cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jozef Kożdōń
Politiker we Austryji
W lecie 1908 roku Koždoň zaczōn formowanie włŏsnyj skupiny Ślōnskij Ludowyj Partyje, kerŏ we mōmyncie registracyje we styczniu 1909 roku, mioła kole 2000 czōnkōw, sebranych we 30 terynowych skupinach. Ôd lutego 1909 roku partyjŏ wydŏwała włŏsnõ presã – tydnik „Ślązak” (Ślōnzŏk) – redagowany ôd Adolfa Hoffmana a niyskorzij Klaudiusza Koske. We cajtōngu, miyndzy inkszymi sōm Koždoň gŏdoł, iże Ślōnzŏki to je ôsobnŏ nacyjŏ. Koždoň mianowoł „Ślązaka” „nojpoczytniyjszym cajtōngym we Weschodnim Ślōnsku”. Tyż ôd 1909 roku Josef Koždoň bōł deputyrowanym do Ślōnskigo Landtagu we Ôpawie ôd ônego partyje. Ôbrany bōł ze biylsko-strumiyńsko-skoczowskigo rejōnu welowaniŏ. Dostoł ôn sam wiyncyj gosōw aniżeli prziwōdca polskigo ruchu we Cieszyńskim Ślōnsku – Józef Londzin. We rejōnie cieszyńsko-jabłōnkowsko-frysztackim zwyciynżōł Franciszek Halfar, podpiyrany społym ôd strōnnictwa Polŏkōw, jak i Ślōnzŏkōw. Drugi mandat dostoł polski nŏrodny działŏcz Jan Michejda, kery bez gosy czeskich elektorōw pokōnoł Józefa Cichego, kandydŏta ôd ŚLP. Trzeci kandydŏt ôd ŚLP – Edward Quasnitza – wygroł we I turze we rejōnie frydecko-ôstrawsko-bogumińskim, kaj pokōnoł polskigo kandydŏta Adamka i czeskigo bauera, bez co dotrzoł do ścisłego welowaniŏ, w kerym ulegnōł czeskimu nŏrodowcowi Janowi Poppe – byrgerowi Ślōnskij Ôstrawy (terŏźnie tajla Ôstrawy). We Syjmie Koždoň zasiŏdoł we Wydziale Ekōnōmicznym, Spraw Wojskowych i Publicznego Bezpiyczyństwa, kaj zaprzijŏźnił sie ze synkym ôd ślōnskigo krajowego hetmana grŏfym Jōnym Larisch-Monnichem ze Karwinyj. We lipniu 1910 roku we Cieszynie społym ze Józefym Cichym i Pawłym Waniōm założōł zaplecze Ślōnskij Ludowyj Partyje – Ferajn Ślōnzŏkōw (Bund der Schlesier), przōdzij pod mianym Ślōnski Ferajn Ludowy „Nasz Hajmat” (Schlesischer Volksverband „Unsere Heimat”).
Koždoň zwalczoł liderōw polskigo ruchu Jana Michejdã i Józefa Londzina, protestowoł tyż przeciw przibywaniu polskich rechtorōw i fabrykŏrzy ze Galicyje na teryn Cieszyńskigo Ślōnska, bo prawiōł, iże ôdbiyrajōm ôni robotã hanysōm. Podanie gŏdoł ô Czechach ze Morawy i Czech – ôbskarżoł ônych ô „czechizacyjõ” Cieszyńskigo Ślōnska. Polske badŏcze dajōm pozōr, iże niy wystympowoł przeciw niymieckim przibytnym. We 1910 roku we Cieszyńskim Ślōnsku pōmiyszkało kol. 57 tysiyncy imigrantōw ze Galicyje, 25 tysiyncy imigrantōw ze Czech i Morawy a rōncz 2 tysiōnce imigrantōw ze inkszych austryjŏckich krŏjōw. Pōnadto zapōminajōm ôni, iże lidery napływowych Czechōw chcieli prziłōnczyć Austryjŏcki Ślōnsk do Morawy (co ôsiōngli antlich we 1928 roku), lidery napływowych Polŏkōw chcieli prziłōnczyniŏ Cieszyńskigo Ślōnska do Galicyje, przi czym gŏdali, iże „Cieszyński Ślōnsk dycki bōł administracyjnōm tajlōm Krakowskigo”, za to napływowe Niymce (m.in. Haase, Bukowski, Payer) podpiyrali utrzimanie samodzielnego i autōnōmicznego sztatusu korōnnego krŏju Ślōnsk, a tyż ôficjalnie poprzili nastōnie i działalność brōniōncyj tego sztatusu Ślōnskij Ludowyj Partyje, kere to sparcie (a nojbarzij ôd Payera) polske nŏrodowce ofyn spōminali dlŏ Kożdonia.
We 1911 roku Ślōnskŏ Ludowŏ Partyjŏ bōła nojsrogszōm skupinōm politycznōm we Cieszyńskim Ślōnsku. Ôbyjmowała panowanie we 39 gminach biylskigo a cieszyńskigo krysu. W tym tyż roku, z tych rejōnōw Josef Koždoň bōł kandydŏtym na deputyrowanego do Rady Państwa we Wiedziyniu. Straciōł jednak dużo gosōw skirz socjalistōw (Chobota i Kunickigo), kerzi dziynki nagośniyniu powiōnzań Kożdonia ze ślōnskōm arystokracyjōm, pokōnali go nawet we pŏru gminach, we kerych reskyrowała ônego partyjŏ. Wpływ na to miało tyż wyciepniyncie ze biylskigo rejōnu 8 gminōw kole Biylska, kere sparły Kożdonia we syjmowych welowaniach, a kere we parlamyntarnych welowaniach bōły prziłōnczōne do jednego ze rejōnōw we Ôpawskim Ślōnsku (krys ôbiōrczy nr 10). Bez to mandaty we ôbōch rejōnach zdobyli kandydŏty polskigo nŏrodnego ôboza (Londzin i Michejda). W czasie I wojny światowyj Koždoň formalnie durch bōł deputyrowanym, nale Ślōnski Landtag niy ôbradowoł. Koždoň przijōn funkcyjõ Aprowizacyjnego Kōmisŏrza gminu Skoczōw, przi czym bōł w Kōmitecie dlŏ podpor familiji wojŏkōw. We 1914 roku ônego partyjŏ miała kole 1000 czōnkōw.
Ciynżki ôkres 1918–1920
Po kōńcu I wojny światowyj Koždoň mioł nadziejã na niyzawisłość dlŏ Austryjŏckigo Ślōnska we rōmach federacyje państw austryjŏckich. Kej ta kōncepcyjŏ padła, ôpedzioł sie za ônego imyntnym samostanowiyniym i połōnczyniym ze propōnowanym niypodlygłym gōrnoślōnskim krŏjym. We czesko-polskij ôstudzie ô dŏwne cieszyńske ksiōnżynctwo ôpedzioł sie po zajcie Czechōw. We grudniu 1918 roku Josef Koždoň społym ze ônego ślubnōm Juliōm bōł porwany ôd Polŏkōw a ôsadzōny we wiynziyniu we Krakowie, a ônego ślubnŏ we ôbozie Kraków-Dąbie. Koždoň bōł wypuszczōny po miesiōncu po interwyncyjach tukejszych niymieckich i czeskich politykrōw. Po tym incydyncie zamiyszkoł we Ôstrawie.
