cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Portugalsko godka
Do zapisowańo portugalskij godki używo śe zmodyfikowanygo łaćińskigo abecadła.
Klasyfikacyjo
Portugalsko godka je to godka indoojropejsko -> italsko -> růmańsko -> zachodńorůmańsko -> galo-iberyjsko -> zachodńoiberyjsko -> galajiko-portugalsko.
Necowe uodwołańa
Wikipedyjo we portugalskij godce
Kategoryjo:Zachodńorůmańske godki
Fana Mōnako
Fana Mōnako skłŏdŏ sie ze dwōch poźmych pasōw, czerwōnego nad bjołym. Farby fany pochodzōm od farb wapyna dynastyje Grimaldich. Fana je podanŏ na fany Indōnezyje, ale rōżniōm sie proporcyjami. Proporcyje fany Mōnako to 4:5, a Indůnezyje 2:3.
Ôbejzdrzij tyż
Mōnako, fana
2017
Śwjynta ruchůme:
Kategoryjo:XXI stoleće
Polanów
Polanów (kaszb. Pòlanowò, mjym. Pollnow) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we koszalińskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Polanów.
Kategoryjo:Mjasta zachodńopůmorskigo wojewůdztwa Kategoryjo:Gmin Polanůw
Łubniki (podlaske wojewůdztwo)
Łubniki - wjeś we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we bjołostockim kryśe, we gmińe Zabłudůw.
Kategoryjo:Gmin Zabłudůw
Iłowajsk
Iłowajśk (ukr.  Іловайськ) - mjasto na Ukrajińe, we důńeckim uobwodźe.
Kategoryjo:Mjasta we důńeckim uobwodźe
Mutare
Mutare – mjasto we Zimbabwe, stolica prowincyji Manicaland. Uostrzodek industryji.
Kategoryjo:Mjasta Zimbabwe
Żandowice
Żandowice (pol. Żędowice, miym., Sandowitz) – wieś na Ślōnsku we Polsce, we wojewōdztwie ôpolskim, krysie strzeleckim, a we gminie Zawadzke.
Żandowice leżōm przi rzyce Malapana. Miyszko sam kole 2300 ludzi. Je sam tyż fara pw. Matki Boskyj Bolesnyj (dŏwnij miyszkańcy nŏleżeli do fary we Kelczy, a jeszcze piyrwyj do Jymielnicy. Nojwcześniyjszŏ wspominka ô wsi je ze kole 1300 roku, kej to biskup wrocławski we dokumyńcie Liber fundationis Episcopatus Vratislaviensi przikozōł, coby ludzie z tyj wsi płaciyli płat na biskupstwo. Je to wieś chopsko-robotniczŏ (piyrwyj ludzie robiyli we żandowskij hucie (bōło sam nojwjynksze koło wodne na cołkim Ślōnsku, abo tyż mieli bamberstwa).
Kategoryjo:Gmin Zawadzke
Torsten Haß
Torsten Haß (nar. 21 listopada 1970 we Neumünster), pseudōnim Kim Godal to je niymiecki pisŏrz, dramatopisŏrz, krytyk, a tyż prozaik.
Necowe ôdwołania
Kategoryjo:Rodzyńi we 1970 Kategoryjo:Mjymjecke pisorze Kategoryjo:Mjymjecke dichtery
NATO
NATO (ang. North Atlantic Treaty Organization (Uorgańizacyjo Půłnocnoatlantyckigo Traktatu) - uorgańizacyjo polityczno-wojskowo, utworzůno 4 kwjetńa 1949 bez zaszrajbowańy půłnocnoatlantyckigo traktatu. Z anfanga cwekym bůła uobrůna przed agresyjům ze zajty Sowjeckigo Sojuszu a inkszych państwůw Warszawskigo Ukłodu. Ńyskorzi naczůn połńić rola stabilizacyjno a bůł użiwany do gaszyńo militarnych kůnfliktůw na cołkim śwjeće. NATO przijyno zasada, co anfang na kerygoś ze człůnkůw je anfangem na cołki sojusz. Na 4 kwjetńa 2023 NATO mo 31 człůnkůw.
Necowe uodwołańa
!
Karl Malden
Karl Malden (rodz. 22 marca 1912 we Chicago, um. 1 lipca 2009 we Los Angeles) – amerikański szauszpiler syrbskigo pochodzyńo. Zdobywca Uoskara za najlepszo drugoplanowo rola we filmje "A Streetcar Named Desire" we 1951 roku.
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Rodzyńi we 1912 Kategoryjo:Umarći we 2009
Wierzchowo (szczećinecki krys)
Wierzchowo - wjeś we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, we szczećineckim kryśe, we gmińe Szczećinek.
Kategoryjo:Gmin Szczećinek
Jawa
Jawa to je wyspa we połedńowo-wschodńij Azyji, we archipelagu Wjelgich Sůndajskich Wyspůw. Należy do Indůnezyji. Mo 126 700 km² wjyrchu a půmjyszkuje ja przez 130 milijůnůw ludźi. Wjynkszo tajla ludźi używo jawajskij godki, nale wjy tyż indůnezyjsko godka. Geologiczńy, srogszo tajla Jawy mo wulkańiczne pochodzyńy. Klima a wulkůńiczno gleba sprzijo sam dobrym zbjorům we bauerstwje. Nojwyższy wulkůn na wyspje to Semeru (3676 m n.p.m.).
Kategoryjo:Wyspy Indyjskigo Uoceanu Kategoryjo:Wyspy Indůnezyji
Hymn Mjymcůw
Deutschlandlied, Das Lied der Deutschen (Pjeśń Mjymcůw) – państwowy hymn Weimarskij Republiki (1922–1932), III Rajcha (1933–1945) a Mjymcůw, (uod 27 śyrpńa 1991). Uofiyjalnym hymnym je trzećo zwrotka. Słowa napisoł August Heinrich Hoffmann von Fallersleben we 1841, a muzyka skůmpůnowoł Joseph Hadyn we latach 1796–1797.
Tolochenaz
Tolochenaz - gmin we Szwajcaryji, we kantůńe Vaud, we dytrykće Morges. Mo 1,58 km² wjyrchu a podug danych ze 2015 roku půmjyszkiwało sam 1859 ludźi.
Hymn Mjymcůw
Słowa (po 1991)
Einigkeit und Recht und Freiheit
Tolochenaz
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Gminy Szwajcaryji
Hymn Mjymcůw
Słowa (po 1991)
für das deutsche Vaterland!
Danach lasst uns alle streben
brüderlich mit Herz und Hand!
Sölden (Tirol)
Sölden - gmin we Austriji, we landźe Tirol, we kryśe Imst. Mo 466,89 km² wjyrchu a podug danych ze 2021 roku půmjyszkiwało sam 2995 ludźi. Uostrzodek turystyki a źimowych szportůw.
Hymn Mjymcůw
Słowa (po 1991)
sind des Glückes Unterpfand:
Sölden (Tirol)
Kategoryjo:Gminy Austriji
Hymn Mjymcůw
Słowa (po 1991)
Blüh im Glanze dieses Glückes,
blühe, deutsches Vaterland!
Uobejzdrzij tyż
Mjymcy, hymn Kategoryjo:Mjymcy
Prekmursko godka
Prekmursko godka (słowyńsko Prekmurščina, prekmursko Prekmürščina, Prekmürski jezik, madźarsko Vend nyelv, Prekmurjei nyelv) je połedńowosłowjańsko godka. Do zapisu używo łaćińskigo abecadła. Prekmursko je izolowanym djalektym słowyńskij godki.
Zdrzůdła
Kategoryjo:Słowjańske godki
Czarnochowice
Czarnochowice - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we wjelickim kryśe, we gmińe Wjeliczka.
Kategoryjo:Gmin Wjeliczka
2023
Ruchůme śwjynta
Kategoryjo:XXI stoleće
Fana Mjymcůw
Fana Mjymcůw skłŏdŏ sie ze trzech poźůmych pasōw: czornego, czerwōnego a żōłtego.
