cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buk (wjelgopolske wojewůdztwo)
Buk - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, we poznańskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Buk.
Kategoryjo:Mjasta wjelgopolskigo wojewůdztwa Kategoryjo:Gmin Buk
Selenophoma asterina
Selenophoma asterina je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Berk. & Broome, a terŏźnõ nazwã doł mu B. Sutton 1980. Selenophoma asterina nŏleży do zorty Selenophoma i familije Dothioraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Prudnicki dialekt
Prudnicki dialekt to je jedyn ze dialektōw ślōnskij gŏdki. Je ôn używany na połedniowym zŏchodzie Gōrnego Ślōnska, we ôkolicy miasta Prudnik. Gŏdajōncych po prudnicku mianuje sie Golŏkami.
Charakterystyczne cechy
We prudnickim dialekcie niy mŏ sypielyniŏ. Dŏwne duge a gŏdŏ sie w nim ou, oeu abo eu (zoulyty, czekoeu, w treuwie) Na kōńcu traci sie spōłgłoska nosowŏ, kerŏ sie miyni we nosowõ farbã ôd samogłoski (drugim, mōm, kōniōm czyto sie drugi, mō, kōniō ze samogłoskōm nosowōm na kōńcu). Nosowe a je sam po miynkich i twardych spōłgłoskach a na kōńcu (prandko, ksiandza, zrobiam). Tymaty sōm wyrōwnane w rzeczownikach (jelyniy, kej baby) i we przimiotnikach (stari, kej tōni). Przed spōłgłoskami miynkimi we postrzodku pokazuje sie j (kojściōł) – je to fynōmyn mianowany antycypacyjōm miynkości.
Prudnicki dialekt je blisko spokrewniōny z niymodlińskim dialektym.
Bajszpile tekstōw
Szkryft ślōnskim alfabetym fōnetycznym:
Kategoryjo:Djalykty ślůnskij godki Kategoryjo:Prudńik
Ńydźela
Ńydźela – dźyń tydńa půmjyndzy sobotům a pyńdźołkym, we krześćijaństwje dźyń śwjynty.
Podug normy ISO-8601 je śůdmym dńym tydńa, zaś podug bilblijnyj tradycyji (krześćijańskyj a żydowskyj), ńydźela je pjyrszym.
Kategoryjo:Dńi tydńa
Leptosphaeria clavata
Leptosphaeria clavata je grzib, co go ôpisoł A.L. Guyot 1946. Leptosphaeria clavata nŏleży do zorty Leptosphaeria i familije Leptosphaeriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota clavata
Gliocephalotrichum ohiense
Kategoryjo:Köttkjen(grzib)ar ohiense
Endococcus janae
Endococcus janae je porostyt, co go ôpisoł K. Knudsen 2008. Endococcus janae nŏleży do zorty Endococcus, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota janae
Prosopidicola mexicana
Prosopidicola mexicana je grzib, co go ôpisoł Crous & C.L. Lennox 2004. Prosopidicola mexicana nŏleży do zorty Prosopidicola i familije Cryphonectriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota mexicana
Prosopidicola mexicana
Pleospora abscondita
Pleospora abscondita je grzib, co go ôpisoł Sacc. & Roum. 1881. Pleospora abscondita nŏleży do zorty Pleospora i familije Pleosporaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota abscondita
Mycosphaerella pseudosuberosa
Mycosphaerella pseudosuberosa je grzib, co go ôpisoł Crous & M.J. Wingf. 2006. Mycosphaerella pseudosuberosa nŏleży do zorty Mycosphaerella i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota pseudosuberosa
Entomophthora sphaerosperma
Entomophthora sphaerosperma je grzib, co go ôpisoł Fresen. 1856. Entomophthora sphaerosperma nŏleży do zorty Entomophthora i familije Entomophthoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Zygomycota sphaerosperma
Ascochyta teretiuscula
Ascochyta teretiuscula je grzib, co go ôpisoł Sacc. & Roum. 1882. Ascochyta teretiuscula nŏleży do zorty Ascochyta, rzyndu Pleosporales, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Rodemack
Rodemack – gmin we Francyji, we regijůńe Lotaryngijo, we departamyńće Moselle. Mo 9,96 km² wjyrchu a podug danych ze 2012 roku půmjyszkiwało sam 1108 ludźi.
Ascochyta teretiuscula
Kategoryjo:Ascomycota teretiuscula
Rodemack
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Gminy we departamyńće Moselle
Metacapnodium quinqueseptatum
Metacapnodium quinqueseptatum je grzib, co go nojprzōd ôpisoł M.E. Barr, a terŏźnõ nazwã doł mu S. Hughes 1972. Metacapnodium quinqueseptatum nŏleży do zorty Metacapnodium i familije Metacapnodiaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota quinqueseptatum
Dimargaris xerosporica
Dimargaris xerosporica je grzib, co go nojprzōd ôpisoł B.S. Mehrotra & Baijal, a terŏźnõ nazwã doł mu R.K. Benj. 1965. Dimargaris xerosporica nŏleży do zorty Dimargaris i familije Dimargaritaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Zygomycota xerosporica
Phyllachora connari
Phyllachora connari je grzib, co go ôpisoł Syd. & P. Syd. 1914. Phyllachora connari nŏleży do zorty Phyllachora i familije Phyllachoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota connari
Chrysoporthella hodgesiana
Chrysoporthella hodgesiana je grzib, co go ôpisoł Gryzenh. & M.J. Wingf. 2004. Chrysoporthella hodgesiana nŏleży do zorty Chrysoporthella i familije Cryphonectriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota hodgesiana
Llangernyw
Llangernyw - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Waliji, we hrabstwje Conwy. Znůmo skiż ćisa ze Llangernyw, kery je poważany za jedyn ze nojstarszych durś żywych uorgańizmůw na Źymji. Mo uůn 41 stůp uobwodu (przi źymji). Na 2011 rok půmjyszkiwało sam 1079 ludźi, ze kerych przez 67% godo we walijskij godce. Je sam kośćůł pw. św. Digaina, postowjůny we dowńyjszym kamjynnym kryngu, kerygo ńy zbulůno, ino na jednym ze kamjyńůw wyryto krziż.
Entomophthora culicis
Entomophthora culicis je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Alexander Karl Heinrich Braun, a terŏźnõ nazwã doł mu Johann Baptist Georg Wolfgang Fresenius 1858. Entomophthora culicis nŏleży do zorty Entomophthora i familije Entomophthoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Llangernyw
Bibljografijo
Kategoryjo:Wśe Walije
Pleospora orbicularis
Pleospora orbicularis je grzib, co go ôpisoł Auersw. 1868. Pleospora orbicularis nŏleży do zorty Pleospora i familije Pleosporaceae.
Kategoryjo:Ascomycota orbicularis
Ascotaiwania hughesii
Ascotaiwania hughesii je grzib, co go ôpisoł Fallah, J.L. Crane & Shearer 1999. Ascotaiwania hughesii nŏleży do zorty Ascotaiwania, rzyndu Sordariales, klasy Sordariomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota hughesii
Leptosphaeria orae-maris
Leptosphaeria orae-maris je grzib, co go ôpisoł Linder 1944. Podle Catalogue of Life nŏleży Leptosphaeria orae-maris i zorty Leptosphaeria,  i familije Leptosphaeriaceae,.
