屈原眼巴巴的等待著來自京城的消息,他多想為國家盡力啊!
halhal sa cinida nai tu kuni palatuh nu talakaway alaw han katudu tu ku milaliway
屈原等啊,盼啊,可是楚王召見他的信郤總是沒來,逃難的百姓反而越來越多了.
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Pangcha: x
minana malatademaw
22. 每天多做一點，並堅持下去.
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Tayan: x
nipaluma-liklun, liklon
kakuniza nu mauzipay
mata(mu)：Caryophyllales
minana malatademaw
23. 在任何時候都要堅信：「方法會比困難多一點」.
u ayam nu niyazu'
masakamuway
izaw aca, anu u sangsangdeb kyami, i zikuz nu luma' namu, izaw ku mahiniay ku deku(貓頭鷹), "ku...ku..." sa ku suni' niza. hangisaw sa anu makatengil tu mahiniay tu sansandeb matengil mahiniay a suni' haw, unu deku a suni', musakamu tu babalaki, matineng tu ku babalaki. anu sibili(懷孕) u tatayna nu lalabu' nu luma' kyami sa, niza tu awaw tu tatayna. u nawawa kina bili kya i biliay satu ku babalaki. tatenga' hakya "ku ku..." sa. ku niyan u deku hanu mita kyami. sa, hang, matineng tu. haw u tatayna kina bili, sa kina sibiliay sa u tatayna saw ku lecuhen(出生) a wawa. hang, matineng ku babalaki yo, tatenga' mahini sa. caay kaw lutuk(草) u titi(肉). thumb|palang
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Paywan: x
pisapa’cangan a kungku.
tu cacay a demaiad mitatengil ci 屈原tu namakay tukayay a tademaw tu kakawaw.
minana malatademaw
u palutatenga u laleduan a sapaicelang
Nihu-he’zen 尼夫赫人
Ni-hu-he’-zen “E’yi ：Нивхи；Dipun: ニヴフ／ニブフ” numalumanay a ngangan han Ci-li-ya-ke’-zen, u Si-puo-li-ya wali timl kitidaan nu yuncumincu, kakenihan i Hia-lun-cen sasa katukuh sacumud nu bayuan atu Ku’-ye’-daw amisan, aydaay nu E’-luo-se-lenpan a Ha-pa-luo-hu-se-ke’ lilisan atu Sa’-ha-lin-cuo.
u ayam nu niyazu'
u zuma a ayam
hang, atayza kita i buyubuyu'an kyami, satu i kilangkilang sa, amalikeluh kita u palang(老鷹). "eyk eyk .." u palang, u 老鷹 hanu Hulam. hang, uheni kyami, u titi ku kan nu heni. sa mihya mahini kyami u ciwciw nu tulakuk kyami haw, atu bau(蛇), mizakep kina mahiniay palang han nu mita. iza kya paca tu niyan u buting atu adidi'ay a buting itini i sa'wac, pakanen heni. sa matengil tu niyan u takelu' hani kyami
u sulit nu kamu
akak 烏鴉, kwakwa 秧鳥, deku 貓頭鷹, palang 老鷹, takelulu 啄木鳥, padakuwang 白鷺鷥 縮圖|takelulu
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
撒奇萊雅族鳥的名稱 多用叫聲取名 2015-08-10 Sakizaya TITV 原視族語新聞
原住民族線上詞典-撒奇萊雅族語詞典
minana malatademaw
24. 信念是一種無堅不摧的力量.
u ayam nu niyazu'
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
wikipitiya nu Hulam -啄木鳥
wikipitiya nu Hulam -老鷹
minana malatademaw
25. 美麗的心情永遠比美麗的外表重要一千倍.
u ayam nu niyazu'
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
nasulitan nay paybalucu'ay a kawaw nu subana'ay a pu 2018-1, nasulitan ni Tuku Sayun
culil la!
他原本天天吃焢肉、能坐就不願站，直到癌症的陰影迫近，才驚覺必須改變！
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Taluku: x
tatayna bangcal balaki
人到老年，雖然沒有了年輕人的朝氣蓬勃，卻神採奕奕更加沉穩與乾練；
u ayam nu niyazu'
namakayniyan a nasulitan nasakamuwan atu natinengan
kakuniza:ayam kakuniza:2018-cacay kakuniza:kapahay sapacelilan
tatayna bangcal balaki
人到老年，雖然沒有了年輕時的靚麗容顏，卻多了風韻飄逸的氣質美；
culil la!
nanucaay piculil katukuh cacay ademiad enem atatukian muculilsa, haymaw satu cinida muculil, tanusadipasa muculil cay kasikucu,mudikec tu baketay muculil; mukan cunida tu papah nu kilang, minanum tu papah nu kilang, misacacay tu “buyu’ay aluma’”, mukan tu cileminay a buling u”yuke”han kya tatenga masumad ku udip nida. tusa kulebawa nu udip cacay lasubu malaw pes tu mabahal, widasa”musaungay, sumilaway, cucu’” sakapah sa mududuc tudedemiad.
tatayna bangcal balaki
tademaw balakitu caytu kahida umasakapahay, idahenay ku kaydih, nika matineng tu sadep atu misaicelang.
culil la!
從完全不走路到一天走上六小時，他慢慢走，打赤腳走，拿著啞鈴負重走；他吃樹葉、喝葉子水，打造了一個「山上的家」，三餐吃優格，徹底改變體質. 兩個腫瘤一百天消失不是奇蹟，而是「動、綠、奶」的有力實踐.
tatayna bangcal balaki
人到老年，沒有了年輕時的衝動與狂熱，卻更加懂得冷靜與堅忍；
culil la!
他到宜蘭工作，就把走路的觀念傳給同事；搬回埔里，帶動了遠近馳名的社區「夜走」熱.
pisapa’cangan a kungku.
有一天,屈原向一個逃難的老頭兒打聽京城的情況,
tatayna bangcal balaki
tademaw katukuh balaki nayay tu nu masakapahay a sapaculi, nika idaw namakabalucu'ay sapidateng
culil la!
mitudawa cinida tu cayay pakakan tuhemay, cayay pakacaculil a singaay atademaw, pakaynin muka tu cacayay atesi nu yuke”cileminay a buling”nabuyen kusayaway malingatu, kya siekeng tu kuudip.
pisapa’cangan a kungku.
sakamu han niya babalaki ci 屈原 micumud tu ku 秦國 a mademec tu kita u楚國malawoes tu nu秦國.
tatayna bangcal balaki
人到老年，沒有了年輕時的爭強好勝，卻擁有了深謀遠慮.
pisapa’cangan a kungku.
