cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia ya Ufaransa
Napoleone
Katika vita vya mfululizo aliteka sehemu kubwa ya nchi za Ulaya au kuzilazimisha kumfuata. Baada ya kushinda Prussia na Austria na kutawala Italia pamoja na Hispania alikuwa mkuu wa Ulaya.
Lakini vita alivyoanzishwa mwaka 1812 dhidi ya Urusi vilikuwa msingi wa kushindwa kwake.
Karne mbili za mwisho
Baadaye ufalme ulirudishwa kwa msaada wa nchi zilizoshauriana pamoja kwenye mkutano wa Vienna 1815, lakini ulipinduliwa tena.
Katika karne ya 19 Ufaransa ulijitwalia makoloni mengi, hasa Afrika.
Katika vita vikuu vya kwanza, ulivamiwa na Wajerumani, lakini mwisho uliibuka na ushindi na kurudishiwa mikoa ya Alsace na Lorraine iliyotekwa na Ujerumani katika vita vya mwaka 1870.
Wakati huohuo utawala wake juu ya makoloni ulianza kuporomoka. Baada ya kushindwa katika Vita vya kwanza vya Indochina mwaka 1954 Ufaransa ulipaswa kukubali uhuru wa Vietnam Kaskazini, Vietnam Kusini, Laos na Kambodia.
Makoloni yake mengi katika Afrika yalipata uhuru bila vita mnamo 1960. Ila Aljeria, iliyowahi kutangazwa kuwa sehemu ya Ufaranya yenyewe, ilipata uhuru wake baada ya vita vikali vya kupigania uhuru vya miaka 1954 - 1962. Katika kipindi hiki cha vurugu jenerali Charles de Gaulle alichaguliwa kuwa rais chini ya katiba mpya iliyounda mfumo wa rais kama kiongozi wa serikali mwenye mamlaka makubwa.
Vyama mbalimbali vilivyoendelea kutetea itikadi ya de Gaulle hata baada ya kifo chake vinaendelea kuwa mkondo muhimu katika siasa ya Ufaransa na marais walichaguliwa ama kutoka mkondo huo (Jaques Chirac, Nicolas Sarkozy) au kutoka Chama cha Kisoshalisti (Francois Mitterand, Francois Hollande).
Tangu miaka ya 1980 chama kipya cha Front National kilianza kupata kura kikipinga uhusiano wa karibu na Umoja wa Ulaya na wahamiaji Waislamu kutoka nchi za Afrika ya Kaskazini.
Katika uchaguzi wa rais wa mwaka 2017 ilitokea kwa mara ya kwanza ya kwamba wagombea wa vyama vikubwa walishindwa kupata kura nyingi na awamu ya mwisho ya uchaguzi ilikuwa kati ya mgombea wa kujitegemea Emmanuel Macron (aliyepata urais) na Marie Le Pen wa Front National.
Aboisso
Aboisso ni jina la maeneo ya Cote d'Ivoire:
Lamwo
thumb|Ramani ya Lamwo,Uganda Lamwo ni mji mkuu wa Wilaya ya Lamwo (Mkoa wa Kaskazini) nchini Uganda.
Kansas City, Missouri
thumbnail|right|280px|Mji wa Kansas City, Missouri thumb|right|260px|Kansas City Kansas City ni mji wa Marekani katika jimbo la Missouri.
Nyköping
thumb|250px|Mtaa wa Nyköping thumb|180px| Nyköping ni mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 27,720 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 1444.
Jiografia
Eneo lake ni 12.31 km². Iko kando ya Bahari ya Baltiki.
Kansas City, Missouri
Mji una wakazi wapatao 508,000 lakini rundo la jiji linao milioni 2.2 wanaoishi katika mji huu.
Mji upo mita 277 juu ya usawa wa bahari.
563
Makala hii inahusu mwaka 563 (Baada ya Kristo).
Kiberawan-Mashariki
Kiberawan-Mashariki ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia inayozungumzwa na Waberawan. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiberawan-Mashariki imehesabiwa kuwa watu 1100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiberawan-Mashariki iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Milima ya Lebanoni
left|thumb|200px|[[Mwerezi kutoka milima ya Lebanoni ni nembo ya kitaifa ya nchi ya Lebanoni.]] Milima ya Lebanoni ni safu ya milima katika nchi ya Lebanoni inayoanza katika Syria. Inaelekea sambamba na pwani ya Mediteranea na milima ya Lebanoni ndogo. Mwelekeo wa safu ni kutoka kaskazini kwenda kusini kwa urefu wa kilomita 240. Kati yake, kilomita 160 ziko ndani ya Lebanoni na kilomita 80 ndani ya Syria.