Kategoryjo:Ascomycota orae-maris
Gliocephalotrichum simplex
Gliocephalotrichum simplex je grzib, co go nojprzōd ôpisoł J.A. Mey., a terŏźnõ nazwã doł mu B.J. Wiley & E.G. Simmons 1971. Gliocephalotrichum simplex nŏleży do zorty Gliocephalotrichum i familije Nectriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Köttkjen(grzib)ar simplex
Arkansas
Arkansas ( /ˈɑrkənsɔː/ ) to je stůn we połedńowyj tajli USA. Grańica mo na půłnocy ze stanym Missouri, na wschodźe ze stanůma Tennessee a Mississippi, na połedńu ze stanym Luizjana, a na zachodźe ze stanůma Oklahůma a Teksas.
Nojsrogsze mjasta:
Stolica - Little Rock
Wjelość ludźi - 2 855 390
Necowe uodwołańa
!
Phyllachora glycosmidis
Phyllachora glycosmidis je grzib, co go ôpisoł Petch 1917. Phyllachora glycosmidis nŏleży do zorty Phyllachora i familije Phyllachoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Terry Pratchett
Terry Pratchett, po prowdźe Terence David John Pratchett (rodz. 28 kwjetńa 1948 we Beaconsfield, um. 12 marca 2015) – brytyjski pisorz ze zorty fantasy a sciencefiction. Nojbarźi znůmy skiż seryje Śwjot dysku (Discworld).
Phyllachora glycosmidis
Kategoryjo:Ascomycota glycosmidis
Terry Pratchett
Zdrzudła
Kategoryjo:Brytyjske pisorze Kategoryjo:Rodzyńi we 1948 Kategoryjo:Umarći we 2015
Wjelgi Concepción
Wjelgi Concepción (szpan.: Gran Concepción) – je potajlowany na:
Auskuplůngi
Kategoryjo:Czile
Pleospora penicillus
Pleospora penicillus je grzib, co go ôpisoł Fuckel 1874. Pleospora penicillus nŏleży do zorty Pleospora i familije Pleosporaceae.
Kategoryjo:Ascomycota penicillus
Mycosphaerella quasicercospora
Mycosphaerella quasicercospora je grzib, co go ôpisoł Crous & T.A. Cout. 2006. Mycosphaerella quasicercospora nŏleży do zorty Mycosphaerella i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota quasicercospora
Selenophoma juncea
Selenophoma juncea je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Jean François Montagne, a terŏźnõ nazwã doł mu Arx 1957. Selenophoma juncea nŏleży do zorty Selenophoma i familije Dothioraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota juncea
Entomophthora planchoniana
Entomophthora planchoniana je grzib, co go ôpisoł Cornu 1873. Entomophthora planchoniana nŏleży do zorty Entomophthora i familije Entomophthoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Zygomycota planchoniana
Husów
Husów – wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we łańcuckim kryśe, we gmińe Markowo.
Kategoryjo:Gmin Markowo
Ascotaiwania persoonii
Ascotaiwania persoonii je grzib, co go ôpisoł Fallah, J.L. Crane & Shearer 1999. Ascotaiwania persoonii nŏleży do zorty Ascotaiwania, rzyndu Sordariales, klasy Sordariomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota persoonii
Fliger
Fliger abo furgŏcz – luftowy szif ciynżejszy ôd luftu (aerodyna), co utrzimuje sie we lufcie szkirz wytwŏrzaniŏ nośnyj siyły bez niyruchōme zglyndym niego krzidła. Cug potrzebny do utrzimaniŏ szwōngu je wytwŏrzany ôd jednego abo wiyncyj motorōw, propelerowych abo ôdrzutowych. Piyrszy fliger, co ôdbōł udany samodzielny lot, bōł Wright Flyer zbudowany ôd braci Wright, pofurgoł 17 grudnia 1903.
Gabrowo
Gabrowo (bułg. Габрово) – mjasto we Bułgaryji, stolica uobwodu Gabrowo a gminu Gabrowo. Uostrzodek industryji a nauki.
Kategoryjo:Mjasta Bułgaryji
Anime
Anime (jap. アニメ) je japōńskim syrialym aniymowanym. Anime czynstŏ je prŏdukŏwanŏ na baziye mangi, mangoilustrowanegŏ rōmana abo wizualnego rōmanã. Termiyn anime we japōńskiyj gŏdce je naszkryflōny we Katakaniy abo pŏchŏdziy ze ynglickiyj gŏdki ôd animation co je sztrifŏwane ニメーション. Piyrwszy anime kōmersyjne ostałŏ we 1917 roku.
Kategoryjo:Filmowe gatůnki Kategoryjo:Anime
Nijmegen
Nijmegen – mjasto we Ńiderlandach, we prowincyji Geldryjo. Uostrzodek nauki. Fůnguje sam szportklub NEC Nijmegen.
Kategoryjo:Mjasta Ńiderlandůw
Chaetothyrina musarum
Chaetothyrina musarum je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Speg., a terŏźnõ nazwã doł mu Ferdinand Theissen 1913. Chaetothyrina musarum nŏleży do zorty Chaetothyrina i familije Micropeltidaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota musarum
Entomophthora calliphorae
Entomophthora calliphorae je grzib, co go ôpisoł Giard 1879. Entomophthora calliphorae nŏleży do zorty Entomophthora i familije Entomophthoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Zygomycota calliphorae
Adam Best
Best, Adam
Ascochyta tenerrima
Ascochyta tenerrima je grzib, co go ôpisoł Sacc. & Roum. 1882. Ascochyta tenerrima nŏleży do zorty Ascochyta, rzyndu Pleosporales, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota tenerrima
Prowansyjo
Prowansyjo (fr. Provence, prow. Provença abo Prouvènço) – historyczno krajina połedńowo-wschodńij tajli Francyje, wele Strzůdźymnygo Morze, rozlygowano na wschůd uod rzyki Rhône a na zachůd uod Italije. Nojdźi śe sam połedńowo tajla francuskich Alpůw, nojwyższym wjyrchym je Mont Pelat.
Kategoryjo:Rygijůny a historyczne krainy Ojropy
Endococcus matzeri
Endococcus matzeri je porostyt, co go ôpisoł D. Hawksw. & Iturr. 2006. Endococcus matzeri nŏleży do zorty Endococcus, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota matzeri
Micropeltis applanata
Micropeltis applanata je grzib, co go ôpisoł Mont. 1842. Micropeltis applanata nŏleży do zorty Micropeltis i familije Micropeltidaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Rostraureum tropicale
Rostraureum tropicale je grzib, co go ôpisoł Gryzenh. & M.J. Wingf. 2005. Rostraureum tropicale nŏleży do zorty Rostraureum i familije Cryphonectriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota tropicale
Phyllachora conspurcata
Phyllachora conspurcata je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Miles Joseph Berkeley, a terŏźnõ nazwã doł mu Pier Andrea Saccardo 1883. Phyllachora conspurcata nŏleży do zorty Phyllachora i familije Phyllachoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota conspurcata
Muammar al-Kaddafi
1 wrześyńa 1969 zrobjůł zamach stanu a odsunůł uod władzy Idrisa I, krůla Libije. Průgowoł wkludźić ustruj, kery uopisoł we swojij Źelůnyj Kśůnżeczce. Dowoł uodpora USA a Izraelowi, popjeroł islamske kreje. Uobalony uod rebelije we 2011 roku. Chycůny a zaszlachtowany wele Syrty, kaj śe skitroł.