Gyszichta
Czŏrno-czerwōno-złote farby wywodzōm sie uod farb wapyna I Rajchu, użyto jejich po piyrszy rŏz we 1817 r. na zōmku Wartburg w czasie festynu studynckigo. Fana ôstała ôficjalnie przijyntŏ we 1848 r. Przijmowano że farby symbolizujōm: Czŏrny - niywola, czerwōny - krwŏwe bitwy, złoty - światło swobody. Gdy powstoło Niymiecke Cysŏrstwo przijynto fane czŏrno-bioło-czerwōnõ. Po upŏdku cysŏrstwa we 1918 r. a utworzyniu Weimarskej Republiki wkludzōnŏ bōła czŏrno-czerwōno-złoto fana. We 1933, po dojściu nazistōw do władzy, przijynto fanã z biołym kołym na czerwōnym zadku ze wrażōnōm w nim czŏrnōm swastykōm. Po II światowyj wojnie Mjymcy ôstały podzielōne na Mjymieckõ Dymokratycznõ Republikã a Federalnõ Republikã Mjymcůw, bez co ukŏzały sie liczne propozycyje nowyj fany miyndzy inkszymi fany z krziżym skandynawskim w farbach Weimarskej Republiki. Fany MDR a FRM były take same, bez co we 1959 r. do fany MDR wkludzōno wapyn tego państwa. Po zjednoczyniu Mjymjcůw we 1990 prziwrōcōno fane czŏrno-czerwōno-złotõ.
Ôbejzdrzij tyż
Mjymcy, fana Kategoryjo:Mjymcy
Wschodńi Timůr
{{Państwo infobox |mjano_oryginalne      = Repúblika Demokrátika Timór Loro Sa'e República Democrática de Timor-Leste |nazwa_ślůnsko          = Dymokratyczno Republika Wschodńigo Timoru |fana_uobroz           = Flag of East Timor.svg |goduo_uobroz           = Coat of arms of East Timor.svg |nazwa_dopeuńač      = Wschodńigo Timoru |dewiza                = Honra, Pátria e Povo |dewiza_godka          = portugalsko godka |dewiza_ślůnsko         = Hůnor, Uojczyzna, Ludźe |lokalizacja_uobruz     = LocationEastTimor.svg |kůnstytucyjo           = |państwo               = |zaležne_uod = |godka uřyndowo        = tetům, portugalsko |godka užywano         = |stolica               = Dili |ustrůj polityčny     = republika |typ_państwa           = |guowa_państwa         = José Ramos-Horta |guowa_państwa_uopis    = prezydynt |status_terytorium     = |zaležne_uod}           = |guowa_terytorium      = |guowa_terytorium_uopis = |we_imjyńu_tekst       = |we_imjyńu_uřůnd       = |we_imjyńu             = |szef_řůndu            = Taur Matan Ruak |szef_řůndu_uopis       = prymjer |we_imjyńu_tekst2      = |we_imjyńu_uřůnd2      = |we_imjyńu2            = |plac          = 15 007 |plac_wůd      = ~0% |plac_mjejsce  = 154 |ludźi               = 1 167 242 |gynstość               = 78 |gynstość_mjejsce       = |ludźi_rok           = 2015 |narodowości           = |ludźi_mjejsce       = |utwořynie_sposůb     = samostanowjyńy |uod_kogo               = uod Indůnezyje |utwořyńe_data       = 20 maja 2002 |likwidacjo_sposůb     = |bez_kogo            = |likwidacjo_data       = |religja_dominujůnco    = |waluta_nazwa          = amerikański dolar |waluta_symbol         = USD |UTC                   = +9 |hymn                  = Pátria |hymn_nazwa_ślůnsko     = Uojczyzna |kod_ISO               = TL |domyna                 = .tl |kod_samochodowy       = TL |numer_kerunkowy       = +670 |terytoria_zaležne     = |terytorja_autůnůmične = |mapa_uobroz            = Osttimor.png |uwagi                 = }}
Jygo uodrymbność wźůna śe uod tygo, co bez dugi czas bůła to kolůńijo Portugalije, a skiż tygo sam wjynkszość ludźi je katolikůma, a ńy muzułmanůma kej we sůmśedńij Indůnezyji. We 1975 Portugalczyki uopuśćůły Wschodńi Timůr, nale anektowała go Indůnezyjo. Bez dugi czas mjyszkańcy dopůminali śe uo samostanowjyńy. Dźepjyro we 1999 doszło do absztimůngu, we kerym 78,5% mjyszkańcůw welowało za samostanowjyńym.
!
Roxbury (Connecticut)
Roxbury – mjasto we USA, we sztaće Connecticut, we hrabstwje Litchfield.
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Connecticut
Kopjejsk
Kopjejsk (rus.: Копейск) – mjasto we Rusyje, we czelabińskim uobwodźe. Uostrzodek industryji.
Kategoryjo:Mjasta we czelabińskim uobwodźe
Detroit
Detroit (uod francuskigo ćyśńina) – mjasto we USA, we stůńy Michigan, na půłnocnym brzygu rzyki Detroit, przi grańicy ze Kanadům. Założůne we 1701 uod Francuzůw, we 1783 przekozane USA, uod 1802 mo mjejske prawa. Srogi uostrzodek industryje, znůmy znamjyńńy skiż produkcyje autůw (majům sam śedźiby trzi kůncerny: Ford Motor Company (zał. 1903), General Motors (zał. 1916) a Chrysler (zał. 1925). Krům tygo inkszo industryjo, we tym chymiczno a zbrojyńowo, a śedźiba finansowych insztytucyjůw. Uostrzodek naukowy a akadymicki (3 uńiwersytety). 18 lipca 2013 sztad uogłośůł plajta.
!
Gůndwana
Gůndwana to bůł połedńowy superkůntynynt kery istńoł we paleozojiku a na anfangu mezozojiku, a zaś na kůńcu mezozojiku a na anfangu kynozojiku. Jeji mjano pjyrszy wkludźůł Eduard Suess a wźůn je uod mjana půłnocnygo regijůnu we Indyjach.
Kategoryjo:Palyjokůntynynty
Janosch
Janosch, po prowdźe Horst Eckert, rodz. 11 marca 1931 we Zobrzu - ślůnski pisorz, kery tworzi we mjymjeckij godce.
Rodzůny we robotńiczyj familiji. Jak bůł 13 lot stary, zaczůn robota jako ślůsorz. Ńyskorzi we 1945 uostoł do kupy ze familijům wyśedlůny do Mjymcůw. We Oldenburgu mjoł robota we tekstylnyj industryji a bůł szkolorzym we wjeczorowyj szuli. We 1946 Weryfikacyjno Kůmisyjo prziznała familiji Eckretůw polske uobywatelstwo. Průgowoł swojich śył jako pisorz uod 1960 roku (Die Geschichte von Valek dem Pferd). Sława Janoschowi przińosła dźepjyro seryjo kśůnżkůw lo bajtli. Pjyrszo ś ńich, Oh, wie schön ist Panama (Och, jako gryfno je Panama), bůła wydano we 1976, we tym cyklu ukozało śe przez 120 kśůnżkůw, kere przetumaczůno na przez 30 godkůw. Janosch ńy ino je napisoł, nale i zilustrowoł (mo grajfka do grafikůw). Dowńi, we 1970 roku, wydoł Cholonek oder Der liebe Gott aus Lehm - historyjo uo Gůrnym Ślůnsku a losach Ślůnzokůw uod 30. do 50. lot XX stolećo. We 2004 jeji adaptacyjo na scyna tyjatru zrobjůł Tyjater Korez ze Katowicůw.
Mimo, co tworzi we mjymjeckij godce, Janosch poważo śa za Ślůnzoka, co dycki podkryślo. We wywjadźe lo katowickigo wydańo Gazety Wyborczyj pedźoł: "Czuja śe Ślůnzokym. To je mojo nacyjo, to je mojo religijo". Jeli rozchodźi śe uo religijo, Janosch mo antyklerykalne przekůnańa. We sztuce Zurück nach Uskow krytykuje rzimskokatolicki Kośćůł a papjyża Jůna Paula II. Terozki půmjyszkuje na Tynerifje. Hercki ze chaupy przi Pjekarskij hulicy we Zobrzu, kaj bůł rodzůny, dobowoł dźyńńikorz Gazety Wyborczyj zarozki po jeji zbulyńu, a terozki jako Hercki Janoscha sům nadgrodům uod tygo cajtůngu lo Ślůnzokůw, kere rozsławjajům regijůn.