We tym ôkresie, ôbie ôrganizacyje utworzōne ôd Kożdonia przibrały masowõ naturã. Ślōnskŏ Ludowŏ Partyjŏ miała pŏrãnŏście tysiyncy czōnkōw, a Ferajn Ślōnzŏkōw 52 tysiōnce czōnkōw. Ze inspiracyje Kożdonia we Frysztŏcie Paweł Bajtek założōł Ślōnskõ Socjaldymokratycznõ Partyjõ, tworzōncõ sie ze lewicowych spōmŏgŏczy ślōnskij nacyje, zaôbycz ze Ustrōniŏ i Goleszowa, kaj miała nojsrogsze terynowe skupiny. We ôrganizowaniu ônyj rosnōncych struktur broł udzioł Karol Smyczek – ôsobisty sekretŏrz Kożdonia. Imyntnŏ wielość czōnkōw a sympatykōw „ruchōw ślōnzŏkowskich” je szacowanŏ na 100 tysiyncy ôsōb. Wiynkszość ze nich miyszkała na terynach administrowanych ôd Polŏkōw, a sam ôbowiōnzowoł zakŏz kolportażu cajtōngu „Ślązak”. Czōnki tych ôrganizacyji podle m.in. Kożdonia byli ôfiarami zastrŏszaniŏ, sprań, podpaleń, dymolowaniŏ ônych lokalōw itp. Nojbarzij narażyni na terror byli ślōnske socjaldymokraty, skirz czego Koždoň ugŏdoł sie ze Emanuelym Chobotym – liderym Polskij Socjaldymokratycznyj Partyje ze siydzibōm we Ôstrawie, rywalizujōncyj ze Polskōm Partyjōm Socjalistycznōm ze siydzibōm we Cieszynie. ŚSDP i PSDP zjednoczyły sie pod mianym tyj ôstatnij. Polske władze prōbowały dokōnać tyż rozłamu we samyj Ślōnskij Ludowyj Partyje. Prōba wykreowaniŏ propolskigo Karola Sikory na lidera partyje niy prziniosła sukcesu, tōż siyłōm zmusiyli pŏrunŏstu strzod znaczōncych działŏczy do ôdbyciŏ partyjnego sjŏzdu i wykluczyniŏ Kożdonia ze ôrganizacyje. Taki mydialny pokŏz zafungowoł na władze we Pradze, kere stwiyrdziyły, iże je to ryalny rozpad tm. „ruchu ślōnzŏkowskigo”, a wycŏfały sie ze dōnżyń do absztimōngu. Niy pōmōg byzuch Kożdonia we Pradze ani protest do alianckij Kōmisyje. Przeciw woli miyszkańcōw 15 lipnia 1920 dokōnane bōło potajlowanie Cieszyńskigo Ślōnska. Po polskij zajcie, kaj ôstało kole 80% struktur Ślōnskij Ludowyj Partyje a Ferajnu Ślōnzŏkōw robota strōnnikōw Kożdonia niy bōła dozwolōnŏ.
Miyndzywojynny ôkres
Ôd 1919 roku Koždoň bōł czōnkym Krajowyj Administracyjnyj Kōmisyje dlŏ Krŏju Ślōnskigo ze siydzibōm we Ôpawie. Po potajlowaniu Cieszyńskigo Ślōnska zamiyszkoł we nowopowstōnym Czeskim Cieszynie we Czechosłowacyji. Hned ôbsztalowoł politykã wobec władz Czechosłowacyje, ôd kerych dopōminoł sie zoce dlŏ regiōnalnych ôdrymbności, nŏrodnyj autōnōmije i amtōw dlŏ Ślōnzŏkōw. We styczniu 1921 roku, kej kludziōł delegacyje przedstŏwicieli Krŏju Ślōnskigo, bez powołowanie sie na przedabsztimōngowe ôbiecki ôd regyrōnku, prōbowoł dostać ôd prezydynta Tomáša Masaryka autōnōmijõ dlŏ czeskigo Ślōnska. Nale Masaryk niy mioł żŏdnych formalnych zobowiōnzań (pōniywŏż absztimōng sie niy ôdbōł) wycŏfoł sie ze ônego ôbiecek. Kwestyjŏ nŏrodnyj autōnōmije regyrōnek potraktowoł enigmatycznie. W czasie wykŏzu ludzi miast propōnowanyj ôd Kożdonia kategoryje: ślōnskŏ nacyjŏ, ukŏzały sie trzi: Ślōnzŏk-Czechosłowŏk, Ślōnzŏk-Polŏk, Ślōnzŏk-Niymiec, a deklarujōnce to 47 tysiyncy ôsōb rozciepniynte bōły pōmiyndzy trzi nacyje. Skirz tego Ferajn Ślōnzŏkōw niy mōg ôficjalnie reprezyntować ślōnskij myńszości, tōż potajlowoł sie na gŏdkowe sekcyje: niymieckõ, polskõ i czeskõ. Tã ôstatniŏ hned bōła zlikwidowanŏ, bo niy mogła dostŏwać dotacyje dlŏ nŏrodnych myńszości. Josef Koždoň prziwstoł do niymieckij sekcyje, nale bydōc sekretŏrzym gyneralnym przewodziōł ôrganizacyje ôficjalnie reprezyntujōncyj tak niymieckõ myńszość, jak i polskõ. Prziwstōnie Kożdonia do niymieckij sekcyje, wynikało ze faktu, iże zgodnie ze prawidłami, do keryjś prziwstŏć musioł. Za to we czasie niyskorniyjszego wykŏzu ludzi we 1930 roku, kej ślōnskŏ nacyjŏ bōła potajlowanŏ na kategoryje: Ślōnzŏk-Czechosłowŏk, Ślōnzŏk-Czech, Ślōnzŏk, Ślōnzŏk-Polŏk, Ślōnzŏk-Niymiec i Ślōnzŏk-Słowŏk, sōm Koždoň zadeklarowoł sie ino jako „Ślonzok”. Ze ônego działalnościōm we kwestyji ôdrymbności ślōnskij nacyje we latach 30. korespōndowała twōrczość a działalność ôd frydeckiego pisŏrza Erwina Goja (Óndra Łysohorsky), co ô nim Czechy pisali: „Ondra Lysohorsky, to je Koždoň na Parnasie”.
Na frakcyje potajlowała sie tyż sama Ślōnskŏ Ludowŏ Partyjŏ. Frakcyjŏ proczeskŏ ze Karolym Smyczkym i Karolym Pawlasym za liderōw dokōnała secesyje, czym stała sie ôsobnōm partyjōm, spōłpracujōncōm ze czeskimi Agrariuszami. Frakcyje proniymieckŏ i polskogŏdkowŏ, spōłdziałały ino we niykerych gminach, a łōnczyła jy ôsoba Józefa Kożdonia. Frakcyjŏ niymieckŏ pod wodzōm ôd Rudolfa Francusa i Waltera Harbicha skutecznie sztartowała we welowaniu do cieszyńskigo krysu. Za to frakcyjŏ polskogŏdkowŏ we welowaniu do praskigo parlamyntu i brnyńskigo Syjmu, wchodziyła we skłŏd szyrokij polskij koalicyje. Liderym delegacyje, kludzōncyj koalicyjne ôsprŏwki, bōł Koždoň. Spōlnym hasłym ôbiōrczym polskij koalicyje bōło: „Ślōnsk dlŏ Ślōnzŏkōw” we welowaniu do parlamyntu (1925), a piyrszy plac we welowaniu do Syjmu (1928) zajōn Gustaw Wałach ôd Ślōnskij Ludowyj Partyje. Krōm spōłprace ze Polŏkami, Josef Koždoň durch uwŏżoł sie jyny za Ślōnzŏka. We 1929 roku ôdciepnōł tōż propozycyjõ Strōnnictwa Ludowego rozwiōnzaniŏ Ślōnskij Ludowyj Partyje i prziłōnczyniŏ sie do ôboza polskigo. Wczaśnij ôdciepnōł czeskõ propozycyjõ ôpuszczyniŏ Ślōnska i ôbjyńciŏ ekspōnowanego stanowiska we Pradze. We 1927 roku czechosłowacki regyrōnek zaś wyciepnōł ôbiecki dane Ślōnzŏkōm, kej uzdoł połōnczyć czeskõ tajlã Ślōnska ze Morawōm. Ôrŏz powstoł Kōmitet Ôbrōny Praw Ślōnska, pod liderstwym byrgera Ôpawy Ernsta Franza, kery prōbowoł zapobiyc wkludzyniu tyj decyzyje, m.in. bez kolportaż niymieckogŏdkowyj broszury ôd Kożdonia „Prawo naszyj ślōnskij ôjczyzny do administracyjnyj niyzawisłości” (Das Recht unserer schlesischer Heimat auf die verwaltungmässige Selbständigkeit), kaj przedstawiōnŏ bōła niyracjōnalność tyj decyzyje, podle ôprzyniŏ sie na argumyntach historycznych, ôbywatelskich i ekōnōmicznych. Przeciwko połōnczōnego Krŏju Ślōnsko-Morawskigo protestowały pospōł Ślōnskŏ Ludowŏ Partyjŏ, Ferajn Ślōnzŏkōw, jak tyż wszyjske polske i niymiecke ôrganizacyje, jednak praske władze zignorowały te haje.
