cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
petun ngangan nu Rukay-Karevala
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
Ron Bonham
Ron Bonham
mabulaw
u sulit nu hulam：被戰敗
nipaluma-kalitubah, kalitobah
kalitubah, kalitobah
港口馬兜鈴
(俗名：卵葉馬兜鈴、耳葉馬兜鈴)
低海拔200公尺以下之路旁、灌木、草叢
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
kakuniza:nipaluma
Kulilay Amit
thumb|A-Mei World Tour in Taipei Arena 20100319
Kulilay Amit (古歷來.阿密特)
u ngangan nu Hulam niza sa ci 張惠妹, nalecuhan i 1972 a mihcaan 8 a bulad 9 a demiad. u malimulaay a ngangan ci 阿妹. u tatayna mudadiway. nalecuh ciniza i Taytung sian Peinan siang tapa69 niyazu' (kammu nu Puyuma: Tamalrakaw). 1996 a mihcaan, sinalimaan nu dadiw tu ciniza, katukuh ayza sa, izaw 5500 a mang a 唱片, atu 270 演唱會. u sayadahay a tu nu Hulam a kamu mudadiway. namaala ciniza ku 1998 a mihcaan Yaco kanamuhay a mudadiway. 2000 a mihcaan, maala tu Conghwaminko sakapahay a sining.
u uzip niza
Kulilay Amit namakay Taywan Taytung sian Peinan siang Tamalakaw niyazu'. i luma' niza izaw ku siwa a wawa, u sakapitu ciniza. cina niza namakay Malaysiya.i nu wawa henay ciniza, makuyuc ku luma' niza, sisa caay pasubana' tu kapahay. sitangahay ciniza tu dadiw, matineng ciniza mudadiw. sisa, maala yadah a kawlah.
1992 a mihcaan, miliyas Taytung, tayza i Taypak mikawaw, saayaw sa, pacakay tu zikuc i zazan. sazikuzay, micanka tu lima-dinghuy a kawlah. maala ciniza ku lima cebang lima dinghuy a kawlah. caay kaazih cyama niza, mabelectu.
u kawlah niza
wikipayke- u kawlah ni Kulilay Amit
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
wikipayke- 張惠妹
wikipayke- u kawlah ni Kulilay Amit
張惠妹 A-mei/A-mit的Facebook專頁
張惠妹得獎與提名列表的新浪博客
YouTube上的聲動娛樂官方頻道 Mei Entertainment LTD頻道
nasulitan ni Tuku Sayun nay pabalucu'ay a kawaw nu Yincumincuweiyuanhuy 2018-tusa kakuniza:mudadiway nu Yincumin kakuniza:tademaw kakuniza:Tuku Sayun kakuniza:2018-tusa kakuniza:Puyuma
picumudan
u sulit nu hulam：入口處
Lipun
(u kamu nu Hulan sa:日本)
kakining
(u kamu nu Hulam sa: 紀念日)
saetipyu
(u kamu nu Hulam sa : 大西洋)
ngangan nu Pangcah-Kiwit
ngangan
Kiwit
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p53
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan kakuniza:Pangcah
Narendra Modi
縮圖
u siwkay niza(簡介)
u cunli (總理 Prime Minister) nu India (印度) ayza sa ci Narendra Modi, micakat a demiad sa i 2014 a mihcaan 5 bulad 26 demiad.
petun ngangan nu Rukay-Kavianga
ngangan
Kavianga (nu Rukay-wutay)
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
u Sejek a niyazu' sa itiza i Nanto i Hualien. u tademaw a nikayadah sa mangasiw 13216 (2017.9).
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
kakuniza:ngangan
masulitay
(u kamu hu Hulam sa:根據)
timulay
u sulit nu hulam：南方的
izaw
(u kamu nu Hulam sa:有)
picemekan
u sulit nu hulam：佛教
masaadidi'ngay
(u kamu nu Hulam sa:少的)
mitepal
u sulit nu hulam：接近…人
sipacunusan
(u kamu nu Hulam sa:增加、加入)
misasumad
(u kamu nu Hulam sa:改變)
minatu
u sulit nu hulam：港口
tungusay
(u kamu nu Hulam sa:表示)
pabaw
u sulit nu hulam：上面
nipaluma-aynasyang
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p63
kakuniza:nipaluma
Amilika ”pacubelis tu hitay” Ahuhan
Amilika”pacubelis tu hitay” Ahuhan
美國「撤軍」阿富汗
kakiliman(摘要)
tanayu` kunikaydaan tusa a bataan tu amihcaan itini ku hitay,
（kamu nu Hulam：經過長達20年的駐軍時間，）
cungtung nu Amilika ci Payten patucek tu sasakamuen nu ayza/ayda a mihcaan(2021) waluay a bulad tulu a bataan idaw ku cacay a demiad nu ayaw a pacubelis tu namin ku itiniay i Ahuhan(阿富汗) a hitay nu Amilika(美國).
（kamu nu Hulam：美國總統拜登下令在今年（2021）8月31日前撤出派駐阿富汗的所有美軍，）
makakilul tu Talipan(塔利班) micumud i kakitizaan/kakitidaan nu Kepul(喀布爾), palasul a midawis tu sitatudungay ,
（kamu nu Hulam：隨著塔利班已進入首都喀布爾，準備接管政權，）
U cungtung(總統) nu Ahuhan(阿富汗) milaliw tayza/tayda I Alapu(阿拉伯) mapulungay a kanatal, u hitay nu cen-hu(政府) malekeb mademec, kiyu matulin kuni pisatahaw patalaw sakatalawan sa,
（kamu nu Hulam：阿富汗總統流亡至阿拉伯聯合大公國，政府軍也紛紛投降，更引發後續幾波的恐怖攻擊，）
malalamlam tu namin caay kalicuh maydih amusilemud tu lakalak nu hitay ci Payten(拜登) pacubelis tu hitay nu heni.
（kamu nu Hulam：種種混亂局面都仍無法動搖拜登撤軍的決心. ）
u emaemang nu binawlan nu Ahuhan(阿富汗) maydih akapah paeteng sa amiliyas tina kanatal, macunus nu Ahuhan(阿富汗) ku kalisiw caypabii tu kalisiw.
（kamu nu Hulam：數以萬計的阿富汗民眾為求平安決定離開國家，加上阿富汗資金遭國際凍結，）
u Talipan(塔利班) anu maydih misakapah tina kanatal apasatezep/apasatedep, akay amitanam ku heni.
（kamu nu Hulam：塔利班若想治理國家維持穩定，恐怕將面臨很大的挑戰. ）
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan參考資料:
BBC國際新聞
Mustafa Al-Kadhimi
u siwkay niza(簡介)
nalecuhan ciniza i 1967 a mihcaan.
u cunli (總理 Prime Minister) nu Iraq (伊拉克) ayza sa ci Mustafa Al-Kadhimi, micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 5 bulad 20 demiad.
abinung
abinung
thumb|heci nu abinung tadatakalaw ku langaw nina abinung.
tabaki ku heci nu abinung. u pudac nu abinung sa u landaway. a'su mukan nu labu'ay. sikabi, siheci. u sangelacay ku ilabu'ay.
i Taykoku muculcul tu ungay mukayakay tu abinung tapabaw miala th heci.
u cudadan a ngangan sa u Cocos nucifera.
u sulit nu Lipun
ココナッツはヤシ科の単子葉植物、ココヤシの果実である. ココナツあるいは、単に椰子の実ともいう.
u sulit nu Amilika
thumb|Coconut Milk Pudding in Young Coconut The coconut tree (Cocos nucifera) is a member of the family Arecaceae (palm family) and the only species of the genus Cocos. The term coconut can refer to the whole coconut palm or the seed, or the fruit, which, botanically, is a drupe, not a nut. The spelling cocoanut is an archaic form of the word. The term is derived from the 16th-century Portuguese and Spanish word coco meaning "head" or "skull", from the three indentations on the coconut shell that resemble facial features.