Upande wa magharibi kuna tambarare nyembamba kando ya pwani ya bahari na upande wa mashariki ni bonde la Beka'a na ng'ambo yake ni safu ya Lebanoni ndogo.
Sehemu ya juu ni mlima Qurnat as Sawda' wenye kimo cha mita 3,088 juu ya UB. Kuanzia mwezi Novemba hadi Aprili milima ya juu hufunikwa na theluji iliyosababisha milima kuitwa "leban" yaani nyeupe.
Mto Rusabagi (Karuzi)
unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).
Milima ya Lebanoni
Milima ilikuwa kimbilio la vikundi vingi vilivyoteswa penginepo, kwa mfano Wakristo Wamaroni, Waislamu Washia na Wadruzi.
Mto Rusabagi (Karuzi)
Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Mkanyageni
Mkanyageni ni jina la kata ya Wilaya ya Mkoani katika Mkoa wa Pemba Kusini, Tanzania yenye postikodi namba  74109 . . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 3,656 waishio humo.
Tite Kubo
Wasifu
Mtoto wa mwanachama wa baraza la jiji katika Wilaya ya Fuchu, Aki, Hiroshima, kubo alimaliza shule ya sekondari katika shule ya mitaa. Katika mahojiano, kubo alisema kwamba yeye aliingia mashindano ya gazeti la manga, na kwamba ingawa hakushinda, mmoja wa wahariri wa gazeti aliona talanta yake. Hatimaye walifanya kazi pamoja katika miradi ya pamoja. Si muda mrefu baadaye, manga yake ya kwanza fupi, "Ultra Unholy Hearted Machine", ilichapishwa katika Weekly Shōnen Jump Special ya Shueisha mwaka wa 1996. Hii ilikuwa ikifuatiwa na manga mbili zaidi fupi fupi, na mwaka wa 1999 manga yake ya kwanza mfululizo, Zombiepowder., Ilianza katika Weekly Shōnen Jump  ikaendelea kwa volume ya nne hadi 2000, wakati ilifutiliwa mbali. Kulingana na ufafanuzi wa mwandishi katika kurasa ya kwanza ya tankōbon ya tatu, kubo alikuwa katika hali ngumu kiakili wakati alipoiandika.
Mfululizo wake iliyofuata, Bleach, kuhusu mwanafunzi wa chuo kikuu ambaye anakuwa shinigami  na hupigana vita na pepo mbaya, ilianza kuchapishwa katika gazeti moja mwaka 2001. Kubo awali alitarajia mfululizo 'kuendelea si zaidi ya miaka mitano. Mwezi wa Julai 2009, Bleach umefikia zaidi ya sura 300, na anime yake ilianza Ujapani mwaka wa 2004. Manga ilishinda tuzo la Shogakukan Manga Award kwa kikundi yake mwaka wa 2005. Kubo na Makoto Matsubara wameandika kwa pamoja vitabu mbili vya mfululizo wa Bleach, ambayo ilichapishwa na Shueisha chini ya Jump Books  studio. Bleach: Memories of Nobody|Filamuya Bleach  ilitolewa huko Ujapani 16 Desemba 2006, ikifuatiwa na Bleach: The DiamondDust Rebellion|filamu ya Bleach: The DiamondDust Rebellion|pili tarehe 22 Desemba 2007. Kubo pia alionekana katika kurasa 112 wa redio ya Kijapani Bleach B-Station. Katika kitimbi hio, kubo alihojiwa na Masakazu Morita, muigizaji wa sauti Ichigo Kurosaki, mhusika wa Bleach,  na akajibu maswali kadhaa kutoka kwa mashabiki. 26 Julai 2008, kubo akaenda Marekani kwa mara ya kwanza na akafanya kuonekana wakati wa San Diego Comic-Con International.
Vishawishi
Bleach ilitengenezwa mara ya kwanza kutokana kwa hamu ya kubo kuchora shinigami  akiwa amevaa kimono, hii ikawa msingi kwa mpangilio wa Soul Reapers katika mfululizo, na wazo la tabia ya Rukia Kuchiki. Kubo alitaja mvuto vya vipengele vya Bleach kuanzia manga mengine hadi muziki, lugha ya kigeni, usanifu, na filamu. Yeye hutoa hamu yake ya kuchoro maajabu na majitu kwa GeGeGe hakuna Kitaro ya Shigeru Mizuki na kuzingatia kwa silaha ya kuvutia na sehemu za vita ya Bleach  ' kwa Saint Seiya,  ya Masami Kurumada' manga yote hayo kubo aiyapenda kama mvulana. Mitindo ya kivita na kusimulia hadithi inayopatikana katika Bleach imesababishwa na sinema, ingawa  kubo hajafafanua ikiwa kuna filamu yoyote maalumu iliyo na ushawishi kwa sehemu za vita. Wakati alisumbuliwa, aliiambia wanahabari kwamba alipenda Snatch lakini hakuitumia kama kielelezo. Kubo pia alisema kwamba yeye anataka kufanya Bleach uzoefu ambayo inaweza tu kupatikana kwa kusoma manga, na kupuzilia mbali mawazo ya kujenga filamu ya live-action ya mfululizo.
