cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
nipaluma-alilulu, alilolo
sapihica (用途)
sadingsing masumad ku papah, ayda han u aadihan satu ku langaw, mala dadanay nu kilalidungan hinaadih kita i dadanan.
(kamu nu Hulam:由於秋季葉片能變色，目前常作為觀賞植物，在行道樹尤為常見. ）
duma satu, alilolo atekak ku caang, kapah a sangaan tu nalimaan a tuu’d, sasangaan tu tuu’d dan a cancanan. alilolo a heci sangaan tu sasimalan taneng a sangaan tu nalimaan tu hcair-you.
(kamu nu Hulam:另外，烏桕木材密緻，易於加工，為家具及雕刻良品. 烏桕種子所能提煉出的植物油可加工製造成生質柴油. ）
alilolo alangaw u budawan (烏桕一身都是寶)
yu mahida nu malukay henay a zitay, caay henay ka kapah kuni ka udip nu katuuday. sisa, tawyaay a zitay, alilolo han u idaway nu sakaudip a langawan i tawya.
(kamu nu Hulam:早期農業時代，由於物資較欠缺且科技不發達. 因此，在當時的社會裏，烏桕可說是一種具有高經濟價值的作物. ）
tawyaay a tademaw matineng tu mialatu alilolo nu cica’ misanga tu sapipatay tu cilekay a sasapayuan.
(kamu nu Hulam:當時的人們就懂得取用烏桕的乳汁作為天然的殺蟲劑. ）
tawya inai henay ku dinki nu katuuday, katukuh tu labii u simal tu ku sapi takelal tu luma, yumahida namaka ni adupan tu cancanan ku alan tu sasimalan, Alilolo nu heci atu padu nu hekal mataabu nu lacik ku panuan.
(kamu nu Hulam:當時電力還不發達，到了晚上時則是點油燈照明，除了可以從動物取得油脂外，在烏桕的種子與假果皮外表被蠟質所包覆. ）
tawyaay a tademaw matineng tu miala tu lacik sasangaan tu sakay lumaay a tuudan, patinaku sa saka takelal nu luma’ atu sapipaypay nu lacikan, atu sasangaan tu sapibaca’ tu dikuc a sabung.
(kamu nu Hulam:當時的人們就懂的取其蠟質以做成一些民生必需品，例如照明或拜拜用的蠟燭，或是製成洗衣服所需之肥皂以供使用. ）
alilolo nu papah taneng sapicengel tu dawa, sisa, langdaway a papah sapicengelac tu dawa, alilolo a papah taneng mala lumeniay a sipicengel tu dawaan.
(kamu nu Hulam:烏桕的葉片可以如同大青一樣作為染布之染料，然而，大青可作為藍染之染料，烏桕的葉片則可製成為黑色之染料而被使用. ）
u cica’ nida sipisanga tu sapipatayaw tu cilekay, alilolo nu papah  taneng amin sangaan tu sapipatay tu cilekay atu sapipatay tu lutukan.
(kamu nu Hulam:除了乳汁可提煉作為天然的殺蟲劑外，烏桕的葉片也可以作為殺蟲劑和農藥使用. ）
Philippe of Belgium
thumb|Prince Philippe of Belgium, Duke of Brabant cropped|alt=Prince Philippe of Belgium, Duke of Brabant cropped.jpg thumb|hata nu Belgium|alt=Flag of Belgium.svg
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan
nilacul
cahedal，ayda caay kaduka kui nyadu`ay，kukay tuni padihing nutuas，tayni aca kudaesu nu kilay.
Philippe of Belgium
Philippe of Belgium
nipaluma-alilulu, alilolo
alilolo alangaw u budawan (烏桕一身都是寶)
dumasatu, alilolo nu heci idaw ku yadahay nu sasimalan, yu mahidaay nu Jong-gwo tahlu han idawtu ku palumatu tu alilolo saka silaculan tu sasangan nu simal a kilangan. namahida, youtun-shuh, hetaw-shuh atu youchar-shuh sa malacad atu alilolo yadah ku sisimal nu lalangan.
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan
nilacul
傅崐萁逐一致贈文化傳承基金予頭目，他也提到，長年關懷偏鄉及部落的立委徐榛蔚今日前往花蓮南區部落與族人共同謝天、謝地、敬祖靈，祈求祖靈庇佑縣民年年平安、年年喜樂、年年大豐收.
Philippe of Belgium
4 bulad 15 demiad, Philippe of Belgium, u misingkiway. 1960 a mihca nalecuhan)
nipaluma-alilulu, alilolo
alilolo alangaw u budawan (烏桕一身都是寶)
(kamu nu Hulam:另外，烏桕的種子含有大量的油脂，早期時中國大陸就以種植烏桕作為生產工業用油料的樹種. 除此之外，油桐樹、核桃樹和油茶樹等也和烏桕一樣含有大量的油脂. ）
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan
nilacul
hacacay han ni Hu kun ci paanin kutumuk saka lalikid a kalisiu，tal kamu cinida、caay kaputun kusidayit aku tubabalaki atu sinkiu nunyadu`ici Sicenwyi
Philippe of Belgium
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Belguim ayza sa ci Philippe of Belgium, micakat a demiad sa i 2313 a mihca 7 bulad 21 demiad.
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan
nilacul
yan，ayda tatimul nu kilay anyadu` maladay tu pinacadan mikukay tu paudi
Philippe of Belgium
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
nipaluma-alilulu, alilolo
alilolo alangaw u budawan (烏桕一身都是寶)
alilolo a pa’nu nani hetecan satu sasimalan, mala nu tademawan nu labiiay a sakatakelalan nu lumaay a simal, taneng a sangaan tu sapipingki.
(kamu nu Hulam:當烏桕的種子油被榨出後，作為人們家庭晚間照明用的燈油，亦可製成為油漆供粉刷之用. ）
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan
nilacul
pay ulala` utapuku、utuas、mingalal tutuas、papupu tuikilayay a tademaw
nipaluma-alilulu, alilolo
alilolo alangaw u budawan (烏桕一身都是寶)
sisa, nihedecan tu sasimal nu labul, caay sipibakahi, u sadameken ku labul mala sadamekan nu langaw a cancanan.
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan
nilacul
samihmihcan pinan、samihmihcan lipahak、sa mihmihcan matumes kumihca
nipaluma-alilulu, alilolo
alilolo alangaw u budawan (烏桕一身都是寶)
alilolo micidek ku adekak nu caang, sisa saduhepicen nuheni hacacay han nuheni amicikcik tu duhepicay a kasuyan, sangaan tu kakaydihan tu tuud sasangaan tu kakaydihan tu elun, atu tatipeluk mala sasulitan numita. taneng sangaan tu culen.
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan
nilacul
深受部落族人熱情歡迎的傅崐萁，在眾人簇擁下逐一向與會民眾握手問候. 他也感謝天地祖靈庇祐，讓部落鄉親均安，耆老長者身體健康、幼兒平安成長、青壯族人事業成功.
nipaluma-alilulu, alilolo
alilolo alangaw u budawan (烏桕一身都是寶)
(kamu nu Hulam:由於烏桕的樹幹具有特性，因此樹幹切割成一片一片的木材，也製成為日常生活中所使用的傢俱，或是製成紙漿後成為紙張使用. 也可製成陀螺. ）
namahida satu, paluma tu budu’ nu palumaay tu budu’ a kilangaan namahida taneng misanga tu alukulu, kanyou, lacik a tatipeluk, youmou atu bangsisay a tuud.