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
thumb|miala heci nu abinung i pabaw nu kilang. cayka talaw mahetik.
Kuljaljau
i Pingtung a kuwan nu Kalinku ku niyazu’ nu Kuljaljau (古樓部落). u kasalumaluma’ nu Kuljaljau sa, 389 ku luma’. kumud nu kasabinawlan sa, 1,321 ku tademawan. kasabinawlan nu Ingcumin sa, 1,275 ku tademaw, pakalatu 97%.
u zuma sa, cay ku Ingcumin, 46 ku tademaw, pakalatu 3%.
u kasabinacadan, Paiwan 92%, Amis 1%, zumazuma 2%.
1 ku pakincalan i Kuljaljau niyazu’.
1 ku padekuan i Kuljaljau niyazu’.
2 ku kyukay i Kuljaljau niyazu’.
United Kingdom
縮圖|u hata nu United Kingdom (英國)
thumb|聯合王國的位置（深綠色）– 歐洲（淺綠色及深灰色）– 歐盟（淺綠色）|alt=歐洲大陸西北方向的兩個島嶼，其中標示的是較大的島嶼和較小島嶼的東北側.
United Kingdom (英國)
Lesotho
thumb|u hata nu Lesotho (賴索托)|alt=Flag of Lesotho.svg
Lesotho (賴索托)
u Lesotho (賴索托) sa i labu nu Feico, itiza i 29 30 S, 28 30 E
Kuljaljau
tademaw nu Yincumin, pulung sausi katukuh 2018 a mihcan 3 a bulad
pulung sausi 560820 ku tademaw, Pangcah izaw 209203 ku tademaw, Tayan izaw 89958 ku tademaw, Paywan izaw100591 ku tademaw, Rukay izaw 13303 ku tademaw, Puyuma izaw 14118 ku tademaw, Cou izaw 6635 ku tademaw, Saysiat izaw 6601 ku tademaw, Yami izaw 4599 ku tademaw, Saw izaw 780 ku tademaw, Kabalan izaw 1466 ku tademaw, Taluku izaw 31446 ku tademaw, Sakizaya izaw 930 ku tademaw, Sejek izaw 9975 ku tademaw, Laaluwa izaw 398 ku tademaw, Kanakanabu izaw 330 ku tademaw.
Lesotho
Lesotho (賴索托)
u ahebal nu lala’ mapulung sa 30,355 km2
Kuljaljau
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:niyazu'
United Kingdom
u ahebal nu lala' mapulung sa 243,610 km2. u ahebal nu lala'ay sa 241,930 km2, u ahebal nu nanumay sa 1,680 km2. hamin nu tademaw sa 64,430,428.
kakalukan umah sa 71%, kilakilangan umah sa 11.90%, zumaay henay umah sa 17.10%.
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u London(倫敦).
kakinginan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakinging nu kanatal demiad sa 0 bulad 0 demiad.
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (cong-tung) ayza sa ci Charles III, micakat a demiad sa i 2022.
likisi (歷史)
在當今英國境內，人類存在的最早證據可追溯至大約78萬年前的英格蘭，在英格蘭發現的最古老的原始人類骨骼則可以追溯到50萬年前.
ayda nu Ing-kuo (UK (英國), tademaw nu satabalay nuni idawan tatenga talaayaw kunipikilim tu siwmia kya pitu a bataan idaw ku walu (78) a mang a mihcaan nu Ingke-lan (England (英格蘭), itini i Ingke-lan (England (英格蘭) katepaan tu nu mukasiay a tademaw nu ukak taneng mikilim tu lima a bataan (50) a mang.
現代人類在舊石器時代晚期居住在該地區，而永久定居點僅在過去6000年內建立.
aydaay a tademaw nu ciuseci (舊石器時) a zitay tu maudang idawtu ku muenenga itida, eneng sanany itida nu naayaway a enem a malebut (6000) a mihcaan anipatidengan.
現今不列顛南部，包括英格蘭大部與威爾斯，也曾是羅馬帝國的一個行省.
在羅馬帝國的統治結束後，日耳曼諸民族開始遷入不列顛群島，英格蘭進入盎格魯-撒克遜時期，基督教在這一時期開始傳入英國.
nipaluma-taul, taol
taul, taol
胡頹子
(俗名：台灣胡頹子、蓬萊胡頹子、藤胡頹子、蒲頹、柿頹、能高胡頹子、俄氏胡頹子、福建胡頹子、宜梧、鍋底刺)
United Kingdom
likisi (歷史)
itini i Luo-mati-kuo (Roma (羅馬帝國) hedek anikuwan, u Ze-elman (Germanic (日耳曼) abinacadan malingatu malimad taydan i Pule-tin (Britain (不列顛) a subalan, Ingke-lan (英格蘭) micumud tu yng-kelu-sake-sun (Anglo-Saxon (盎格魯-撒克遜) a ztay, kilisetu a kiwkay han itida amalingatu midindu tu UK (英國).
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
amalingatu tu amisakakawaw / 就要準備開工囉
United Kingdom
likisi (歷史)
1066年，法國諾曼第公爵威廉入侵英格蘭，並陸續征服不列顛群島各地，史稱「諾曼征服」，歐陸文化逐漸傳入英國. 與此同時，不列顛北部的蘇格蘭王國也逐漸成型.
nipaluma-taul, taol
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
United Kingdom
likisi (歷史)
cacay a malebut enem a bataan idaw ku enem (1066) a mihcaan, Fa-kuo (France (法國) Numan-ti (諾曼第) kun-cue Wey-lan (威廉) midebung tu Ing-ke-lan (英格蘭), haymaw sa mibenis tu Pule-tin (Britain (不列顛) a niyaduan, likisi nipangangan han "Nuo-man midebung" (諾曼征服), O-lu (Europe (歐陸) a lalangawan hamawsa micumud i Ing-kuo (英國), itawya, Pule-tin (Britain (不列顛) amisan a Su-kelan (Scotland wan-kuo (蘇格蘭王國) haymasa mala niyadu’.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
kakaydihan a kakawsan / 親愛的祖靈
nipaluma-taul, taol
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p171
kakuniza:nipaluma
United Kingdom
likisi (歷史)
現在的英國領土是過去的幾百年中多次合併的結果. 在10世紀時，蘇格蘭和英格蘭各自是獨立的國家.
Lesotho
Lesotho (賴索托)
hamin nu tademaw sa 1,953,070.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
layapen ku nipatata / 請接納祭品
pabelin kami tu icelang / 請給我力量
masadep muetem tu kawaw / 努力完成工作
tinusa 第二小段
milasur tu kami tu sadikec / 我們準備好了工具
amalingatu tu amisakakawaw / 就要進行開工了
kakaydihan a kakawsan / 親愛的祖靈
Lesotho
Lesotho (賴索托)
kakalukan umah sa 76.10%, kilakilangan umah sa 1.50%, zumaay henay umah sa 22.40%.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinusa 第二小段
padaesu i kami / 請祝福我們
ngay madapesud ku miditudan /一切順利且平安
Lesotho
tapang tusu nu kanatal (首都)
u tapang tusu nu kanatal sa u Maseru (馬賽魯).