Ńykere kśůnżki a tyjatralne sztuki
Kategoryjo:Rodzyńi we 1931 Kategoryjo:Twůrcy literatury lo bajti Kategoryjo:Ślůnzoki
Tottori
Kategoryjo:Mjasta Japůńiji
III Rajch
III Rajch (mjym. Drittes Reich) – miano mjymjeckego państwa we latach 1933–1945.
Zaczōntki
We 1933 władzã przejōnła Norodowosocjalistycznŏ Mjymjeckŏ partja robotnikōw (NSDAP) kerõ kōmandyrowoł Adolf Hitler, powołany na kanclyrza bez prezydynta Paula von Hindenburga, po kerego śmierci przijōn tytuł Führer, co ôznaczŏ wōdz a kanclyrz Rajcha. We kreju wkludzōny ôstoł Totalitarysm. We 1934 r. przekludzōnŏ ôstała "noc dugich nożōw" majōncŏ na cylu eliminacyjõ ôpozycyje Hitlera, na terynie Mjymcůw zakłŏdano było tyż ôbōzy kōncyntracyjne. We 1935 r. napoczły sie prześladowaniŏ Żydůw (bp. "noc kryształowõ"). W cylu dalszyj realizacyje podyjmniyntych cylów w Mjymcach rozbudowano aparat terroru, w skłŏd kerego wchodziyły bp. Gestapo a SS. Mimo Wersalskiego Traktatu we 1935 r. przijynto było gezec ô odnowie siył zbrojnych (Wermacht) a nasilono zbrojenia jak tyż wkludzōno było kōntrolã państwa nad ekōnōmijōm. We 1936 Mjymcy prziwstoły do rymilitaryzacyje Nadrenii. 20 wrześńa 1940 r. Rajch zawar sojusz z Italijům a Japōnijōm nazywany paktem berlińskim abo paktem trzech. Podboje mjymjecke napoczōn Anschluss Austrije we 1938 r. a zabōr tajli Czechosłowacyje z wiynksza Sudetōw. We 1939 wbrew Ukłodowi ze München Mjymcy zajōnły ôstane tajle Czech, na kerych ôstoł utworzōny protektorat Czech a Morawy jak tyż zmusiyli słowackich prawicowych politykerōw do utworzyniŏ Piyrszyj Słowackij Republiki.
II wojna śwjatowo
Agresyjŏ na Polskã 1 wrześńa 1939 bez Rajcha napoczła II wojnã światowõ. Poczōntkowo Mjymcy ôdnosiyli zwyciynstwa w Ojropie a Afryce. W 1940 zajōnły Dańijõ a Norwygijõ potym Ńiderlandy, Belgijõ a Luksymburg jak tyż Francyjõ. We 1941 kludziyły kampanijõ na Bałkanach jak tyż ôkupowały Grecyjõ a Jugosławijõ. 22 czyrwca 1941 r. Mjymcy napadły na SSSR, na zajyntych terynach wkludziyli terror, dokōnali bezma cołkowityj zagłady Żydůw a tyż ludobōjczej eksterminacyje milijōnōw ludzi inkszych nŏrodowości, z wiynksza Słowian. Głownõ rolã w realizacyje polityki ludobōjczej ôdegrało kerownictwo polityczne NSDAP, SS, Gestapo a SD. Fungowaniŏ wojynne koalicyje antymjymjeckij, wzrŏstajōncy ruch ôporu w ôkupowanych państwach przi jednoczesnym sturbaczyniu potyncjału wojsk i ekōnōmije Mjymjcůw, stopniowo wpływały na pōmianã jejich użytecznego poczōntkowo położyniŏ. Mjymjecke ôstrzodki antyfaszystowske fungowały z wiynksza na ymigracyje a w kreju m.in. Weisse Rose i Rōnto z Krziżowyj. Z 1942 na 1943 wojska Mjymjeckie pōniosły klynskã pod Stalingradem i w Afryce. Wygranŏ Sowjetōw pod Kurskiem z lipnia na siyrpiyń 1943 r. ôdebrała Mjymcom ôstatniõ prōbã ôdzyskaniŏ inicjatywy strategicznyj na frōncie wschodnim. Przejście do ôgōlnyj ofensywy bez Sojusz Sowjecki jak tyż utworzynie we czyrwniu 1944 r. drugigo frōntu bez alijůntůw zachodnich we Francyje, dokludziyły do dalszego wyzwalania zajyntych bez Mjymcy krejůw. Wiosnōm 1945 r. doszło do cołkowityj klynski Mjymcōw. Po samobōjstwie Hitlera 30 kwjetńa 1945 r. kery przekŏzoł władzã Karlowi Dönitzowi, 8 moja 1945 r. podpisano było bezwarunkowy akt kapitulacyje III Rajcha.
Kategoryjo:III Rajch Kategoryjo:Historyczne państwa we Ojropje
Kongsberg
Kongsberg - gmin we Norwygiji, we regijůńe Viken. Mo 793,09 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkiwało sam 27 723 ludźi.
Dynastyjŏ Qing
Dynastyjŏ Qing – ôstatniŏ chińskŏ dynastyjo panujōncŏ w latach 1644–1912.
We 1618 wōdz mandżurski Nurhaczi napoczōn jednoczynie ziymiōw chińskich, kōntynuowany bez jego syna Huangtaiji i wnuka Shunzi, kery we 1644 zdobōł Bejdżing a roznajmiōł sie cysŏrzym (panowoł do 1661). W czasie panowaniŏ jego nastympcōw: Kangxi, Yongzhenga a Qianlonga, prziłōnczōno było do Chin: Můngolijõ, Tybet, Dżungariõ a Kaszgariõ. We 1861 władzã ôbjōnła cysŏrzowŏ Cixi, jeji reakcyjnŏ polityka wnōntrznŏ, nastōniŏ bauerske, agresyjŏ impyriůw zachodnich, Rusyje a Japůnije ôstatecznie ôsłabiyły cysŏrstwo. Panowanie dynastyje Qing ôbalyła rewolucyjŏ chińskŏ we latach 1911–1913, a ôstatni mody cysŏrz Puyi ôstoł zmuszōny do abdykacyje.
Kategoryjo:Historyczne państwa we Azyje
Jarosław Kaczyński
Jarosław Aleksander Kaczyński (rodz. 18 czyrwca 1949 we Warszawje) - polski polityker. Prezes Rady Mińistrůw Polski we lotach 2006-2007. Prezes polskij partyje Recht i Sprawiedliwość uod 2003. Poseł we Sejmie RP we lotach 1991-1993 a uod 1997. Senator we lotach 1989-1991. Kandydat na Prezydynta RP we roku 2010. Mioł braćika Lecha Kaczyńskiego, kery bůł gowům państwa polskego we lotach 2005-2010 a zginůł we katasztrofje polskiego prezidenckego fligra wele Smolyńska.
Przipisy
Kategoryjo:Rodzyńi we 1949 Kategoryjo:Posły III RP Kategoryjo:Synatorowje III RP Kategoryjo:Prymjery Polski Kategoryjo:Polske prawńiki
Syrbsko Republika
Syrbsko Republika (syrb.-chorw. Republika Srpska / Република Српска) – jydno ze dwůch skłodowych tajlůw Bośńe a Hercegowiny (drugo je Federacyjo Bośńe a Hercegowiny). Mo 24 811 km² wjyrchu a pomjyszkuje ja 1 411 000 ludźi (dane ze 2005 roku). Stolicům podle prowa je Sarajewo, nale isto Banja Luka. Teroźńi sztatus Syrbskij Republiki je uregulowany uod pokojowygo porozumjyńo, kere zakůńczůło důmowo wojna we Bośńi a Hercegowińe (1992-1995).
Ludztwo
Syrbsko Republika je pomjyszkowano uod ůng. 1,5 mln perzůnůw (2006 r.); 90% ś ńich to Syrby, krům uůnych żyjům sam znamjyńńy Chorwaty a Bośńaki (bośńacke muzułmany).
Prezydynty Syrbskij Republiki
Kategoryjo:Bośńa a Hercegowina Kategoryjo:Spjyrkowe źymje
Ferdinand Frantz
Ferdinand Frantz (rodz. 8 lutego 1906 we Kassel, um. 26 maja 1959 we München) – mjymjecki uoperowy śpjywok, bas. Znůmy ze swojich rolůw we uoperach uod Richarda Wagnera. Wystympowoł we Vienna Staatsoper we Wjedńu, Semperoper we Dresden, La Scala we Milano a Covent Garden we Lůndyńe.