W 1938 roku Czechosłowackŏ Armijŏ pokōnała aufsztand ôd sudeckich Niymcōw we Ôpawskim Ślōnsku. Skirz tego, III Rajch upōmnioł sie ô teryny Czechosłowacyje zamiyszkane zaôbycz bez ludność niymieckõ, a Polska, ô tm. Zaôlzie (zachodni Cieszyński Ślōnsk bez krysu frydeckigo i Ślōnskij Ôstrawy). Ôwdy alianty wysłoli do Pragi ônych przedstŏwicieli. 8 września Ślōnskŏ Ludowŏ Partyjŏ, jako „reprezyntacyjŏ ślōnskij nacyje”, wysłoła memorioł do przedstŏwiciela Wielgij Brytanije – lorda Waltera Runcimana, w kerym spōminała ô niydotrzimanyj ôbiecce absztimōngu we 1920 roku. Chciała ôd sztwōrki alianckich mocarstw zrobiyniŏ absztimōngu we kwestyji neutralizacyje spornych terynōw. Pismo, do kerego prziwstōnŏ bōła praca ôd Kurta Witta „Die Teschener Frage”, sygnował m.in. czesko-cieszyński byrger Josef Koždoň (snŏdź autōr memoriołu). Jednak postulat „reprezyntacyje ślōnskij nacyje” – jak sie sami ôkryślyli – niy mioł echa.
We 1923 roku, krōm niyakceptacyje ôd czeskich władz, co chciały Czecha na tym stanowisku, gosami ôd Niymcōw, Ślōnzŏkōw i Polŏkōw (we proporcyjach 15, 5 i 2, przeciw 13 czeskim gosōm), Koždoň bōł ôbrany byrgerym Czeskigo Cieszyna. Dziynki ônego talyntōm ôrganizacyjnym, Koždoň bōł barzo dobrym byrgerym, co prziznŏwali nawet ônego ôpaczniki. We czasie ônego regyrowaniŏ miasto rozwijało sie fest wartko, zbudowany bōł lazaryt, szkoły i przedszkola m.in. tyż polskŏ szkoła, a przede wszyjskim zgolymŏ wielość dōmōw miyszkalnych m.in. kamynice przi hulicy Akacjowyj jak tyż ôsiedle jednofamilijnych dōmkōw „Na Rozwoju”. Krōm katolickigo kościoła powstoły trzi wanielicke („Na Rozwoju“, „Na Niwach“, czeskobraterski na Frydeckij), synagoga a kōmunalny smyntŏrz. Postawiōne bōły tyż administracyjne budōnki m.in. gmach krysowego amtu, a we 1929 roku Czeski Cieszyn dostoł włŏsny rathaus, przi kerym we 1933 roku powstoł nowy rynek. Miasto przetnōł nec nowych ulic (po potajlowaniu Cieszyna bōła sam praktycznie ino jedna hulica), powstoła tyż miastowŏ masarnia, znacznie rozrosła sie infrastruktura handlowŏ i gastrōnōmicznŏ. Byrger Koždoň we czasie wszelich ôficjalnych przemōwiyń używoł krōm amtowyj czeskij gŏdki i niymieckij – rodnyj dlŏ wiynkszości miyszkańcōw, tyż polskij gŏdki, krōm tego, iże Polŏki niy stanowiyli we Czeskim Cieszynie ôrdōnkowych 20% miyszkańcōw, co gwarantowałoby im gŏdkowe rōwnouprawniynie. Dziynki ônego hyrskości dostŏwała cołkŏ Ślōnskŏ Ludowŏ Partyjŏ, keryj sparcie we mieście trzikrotnie urosło (1922 – 604 gosy i 5 rajcōw, 1931 – 1684 gosy i 12 rajcōw). Trzi razy we 1923, 1927 a 1931 roku bōł ôbiyrany głosami ôd Ślōnzŏkōw, Niymcōw i Polŏkōw przi sprzeciwianiu ôd Czechōw. Sztwŏrty rŏz bōł ôbrany jednogośnie we wrześniu 1938, nale miesiōnc niyskorzij, po aneksyji „Zaôlziŏ” ôd Polŏkōw, bōł ôn wyciepniynty ze tyj funkcyje. 6 paździyrnika nowe władze zdelegalizowały wszyjske niypolske ôrganizacyje na tym terynie, tyż Ślōnskõ Ludowõ Partyjõ i Ferajn Ślōnzŏkōw.
Działalność we III Rajchu
Po uwiynziyniu, krōtkim pobycie we Biylsku i Katowicach, kaj używoł gościnności niymieckij myńszości (Volksbundu), nawrocie do Cieszyna i dalszych ôdpytōnkach, w listopadzie 1938 roku Koždoň przeniōs sie na teryn III Rajchu, do Ôpawy. Ôwdy bez wiedze i zwōle ôd Kożdonia, lider proniymieckij frakcyje Ślōnskij Ludowyj Partyje Walter Harbich nawiōnzoł kōntakt ze piyrwyjszym czōnkym tyj partyje Paulym Lamatschym i bez ônego postrzednictwo podporzōndkowoł zdelegalizowanõ Ślōnskõ Ludowõ Partyjõ Cyntralnyj Placōwce Ludności Niymieckij (Volksdeutsche Mittelstelle), powiōnzanyj ze wydziałym nacyjnym agyndy dywersyje a interview, podporzōndkowanyj Reichsführerowi SS. Koždoň mioł nadziejã, iże niymiecke reskyrowanie na Ślōnsku bydzie nawrotym czasōw mōnarchije Habsburgōw. Wrōciōł do Cieszyna „ôwacyjōm powitany ôd ônego spōmŏgŏczy” dwa tydnie po zajyńciu miasta ôd Wehrmachtu. Ôczekowania Kożdonia na sparcie ônego starōnkōw we sprawie samostanowiyniŏ Ślōnzŏkōw niy bōły społniōne, a Niymce użyli go do roztōmajtych ônych celōw, zaôbycz do stŏwki wojŏkōw. Niy prziwrōciyli mu stanowiska byrgera, niy zalegalizowali Ślōnskij Ludowyj Partyje, niy przizwolyli wydŏwaniŏ presy. Po prŏwdzie, we czasie policyjnego wykŏzu ludzi zarachowanŏ bōła nacyjŏ „ślōnzŏckŏ” (ôgraniczōnŏ jyno do terynōw Cieszyńskigo Ślōnska, włōnczōnych dyrekt do Rajchu), co jōm deklarowało 157 tysiyncy ôsōb, atoli dwa lata niyskorzij wkludzōnŏ bōła volkslista, podle keryj wszyjscy mieli być Niymcami. Koždoň ignorowoł zakŏz publicznego gŏdaniŏ ślōnskōm gŏdkōm, publicznie krytykowoł „rozstrzylaniŏ ludności niywinowatyj”, zakŏz używaniŏ polskij gŏdki we kościołach i inksze przejŏwy polityki germanizacyje. Nazisty niy chcieli nałożyć żŏdnych represyji dlŏ Kożdonia, bo rōwnałoby sie to dlŏ nich ze klynskōm propagandy na tym terynie. We wrześniu 1943 roku na 70. gyburstag Kożdonia, ze uzdōniym ôd Adolfa Hitlera (wymŏgane we warōnkach wojynnych) urzōndzōny bōł huczny fajer, w czasie kerego nadany mu bōł tytuł hōnorowego ôbywatela Cieszyna „za zasugi dlŏ niymczyzny”. Tukejszy kreisleiter NSDAP Pannenborg we swojim przemōwiyniu uznoł go za „muster niymieckigo bojownika”, a cieszyński landrat Kruger chwŏlōł go za perfekt wiadōmość miyjscowych relacyji. Przeciw ôpinie nazistowskigo dygnitarzŏ Koždoň używoł swojã pozycyjõ, coby chrōnić przed nazistowskimi represyjami swojich dotynczasowych politycznych ôpacznikōw. Pōmōg nawet swojimu adwersarzowi Władysławowi Zabawskimu, kery ôbrażoł Kożdonia 30 lŏt we „Dzienniku Cieszyńskim” a sproł go ze kōmpanami we kwietniu 1909, czym chwŏlōł sie we ônego cajtōngu.