老兒告訴屈原秦國的軍隊打進了楚國的京城楚國己被秦國滅掉了.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
尼夫赫人（俄語：Нивхи；日語：ニヴフ／ニブフ）舊稱吉利亞克人，是西伯利亞東南地區原住民族，分布於黑龍江下游至入海口以及庫頁島北部，即今俄羅斯聯邦的哈巴羅夫斯克邊疆區和薩哈林州.
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Yuwatan: sansuin tu ismud
kungku- acawa nu bayu a adietu
satangahan nu ulic
thumb|u bayu a dietu nu 希臘神話 kungku- acawa nu bayu a dietu
pisapa’cangan a kungku.
maka tengil ci 屈原amalawpes tu ku kanatalan nida malalum cinida caytu  kaenuc kuhemay caytu kaalaku kakemetan.聽到了國家遭難的消息,屈原難過的吃不下飯睡不著覺.
culil la!
他還鼓勵原已無法進食、無法行動的癌末朋友，從吃一小滴優格、爬行一小步開始，重獲健康.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
nina kitidaan u kacelahan nu kilakilangan, diheku ku lalud, sienaw ku kasienawan yadah ku suleda, Ni-hu-he’-zen u mibutingay ku kawaw nuheni, miadup, nipahabayan tu wacu ku sakaudip,  mililis tu bayu tu lalaud, kasienawan mabulaw tayda i masaenalay.
culil la!
這一份對走路的執著和熱愛，鼓舞了無數人迎向希望.
namuculil tu cinida tu enem ademiay mulakuwitu cungyiang abuyu’, namaka nantu mucilil katukuh I yilan, sepat idea ku luma ademiad muculil sa, ya kucu sat anu duka sat u sa, “tstengaay akucu” makaculil mahadasi misaliyut tu taywan anidatengan nida; mulakuwit tu kitakit, muculil tayda iyitali, tusa a demiad muculil tu bayu’ buyu’ tadamitanam tu udip.
kungku- Sipipelacay
satangahan nu ulic
thumb|Sipipelacay-三角石-撒奇萊雅族-神印記 Sipipelacay(神印記)
tatayna bangcal balaki
tatayna katukuh balaki, idaw ku tabesiw han bangcal .女人到了老年，有一種淡然美
Nihu-he’zen 尼夫赫人
lalangawan 起源
根據現有的考古資料，尼夫赫人的起源難以查考，他們傳統的捕魚、獵取沿海哺乳動物的生活方式，以及狗拉雪橇的使用，均與堪察加半島的堪察加人和科里亞克族很相似，原始信仰卻接近美洲西北的薩利希語民族.
pisapa’cangan a kungku.
i limaay a bulad limaay a demiad alabi abibi han tunida kyabaetu lebut satu i malikiday a 汩羅江.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
lalangawan 起源
sipakayda i Tice-zenlei-sie atu mililiday amiadih, Ni-hu-he’-zen atu liwliway nu binacadan caay pilecad. aydaay a kaw-ku-sia-muosin sakamusa hatidaay tu nu sabaan a maudip namakayda i Way-pei-ciw-e buyuan nanay a Si’-se-ci’ lalangawan, yu sumamad mikilul kunuheni tu babalaki mabulaw misaahebal taydan i Hei-lun-cin atu Ku’-ye-daw a kitidaan.
從體質人類學和遺傳學角度看來，尼夫赫人與周邊民族都不相同. 目前的考古學模型主張他們的極低生存模式起源於外貝加爾山區域的一種細石器文化，並在晚更新世甚至更早的時期隨移民擴展到黑龍江和庫頁島地區.
nina Si’-se-ci’ lalangawan alaw awnu satabalay micumud i Min-cuo a lalangawan, itini i Pin-he zitay, Si’-se-ci’ lalangawan maaymas kuni ka tayda i Si-puo-li-ya nu hatidaaytu nu picidekan a demiad nu kitidaan.
這些細石器文化也可能是最早進入美洲的文化. 在冰河時期，細石器文化很好地適應了西伯利亞地區的嚴酷氣候環境.
nipaluma-liklun, liklon
kakuniza nu mauzipay
sapamat(ke)：Basellaceae
pisapa’cangan a kungku.
五月初五的晚上,他抱著一塊大石頭,一頭栽進汩羅江滾滾的波濤中.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
lalangawan 起源
kilul sa tunika sumad nu demiad, mala nanum satu ku suleda, Tuon-ku-se binacadan maka nutipan mabulaw tayni, patuduan ku itidaay tu a yuncumin. Ni-hu-he’-zen mananam tu i tidaay a demiad ku nuheni caaya kaw mamasumad nu liwan a tademaw.
culil la!
他曾花六天翻越中央山脈，從南投走到宜蘭；四十五天健走，以一雙傷痕累累的「真皮鞋」實現赤腳環台夢想；更跨足世界，走向義大利，兩天完攻山海雙線的考驗.
tatayna bangcal balaki
tademaw katukuh balaki, kiya madateng kunikaudip tu abesa cupelak idaw ku beliw sananay abangesi.
人到了老年，才能品味出生活淡淡的澀，醇醇的香.
tatayna hayni kabalaki, kanahatu mangelu' nika ungelu' payawan sa, amihica cakalinges cakatadikud.
女人到了老年，雖累，但累得心甘情願，無怨無悔！
kungku- Sipipelacay
ngatu-1
naayawan, sakamu sa ku di’tu nu tapuku, amana kanca pitaungi tu ipabaway atu kakawsan, uyzasa makatawal tu ku binawlan, sikaynah tu nu ipabaway, namahiza paudadan tu, mabalad tu ku sauwac, tumuk mililit tu niza ku binawlan a milaliw tayza i buyu’.
tatayna bangcal balaki
maadih tu acawa siekeng lipahak, mapulung balaki, hatini kunamuh .看著老伴健康快樂，與自己共用老年是如此的欣慰.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
lalangawan 起源
隨著氣候轉暖，冰川消退，通古斯民族從南部遷移而來，並支配了當地原住民. 尼夫赫人被看作是他們中適應了氣候改變而未被同化的唯一遺存.
tatayna bangcal balaki
tatayna katukuh balaki a bangcal yabangcal nipaydangan, miliwkay ku bangcal.女人到了老年的美，美在她們的豁達，美在她們的寬容，
culil la!
Patulas cinida tu “laad”sabaluhay tui mi, anu muculil katukuhay a kitidaan, cay tu kabatad, dadan nu maudipay, lalaw han kaph hinien mitied tu kuku amuculil, sabaeketay sa u icelang nabalucu’an kyu maledu muculil.
tatayna bangcal balaki
bangcal i tanektek nu heni, bangcal i pasaicelang nu heni.美在她們的淡定，美在她們的堅強！
culil la!