Kategoryjo:Libijczyki Kategoryjo:Rodzyńi we 1942 Kategoryjo:Umarći we 2011
Mycosphaerella scytalidii
Mycosphaerella scytalidii je grzib, co go ôpisoł Crous & M.J. Wingf. 2006. Mycosphaerella scytalidii nŏleży do zorty Mycosphaerella i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota scytalidii
Ascochyta syringae
Kategoryjo:Ascomycota syringae
Ascotaiwania pallida
Ascotaiwania pallida je grzib, co go ôpisoł K.D. Hyde & Goh 1999. Ascotaiwania pallida nŏleży do zorty Ascotaiwania, rzyndu Sordariales, klasy Sordariomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota pallida
Endococcus perminutus
Endococcus perminutus je porostyt, co go ôpisoł Nyl. ex Vain. 1878. Endococcus perminutus nŏleży do zorty Endococcus, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Dispira cornuta
Kategoryjo:Zygomycota cornuta
Endococcus perminutus
Kategoryjo:Ascomycota perminutus
Ćeszyński djalekt
Ćeszyński djalekt ślůnskij godki (ćesz. po naszymu, ćeszyńsko rzecz, pol.: gwara cieszyńska, czes. těšínské nářečí) – skupina gwar, kerymi godo śe we Ślůnsku Ćeszyńskim - we becyrku Ćeszyna. Je djalektym, kery nojbarźij śe uodrůżńo uod inkszych.
Po ćeszyńsku godo kole 150 000 ludźi. Po zajće czeskij używocze djalektu kůncyntrujům śe we krysach Karwino a Frydek-Mistek.
Pochodzyńy
Ćeszyńske narzycza rozwinůły śe ze starosłowjańskij godki, a na jejich uobecno forma mo wjelgi ajnflus mjymjecko, polsko, czesko a słowacko. Podug czeskich lingwistůw, ćeszyński djalekt je jydnym ze djalektůw laszskij godki. Dlo uodmjany, Poloki klasyfikujům go jako jedyn ze djalektůw ślůnskij godki, abo, kedy ślůnsko godka je rozpatrowano kej djalekt polskij, używo śe uokreślyńo gwara cieszyńska (ćeszyńsko gwara).
Békéscsaba
Békéscsaba – mjasto na Madźarach, we kůmitaće Békés, śedźiba krysu Békéscsaba.
Ćeszyński djalekt
Pochodzyńy
Ćeszyński djalekt połńi dlo swojich używoczůw rola interdjalektu. Uoznoczo to, co łůnczy we śe elymynty czeskigo a polskigo a moge stanowić strzodek kůmůńikacyje przikłodowo půmjyndzy perzůnůma ze Ćeszyna, dlo kerych te godki sům rodne. Skuli tego ćeszyński djalekt je nojczyńśći używanům godkům, narzyczym lebo gwarům we tamtym rygjůńe.
Békéscsaba
Kategoryjo:Mjasta Madźarůw
Ćeszyński djalekt
Pochodzyńy
Ćeszyńskymu djalektowi darzi śe lepi we Czeskij Republice ańiżeli we Polsce. Powůdym rychlejszyj integracyje ze literackům polszczyznům je wjynksze podańy tych godek mjyndzy sobům ańiżeli ze czeskům. Po polskij zajće dochodźi przede wszyjskim do fůnetycznygo przibliżańo śe ku polskimu.
Cechy charakterystyčne
We tym djalykće můmy nosowe ý (gýmba, ćýnžor) abo y (gymba, ćynžor). Na kůńcu słůw we tyj samogłosce nosowość śe zatraćůła, skiż czygo je -e (ućeche). We pjyrszyj perzůńe liczby pojedynczyj je yndůng -ým/ym (idým, widzým abo idym, widzym). Ńy mo sam przedńojynzykowygo l (u) – wszandy je ńysylabotwůrcze u (u). Rz coroz barzi śe traći, tak samo kej akcynt na pjyrszyj sylabje. We djalekće tym tyż pokozuje śe ńijaki fůnetyczny a leksykalny ajnflus czeski (chłapjeczek, wajca, dźiwać śe, dwacat), a wele tygo kajńykaj pokozowo śe słowacke mjynke l (lj).
Uodmjany
W praktyce stosuje śe dwje wersyje po našymu. Pjyrszo ś ńich to gorolsko gwara (po gorolsku), we keryj śe godo nauokoło Jabłůnkowa a inkszych sztadůw. Drugo wersyjo mjanuje śe po dolańsku a używo śe jeji we coukyj Karwińe. We becrku Czeskigo Ćeszyna do śe usuchać dwůch tych wersyjůw.
Uobecńy, ćeszyński dialekt je wypjyrany uod polskij a czeskij. Utrzimuje śe atoli dobrze we myńszych społecznośćach, ntp. na wśi.
Przipisy
Kategoryjo:Ćeszyński Ślůnsk Kategoryjo:Djalykty ślůnskij godki
Leptosphaeria cesatiana
Leptosphaeria cesatiana je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Mont. ex Ces. & De Not., a terŏźnõ nazwã doł mu L. Holm 1957. Podle Catalogue of Life nŏleży Leptosphaeria cesatiana i zorty Leptosphaeria,  i familije Leptosphaeriaceae,.
Kategoryjo:Ascomycota cesatiana
Pleospora pelvetiae
Pleospora pelvetiae je grzib, co go ôpisoł G.K. Sutherl. 1915. Pleospora pelvetiae nŏleży do zorty Pleospora i familije Pleosporaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota pelvetiae
Gliocephalotrichum bulbilium
Gliocephalotrichum bulbilium je grzib, co go ôpisoł J.J. Ellis & Hesselt. 1962. Gliocephalotrichum bulbilium nŏleży do zorty Gliocephalotrichum i familije Nectriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Köttkjen(grzib)ar bulbilium
Mycosphaerella secundaria
Mycosphaerella secundaria je grzib, co go ôpisoł Crous & Alfenas 2006. Mycosphaerella secundaria nŏleży do zorty Mycosphaerella i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota secundaria
Rostraureum longirostre
Rostraureum longirostre je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Franklin Sumner Earle, a terŏźnõ nazwã doł mu Gryzenh. & M.J. Wingf. 2005. Rostraureum longirostre nŏleży do zorty Rostraureum i familije Cryphonectriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Entomophthora richteri
Entomophthora richteri je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Bres. & Staritz, a terŏźnõ nazwã doł mu Bubák 1906. Entomophthora richteri nŏleży do zorty Entomophthora i familije Entomophthoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Zygomycota richteri
Zaporiżżja
Partnyrske mjasta
Kategoryjo:Mjasta we zaporiskim uobwodźe
Micropeltis ugandae
Micropeltis ugandae je grzib, co go ôpisoł Hansf. 1941. Micropeltis ugandae nŏleży do zorty Micropeltis i familije Micropeltidaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota ugandae
Ascochyta oleae
Ascochyta oleae je grzib Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Phyllachora congregata
Phyllachora congregata je grzib, co go ôpisoł Theiss. & Syd. 1915. Phyllachora congregata nŏleży do zorty Phyllachora i familije Phyllachoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota congregata
Kluczborski djalekt
Djalykt kluczborski ślůnskij godki je djalyktym, kery używany je we uokolicy Kluczborka a Uolesna.