Ôstatnie lata życiŏ
Pod kōniec 1944 roku, kej Czyrwōnŏ Armijŏ zbliżała sie do granic Ślōnska, Koždoň społym ze ônego familijōm bōł ewakuowany dalij do Rajchu. Jednak we drōdze uznoł, iże niy chce ôpuszczać Ślōnska. We Karlowych Warach pożegnoł sie ze ślubnōm i poszoł we powrotnõ drōgã do Cieszyna, a sam hned po wkroczyniu Czyrwōnyj Armije bōł pŏrã tydni internowany. Po wojnie ôstoł we Czechosłowacyji i, dziynki flyjdze ôd czeskich nŏrodnych socjalistōw, uniknōł ôbskarżyń ô kolaboracyjõ. Władze Czechosłowacyje ôdciepły tyż polski antrag ô ônego ekstradycyjõ. Fiaskym zakōńczyła sie tyż prōba porwaniŏ Kożdonia do Polski, co jōm zaplanowoł zaôlziōński sztab Wojska Polskigo. Po tym trefiyniu, majōncy już 73 lata Koždoň, sprany knyplym i kamyniym, zaś przeniōs sie do Ôpawy. Sam – na żōndanie policyje – napisoł antrag ô rehabilitacyjõ, do kerego prziwstoł wykŏz kol. 300 ôsōb, kerym pōmōg w czasach nazistowskigo terroru. Na kōńcu antragu spytoł „czym mōg wiyncyj uczynić i fto wiyncyj uczyniōł?”. Josef Koždoň umrził we 1949 roku na żōłtŏczkã niyżytowõ we ôpawskim hospicyjōm Marianum przi hulicy Roosevelta 45. Pogrzebany bōł 11 grudnia na bazowym smyntŏrzu we Ôpawie. Ônego symboliczny grōb je tyż na kōmunalnym smyntŏrzu we Czeskim Cieszynie.
Poglōndy
Ônego poglōndy sōm ofyn podsōmowywane hasłym Ślōnsk dlŏ Ślōnzŏkōw. Polske historyki prawiōm, iże podpiyroł ôn akcyje germanizacyje na Ślōnsku. Podle inkszych zdrzōdeł, brōniōł ôn praw ludzi do używaniŏ polskij gŏdki we szkołach i amtach. Niy spiyroł teoryje, iże sam, kaj ôstała polskŏ mŏwa, ta ziymia je polskŏ. Argōmentowoł to tym, iże na pograniczu niy idzie stosować kryteriōw gŏdkowych ani religijnych.
Ôbrŏz Kożdonia niy dlŏ wszyjskich bōł pozytywny abo choby neutralny. Ôd Polŏkōw Koždoň bōł widziany za ôszydnika i agynta wpływu. Cum bajszpil, Maria Pilch we „Zaraniu Śląskim” ôpisała go tak:
Pozōr
<references group="pozōr"/>
Bibliografijŏ
Kategoryjo:Rodzyńi we 1873 Kategoryjo:Umarći we 1949 Kategoryjo:Ślůnzoki (nacyjo) Kategoryjo:Posły na Ślůnski Krejowy Sejm we Uopawje Kategoryjo:Ślůnske politykery
Abel Tasman
Abel Tasman (rodz. 1603 we Lutjegast, Ńiderlandy, um. 10 paźdźerńika 1659 we Batawije, Ńiderlandzke Indje Wschodńe (terozki: Džakarta we Indůnezyje)) – ńiderladzki žygloř, uodkrywca a kupjec. Bůu ůun pjyršym Ojropejčykem, kery douynyu ku Tasmańije a Nowyj Zylandyje we rajźe kero uorganizowoua Ńiderlandzko Kůmpańijo Wschodńoindyjsko we lotach 1642-1643. Tasmańije dou mjano Anthoonij van Diemenslandt za mjanym sponsora rajzy, gubernatora Ńiderlandzkich Indji Wschodńich. Ńyskoři Ynglandery skrůćili je ku Źymja van Diemena, a za jaki čos zmjyńili na Tasmańijo. Při drugij rajźe we roku 1644 Tasman narysowou karty půunocnygo wybřežo Australije.
Kategoryjo:Ńiderlandzke rajzowńiki a łodkrywcy Kategoryjo:Ńiderlandzke żyglorze Kategoryjo:Rodzyńi we 1603 Kategoryjo:Umarći we 1659
Raffaelea barbata
Raffaelea barbata je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Ellis & Everh., a terŏźnõ nazwã doł mu David Leslie Hawksworth 1979. Raffaelea barbata nŏleży do zorty Raffaelea i familije Ophiostomataceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Ceranów
Ceranów - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we sokołowskim kryśe, śedźiba gminu Ceranów.
We lotach 1975-1998 wjeś admińistracyjńy noleżoło do śedleckigo wojewůdztwa.
Kategoryjo:Gmin Ceranůw
Coniochaeta trivialis
Coniochaeta trivialis je grzib, co go ôpisoł N. Lundq. 1981. Coniochaeta trivialis nŏleży do zorty Coniochaeta i familije Coniochaetaceae.
Kategoryjo:Ascomycota trivialis
Cegielnia (kujawsko-půmorske wojewůdztwo)
Cegielnia - wjeś we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we żńińskim kryśe, we gmińe Rogowo.
Kategoryjo:Gmin Rogowo (żńiński krys)
Szalowa
Kategoryjo:Gmin Łużna
Nemania carbonacea
Nemania carbonacea je grzib, co go ôpisoł Pouzar 1985. Nemania carbonacea nŏleży do zorty Nemania i familije Xylariales.
Kategoryjo:Xylariales carbonacea
San Pedro de Macorís
San Pedro de Macorís – mjasto na Důmińikańe, stolica prowincyji San Pedro de Macorís. Morsko hawyna, uostrzodek industryji, ůńiwersytet.