他賦予了「距離」全新的意義，只要走路到得了的地方，就不算遠. 人生的路，原來可以靠雙腳走出來，而最重要的是：堅持走下去.
nipaluma-liklun, liklon
kakuniza nu mauzipay
mikitinay(su)：Anredera
Nihu-he’zen 尼夫赫人
syakay 社會
itini i “ kay-yun-sin-ce” sa, Ni-hu-he’-zen sepat ku niyadu’ nuheni: Nan-ciw-e, Hu-li-ci, W’-la’ atu Na-y. mananam kunuheni siacawa tu calekakanaan, u sabana ku sakatusa a acawaan. u banges nu wacu ku dikuc, mukan tu heci nu wacu, lalud han u kines nu buting ku dikuc.
kungku- acawa nu bayu a adietu
ngatu-1
nakamuan nu mihecaan, nayi’ ku laed nu bayu atu enal, katukuh sa ku bayu’ icuwacuwa nu tukus, muenengay i tukus a cidekay sa, hina balad nu bayu ku tuutuud atu nika uzip nu tademaw. u wawana nu kakawsan nu Sakizaya ci Butuc aci Sabak, ci-Lubas, siwawana ciniza izaw ku wawa tu tatayna ci-Silingan. salengac ku banges mabunal tu, uzuma ku salungan.
u bi’su (別墅）hananay a ni aenengan
縮圖 bi’su hananay sa nu kamuwan nu ya (拉丁語：vill) sa. u kakitidaan nu tademaw papilianay sakacaay kalecad. ubi’su hananay sa u cacayay a nipahcekan a luma caay sa idaw ku malasaupuway nipatidengan .u bi’su sa micapi tu tuse i liwliw nu sakayadah nu tademaw atu macacelcelay nu katuuday .u liwliw nu luma sa misanga sa idawaca ku nipalumaan tu kilang atu balu pasulikat nu tingki. micidek ahebal sa ku kakitidaan nipitekelan sa hina idaw ku sakahemekan a nikaudip .u bisu ‘ sa sawsawni sa awu satekesay a kalisiw mamalacal atu micakayay mamapasubay sisa sakamu sa ku ihekalay u （豪宅）han a pangangan. nu layakay a nasulitan sa ya bi’su hananay nu imin sa u nudamaay sacacayay sananay a luma. i kasumamadan sa tungusay sidakecenay tuway sananay.nika imahida sa nipatidengan i labuwan nu tuseay. maluay nu sakaidaw sakatusay nu nipalumaan pangangan han tu bi’su (別業). u kakitaan atu u satalakaway a tatapangan nu siyakay itawya makaala atu makasanga saka idaw nidakecen. anu hidaen u ya (公元一世紀）ci （老普林尼 ）hananay ni pawacayan ya sumamaday i (古羅馬）nipisangaan a bi’su（別墅）sa malatusa kunipi lasic tu sakasiduma.
amana ka taenang malikalik
amana ka taenang malikalik--別躺下！ - ayda amihca cacay a bulad a bulad, kasenun sa kaku mapuut ku tangah , kawilakuku nayi ku watan caytu naynayi’ tu kutineng ,.今年10月初，我突然第二次腦梗，左腿完全沒有知覺. nuayawan nu imelang, ukaput aku micuda henay pasun patayni tu aadihen a sulit, sakamusa, akay mapuet ku balucu'sa, nutangah a kaput i kakabian padehan tu "a-si-pi-lin"atu cacay akupu nu nanum. 患病的前幾天，中學同學發給我一篇文章，講，可能患心梗、腦梗的人在床前放兩片阿斯匹靈和一杯水. imahida kasenun sa kaku muwala tu tusaay a a-si-pi-lin tu minanum, adih sa tu tiki kalahukan enenmay ku tiki, 於是我馬上服了2片阿斯匹靈（100㎎片）喝一杯水（看表時間下午6點）， mueneng kaku ikakabian, caykatenes musaungay tu ku kawili a kuku, mahida tu matatudungay, "tawya a tiki sa enenmay tu idaw ku pangkiw ku tiki."坐床上等結果，過一會左腿能動了，完全恢復正常（時間下午 6:30分）. itau kaput balaki tu kita, kanca kasenun sa simelangay, musakamu kaku tu nikalukeluhan naku a kawaw pasubana' titaan akay malikelyh ku mahiniay a kawaw, sadaesu han ku udip haw !ci sun-hay-san ku musakamuay 各位同學，我們都老了，難免突然得病，把我的親身體驗告訴大家，說不定誰就用的上. 祝各位身體健康. 孫海山 Pakaylawayen han ku a-si- pi-lin口含阿斯匹靈 haminen miadih ,kanca pasubanayi ku cabay amana kadangidi, amana pisinga tinasulitan.請看完，拜託你把它轉寄出去，別只顧著存檔 Ina tingami, namaka A-ken-tin mikingkiway tu balucu' a ising nu padekuay u kasenengan a ising ci Serra aising u acawa nidaku pakilacay a patahekal 這份郵件是阿根廷心臟學院院長，一位心臟外科權威Serra醫師的太太發給我的. amana kadangidi paniwlen paadih kutaw tu mahiniay.我轉發給你...很有意思的. mana kadangidi haw niwlen patineng ku katuday! ～請你也轉發給別人～ palaliwasaken tu nanum ku as-pi-lin; kiya mipadeng i tatangahan nu kakabian tu as-pi-lin tusa?和水化開兩顆阿斯匹靈： 為什麼要放兩顆阿斯匹靈在床頭櫃上？ datengen yu ! usakay lihalawan kuyni sapicalud anu masadedep ku balucu’.非常重要！一個值得重視的關於心肌梗塞的小提要. piciwiiy, anu masadedep ku balucu’ idaw ku duma ayaan, namahida sa nayaanay hakiya a adada ku kawili’ a baduwac.請注意，心肌梗塞還有其他的徵兆發生 ，然後才會發生左上肢的疼痛. imahina pasinanuti tu ngaduy makalat ku adada, maydih muta’ atu sitanang, umahiniay tahina maadih .同時也得注意下顎的劇烈疼痛，噁心和大量的發冷汗 ，這些也都不是常見的症狀. dumasa; pisinanuti anu malingatu masadedep ku balucu’ sa, 細節： 當心肌梗塞開始發作的時候，可能不會有胸疼的感覺. yu mabi’ milenuk ku balucu’ haw, 60％ a tademaw cayay tu kacekil.心臟病發作在睡眠的时候，60％的人沒有再醒過來. nika yu pihaceng ku nipikalat mapacekil ku tademaw inikabi.但是劇烈的胸疼足以把人從沉睡中痛醒. anu idaw ku mahiniay a cacay ayaan sa, sakabilil han mutaemul tu as-pi-lin ilaway mubuliyas sakabilil han minanum.如果有上述任何一種發生的話，立刻口含兩顆阿斯匹靈讓它在口中化開，然後和一點水吞下. duduc sa baluduh han muawaw yu iwayu 119, sakamun kuheni namuelud tu as-pi-lin tu sa han. 接著立刻聯絡急救中心、救護車，並告訴他們你已經服下兩顆阿斯匹靈. eneng han ielun anu caay sa ipingi sadep han muhalhal tu iwayu119, amana’ kalikalik! 坐在椅子或者沙發上靜候救護車援助，千萬別躺下！ idaw kida balucu’ay a sasaydan milunguc ; anu ita makaala namin tina tigami a tademaw, siwalen pabitu cacay bataan a tademaw an, anu mahini idaw aca ku masapuday maudip. 一個心臟科醫師強調：如果每個收到這份郵件的人，能夠轉發十份給其他人，肯定至少有一條命將會被救回來. aku makawawtu ku numaku, maydih kaku hinin kunumisu.我已經做了我的部分了，希望你也做你的部分. milunguc kaku tisuwa niyulen patahekal, amana pi singa tinasulit.拜託你把它轉寄出去，別只是把它存檔.