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan
nilacul
hakanamuhan sanu inyadu`ay Hu kun ci，lawphan nu katuudday mu liuliuen
nipaluma-alilulu, alilolo
alilolo alangaw u budawan (烏桕一身都是寶)
(kamu nu Hulam:除此之外，早期時代種植香菇的菇農則是取烏桕的樹幹以種植香菇. 亦可提煉製成固體酒精、甘油、蠟紙、油墨和香料等物質. ）
alilolo namaka lamid katukuh tu papah u budawan namin kya kilang, sakapah han ami sahica. aydaay a zitay masumadtu yadah tunipi kinkiw tu cancanan, yadahtu ku huah-shyue a tuud kumikutaya tu cancanan, sisa aydaay a alilolo, u aadihan satu i aadihan atu sakay dadanan satu amaadi kina langaw.
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan
nilacul
ami kec lima. Mikukay cinida tuipabaway a tuas mi pupu，saka lipahak nu
nipaluma-alilulu, alilolo
alilolo alangaw u budawan (烏桕一身都是寶)
(kamu nu Hulam:烏桕從頭至尾都是寶，可以善加利用. 隨著時代的變遷和科技的發達，許多化學製品取而代之，致使烏桕現今的功能，只能作為綠化觀賞性植物和行道樹的用途而已. ）
Yadah tu kuni taydaan a nyadu` ma ngalay ci Hu kun ci apa dadutus tu lalangawen nu pinacadan
nilacul
naluwan，saka kapah nu udip nu babalaki，u mulaay pinan balaki，u kawaw nu kapah macakat macakat.
Tufuga Efi
3 bulad 1 demiad, Tufuga Efi, u misingkiway. 1938 a mihca nalecuhan)
nipaluma-alilulu, alilolo
alilolo alangaw u budawan (烏桕一身都是寶)
(俗名：烏果樹、蠟油樹、木梓樹、瓊仔樹、卷子樹、木蠟樹、木油樹、木樟樹、虹樹、蠟燭樹)
Jorge Carlos Fonseca
Jorge Carlos Fonseca
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Jorge Carlos Fonseca, 1950 a mihcaan 10 a bulad 20 a demiad nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Cape Verde (維德角) ayza. micakat a demiad sa i 2011 a mihca 9 bulad 9 demiad.
Tinsinco
tinsinco, tinsincu
台灣仙人果
tinsincu, u adidiay a kilang. mauzip i tebal nu saewac, maka 1000-2000 bayu'-takalaw a buyu. napaluma' tu ku tademaw. amipasapayu' amimukan atu paazih.
Tufuga Efi
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Samoa ayza sa ci Tufuga Efi, micakat a demiad sa i 2007 a mihca 5 bulad 11 demiad.
Tinsinco
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
台灣榕（學名：Ficus formosana）是桑科榕屬的植物，為灌木. 分布在台灣、越南以及中國大陸的貴州、廣西、廣東、海南、湖南、江西、福建、浙江等地，生長於海拔200米至1,000米的地區，常生於溪溝旁濕潤處，目前已由人工引種栽培.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24]
http://www.bioinfo.cn/db05/KmzwSpecies.php?action=view&id=13554
昆明植物研究所. 台灣榕（原變種）. 《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p75
kakuniza:nipaluma
nipaluma-alilulu, alilolo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p191
kakuniza:nipaluma kakuniza:Habayiing
Jorge Carlos Fonseca
u ngangan niza
u sulit tu ngangan nu Cape Verde a kamu：Jorge Carlos de Almeida Fonseca
u sulit tu ngangan nu Hulam a kamu：若熱·卡洛斯·豐塞卡
u sulit tu ngangan nu Sakizaya a kamu：Zuwze．Kaluwse．Bunsayka
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
ciwcangpu, ciwcangpo
thumb|Acorus gramineus 石菖蒲
huing
縮圖
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
ciwcangpu, ciwcangpo
(俗名：建昌蒲、山菖蒲、石蜈蚣、水劍草、昌陽、堯韭)
huing
satangahan:
huing, u huing sa unu micaliway a kamu kuyni, namicaliw namakay ku kamu nu Hulam.
u zuma a kamu:
nu Hulam:法院
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
ciwcangpu, ciwcangpo
mauzip i Yacu, hali nanum, manamuh i tabal nu nanum. taneng sapisapayu'.
huing
u zuma a kamu:
nu Amilika:court
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
kagak kakuniza(科學分類)
sabul(域)：真核域 Eukarya
huing
u zuma a kamu:
nu Zipun:裁判所（さいばんしょ)
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
kagak kakuniza(科學分類)
salaedan(界)：植物界 Plantae
panan(門)：被子植物門 Magnoliophyta
huing
u canan ku huing ː
u piketunan tu kawaw ku huing. matalaw kami tayza i huing.
Dakus
Dakus
u sulit nu Hulam: 樟山部落
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
kagak kakuniza(科學分類)
upiz(綱)：單子葉植物綱 Liliopsida
Dakus
Dakus
i Kaohsiung a kuwan ku niyazu’ nu Dakus. u kasalumaluma’ nu Dakus sa, 28 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 59 ku tademawan.
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
kagak kakuniza(科學分類)
mata(目)：菖蒲目 Acorales
Dakus
Dakus
kasabinawlan nu Ingcumin sa, 54 ku tademaw, pakalatu 92%.
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
kagak kakuniza(科學分類)
sapamat(科)：菖蒲科 Acoraceae
Dakus
Dakus
u zuma sa, cay ku yingcumin, 5 ku tademaw, pakalatu 8%. u kasabinacadan, Yuwatan (Bunun) 88%, Pangcah (Amis) 2%, Tayan (Tayal) 2%.
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
kagak kakuniza(科學分類)
mikitinay(屬)：菖蒲屬 Acorus
Hali Butul atu nitima'an a ba'tu
kakuniza:Padakaw Lami' kakuniza:Hali Butul 縮圖|Hali Butul 縮圖|Hali Butul Hali Butul atu nitima'an a ba'tu (Amilika a kamu: Harry Potter and the Philosopher's Stone), u cacayay a kungkuway a cudad nu misulitay ci J.K Luling, u sakacacay a kungku nu nisatahatahaw ni Hali Butul hananay.
Dakus
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya. izaw ku malecaday a ngangan nu Sakizaya atu Tayan. maka cacay a bataan ku malecaday a ngangan.
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
kagak kakuniza(科學分類)
hicahicaay(種)：石菖蒲 A. gramineus
Hali Butul atu nitima'an a ba'tu
i lalabu nu uyniyan a kungku sa, ci Hali Butul ku mapalaway (mitima'ay), i nudukudan nu matineng ci nida tu nikasipunu' ku tangah, tayda nida i cacudadan, u Hukewace a cacudadan nu mapalaway. i nipiedap nu cabay nida, maketepa tu ku mupatayay ni ina aci wama nida.