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinulu 第三小段
amalingatu tu ku teluc isu a misakakawaw / 您的子孫開工啦
Lesotho
kakininan nu kanatal demiad (國家紀念日)
kakining nu kanatal demiad sa 4 bulad 10 demiad.
United Kingdom
likisi (歷史)
ayda nu Ing-kuo (UK (英國) a lala nu naayaway a pina nu lasubu a mihcaan tunika pulungan anikasilahecian. itini i cacay a bataan a se-ci, Su-kelan (Scotland (蘇格蘭) atu (Ing-ke-lan England (英格蘭) numi siteked a kanatal kunuheni.
Lesotho
tabakiay a tapang nu kanatal (元首)
u tabakiay a tapang nu kanatal (congtung) ayza sa ci Letsie III, micakat a demiad sa i 1996 a mihca 2 bulad 7 demiad.
cunli (總理)
u cunli nu Lesotho (賴索托) ayza sa ci Moeketsi Majoro, micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 5 bulad 20 demiad.
Lesotho masahungtiay a kanatal (賴索托王國)
Lesotho masahungtiay a kanatal sakaihekal a nipangangan sa u Lesotho (賴索托) han, u eneng sa i African satimulan, i kitakit sa satabakiay a kasaliyutan nu kanatal nu tau ya timulan Africa (南非) hananay a kanatal, pakay pabaw ku enal nu kasabuyu'an, ina Lesotho a kanatal sa idaw ku nipangangan nu hekalay u "tapukuwanay a masahungtiay a kanatal han".
(u kamu nu Hulam sa: 賴索托王國，簡稱賴索托，位處非洲南部，是全世界最大國中國，全境完全被南非共和國包圍. 因地處高原，賴索托也被稱為「天空王國」. )
ina Lesotho a nipangangan sa "u maysakamuay masa nu Saysu-to a kamuway a binawlan sananay". kasumamadan sa nau Ingkoay a nisatubangan a kakitidaan, kyu nu Europe a nina a nipangangan sa u Lesotho masa u ya Basutoland (Paso-tolan 巴蘇陀蘭) han. u nikaahebalan sa makaala tu 30,355 km2, katukuh i 2018 a mihcaan sa u nikaidaw nu tademaw sa, makaala tu 2,108,328 kayadah. ina Lesotho a kanatal sa nipakalisiwan sa u naynayiay ku laheci mala u sadikuday ku sakasilacul, i kitaki a nikasaicelang tu sapalekal sa i kikukikulan tu a sakasingangan,hakay makaala tu 49% kayadah nu tademaw kiadidingan ku sakaidaw nu nikaudip a kalisiw, cacay a demiadan sa 1.25 nu Amuhuwanay a kalisiw, masapasilac i nu kitakitay a kangeluanay a sakainayi, u duma sa kalaidaw nu pihacengan tu ya imelang tu AIDS hananay, caay pakapulu ku kanatal kadih ayda sa mangaleb mangaleb ku kasasulalid caay tu pakakuwan ku kanatal.
(u kamu nu Hulam sa: 賴索托這一國名的意思是「說塞索托語的人們」. 其曾是英國的殖民地，所以歐洲慣稱賴索托為巴蘇陀蘭. 其國土大小為30,355平方公里，2018年人口約2,108,328. 賴索托經濟落後，為最低度開發國家之一，約有49％的人口生活低於國際貧困線一天1.25美元，而且愛滋病情況嚴重失控. )
巴蘇陀王國早期
i ayaw niya Basuto (Pase-to 巴蘇陀) masahungtiay a kanatal sa, i 19 a seci kalingatuan, ya Africa i satimulan u niyadu’ nu Bantu (Pan-tu 班圖) hananay a tademaw, ku maydih sikacacebis tu kakitidaan nu lala' atu kalaidaw nu nanum, kyu sikaidaw tu kasasulacu nu niyadu’ay, katenesan a nikalalais "ya niyadu'ay a kalpacaw hananay" i likisi a nipangangan sa u "Zulu (Cu-lu 祖魯) nu labuway tu a nikalalais"
(u kamu nu Hulam sa: 19世紀初，非洲南部的班圖人部落之間為了爭奪土地與水源，因此爆發了曠日持久的「部落戰爭」史稱「祖魯內戰」)
i 1818 a mihcaan sa, ya makaamisay Zulu (Cu-lu 祖魯) hananay a hungtiay a kanatal icelangicelang a sakatineng nu hekalay sa, i nu timulay malaliwasakay ayday tu ya Lesotho (i tawya sa sipangangan tu ya Basutoland (Paso-tolan 巴蘇陀蘭)) han, i satimulanay adidi'ay a niyadu’ sikalecad tu kademecan niya ci Moshoeshoe (Mo-susu 莫舒舒) masacacayay a se nu tapatapang, pulung han tu a pasaupu.
(u kamu nu Hulam sa: 1818年，當北方的祖魯王國在逐漸稱雄之時，南方的一些分散在現賴索托（當時稱巴蘇陀蘭）南部的小部落也被莫舒舒一世酋長給征服統一起來 .)
(u kamu nu Hulam sa: 1822年，酋長莫舒舒一世建立巴蘇陀王國（Basuto）. 然而一年過後的1823年開始就爆發一系列與在此定居的荷蘭殖民者布爾人的戰爭，後簽定合約. )
巴蘇陀蘭殖民時期 i Basutoland a nipikuwan nipala tubangan imahid
i 1868 a mihcaan sa, ku maydih a paculi micukah tuya Boers (Pue’l a tademaw 布爾人) a nipicebis sa, ya mamukeliday a tapang ci Moshoeshoe (Mo-su-su 莫舒舒) ise, milunguc tu Inggo a kanatal a miading tu kakitidaan, sipangangan han tuya Basutoland (Paso-tolan 巴蘇陀蘭).
nipaluma-hakhak
hakhak
香林投
Lesotho
巴蘇陀蘭殖民時期 i Basutoland a nipikuwan nipala tubangan imahid
(u kamu nu Hulam sa: 1868年，為了對抗布爾人入侵的威脅，莫舒舒一世請求成為英國的保護地，稱為巴蘇陀蘭. )
i 1870 a mihcaan sa, yaci Moshoeshoe (Mo-su-su 莫舒舒) ise hananay a hungti mabelec tu, i 1945 a mihcaan sa, nu kitakitay a nikalalais sa maedem tu, ya Inggo, Huwako, i ti Huwicoay nipakatubangan a nikuwan masacukeday a nipalamitan sa mamin tu a mapeci kainayian tu. i 1955 a mihcaan, ya Basutoland (Paso-tolan 巴蘇陀蘭) milunguc tu UK (Ing-Kuo 英國) a patikuen ku sasikawaw tu nu satalakaway a pikuwan atu sakay nu hulicay a satatungusan.
United Kingdom
likisi (歷史)
1284年，威爾斯公國被英格蘭控制，直至1535年成為英格蘭的一部分.