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Rodzyńi we 1906 Kategoryjo:Umarći we 1959 Kategoryjo:Basy
Port Harcourt
Port Harcourt – mjasto we Ńigeryji, stolica sztatu Rivers. Uostrzodek industryje.
Kategoryjo:Mjasta Ńigeryji
Waterford
Waterford (irl. CPort Láirge) – mjasto we Irlandyji, śedźiba hrabstwa Waterford.
Kategoryjo:Mjasta Irlandyji
Fuzhou
Fuzhou (chiń. 福州 - mjasto we Chińskij Ludowyj Republice, stolica prowincyji Fujian. Uostrzodek industryje a nauki.
Kategoryjo:Mjasta Chinůw
Gostyń
Gostyń - mjasto we Polsce, we wjelgopolskim wojewůdztwje, sedźiba gostyńskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Gostyń.
Kategoryjo:Mjasta wjelgopolskigo wojewůdztwa
Jagody
Jagody (pol. Miłosna) – leśny zidlōng we Polsce we Gōrnym Ślōnsku, położōny we ôpolskim wojewōdztwie, we strzeleckim krysie, we gminie Imielnica.
Trzebńica
Trzebńica (pol. Trzebnica, mjym. Triebnitz, czes. Třebnice) - mjasto we Polsce, we dolnoślůnskim wojewůdztwje, śedźiba trzebńickigo krysu, a mjejsko-wjejskigo gminu Trzebńica.
Kategoryjo:Mjasta dolnoślůnskigo wojewůdztwa Kategoryjo:Gmin Trzebńica
Ilich Ramírez Sánchez
Ilich Ramírez Sánchez (rodz. 12 paźdźerńika 1949 we Caracas we Wynezueli) – jedyn ze nojbarzi znůmych terrorystůw, uod cajtůngůw mjanowany Szakalym. Bůł chowany uod uojca markśisty, a skiż tygo przijůn pjyrsze mjano "Ilich", uod Lyńina. Bůł szkolorzym we szuli partyzantůw we Kubje a ńyskorzi sztudyrowoł we Moskwje, na Uńiwersyteće mj. Lumumby. Ńyskorzi uostoł terrorystům. Jygo pjyrszo akcyjo to zamach na Edwarda Sieffa, biznesmana żydowskigo pochodzyńo. Nojbarzi znůmo akcyjo we jygo karjerze bůła we Wjedńu, kej 21 grudńa 1976 wloz ze pjyńćůma inkszymi terrorystůma na tref mińistrůw OPEC, zaszlachtowali uůńi wuůnczas 3 perzůny a wźyńi 81 zakłodńikůw. Zażyczyli śe fligra, a kej go dostali uwolńili 41 zakłodńikůw a ze pozostałům tajlům polećeli do Algeru. Godo śe, aże wźyńi wuůnczas 50 milijůnůw dolarůw za jejich uwolńyńy a citli do Libije. We 80. lotach XX stolećo Ilich Ramírez Sánchez bůł terrorystům za kerym nojwjyncy sznupały wszyjske policyje śwjata. Na kůńec chyćili go we 1984. Terozki je zawarty we anclu do kůńca żywobyćo. Jygo perzůna a gyszichta żywobyćo uostała śe inszpiracyjům lo Roberta Ludluma, kery uopisoł jygo smyślůne dźeje we bestsellerowyj seryje růmanůw "The Bourne Identity".
Kategoryjo:Rodzyńi we 1949 Kategoryjo:Wynezuelczyki Kategoryjo:Terrorysty
Myślibórz
Myślibórz (mjym. Soldin) - mjasto we Polsce, we zachodńopůmorskim wojewůdztwje, śedźiba myśliborskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Myślibórz.
Giù la testa
Giù la testa (ôryginał z ital., ang. A Fistful of Dynamite abo Duck, You Sucker!, niym. Todesmelodie, pol. Garść dynamitu, fran. Il était une fois la révolution) – film ze 1971 roku, kery reżiserowoł Sergio Leone, a do kerego muzykã skōmpōniyrowoł Ennio Morricone. Gyszichta kerõ ôzprawiŏ film je ô meksykańskim bandycie Juanie Mirandzie (groł go Rod Steiger) a irlandzkim imigrancie Johnie H. Mallory'u (groł go James Coburn), kery uciek z Irlandyje, beztōż co ôstoł wykryty bez brytyjske dinsty bezpiyczyństwa iże je ôn wojŏkym Irlandzkij Armije Republikańskij, kerzi napadli na bank we fikcyjnym sztadzie Mesa Verde a niyskorzij walczyli we meksykańskij rewolucyji.
Produkcyjŏ
Na anfangu produkcyje filmu Sergio Leone mioł być ino producyntym filmu, a reżiserym mioł być Peter Bogdanovich. Atoli Peter Bogdanovich zrezygnował z reżiserowaniŏ, bo woloł robić film The Last Picture Show. Sergio Leone prōbowoł uwiyść reżisera Sama Peckinpaha coby pōmōg przi produkcyji filmu, atoli tyn tymu abszlagowoł. Dopiyro szauszpilery James Coburn a Rod Steiger uwiyścili, coby film reżiserowoł Sergio Leone.
Place produkcyje
Biny kere podug filmu pokazowały gōry Meksyku nagrano we Andaluzyji, a biny z banhofym we fikcyjnym sztadzie Mesa Verde nagrano we sztadzie Almería. Bank jak tyż pobliske chałpy we Mesa Verde stawianŏ ôd podstaw. Szynk w kerym bōły biny ze retrospekcyje Mallory'ego to Toner's pub we Dublinie. Zabytkowe budowle ze brōnnygo kamiynia kere sōm we filmie znajdujōm sie we szpanijskij prowincyji Soria.
Kategoryjo:Spaghetti westerny
Murray Bridge
Murray Bridge – mjasto we Australiji, we sztaće Połedńowo Australijo, nade rzykům Murray.
Kategoryjo:Mjasta Australiji
Ostrów Mazowiecka
Ostrów Mazowiecka - mjasto we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, śedźiba uostrowskigo krysu a wjejskigo gminu Ostrów Mazowiecka.
Kategoryjo:Mjasta mazowjeckigo wojewůdztwa
Fukutsu
Fukutsu to je mjasto we Japůńije, we prefekturze Fukuoka, we půłnocno-zachodńij tajli wyspy Kiusiu. Powstało 1 lutygo 2005 bez skuplowańy mjastůw Fukuma a Tsuyazaki. Mo 52,71 km² wjyrchu a 56 500 mjyszkańcůw.
Antonín Jedlička
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Rodzyńi we 1923 Kategoryjo:Umarći we 1993 Kategoryjo:Czeske szauszpilery
Zelgoszcz (půmorske wojewůdztwo)
Zelgoszcz - wjeś we Polsce, we půmorskim wojewůdztwje, we starogardzkim kryśe, we gmińe Lubichowo.
Kategoryjo:Gmin Lubichowo
Juiz de Fora
Juiz de Fora - mjasto we Brazyliji, we sztaće Minas Gerais.
James Coburn
James Harrison Coburn III (nar. 31 siyrpnia 1928 we Laurel, um. 18 listopada 2002 we Beverly Hills) – amerikōński szauszpiler filmowy a tyjatralny, znany z m.in. westernōw: Giù la testa eli The Magnificent Seven. Sztudiyrowoł szauszpilerstwo na University of California.
Juiz de Fora
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Minas Gerais
James Coburn
Przipisy
Kategoryjo:Amerikańske szauszpilery Kategoryjo:Rodzyńi we 1928 Kategoryjo:Umarći we 2002
Astrachań
Astrachań (rus. Астрахань) – mjasto we Rusyji, stolica astarchańskigo uobwodu. Je rozlygowane we delće rzyki Wołga.
Kategoryjo:Mjasta we astrachańskim uobwodźe
Ilinka (atrachański uobwůd)
Ilinka(rus. Ильинка) - wjeś we Rusyji, we astrachańskim uobwodźe, we ikrjańińskim rejůńe. Na 2016 rok půmjyszkiwało sam 4919 ludźi. Wjeś je rozlygowano we depresyji, 23 m. p.p.m.
Kategoryjo:Wśe Rusyji
Johor Bahru
Johor Bahru – mjasto we Malezyji, stolica sztatu Johor.