Kategoryjo:Mjasta Důmińikany
Paragwaj
{{Państwo infobox |mjano_oryginalne      = República del Paraguay |nazwa_ślůnsko          = Republika Paragwaju |fana_uobroz           = Flag of Paraguay.svg |goduo_uobroz           = Coat_of_arms_of_Paraguay.svg |nazwa_dopeuńač      = Paragwaju |dewiza                = Paz y justicia |dewiza_godka          = hišp |dewiza_ślůnsko         = Pokůj a sprawjedliwość |lokalizacja_uobruz     = Paraguay in its region.svg |kůnstytucyjo           = |państwo               = |zaležne_uod = |godka uřyndowo        = hišpańsko a guarańi |godka užywano         = |stolica               = Asunción |ustrůj polityčny     = republika |typ_państwa           = |guowa_państwa         = Fernando Lugo |guowa_państwa_uopis    = prezydynt |status_terytorium     = |zaležne_uod}           = |guowa_terytorium      = |guowa_terytorium_uopis = |we_imjyńu_tekst       = |we_imjyńu_uřůnd       = |we_imjyńu             = |szef_řůndu            = Fernando Lugo |szef_řůndu_uopis       = prezydynt |we_imjyńu_tekst2      = |we_imjyńu_uřůnd2      = |we_imjyńu2            = |plac          = 406 750 |plac_wůd      = 2,3% |plac_mjejsce  = 58 |ludźi               = 6 670 000 |gynstość               = 16,4 |gynstość_mjejsce       = |ludźi_rok           = 2007 |narodowości           = |ludźi_mjejsce       = 101 |utwořynie_sposůb     = ńypodlyguość |uod_kogo               = uod Hišpańije |utwořyńe_data       = 15 maja 1811 |likwidacjo_sposůb     = |bez_kogo            = |likwidacjo_data       = |religja_dominujůnco    = |waluta_nazwa          = guarani |waluta_symbol         = PYG |UTC                   = - 4 źima; -3 lato |hymn                  =  Paraguayos, República o Muerte |hymn_nazwa_ślůnsko     = Paragwajčyki, Republika abo śmjyrć! |kod_ISO               = PY |domyna                 = .py |kod_samochodowy       = PY |numer_kerunkowy       = +595 |terytoria_zaležne     = |terytorja_autůnůmične = |mapa_uobroz            = Pa-map.png |uwagi                 = }} Paragwaj, Republika Paragwaju – państwo we Americe Pouedńowyj, ńy mo ůune dostympu do mořa. Grańica mo s Boliwijům, Brazylijům a Argyntynům. Řyka Paragwaj tajlůje kraj na dwje tajle: wschodńo, wyžynno - Paraguay Oriental, mjanowano Paraneña a zachodńo, růwninno - Paraguay Occidental, mjanowano Chaco. 91% mjyškańcůw je Metysůma, 3% to Indjanery. 96% wyznowo katolicyzm.
Je to mouo rozwińynty kraj uo gospodarce uopartyj na bauerstwje, zaobycz chowańu krowůw, zwjynkšo śe znočyńy uobrobjańo, l. b. baumwole, třćiny cukrowy, soje. Na půunocy uobrobjo śe uostrokřok paragwajski, s kerego idźe zuůnačyć nacyjowy napůj Paragwaju - Yerba Mate. Fest dobře wykořystany je ynergetyčno potynga řykůw a skiž tego Paragwaj je eksporterym štrůmu.
!
Asterina ditissima
Asterina ditissima je grzib, co go ôpisoł Syd. & P. Syd. 1917. Asterina ditissima nŏleży do zorty Asterina i familije Asterinaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota ditissima
Coniochaeta vagans
Coniochaeta vagans je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Carestia & De Not., a terŏźnõ nazwã doł mu N. Lundq. 1981. Coniochaeta vagans nŏleży do zorty Coniochaeta i familije Coniochaetaceae.
Kategoryjo:Ascomycota vagans
Muncie (Indiana)
Muncie – mjasto we USA, we sztaće Indiana, śedźiba hrabstwa Delaware.
Syncephalis nigricans
Kategoryjo:Zygomycota nigricans
Muncie (Indiana)
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Indiana
Javaria shimekii
Kategoryjo:Ascomycota shimekii
1976
Śwjynta ruchůme:
1976
Ramularia cardui
Ramularia cardui je grzib, co go ôpisoł P. Karst. 1887. Ramularia cardui nŏleży do zorty Ramularia i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota cardui
Torrubiella formicarum
Torrubiella formicarum je grzib, co go ôpisoł Samson, Reenen & H.C. Evans 1989. Torrubiella formicarum nŏleży do zorty Torrubiella i familije Cordycipitaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Hypocreales formicarum
Caryosporella rhizophorae
Caryosporella rhizophorae je grzib, co go ôpisoł Kohlm. 1985. Caryosporella rhizophorae nŏleży do zorty Caryosporella i familije Melanommataceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota rhizophorae
Goleszůw
2 wśe we Polsce:
Glomus pallidum
Glomus pallidum je grzib, co go ôpisoł I.R. Hall 1977. Glomus pallidum nŏleży do zorty Glomus i familije Glomeraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Nemania effusa
Nemania effusa je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Nitschke, a terŏźnõ nazwã doł mu Zdeněk Pouzar 1985. Nemania effusa nŏleży do zorty Nemania i familije Xylariales.
Kategoryjo:Xylariales effusa
Melanconis commutata
Melanconis commutata je grzib, co go ôpisoł Petr. 1952. Melanconis commutata nŏleży do zorty Melanconis i familije Melanconidaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota commutata
Guignardia gaultheriae
Guignardia gaultheriae je grzib, co go ôpisoł Aa 1973. Guignardia gaultheriae nŏleży do zorty Guignardia i familije Botryosphaeriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota gaultheriae
Maidstone
Kategoryjo:Mjasta we hrabstwje Kent
Ramularia cardamines
Ramularia cardamines je grzib, co go ôpisoł Syd. & P. Syd. 1903. Ramularia cardamines nŏleży do zorty Ramularia i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota cardamines
Grądy (gmin Wůnsewo)
Grądy - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we uostrowskim kryśe, we gmińe Wůnsewo.
Kategoryjo:Gmin Wůnsewo
Kukawki (śedlecki krys)
Kukawki - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we śedleckim kryśe, we gmińe Przesmyki.
We lotach 1975-1998 wjeś admińistracyjńy noleżoła do śedleckigo wojewůdztwa.
Kategoryjo:Gmin Przesmyki
Villa de la Paz
Villa de la Paz - gmin we Meksyku, we sztaće San Luis Potosí. Mo 131,33 km² wjyrchu a podug danych ze 2010 roku půmjyszkiwało sam 5350 ludźi.
Kategoryjo:Gminy Meksyku
Krzczonów (lubelske wojewůdztwo)
Krzczonów - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we lubelskim kryśe, śedźiba gminu Krzczonów.
Kategoryjo:Gmin Krzczonów
Fulmer
Fulmer - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Buckinghamshire. Na 2011 rok půmjyszkiwało sam 485 ludźi.
Kategoryjo:Wśe Ynglandu
Oedohysterium pulchrum
Oedohysterium pulchrum je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Checa, Shoemaker & Umaña, a terŏźnõ nazwã doł mu E. Boehm & C.L. Schoch 2009. Oedohysterium pulchrum nŏleży do zorty Oedohysterium i familije Hysteriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Raffaelea hennebertii
Raffaelea hennebertii je grzib, co go ôpisoł D.B. Scott & J.W. du Toit 1970. Raffaelea hennebertii nŏleży do zorty Raffaelea i familije Ophiostomataceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
1975
Śwjynta ruchůme:
1975
Chanay
Chanay - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Ain. Mo 18,1 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 628 ludźi.
Kategoryjo:Gminy we departamyńće Ain
Wólka Rokicka
Wólka Rokicka - wjeś we Polsce, we lubelskim wojewůdztwje, we lubartowskim kryśe, we gmińe Lubartůw.
Phaeothecoidea minutispora
Phaeothecoidea minutispora je grzib, co go ôpisoł Crous & Summerell 2009. Phaeothecoidea minutispora nŏleży do zorty Phaeothecoidea i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Wólka Rokicka
Kategoryjo:Gmin Lubartůw
Phaeothecoidea minutispora
Kategoryjo:Ascomycota minutispora
Państwo
Państwo je politycznōm, suwerynnōm, terytorialnōm i ôbligatoryjnōm ôrganizacyjom społeczyństwa. Ôrganizuje i koordynuje robotã wielgich grup społecznych. Państwo mŏ tyż granice terytorialne. Je niyznŏleżne i niypodlygłe.