Dakus
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
u sulit nu zuma a kamu-Hulam atu Amilika
形似菖蒲，但植株矮小；根莖細長、具氣味 (根莖有特化的精油細胞(aromatic oil cell)). 葉片線形，主脈不顯著，全緣、排成二列，花序較柔弱. 肉穗花序(佛焰花序)單一頂生，著生於葉狀的花莛(scape，或作花葶)腋側，花莛被認為是花梗或及佛焰苞，具二束分離的維管束，花序軸頂端具分生組織，可以再發育為新的枝條. 佛焰苞葉狀，較佛焰花序為長，狀似葉狀的花梗向水平方向的延伸，宿存. 花由花序底向頂端綻開. 兩性花，緊密排列，無苞片；花被片6枚離生，呈2輪(各3枚)；花絲長線形，扁平；花藥近軸側縱向開裂. 雌花器略長於花被片，具2或3室，每個子房室中有胚珠數枚. 倒生胚珠著生於頂生胎胚座上(orthotropous (atropous), pendent on apical placenta)；柱頭小. 漿果或蒴果具種子數枚，基部具毛. 花期為五月至六月，果期為七月至八月.
Acorus gramineus, commonly known as grass-leaf sweet flag, dwarf sedge, Japanese rush, and Japanese sweet flag, is a botanical species belonging to the genus Acorus, native to Japan, Korea in eastern Asia. The plant usually grows in wetlands and shallow water.
Dakus
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
Hali Butul atu nitima'an a ba'tu
pahetek a kungku
i 1981 a mihecaan 10 a bulad tuluay a bataan izaw ku cacay a demied matima' tu "pakapatay a tima'" nu Butimu i buhang nu kaw-cuy-ke sananay, nika caay henany papatayen nu Butimu ci Hali, mapatay tu ci ina ack wama ni Hali ci Cyamu Butul aci Lili Butul.
hororok
hororok
Hali Butul atu nitima'an a ba'tu
pahetek a kungku
caay kakapatay nu Butimu i ci Halian aca, namalaepes ci Butimu tu mahiniay a tima', cacay dada' a duka i zais nu Hali.
Dakus
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Hali Butul atu nitima'an a ba'tu
pahetek a kungku
Luba Hayke patayza ci Hali tu bayian niza ci caay ketinengay ku "makwa" ci Peyni aci Winun.
hororok
u sulit nu Hulam
鵝公髻部落
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
hororok
u siwkay nu niyazu'
i Miaoli a kuwan ku niyazu’ nu hororok. u kasalumaluma’ nu hororok sa, 19 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 50 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 47 ku tademaw, pakalatu 94%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin,  3 ku tademaw, pakalatu 6%. u kasabinacadan, Saysia(SaySiyat) 92%, Tayan(Tayal) 2%.
Hali Butul atu nitima'an a ba'tu
patahekal
i 1997 a mihecaan enemay a bulad, saayaway a patahekal nu "Hali Butul atu matima'an a ba'tu" ku kaysay u pu-lu-mus-be-li a kyasha. saayaway a nipatahekalan a cudad dada' limaay a lasubu. u ini u layaway a cudad sa, matekes tu, caay kakakilim tu kyu izaw tu ku maubiay tu mahiniay a cudad.
hororok
u Saysia(SaySiyat) a niyazu'
u Saysia(SaySiyat) a niyazu' kuyni, katuud ku Saysia(SaySiyat) itini mueneng. u zuma a cideaya a tademaw sa u Tayan. inayi' ku zuma a cidekay a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
inay' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
u cidekay nu Taywan Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p98
Hali Butul atu nitima'an a ba'tu
patahekal
i 2018 a mihecaan sa, i tiza i nu-bu-ke a kenis, pacakayan tu malumanay a cudad ku "SN Books " sa, maubi nu tau ku matekasay a cudad u saayaway a cudad tu "Hali Butul atu matima'an a ba'tu", ya aca nu ina cudad sa, u sepatay a emang a ing-bang a kalisiw.
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
昆明植物研究所. 石菖蒲. 《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
Hali Butul atu nitima'an a ba'tu
patahekal
2018年，其中一本藏於英國諾福克郡「SN Books」二手書店內、價值4萬英鎊的《哈利波特－神秘的魔法石》首刷版遭竊.
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
Li, H. (李恆 Li Hen), Zhu, G. H. (朱光華), Bogner, J. 2010. ACORACEAE. In: Flora of Chian 23: 1-2.
pahutingay
(u kamu nuhulam sa: 養牛的地方;牧場)
nipaluma-ciwcangpu, ciwcangpo
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
Ayoh-tatama a ngangan nu Pangcah
ngangan nu tatama
Ayoh
Hali Butul atu nitima'an a ba'tu
malalitin namakainiay
https://zh.wikipedia.org/wiki/哈利·波特与魔法石
Ayoh-tatama a ngangan nu Pangcah
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
tina ngangan namakay cuwaay sa, cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
Dakus
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
ngangan nu Puyuma-Pakaruku
ngangan
Pakaruku
Dakus
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
ngangan nu Puyuma-Pakaruku
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay. yadah ku ngangan nu Puyuma a cidekay. namakay pancahay (原住民族委員會)(原民會) a nangan sa, tatama izaw 23, tatayna izaw 23. namakay Ran-chan-ruy(阮昌銳) sa, tatama izaw 995, tatayna izaw 868, petun izaw 223. namakay Lipunan sa, tatama izaw 5354, tatayna izaw 4109. namakay Cheng-zhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama izaw 291, tatayna izaw 784, petun izaw 56.
Dakus
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
hororok
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
內政部戶政司全球資訊網
ngangan nu Puyuma-Pakaruku
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13992 (2017.9). u luma' nu Puyuma a cidekay
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
pancahay (原住民族委員會) - sapancahay (原住民族) naayaway a ngangan pacudadan-sapancahay (原住民族) ngangan nu tademaw, dengtal Cen-ce tabakiay a cacudadan nu pikingkiwan tu misayuancumincuay a cun-sin(原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81)
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
hororok
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
原住民族委員會全球資訊網統計資料
台灣原住民族資訊資源網 kakuniza:niyazu' kakuniza:Miaoli kakuniza:SaySiyat
Finland
thumb|u hata nu Finland (芬蘭)|alt=Flag of Finland
Finland (芬蘭)
u Finland (芬蘭) sa i labu nu Europe, itiza i 64 00 N, 26 00 E,u ahebal nu lala’ mapulung sa 338,145 km2
Dakus
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw,
Finland
u ahebal nu lalaay sa 303,815 km2, u ahebal nu nanumay sa 34,330 km2, hamin nu tademaw sa 5,498,211. kakalukan umah sa 7.50%, kilakilangan umah sa 72.90%, zumaay henay umah sa 19.60%.