Katika utengenezaji wa eneo za vita, kubo hutoa kielelezo kutoka kwa muziki wa Rock. Yeye husema yeye hufikiria juu ya vita na muziki hiyo na kisha yeye hujaribu kupata eneo nzuri ya kuitengeneza. Basi, yeye hujaribu kufanya majeraha kuwa halisi iwezekanavyo ili kufanya wasomaji kuisikia maumivu ya mhusika. Kubo inataja wakati mwingine huchoka wakati wa kuchora, hivyo hujaribu kuongeza utani kadhaa kufanya ichekeshe zaidi. Wakati wa kujenga wahusika, kubo kwanza hujaribu kujenga kielekezo na baadaye kuamua jinsi itakuwa utu wake kulingana na alichochora. Tangu kujenga wahusika hivi, kubo huchukulia kila mhusika kuwa wa kipekee na anataka kila mmoja wao kuendelezwa pamoja na mfululizo. Alipoulizwa kuhusu mahusiano ya kimapenzi kati ya baadhi ya wahusika, kubo hujibu akisema kuwa yeye hataki kugeuza mfululizo kuwa hadithi ya upendo kwani anadhani kuna vipengele vya kusisimua zaidi kuhusu haiba zao. Wahusika wengine katika mfululizo pia hutumia lugha mbalimbali kuelezea maneno yao. Nguvu kutoka wahusika wa Quincy na Bount huchukuliwa kutoka Kijerumani, ilhali viumbe Hollow na Arrancar badala hutumia maneno ya Kihispania. Kubo alivutiwa na Kihispania kwa sababu, kwake, lugha hio aliiskia kama ikiwa "y a kuroga" na "iliyotulia". Majina ya arrancar pia yametokana na Wahispania maarufu kama vile wachoraji na wasanii.
Majarida
Awali ikionekana katika Weekly Shōnen Jump na iliyochapishwa na Shueisha huko Tokyo, Ujapani, manga zote zimepewa leseni huko Amerika Kaskazini na dvs Media.
Skövde
thumb|250px|Ukumbi wa Skövde thumb|180px| Skövde ni mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 33,119 (mwaka 2005).
Jiografia
Eneo lake ni 19.78 km². Umbali na Jiji la Göteborg ni 150 km.
Abengourou
Abengourou ni jina la maeneo ya Cote d'Ivoire:
South Pasadena, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa South Pasadena, California
thumb|right|260px|Mahali pa South Pasadena katika Los Angeles County na [[California]] South Pasadena ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 24,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 201 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 9 km².
Obiwon
Obiora Nwokolobia-Agu (alizaliwa 9 Juni 1977), anayejulikana zaidi kwa jina lake la kisanii Obiora Obiwon, ni mwimbaji wa Nigeria, mwanamuziki, mtunzi wa nyimbo, msanii wa kurekodi, waziri wa muziki na mwinjilisti.
Maisha binafsi
Obiwon alifunga ndoa na Nkechi Obioma Ezeife tarehe 22 Oktoba 2011. Wanandoa hao wana binti Nmesioma, Michelle aliyezaliwa tarehe 4 Septemba 2012 na pia mtoto wa kiume Chimdalu, Michael aliyezaliwa tarehe 23 Septemba 2014.
Mamak, Ankara
ni mji na wilaya iliyopo Mkoani Ankara kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Mto Rusheri
unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Karuzi).
Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Roissy-en-Brie
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Roissy-en-Brie
60px|left Roissy-en-Brie ni mji wa Ufaransa.
Nassima Saifi
Nassima Saifi (* 29 Oktoba 1988) ni mwanariadha mlemavu kutoka nchini Algeria. Anashindana hasa katika mchezo wa kurusha tufe na kurusha kisahani. Alipata medali ya dhahabu mbili katika fani zote mbili wakati wa michezo ya Paralimpiki akawa bingwa wa dunia mara tatu.
Maisha
Saifi alizaliwa mjini Mila (Algeria) mwaka 1988. Alizaliwa mzima lakini baada ya ajali akiwa na umri wa miaka 10 alipotewa na mguu wote wa kushoto.
Baba yake alimtia moyo wa kuingia katika riadha. Alijiunga na klabu ya michezo ya Mila alipopata mazoezi na mafundisho.