Cechy charakterystyczne
Podane na uopolske, atoli ino uod połedńa, bo ku půłnocy traći śe nosowe a, tak co wele Sycowa je już ino nosowe y (cynsto, gymba). We trybje rozkazujůncym drugij uosoby liczby mnogij je tukej yndůng -ta (glůndejta). Proteza u- (ú-) wystympuje przed o (uod) i przed u (úućekali).
Bajszpile tekstůw
No to tak: uusmygo jes uotpus Nośwjynscy Marji Panny narodzyńy. To wjelkou lotacka jes, wjelkou lotacka. Najpjyrw prać, prańy prać, a tu juz kaj ino zywńe bůńdź wsysko poprać, coby ja ino wsyńdźe cysto bůło, wsysko pocoufać we izbje, we pokojach, coby ja wsyńdźe cyśćutko bůło, pobiglować. No tu juz jes poprane, pobiglowane. Tera zaś jesce trza uokna pucować, uokna popucować wsyńdźe, dźe juz ino zywńe bůńdź, dźwi poomywać, to wsysko: szafa, stołki, stůł. No tuz juz jes, ja. Nudli tys trza narobić, pobić albo gyjś, albo kacki, albo kůry pobić na tyn uotpus – bo’ch zaprośyła gośći.(Choćanowicy)
Za tymi dżewůma we Smogorzowje to kśůndz Kubis przelicoł i u nous we skole tys mjeli kśůnski uo tym Smogorzowje, kej Smogorzůw to mjůno dostoł, to mjoł tam być takjy zwjyrzy wjelkjy, a to zwjyrzy bůłe we uůnym boru, a kej to zwjyrzy zacyłe ryceć abo buceć (my tam tak můwjyli) i to ći ludźe, co in Glauśe mjynskali, nale za mojych casůw to my Gusyna padali, to ći ludźe uogłuseli uod tego ryku uod tego smoka.(Bukowo Ślůnsko)
W śtyrnoustym roku wybuchła wojna. We Francji zech bůł. Na wojńe, kej na wojńe: szczylali my uućekali my. Na uurlopje ze wojny zech ńy bůł. Jou bůł porańůny. Nojprzůd zech bůł we prawe ramje rańůny. To zech bůł we śpitalu uod pjyrsego grudńa ouz do pjytnoustego stycńa. A potym zech przysed do rannyj kůmpańije, a we jedyn dwudziestym lutym zech zajś przysed na frůnt do Francyje. To drugjy rouz’ech bůł ino śtyry ńedźele, bo zech bůł ranny we gowa. Tu wlouz, a tu wysed. To zech lezoł ouz do wrześńa. Potym zech przysed do erzacbatalijůnu, tam zech ino bůł czszi dńi, to zech przised zaś do śpitalu i tamstůnd jou bůł zwolńůny uod wojska i przised na pocta.(Dźadowo Kłoda)
Kategoryjo:Djalykty ślůnskij godki
Ascotaiwania pennisetorum
Ascotaiwania pennisetorum je grzib, co go ôpisoł M.K.M. Wong & K.D. Hyde 2001. Ascotaiwania pennisetorum nŏleży do zorty Ascotaiwania, rzyndu Sordariales, klasy Sordariomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota pennisetorum
Endococcus pallidosporus
Endococcus pallidosporus je porostyt, co go ôpisoł Etayo 2008. Endococcus pallidosporus nŏleży do zorty Endococcus, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota pallidosporus
Djalekt
Djalekt (uode greckigo słowa διάλεκτος, dialektos) – zorta godki kero je charakterystyczno lo danyj skupiny społecznyj używoczůw jakij godki. Słowo to je używane do rygjůnalnych wzorcůw godki, nale djalekt moge śe tyż wyrůžńić bez inksze czyńńiki, kej ntp. socjalno klasa.
We popularnym użyću, słowo djalekt je uodnoszůne tyż do myńi-znůmyj godki (uokryślanyj tyż kej rygjůnalno godka), uosobliwje kej ńy je uůna usztandaryzowano a ńy mo uoficjalnyj formy szrajbůnku (taki przipadek je lo ślůnskij godki). To znoczyńy je brane kej pejoratywne uod godajůncych we takij rzeczy, iże uokryślyńy wespůłidźe zy myślyńym, co tako godka je wybrakowano we słowach, gramatyce a ważnośći.
Kategoryjo:Godkoznawstwo
Maple Heights
Maple Heights - mjasto we USA, we sztaće Ohio, we hrabstwje Cuyahoga.
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Ohio‎
Pleospora hydrophila
Pleospora hydrophila je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Petter Adolf Karsten, a terŏźnõ nazwã doł mu Petter Adolf Karsten 1883. Pleospora hydrophila nŏleży do zorty Pleospora i familije Pleosporaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota hydrophila
Illinois
Illinois (/ɪlɨˈnɔɪ/) to je stůn we połedńowym zachodźe Stanůw Zjydnoczůnych. Grańica mo na půłnocy ze stanym Wisconsin, na wschodźe ze stanym Indiana, na połedńu ze stanym Kentucky, a na zachodźe ze stanůma Missouri a Iowa.
Nojsrogsze mjasta
Stolica - Springfield
Wjelość ludźi - 12 901 563
Necowe uodwołańa
!
Swarzędz
Swarzędz – mjasto we wjelgopolskim wojewůdztwje, we poznańskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Swarzędz.
Leptosphaeria epilobii
Leptosphaeria epilobii je grzib, co go ôpisoł E. Müll. 1950. Leptosphaeria epilobii nŏleży do zorty Leptosphaeria i familije Leptosphaeriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Selenophoma catananches
Selenophoma catananches je grzib, co go ôpisoł Maire 1906. Selenophoma catananches nŏleży do zorty Selenophoma i familije Dothioraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Leptosphaeria epilobii
Kategoryjo:Ascomycota epilobii
Selenophoma catananches
Kategoryjo:Ascomycota catananches
Madryt
Madryt (szp. Madrid) – stolica a nojwjynksze mjasto Szpańije. Zajmuje 607 km² placu, zamjeszkuje sam blisko 3,5 mln perzůnůw.
Mrągowo
Mrągowo (hist. Ządzbork, Ządźbork, Żądzbork, mjym. Sensburg, prus. Sēinits) – mjasto we Polsce, we warmińsko-mazurskim wojewůdztwje, śedźiba mrůngowskigo krysu a wjejskigo gminu Mrągowo.