Lesotho
巴蘇陀蘭殖民時期 i Basutoland a nipikuwan nipala tubangan imahid
(u kamu nu Hulam sa: 1870年，莫舒舒一世駕崩. 1945年，二戰結束後，英、法在非洲的殖民統治基礎被摧毀. 1955年，巴蘇陀蘭向英方要求歸還行政權與立法權. )
賴索托王國時期 i nu hungtiay sakay nu Lesotho a tatukian
(u kamu nu Hulam sa: 1966年10月4日，莫舒舒二世宣布獨立，立國號為賴索托王國，行君主立憲制，巴索托國民黨（BNP）領導人喬納森任首相. )
nikaidaw nu masausiay nu  tademaw (人口數量)
sakay nu kasumadan nu tuseay a tademaw sa makaala tu 27.6%, nuliwan sa masainakaay atu niyaniyadu’an sakangeluanay a sikaudip i kakalukan tu umahay.
nu Lesotho a nikatuudan nu tademaw sa makaala tu 1,942,008.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinulu 第三小段
pabeli kami tu icelang / 請您賜予力量
United Kingdom
likisi (歷史)
cacay a malebut tusa a lasubu walu a bataan idaw ku sepat (1284) a mihcaan, Wilan-se (Wells (威爾斯) kunkuo siluden nu Ing-ke-lan (England (英格蘭) amikuwan, katukuh tu cacay a malebut lima a lasubu tulu a bataan idaw ku lima (1535) a mihcaan mala Ing-ke-lan (England (英格蘭).
1603年，英格蘭王國和蘇格蘭王國兩國成為共主邦聯，1707年正式合併為大不列顛王國.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinulu 第三小段
ngay madapesud ku sadiput niyam tu sakakawen / 讓我們的工作一切平安順利
nipaluma-diyung, diyong
縮圖 縮圖
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinulu 第三小段
pauzip atu tuas / 神明和祖靈啊
Lesotho
nikaidaw nu masausiay nu  tademaw (人口數量)
城鎮化人口為27.6％ ，其餘居住在較落後的農村地區. )
nipaluma-hakhak
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【學名】 Sauropus androgrnus (L.) Merr.
【mitesekay a ngangan】Sauropus androgrnus (L.) Merr.
【科名】 大戟科(Euphorbiaceae)
Lesotho
kamu atu singku nu kiwkay (語言宗教)
nu UK (Inggoku 英國), atu saysotho a kamu sa, mala nu Lesotho a kanatalay sakaihekal a nakamuwan.
nipaluma-hakhak
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p175
Lesotho
kamu atu singku nu kiwkay (語言宗教)
(u kamu nu Hulam sa:英語、塞索托語都是賴索托王國的官方語言. )
nipaluma-hakhak
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
Lesotho
kamu atu singku nu kiwkay (語言宗教)
katuuday nu binawlan sa sikasisingku tu nu ciwluay a kiwkay, masaadidingay a tademaw ku siisngku tu nu Islamic (isselang 伊斯蘭) a kiwkay atu ya nu mukasiay a laylayay a singku.
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【sapamataan a ngangan】Euphorbiaceae
Lesotho
kamu atu singku nu kiwkay (語言宗教)
(u kamu nu Hulam sa:居民大部分信仰基督教，少數信仰伊斯蘭教與原始宗教. )
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【屬名】 守宮木屬
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinulu 第三小段
pasubana' i isu ku pauzipay amin / 請您告知所有的神祇
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【mikeliday tu ngangan】diyung a langwan
Lesotho
sakay nu kapulunganay a sakakumced (公共健康)
ina Lesotho a kanatal u sakabiyalawan kuya AIDA (Ayce 愛滋) hananay a imelang a kalabadesan. i 2009 a mihcaan sa ina kasiimelang tu Ayce hananay nu tademaw atu sikaidaw tu sipalalid tu tau a tademaw, makaala tu 26 a mang kayadah, u masatademaway tu sa kaidaw nu siimelang tu Ayce sa makaala tu 23.6% hakya kayadah, i kitakit sa mala u katuuday a kenis. i ti tuse a kakitidaan sa, sepatay nu mihcaanay a tatayna, hakay idaw ku 50% kasiidaw nu imelang tu mahiniyay u AIDA (Ayce 愛滋) hananay.
United Kingdom
likisi (歷史)
cacay a malebut walu a lasubu idaw ku cacay (1801) a mihcaan, Tapu-letin wankuo (大不列顛王國) atu Ay-ellan wan-kuo (愛爾蘭王國) mapulung, misakaput tu Tapu-letin (大不列顛) atu  Ay-ellan (愛爾蘭) mala len-he wan-kuo (聯合王國).
Lesotho
sakay nu kapulunganay a sakakumced (公共健康)
(u kamu nu Hulam sa: 賴索托飽受愛滋病的折磨. 2009年愛滋病患者及病毒攜帶者有26萬餘人，成年人人口的患病率是23.6％左右，為世界上最高的地區之一. 在城市地區，40歲以下的婦女大約50％感染愛滋病毒. )
sakay nu lalangawan atu papasubanaay (文化教育 )
i 2000 a mihcaan malingatu, u adidiay a pacudadan miteka tu a kakilukilul saan a pasaheci, tuya cayay a sipaaca tu sapasubanaan, u mamicudaday nu adidiay a wawa sa makaala tu 85% ku mamicudaday tayda, nu sakay kucungay a maylayapay tu sasicudadan sa caay katalakaw hayni kaidaw 23%.
(u kamu nu Hulam sa:2000年起，小學開始逐步實行免費教育，小學入學率為85%，中學為23%. )
sakay nu lusit (服飾)
nu itidaay a binawlan sa idaw ku kanamuhan tuya satupelen nu lutukay a nisangaan, kasingangan tuya Basotto (Paso-to 巴索托) hananay a tupel, u sakasaan sa sasitungusan nu Lesotho a kanatal i hekal a nipaadih, kusaan sa sipadeng i teban nu hata kya kulit nu tupel. masakimulu kaladicemay i pabaw nu tupel. idaw ku limaay nu masakimuluay nu lutuk a kulit i tukun nu tupel, ililis nu tupel sa masacebet ku nu baluay a kulikulitan nitenunan. ya sakalahayan a sasaksak sa matatungus tu nu demiadan atu labi a nikasumad. i cue’detan sakabungan kya sasaksak, i nikabian sa taneng a sapadaen, kaudadan sa taneng henay a sangayhian sakacaay kalalemed ku udip.
(u kamu nu Hulam sa: 當地人喜歡戴一種草帽，謂之巴索托帽，其被視為賴索托的國家象徵，甚至將其圖像置於國旗的中央. 帽子呈圓錐形，帽頂有五個草環，帽沿周圍布滿用當地特有的山草編制而成的裝飾花紋. 而披毯非常適合當地晝夜溫差較大的氣候. 寒冷時披上披毯；睡覺時做為被子；下雨時充當雨衣用. )
United Kingdom
likisi (歷史)
1922年，愛爾蘭自由邦成立，而北愛爾蘭則仍由英國政府控制，英國國名也在1927年改為大不列顛暨北愛爾蘭聯合王國.
Lesotho
nu kasasiacawa (婚姻)
itini i Lesotho a kanatal sa, misaheci tu pinapinaay nu acawa ku sakelec. nika aydaay sikatuud tu nu tademaw masacacay tu ku acawa, nu aydaay a hungti siacawa tu kuwing sa, napabinawlan tungusay a cacay ku sakasiacawa sa, pakatineng tu miteka tu mahiniay a hulic, cacay nu tatama a cacay ku kasiacawa sananay.
United Kingdom
likisi (歷史)
cacay a malebut siwa a lasubu tusa a bataan idaw ku tusa (1922) a mihcaan, Ay-ellan (愛爾蘭) misalihadaya a pan mapatideng, u Amisay a Ay-ellan (北愛爾蘭) u Ing-kuo (英國) sifu kumikuwanay, Ing-kuo (英國) kanatal a ngangan itini i cacay a malebut siwa a lasubu tusa a bataan idaw ku pitu (1927) a mahcaan a misumad tu Ta-pule-tin (大不列顛) u Amisay Ay-ellan (北愛爾蘭) len-he wan-kuo.