Podonectria novae-zelandiae
Podonectria novae-zelandiae je grzib, co go ôpisoł Dingley 1954. Podonectria novae-zelandiae nŏleży do zorty Podonectria i familije Tubeufiaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Państwo
Prawne kryteria państwowości, przijynte na mocy kōnwyncyji we Mōntevideo ze 1933, ôkryślane sōm nastympujōnco: (artikel 1.) "Państwo jako podmiot prawa miyndzynŏrodnygo winno posiadać take elymynty:
Ramularia alismatis
Ramularia alismatis je grzib, co go ôpisoł Fautrey 1890. Ramularia alismatis nŏleży do zorty Ramularia i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Państwo
Kōnwyncyjŏ była trefym rygiōnalnym a ôgraniczyła sie ino do państw amerykańskich, ale jij prawidła sōm przikwolōne we zwyczajowym prawie miyndzynŏrodnym.
Podonectria novae-zelandiae
Kategoryjo:Ascomycota novae-zelandiae
Ramularia alismatis
Kategoryjo:Ascomycota alismatis
Państwo
Piyrszym problymym państwowości je uznanie państwa na arynie miyndzynŏrodnyj, czyli stwierdzynie ôd podmiotu prawa miyndzynŏrodnygo faktu istniyniŏ jakigoś państwa i gotowości do respektowaniŏ zwiōnzanych z tym skutkōw prawnych. Przedmiotym uznaniŏ może być: państwo, regyrōnek, insurgynty, strōna, co walczy abo nŏrōd. Uznanie państwa może być udzielōne abo indywidualnie ôd podmiotu prawa miyndzynŏrodnygo (napoczyńcie stosōnkōw dyplōmatycznych abo podpisanie umŏwy bilateralnyj), abo kolektywnie ôd skupiny państw (na podobne, jak we przipŏdku pojedynczygo państwa) abo ôrganizacyje miyndzynŏrodnyj (przijyńcie we poczet czōnkōw). Uznanie państwa winno mieć nŏturã jednoznacznõ i niyodwracalnõ, chociŏż we praktyce trefiŏ sie przipŏdki zawieszyniŏ abo zerwaniŏ stosunkōw dyplōmatycznych abo wyłōnczynie czōnka ôrganizacyje.
P P P P P
Heńicześk
Heńicześk (ukr. Генічеськ) – mjasto na Ukrajińe, we chersůńskim uobwodźe. Je rozlygowane nade Azowskim Morzym.
Kategoryjo:Mjasta we chersůńskim uobwodźe
Salinas (Kaliforńijo)
Salinas – mjasto we USA, we sztaće Kaliforńijo, stolica hrabstwa Monterey.
Kategoryjo:Mjasta we hrabstwje Monterey
Kroczewo
Kroczewo - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we płůńskim kryśe, we gmińe Załuski.
We lotach 1975-1998 wjeś admińistracyjńy noleżoła do ćechanowskigo wojewůdztwa.
Kategoryjo:Gmin Załuski
Torrubiella pseudogibellulae
Torrubiella pseudogibellulae je grzib, co go ôpisoł Samson, Reenen & H.C. Evans 1989. Torrubiella pseudogibellulae nŏleży do zorty Torrubiella i familije Cordycipitaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Hypocreales pseudogibellulae
Nemania gwyneddii
Nemania gwyneddii je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Whalley, R.L. Edwards & S.M. Francis, a terŏźnõ nazwã doł mu Zdeněk Pouzar 1985. Nemania gwyneddii nŏleży do zorty Nemania i familije Xylariales. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Xylariales gwyneddii
Syncephalis fasciculata
Kategoryjo:Zygomycota fasciculata
Asterina melastomatis
Asterina melastomatis je grzib, co go ôpisoł Lév. 1845. Asterina melastomatis nŏleży do zorty Asterina i familije Asterinaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Raffaelea sulcati
Raffaelea sulcati je grzib, co go ôpisoł A. Funk 1970. Raffaelea sulcati nŏleży do zorty Raffaelea i familije Ophiostomataceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ophiostomatales sulcati
Podonectria tenuispora
Podonectria tenuispora je grzib, co go ôpisoł Dennis 1958. Podonectria tenuispora nŏleży do zorty Podonectria i familije Tubeufiaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota tenuispora
Lipiny (gmin Przesmyki)
Lipiny - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we śedleckim kryśe, we gmińe Przesmyki.
We lotach 1975-1998 wjeś admińistracyjńy noleżoło do śedleckigo wojewůdztwa.
Kategoryjo:Gmin Przesmyki
Melanconium atrum
Kategoryjo:Ascomycota atrum
Anomalemma epochnii
Anomalemma epochnii je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Berk. & Broome, a terŏźnõ nazwã doł mu Sivan. 1983. Anomalemma epochnii nŏleży do zorty Anomalemma i familije Melanommataceae.
Melnyky (jaworiwśki rejůn)
Melnyky (ukr. Мельники) - wjeś na Ukrajińe, we lymberskim uobwodźe, we jaworiwśkim rejůńe. Na 2001 rok půmjyszkowoło sam 140 ludźi.
Anomalemma epochnii
Kategoryjo:Ascomycota epochnii
Marusza (kujawsko-půmorske wojewůdztwo)
Marusza - uosada we Polsce, we kujawsko-půmorskim wojewůdztwje, we grudźůndzkim kryśe, we gmińe Grudźůndz.
Kategoryjo:Gmin Grudźůndz
Concord (Massachusetts)
Concord – mjasto we USA, we sztaće Massachusetts, we hrabstwje Middlesex. Sam 19 kwjećyńa 1775 bůła pjyrszo bitwa we wojńe uo ńypodległość Zjednoczůnych Sztatůw.
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Massachusetts
Mykołajiwka (wołnowaćki rejůn)
Mykołajiwka  (ukr. Миколаївка) - wjeś na Ukrajińe, we důńeckim uobwodźe, we wołnowaćkim rejůńe. Na 2017 rok půmjyszkiwało sam 1255 ludźi.
Kategoryjo:Wśe we důńeckim uobwodźe
Varberg
Varberg - mjasto we Szwecyji, we regijůńe Halland, śedźiba gminu Varberg.
Kategoryjo:Mjasta Szwecyji
Asterina effusa
Asterina effusa je grzib, co go ôpisoł Cooke & Massee 1887. Asterina effusa nŏleży do zorty Asterina i familije Asterinaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota effusa
Eutryblidiella araucanae
Eutryblidiella araucanae je grzib, co go ôpisoł Butin 1975. Eutryblidiella araucanae nŏleży do zorty Eutryblidiella i familije Patellariaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota araucanae
Ługańskŏ Republika Ludowŏ
Ługańskŏ Republika Ludowŏ, ŁRL (rus. Луганская Народная Республика  Ługanskaja Narodnaja Riespublika , ЛНР) – państwo niyuznōwŏne utworzōne 12 mŏja 2014 roku bez prorosyjskich separatystów na terytorium Ukrajiny. 30 września 2022 roku anektowane bez Federacyjõ Ruskõ.
Brunneosphaerella jonkershoekensis
Brunneosphaerella jonkershoekensis je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Marincowitz, M.J. Wingf. & Crous, a terŏźnõ nazwã doł mu Crous 2009. Brunneosphaerella jonkershoekensis nŏleży do zorty Brunneosphaerella i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota jonkershoekensis
Załuski (płůński krys)
Załuski - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we płůńskim kryśe, śedźiba gminu Załuski.
We lotach 1975-1998 wjeś admińistracyjńy noleżoło do ćechanowskigo wojewůdztwa.