Madryt
Madryt leżi we strzodkowyj tajli Szpańije, nad rzykům Manzanares. Położůny je we wspůlnoće Madryt.
Mrągowo
We latach 1975-1998 mjasto admińistracyjńy noleżoło do uolsztyńskigo wojewůdztwa.
Madryt
Mjasta partnerske
!
Mrągowo
Kategoryjo:Mjasta warmińsko-mazurskigo wojewůdztwa
Oregon
Oregon - sztat we USA, we zachodńij tajli kreju, nade Pokojnym Uoceanym.
Kategoryjo:Oregon
Mycosphaerella stramenti
Mycosphaerella stramenti je grzib, co go ôpisoł Crous & Alfenas 2006. Mycosphaerella stramenti nŏleży do zorty Mycosphaerella i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota stramenti
Swindon
Swindon - mjasto we Wjelgij Brytańiji, we Yngladźe, we hrabstwje Wiltshire. Uostrzodek industryje (m. in. autowerki Honda a BMW).
Kategoryjo:Mjasta we hrabstwje Wiltshire
Dispira simplex
Dispira simplex je grzib, co go ôpisoł R.K. Benj. 1959. Dispira simplex nŏleży do zorty Dispira i familije Dimargaritaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Reichendorf
Reichendorf – gmin we Austriji, we Styryji, we kryśe Weiz. Mo 4,93 km² wjyrchu a půmjyszkuje sam 610 ludźi (na 1.01.2011).
Źeliny
Źeliny (Archaeplastida Adl i in. 2005, downe naukowe mjana: Vegetabilia, Plantae, Phytobionta, Plastida, Primoplantae) – eukaryjotyczne a samofutrujůnce uorganizmy, kere wykorzistujům słoneczno ynergijo bez farbujůnce substancyje we proceśe asymilacyji. Trefjajům śe tyż postrzůd źelinůw uorgańizmy cudzofutrujůnce - saprofityczne a pasorzitnicze, nale mo to wtůrny charaktyr. Źeliny sům zbudowane ze kůmůrkůw, kere u wyżyj zorgańizowanych zortůw źelinůw tworzům tkanki a narzůndy, kere dowajům jeim dychać, futrujům je, dowajům wzrastać a śe rozwijać. Źeliny przi udźale chloroplastůw kere majům we śa chlorofil przeprowadzajům terminy fotosyntezy, keryj zapasowym produktym je skrobja. Majům uůne sztajfno, nojczyńśći celulozowo kůmůrkowo śćana. Mogům uůne durś wzrastać uod twůrczyj tkanki, kero poradźi tajlować kůmůrki. Nojczyńśćij źeliny sům trwale przirośńynte do zola. We proceśe ywolucyji doszło do srogij roztůmajtośći formůw źelinůw a jejich przistosowańo do růżnych warůnkůw bytowańo na Źymji.
Reichendorf
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Styryjo Kategoryjo:Gminy Austriji
Źeliny
! Kategoryjo:Botańika
Dispira simplex
Kategoryjo:Zygomycota simplex
Entomophthora pseudococci
Entomophthora pseudococci je grzib, co go ôpisoł Speare 1912. Entomophthora pseudococci nŏleży do zorty Entomophthora i familije Entomophthoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Pleospora njegusensis
Pleospora njegusensis je grzib, co go ôpisoł Bubák 1915. Pleospora njegusensis nŏleży do zorty Pleospora i familije Pleosporaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Entomophthora pseudococci
Kategoryjo:Zygomycota pseudococci
Pleospora njegusensis
Kategoryjo:Ascomycota njegusensis
Hobe Sound
Hobe Sound - census-designated place we USA, we sztaće Florida, we hrabstwje Martin. Na 2010 rok půmjyszkiwało sam 11 521 ludźi.
Kategoryjo:Census-designated places we USA
Ascochyta trifolii
Ascochyta trifolii je grzib Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Chidea
Chidea - wjeś we Růmůńiji, we Transylwańiji, we uokryngu Cluj, we gmińe Vultureni. Na 2002 rok půmjyszkiwało sam 163 ludźi.
Endococcus parmeliarum
Endococcus parmeliarum je porostyt, co go ôpisoł Etayo 2008. Endococcus parmeliarum nŏleży do zorty Endococcus, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota parmeliarum
Chidea
Kategoryjo:Wśe Růmůńiji
Selenophoma moravica
Selenophoma moravica je grzib, co go ôpisoł Petr. 1921. Selenophoma moravica nŏleży do zorty Selenophoma i familije Dothioraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Acontiopsis crataegi
Acontiopsis crataegi je grzib, co go ôpisoł Negru 1961. Acontiopsis crataegi nŏleży do zorty Acontiopsis i familije Nectriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Selenophoma moravica
Kategoryjo:Ascomycota moravica
Acontiopsis crataegi
Kategoryjo:Köttkjen(grzib)ar crataegi
Ascochyta solanicola
Ascochyta solanicola je grzib, co go ôpisoł Oudem. 1901. Ascochyta solanicola nŏleży do zorty Ascochyta, rzyndu Pleosporales, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota solanicola
Rossmania aculeata
Rossmania aculeata je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Petch, a terŏźnõ nazwã doł mu Lar.N. Vassiljeva 2001. Rossmania aculeata nŏleży do zorty Rossmania i familije Sydowiellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota aculeata
Mumias
Mumias mjasto we Kyńiji, we hrabstwje Kakamega.
Thyriodictyella microsperma
Thyriodictyella microsperma je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Syd. & P. Syd., a terŏźnõ nazwã doł mu Raffaele Ciferri 1962. Thyriodictyella microsperma nŏleży do zorty Thyriodictyella i familije Micropeltidaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Mycosphaerella stramenticola
Mycosphaerella stramenticola je grzib, co go ôpisoł Crous & Alfenas 2006. Mycosphaerella stramenticola nŏleży do zorty Mycosphaerella i familije Mycosphaerellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota stramenticola
Pleospora laricina
Pleospora laricina je grzib, co go ôpisoł Rehm 1882. Pleospora laricina nŏleży do zorty Pleospora i familije Pleosporaceae.
Kategoryjo:Ascomycota laricina
Endococcus pseudocyphellariae
Endococcus pseudocyphellariae je porostyt, co go ôpisoł Etayo 2008. Endococcus pseudocyphellariae nŏleży do zorty Endococcus, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Chișinău
Chișinău - nojsrogsze mjasto a stolica Mołdawije. Uostrzodek industryje a nauki.