英國是19世紀遙遙領先的世界大國和海上霸主，當時有著「世界工廠」的稱號，亦是世界上第一個工業革命和工業化的國家，西方資本主義的倡導者，並且是早期議會民主制的誕生地.
Lesotho
nu kasasiacawa (婚姻)
(u kamu nu Hulam sa: 在賴索托，實行一夫多妻制. 但現在絕大多數人只娶一個妻子. 現任國王在娶王后時，曾特意表明只娶一個王后，表明自己開始在推動一夫一妻制. )
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza:Buting Nukay kakuniza:Miku Kumud
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinulu 第三小段
amalingatu tu ku teluc isu amisakakawaw / 您的子孫開工啦
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【俗名】 減肥菜
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
ngangan
Kavurunga (nu Rukay-wutay)
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【tada ngangan】sapiwada tu kidemu a laminan
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
mapalasul tu niyam ku yadahay a sapatata / 我們準備豐富的祭品
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【族語】 布農 Nitu Mahtu Patiduan Tu Lukis、撒奇萊雅 Diyong、鄒 Kaaru Kakiring
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
cacay ku balucu' niyam mibaung tisuwan / 虔誠地向您們祭拜
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【kamu nu binacadan】Bunun (布農) Nitu Mahtu Patiduan Tu Lukis、Sakidaya (撒奇萊雅) Diyong、 Co (鄒) Kaaru Kakiring
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
pabeli i isu kami tu sakasitangah / 請您賜予我們智慧
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【使用族群】 布農、撒奇萊雅、鄒
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
ngay kaduka ku lima niyam misakakawaw / 讓工作的手不會受傷
nipaluma-kalusaay,kalosaay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【mitaduay nu binacada】Punun, Sakidaya, Co
nipaluma-kalusaay,kalosaay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p67
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Rukay a cidekay.
nipaluma-kalusaay,kalosaay
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:nipaluma
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【分佈環境】 分布在台灣山地及較熱帶地區.
Micheál Martin
u siwkay niza(簡介)
Micheál Martin nalecuhan ciniza i 8 a bulad 1 a demiad 1960 a mihcaan.
nipaluma-diyung, diyong
masadumaay a ngangan (各種名稱)
【kaliwasak nu langaw】kaliwasak nu langaw han itida i Taywan nu buyubuyuan atu kacaledesan nu kitidaan.
United Kingdom
likisi (歷史)
Ing-kuo (英國) i sabaw tu siwa (19) a se-ci mikiayaw tu tabakiay a kitakit atu bayuay nu sakakaay, tawya idaw ku "kitakitay a kakulian" nu nganganan, u kitakiday a misatadasay a kuniy kemin (工業革命) atu kuniy hua (工業化) a kanatal, nu nutipanay a cepencui milingtuay, u samatabalay nu i-wey (議會) sunida-ce (民主制) mapatidengay a kitidaan.
nipaluma-diyung, diyong
sasapayuan (藥效)
diyung caay kalecad ku nasapayuan nu batabatacan, lamit han sangasibin milawpes tu akuti’nu udip, pakasapi’tu bala, pasaluimeng tu u’hu’h milawpes tu lebawa a adadaan. mangaduay a papah han palakunaen sa u sapicunus tu salang nu mulucehay tu cucu.
(kamu nu Hulam:守宮木依其部位的不同療效亦不同，根部煎汁具有熱熱、潤肺、止咳、消腫之療效；嫩葉磨粉可讓產婦增加乳汁. ）
balu atu heci sangaen tu sicedamay a kakanen, sapinaay tu nika wadaan tu idang, pucu’, idang nu tai’, idang nu isi’ adadaan, yu mahida henay sakay bangcal nu kakanen, nika, acaay kayadah kunikan mawalaka.
(kamu nu Hulam:花與果可加工製作成甜點，主要治療於降血壓、淋巴結核、便血、尿血等症狀；在以前也是養顏美容的聖品，不過，過量可是會中毒. ）
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
diyung u apuyuay a langwan nu yadahay ku mihcaan nanay a kilangan, papah han mahida u ti’kuk ku wayway sadicemsa, nu cacaya ku batac masasuayaw ku papah, adidiay a ciit han u langdaway ku kulit masadid, sayaway a papah nu lilis a sasulitan siwa~ sabaw tu tulu a sasulitan, batu han u yadahay ku mahicaay nu waywayan, malatulu ku taynaan nu baluan, heci nida kala lumenian ku sumanah.
(kamu nu Hulam:守宮木為灌木多年生植物，葉形為卵形且漸尖、互生，小枝條為綠色且光滑，第一側脈有9-13條；花多邊形狀，雌蕊具有三枚，其果實為暗紅色. ）
Micheál Martin
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Ireland (愛爾蘭) ayza sa ci Micheál Martin, micakat a demiad sa i 2020 a mihcaan 6 bulad 27 demiad.
United Kingdom
likisi (歷史)
無論在科學技術還是文學藝術水平皆有顯著的貢獻. 在其頂峰時期，大英帝國曾經控制世界百分之二十二的土地和世界百分之二十的人口，因其控制的土地覆蓋地球大部分經度，太陽時時刻刻都會照耀英屬領土，故稱為「日不落帝國」，是人類歷史上最大的帝國.
nipaluma-diyung, diyong
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
diyung a langawan namakaydaay i Yinni,Malaixiya a kitidaan. itida i Malaixiya u sakan nuheni tu demidemiad a kakanen, itidaay a tademaw pangangan han tu Chekor manis atu asin-asin, itida i Taiguo han u kakanentu nu binawlan a lamian, anumukan sa adidien kunikan.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
ngay masasa ku mangeluay a kidu / 讓勞累的身體恢復
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
u siwkay nu ngangan
Rukay-wutay a ngangan
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《撒奇萊雅族祭辭》p.130
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
u siwkay nu ngangan
yadah ku ngangan nu Rukay. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 63, tatayna 63. namakay Ranchanruy sa, tatama 2130, tatayna 1745, petun 427, ngasaw 0. namakay Lipunan sa, tatama 404, tatayna 457, putun 241. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 270, tatayna 210, petun 118, ngasaw 0.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
1.milasur / 準備
nipaluma-diyung, diyong
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
(kamu nu Hulam:守宮木主要源自於印尼，馬來西亞等地. 在馬來西亞主要是作為民眾的日常生活主食之一，當地人稱之為Chekor manis或asin-asin，在泰國也被民眾用於一般的食用蔬菜，食用量均為小量食用. ）
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
2.sapatata / 祭品
nipaluma-diyung, diyong
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
Taywan namaka cacay a malebut siwa a lasubau siwa a bataan idaw ku sepat a mihcaan a tayni i Taywan, u sapiwada’ tu kidemusa a akakanen, kanamuhan nu katuuday a mukan, namukan satu hamaw sa mahicaay kiya ku udip atu mahicaay kiya ku bala.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
3.malingatu / 開始
nipaluma-diyung, diyong
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
(kamu nu Hulam:台灣在於1994年引進後，作為減肥用途的食品，廣受民眾使用，但陸續出現食用者出現肺部功能方面的問題. ）
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
4.amisakakawaw / 要工作
nipaluma-diyung, diyong
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
nina la’cus nu bala han kingsaan alaw mipuu’tay tu takulaw atu balaan (Bronchiolotis obliterans)，ayda han nai ku laheci nu ising minngaay tina adadaan, sadikuday satu masatawasitu ku bala, sa apaliyunan tu kapahay a balaan, sisa ina diyung pasetupen nu weisheng-shu acaay tu pacakay sa.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
5.kakaydihan / 親愛的
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
6.kakawsan /祖靈
nipaluma-diyung, diyong
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
(kamu nu Hulam:此種肺部種肺部受損經病理檢查認定為阻塞性支氣管肺炎(Bronchiolotis obliterans)，目前並無方法治療，且末期會導致肺部纖維化，必須進行肺臟移植，因此守宮木才被衛生署公告禁止販賣. ）
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p113
nipaluma-diyung, diyong
milihida tu langaw musakamu (生態形狀描述)
aydaay a tademaw han amana tu kan tu diyung a mangalay miwada’ tu kidemu, alaw a macunus ku nika adadaan.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
8.icelang /力量
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan
United Kingdom
likisi (歷史)
itiniay nu kesua gigicu (科學技術) atu wunsei isu' (文學藝術) malacad idaw kuni kaadihan. sakapahay sa, i Taing-tikuo (British Empire (大英帝國) namisilud tu kitakit tu lasubu nu tusa a bataan idaw ku tusa (22%) a lala' atu kitakit nu lasubu a tusa nu bataan (20%) a tademaw, tadayadah tu kunipisiludan tu lala matahaptu nu cintu, u cilal sawsawni mapacilal mapa ading ku Ing-kuo (英國) a lala, sisa pangangan han “caay ka celem nu cilal a kanatal han”, u tademaw itini i likisi satabakiay nu kanatal.