Kwa msaada wa baba yake Saifi alishiriki mara ya kwanza kwenye uwanja wa kimataifa aliposhiriki mashindano ya ubingwa wa dunia ya michezo ya walemavu mwaka 2006 huko Uholanzi akiingia kwa tiketi ya Algeria. Alifikia nafasi ya tano kwa kurusha tufe na pia nafasi ya tano kwa kurusha kisahani.
Saifi alifika kwenye michezo ya paralimpiki mwaka 2008 huko Beijing akishiriki kwa kurusha tufe na kisahani akimaliza nafasi ya kumi na ya nne.
Mboo
Mboo au mboro (pia: uume) ni kiungo cha uzazi cha kiume ambacho hupitisha shahawa yenye mbegu kutoka mapumbu kupitia kifuko cha akiba kwa kuingizwa katika kuma.
Mboo pia hutumika kupitisha mkojo.
Muundo wa uume ni misuli aina ya sifongo yenye neva nyingi. Kukiwa na msisimko damu inajaa nafasi zilizomo na kusababisha uume utanuke na kusimama imara na wima.
Mabadiliko ya ubalehe
Ingawa kila mtu ni mwanamume au mwanamke tangu atungwe (kadiri alivyo na kromosomu Y au la), kabla ya kubalehe tofauti hazionekani sana, isipokuwa katika viungo vya uzazi. Baadaye muda hufika wa watoto kuanza kukomaa kijinsia: na tofauti hujitokeza wazi. Kutoka utotoni kuingia utu uzima kuna mabadiliko ya haraka katika viungo, hisia na roho. Kama ilivyo kwa viumbe hai wote, ustawi huo unaweza ukawahi au kuchelewa, lakini kwa kawaida unatokea kati ya umri wa miaka 12 na 16. Wasichana wanawahi kuliko wavulana, na Wazungu kuliko Waafrika, lakini mabadiliko ni yaleyale, nayo yanafanyika hatua kwa hatua.
Katika hayo, mengine yanamfurahisha kijana, lakini mengine hayampendezi, anayonea aibu hata kuyafadhaikia hasa asipoyaelewa. Bila ya shaka anahitaji msaada wa walezi aweze kukabili hayo yote bila ya kuvurugika kiasi cha kupotoka.
Katika hatua ya mbele mabadiliko yanahusu zaidi viungo vya uzazi vinavyokua na kuanza kazi ambayo kwa kawaida itaendelea moja kwa moja, kumbe kwa [[msichana itakoma kati ya miaka 40 na 50.
Mabadiliko ya mwili yanaendana na mengine ya nafsi yanayofanya tabia iwe tofauti na ile ya awali. Hisia zinabadilika kadiri mwili unavyozidi kutengeneza chachu (homoni) zinazomfanya kijana aelekee namna ya baba au mama zake.
Mvulana anajikuta akivutiwa na uzuri wa wasichana, na kupenda kuwajua zaidi, kuongea nao n.k. Anapenda kuwagombeza na kuwaonea ili aonyeshe uwezo na nguvu alivyonavyo. Katika hatua hiyo anakuwa mvivu na mzito katika kutembea na mara nyingi hajali unadhifu. Kumbe msichana anazidi kupenda sifa na kujiremba.
Akili pia inapevuka na kumfanya kijana apende kuwa na maoni maalumu kuhusu mambo mbalimbali, hata kubishana na wengine. Pia apende mabadiliko, ujuzi mpya n.k. Ndiyo sababu kijana si mwepesi kupokea mashauri na maoni ya wakubwa, asije akajisikia tena mtoto huku akipenda kutambulika amekuwa mtu mzima. Kwa ajili hiyo anatamani kufanya yale wanayoyafanya wakubwa (kuvuta sigara, kurudi nyumbani usiku n.k.), kushirikiana na rika lake na hata kujiunga na makundi ya wanaomzidi katika shughuli zao (genge, timu n.k.) ingawa pengine hazifai (uhuni, bangi n.k.).
Hatimaye kuna mabadiliko upande wa roho: kati ya mawazo mengine, kijana anajitafutia msimamo mpya kuhusu maswali makuu ya maisha: anataka kuwa na falsafa na dini yake. Shida ni kwamba usahihi wa majibu unategemea sana uadilifu wa maisha: kijana akifuata anasa, akili inapofuka na imani inapotea.
Nassima Saifi
Maisha
Alifaulu mwaka 2011 kwenye mashindano ya ubingwa wa dunia ya michezo ya walemavu mjini Christchurch (New Zealand) ambapo alishiriki tena kwa kurusha tufe na kisahani. Hapo alishinda medali ya dhahabu kwa kufikia mita 40.99 kwa kisahani.