culil la!
“leduen”, ngay ci sun-cen-cun makatepa tu ekeng nu udip, sisa maculilnida ku tabakiay adadan,
「堅持到底」，讓孫正春贏回健康，更讓他走出了康莊大道！
nipaluma-liklun, liklon
kakuniza nu mauzipay
hicahicaay(cong)： A. cordifolia
u liwan sa tatengaay a cabay.
u liwan sa tatengaay a cabay.留下的是真朋友 nadikudan nu tuki, u liwan sa tatengaay a cabay.時間之後，留下的是真朋友， nikaydaan sa, idaw ku cay kapawan , tanguul kiyami.經歷之後，有的人不會忘，因為捨不得. pakataealen ku duma nayi ku cacanan.有的人必須忘，因為不值得. hatiniay tu atademaw, mahida nisepian hatidayu ku paini nu nababalaki .amana kahica hatini kunikaudip, taneng tu kasaetim tu paini nu babalaki ,hidanamin ku balucu' kiya tatengaay abalucu' 人海茫茫，如夢人生， 緣起緣滅，得失因果， 不必糾結， 短短一生，得一知己足矣， 知緣惜緣才得真緣， 將心比心才得真心！ tademaw tu tademaw, idaw aca ku likeluh balucu' tu balucu', idaw aca ku kasasukapah.人與人之間，總有邂逅； 心與心之間，總會生情. nikasasukaydih nayi ku mihca, widasa u balucu’ masasulalid, cacya kubalucu, mabulah, nayay ku laad, nika alac nu bayu’ mamuni’ ku baetu.一種感情，無關年齡，只與傾心有染； 一種思念，無關距離， 卻可以海枯石爛. Saka baluduhan sa, yu udadan maladay muculil, pasasuini tu balucu’ masasuhelup tu adungu. 最實在的感動， 是風雨中的同心同行; 最交心的豪情， 是心靈間的相吸相映. Yadahay a masasu paini, cay pakasinum tu balicu’ isu, tanayu’ay a nihalhal, cay pakahalhal tu dadatengan a tademaw.再多的關心，感動不了不愛你的心；再長的等待，等不來不想你的人. Pakadateng tu kaydih, u nikaudipan a wayway; ukaydih cay kaw laway musakam acacay, maydih tu cacay a tatademawan, caykaw kinacacay a makakitin. 愛不是一句承諾，而是一生的行動； 情不是嘴上說說，而是用心體現. 愛一個人， 不是一時的牽手， hayni ka udipan a makakitin, balucu’ tu balucu’; kiya idaw ku balucu’ pakadiheku tu balucu’ kiya sibalucu’ maduduc.而是一世的牽心！將心比心，才有知心； 以心暖心，才有恆心. Sukaydih idaw ku cueded’ akutii’, upaini nu paudipay malaliwasak tu, masasudiheku kiya matenes, u kaydih idaw ku maibuk atu abesa, balucu’ idaw ku pacebaay, masasu paini kiya idaw ku diheku. 情有冷暖，緣有聚散， 惺惺相惜才能永遠； 愛有濃淡，心有真假， 心心相印才有溫暖.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
syakay 社會
在《開元新志》中，尼夫赫有四個部落：囊家兒、福里期、兀剌和納衣. 他們流行妻姊妹婚，以妹為妾. 衣狗皮，食狗肉，夏天穿魚皮.
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Rukay: vatikitikilri
nipaluma-liklun, liklon
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
pisapa’cangan a kungku.
sakabilil satu ku binawlan pacuna tu balunga kilimsa micumud tu ku bulad I ladem tucila tahekal tu ku cilal nainaiy maadih ku adingu ni 屈原.
kungku- acawa nu bayu a adietu
ngatu-2
u zuma ademiad, tabayu ci-silingan I cabiyas, mazih nu wawa nu bayu adietu ci-Balakas, maala nu sangulan ci-Balakas, kinapina mipasungit, nayi’ ku laheci. Mabalucu ku wawa nu bayu’ adietu, patapeliken mialulul ku niyazu’.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
syakay 社會
Ni-hu-he’-zen tatayna ku yadah tu tatami, sabaw tu cacay a mihcaan taneng tu mikikung, tatayna han asi acawa tu wacu, kya taneng atu tademaw mikikung, sakamusa ci Ta-min-yi-tun, mala sepat ku Ni-hu-he’-zen, isasa nu Lia-lun-cen, sacumud nu Hei-lun-cen amisan nu subalan, Ku’-ye-daw idaw tu, E’-huo-ce’-ke amisan idaw tu. atu malalamel tu hekalay nu tademawan. lalut han i bayubayuan maudip, kasienawan han i buyubuyuan maudip.
尼夫赫人女多男少，十歲即結婚，女性先與狗結一次婚，再與人結婚. 大明一統志說尼夫赫人分四部：累龍江下游一部，黑龍江入海口以北的海島一部，庫頁島上一部，鄂霍次克海以北一部. 與野人女真雜居. 夏天於海邊生活，冬季於山中生活.
kungku- Sipipelacay
ngatu-1
sakamu sa ku tumuk “kawiza kami sakapahay a sapatudud sa tatama atu tatayna, kiya makelah ku balad”, namilunguc tu maydihay thumb|Sipipelacay-三角石-撒奇萊雅族-神印記|400x400px nu cima, pazeng hatu i satapes kuhni atu sapatudud pulung hatu sipialul i balad.
culil la!
nu taywan amisakacikiay nukingkiwan sa: tudedemiad asabaw tu luma asasulita kuculil sa manayat kuni kaudip tu tuluamihca sa. nu ingku sigangay amasakaputay tudedemiad sa tusa nataan asasulitan muculil sa maselep mapatay ku gang malatusa sa. ukapah nuniculil, numuculillay matineng amin.