Dakus
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw,
sumenahay
(kamu nu hulam：紅色)
Finland
縮圖|Finland (芬蘭) u hun-lan a kapulungan a kanatal ‘’ kamu nu hunlan; Suomen tasavaIta, zuy-tin nu kamu; RepubIiken FinIand’’ pulung ‘’nipanganga’’ ‘’kamu nu hunlan; Suomi, zuy-tin nu kamu ; Finland, mahtusaay a nipangiha’’, nu piy-o a kanatal, u nu maltusaay tu kamu  nu kanatai, zuy-tina kamu atu nu hun-lan a kamu palcad han malu kanatal a kamu nu hun-lan, u ena atu zuy-tin, nu-uy atu e’-lu-si misulul a pabeli, misuayaw tu sadip satimul mapaliyud nu  pu-lu ku bayu’, sawali satimulan u nu malikakuay nu hun-lan, nu satipanayay u malikakuay nu pu-de-ni-ya, u hun-lan i kitaki u satalakaway nu nitadasan a kanatal atu sikalisiway a kanatal, u tademaw nu kanatal misaasu tu nikaudip a maudipay. makapukaputay a kanatal pabinaulan tu kamu ‘’ a maaymacay i kitaki kinakamu’’ u hun-lan i 2018 a mihcaan katukuh i 2020 a mihcaan matulin i tuluay a mihcaan pahedekan u sakamusepiay a kanatal.
sumenahay
sumanahay ku tupel nu maku. sumanahay ku tupel nu maku.
Finland
(u kamu nu Hulam: 芬蘭共和國（芬蘭語：Suomen tasavalta，瑞典語：Republiken Finland），通稱「芬蘭」（芬蘭語：Suomi，瑞典語：Finland， 雙語發音 說明·資訊），是北歐國家，也是個雙語國家，瑞典語和芬蘭語平等成為芬蘭官方語言. 陸地上與瑞典、挪威和俄羅斯接壤，西南面被波羅的海環繞，東南部為芬蘭灣，西面則為波的尼亞灣. 芬蘭是世界高度的已開發國家和福利國家，國民享有極高標準的生活品質. 聯合國公布的《世界幸福感報告》中芬蘭在2018至2020年連續三年排為世界上最幸福的國家. )
Cilo’ohay
thumb|Fenglin
Dakus
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw,
Cilo’ohay
Cilo’ohay
u sulit nu Hulam: 森榮部落
nikaudip
nikauzip/nikaudip(u kamu nu hulam sa: 人生;生活)
Dakus
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw,
Cilo’ohay
u siwkay nu niyazu'
i Hualien a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Cilo’ohay. u kasalumaluma’ nu Cilo’ohay sa, 43 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 102 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 43 ku tademaw, pakalatu 42%.
Dakus
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw,
Pakara'ac
thumb|Changbin
Lubas-Mapalaway-nazipaan nu uzip-Haluku Cudad(Li Chun Ci)
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan (參考資料)
napatizeng ni Tiway Sayiun kalisiw putiput(帝瓦伊撒耘基金會)
Lubas-Mapalaway-aazihen a cudad (nay20170924)
Mapalaway-Lubas
muazih tu tatengaay Hulam a kumu (簡介漢譯參考)
kakuniza:mapalaway kakuniza:lubas
Pakara'ac
Pakara'ac
u sulit nu Hulam：巴卡拉阿茲部落
Dakus
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
Cilo’ohay
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 59 ku tademaw, pakalatu 58%.
Dakus
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Kaohsiung kakuniza:Yuwatan
Pakara'ac
u siwkay nu niyazu
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Pakara'ac. u kasalumaluma’ nu Pakara'ac sa, 156 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 444 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 403 ku tademaw, pakalatu 91%.
Cilo’ohay
u sausi nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 36%, Paywan(Paiwan) 1%, Taluku(Truku) 2%, zumazuma 3%.
Pakara'ac
u siwkay nu niyazu
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 41 ku tademaw, pakalatu 9%.
從前這裡有很多Kara'acay（螃蟹的一種）棲息，所以命名為Pakara'ac. 大約在明治34-35年（1901-1902）之間，原居於花蓮港廳的丁仔漏（Tingalaw）的阿美族人，因為受到Manowan（布農族）的迫害而遷來這裡. 資料來源：http://www.tipp.org.tw/tribe_detail3.asp?City_No=18&TA_No=7&T_ID=136
sumenahay
我的帽子是紅色的.
Cilo’ohay
u Pangcah(Amis) a niyazu'
katuud ku Pangcah(Amis) a tademaw itiniay a niyazu’.
Pakara'ac
u siwkay nu niyazu
nuayaw, yadah ku Kara'acay (kalang) mauzip itini, sisa panganganen ku Pakara'ac. maka i 1901-1902 a mihcan, namueneng i Kanglinku Tingalaway niyazu' a Pangcah, zayhan madebung nu Manowan(Yuwatan), sisa mabulaw tayni.
Finland
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Helsinki.
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 6 bulad 12 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Sauli Niinistö, micakat a demiad sa i 2012 a mihca 3 bulad 1 demiad.
u cunli nu Finland (芬蘭) ayza sa ci Sanna Marin, micakat a demiad sa i 2019 a mihcaan 12 bulad 10 demiad.
u cudad tu sapasubana nu hun-lan,  nu Hun-lan a pipasubana 芬蘭教育
hulic nipahecek nu hun-lan: “ya muenengay i hun-lan mamin a tademaw idaw ku tatungus paading atu sapalahad tu nu udipay a kamu atu lalangawan.’’ u nipimahida nu kanatalay a picudadan nipasubana’ tu wyu-yuan: “mahica kya u kamu masakahenulan? zayhan u kamu sa mahida u nu udipay nu maylabu, sibalucu’ay, nu udipay a nidatengan a kamu.’’ kamu a palekal situngus tu nu siyakay kina kawawan, mahida tu nu udip katinengan tu sakahenulan a yin-su, minanamay nu wawa mapalalit a matineng tu nu udipay tu a kamu atu lalangawan nu kamu tu nananaman, kya matineng tu sakay kamu ku sapinanam tu binacadan, mapadang tu ku dumaay nu maydihay a minanam.
limulak
(kamu nu hulam：高興)
Finland
nu neng tu binacadan a kamu tadengan tadungus nu picudadan a pasubana’ nu hun-lan. 重視母語的觀念落實在芬蘭教育上
tada saka henulan nu hun-lan ku kamu nu binacadan a i picudadan pasubana, dateng sa ansa makatayni i hun-lan, atu malimatay nu himin nu micunbiay a saydang sayaway  nipikayki sa, namipalita cinidaan; “ i luma’ nayay ku matinengay musakamu tu kamu nu hun-lan, a hicaen mipadang tu adiwawa minanam i luma’ saw?” mitesek kunipatubeli nu saydang i balucu nu maku, sakamu sa cinida “caayyu! u kamu nu hun-lan taneng tanen tu i cacudadan minanam saansa, anu i luma’ u nu binacadan tu kukamu, minanam tu kamu nu binacadan, sakapahen tu ku kamu nu binacadan a minanam zayhan sa minanam tu kamu kya madayum tu!’’.
kanca mibangbang ku ama ina atu wawa masukamu tu kamu nu binacadan, ciyaw-i’-ci mipadang tu mabulaway nu micudaday tu paytusa a lipay kina tusa a tatukian sinanaman tu kamu nu binacadan a sapicuda, ayda idaw tu ku lima a bataan taneng tu sipapilian tu kamu nu binacadan, nika kasatinman u hulan a pinanaman u kantanay dada ku pinanam,sisa pahedek tu kami a i luma tu udip ku minanam tu nu hulan a sulit atu kamu nu layak.