Endococcus pseudocyphellariae
Kategoryjo:Ascomycota pseudocyphellariae
Chișinău
Kategoryjo:Mjasta Mołdawije Kategoryjo:Stolice państwůw Ojropy
Ascotaiwania licualae
Ascotaiwania licualae je grzib, co go ôpisoł J. Fröhl. & K.D. Hyde 2000. Ascotaiwania licualae nŏleży do zorty Ascotaiwania, rzyndu Sordariales, klasy Sordariomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota licualae
Phyllachora connarina
Phyllachora connarina je grzib, co go ôpisoł Racib. 1914. Phyllachora connarina nŏleży do zorty Phyllachora i familije Phyllachoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota connarina
Pycnofusarium rusci
Pycnofusarium rusci je grzib, co go ôpisoł D. Hawksw. & Punith. 1973. Pycnofusarium rusci nŏleży do zorty Pycnofusarium i familije Nectriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Köttkjen(grzib)ar rusci
Entomophthora exitialis
Entomophthora exitialis je grzib, co go ôpisoł I.M. Hall & P.H. Dunn 1957. Entomophthora exitialis nŏleży do zorty Entomophthora i familije Entomophthoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Leźńica (uopolske wojewůdztwo)
Leźńica (pol. Leśnica, mjym. Leschnitz, 1936-1945 Bergstadt) – sztad we Gůrnym Ślůnsku, we uopolskim wojewůdztwje a we strzeleckim kryśe. Śedźiba gminu Leźnica.
Uod 2008 roku uobowjůnzuje sam podwůjne polsko-mjymjecke mjanowańy.
Grzegorzowice (ślůnske wojewůdztwo)
Historyjŏ
Wjejś powstoła po I światowyj wojaczce, po złonczyńu sztyrech mynkszich wśōw: Grzegorzowicy Sławikowsky, Ganjowicy, Kolōnia Gacki, Sławoki.
Kategoryjo:Gmin Rudńik (ślůnske wojewůdztwo)
Bogève
Bogève - gmin we Francyji, we regijůńe Auvergne-Rhône-Alpes, we departamyńće Haute-Savoie. Mo 7 km² wjyrchu a podug danych ze 2019 roku půmjyszkowało sam 1133 ludźi.
Kategoryjo:Gminy we departamyńće Haute-Savoie
Ôpole
Ôpole to je stolica Gōrnego Ślōnska, miasto na prawach krysu we połedniowo-zachodnij Polsce, siydziba władz ôpolskigo wojewōdztwa i ôpolskigo krysu, cyntrum i nojsrogsze miasto tm. Ôpolskigo Ślōnska. Dziesiōnte co do wielości populacyje miasto we Gōrnym Ślōnsku a dwudzieste siōdme w Polsce (128 012 miyszkańcōw w czyrwniu 2020 roku ). Pod zglyndym wiyrchnie ôdpednio trzicie i piytnŏste (149 km²).
Położōne we Postrzodkowyj Ojropie, na Ślōnskij Niżynie, we Wrocławskij Pradolinie i Ôpolskij Rōwni, nad rzykōm Ôdrōm, w delce kol. 40 km ôd polsko-czeskij granicy.
Je to jedno ze nojstarszych miast we terŏźnyj Polsce, lokowane na prawie magdeburskim przed 1217 ôd Kazimiyrza I. Ôpolskigo, praynkla ôd Bolka III. Krziwoustego. W czasach strzedniowieku i renesansu Ôpole bōło cyntrum handlu dziynki ônego położyniu na pŏru handlowych sztrekach. Miasto bōło stolicōm ôpolsko-raciborskigo ksiynstwa. Gibkŏ rozbudowa miasta bōła tyż sprawiōnŏ nastōniym rejyncyje Ôpole we 1816. Piyrszŏ bana łōnczōncŏ Ôpole z Brzygym i Wrŏcłōwiym ôstała ôdewrzōnŏ we 1845, a piyrsze produkcyjne werki powstoły we 1859 roku, co fest prziczyniyło sie do znaczyniŏ regiōnalnego miasta. We ôkresie PRL prziszoł nŏrywny rozrost Ôpola. W tym czasie ludność wzrosła bez trzikrotnie. Ôd 28 czyrwnia 1950 miasto je stolicōm ôpolskigo wojewōdztwa i ônego ôstrzodkym ekōnōmicznym, naukowym, kulturalnym i administracyjnym. Ôd 1999 siydziba władz ziymskigo ôpolskigo krysu. Ôpole społym ze ôpolskim krysym i krapkowskim krysym tworzi aglomeracyjõ ôpolskõ, kaj miyszkŏ 315 tysiyncy ôsōb.
Erbowizna miasta ôbyjmuje hned wszyjske kultury Postrzodkowyj Ojropy, w tym lata reskyrowaniŏ ôd Polski, Czech, Prus i Miymiec. We ôkolicy Ôpola durch miyszkŏ moc Ślōnzŏkōw i Miymcōw; nale w samym mieście Ślōnzŏki stanowiōm ino 4% populacyje (na 2011 rok).
Ôpole je ofyn mianowane „Polskōm Wynecyjōm” skuli malowniczego Starego Miasta a tyż pŏru kanałōw i mostōw, co łōnczōm tajle miasta.
Geografijŏ
Ôpole leży we pōłnocno-zachodnij tajli Gōrnego Ślōnska, cyntralnyj tajli ôpolskigo wojywōdztwa a je ôbtoczōne ôpolskim krysym. Miasto mŏ wiyrchniã 149 km². Przed prziłōnczyniym do ônego pobliskich dziedzin we 2017 roku bōło to 97 km². Gminy sōmsiednie dlŏ Ôpola to Chrzōnstowice, Dōmbrowa, Dobrzyń Wielgi, Kōmprachcice, Łubniany, Prōszkōw, Tarnōw Ôpolski i Turawa. Fizycznie i geograficznie wiynkszość miasta przinŏleży do Wrocławskij Pradoliny, ônego zachodni kraniec do Niymodlińskij Rōwnie, a weschodni kraniec do Rōwnie Ôpolskij. Wysokość ziymie we Ôpolu je ôd 147 do 178 m n.p.m. Miasto je położōne na ôbōch krajach rzyki Ôdry. Lasy zajmujōm kole 10,3% wiyrchnie Ôpola. We Ôpolu a ôkolicy gŏdŏ sie we ôpolskim dialekcie ślōnskij gŏdki.
Natura
Na Ôdrze we ôkolicach Ôpola je pŏrã wysp, z kerych nojwŏżniyjszymi sōm Pasieka i Bolko. Na przestrzyństwie miasta wystympuje szejś lokalnie chrōniōnych zort grzibōw a 23 lokalnie chrōniōne zorty roślin. Spostrzōd wodnych behaltrōw, na terynie Ôpola do nojsrogszych przinŏleżōm behaltry poeksploatacyjne: Bolko i Kamionka, bydōnce na Nowyj Wsi Krōlewskij, Kamionka Piast we ôkolicy hulic Armije Krajowyj i Tadeusza Rejtana, a tyż Silesia przi hulicy Luboszyckij. Niywielge wodne behaltry wystympujōm tyż na Wyspie Bolko, na weschōd ôd Groszowic i na terynie Zakrzowa. Na wyspie Pasieka je za to Stawek Barlickiego.