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
Nihu-he’zen 尼夫赫人
keyday 經濟
Ni-hu-he’-zen daduducen tu sakaudip han mibuting, miadup tu bayuay a aadupan, miadup i buyubuyu’an atu milami’, atu pahabay tu tabakiay nu wacuan. wacu acacay ku pahabayan nuhini “ nu cacaya a lalumaan tulu lima kunipahabayan”.
pisapa’cangan a kungku.
百姓們趕緊划船去救屈原.划啊划啊!月亮躲進雲裡,大陽升起來,還是沒有看見屈原的影子.
kungku- Sipipelacay
ngatu-2
namahiza tatiku tu balad kya satapes, mabiyalaw ku katuuday. u sakalawpes nu tademaw ku sasasuayawan, u tademaw amin atu tumuk sa sikatawid a malalum, miyazih amin ku katuuday tu nika biyalaw ni tumuk cayay pangiha’, matatakec tu ku tatayna amin muwangic.
ngatu-3
thumb|Sipipelacay-三角石-撒奇萊雅族-神印記|400x400px iyu nayi’ heney ku wantan nu tumuk sa, cayay pangihangiha’ aca ci dawa tayza i satapes. ku wawana ni tumuk ci dawa, i balucuay nu binawlan a wawana, nanilecuhan sa u kakanamuhan nu katuuday. cayay ku bangcal niza a cecay, taniktik sasipunu’ay ci dawa,tadimtim kakanamuhan naca. mahiza u bangcalay a adipapang,tacuwacuwa mubahel a palakelak tu balu i cuwacuwa, u ni tayzaan niza panihiw amin a limulak. nabalaki satu ci dawa sangalepen ku tanestes, macunus ku nikasakaying atu nikabancal niza a wayway.
pisapa’cangan a kungku.
Malalum ku binawlan tanutuwasa miawaw tu ngangan ni屈原.miala tu ni hudhudan a nimimian a hemay tabuen tu papah nu auk sipabelek i nanum pakan tu buting widaku han kiya capikalat kyabuting tu kidu ni 屈原.
culil la!
台灣國家衛生研究院：每日健走15分鐘，延壽3年. 英國癌症團體：每日健走20分鐘，癌症死亡率減半. 走路的好處，他們都親身體會到！
pisapa’cangan a kungku.
u binawlan mialaamin tu takuliyaway a epah belunen nuheni inanum sapipatay tu cacanan asidukuay kiya caypikalat tu kidu ni 屈原.
人們把雄黃酒倒進江水裡,好殺死水裡的毒蟲,這樣屈原的屍體就不會被毒蟲咬壞.
culil la!
孫正春之妻陳梅香曾患腎臟病，身體水腫到像懷孕，每天走路讓她重獲健康.
kungku- Sipipelacay
ngatu-5
midungus tu nikalawpes niya tatusaay, makazih amin ku katuuday tu kanamuhan nuheni a wawana, sazikuzay nama tapuku izaw ku bangcalay a tawa tu saayaway a likat, mahiza sakalikat nu sakuayaw tu i zikuzay a nikauzip nu sakizayaay.
culil la!
ci ci-ce taluisi aimelang culil sa alaw kaph sa, nika enem abulad makudus tu tusabataan akilu.
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Cou: x
u bi’su (別墅）hananay a ni aenengan
u liwliway nu tuseay a bi’su (villa urbana) atu inakaay a bi’su (villa rustica)
u liwliway nu tuseay a bi’su (villa urbana) kakitidan nu tuseay itini i （羅馬）hananay atu dumaay a tuseay sacapiyan a i nakaay a bi’su taneng saan mueneg tu cacayay kinatusay a labiyi mabi itida. ya inakaay a bi’su(villa rustic) sa nikakitidaan nu bi’su masa niyaduan a enal sakaadihen idaw ku auculan tu musakawaway atu malukay iteban nu enal ku bi’su mamueneng nu silumaay sa hakay cacay a mihcaan sa tuluay a bulad ku nikaudipan mueneng itida mi laliw tu kasienawan atu sakacaledes.nika caay kau haini ku bi’su adada ya ci （佩特羅尼烏斯）hananay sa idaw kunakamuwan nida sakay i liwliwan nu bayu’ay a bi’su micidek idaw ku caay kalecad nu aydaay i （歐洲國家）hananay a kitakitay a kanatalay idaw ku nidakecentu bi’su i nakaay liwliw nu bayu’ay. zayhan i tuse kuheni sa idawaca ku matadungduhay u adidiay ku sakaidaw .tu aenengan .masumad masumad ku nidatengn nu aydaay nu tatemaw u duma sa tabaki tabaki kunipisanga  tu bi’su i subalay ayaan sa sipatideng i micidekay a nikabangcl a buyu’an misanga tu bi’su.mahida u nu sumamaday satenesay tu a nisalumaan makay cacumudan mikacawtu katideng sa makaala tu cacayay a bataan a sasulitn .mahida ku ahebl.
nipaluma-liklun, liklon
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p291
Keciwya a tademaw
縮圖
kakiliman
Keciya a tademaw (Quechua people), duma angangan sa cuya a tademaw, ukakitidaan sa malakalak i timulan nu amilika i milu,ekuwatu,puliwiyya, duma alakalak sa i celi,kelunpiya atu akentin nu liwliw a yincumin, nu keciwya ku kamu, utisukiw ku lihay atu kakawsan nu itiniay a lisin, u inciyati a kanatal kasenusa mala nuyniay a mududucay a bunacadan. 克丘亞人(Quechua people)，又稱奇楚亞人，是主要分布在南美洲的祕魯、厄瓜多、玻利維亞，次要分布在智利、哥倫比亞及阿根廷境內的原住民，使用克丘亞語，信仰天主教及安地斯當地傳統宗教，是印加帝國的最直接後裔.
民族分佈與人口[編輯原始碼]
Keciwya a tademaw mueneng i inciyatiku anikuwanan, ulakalak nu eneng sa i milu,piliwiyya,atu ekuwatu, nudumasa i kelunpiya, celi atu akentin, ina itiniay caay kalecad ku hekal, mahida i enal nu buyubuyu’an sidamekay a lala’ kapah aca ku nanum pahabay tu katalan ku heni sinilacul itini, nika katuuday a keciwya a tademaw tidamin mueneng i makedalay a pala’ naynayi ku hica i antise a buyubuyu’an nu teban.