Naftali Bennett
u siwkay niza(簡介)
Naftali Bennett nalecuhan ciniza i 3 a bulad 25 a demiad 1972 a mihcaan.
nipaluma-diyung, diyong
angangan (莖)
(kamu nu Hulam:灌木，高 1~3 公尺；小枝綠色，長而細，幼時上部具稜，老漸圓柱狀；全株均無毛. ）
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
布農族 魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit
Naftali Bennett
micakat (就職)
u cunli (總理 Prime Minister) nu Israel (以色列) ayza sa ci Naftali Bennett, micakat a demiad sa i 2021 a mihcaan 6 bulad 13 demiad.
United Kingdom
likisi (歷史)
即使到現在，太陽在英國海外領地或以伊莉莎白二世為國家元首的大英國協王國上空至今仍然不落.
nipaluma-diyung, diyong
papah (葉)
papah kala duhepican mahida u tatipeluk kunika duhepic, mahida u ti’kuk sadicem sa, satanayu sa kunika mulmul nuni ka diceman atu sadicemsa, tanayu han makaala tu tulu ~pulu’ a congfen, ahebal han cacay ku pakiw ~ tulu ku pangkiw a congfen, sadicem sa ku tunduh, angangan han kalaputunputunan ku wayway, mamulmul atu kaputunan ku wayway.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
9.paanin / 賜給
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
太魯閣族Taluku 賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw
United Kingdom
likisi (歷史)
到二十世紀前半葉，經歷了兩次世界大戰的英國國力減退. 而在後半個世紀中，這個龐大的殖民帝國的殖民地紛紛開始獨立.
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
雅美族Tau/Yami 卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
nipaluma-diyung, diyong
papah (葉)
(kamu nu Hulam:葉片近膜質或薄紙質，卵狀披針形、長圓狀披針形或披針形，長 3~10 公分，寬 1.5~3.5 公分，頂端漸尖，基部楔形、圓或截形. ）
petun ngangan nu Rukay-Kavurunga
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
nipaluma-diyung, diyong
papah (葉)
lilis nu masulitay a papahan idaw ku sulit nu lima~ pitu a sasulitan, pabawhan kalapipian, sasa han masapucu, caay ka adih ku sasulitan, papah nu akaway han 0.2~0.4 congfen, tusa ku batac, cacay ku batac masasuala tu akaway ku papah, tanayu nu sankaku atu masasulitay nu sadicem sananay a papahan, tanayu han 0.15~0.3 a congfen.
United Kingdom
likisi (歷史)
katukuh tu tusa a bataan (20) a seci, kinatusaan tu ni kalpacawan ku Ing-kuo (英國) icelang nuheni mawada tu, nikudan nu pangkiw a seci sa, nina tabakiay numabulaway a kanatal  hamawsa misiteke kunuheni.
nipaluma-diyung, diyong
papah (葉)
(kamu nu Hulam:側脈每邊 5~7 條，上面扁平，下面突起，網脈不明顯；葉柄長 0.2~0.4 公分；托葉 2，著生於葉柄基部兩側，長三角形或線狀披針形，長 0.15~0.3 公分. ）
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
10.masadep / 努力
nipaluma-diyung, diyong
balu (花)
tamaan nu balu cacay ~ tula isasa, atu pinaay kiya nu taynaan a baluan i sasa nu papahan, patelek han 0.2~ 1 congfen.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinacay 第一小段
11.muetem / 完成
nipaluma-diyung, diyong
balu (花)
(kamu nu Hulam:雄花：1~2 朵腋生，或幾朵與雌花簇生於葉腋，直徑 0.2~1 公分. ）
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinusa 第二小段
1.sadikec / 工具
2.padaesu / 祝福 (mipadaesu 祝福)
nipaluma-diyung, diyong
balu (花)
balu nu akaway adidi satanayusa, tanayu han 0.5~ 0.75 congfen, sasalaan nu baluhan, patelek 0.5 ~1.2 congfen, enem kunika celitan, nikacacelitan numacuisay nu ti’kukan, numacuisay nika silsilan, caay kalawpes nu taynaan nu baluan, tulu ku tamaan a baluan, balu nu ngisngis han mapulun papuyu, sasalumaan nu balu han pasayida i hekal, tusa ku sasalumaan, mabalat kunika cilitan.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinusa 第二小段
3.madapesud / 順利
4.miditudan / 平安 (sadiput 平安)
nipaluma-diyung, diyong
balu (花)
(kamu nu Hulam:花梗鮮細，長 0.5~0.75 公分；花盤淺盤狀，直徑 0.5~1.2 公分，6 淺裂，裂片倒卵形，覆瓦狀排列，無退化雌蕊；雄花 3，花絲合生呈短柱狀，花藥外向，2 室，縱裂. ）
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinulu 第三小段
1.pauzip / 神明 (pauzipay 神祇)
nipaluma-diyung, diyong
balu (花)
enem ku sasalaan nu baluan, masasuayaw atu kakicuh, pabaw han pasayda i labu kuni ka piliwliwan tu sasalumaan, taynaan a baluan han, masa cacay sa isasa nu papahan.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
tinulu 第三小段
2.tuas / 祖靈
3.pasubana' / 告知、教導
4.teluc / 子孫
lulu' 第四小段
1.palasul / 準備 (mapalasul 準備)
nipaluma-diyung, diyong
balu (花)
balu nu akaway han 0.6~ 0.8 congfen, nikacelitan nu kakicuhhan enem kuni kailabu nika celitan, macacuisay nu ti’kukan ku wayway atu macuisay nu mahidaay u ti’kuk masankakuay a waywayan, tanayu han 0.5 ~0.6 congfen, ahebal han 0.3~0.55 congfenm, tunduh han kala mulmulan atu mamulmulay, angangan han hamawsa micelcel apuyu satu, mahida u kawala kuni ka silsilan.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
2.yadahay / 豐盛的
United Kingdom
likisi (歷史)
最後一個脫離英國的殖民地，是在1997年7月1日將主權移交給中華人民共和國的香港.
nipaluma-diyung, diyong
balu (花)
(kamu nu Hulam:花梗長 0.6~0.8 公分；花萼 6 深裂，裂片紅色，倒卵形或倒卵狀三角形，長 0.5~0.6 公分，寬 0.3~0.55 公分，頂端鈍或圓，基部漸狹而成短爪，覆瓦狀排列. ）
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
3.sapatata / 祭品
nipaluma-diyung, diyong
balu (花)
nai ku sasalaan nu baluan, taynaan a pa’nuan mahida mapipiay nu mali ku wayway, patelek han 0.15 a congfen, talakaw han 0.07 congfen, sasalumaan nu hecihan tulu ku salumaan, tusasa ku paenu nu cacaya a salumaan, balu nu akaway han tulu, tunduh tusa kuma celitay. Kasi baluan han sepatay ~ pituay a bulatan.