Mboo
Mabadiliko ya viungo vya uzazi
Uume (mboo) wa mvulana unakua, lakini kwa kiasi tofauti kati ya mtu na mtu. Ni muhimu kila mmoja ajipokee alivyo hata katika kiungo hicho, bila ya kuhangaika wala kuona aibu kwa sababu, eti ni kidogo. Hata hivyo uume unaweza kukarabatiwa ili kuzidisha urefu au upana kwa njia tofautitofauti ikiwemo kufanyiwa operesheni, pampu za kuvuta, kundungwa sindano na hata kutumia dawa za kumeza kama tembe au kupaka, ingawa ukarabati huu umeibua hisia tofauti.
Nassima Saifi
Maisha
Mwaka uliofuata akafika kwenye Michezo ya Paralimpiki ya 2012 huko London akapata medali za dhahabu kwa kurusha tufe na kisahani.
Napak
Wakazi wake ni 5,278 (2014).
Nassima Saifi
Maisha
Mwaka 2013 kwenye mashindano ya Ubingwa wa Dunia huko Lyon alitetea cheo chake kwa kisahani lakini alifaulu pia kupata medali ya bronzi kwa kurusha tufe.
Miaka miwili baadaye mjini Doha Saifi alifaulu kutetea tena cheo chake cha bingwa wa dunia kwa kurusha kisahani.
Katika maandalizi kwa ajili ya Paralimpiki alifanya mazoezi masaa matatu kila siku akifundishwa na kocha Hocine Saadoun.
Saifi aliimarisha nafasi yake kati ya wanariadha bora wa paralimpiki wakati wa Michezo ya Paralimpiki ya 2016 huko Rio de Janeiro. Alipata tena medali ya dhahabu kwa kisahani na fedha kwa tufe.
Mboo
Mabadiliko ya viungo vya uzazi
Kusimika kwa uume si jambo jipya kwa kuwa utotoni limeshatokea kawaida kutokana na kibofu kujaa mkojo. Ila sasa linaweza kutokea kwa sababu mpya, yaani jinsia.
Kusimika kunajitokeza na kupotea haraka kutegemeana na hali iliyopo. Hali hiyo inaweza kutokea bila ya mtu kutaka, kwa mfano usiku au pia mchana kati ya watu ikimfanya aone haya.
Kukosa kusimika kunaweza kuwa ishara ya ukosefu wa nguvu za kiume. Hali hii inaweza kusababishwa na mambo mengi ikiwemo maradhi, majeraha, utumizi wa dawa za kulevya, wingi wa mafuta mwilini, shinikizo la damu, tiba ya magonjwa kama vile saratani ya tezi kibofu na mengine mengi. Ukosefu wa nguvu za kiume unaweza kutibiwa kwa njia tofauti kama vile kwa kutumia dawa mbalimbali za kuongeza nguvu za kiume.
Upande wa maadili pengine tunahimizwa tusisababishe hali ya kusimika bila ya lengo jema, kama vile kumtibu mgonjwa, kutoa ushauri nasaha au kujielimisha kuhusu jinsia. Kwa hiyo tukwepe kwa kawaida yale yote yanayoweza kusisimua, kama vile mawazo, maneno, masomo, mitazamo na vitendo mbalimbali kuhusu jinsia. Mvulana anahitaji kujifunza nidhamu ya namna hiyo.
Mashauri mengine ni kutovaa kaptura wala suruali zinazobana, na kuficha kwa adabu hali hiyo ikitokea, lakini bila ya kuiogopa wala kudhani ni dhambi.
Mapumbu yanaanza kutengeneza mbegu za kibinadamu kwa wingi sana: hizo ni ndogondogo na zina umbo kama la viluwiluwi vya chura, yaani vina vichwa na mikia tu.
Vichwa ndivyo vinavyoleta viini vya urithi wa baba. Mikia kazi yake ni kusaidia tu kusukuma mbegu ndani ya tumbo la uzazi mpaka zikutane na kijiyai cha mama, halafu inapotea ndani ya kijiyai. Mbegu zikiwa tayari zinahifadhiwa kwanza katika kifuko cha akiba, karibu na kibofu, zikisubiri msisimko wa kijinsia ili zitoke kwa njia ya uume na kuanza mashindano ya kutafuta kijiyai, zikisaidiwa na majimaji ambayo yanaitwa shahawa na kutengenezwa ndani ya kifuko. Shahawa inafuata mshipa wa mkojo bila ya kuchanganyikana nao.
Shahawa inaweza ikatoka hata nje ya tumbo la uzazi la mke, lililo shabaha yake, kwa kuwa inalenga uzazi hasa. Inaweza ikatokea k.mf. kutokana na ndoto za usiku, bila ya mtu kukusudia; huyo anaweza akazinduka mara au kutambua asubuhi tu kilichotokea. Kwa vyovyote asihangaike kwa kuwa hilo ni jambo la kawaida lililopangwa na Mungu ili kumsaidia mwanamume asiye na mwenzi. Maana mbegu zake kadiri zinavyoongezeka katika kifuko cha akiba zinataka kutoka, hivyo zinamuelekeza kwenye matendo ya kijinsia. Basi, kwa ndoto hizo mbegu zinapungua bila ya dhambi, na vishawishi vinakosa ukali wake. Ni suala la kusubiri tu na kuwa na hakika kwamba havitadumu muda mrefu kwa nguvu ileile.