(u kamu nu Hulam: 除了鼓勵父母跟孩子講母語，教育局也提供移民學生每週兩小時的母語課程，目前有五十多種語言可以選擇，只可惜華語課只有簡體課程，於是我們決定自己在家學繁體字與台語. )
i cacudadan nina makaadih tu kamu nu binacadan ku mahiniay a sapasubana atu sapalatlatay 學校經常可見與母語相關的教學與活動
i cacudadan, u malimatay nu himin a saydang hina mipadang tu wawa a pasubana tu kamu nu binacadan a pasubana tu nu hun-lan a kamu mahida tu nu hunlan a kamu nu nasulitan maleca i tepalay tu nisulidan nu udip tu kamu nu binacadan, anu micudad tu i cacudadan sa kanca pasakamuen tu kamu nu binacadan a pangiha, hamin nu cacudadan sa a misaiki a nipilatlat tu nu sen-tan-ci, pilisinan nu lalud, taneng ku wawa i pikamuwan nu pabaw tu nu udip tu a kamu nu binacadan a musakamu.
(u kamu nu Hulam: 在學校，移民班老師常會讓孩子利用母語來學芬蘭語，例如芬蘭語筆記就在旁邊寫上自己的母語，課堂活動會讓孩子用母語發表，全校性的表演活動如聖誕節、春季慶典，也讓孩子上台用自己的母語說話. )
nacacay i nipinanaman sa, paytademaw a misuayaw  tu kaput maysiwkay tu nu udipay a kamu atu kanatal, sadikuday sa au nu udipay a kamu belihen tu nu Hu-lanay a kamu maytadihan tu sasasuliten, kilul satusa mutakus tu nu cayay kalecaday a kamu nu binacadan, mionegay simas tu henian pasubana tu nu heniay a kamu, kakayda hantu a mucebang. u tataynaan a wawa aku sa kayilayan a maysakamu, i picudadan a kaput sa mahmin maydih minanam tu nu sulit aku sa, zayhan tada bangcalen tu nasulitan aku, iti nipasubanaan aku sa, u kaput aku nidateng tada caay tu kadayum ku sulit nu Layak saan, sisa makadateng ci nida tu sapadadan, uyda u sacunus tu ngiha nu salit, kilul satu sipasubana nu kaput tu nu Ala-poun tu nipabaluhayan sakay ngiha a aasipen.
Kiring
Kiring
u sulit nu Hulam: 給陵部落
Finland
i cacudadan nina makaadih tu kamu nu binacadan ku mahiniay a sapasubana atu sapalatlatay 學校經常可見與母語相關的教學與活動
(u kamu nu Hulam: 有一次在課程中，每個人要向同學介紹自己的國家與語言，最後的活動是用自己的語言翻譯寫出一些簡單的芬蘭語問候，接著找兩位不同母語的同學，請他們教你他們的母語，並記錄下來. 女兒得意的說，班上每個同學都想學她寫的字，因為覺得很漂亮，然後在教學過程中，同學覺得漢字實在太難了，所以她想了一個方法，就是教他們寫注音，後來同學也教了她自創的阿拉伯文拼音. )
Kiring
u siwkay nu niyazu'
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kiring. u kasalumaluma’ nu Kiring sa, 18 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 38 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 37 ku tademaw, pakalatu 97%.
limulak
limulak ku balucu' nu katuuday. 大家的心裡都高興.
Kiring
u siwkay nu niyazu'
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 1 ku tademaw, pakalatu 3%.
Finland
i cacudadan nina makaadih tu kamu nu binacadan ku mahiniay a sapasubana atu sapalatlatay 學校經常可見與母語相關的教學與活動
不只是移民班，普通班老師也會鼓勵孩子使用母語，在學校經常可以看到各種不同母語的海報與推廣活動.
Kiring
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Paywan(Paiwan) 89%, zumazuma 8%.
u Paywan (Paiwan) a niyazu'
u Paywan a niyazu' kuyni, katuud ku Paywan a tademaw itini mueneng.
u Sakizaya a tademaw
i Taitung a kuwan, caay katuud ku Sakizaya. inayi' ku Sakizaya a tademaw itini mueneng. izaw tu hakya, caayhenay pasumad tu ngangan nu cidekay.
Finland
i cacudadan nina makaadih tu kamu nu binacadan ku mahiniay a sapasubana atu sapalatlatay 學校經常可見與母語相關的教學與活動
caay kau nu mabulaway a masakaputay adada, nu kalahidaanay a kaput sa pasimal mibangbang ku sadan, tu micudaday a minanam tu nu binacadan a kamu, iti cacudadan sa.
u tineng musakamu tu yadahay a mibangbang tu wawa pakayadah tu kamu nu binacadan 支持孩子學母語就是促進孩子的多語言能力
芬蘭國家教育委員會的研究報告指出：多語言孩子對語言有更廣泛的了解，因此通常更容易學習新語言，多語言也有益於大腦的發育，因為他們在 不斷變化的情況下往往能夠更加適應，並會區分重要信息與無關信息，更能掌握語言的技能，不同的語言會相互影響並形成一個語言庫，提供多語言孩子在不同情況下依據需要使用和更改語言. 而未來的工作生活需要的正是更多的語言技能和跨文化理解，多語言能力以及文化知識會具有強大的優勢.
Cilo’ohay
u Pangcah(Amis) a niyazu'
u Pangcah(Amis) a niyazu’ kuyni. katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u Paywan(Paiwan) atu Taluku(Truku).
Pakara'ac
u asip nu tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis) 87%, zumazuma 3%.
Finland
u tineng musakamu tu yadahay a mibangbang tu wawa pakayadah tu kamu nu binacadan 支持孩子學母語就是促進孩子的多語言能力
u hun-lan a kanatal u picudadan nu uy-yin-huy a nikingkiyuwan hinisa sa ku kamu; yadah ku katinengan nu wawa hawsa a yadah tu ku katinengan tu kamu a matineng tu sayadahay, sisa namakaykayni ku ninanaman tu nisabaluhay kya a madayun musakamu, matineng tu yadahay a kamuwan sa u sakakapah tu punu a mucelik, zayhan u heni i anu mahicahica ku nikasasumad tanengay tu 更加適應, matineng tu a mibungkay tu kapahay a kahenulan atu lacusay a kawaw, sangalepan tu milekec tu kamu nu binacadan satinengay,  u caay kalecadlecaday a kamuwan sa mapalilit tu masacacay ku kamu mala u cudad nu suku, sapaadih tu wawa nu yadahay tu caay kalecad a kamu sakaidaw atu misumad tu sasakamuan nu binacadan, anu ayaw mikawaw tu nikaudip mangalep misayadah tu tineng nu kamu nu binacadan atu miawas tu lalangawan a matineng, yadah ku tineng nu kamu nu binacadan atu lalangawan sa u saicilangay tu ku tineng.
nanam-masatekeday a sulit nu Sakizaya- pela':b
satangahan(標題) nu lacul(內容)
masatekeday a sulit(單字) nu Sakizaya
pela'(部分) nu lacul
b
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
u Hulam a sulit, nasulitan ni Tuku Sayiun, Lisin Cudad, u Sakizaya a sulit sa, nasulitan ni Imi, Bunuk, Tuba'.