United Kingdom
likisi (歷史)
sadikuday numialesay tu Ing-kuo (英國) kabulawan a lala', itini i cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan idaw ku pitu (1997) a mihcaan pitu a bulad cacay a demiad pabeli tu cudad i Cuohua-znmin-kunhe-kuo (中華人民共和國) a Singkun (香港).
nipaluma-diyung, diyong
balu (花)
(kamu nu Hulam:無花盤；雌蕊扁球狀，直徑約 0.15 公分，高約 0.07 公分，子房 3 室，每室 2 顆胚珠，花柱 3，頂端 2 裂. 花期 4~7 月. ）
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
5.sakasitangah / 智慧
nipaluma-diyung, diyong
heci (果實)
pela’ sananay nu duhepicay a malian atu mamulmulay nu malian a hemian, patelik han 1.7 a congfen, talakaw han 1.2 cong, sanglacay ku kulit mabuliyas kunika sumasumanahan nu kulitan, silalumaan enem ku sumanahay nu kakicuha, heci nu akaway han tanayu 0.5~1 congfen.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
6.ngay / 使得、讓
nipaluma-diyung, diyong
heci (果實)
(kamu nu Hulam:蒴果扁球狀或圓球狀，直徑約 1.7 公分，高約 1.2 公分，乳白色帶粉紅色暈，宿存 6 瓣紅色花萼；果梗長 0.5~1 公分. ）
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
7.kaduka / 受傷
nipaluma-diyung, diyong
heci (果實)
panuhan sadicemsa ku wayway, tanayu han 0.7 congfen, ahebal han 0.5 congfenm lumeni’ masadid. kasihecian han i pituay ~sabaw tu tusa a buladan.
ngangan nu Pangcah-Koralan
ngangan
Koralan
United Kingdom
likisi (歷史)
雖然英國在第二次世界大戰後國力下降和經濟不景氣，但是保守黨領導人「鐵娘子」柴契爾夫人在1979年當選為首相後，便大力推行改革，倡議「柴契爾主義」(Thatcherism)，成功削減部分福利開支和削弱工會的力量，同時，壓縮政府公共開支，降低稅收.
ngangan nu Pangcah-Koralan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa, u tatama a ngangan nu Pangcah a cidekay.
yadah ku ngangan nu Pangcah. namakay Yunminhuy a nangan sa, tatama 77, tatayna 77. namakay Ranchanruy sa, tatama 6261, tatayna 5181, ngasaw 417. namakay Lipunan sa, tatama 7290, tatayna 5914. namakay Chengzhi Tabakiay Cacudadan sa, tatama 305, tatayna 150, petun 44.
United Kingdom
likisi (歷史)
amica ku Ing-kuo (英國) itini sakatusa nu nika lepacawan mawada ku tademaw atu caay kakapah nu sakaudip, nika u pawsuotan (保守黨) mililiday a tademaw "atekakay nu tatayna" ci Margaret Thatcher (柴契爾) a tademaw itini i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku siwa (1979) a mihcaan maalamala susing (首相), sumad hantu nida ku cacanan a kawawan, patideng tu “Thatcherism” (柴契爾主義), malaheci nida mawada’ku sapatah’kal tu sapalipida' atu mawada’ tu kunhua a icelang, tawya, mawada’ nu sifu ku sapatahkal tu lipida',mawada’ ku aalan tu kalisiw i binawlan.
ngangan nu Pangcah-Koralan
u siwkay nu ngangan
tina ngangan sa namakay i Chengzhi Tabakiay Cacudadan a lacul.
United Kingdom
likisi (歷史)
提倡自由經濟，在經濟上實行大規模私有化政策，減少對經濟活動的政府管制和干預.
ngangan nu Pangcah-Koralan
u siwkay nu ngangan
u tademaw a nikayadah sa mangasiw 207715 (2017.9).
United Kingdom
likisi (歷史)
patideng tu sakalihaday nu sakaudip, itini i sakaudip patideng tu nuudip tu a kawaw, miwada’ tu sakaudip a kawaw nu sifu mikuwan atu misilud.
ngangan nu Pangcah-Koralan
u siwkay nu ngangan
pulung nikayadah nu yancumin a tademaw sa mangasiw 557355 (2017.9)
nipaluma-diyung, diyong
heci (果實)
(kamu nu Hulam:種子三稜狀，長約 0.7 公分，寬約 0.5 公分，黑灰色帶有光澤. 果期 7~12 月. ）
nipaluma-babudbud, babodbod
babudbud, babodbod
繩子草
United Kingdom
likisi (歷史)
於是，英國經濟最終走出了長期滯脹的局面. 自1981年以後，其年經濟成長率達3%以上，在主要已開發國家中僅次於日本.
nipaluma-diyung, diyong
kasilangawan (產地)
Feilubin, Yindu, Taiguo, Yuenan atu Dungnanya a kitidaan.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
8.lima / 手
nipaluma-babudbud, babodbod
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
ngangan nu Pangcah-Koralan
u angangan nu ngangan
cay katineng tu, cay kabana' tu.
Lubus-Mapalaway-Amalingatu Misakakawaw
lulu' 第四小段
11.mangeluay / 疲勞的
12.kidu / 身體
United Kingdom
likisi (歷史)
sisa, Ing-kuo (英國) sakaudip sadikuday malaheci satu ku sakaudip nuheni. namaka cacay a malebut siwa a lasubu walu a bataan idaw ku cacay (1981) a mihcaan sa, nuuyda a mihcaan sakausip nuheni kapah satu mucelak tu tulu (3%) a kilac, itini i kapahay nu mabuwahan a kanatal mikilul tu Di-pun (Japan (日本).
ngangan nu Pangcah-Koralan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
原住民族委員會-原住民族傳統名字登記-原住民族人名譜, 政治大學原住民族研究中心編, 2014- p53
nipaluma-halana
halana
ngangan nu Pangcah-Koralan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
撒奇萊雅族Sakizaya 阿美族Pangcah 泰雅族Tayan 排灣族Paywan 布農族
nipaluma-halana
白鶴靈芝
United Kingdom
likisi (歷史)
但是柴契爾夫人在幫助英國經濟復甦和保持國際上的影響力的同時，國內的貧富差距也逐步加大，導致部分英國人的反對. 之後與瑪格利特·柴契爾同黨繼任者約翰·梅傑首相之任內英國經濟一直不振.
nipaluma-halana
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p97
kakuniza:nipaluma
ngangan nu Pangcah-Koralan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
魯凱族Rukay 鄒族Cou 卑南族Puyuma 賽夏族Saysit 太魯閣族Taluku
United Kingdom
likisi (歷史)
其後工黨領袖東尼·布萊爾於1997年當選為首相後，英國經濟慢慢才得以恢復. 2008年環球金融危機再次給英國經濟造成打擊.
satu nu kuntan mililitay ci Tony Blair (東尼·布萊爾) i cacay a malebut siwa a lasubu siwa a bataan idaw ku pitu (1997) a mihcaan mala malasusin satu (首相), Ing-kuo (英國) hamaw satu a kapah ku sakaudip. tusa a malebut idaw ku walu (2008)a mihcaan nu kanatal a ginku kabalihenawan makina masikeda' ku Ing-kuo (英國) cacaya satu ka kapah nu sakaudip.