Kategoryjo:Mjasta Malezyji
Lobor
Lobor - wjeś we Chorwacyji, we krapinsko-zagorskij żupańiji, śedźiba gminu Lobor. Na 2011 rok půmjyszkowoło sam 521 ludźi.
D
Dd – sztworto buchsztaba we steuerowym szrajbůnku. Szůsto polskigo a tyż czeskigo abecadła, wystympuje tyż we wszyjskich inkszych wykludzůnych s łaćińskigo abecadła. We bezma kożdyj godce uoznoczo.
Lobor
Kategoryjo:Wśe Chorwacyji
D
Kategoryjo:Łaćińske abecadło Kategoryjo:Ślůnski alfabyt
South Shields
Kategoryjo:Mjasta we hrabstwje Tyne and Wear
Rod Steiger
Rodney Stephen Steiger (nar. 14 kwietnia 1925 we Westhampton, um. 9 lipnia 2002 we Los Angeles) – amerikōński szauszpiler filmowy a tyjatralny, niymiecko-austryjŏckigo byciŏ. Groł w wiyncyj aniżeli 100 filmach.
Przipisy
Kategoryjo:Amerikańske szauszpilery Kategoryjo:Rodzyńi we 1925 Kategoryjo:Umarći we 2002
Dżarasz
Dżarasz (arab. جرش) - mjasto we Jordańiji, stolica muhafazy Dżarasz.
Kategoryjo:Mjasta Jordańiji
Zielōnŏ Gōra
Zielōnŏ Gōra (tyż Grinberg, pol.: Zielona Góra, niym.: Grünberg in Schlesien, śl-niym.: Grienberg) – sztad a grodzki krys we lubuskim wojewōdztwie, kery je siedzibōm starostwa zielōnogōrskigo krysu (ziymskigo), lubuskigo sejmiku a inkszych wojewōdzkich instytucyje. Funguje sam szportklub ZKŻ Zielona Góra, barzij znany pode mianym Falubaz.
!
Kuala Lumpur
Kuala Lumpur – nojsrogsze mjasto a stolica Malezyji. Uostrzodek industryji a ferwaltůngu.
Kategoryjo:Mjasta Malezyji Kategoryjo:Stolice państwůw Azyje
DJ
DJ (ang. Disc Jockey) – persůna, kero zajmuje śe dobjyrańym, uodtwarzańym i miksowańym muzyki na żywo. DJ nojczyńśćij staro śe stworzić płynnoś muzyczno w swojim wystympje, tak coby połůnczyć społym růżne utwory muzyczne. Tako jednostajno płynnoś mjanuje śe mixym (ang. DJ Mix), eli setym (ang. DJ Set). W swoij roboće DJ můno być tyż spůmagany bes MC, kery utrzymuje kůntakt ze publikům bes mikrofůn.
Pojyńće Disc Jockey uostało pjyrszy roz użyte we 1935 roku bes Waltera Winchella, kjej uopisywoł Martina Blocka, pjyrszego radjowca, kery w uoczach mocka ludźi uzyskoł status gwjazdy.
Podkriváň
Podkriváň - wjeś a gmin (obec) na Słowacyji, we banskobystrickim kreju, we kryśe Detva. Mo 25,89 km² wjyrchu a podug danych ze 2020 roku půmjyszkiwało sam 575 ludźi.
Kategoryjo:Gminy Słowacyji
Ślōnskŏ Ôstrawa
Ślōnskŏ Ôstrawa (dŏw. do 1919 roku Polskŏ Ôstrawa, śl-niym.: Schläsche/Pulsche Ostrau, niym.: Schlesisch/Polnisch Ostrau, cze.: Slezská/Polska Ostrava, pol.: Śląska/Polska Ostrawa) – dŏwniyj ôsobny sztad, terŏzki tajla Ôstrawy.
Gyszichta
W 1290 roku Ślōnskŏ Ôstrawa ôstała wkludzōnŏ we granice Ksiynstwa Cieszyńskigo. Kedy we roku 1919 weszła we skłŏd Czechosłowacyje, jeji miano ôstałŏ zmiyniōne ze "Polskij Ôstrawy" na "Ślōnskõ Ôstrawã". Rechty sztadu dostała w 1920 roku. We 1941 roku wkludzōnŏ jōm do morawskij Ôstrawy, kerej tajlōm je do dzisiej.
Przipisy
Kategoryjo:Mjasta Kategoryjo:Uostrawa Kategoryjo:Artikle we ślabikŏrzowym szrajbōnku
Versailles
Versailles - gmin we Francyji, we regijůńe Île-de-France, we departamyńće Yvelines. Mo 26,18 km² wjyechu a podug danych ze 2014 roku půmjyszkiwało sam 85461 ludźi.
Akranes
Akranes – mjasto na Islandyji.
Versailles
Je znůmy skiż pałacu, downyj rezydyncyji krůlůw Francyji. Szrajbowano we ńim Wersalski Traktat.
Akranes
Kategoryjo:Mjasta Islandyji
Presho
Presho - mjasto we USA, we sztaće Połedńowo Dakota, we hrabstwje Lyman.
Versailles
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Gminy we departamyńće Yvelines
Brasília
Brasília - stolica Brazyliji (uod 1960), stanowi uosobno admińistracyjńy jednostka: Dystrykt Federalny. Uostrzodek nauki a kultury.
Presho
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Połedńowo Dakota
Malapana
Malapana (niym. Malapane, pol. Mała Panew) to je rzyka, co je prawōm dopłygōm Ôdry. Mŏ swōj anfang na Woźnickŏ-Wielōńskij Chyży, a płynie aże do Ślōnskij Niziny. Mŏ dugość 132 km a wiyrchniã dorzyczŏ 2,1 tys. km2. Zasiylajōm jōm rzyki Chrzōnstowŏ, Lyśnica, Lublinianka a Libawa.
Kategoryjo:Rzyki Polski
Lady Pank
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Polske muzyczne skupiny
Brasília
! Kategoryjo:Stolice państwůw Połedńowyj Ameriki
Sataua
Sataua - wjeś na Samoa, na wyspje Savaiʻi, we dystrykće Vaisigano. Na 2016 rok půmjyszkowoło sam 833 ludźi.
Kategoryjo:Wśe Samoa
Apyńiński Půłwysep
Kategoryjo:Půłwyspy Ojropy Kategoryjo:Geografijo Italiji
Ohio
Ohio (/oʊˈhaɪ.oʊ/) je sztat na půłnocnym wschodźe Zjednoczůnych Sztatůw. Grańica mo na půłnocy ze sztatym Michigan, na wschodźe ze Pynsylwańijům, na połedńu ze Kentucky a Zachodńům Wirgińijům, a na zachodźe ze Indianům.
Nojsrogsze mjasta:
Stolica - Columbus.
Wjelość ludźi - 11,485,9
Necowe uodwołańa
!
Binůminalne mjanowańy
Binůminalne mjanowańy (uod łać. binomen - dwa mjana) to je systym mjanowańo wszyjskich zortůw żywych uorgańizmůw dwůma mjanami. Uopracowoł go szwedzki przirodńik Carl von Linné. We tym systymje kożdo zorta żywych uorgańizmůw mo dwa mjana łaćińske (abo postłaćinske), bez tyn przikłod Aquila chrysaetos - Aquila, adler, a chrysaetos - skolny. S anfanga dowo śe mjano zorty, a ńyskorzi mjano gatůnku. Skiż używańo łaćińskich mjanůw, s kerych kożde jednoznaczńy uokryślo gatůnek, idźe lekuśko go idyntyfikować uod używaczůw kożdyj godki.
Dżami al-tauarich
Dżami al-tauarich (Jami al-tawarikh lebo Śwjatowo gyszichta, per. جامع‌التواریخ) je irańske dźeło literatury a gyszichty, napisane bez Raszida al-Dina na poczůnku XIV stolećo.
Crespano del Grappa
Crespano del Grappa - gmin we Italiji, we regijůńe Ojganejsko Wynecyjo, we prowincyji Treviso. Mo 17,81 km²wjyrchu a podug danych ze 2015 roku půmjyszkiwało sam 4520 ludźi.
Dżami al-tauarich
Kategoryjo:Persko literatura
Crespano del Grappa
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Gminy we regijůńe Ojganejsko Wynecyjo
Choroszcz
Choroszcz – mjasto we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we bjołostockim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Choroszcz.