Cilo’ohay
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
limulak
malimulak 很高興
malimulak kaku siacawa ku wawa ni Benel. 我很高興Benel的孩子結婚了.
Finland
u tineng musakamu tu yadahay a mibangbang tu wawa pakayadah tu kamu nu binacadan 支持孩子學母語就是促進孩子的多語言能力
kaca a mibangbang tu wawa papinanam tu kamu kya c icelang ku nipinanam tu kamu nu yadahay nu kamu nu binacadan a tinengan, atu nu udipay atu nisakakuwan tu hekalay, u sakasatiman tu nu babalaki a sapabeli tu wawa a  sakiningan.
Kiring
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 4 a bulad
pulung sausi (561,327), Pangcah (209,430), Tayan (90,059), Paywan (100,689), Yuwatan (58,390), Rukay (13,314), Puyuma (14,140), Cou (6,635), Saysiat (6,607), Yami (4,606), Saw (785), Kabalan (1,465), Taluku (31,501), Sakizaya (929), Sejek (9,992), Laaluwa (399), Kanakanabu (334), zuma (12,052)
Cilo’ohay
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
palamal tungusay u pizateng nu wawa nu Sakizaya tu kakawsan a lisin
palamal tungusay u pizateng nu wawa nu Sakizaya tu kakawsan a lisin. duut sa henay ku demiad miteka tu a misalisin, atu lasubu izaw ku pinapina a mihecaan ku bulah tu kakawsan namin, makakitin ku izang atu adingu, binacadan itiza i labu nu kaymulu atu lamal atu kakawsan masukazih.
Finland
u tineng musakamu tu yadahay a mibangbang tu wawa pakayadah tu kamu nu binacadan 支持孩子學母語就是促進孩子的多語言能力
(u kamu nu Hulam: 支持孩子學習母語便是促進孩子的多語言能力，以及身份及自我認同的發展，這是父母能送給孩子的珍貴禮物. )
maladayladaya tuway misaicilang paduduceng ku laylay atu kamu nu binacadan 一起努力將母語與文化傳承下去
zayhan mitesek i balucu u kahenulan nu hun-lanay ku kamu,kya u udip tu ku sibalucuay tu sakay kamu nu binacadan sakasiacaay nu tineng, a misaiceiang tu demidemi a nikaudip atu wawa tu tatayna musakamu tu nu layakay a kamu, payduma nu kamu nu binacadan u sakahenulan amin a miading atu kasatinman, maidih kita misakapah tu salungan nu kamu .atu  binacadan nu lalangawan padududuc sa ku iluciluc.
(u kamu nu Hulam: 因為深深感受到芬蘭對於母語的重視，讓自己也重新省思母語的意義，努力落實在日常生活中和女兒講台語，每一種母語都是值得保護與寶貴的，希望我們能將優美的母語與文化一代代傳承下去. )
Tudrivuan
thumb|Jinfeng
Cilo’ohay
u siwkay nu Yincumin
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
palamal tungusay u pizateng nu wawa nu Sakizaya tu kakawsan a lisin
kakuniza:Yuku Tipus Sayun.
Finland
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan (外部連結)
kakuniza:Hana Ating kakuniza:Lisin Kubung
Kiring
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
Pakara'ac
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
Cilo’ohay
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
sumanahay
sulit nu hulam：紅色
Pakara'ac
u siwkay nu Yincumin
i Taywan Yincumin, izaw ku 16 cidekay puluung sa 748 a niyazu', maka 55 a mang a tademaw. satabakiaya a cidekay ku Pangcah(Amis), saadidi'ay a cidekay ku Laaluwa.
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu' kakuniza:Pangcah
Tudrivuan
Tudrivuan
u sulit nu Hulam: 篤立富安部落
limulak
limulaken 要喜樂（命令）
limulaken nu mita i nuayawan nu pabaway Di'tu! 我們在上帝面前要喜樂！
Tudrivuan
u siwkay nu niyazu’
i Taitung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Tudrivuan. u kasalumaluma’ nu Tudrivuan sa, 29 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 83 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 81 ku tademaw, pakalatu 98%.
limulak
kalimulakan 歡樂的
u kalalikidan a demiad sa kalimulakan nu niyazu'. 部落在豐年祭的日子是很歡樂的.
Tudrivuan
u siwkay nu niyazu’
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 2 ku tademaw, pakalatu 2%.
Cilo’ohay
u siwkay nu Yincumin
u tabakiaya a niyazu' sa, ku Tapalong, u niyazu' nu Pangcah(Amis).
Tudrivuan
u niyazu’ nu Paywan(Paiwan)
u Paywan(Paiwan) a niyazu' kuyni. katuud ku Paywan(Paiwan) a tademaw itiniay a niyazu', inayay ku Sakizaya itini.
u Sakizaya a tademaw
inayi' ku Sakizaya a tademaw mueneng itini, hakay izaw tu, caay henay misumad ku cidekay a ngangan nu Sakizaya.
Cilo’ohay
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
Tudrivuan
u siwkay nu Yincumin
u Yincumin sananay, u saayaway a muenengay a tademaw itini, itini uyiniyan a subal.
Cilo’ohay
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu’ kakuniza:niyazu'
uyda
(u kamu nu hulam sa: 那個)
Tudrivuan
u siwkay nu Yincumin
u sasubana'ay(學術) a kamu sa, Taywan Yincumin sa mikitinay "Timul Subal kamu cidekay(南島語族)" saan.
kalawpesan
(u kamu nu hulam sa: 消失;滅失)
salengacay
kamu nu hulam：白色
i 2018 a mihcan a nipalamal
i ayaw nu luma’ idaw ku nipadungus atu i labu nu lalami u misalukyaway nu pinacadan
Tudrivuan
u siwkay nu Yincumin
u niyazu' sa, u luyaluy nu tademaw, pulung muengeneng, u kabana' kami, hina u lalumaay amin i niyazu', caay kayadah ku ihekalay a tademaw.
silecaday a lalangawan, lisin, kamu, atu kabanaan. si kalilidan(Tumuk) saca babalaki mililid tu niyazu'.
i 2018 a mihcan a nipalamal
nanay u tuas hani piadih hantu palaw a mituek tu nipatata
mamin padungus tu tuas tuduhen ku nipatata atu luma’ sipakelit tu tuas
cacay a mihcaan kina cacay palamal atu padungus tu tuas
Tudrivuan
u siwkay nu Yincumin
situlu ku kakuniza nu Yincumincu,sakacacay ku ibukelalay, sakatusa ku ibuyuay, sakatulu sa ku tangbulanay.
i 2018 a mihcan a nipalamal
milunuc sapipupu tu pinacadan kya ama balud
kya a madutus nu pinacadan ku lalangawan atu nu tuasan a ingay.
Ilir Meta
satangahan
lir Rexhep Meta
3 bulad 24 demiad 1969 a mihca nalecuhan. u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) nu Albania ayza sa ci Ilir Meta, micakat a demiad sa i 2017 a mihca 7 bulad 24 demiad.