現在，英國雖然為大國之一，在政治、外交、軍事及經濟上均有舉足輕重的地位，但是在國際政治和外交舞台上扮演的角色已大不如19世紀.
ayda, amica kuni ka tabaki nu Ing-kuo (英國), itini i cence, saka sicabay i putah, hitay atu sakaudip idawtu kuni kakapahan ayda, nika itini i kanatal nu cence atu sakay putah ani kalecabayan caay tu kahida nu sabaw tu siwa (19) a saci a kapah.
英國是大英國協成員，並在1973年正式加入歐盟. 2010年5月11日，戴維·卡麥隆正式接替戈登·布朗，出任英國首相.
Ing-kuo (英國) u tabakiyay a Ing-kuo (大英國) a tademaw, itini i cacay a malebut siwa a lasubu pitu a bataan idaw ku tulu (1973) a mihcaan tadengaay micumud tu O-mun (EU (歐盟). tusa a malebut cacay a bataan (2010) a mihcaan lima a bulad sabaw tu cacay a demiad, Taywi-kamaylun (戴維·卡麥隆) tatengaay makakutay tu ci Keten.pulang (Gordon Brown (戈登·布朗) mala Ing-kuo (英國) a suosin.
2016年6月23日，英國舉行脫歐公投，結果為52%同意、48%反對，因此英國政府決定脫離歐盟，開始協商達成退出歐盟協議.
tusa a malebut cacay a bataan idaw ku enem (2016) a mihcaan enem a bulad tusa a bataan idaw ku tulu a demiad, Ing-kuo (英國) misinkiw tu sapiales tu O-cuo (Europe (歐洲), malaheci sa lima a bataan idaw ku tusa (52%) a kilac, mihantaya sa sepat a bataan idaw ku walu (48%) a kilac, sisa Ing-kuo (英國) a sifu pabalucu' sa miliyas tu O-mun (EU (歐盟), malingatu tu masasakamu tu sapialesaw tu O-mun (EU (歐盟) a kawaw.
ngangan nu Pangcah-Koralan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
賽德克族Sejek 噶瑪蘭族Kabalan 邵族Saw 雅美族Tau/Yami
United Kingdom
likisi (歷史)
蘇格蘭民族黨早前的宣言指出，假如環境跟2014年公投時有「顯著及實質的改變」—例如蘇格蘭被迫脫歐—將會嘗試重啟獨立公投.
ngangan nu Pangcah-Koralan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
卡那卡那富族Kanakanabu 拉阿魯哇族Laaluwa
United Kingdom
likisi (歷史)
Suke-lan (Scotland mincutan (蘇格蘭民族黨) namu sakamutu, anu sakaudip maheda tu tusa a malebut cacay a bataan idaw ku sepat a(2014) mihcaan nunipikuntuo “idaw kuni ka sumadan” tinaku Suke-lan (Scotland (蘇格蘭) pacicien miales tu O-mun, amitaneng aca malingatu misiteked mikuntuo.
ngangan nu Pangcah-Koralan
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
kakuniza:ngangan
United Kingdom
likisi (歷史)
而北愛爾蘭的新芬黨主席迪可蘭.柯尼（Declan Kearney）則措辭強硬，認為結果違反北愛人民的意願，英國政府亦無法代表他們的經濟及政治利益.
nipaluma-sumanahay a panay, tadapanay, bangsisay a panay
縮圖|nipaluma-sumanahay a panay, tadapanay, bangsisay a panay sumanahay a panay, tadapanay, bangsisay a panay (紅糯米)
United Kingdom
likisi (歷史)
nu Peiay-ellan (北愛爾蘭) nu sinfuntan sakakaay ci Declan Kearney (席迪可蘭.柯尼) utiih asi kasasuwal, saan tunikasilahecian mibelih tu Peiay-ellan (北愛爾蘭) a tademaw, Ing-kuo (英國) sefu ahican nida midayhiw tu sakaudip atu cence nu sakakapa.
nipaluma-sumanahay a panay, tadapanay, bangsisay a panay
siwkay nu sumanahay a panay (介紹紅糯米)
sumanahay a panay panganganen aca tu bangesisay a panay han, atu sumanahay a belac, malalecad kya lumeni’ay a panay u panayay madapanay namin han kuheni.
United Kingdom
likisi (歷史)
柯尼亦重申呼籲，認為北愛爾蘭應該啟動國界公投，決定是否脫離英國，「回歸」唯一接壤英國邊境的歐盟成員國——愛爾蘭
nipaluma-sumanahay a panay, tadapanay, bangsisay a panay
siwkay nu sumanahay a panay (介紹紅糯米)
i nuaaway henay sapaluma nu malukay nu balaki nu pangcah kina sumanahay a panay, sayaway a nipaganga sa, sumanahay a balaysa han, mamaykayza sisumanahay a kulit sa, mikitinay tu bangsisay a belac nu cacay. sumamad tatayna nu babalaki nu pangcah,yu mulecu sa, wyni namin u sumanahay a panay ku kanen, kyu pangangaen aca nu mulecuhay a kakanen han.
United Kingdom
likisi (歷史)
ci Ke-ni (柯尼) mikinacacay aca musakamu, saan tu Peiay-ellan (北愛爾蘭) amalingatu aca amisinkiw sa, tadenga' haw amiales tu Ing-kuo (英國), "taluma’aca" militemuh tu Ing-kuo (英國) lilisay a O-mun (EU (歐盟) a tademaw a kanatal Ayel-lan (Ireland (愛爾蘭).
nipaluma-babudbud, babodbod
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
行政院原住民族委員會-原住民族藥用植物2009-p292
United Kingdom
malalitin tu ihekalay atu zumaay a natinengan
kakuniza: Habayiing kakuniza:Iing Habay
nipaluma-diyung, diyong
kasilangawan (產地)
(kamu nu Hulam:菲律賓，印度，泰國，越南等東南亞地區. ）
nupitaduan (使用情況)
(kamu nu Hulam:東南亞地區，如菲律賓，泰國等地，以嫩枝嫩葉作為日常生活主食之一；根部可用於解熱，解毒或抗菌之用. ）
Idumaan nu kanatalan han sapiwada tu kidemu sa, anu yadah kunika milacus tu bala.
(kamu nu Hulam:在部分國家用於減肥用途，但大劑量會產生肺臟傷害. ）
Kumud Pazik
Kumud Pazik
Kumud Pazik
nadipa’an ni Kumud Padik
i kahulaman nu mukeliday tu Takubuwan a tumuk, u tatengilan nu kilayay a nyadu’.
i tawya sa Takubuwan, Sakul, Cipawkan, Cibabalan atu ciwediyan lima ananyadu’an.
u acawa nida ci Icep Kanasaw.
namahida satu
i 2008 a mihcan, sayaway anipalekal tu palamal ku Sakizaya, mahiza unipicudet nu hulam i nyadu’ tu lamal, pakilul a mipetik ici Kumud Pazikan aci Icep Kanasawan a malapaudipay nu lamal.
nipaluma-diyung, diyong
namakayniay a nasulitan nasakamuan atu natinengan
《中國高等植物資料庫全庫》. 中國科學院微生物研究所. [2009-02-24].