Kategoryjo:Gmin Załuski
Coniochaeta perangusta
Coniochaeta perangusta je grzib, co go ôpisoł Udagawa & Y. Sugiy. 1982. Coniochaeta perangusta nŏleży do zorty Coniochaeta i familije Coniochaetaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota perangusta
Muzyczno skupina
Muzyczno skupina, lajergrupa – skupina muzykantůw bajstlujůncych muzyka bez użyće sztimy (nojczynśćij je to śpjyw) a muzycznych insztrumyntůw. Podug wjelośći grupy mjanuje śe kolyjno na: duet (dwa człůnki), trio (trzi człůnki), kwartet (sztyry), kwintet (pjyńć), sekstet (sześć), septet (śedym), oktet (uośym), nonet (dźewjyńć), zaś wjynksze skupiny mjanuje śe uorkestrůma.
*
Ellensburg
Ellensburg – mjasto we USA, we sztaće Waszyngtůn, stolica hrabstwa Kittitas. Uostrzodek nauki.
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Waszyngtůn
Ramularia agrimoniae
Ramularia agrimoniae je grzib, co go ôpisoł Sacc. 1896. Ramularia agrimoniae nŏleży do zorty Ramularia i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota agrimoniae
Massachusetts
Massachusetts – sztat we USA, we Nowym Ynglandźe, na wybrzeżu Atlantyckigo Uoceanu.
Kategoryjo:Massachusetts
Phyllachora arundinis
Phyllachora arundinis je grzib, co go ôpisoł Sawada 1944. Phyllachora arundinis nŏleży do zorty Phyllachora i familije Phyllachoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota arundinis
Bellusco
Bellusco - gmin we Italiji, we regijůńe Lůmbardyjo, we prowincyji Monza a Brianza. Mo 6,54 km² a podug danych ze 2020 roku půmjyszkiwało sam 7435 ludźi.
Torrubiella sphaerospora
Torrubiella sphaerospora je grzib, co go ôpisoł Samson, Reenen & H.C. Evans 1989. Torrubiella sphaerospora nŏleży do zorty Torrubiella i familije Cordycipitaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Hypocreales sphaerospora
Asterina fragillissima
Asterina fragillissima je grzib, co go ôpisoł Berk. 1855. Asterina fragillissima nŏleży do zorty Asterina i familije Asterinaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota fragillissima
Przybyszew (mazowjecke wojewůdztwo)
Kategoryjo:Gmin Průmno
Coniochaeta malacotricha
Coniochaeta malacotricha je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Auersw. ex Niessl, a terŏźnõ nazwã doł mu Giovanni Battista Traverso 1907. Coniochaeta malacotricha nŏleży do zorty Coniochaeta i familije Coniochaetaceae.
Kategoryjo:Ascomycota malacotricha
San Luis Potosí (mjasto)
San Luis Potosí – mjasto we Meksyku, stolica sztatu San Luis Potosí.
Kategoryjo:Mjasta Meksyku
Coniochaeta ligniaria
Coniochaeta ligniaria je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Robert Kaye Greville, a terŏźnõ nazwã doł mu George Edward Massee 1887. Coniochaeta ligniaria nŏleży do zorty Coniochaeta i familije Coniochaetaceae.
Kategoryjo:Ascomycota ligniaria
Busserolles
Busserolles - gmin we Francyji, we regijůńe Nowo Akwitańijo, we departamyńće Dordogne. Mo 32,46 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 506 ludźi.
Kategoryjo:Gminy we departamyńće Dordogne
Łysów (mazowjecke wojewůdztwo)
Łysów - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we śedleckim kryśe, we gmińe Przesmyki.
We lotach 1975-1998 wjeś admińistracyjńy noleżoło do śedleckigo wojewůdztwa.
Kategoryjo:Gmin Przesmyki
Syncephalis glabra
Syncephalis glabra je grzib, co go ôpisoł Morini 1902. Syncephalis glabra nŏleży do zorty Syncephalis i familije Piptocephalidaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Zygomycota glabra
Górzna (wjelgopolske wojewůdztwo)
Górzna - wjeś we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we złotowskim kryśe, we gmińe Złotůw.
Kategoryjo:Gmin Złotůw
Kostrzyn
Kostrzyn - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we poznańskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Kostrzyn.
Kategoryjo:Mjasta wjelgopolskigo wojewůdztwa Kategoryjo:Gmin Kostrzyn
Ramularia ajugae
Ramularia ajugae je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Niessl, a terŏźnõ nazwã doł mu Pier Andrea Saccardo 1882. Ramularia ajugae nŏleży do zorty Ramularia i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota ajugae
Nemania illita
Nemania illita je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Ludwig David von Schweinitz, a terŏźnõ nazwã doł mu Zdeněk Pouzar 1985. Nemania illita nŏleży do zorty Nemania i familije Xylariales. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Xylariales illita
Raffaelea variabilis
Raffaelea variabilis je grzib, co go ôpisoł B. Sutton 1975. Raffaelea variabilis nŏleży do zorty Raffaelea i familije Ophiostomataceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Guignardia reticulata
Guignardia reticulata je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Augustin Pyrame de Candolle, a terŏźnõ nazwã doł mu Aa 1973. Podle Catalogue of Life nŏleży Guignardia reticulata i zorty Guignardia,  i familije Botryosphaeriaceae,.
Kategoryjo:Ascomycota reticulata
Raffaelea variabilis
Kategoryjo:Ophiostomatales variabilis
Jakuckŏ gŏdka
Jakuckŏ gŏdka, gŏdka sacha (jak. саха тыла) – gŏdka Jakutōw, ludu zamjyszkujōncygo wschodniŏ Syberyjŏ. Godo ńōm ōng. 300 tys. ludźi. Zaliczany do gŏdek tureckych, nale dugi ajnflus gŏdek tōngusko-mandżurskych a mōngolskych pokozoł sie we fōnetyce, słowńictwie a gramatyce. Je gŏdkōm aglutynacyjnōm, nale mo tyż elymynty przejynte s gŏdek analitycznych.
Alfabyt jakucki
Kategoryjo:Turecke godki
Guignardia philoprina
Guignardia philoprina je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Berk. & M.A. Curtis, a terŏźnõ nazwã doł mu Aa 1973. Guignardia philoprina nŏleży do zorty Guignardia i familije Botryosphaeriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Eutryblidiella hysterina
Kategoryjo:Ascomycota hysterina
Guignardia philoprina
Kategoryjo:Ascomycota philoprina
Phyllachora caesalpiniae
Phyllachora caesalpiniae je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Narcisse Theophile Patouillard, a terŏźnõ nazwã doł mu Arx & E. Müll. 1954. Phyllachora caesalpiniae nŏleży do zorty Phyllachora i familije Phyllachoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota caesalpiniae
Karl Godulla
Karl Godulla (nar. 8 listopada 1781 we Makoszowach, um. 6 lipnia 1848 we Wrŏcłowiu) to bōł ślōnski gyszefciŏrz, co sie fest zasużōł lŏ ekōnōmicznego postympu Gōrnego Ślōnska. Mianowany „krōlym cingu, wōnglŏ i żelazła”.
Biografijŏ
Narodziōł sie 8 listopada 1781 roku we Makoszowach. Ônego fatrym bōł Joseph Godulla – feszter we makoszowskich lasach ôd barōna Jana Ziemięckigo a zebrany haryndziŏrz srogachnych włōści riterskich, a matkōm Francisca – cera ôd Antka Hanika ze Wieszowy. Karl bōł gniŏzdurkym a mioł trzi siostry. Krzczōny bōł we drzywniannym kościele we Przyszowicach. Chodziōł do lodowyj szkoły we Przyszowicach, niyskorzij we 1793 roku ôjce przeniosły ônego do gimnazjum ôd cystersōw we Wielgich Rudach. Dalij, ôd 1798 roku, uczōł sie we liceum we Ôpawie.
Rafał Urban
Rafał Urban (nar. 24 lipnia 1893 na Winiarach, um. 12 stycznia 1972 we Warszawie) to bōł ślōnski pisŏrz, autōr dramatu Termin Nyski, czyli sterylizacja naiwnego baranka nieludzka komedia autochtoniczna z epoki Trzeciego Rajchu w 5 aktach biurokratycznych … napisał chłop bezimienny, syn ziemi odzyskanej.