克丘亞人至今仍住在以往印加帝國的統治領域內，主要分布於祕魯、玻利維亞及厄瓜多，而部分分布於哥倫比亞、智利及阿根廷，這些地區的地理狀態非常不同，例如在山谷中有適合畜牧業生產的肥沃土壤以及充沛水資源，但大部分的克丘亞人都居住在貧瘠的安地斯山脈中部.
Keyaciw atademaw nu heni tu akamu, nu keyaciw a kakawsan a kamu, masasuala tunu aketin,puliwiyya,celi,ekuwatu,milu, u milu ekuwatu atu piliwiyya nu mikuwanay a kamu, ayda sa 46 a sasakamuen, idaw ku keciwya a kamu caay kalecad sisa inayay ku musakamuay utiih masasu sakamu, keciwya a tademaw sakamusa u “Runa simi，runa” u tademaw sananay kuyni, u simi u “kamu” kanahatu nu kanatal akamu uhenusa ku muhidaay a musakamu, umaminnay a siyakay pasauni tu kamu inayay ku musakamuay, kiyu makai naming ku katuuday sisa caay pisakamu, u mapulungay nu kanatal sapasubana a cuda nu masakaputay u kamu nu keciwya amalawpes tu ayda kiyu sakalihalawan a kamu kuyni.
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Kabalan: x
Keciwya a tademaw
民族分佈與人口[編輯原始碼]
克丘亞人使用克丘亞語，屬於克丘亞語系下的語言，流通於阿根廷、玻利維亞、智利、厄瓜多、秘魯，為祕魯、厄瓜多及玻利維亞的官方語言，目前有46種方言，有些克丘亞語的方言非常的不同以至於使用這些語言的人無法互相溝通，克丘亞人稱克丘亞語為Runa simi，runa意為「人」，simi意為「語」，儘管它為數個國家的官方語言，但因為整體社會狀況對於克丘亞語言使用者不利，因此造成語言的使用意願低落，聯合國教科文組織將克丘亞語視為瀕臨危險的語言.
pisapa’cangan a kungku.
salabisa tu dedemiad mikilim ku binawlan caay katepa ku kidu ni 屈原 muungal sat u ku binawlan.
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
lacul
1. cima ku mikelid(引導) tu lisin nu Palamal(火神祭)?
Keciwya a tademaw
民族分佈與人口[編輯原始碼]
Keciwya atademaw katukuh ayda u kakawsan nu heni—inciyatiku malumanay a mikuwanay tu pala’, ulakala nu heni tu kakitidaan i timulan nu amilika u milu,ekuwatu,puluwiyya, kilulsa ku lakalak i celi kelinpiya atu akentin nu labu, mililis tu enelnu buyu’ a mueneng I antise hananay a buyu’.
culil la!
紀政的尿失禁毛病因走路不藥而癒，而且6個月瘦了20公斤.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
keyday 經濟
尼夫赫人的傳統經濟是捕魚、捕獵海獸、林中狩獵和採集業，以及飼養大群的狗. 狗是他們唯一的牲畜（戶中每人養3-5隻）.
ngangan nu Ni-hu-he’-zen ku buting tada kakanen nu heni. tu mihmihcaan mibuting tu kunuheni, u tapabaway talumaay nu buting ku dakepen nuheni, mahida u Kuy-yi atu Sen-yi, palahipuen nuheni mala kasienawan nu kakanen.
捕魚是尼夫赫人最主要的食物來源. 捕魚在全年都會進行，多捕撈洄游魚類，如鮭魚和鱘魚，並製作的魚干作為冬季的主要食物.
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
lacul
2. u canan ku kaukak, laylay atu zateng?結構、程序、邏輯
Keciwya a tademaw
民族分佈與人口[編輯原始碼]
克丘亞人至今仍居住在他們的祖先——印加帝國舊時的統治領域內，他們主要分布在南美洲的祕魯、厄瓜多、玻利維亞，次要分布在智利、哥倫比亞及阿根廷境內，他們依傍安地斯山脈而居.
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
lacul
3. u canan ku adingu靈、tademaw人, liwliw場、zazan道、sakaluk法?
culil la!
U paayaway a masakaputay, nu banti ci huwang-cum-siyng uwamanida singa udikudikud tusa, muculil tu dedemiad alaw kapah pit utu kumica katukuh ayda sa.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
niyadu’村落
Ni-hu-he’-zen u mibutingay miadup ku kawaw nuhen, u sapahutinaw ku sakaudip nuheni, idaw ku laluday atu kasienawan a aenengan nuheni, nu tusaay atu wawaluay a lalumaan anikapulungan, nu sepatay a lalumaan ku yadhay.
pisapa’cangan a kungku.
sisa kasenegan nu binawlan ci 屈原sisa i limaay abulad limaay a demiad patucek hatu nuheni pisapacang han tu tuyni a demiad.為了紀念屈原人們把他投江的五月初五這天定為端午節.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
niyadu’村落
satabakiay nu niyadu’an mapulung naming i Hei-lun-cen. nikay tidaan a mueneng amatenes itida, alahican malikid nu balat. patinaku cay-siw-cay-lim mihcaan atu cay-siw-num-wal a mihcaan tayniyan nu balat mamin malekep ku niyadu’ nu Ni-hu-he’-zen.
culil la!
希望基金會祕書長黃純湘的癌末父親，靠走路贏回了7年人生.
Song Hye-kyo
Song Hui Qiyaw(宋慧喬)
thumb|533x533px
Nihu-he’zen 尼夫赫人
niyadu’村落
較大規模的村落多集中在黑龍江口. 這些定居點可持續使用多年，有時會被洪水沖垮. 如1915年和1968年的洪水就破壞了許多尼夫赫人村落.
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Kanakanabu: x
nipaluma-liklun, liklon
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
藤三七, Tengsanqi 藥用植物圖像資料庫 (香港浸會大學中醫藥學院) （繁體中文）（英文）
pisapa’cangan a kungku.
tu mihemiheca ayda a demiad mitabuaca ku binawlan kakanen mihelup tu takuliyaway a epah.
culil la!
Nuayawan nu ci-nan atabakiay avacudaan malasaydanay ci liyang-suwan-lin, tudedemiad muculil balaki idaw ku imelang tu cay kabi tu lab isa.
前暨南大學公共行政系教授梁雙蓮，以走路擺脫了更年期及失眠困擾.
misulitay tucuda ci cen-yin-ing matanes sa masikata sa,mapatay nu biyalaw, malingatu muculil cinida tasaka tusa ademiad yasikata nuda alaw han kapah sa.
作家陳芸英長期受便祕所苦，開始走路的第二天，便祕問題竟然解決 了.
madayum muculil, widasa “tahekal muculil” acacay. Anu tahekal nami kacaw tu basu muculil tu apuyu’en atu lakuwiten ku katasasanami kacaw tu basu, pikulian satanengen ku nipatelay, anu wicanan ku kawaw kasenun han mukilim ku kaput ,sa amana pipili’ tu caculilan adada sa, culil han anu silawad culil han.