Kategoryjo:Mjasta podlaskigo wojewůdztwa Kategoryjo:Gmin Choroszcz
Ń
Ńń – śedymnasto buchsztaba Steuerowygo szrajbůnku lo ślůnskij godki, wystympuje też we polskim abecadle. We uobuch mo fůnetyczno wartość [ɲ]. Růżńica je jynoż tako, co we polskim ńy mo żodnygo słowa, kere by śe zaczynało na ta litera, we ślůnskim zapisowanym Steuerůw szrajbůnkym je takich mocka (btp. ńydźwjydź, ńy, ńydźela).
Kategoryjo:Polske abecadło Kategoryjo:Ślůnski alfabyt
Paktofonika
Paktofonika  (abo PFK) - ślůnsko muzyczno skupina ze Katowicůw, kero groła muzyka rap. Skupina fůngowoła we lotach 1998-2003.
Tykocin
Tykocin – mjasto we Polsce, we podlaskim wojewůdztwje, we bjołostockim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Tykocin.
Paktofonika
Gyszichta
Skupina powstoła we 1998 roku we Katowicach s ińicyjotywy rapera Wojciecha "Fokusa" Alszera (szl. Adalbert Alszer), kery do wspůłprocy zaprosił Sebastiana "Rahim Salberta (szl. Baścik Salbert) - bůłego człvnka zespołu 3xKlan. Trzećym człůnkem zespołu bůł Piotr "Magik" Łuszcz (szl. Pyjter Uszcz),kery dowńij noleżoł do Kaliber 44. Piyrwsze teksty bůły łonaczone we Paźdźerńiku 1998 roku. Gibko łoboczyli ich wytwůrnijo R.R.X. Jednokże zyrwoli umowa, potym dołaczyli do Gigant Records. We 2000 pojecholi do Mjymcůw wyrychtowac singiel "2 kilo" ze Mjymcami. 18 grudńa tygo roku wydano płyta "Kinematografia". 8 dni potym, (26 grudńa) Magik umrzył, popołńił samobůjstwo wyskakujůnc ze uokna uo 6:15. Skupińe wzrosła popularnosc. We 2002 roku wydano uostana płyta - "Archiwum kinematografi". 21 marca 2003 we Katowicach zorganizowano koncyrt a bůł to szlus tygo zespołu. We 2004 powstoł Pokahontaz ze Fokusem a Rahimem.
Staszów
Staszów - mjasto we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, śedźiba staszowskigo krysu a mjejsko-wjejskigo gminu Staszów.
Paktofonika
Film
We 2012 roku wydano film, kery uopowjodoł gyszichta skupiny. We piyrwszy weekend oubejrzało 373 796 widzůw.
Tykocin
Kategoryjo:Mjasta podlaskigo wojewůdztwa Kategoryjo:Gmin Tykoćin
Staszów
Kategoryjo:Mjasta śwjyntokrziskigo wojewůdztwa
Paktofonika
Dyskografijo
Kategoryjo:Hiphopowe skupiny Kategoryjo:Muzyka na Ślůnsku
Sipoo
Sipoo - gmin we Finlandyji, we regijůńe Uusimaa. Mo 342,67 km² wjyrvchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 22 313 ludźi.
Wajima
Wajima (jap. 輪島市) – mjasto we Japůńiji, we prefekturze Ishikawa, na wyspje Honsiu.
Sipoo
Kategoryjo:Gminy Finlandyji
Wajima
Kategoryjo:Mjasta Japůńiji
Nudle
Nudle to je jodło kere śe robi ze můnki, wody a ńykej jajcůw. Proste nudle sům podane na dugo faborka, nale rychtowane we fabrice majům roztomajte ksztołty - szlajfki, ruły, świdry a inksze.
Kategoryjo:Jodło
Dina Hayek
Dina Hayek (arab.: دينا حايك), rodzůno jako Collet Bou Gergis 10 czyrwńa 1982 to je libańsko śpjywoczka pop. Jeji uojćec pochodźi ze Libanu a matka ze Syryje. Jeji karjera mjała anfang we 1999 roku, popularność dała ji plata Katabtillak wydano we 2005.
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Arabske śpjywoczki Kategoryjo:Libańczyki Kategoryjo:Rodzyńi we 1982 roku
Chwalimsko gwara
Chwalimsko gwara – jedno ze dolnoślůnskich gwarůw, bezma wymarło. Godało śe we ńi kejśik na teryńe gyszichtowygo Dolnygo Ślůnska (kole Źelůnyj Gůry). Do kupy ze sycowskům a chazackům tworzi ślůnsko godkowo wyspa postrzůd wjelgopolskigo djalektu polskij godki.
Talliina vakamaa
Talliina vakamaa je tradycyjno jednostka wjyrchu ze regijůnu Võromaa. Jedne talliina vakamaa je růwne 400 ruutsüldůw, eli 0,18 hektara.
Chwalimsko gwara
Kategoryjo:Ślůnsko godka
Talliina vakamaa
Kategoryjo:Jednostki wjyrchu
Nowa Słupia
Kategoryjo:Mjasta śwjyntokrziskigo wojewůdztwa Kategoryjo:Gmin Nowo Słupja
Julio Iglesias
Julio Iglesias (rodz. 23 wrześńa 1943 we Madyće) – szpańelski pjosynkorz a kůmpozytůr. Bez jaki czas groł tyż we fusbal we skupińe Realu Madrid jako tormůn. Jako śpjywok wydoł przez 77 albůmůw. Śpjywo we szpańelskij, angelskij, italskij, portugalskij a mjymjeckij godce. We 1987 dostoł Nadgroda Grammy. Je uojcym uod Enrique Iglesiasa.
Necowe udowołańa
Kategoryjo:Rodzyńi we 1943 Kategoryjo:Szpanelske pjosynkorze Kategoryjo:Szpanelske fusbaloki Kategoryjo:Laureaty Nadgrody Grammy
Prajagradź
Prajagradź (hindi प्रयागराज, dowńij Allahabad) – mjasto we indyjach, we sztaće Uttar Pradesh, stolica dystryktu Prajagradź. Uostrzodek industryje.
Chimo Bayo
Chimo Bayo to je szpańelsko skupina kero gro muzyka dens, nojbarźi znůmo ze śpjywki "Asi me gusta a mí (X-ta sí, X-ta no)". We 90. lotach XX stoleća ta jejich śpjywka bůła szlagerym we Szpańiji, Grecyji a Połedńowyj Americe.
Necowe uodwołańa
Kategoryjo:Szpańelske skupiny Kategoryjo:Skupiny trance
Kolōnijŏ (Złoty Stok)
Kolōnijŏ (do 1945 niem. Hermannswalde) – dŏwnŏ tajla miasta i ôsiedle w Złotym Stoku, położōnŏ w gminie Złoty Stok, w krysie ząbkowickim, w wojywōdztwie dolnośląskim. Za tajla miasta ôstała sniesiōnŏ w 2005 roku pod mianym Złoty Stok-Kolōnijŏ. Terŏźnie społniŏ rolã ôsiedla.
Ôbowiōnzujōnce miana Kolōnije na przestrzyństwach lŏt:
Wystympuje jeszcze potoczne miano dlŏ tego ôsiedla, to znaczy Kolōnijŏ Żeromskiego. Miano wziōnło sie ôd ulice Stefana Żeromskiego, kerŏ ôstała za piyrszŏ zabudowana we swojij ôkolicy i może stanowić plac wypoczyńku. Uwŏżŏ sie jōm za cyntrum Kolōnije.
Położynie
Plac położōnŏ je na Przedgórzu Paczkowskim. Leży nad fabrokym Świda. Ôd zachodu graniczy z lasym Mokradła (niem. Mogradel).
Straciōł administracyjny
W latach 1975–1998 administracyjnie przinŏleżało do woj. wałbrzyskiego.
Strzedniowieczny grōd rycerski
W połedniowyj czynści Lasa Mokradła sōm zŏgłymbiyniŏ, wały i niwery grōdu. Podle niymieckich historykōw być tam mioł strzedniowieczny grōd rycerski. Niyznōmŏ je jego historyjŏ. Grōd położōny je w pisce ajnfachowyj do dwōch inkszych nojbliższych grodōw z XI w. w Błotnicy i Chałupkach co może mieć ze sobōm powiōnzanie.