Klimat
Strzedniŏ rocznŏ tymperatura we Ôpolu we ôkresie ôbserwacyje 1980–2010, mierziōnŏ na szteli ôbserwacyje pogody Ôpole, wyniosła strzednio kole 9,1°C, co bōło nojwyższõ strzedniõ w cołkij Polsce w tym ôkresie ôbserwacyje. Strzednie roczne ôpady dlŏ Ôpola wynosiyły kole 600 milimetrōw. Strzedniŏ tymperatura we lipniu (nojcieplyjszym miesiōncu) wynosiyła 17°C a -0,9°C we styczniu (nojzimyńszym miesiōncu). Nojwilgotniyjszym miesiōńcem bōł lipiyń (91 mm), a nojmynij deszczowym luty (28 mm). Strzedniŏ dugość sezōnu wegetacyje wynosiyła 235 dni. Zima termicznŏ (strzedniŏ tymperatura pod 0°C) we Ôpolu zaczynŏ sie strzednio 16 grudnia a kōńczy 8 lutego. Lato termalne (strzedniŏ tymperatura powyżyj 10°C) poczynŏ sie 20 kwietnia a kōńczy 12 paździyrnika. We ôkresie ôbserwacyje 1996–2017 we Ôpolu bōło strzednio kole 71 dni śniega. We ôkresie ôbserwacyje 1961–1980 strzedni zgłōmb śniyżnego dekla wynosiyła 21 cyntymetrōw, a nojsrogszy zmierzōny zgłōmb śniega we historyji miasta to 53 cyntymetry we 1963 roku.
Tajlōng
Ôd 2019 roku Ôpole je potajlowane na 13 dzielnic (w nŏwiasach tajlōng na przestrzyństwa podle tajlōngu dzielnic 2017–2019) :
Historyjŏ
We paździyrniku 1944 roku Ôpole bōło ôgłoszōne festōngym i miało stŏć sie jednym ze festōngōw miymieckij ôbrōny wzduż Ôdry. Antlich do bataliji pod Ôpolym niy doszło. Wojska miymiecke, kere niy dostały ôbiecanych jŏdeł, wycŏfały sie na lewy kraj Ôdry przed Armijōm Czyrwōnōm, a kōmandyr ôbrōny Friedrich-Albrecht Graf von Pfeil popołniōł samobōjstwo. Dzielnice na prawym kraju ôstały zajynte we nocy na 24 stycznia 1945 roku, potym frōnt sie zastawiōł, a Armijŏ Czyrwōnŏ przeszła bez rzykã miyndzy 15 a 19 marca. We wyniku bojōw a amerykōńskich bōmbardyrowań we grudniu 1944 roku, ale tyż rabowaniŏ miasta bez sowieckich wojŏkōw we piyrszych tydniach po wojaczce, zniszczyniu uległo 25% budōnkōw. W czasie ôdbudowã zniszczałego historycznego cyntrum w latach 50. zastosowane ôstały ideologiczne prawidła - nowe dōmy naôbkoło rynku naschwŏl bōły stylizowane na barokowõ formã „sprzed panowaniŏ pruskigo”.
24 marca 1945 roku do Ôpola przibyli piyrsi przedstŏwiciele polskij administracyje. Na szkryfōnkach granicznych po II światowyj wojaczce na kōnferyncyjach we Jałcie i Poczdamie Ôpole ôstało prziłōnczōne do Polski. Przikludzyni sam ôstali Polŏki ze Krysōw Weschodnich. Miymce i Ślōnzŏki mogli sam po przejściu tm. weryfikacyje nŏrodnyj i słożyniu przisiyngi wierności polskimu nŏrodowi i państwu. We ôkolicznych wsiach przinŏleżōncych do ôpolskigo wojewōdztwa myńszość miymieckŏ je herskŏ, a moc tych gmin je ôficjalnie dwugŏdkowych. Ôpole, cyntrum regiōnu miynszanego etnicznie, je wŏżnym ôstrzodkym dlŏ działalności kulturalnyj i politycznyj myńszości miymieckij w Polsce, a tyż miymieckogŏdkowych mydiōw (Schlesisches Wochenblatt, Schlesien Aktuell). Konsulat Republiki Federalny Miymiec dzioło w mieście ôd 1992 roku. 0,7% ludności zadeklarowało przinŏleżność do ślōnskij nacyji, a we 2011 roku – 3,7%. Ôd 1950 roku Ôpole je siydzibōm ôpolskigo wojewōdztwa, terŏźnie nojmyńszego polskigo wojewōdztwa. Miasto stopniowo wchłōniało sōmsiednie wsie: we 1955 roku Nowŏ Wieś Krōlewskŏ, we 1961 Kolōnijŏ Gosławickŏ, we 1965 Groszowice, we 1974 Gosławice, we 1975 Bierkowice, Grotowice, Grudzice, Malina, Wōjtowŏ Wieś i Wrōblin. Decyzyjŏ ô prziłōnczyniu dziewiyńciu wsi we 2016 roku przeciw woli miyjscowyj ludności wywołała sroge kōntrowersyje i moc protestōw. Ôwdy ôstały prziłōnczōne wsie: Borki, Czŏrnowōnsy, Chmylowice, Krzanowice, Sławice, Świyrkle, Winōw, Wrzoski, Żerkowice; a tyż tajle gmin Brzezie, Mały Dobrzyń i Karczōw. Jednym z bazowych cwekōw było dostanie dlŏ miasta kōmpleksu elektrykownie Ôpole wybudowanego w latach 1993–1997 pōmiyndzy wsiami Borki, Brzezie, Mały Dobrzyń a Czŏrnowōnsy, jak tyż ôbtŏczajōncyj jōm cōuny. Nojsrogsze miyszkalne ôsiedla powstoły w latach 70. i 80. na pōłnocnym weschodzie (ôsiedle Armije Krajowyj, ôsiedle Chabry, ôsiedle Malinka) i we zachodnij tajli miasta na tm. ôsiedlu Zaôdrze.
Ôpole słynie ze Krajowego Festiwalu Polskij Śpiywki (Krajowy Festiwal Piosenki Polskiej), co je jednym ze nojpopularniyjszych festiwalōw muzycznych w Polsce, kery ôd 1963 roku ôdbywŏ sie corocznie we Amfityjatrze Tysiōncleciŏ na wyspie Pasieka. Miasto zyskało miano „stolica polskij śpiywki”. W 2007 roku kole amfityjatru powstoło Muzeum Polskij Śpiywki. Uniwerzytet Ôpolski ôstoł założōny w 1994 roku. Dwa lata niyskorzij na bazie Wyższyj Szkoły Inżyniyrskij powstoła Politechnika Ôpolskŏ. Dzielnice miasta na lewym kraju pōniosły sroge straty w czasie wielgigo potopu w lipniu 1997 roku (tm. potop tysiōncleciŏ) (potop pokrōł wodōm 70% miasta).
Dispira implicata
Dispira implicata je grzib, co go ôpisoł P.C. Misra & Lata 1979. Dispira implicata nŏleży do zorty Dispira i familije Dimargaritaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Ôpole
Ludność
Dwudzieste siōdme pod wzglyndym populacyje miasto we Polsce – ôficjalnie 128 208 miyszkańcōw, piytnŏste pod wzglyndym wiyrchnie – 148,99 km².
Dispira implicata
Kategoryjo:Zygomycota implicata
Ôpole
Ludność
Na kōniec 2019 roku we Ôpolu miyszkało 128 035 ôsōb. We wykazie ze 2011 roku postrzōd ludności miasta ôkrōm Polŏkōw znŏdła sie myńszość miymieckŏ (1,9%), rōmskŏ (0,2%) a ukrajińskŏ (0,1%). Numer ludności ślatuje systymatycznie ôd zaczōntku 21. stoleciŏ, z wyjōntkym 2017 roku, kedy we wyniku prziłōnczyniŏ pobliskich wsi wielość miyszkańcōw dźwigła sie ô blisko 10 tysiyncy ôsōb. Przewiduje sie, iże do 2050 roku populacyjŏ miasta śleci do 90 600 miyszkańcōw.