Tuku Sayiun
ngangan(名字)
ci Tuku Sayuen ku ngangan.
sangelacay
(kamu nu hulam：白色)
Tuku Sayiun
u etul(性別)
u tatama.
sangelacay
salengacay a zikuc kalamkam mauning.
Tuku Sayiun
u nalecuhan(生日)
1965.8.23
sangelacay
白色的衣服容易髒.
Tuku Sayiun
u minalu(故鄉)
Ciwidiyan Sofeng Kilaykin
u kakawaw(職業)
u mikawaw i /cenfu.
u wawa
tulu ku wawa, u tatama amin.
namakay cuwa a cudad
http://search.books.com.tw/search/query/cat/all/key/%E7%9D%A3%E5%9B%BA%E2%80%A7%E6%92%92%E8%80%98/adv_author/1
Kaw Yiseng
Kaw Yiseng 高一生thumb|Uong'e YatauyunganaKaw Yiseng，kamu nu Cou binacadan sa u Uong'e Yatauyungana. nalecuhan i 1908 a mihcaan, mabelec i 1954 a mihcaan 4 a bulad 17 a demiad. nalecuh i kalipunan Taywan Alisan siang Tefuye Lalauya niyazu'. namikawaw tu kincal, saydan, misanga' tu dadiw, tapang nu Alisan siang. u singanganay a tademaw nu Cou binacadan. u pasubana'ay, u misinkiway(政治家), u musadadiway(音樂家) atu misaulicay(詩人). napalekal tu 自治區 a zateng. napapululan i 228 事件, masatebuctu ciniza itawya.
thumb|臺灣原住民族權利先驅高一生與家人 Taiwanese Pioneer for Aboriginal Autonomy Uong'e Yatauyungana (Kao Yi-sheng) and his Family thumb|臺灣原住民鄒族領袖高一生(吾雍．雅達烏猶卡那)與湯守仁(湯川一丸) Indigenous Taiwanese Leaders Kao Yi-sheng and Tang Shou-jen who Killed by Brutal Regime from China in 1954
siwkay niza
sipunu'ay a tademaw ciniza, nay wawa henay kapahtu ku tangah niza. namicudad ciniza i Alisan Yincumin wawa cacudadan. itiza lima a mihca. nazikuzan sa tayza tu Cyayise micudad. 1924 a mihcaan, micudad ciniza i Taynan pasubana'ay a cacudadan. micudad 4 a mihca, atu minalay (實習) 2 a mihca. manamuh ciniza mipiano (彈鋼琴). 1930 a mihcaan, pahezektu, tayzatu i Alisan Tapang cacudadan pasubana'. mikelid tu binawlan palekal tu palumaan. paluma tu auk atu tipus. misanga' tu dadiw. palaacawa ciniza i 1931 a mihcaan, u acawana niza ci Kaw Chunfang. sisiwa ku wawa kuheni.
1945 a mihcaan, maala ciniza ku Alisan siang sakacacayay a tapang. paayaw ciniza tu kamu atu lalangawan nu Cou, sisa, pasubana' atu misulit ciniza. milunguc u kapah atu wawa micudad minanum tu talalaway a natineng.
1947 a mihcaan, palekal tu 228事件, sasula’cus atu sasibud ku Cyayise. mapululan ci Kaw Yiseng. nipahezek kya 228事件, palulaktu ciniza. 1954 a mihcaan, pululan aca nu mikoku a kuapin, kuwangen nu Taypak a hitay, mapataytu.
u tigami niza napabeli tu acawa niza
kakaydihan acawa aku ci Chunfang:
kapah kisu haw
sakakumceden ku uzip isu, u paysu u pida u kim u budawan (寶物) caay sapidemec tu wawa niyam
mazateng kisu haw kya dadiw
u wawa niyam malakapah u makademecay (優秀超群)
alaen nu taw ku tuud sa akakalalum
amatiengtu ku binawlan tu kawaw nu maku
maydih kaku sizikuc nu sanga'en nu misu
izaw ku adingau nu maku pasamataen
akapacakay tu lala'
Kaw Yiseng
thumb|1951臺灣原住民領袖樂信．瓦旦、吾雍．雅達烏猶卡那與湯守仁於阿里山賓館 Indigenous Taiwanese Leaders Loshin Wadan, Uong'e Yatauyungana, and Tang Shou-jen at guest house in Alishan mountains of TAIWAN
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
wikipayke-高一生
kakuniza:mudadiway nu Yincumin kakuniza:Cou kakuniza:Yincumin kakuniza:2018-tusa kakuniza:Tuku Sayun
hupu a niyadu’
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 56 ku tademaw, pakalatu 34%.
u kasabinacadan, Amis 16%, Sakizaya 1%, Bunun 3%, Tayal 1%, Truku 6%, Paiwan 1%, zumazuma 1%.
laylay (歷史)
nu hulaman a kuyumi i sepad a mihcaan (1878), idaw ci pulili hananay, i kaliyawan a kawaw namademed i kalpacawan milimek i pukpuk. ami kilim tu kakalukan, ladayen nipulili ku i lumaay tatibul tayda i maibul, namahida u wawa ni pulili ci atuk mikilul tu acawau ci ulawan tayda i ci lakayan a niyadu. Nika i ci lakayan a niydu, nayi ku uma kakalukan, ci atuk makasimsim tu kamu nu wamaatu ina, naw wawa henay ni kitidahan nu heni, micapi tu kalinku, ahebal kya lala kapah sakalukan, masasukamu satu tu acawa, malimad satu i kalinku. Nika milimad kunu heni tayda i kalinku sa, i tiniyay a lala panganganan tu nutaw, cay kalcad tunu ayaway kapah sidumasa maluk. itawya nukadipudan henay, hupu naw bukebukelalan nay ku maydihay, nika u dipun maydih macunus kuni kalukan, pateng sa may kalinku mi awaw tu tamdaw, tayni itini patadas tu lala.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
nanaman tu kamu nu pinacadan
caay kadayum pasubana` tu mamalasaydanay，u satabakiyay a panutekan palkal sa, a idaw ku ni paini tu kakitidaan minanam, micucuh pakaala mitaneng, sakala caygiya mala saydan, sapi cuduh tu idang nu palkalay tu kamu nu pinacadan, kya macalud matules ku sapasubana` tu kamu.
kakuniza:Miku Kumud
ngangan nu Puyuma-Pakawyan
ngangan
Pakawyan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u petun a ngangan nu Puyuma a cidekay. yadah ku ngangan nu Puyuma. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 23, tatayna 23. namakay Ranchanruy sa, tatama 995, tatayna 868, petun 223. namakay Lipunan sa, tatama 5354, tatayna 4109. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 291, tatayna 784, petun 56. u Puyuma a niyazu' sa itiza i Pusun. cacay a bataan nu niyazu' ku Puyuma. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 14170 (2018.5). u luma' nu Puyuma a cidekay.
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p81 kakuniza:ngangan kakuniza:Puyuma
sumilaway
(kamu nu hulam：藍色)
kapah ku demiad sumilaway ku tapuku. kapah ku demiad sumilaway ku tapuku.
好天氣天空是藍色的.
lumeni’ay
(kamu nu hulam：黑色的)
manamuh kaku tu lumeni'ay a zikuc. manamuh kaku tu lumeni'ay a zikuc.