Karl Godulla
Biografijŏ
Kej ukōńczōł ksztołcynie, napoczōn robotã za myśliwca, za jyjgra we grŏfskich lasach. Sprawowoł ku tymu piyczã nad włōściōma ôd grŏfa Karla Franca Ballestrema we Pławniowicach. Ôstoł napadniynty we lesie, ciynżko sprany, kastrowany a hangniynty na strōmie. Znŏdli a uretowali ônego ludzie, co na drugi dziyń szli do kościoła. Godulla do ôstatka życiŏ ôstoł kalykōm, krōm braku pynisa niy mōg tyż ruszać jednōm rynkōm a szkuldykoł na jednõ nogã.
Glomus pubescens
Glomus pubescens je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Sacc. & Ellis, a terŏźnõ nazwã doł mu Trappe & Gerd. 1974. Glomus pubescens nŏleży do zorty Glomus i familije Glomeraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Karl Godulla
Biografijŏ
We 1812 zaczło sie budowanie huty cingu „Karlhütte”, co ônōm reskyrowoł Godulla. We 1815 roku dostoł ôn ôd ônego prŏcodŏwcy 28 kuksōw (udziołōw) w hucie. We 1828 roku dostoł druge tela kuksōw w hucie. Godulla zaczōn robotã na ônego włŏsny rachōnek.
Rafał Urban
Biografijŏ
Urban narodziōł sie 24 lipnia 1893 roku na Winiarach wele Gogōwka. Napoczōn sie uczyć we lokalnyj szkole ludowyj. Niyskorzij poszoł do gimnazjum we Nysie, nale bōł tamstōnd relegowany za posiadanie polskich ksiōnżek a kōmunistycznych broszur, co bōły tedy zakŏzane. Poznoł ksiōndza Aleksandra Skowrońskigo i dziynki ônemu zaczōn chodzić do gimnazjum we Prudniku. Zdoł tam maturã we 1914.
Wojowoł we piyrszyj wojnie światowyj we pruskij armiji, trafiōł do ynglandzkigo wiynziyniŏ. Po wypuszczyniu, bez trzi lata robiōł za ôgrodnika we Ynglandzie. Niyskorzij wrōciōł do Gōrnego Ślōnska. W czasie absztimōngu spiyroł prziłōnczynie regiōnu do Polski. Skirz prześladowaniŏ ôd niymieckich bojōwek, zaś wyruszōł za granicã. Przebywoł we Czechosłowacyji, Austryji, Szwajcaryji, Italiji, Francyji, Ynglandzie a Kanadzie. Sztudiyrowoł na pŏru uniwerzytetach, bp. na Sorbōnie a Oxfordzie.
Karl Godulla
Biografijŏ
Piyrszõ grubã „Maria” Karl Godulla zbudowoł we 1823 roku. Gruba zajmowała sie wydobyciym galmanu, funkcjōniyrowała do 1895 roku. Za zarobiōny geld Godulla kupiōł włōści: Ôstrzegōw, Szōmbierki, Bobrek, Bujakōw. Kupiōł tyż gruby „Stein” i „Rosalie”, a tyż huty „Morgenroth” i „Gute Hoffnung”. Niyskorzij do ônego majōntku przidoł Paniowy. Kej huty cingu miały kryzys a moc gyszefciŏrzōw bankrutowało, Godulla zwiynkszył swōj majōntek.
Glomus pubescens
Kategoryjo:Grziby pubescens
Rafał Urban
Biografijŏ
Wrōciōł na Winiary. We 1933 roku ôżyniōł sie ze Mariōm a zamiyszkali we Gogōwku. Mieli piyńć bajtlōw – synka Karola a sztyry cery. Pod kōniec drugij wojny światowyj, familijŏ bōła ewakuowanŏ wele Bodeńskigo Jeziora. Do Gogōwka wrōciōł we 1946 roku.
Karl Godulla
Biografijŏ
We 1848 roku we Gōrnym Ślōnsku zaczła sie epidymijŏ cholyry. Godulla chcioł sie ôd ônyj uchować, bez co wykludziōł sie ze Rudy do Wrŏcłowiŏ, nale tam tyż zachorowoł. Umrził 6 lipnia 1848 roku we Wrŏcłowiu, we hotylu „Pod złotōm gyńsiōm”. Pochowany bōł przi kościele we Szōmbiyrkach. Na dziyń śmierci, ônego majōntek bōł szacowany na 2 milijōny talarōw.
Rafał Urban
Biografijŏ
Urban zaczōn karierã pisarskõ. Pisoł we roztōmajtych cajtōngach, bp. „Odra”, „Poglądy”, „Panorama”, „Miesięcznik literacki”, „Przemiany”, „Głosy znad Odry”, „Życie literackie”, „Opole”, „Polityka”, „Trybuna Opolska”, jak tyż we kalyndŏrzach, almanachach a zbiorowych wydŏwnictwach. Ôd 1955 należoł do Ferajnu Polskich Pisŏrzōw (Związek Literatów Polskich) a ôstoł piyrszym liderym ônego ôpolskigo ôddziału.
12 stycznia 1972 roku Rafał Urban umrził po ôperacyje na ônkologicznym ôddziale we lazarycie we Warszawie. 17 stycznia ôstoł pochowany przi smyntŏrnyj kaple we Gogōwku.
Karl Godulla
Biografijŏ
Kategoryjo:Ślůnzoki Kategoryjo:Ludźe zwjůnzane ze Zobrzym Kategoryjo:Rodzyńi we 1781 Kategoryjo:Umarći we 1848
Rafał Urban
Twōrczość
Twōrczość ôd Rafała Urbana je fest roztōmajtŏ. Pisoł ôn bojki, gawyndy, rozprŏwki, spōmniynia, dramaty, wiersze, publicystyczne artikle na roztōmajte tymaty, a tyż naukowe artikle ô sadownictwie a bauerstwie. Pisma bez dugi czas niy bōły sebrane we ksiōnżkowym wydaniu a funkcjōniyrowały we rozsypce na łamach zaôbycz lokalnych cajtōngōw.
Podonectria bambusicola
Podonectria bambusicola je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Rehm, a terŏźnõ nazwã doł mu Piroz. 1977. Podonectria bambusicola nŏleży do zorty Podonectria i familije Tubeufiaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Rafał Urban
Twōrczość
We 1982 roku, dziynki prŏcownikōm Ślōnskigo Instytutu we Ôpolu, ukŏzały sie Pisma ôd Urbana. Ksiōnżka zawiyrŏ gawyndy, pŏrã lirycznych a dramatycznych wytworōw, a tyż debiutancki Termin nyski. Ôsiym lŏt niyskorzij wyszoł drugi tōm Pism, kaj krōm piyknyj literatury bōły tyż artikle ôd Urbana na tymat bauerstwa.
Cyntralnym tymatym twōrczości ôd Urbana je Ślōnsk we ujynciu realistycznym i historycznym, a tyż baśniowym a mitycznym. Bohaterami ôd Urbana sōm zaôbycz Ślōnzŏki. Ślōnskość je ôbecno we ôbyczaju, folklorze a gŏdce. Ślōnsk je tyż uniwerzalnym modelym a pōnktym wyjściŏ lŏ rozwŏżań ôgōlnych, tj. etyczne kwestyje, kōnszt, refleksyje na tymat cywilizacyje itp.
Podonectria bambusicola
Kategoryjo:Ascomycota bambusicola
Rafał Urban
Upamiyntniynie
Edward Stachura, kamrat ôd Urbana, napisoł śpiywkã „Piosenka dla Rafała Urbana”. Niyskorzij bōła ôna śpiywanŏ ôd skupiny Stare Dobre Małżeństwo a Marka Gałązkã.
Newcastle (Australijo)
Newcastle – mjasto we Australiji, we sztaće Nowo Połedńowo Walijo, nade Pokojnym Uoceanym. Uostrzodek bergmůństwa.