Mvulana anapotokwa na shahawa kwa mara ya kwanza ni dalili ya kuwa si mtoto tena, bali ana uwezo wa kuzaa: kwa hiyo awajibike kama mtu mzima kuhusu uwezo mpya aliojaliwa. Hasa azingatie kuwa uwezo wake huo bado ni mbichi: ingawa unaweza kusababisha mimba, mimba hiyo itaendelea kwa shida au kufa kabisa.
Kumbe akijiingiza mapema katika masuala ya ngono, anahatarisha heshima yake pamoja na afya, kwa kuambukizwa maradhi yanayoweza yakasababisha utasa au kwa kuzaa kwa shida kabla ya wakati wa kufaa.
Kolomna
thumb|Mahali pa Kolomna right|thumb|250px|Kitovu cha mji wa Kolomna Kolomna (Kirusi: Kolomna) ni mji wa Urusi. Ina wakazi 148,000. Iko katika mkoa wa Moscow Oblast.
Jiografia
Iko katika sehemu ya kiulaya ya Urusi km 110 kusini ya Moscow kwa 55°05'N na 38°47'E pale ambako mito ya Moskva na Okra inakutana.
Historia
Mji ulianzishwa mwaka mnamo 1177.
Kundi la AccessKenya
thumb|200px|right AccessKenya ni kampuni ya kuwasilisha huduma za mtandao ziko nchini Kenya. Ilianzishwa katika mwaka wa 1995 na ndugu Daudi na Jonathan Somen ili kuwa kampuni ya kuuza huduma za kiteknolojia kwa wateja wa kampuni zilizo ndani ya Kenya ikiwa sehemu ya kampuni ya Communications Solutions Limited. Katika mwaka wa 2000, jina la AccessKenya ndilo lilioanza kutumika baada ya ndugu hao kuona haja ya kuwasilisha huduma ya mtandao kwa kampuni.
Kwa mara ya kwanza,AccessKenya iliuzia raia hisa yao katika Soko la Hisa la Nairobi hapo mwishoni mwa Aprili 2007. AccessKenya ikawa kampuni ya kwanza ya sekta ya teknolojia na mawasiliano ya Kenya kuorodheshwa kwa Soko la Hisa la Nairobi Hisa zilizotolewa kuuzwa za kwanza zilikuwa milioni 80 kwa bei ya shilingi 10 za Kenya kwa kila hisa.
AccessKenya inaajiri zaidi ya watu 270 watu hasa katika makao makuu ya Nairobi na miji mingine mikubwa kama Mombasa,Kisumu, Nakuru na Eldoret.
Hivi sasa,iko na wauzaji kila pahali katika taifa hili ili kuhakikisha wateja nchini kote wamepata bidhaa na huduma za kampuni hii. Tangu Februari 2008,AccessKenya imepata kampuni 3000 kama wateja; wateja wa kibinafsi 1500 na biashara ndogondogo takriban 125 ambazo nyingi zipo katika miji mikubwa - Nairobi, Mombasa, Kisumu na Nakuru.
AccessKenya iko na makao makuu yake katika jengo la Museum Hill Centre, karibu na Jumba la Kumbukumbu la Nairobi, kando ya Barabara ya Museum, katika mji wa Nairobi.
Hapo mwaka wa 2007,Kundi la AccessKenya lilinunua OpenView Business Systems kwa madhumuni ya kuongeza bidhaa zake kwa idadi ya bidhaa zilizouzwa na AccessKenya.
Mwezi wa Februari 2009, AccessKenya iliendelea na upanuzi na ikanunua Satori Solutions ,kampuni ya wastani ya kuwasilisha huduma za mtandao na mawasiliano, ili kusaidia kuza mauzo ya huduma yao mpya ya "SoHo" iliyolenga biashara ndogondogo na nyumbani za watu.Mikakati yao ya kununua Saroti Solutions na kampuni myinginezo imewasaidia na kuwaletea mapato mengi na kuifanya kuwa kampuni inayoongoza katika sekta yake.
562
Makala hii inahusu mwaka 562 (Baada ya Kristo).
Tia Carrere
Tia Carrere (Jina la kuzaliwa Althea Rae Duhinio Janairo alizaliwa 2 Januari 1967) ni mwigizaji filamu wa Kihawaii, mwanamitindo na pia mwimbaji, anafahamika sana kwa jina la Cassandra kutoka katika filamu alioshirikishwa iitwayo Wayne's World na katika mfululizo wa kipindi cha TV kiitwacho Relic Hunter.