Na kōniec 2019 roku 52,9% ludności miasta stanowiyły baby, a 47,9% chopy. Ôsoby, co miały mynij aniżeli 18 lŏt, to 16,2% populacyje, ôsoby we produkcyjnym wieku 58,5%, a ôsoby we pynzyjowym wieku 25,4%. Strzedniŏ wieku ludności wynosiyła 44,1 lŏt. We 2019 roku skŏźnik narodzyń, tak jak i śmiertelność w mieście wynosiyły kole 10,33 ôsōb na 1000 miyszkańcōw. Nojczyńściyjszymi prziczynami zgōnōw we 2018 roku bōły doległości układu krōnżyniŏ (prziczyna 35,4% zgōnōw), nowotwory (31,4%) jak tyż doległości układu dychowego (6,2%).
Zabytki a turystyczne atrakcyje
Do nojwŏżniyjszych zabytkōw i turystycznych atrakcyji we Ôpolu zaliczajōm sie:
Ekōnōmijŏ
We Ôpolu we roku 2017 w regeście REGON zaregistrowanych było 21 966 podmiotōw nŏrodnyj ekōnōmije, z czego 13 798 stanowiyły ôsoby fizyczne kludzōnce działalność ekōnōmicznõ. W tymże roku zaregistrowano było 1319 nowych podmiotōw, a 1291 podmiotōw ôstało ôdregistrowanych. Na przestrzyństwach lŏt 2009–2017 nojwiyncyj (1 601) podmiotōw zaregistrowano było we roku 2010, a nojmynij (1 267) we roku 2012. We tym samym ôkresie nojwiyncyj (1 561) podmiotōw wykreślono z regestu REGON we 2009 roku, nojmynij (929) podmiotōw ôdregistrowano było za to we 2010 roku. Podle danych z regestu REGON postrzōd podmiotōw posiadajōncych natura prawnõ w Ôpolu nojwiyncyj (2 608) je stanowiōncych spōłki handlowe z ôgraniczōnõ uwŏżnościōm. Przi Analizowaniu regest pod winklym numerōw zatrudniōnych prŏcownikōw idzie stwiyrdzić, iże nojwiyncyj (21 050) je mikro-fyrm, zatrudniajōncych 0–9 prŏcownikōw. 0,8% (177) podmiotōw za zorta działalności deklarowało bauerstwo, leśnictwo, łowiectwo a rybactwo, za industryjŏ i baukōnszt swoja zorta działalności deklarowało 16,9% (3 716) podmiotōw, a 82,3% (18 073) podmiotōw w regeście zakwalifikowanŏ je za ôstała działalność. Postrzōd ôsōb fizycznych kludzōncych działalność ekōnōmicznõ w Ôpolu nojczyńścij deklarowanymi zortami przewŏżajōncyj działalności sōm Handel hurtowy i detaliczny; sprŏwōnek wozideł autowych, przi włōnczaniu motorcykle (22.7%) jak tyż Działalność profesjōnalnŏ, naukowŏ i technicznŏ (16%).
Kultura
Ôpole je jednym ze nojwŏżniyjszych ôstrzodkōw kulturalnych a intelektualnych we Polsce, ô dugij tradycyji. We Ôpolu dzioła pŏrã muzeōw i galeryje. Nojstarszym z nich je Muzeum Ślōnska, kere ôstało założōne już we 1900. Terŏźnie powstŏwŏ sam Muzeum Polskij Śpiywki, kere grōmadzi zbiory zwiōnzane z polskõ muzykōm i Krajowym Festiwalym Polskij Śpiywki we Ôpolu.
Festiwal we Ôpolu poprzedzajōm trefiyniŏ przedfestiwalowe take jake Hip-Hop Opole abo Kawiarenki z Gwiazdami. Je tyn fajer fanowa miasta Ôpole i produkt z kery je kojarzōne miasto w Polsce. Ôpole ôstało ôkryślōne bez Jerzego Waldorffa we czasie I KFPP za Stolica Polskij Śpiywki co je mottym rozpoznawczym miasta.
Necowe ôdwołania
!
Rossmania ukurunduensis
Rossmania ukurunduensis je grzib, co go ôpisoł Lar.N. Vassiljeva 2001. Rossmania ukurunduensis nŏleży do zorty Rossmania i familije Sydowiellaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota ukurunduensis
Atripalda
Atripalda - gmin we Italiji, we regijůńe Kampańijo, we prowincyji Avellino. Mo 8,59 km² wjyrchu a podug danych ze 2014 roku půmjyszkiwało sam 11 056 ludźi.
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Gminy we regijůńe Kampańijo
Camden (Połedńowo Karolina)
Camden - mjasto we USA, we sztaće Połedńowo Karolina, stolica hrabstwa Kershaw.
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Połedńowo Karolina
Phyllachora conspicua
Phyllachora conspicua je grzib, co go ôpisoł Ferd. & Winge 1908. Phyllachora conspicua nŏleży do zorty Phyllachora i familije Phyllachoraceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota conspicua
Endococcus parentium
Endococcus parentium je porostyt, co go ôpisoł Etayo 2008. Endococcus parentium nŏleży do zorty Endococcus, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota parentium
Stomiopeltopsis linacearum
Stomiopeltopsis linacearum je grzib, co go ôpisoł Bat. & Cavalc. 1963. Stomiopeltopsis linacearum nŏleży do zorty Stomiopeltopsis i familije Micropeltidaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Pleospora laminariana
Pleospora laminariana je grzib, co go ôpisoł G.K. Sutherl. 1916. Pleospora laminariana nŏleży do zorty Pleospora i familije Pleosporaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Stomiopeltopsis linacearum
Kategoryjo:Ascomycota linacearum
Ascotaiwania mauritiana
Ascotaiwania mauritiana je grzib, co go ôpisoł Dulym., P.F. Cannon, K.D. Hyde & Peerally 2001. Ascotaiwania mauritiana nŏleży do zorty Ascotaiwania, rzyndu Sordariales, klasy Sordariomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Ascochyta thaspii
Ascochyta thaspii je grzib, co go ôpisoł Ellis & Everh. 1889. Ascochyta thaspii nŏleży do zorty Ascochyta, rzyndu Pleosporales, klasy Dothideomycetes, grōmady Ascomycota i krōlestwa grzibōw. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.
Kategoryjo:Ascomycota thaspii
Leptosphaeria hendersoniae
Leptosphaeria hendersoniae je grzib, co go nojprzōd ôpisoł Karl Wilhelm Gottlieb Leopold Fuckel, a terŏźnõ nazwã doł mu L. Holm 1957. Leptosphaeria hendersoniae nŏleży do zorty Leptosphaeria i familije Leptosphaeriaceae. Żŏdne podgatōnki niy sōm wymianowane we Catalogue of Life.