走路很簡單，就是「走出去」而已. 出門多走一站搭車或提早一站下車；在公司少打一通電話，直接走去找同事；不必刻意挑什麼健走路線，有時間就走.
Nihu-he’zen 尼夫赫人
niyadu’村落
kasaliwsiwan nu demiad, tatamaan nu niyadu’ tahekal namin miadup, tatayna hantu milami i umaumahan. katukuh satu i kasienawan, mabulaw namin ku niyadu’ay a tademaw taydan i sawacan nu kasienawan a mueneng, mibuting itida. manamuh ku nuheni taydan nu labang, i pabaway nu Hei-lun-cen a tademaw Na-nay-zen hatidaay tu nu sienaw hnina tayda ku nuheni i Ni-hu-he’-zen palabang.
深秋季節，村中男勞力均出門狩獵，女人則在林中採集食物. 到冬天，人們移居到河畔的冬季居住點，捕撈鮭魚. 他們很好客，在黑龍江上游居住的那乃人在嚴冬常到尼夫赫人的村落停留. kakuniza:Habayiing
pisapa’cangan a kungku.
每年的這天人們都要吃用竹葉包成的粽子喝黃酒.
culil la!
pabin ku udip tu kuku’, haymaw han muculil, amana kabaluduh, kya mabaat kuniculil, matenes muculil idaw kumipalitaay sa; hani tanayu kaniculil, matenes kuniculil, cay kangelu’ haw? sa. sakamu han nisun-cen-cun “anu caay kabaluduh ku balucu’, caay tu kangelu’”.
把自己交給雙腳，慢慢走，不要急，才能走得遠、走得久. 有人問： 「走這麼長、這麼久的路，不累嗎？」孫正春說： 「只要心不趕，就不會累. 」
pisapa’cangan a kungku.
inu timulan nanay a kakitidaan u tademaw ayda ipilincunnan maadih ku mahiniay alisin bangbangcal ku nisangaan tu balunga.在南方的一些地方,人們在端午節這天還舉行龍舟競賽的活動看江上的龍船,一艘比一艘漂亮.
culil la!
payawan anu mahicahica kuudip isu, ukulul pateleken, upakah anu musaungay tu kapahay tu. kanaha tu “musaungay a cacay”, u masacacayay asapilunguc kuyni.
pisapa’cangan a kungku.
tinalisinnan mitabu tu paecang silisin tu masasetset pacuna tu balinga u tatengaay sa mayduh pakatateng tu binawlan ci 屈原ukapahay tuynu u kanatalan atu binawlan.
端午節包粽子,賽龍舟的活動,都是為了紀念屈原的正因為屈原愛國家愛百姓,所以人們永遠不會忘記他.
摘錄自:臺灣東華書局股份有限公司   行政院新聞局局版臺業字第0725號   節日故事
Song Hye-kyo
u siwkay niza
Song Hui Qiyaw(1981.11.22), tatayna, u palaway nu Korea. natahkal ciniza i 1996 a mihca. namipalaw tu tilibi atu iga. sangulan ku bihid, nasikawaw tu motul. 2017.7.5 macawa tu, u acawama niza sa ci Song Cong Ci, u palaway tu.
nipaluma-liklun, liklon
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
昆明植物研究所. 落葵薯. 《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-21]. kakuniza:nipaluma
kungku- acawa nu bayu a adietu
ngatu-3
u liwan nu cidekay milunguc ci-Lubasan, bakahen ku wawana i su pauzip tu niyazu’, ahicanaca ni Lubas, sulul han tu niza. Pakay haku han ku wawana ci-Silingan, sipialul i bayu, tansul sa kubayu a masamata, haymau satu malawpes ku tapelik. thumb|u bayu a dietu nu Hulam
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
lacul
4. cima ku mipuhpuhay(撫慰) nu mapalaway? di’tu asaca tademawa?
culil la!
不管身體有多糟糕， 背一定要挺，不能垮下去，只要能動就要動，動一 下也好.
可別小看「動一下」，這是很單純的求生訊號.
anu mulekal tu, mitanam tu dedemiad muculil! Cacay aca palawat, tucila muculilaca kapah tu. sakatusa ademiad muculil aca haymaw han, anu cacay ademiad anu cacayaca aawas kapah tu.
既然站得起來，就試 著走出去吧！一步就好. 第二天再走一步，慢慢來，只要 一天進步一點點就可以.
“muculil”maledac tu dedemiad amukan tu hemay mabi’ malecad tu nikaudip idaw ku kaydihan sisa muculil hidan ukawaw tu dedemiad,anu mananam sa nanam satu.
「走路」就像每天都要吃飯、睡覺一樣，是生命的必需品. 讓走路融入每日生活，養成隨時走路的習慣.
alibungbung
sakacacay,milasul tu tu kakawit atu takini’,tayza i umah mikilim tu palingad.
culil la!
muculilsakapah han sadihekuen kupiundu, anu icuwacuwa kapahtumalingatu, nayay ku gigicu,saycan sicabay.
alibungbung
kina alibungbung yadah ku ceka,a misanga’ yadah ku kawaw.
culil la!
走路是最緩和、最舒服的一種運動，隨時隨地都可以進行，不需要技術、不需要夥伴.
alibungbung
mitudis tu ceka i capiingan nu pahpah, nika mitulik ku alibungbung.
culil la!
muculil sadayumay a kawwa, anu tahekal kapah tu, pabin kuudip tu kuku’ haymaw han amana kayadah nu ni simsim nidateng, leduhan muculil ukapahay tu.
alibungbung
tebanay a ceka mitudis.
culil la!
其實走路很簡單，就是走出去而已，把自己交給雙腳，慢慢走，不要想太多，重點是持之以恆. Mahkamuculil sa maydih kalamkam kuculil, kya mamin tu sa taluma’ tu pahanhan, anu hatida tu kuniculilan sa, matineng tu hican ku wayway muculil kya kapah ku udip atu cacanan nu udiudipdn amiedap.
alibungbung
caay kadayum ku sasanga’an nalimaan nu Sakidaya.
culil la!
剛走路的人都希望走快點，趕快走完，好回家休息，但當你走到一個程度，就會曉得什麼樣的方式對你的身體和生理有幫助.
alibungbung
kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:Lami' Kulang
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Laaluwa: x
culil la!
miculil miundu….cay kaw nikabaluduh muculil anipiundu.
Saahemaw han kuculil, haymaw han muculil;
caledes keliden tu kusasubin; anu sapi kudemiad sa kasi sakay hekal adikuc.