Plac egzekwowania kŏr
W 1558 r. przi terŏźnyj ul. 3 Mŏja zniesiōno było ceglaną szubiynicã,  co wyremontowano w 1740 roku. . W bliżowi postawiōno było krziż nazywany Galgenkreuz, kery podle tradycyje przizwŏloł pomodlić sie idōncym na śmierć skazańcom.
Zaczōntki i rozrost placu
W drugim chycie XIX stolećo u zbiegu terŏźnych ulic Polny i Stawowej wybudowano było cegelńe, w bliżu keryj, przi ul. Kasprowicza, powstoło ôsiedle nazwane Ziegelei Barade. W 1912 roku podle Kolōnije wybudowano było lontowńe. Używane były w nij masziny z niydŏwno zlikwidowanyj lontowni w Jessen (pol. Jasionna). Do roboty w nowo wybudowanyj lontowni zatrudniōno było tajla prŏcownikōw z Jessen. Prŏcowniki miyszkali we zbudowanych dlŏ nich dōmach na terynie Kolōnije. W 1916 r. na Kolōniji zbudowano było piyrsze budōnki do produkcyje prochōw, lontów i amunicyje. Abszus I wojaczki światowyj sprawiōł nŏrywny wzrōst zapotrzebowania na wczaśnij wymiyniōne artikle militarne. Po abszlusie wojaczki w 1918 r. zlikwidowane ôstały masziny produkcyjne, a niykere ôbiekty przerobiono na budōnki miyszkalne. Było to tedy niywielge ôsiedle zamiyszkowane bez 52 ôsoby. Tedy tyż nadano było tymu placowi miano Hermannswalde. Miano ôstało nadane na serwus Hermana Güttlera, posiedziciela fyrmy produkujōncyj prochy i lonty umartego przedwcześnie w 1906 r. w stoleciu 59 lŏt. W 1935 r. ôstało wybudowane i zasiedlone 10 dōmōw na terŏźnyj ul. Kasprowicza. W 1938 r. na Kolōniji było 17 budōnkōw, kere zamiyszkowało 110 ôsōb.
Dymografijŏ
Rozrost numera ludności Kolōnije na przestrzyństwach lŏt:
Kategoryjo:Gmin Ślůnske Zůmbkowicy
Dangriga
Dangriga – mjasto we Belize, stolica dystryktu Stann Creek.
Kategoryjo:Mjasta Belize
Fidżi
{{Państwo infobox |mjano_oryginalne      = Republic of the Fiji Islands'' ''Matanitu Tu-Vaka-i-koya ko Viti फ़िजी द्वीप समूह गणराज्य Fidźi Dwip-samuh Ganaradźja |nazwa_ślůnsko          = Republika Wyspůw Fidżi |fana_uobroz           = Flag of Fiji.svg |goduo_uobroz           =Coat_of_arms_of_Fiji.svg |nazwa_dopeuńač      = Fidżi |dewiza                = Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui |dewiza_godka          = fidżyjsko godka
|dewiza_ślůnsko         = Bůj śe Boga a czćij Krůlowo |lokalizacja_uobruz     = LocationFiji.png |kůnstytucyjo           = |państwo               = |zaležne_uod = |godka uřyndowo        = angelsko godka, fidżyjsko godka, Fidżyjsko godka hindi |godka užywano         = |stolica               = Suva |ustrůj polityčny     = republika |typ_państwa           = |guowa_państwa         = Epeli Nailatikau |guowa_państwa_uopis    = prezydynt |status_terytorium     = |zaležne_uod}           = |guowa_terytorium      = |guowa_terytorium_uopis = |we_imjyńu_tekst       = Zastympca gowy państwa |we_imjyńu_uřůnd       = wiceprezydynt |we_imjyńu             = vacat |szef_řůndu            = Frank Bainimarama |szef_řůndu_uopis       = prymjer |we_imjyńu_tekst2      = |we_imjyńu_uřůnd2      = |we_imjyńu2            = |plac          = 18 270 |plac_wůd      = |plac_mjejsce  = 151 |ludźi               = 884 330 |gynstość               = 47 |gynstość_mjejsce       = |ludźi_rok           = 2003 |narodowości           = |ludźi_mjejsce       = 152 |utwořynie_sposůb     = ńypodlygłość |uod_kogo               = uod Wjelgij Brytańiji |utwořyńe_data       = 10 paźdźerńika 1970 |likwidacjo_sposůb     = |bez_kogo            = |likwidacjo_data       = |religja_dominujůnco    = |waluta_nazwa          = dolar Fidżi |waluta_symbol         = FJD |UTC                   = UTC +12 |hymn                  = God Bless Fiji |hymn_nazwa_ślůnsko     = [Ńych] Bůg bogosławi Fidżi |kod_ISO               = FJ |domyna                 = .fj |kod_samochodowy       = FJI |numer_kerunkowy      = + 679 |terytoria_zaležne     = |terytorja_autůnůmične = |mapa_uobroz            = Fiji map.png |uwagi                 = }} Fidżi, Republika Wyspůw Fidżi – wyspjarske państwo rozlygowane we połedńowo-wschodńij tajli Pokojnygo Uoceanu, we Uoceańije, na wschůd uod Vanuatu, na zachůd uod Tonga a na połedńe uod Tuvalu. Archipelag Fidżi mo 322 wyspy wulkańicznygo pochodzyńo, uobtoczůnych bez koralowe rafy. Nojsrogsze ś ńich to Viti Levu (kero zajmuje połowa wjyrchu Fidżi) a Vanua Levu. Ludźe sam to Melanezyjczyki a Hindusy, Fidżyjczyki sům sam autochtůnůma.
!
Růżanka (podkarpacke wojewůdztwo)
Růżanka (pol. Różanka) - wjeś we Polsce, we podkarpackim wojewůdztwje, we strziżowskim kryśe, we gmińe Wiśńowo.
Kategoryjo:Gmin Wiśńowo (podkarpacke wojewůdztwo)
Ńil
Ńil to je nojdugszo rzyka we Africe, podug ńykerych zdrzůdłůw je tyż nojdugszo na Źymji (podug inkszych dugszo je Amazůnka). Płyńe bez Burůndi, Ruanda, Tanzańijo, Uganda, Sudůn a Egipt. Je 6695 kilomyjtrůw dugo a wjyrch jeji dorzyczo mo 2 870 000 km². Zdrzůdła Ńilu průgowali nolyź już za czasůw Nerůna (54-68 n.e.), nale noloz je dźepjyro Henry Morton Stanley we XIX stoleću. Za zdrzůdłowo rzyka lo Ńilu je powożano Kagera. Wele dolnygo bjygu Ńilu rozwijała śe egipsko ciwilizacyjo. Ńil mo deltowe ujśće do Strzůdźymnygo Morzo.
Kategoryjo:Rzyki Afriki
Osiek (miasto)
Osiek - mjasto we Polsce, we śwjyntokrziskim wojewůdztwje, we staszowskim kryśe, śedźiba mjejsko-wjejskigo gminu Osiek. Mjejske prawa 1430-1869 a uod 1994.
Kategoryjo:Mjasta śwjyntokrziskigo wojewůdztwa Kategoryjo:Gmin Uośek (śwjyntokrziske wojewůdztwo)
Kośćelne Państwo
Kośćelne Państwo (łac. Patrimonium Sancti Petri) – gyszichtowe państwo we postrzodkowyj Italiji istniejōnce we latach 756–1870. Gowōm państwa bōł papjyż sprawujōncy władzã můnarszōm.
Zaczōntki
Ôstało założōne we latach piyńćdziesiōntych VIII stoleciŏ bez krōla Frankōw Pepina Krōtkigo. Nadał ôn recht do włŏdaniŏ państwym papiyżowi Stefanowi II. Państwo utworzōno było na terytoriach zdobytych w czasie wojen z Longobardami.