Kundi la AccessKenya
Mfumo wa kibiashara
Kundi linajumuisha AccessKenya(kampuni ya Kenya inayoongoza kwa huduma ya mtandao), Broadband Access (BLUE)(mojawapo ya kampuni kubwa zinazohusishwa na data) na sasa Openview Business Systems,. Kundi sasa lina zaidi ya kampuni 2400 za Kenya zinazolipia huduma za mtandao za waya,inaajiri zaidi ya watu 275 na ina ofisi za Nairobi na Mombasa pamoja na uwakilishi katika Kisumu, Eldoret, Nakuru na Nyeri.
Orodha ya Vyuo Vikuu vya Tanzania
Hii ni orodha ya vyuo vikuu katika nchi ya Tanzania.
Tia Carrere
Maisha ya awali
Tia alizaliwa mjini Honolulu, Hawaii na wazazi wa Filipino, Carrere toka mtoto alikuwa na ndoto za kuwa mwimbaji, japokuwa alianguka katika mzunguko wa mwanzo wakati wa kumtafuta nyota bora wa uimbaji kwa mwaka wa 1985, hapo alikuwa na umri wa miaka 17.
Kundi la AccessKenya
Bidhaa za AccessKenya:
Pia inatoa huduma za kusimamia tovuti, za kutoa virusi vya tarakilishi, huduma za usimamizi na huduma mbalimbali za kompyuta.
Tia Carrere
Maisha ya awali
Mwaka uliofuatia alibahatika kuwa mmoja wa washiriki wa kampunini ya kutengeneza filamu na kudhamini maarufu kama Broadway, filamu ilikwenda kwa jina la Zombie Nightmare iliyofanyika mwaka 1986
Wasebei
Wasebei ni kabila linaloishi hasa kwenye mlima Elgon, mashariki mwa Uganda (wilaya ya Kapchorwa).
Kundi la AccessKenya
Bidhaa za AccessKenya:
Makampuni yaliyo ndani ya AccessKenya sasa walio na leseni ni nne haswa kutoka Tume ya Mawasiliano ya Kenya (CCK) zikiwa leseni za DCNO, ISP, PDNO, na Local Loop.
Tia Carrere
Maisha binafsi
Mnamo mwezi wa Februari ya mwaka wa 2000 Carrere alitalakiana na mumewe wa kwanza aitwae Elie Samaha; na kuolewa tena na mwandishi wa picha bwana Simon Wakelin mnamo tarehe 31 Desemba ya mwaka 2002. Kwa pamoja wana mtoto mmoja wa kike aitwae Bianca, aliezaliwa tarehe 25 Septemba ya mwaka 2005. Kwa sasa Carrere anaishi mjini Toronto, Kanada.
Wasebei
Lugha zao ni Kisebei na Kikupsabiny ambazo ni kati ya Lugha za Kiniloti.
Kundi la AccessKenya
Tuzo
Katika mwaka wa 2008,AccessKenya ilipigiwa kura kuwa kampuni bora kabisa katika sekta yake nchini Kenya na Openview Business Systems ikapigiwa kura kuwa nafasi ya pili katika kampuni za kutatua shida za mawasiliano na kiteknolojia. Tuzo nyingine ni :
Wasebei
Leo wanakadiriwa kuwa 275,000 upande wa Uganda na wachache zaidi nje yake; wengi wao ni Wakristo.
Uzoroasta
Uzoroasta ni dini na falsafa inayopata jina lake kutoka nabii wake Zoroasta au Zarathustra, ambayo iliathiri imani ya Uyahudi na ya dini zilizotokana na Uyahudi.
Kiumbe cha Ahura Mazda ni asha, ukweli na mpango, ambaye anazozana na kinyume chake, druj, uongo na machafuko.
Kwa sababu binadamu ana hiari, watu lazima wawe na uwajibikaji kwa maadili wanayoyachagua. Kwa kutumia hiari, watu lazima wawe na jukumu tendaji katika mgogoro wa dunia nzima, na mawazo mema, maneno mema na matendo mema ili kuhakikisha furaha na kuepuka machafuko.
Uwanja wa michezo wa Agege
Uwanja wa michezo wa Agege  ni uwanja wa michezo wenye kazi nyingi. Uwanja huu upo Lagos, nchini Nigeria. Una nafasi kwa watazamaji 4,000. Ni uwanja wa nyumbani wa MFM F.C. ambayo ni timu ya kitaifa ya mpira wa miguu ya wanawake chini ya miaka 17. Tangu mnamo mwaka 2018 ni pia nyumbani kwa timu ya kike ya DreamStar F.C..