走路運動....不是趕路運動. 輕鬆走，慢慢走；天熱/帶條毛巾 ；天涼/帶件薄外套.
anu imelamg sa cay kaw kasenun sa nanay, u udip nu udip tu dedemiad cayay pisinanut tu ekeng nu udip, tanitu ku adada sa, tedep sa mumuku tu adada nu udip.
生病不是意外，是自己平常不注意自己的身體健康. 病痛來襲，只有默默承受.
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Saysia: x
culil la!
muculil kapah miundu mamin musaungay ku udiudipan,masumad ku akuti’ ucueded nu udip, micunusa tu kuku’ pakakapah, isasa nu cilal atu suemetay masasuala sa, usakaudip nu tademaw kuyda!
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Puyuma:
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
lacul
5. u canan ku mipuhpuh atu mibahbah；tu tademaw haw? tu tuutuud haw? tu di’tu haw? tu lala’ haw?
Song Hye-kyo
u kawaw niza
thumb|601x601px
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Saw: x
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
lacul
6. i panamuh tu di’tu a lawad sa, mipasei caykaw u mibahbah?
kungku- Sipipelacay
ngatu-6
makelah tu ku balad, tahekal ku i tepaday malatuluay kalimucu’ a baetu malecad u suleda’, u malebut tu ku mihcaan cayay kalimad, sakamu sa ku tademaw amin “nipasulit nu di’tu” sa. i enal nu kilay, masawantan anuicuwa a kalimucu’ a miyazih tiza tepadan, u kamu sa nu i pabaway ni dawa aci namuh ani sulitan i tepad, cayay kuiza dada’ ni pawacay tu nikasasumidan atu nipibakah tu uzip aca, u nipasubana’ tu tademaw a kakanca kaylay a maluk u sananay, amana kakasic a misalihalay, u salaecusay ku cayay kasikaz tu di’tu.
Song Hye-kyo
u sulit nu Hulam
宋慧教（韓語：송혜교，1981年11月22日－），韓國女演員. 在出道時，翻譯員根據韓文「교」而將她的名字音譯作宋慧喬，而這個大中華地區的譯名亦被媒體沿用至今，並且廣為人知.
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
lacul
8. pawawada’ a zateng 分組概念
nipaluma-sansuin
u zuma a cidekay a kamu
Tau: rai
u bi’su (別墅）hananay a ni aenengan
u liwliway nu tuseay a bi’su (villa urbana) atu inakaay a bi’su (villa rustica)
kakuniza:Buting Nukay
Song Hye-kyo
u sulit nu Hulam
自1996年出道至今，曾演出多部電視劇，代表作有與宋承憲、元斌合演的電視劇四季系列之《秋日童話》 與Rain演出的電視劇《浪漫滿屋》和與宋仲基演出的《太陽的後裔》，這三套劇集令她在亞洲各地皆為人所熟悉. 與全智賢、李英愛、金泰希並稱廣告界四大女王.
micidekay ku wayway a tademaw
kakuniza:Sabak Tutuy
kungku- Sipipelacay
ngatu-7
na mahiza sa, kasikawaw, kasikaz tu ipabaway, kadimel tu uzip, kadihiyi ku taw, sipabeli atu dimel, kiyu mala silet nu sakizaya a tademaw, mala tuluway ku kalimucu’ a baetu sa malakulit nu cacay i sakizaya.
Tilibi nu Yincumin
Tiribi na Kacalisian(原住民族電視台, Taiwan Indigenous Television) ci tilibi i taywan.
Song Hye-kyo
u sulit nu Hulam
2017年7月5日，宣布將於同年10月31日與演員宋仲基結婚. thumb|400x400px
culil la!
走路可以運動到環跳穴，改善上熱下寒的情形，也可以活潑足三陽的氣機，使陽下行而陰上滋，是活命之源！
micidekay ku wayway a tademaw
micidekay ku wayway a tademaw(鐘樓怪人)
kungku (故事大綱)
故事一開始暗示婦人跟男人私奔，產下一名極為美麗的私生女嬰，但不久極為美麗的女嬰被偷抱走並被掉包成一個極為醜陋的駝背嬰兒，母親無法接受自己的女兒被偷走的事實，將駝背的嬰兒丟棄在巴黎聖母院門外.
culil la!
Lung-cung sakabililay aising idaw ku kapahay ni da a sasakamuen sakamu sa; mala matenesay  aimelang sa tusa ku namahica; malakuwit kunikan atu mukan tu sapaiyu!
Song Hye-kyo
u sulit nu Amilika
Song Hye-kyo (born November 22, 1981) is a South Korean actress. She gained popularity through her leading roles in television dramas Autumn in My Heart(2000), All In (2003), Full House (2004), That Winter, the Wind Blows (2013) and Descendants of the Sun (2016) which achieved pan-Asia success. She has also starred in films Hwang Jin Yi (2007), The Grandmaster (2013), My Brilliant Life (2014) and The Queens (2015).
kungku- Sipipelacay
ngatu-9
milunguc tuni pasepi nu misu, pasakapahen tu ku binawlan nu binacadan, caay ka uning ka lilac ku uzip atu balucu' niyam, maydih a litinan nu di'tuay a calay, muculil i tatengaay a zazan nu di'tu.
Song Hye-kyo
u sulit nu Amilika
In 2017, she ranked 7th in Forbes magazine's Korea Power Celebrity list. The success of Song's television dramas internationally established her as a top Hallyustar.
kungku- Sipipelacay
ngatu-10
u nabalucuan niyam amilunguc, a diputen tu pasepian tu ku baki bai. izaw tu ku nipisilud niyam tu tumesay nu sapibetik mipes, pakay calay nu ditu amilitin, apakatengil kisuwanan tu nipibetik niyam, na cunusen namu ku icelang nu palaw niyam. milunguc a pasepi tu wawa amin, milunguc a pasepi tu payluma' amin, milunguc a pasepi tu niyazu'.
u dadiw :u Sakizaya hananay a tademaw
u dadiw :u Sakizaya hananay a tademaw
pasubana' ku dadiw nu Sakizaya tu wawa nu Sakizaya, u saydang sa ci 魯金子，u minanamay sa ci林御暄atu ci林御宸. pasubana' tu wawa mudadiw nu Sakizaya, dayum kuni a dadiw, haymaw ku ngiha', a'su tu ku tengilan. sakaayaw sa misiukay cinizaan.
u Sakizaya hananay a tademaw, u Sakizaya hananay a tademaw.
u cudad nu mapalaway a dabak(2018.10.18)：u kawaw nu Palamal
lacul
9. putiput a zateng 團隊概念
culil la!
榮總急診部王醫師傳送@ 很寶貴的養生短文 ：成為永遠病人的二大原因：過食 + 藥物！