Powiynkszanie państwa
Państwo Kościelne powiynkszōno było ô Ksiynstwo Benewentu. Bezpostrzedniŏ władza papiyżōw ôgraniczała sie do terynōw nojbliższych Rzimu, inksze ziymie znŏdły sie w posiadaniu potynżnych lennikōw papiestwa, wiynkszość miast (m.in. Viterbo, Perugia, Bolonijo) w XIII w. utworziła komuny miastowe. Uod XI w., społym ze wzrōstym potyngi papiestwa, zwiynkszała sie pozycyjŏ Kośćelnego Państwa (ôsobliwie za panowaniŏ Grzegorza VII, Innocentego III jak tyż Innocentego IV). We 1213 r. cysŏrz Mjymjecki Fryderyk II zôbowiōnzoł sie do ôchrōny papiyża i jego ziymiōw (tm. Złotŏ Bulla), tym samym prawnie bez Uznŏwanie Państwo Kościelne, za to cysŏrz Rudolf I Habsburg we 1274 r. ôficjalnie potwiyrdziōł niyzależność Państwa Kościelnego ôd cysŏrstwa; ôkres niywole awiniońskij sprawiōł upŏdek administracyje papieskij w Rzimie.
Reformy
W XV–XVI w. zarzōndzanie Państwym Kościelnym cołkowicie było zreformowano – wychrōniōno było wielkich lennikōw, bez Przekształcanie Państwo Kościelne w absolutnõ můnarchijõ z zachowaniym regiōnalnyj struktury administracyjnyj i sōndownictwõ; regiōny, reskyrowane bez legatów papieskich, pōnosiyły sroge ôciōnżyniŏ financowe na rzecz Rzimu i kuriji. We II łowie XV st. i na poczōntku XVI w. Państwo Kościelne stało sie jednym z głownych ôstrzodkōw kultury i kōnsztu ôdrodzyniŏ.
Kōniec Kośćelnego Państwa
Zajyńcie bez Italijo we 1870 r. zakōńczyło istnienia państwa. Papjyże byli we tymczasowym zawieszyniu, kere skōńczyło sie społym z larytańskemi traktatami we 1929 r. kej utworzyno Państwo Watykůn.
Kategoryjo:Historyczne państwa we Ojropje
Boris Jelcyn
Boris Jelcyn (rus.: Борис Николаевич Ельцин, rodz. 1 lutygo 1931 we Butce, um. 23 kwjetńa 2007 we Moskwje) – prymjer (grudźyń 1991 - 15 maja 1992, dowńi: prymjer Sowjeckij Federacyje uod 6 lipca 1992), a ńyskorzi pjyrszy prezydynt Rusyje. We lotach 1961 - 1990 noleżoł do Kůmůńistycznyj Partyje Sowjeckigo Sojuszu, bůł uod 1977 do 1985 jeji pjyrszym sekrytorzym we Swjerdłowsku (terozki Jekaterinburg), a uod 1985 pjyrszym sekrytorzym we Moskwje. Wyćepany s tygo stanowiska uod Michaiła Gorbaczowa we 1987. 29 maja 1990 wybrano go na Przewodńiczůncygo Nojwyższyj Rady Ruskij Federacyjnyj Sowjeckij Republiki. Ńyskorzi wygroł we welůngu na prezydynta RFSR. We dńach 19 - 21 śyrpńa 1991 uorgańizowoł uopůr przi průbje puczu przećiw władzy Gorbaczowa. We 1996 wygroł zaś absztimůng na prezydynta wůunczas już ńypodległyj Rusyje. Zrzeknůł śe tyj fůnkcyje 31 grudńa 1999. Umrził 23 kwjetńa 2007 skiż ńywydolność śerca a cyrkulacyjnygo układu.
Kategoryjo:Rodzyńi we 1931 Kategoryjo:Umarći we 2007 Kategoryjo:Politykery KPSS Kategoryjo:Prezydynty Rusyji Kategoryjo:Prymjery Rusyji
Hymn Ukrajiny
Jeszcze niy pomarua Ukrajina (Ukrajińsko: Ще не вмерла України Szcze ne wmerła Ukraina ) – hymn państwowy Ukrajiny. Autorym je Pawło Czubynski, a kompozytorym je Mychajło Werbyckij. Hymn ôstoł piyrszy rŏz ôdegrany 10 marca 1865 we Przemyślu.
Ukraińsko godka
Ще не вмерла України і слава, і воля,
Ще нам, браття молодії, усміхнеться доля.
Згинуть наші воріженьки, як роса на сонці.
Запануєм і ми, браття, у своїй сторонці.
Приспів:
Душу й тіло ми положим за нашу свободу,
І покажем, що ми, браття, козацького роду.
Transkrypcyjŏ
Szcze ne wmerła Ukrajiny i sława, i wola,
Szcze nam, brattia mołodiji, usmichneťsia dola.
Zhynuť naszi woriżeńky, jak rosa na sonci.
Zapanujem i my, brattia, u swojij storonci.
Pryspiw:
Duszu j tiło my położym za naszu swobodu,
I pokażem, szczo my, brattia, kozaćkoho rodu.
Ślōnski przekłŏd
Jeszcze niy pomarua Ukrajiny ni chwoła, ni wola;
Jeszcze do nŏs, braciŏ modzi, uśmiychnie sie los.
Zginōm nasi wrogi jak na słōńcu rosa,
Będziem reskyrować i my, braciŏ, w naszych włŏsnych strōnach.
Refren:
Duszã, ciało poświyncymy dlŏ naszyj wolności,
Pokŏżymy, iże my, braciŏ, z kozackiego rodu.
Ukrajina, hymn Kategoryjo:Ukrajina
Linyola
Linyola - gmin we Szpańiji, we autůnůmicznyj spůlnoće Katalůńijo, we prowincyji Lleida. Mo 28,7 km² wjyrchu a podug danych ze 2022 roku půmjyszkowoło sam 2723 ludźi.
Kategoryjo:Gminy Szpańiji
Cheshire (Connecticut)
Cheshire – mjasto we USA, we sztaće Connecticut, we hrabstwje New Haven.
Trzaski (uostrołyncki krys)
Trzaski - wjeś we Polsce, we mazowjeckim wojewůdztwje, we uostrołynckim kryśe, we gmińe Troszyn.
Kategoryjo:Gmin Troszyn
Pala (Pala)
Pala - wjeś we Estůńiji, we prowincyji Jõgevamaa, śedźiba gminu Pala. Na 2020 rok půmjyszkowoło sam 170 ludźi.
Seaton Delaval
Seaton Delaval - wjeś we Wjelgij Brytańiji, we Ynglandźe, we hrabstwje Northumberland. Na 2001 rok půmjyszkiwało sam 4371 ludźi.
Pala (Pala)
Kategoryjo:Wśe Estůńiji
Seaton Delaval
Kategoryjo:Wśe Ynglandu
Key West
Key West – mjasto we USA, we sztaće Florida, śedźiba hrabstwa Monroe. Je rozlygowane na wyspje Key West a poru inkszych we archipelagu Florida Keys. Stolica downygo Conch Republic.
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Florida
Cheongju
Kategoryjo:Mjasta Połedńowyj Koryje
Secaucus (New Jersey)
Secaucus – mjasto we USA, we sztaće New Jersey, we hrabstwje Hudson.
Kategoryjo:Mjasta we sztaće New Jersey
Cedar City
Cedar City – mjasto we USA, we sztaće Utah, we hrabstwje Iron.
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Utah
Johnstown (Pynsylwańijo)
Johnstown – mjasto we USA, we sztaće Pynsylwańijo, we hrabstwje Cambria.
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Pynsylwańijo
Dąbrowica (bochyński krys)
Dąbrowica - wjeś we Polsce, we małopolskim wojewůdztwje, we bochyńskim kryśe, we gmińe Bochńa.
Kategoryjo:Gmin Bochńa
Rockall
Rockall, inakszy Waveland to je ńywjelgo a ńypomjyszkano skalisto wyspa na Atlantyckim Uoceańe, 57°35′N 13°41′W. Mo 30 myjtrůw strzedńice a je 22 myjtry wysoko. Uoddekńůno 22 śyrpńa 1686 uod Szpańelokůw. Noleży do Wjelgij Brytańije, nale wadzům śe uo ńa tyż Faerske Wyspy, Irlandyjo a Islandyjo.
Kategoryjo:Wyspy Wjelgij Brytańiji Kategoryjo:Bezludne wyspy Kategoryjo:Sporne terytorja
Peoria (Illinois)
Peoria – mjasto we USA, we sztaće Illinois, stolica hrabstwa Peoria. Je rozlygowane nade rzykům Illinois.
Kategoryjo:Mjasta we sztaće Illinois