我很喜歡黑色的衣服.
u lumeni'ay a calaped. u lumeni'ay a calaped.
是黑色的褲子.
Tsou
縮圖 縮圖 縮圖
nilaculan:
Tsou saka pitu a binacadan a Alisan nu buyu’an a kakenis muenenay nu Alisan akenis a buyu’, i tebanay i talakaway a buyu’ nu Taywan, izaw ku lisin nu heni tu kapahay a ci salangec tu habay 小米收穫祭典（homeyaya）a mikukay tu kakasan, atu palimulak tu talumaay nu malpacaway a lisin.與凱旋祭（mayasvi）
1:nilaculan atu kakanan nu Tsou nu tuas anika uzip atu nupakalisuway nika uzip izaw ku ni "kalukan, miadup, mibuting atu misupet tu canacana" nu tademaw, maluk tu hapay tipus, uzupa', tali, unian kukakanan nu Tsou a binacadan.
sakakapah asu'ay a kakanan sakakapah tu uzip, makani miadup, nikalaan tu kyumah, ngabul, sizi a titian cunus han tu nu ayamam atu buting a titi, sapicunus tu sakapah tu nu uzip, Tsou singanga tu nu aukay a henay.
2:zikuz:Tsou u paylimayay nu tatama atu tatayna u tatama nu buculay ku tupel pabanuhan tu nu ayamay, u tungusay u iyung nu heni, nu zikuz nu heni, u sapisanga tu zikuz u tatama uyza u bukul tatayna u nu kupa,atu nu nitemunan ku zikuz nuheni, u kulit uyza u sumanahay, sanglacay, lumeni'ay, sumilaway a kulitan, mangaleb nu tatama silusi u sumanahay yamin a kulit.
3:Tsou:matineng misanga' tu nalimaan milutlut tu bukal, hina nikaalaan tu aadupan ya bukal niza sapisanga' tu zikuz, ayaw namilutlut mipudac, minayat tya bukul, paacak, mikiskis tu banuh.
5 (emo)u luma' nu Tsou unian u auk atu eli' ku sapisanga', u satanaya', samulmul sa tusa, i lalabu nu luma', u sapingizu nu heni, i pabaw izaw ku ni sangaan tu langat u sapipaceng sapisupet tu tuud atu u bukul nu aadupan, i lalabu nu lima', mahiza tusa kuni nu kakayzaan, tusa ku sa cumut sawali ku panan anu tatama a sacumut, saetip sa u zikuzan a panan nu tatayna a sacumut.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:Sabak Nubu
timul
u sulit nu hulam：南
Folalacay
thumb|Taitung Chen-kung cen Zong-siaw li Folalacay(台東縣成功鎮小港部落)Folalacay (台東縣成功鎮小港部落)
Folalacay
u sulit nu Hulam: 小港部落
Taitung sian(縣) Chen-kung cen(鎮) Zong-siaw li(里), namakay Chin-chao(清朝) a sumamad demiad, u sakacacayay a kang-ko(港口) i nusawaliyan, u Kangku nu Pa-tung-kuwan(八通關).
台東縣成功鎮忠孝里. 從清朝光緒年間起就是為東部唯一的天然港口，是八通關古道出海的港澳. 其地形是一座三面為礁石環抱的海灣，宛如紅蟳的雙螯環護，清代稱為「蟳管澳」，後雅稱「成廣澳」. 本村村民的祖先原本住在瑞穗西方的紅葉溫泉附近一個稱做「古躍」的部落，約乾隆年間，因為從南投遷徒過來的布農族人，多次下山出草，村人的祖先只好遷居到鶴岡，但因為捕魚的糾紛得罪馬太鞍社，據說馬太鞍社人唆使賽德克族夜襲古躍，導致村驚惶四散，一部份族人終於逃到小港此地建立新居.
u siwkay nu niyzau'
i Taitung a kuwan ku niyazu’ nu Folalacay. u kasalumaluma’ nu Folalacay sa, 115 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 278 ku tademawan. kasabinawlan nu yincumin sa, 145 ku tademaw, pakalatu 52%.
Xiulin
Xiulin a sakuwan ku Hualien. kumud nu kalesakan, 1,623.87 km². （kalesakan nu linpanti 1,489.3 km², kalesakan nu pawliwti 88.31 km²）, u kasabinawlan, 14,830 ku tademaw. u kasalumaluma’ sa, 4,504 ku luma’. ilabu nu kasaniyazu’ nu siyang sa, 13,244 ku ingcumin a tademaw. u kasabinawlan, Pakalatu 89%(Truku) ku kasabinawlan. u Truku ku sakalaniyazu’.
nikasakuwakuwan
Xiulin mala 9 a cuwen atu 18 ku niyazu’. kina 18 a niyazu’sa, Knlibu（克尼布部落）, Gukut（吾谷子部落）, Tkijig（得吉利部落）, Bsngan（玻士岸部落）, Pratan（布拉旦部落）, Kdusan（格督尚部落）, Kulu（固祿部落）, Tpuqu（陶樸閣部落）, Dowras（道拉斯部落）, Bsuring（秀林部落）, Kulu（水源部落）, Dowmung（都門部落）, Ibuh（依柏合部落）, Tmunan（文蘭部落）, Myawan（米亞丸部落）, Branaw（重光部落）, Qowgan（克奧灣部落）, Qnragan（卡那岸部落）.
秀林鄉（太魯閣語：Bsuring），位於台灣花蓮縣北部，北以和平溪和宜蘭縣南澳鄉為界，東北濱太平洋，東南連新城鄉、花蓮市、吉安鄉、壽豐鄉，西鄰臺中市和平區、南投縣仁愛鄉，南接萬榮鄉. 是台灣土地面積最大的鄉，也是人口最多的山地鄉.
Folalacay
u asip nu cidekay a tademaw
u kasabinacadan, Pangcah(Amis)48%, Yuwatan(Bunun) 1%, zumazuma 3%.
u niyazu’ nu Pangcah(Amis)
u niyazu’ nu Pangcah(Amis) kuyni, katuud ku Pangcah(Amis) itini mueneng. u zuma a tademaw sa u
Xiulin
nikasakuwakuwan
全鄉面積廣達1,642km²，佔全縣總面積約35%，為全國面積最大的三級行政區；人口約1.6萬人，於2020年4月超越南投縣信義鄉而成為全國人口最多的山地鄉. 全境盡皆為太魯閣族族群.
Folalacay
u niyazu’ nu Pangcah(Amis)
Yuwatan(Bunun). inayi' tu ku zuma cidekay a tademaw itini mueneng.
Xiulin
nikasakuwakuwan
u ahebal nu lala sa 1642 Ping-hung-kung-li, 35% nu Hwa-lyeng-syen kaahebal, u kaahebal nu lala sa katabakiay nu sakatuluay Cing-ceng-cyu; u binawlan sa1.6 a emang ku tademaw, 2020 a mihecaan 4 a bulad i tawya kiayawan ku Nan-tul-syen Sing-i-syang mala katuuday ku tademaw nu yincumin a syang. i labuay a binawlan sa u Taluku a binacadan.