Uzoroasta
Zamani dini iliyo ilikuwa kubwa, lakini siku hizi imebaki na wafuasi 127,000 hadi 190,000 tu. Jumuiya ya takriban Wazoroasta 25,000 wanaishi katika nchi ya asili yao Uajemi (Iran), hasa katika mazingira ya Kerman na Yazd, na pia katika miji mikubwa kama Tehran. Jumuiya kubwa nyingine yenye watu 57,264 inapatikana Uhindi wanapojulikana kwa jina la Waparsi ("Parsee"); wametokana na Wazoroasta kutoka Uajemi waliokimbilia Uhindi wakati jumuiya yao ilipoteswa katika nchi ya asili.
Kutoka Uajemi na Uhindi walihamia mara nyingi kwa hiyo leo hii kuna jamii zao pia Marekani, Kanada na Ulaya. Idadi yao inapungua polepole kwa sababu ni wagumu sana kupokea waumini wapya kutoka dini nyingine ilhali hawakubali tena watoto wao kuwa Wazoroasta wakifunga ndoa nje ya jumuiya.
Hallands län
Hallands län (Kiswahili: Wilaya ya Halland) ni kati ya wilaya 21 za Uswidi. Makao makuu yako Halmstad.
Kiberawan cha Kati
Kiberawan ya Katikati ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia inayozungumzwa na Waberawan. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kiberawan ya Katikati imehesabiwa kuwa watu 1500. Lugha ya Kiberawan ya Katikati imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiberawan ya Katikati iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Orodha ya maziwa ya Tanzania
Orodha ya maziwa ya Tanzania inatolewa pamoja na jina, eneo, nchi husika na tanbihi kama ifuatavyo:
Mengine ni:
Nwoya
thumb|Ramani ya Nwoya,Uganda Nwoya ni mji mkuu wa Wilaya ya Nwoya (Mkoa wa Kaskazini) nchini Uganda.
Ikondo
Ikondo inaweza kumaanisha
Romainville
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Romainville
561
Makala hii inahusu mwaka 561 BK (Baada ya Kristo).
Romainville
left|60px Romainville ni mji wa Ufaransa.
Otuke
Otuke ni mji mkuu wa Wilaya ya Otuke (Mkoa wa Kaskazini) nchini Uganda.
Mtambile
Mtambile ni jina la kata ya Wilaya ya Mkoani katika Mkoa wa Pemba Kusini, Tanzania yenye postikodi namba  74112 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 6,311 waishio humo.
Ikuka
ni jina la kata ya Wilaya ya Njombe katika Mkoa wa Iringa, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 13,240 waishio humo.
Sincan, Ankara
thumb|Ankara ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ankara kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Kaluki Paul Mutuku
Kaluki Paul Mutuku (alizaliwa 4 Machi 1993) ni mtaalamu wa hali ya hewa na mazingira nchini Kenya, anayefanya kazi kuboresha ushiriki wa vijana katika kufanya maamuzi kuhusu masuala yanayohusiana na hali ya hewa na mazingira. Yeye ndiye mwanzilishi mwenza wa mtandao wa wanaharakati wa mazingira wa Kenya ('KEAN', shirika lisilo la kiserikali ambalo hutoa jukwaa ambalo linawakutanisha wanaharakati wa mazingira.
Kanisa Katoliki
Kanisa Katoliki ni jina linalotumika kwa maana mbalimbali, lakini hasa kumaanisha Kanisa la Kikristo linalokubali mamlaka ya kiroho ya Papa wa Roma kama mkuu wa urika wa maaskofu juu yake lote.
Ndilo kubwa kabisa kati ya madhehebu yote ya dini hiyo, likikusanya nusu ya wafuasi wote wa Yesu.
Hata hivyo, Wakristo wa madhehebu mengine wanaokubali kanuni ya imani ya Nisea-Konstantinopoli wanatafsiri tofauti sehemu yake inayokiri Kanisa la kweli kutambulishwa na sifa nne, ya tatu ikiwa kwamba ni katoliki: "Tunasadiki Kanisa moja, takatifu, katoliki, la Mitume".
Kanisa Katoliki, likiwa na miaka karibu elfu mbili, ni kati ya miundo ya zamani zaidi iliyopo duniani na imechangia kwa kiasi kikubwa ustaarabu wa Magharibi, ingawa tangu mwishoni mwa Karne za Kati athari yake inazidi kupungua, ilivyo wazi leo hasa katika masuala yanayohusu jinsia na uzazi.
Imani ya Kanisa hilo inatokana na ufunuo wa Mungu ulivyotolewa kwa Israeli na ulivyokamilishwa na Yesu ambaye alimtambulisha kama Baba na alilianzisha kwa njia ya Roho Mtakatifu aliyetumwa naye juu ya Mitume wake siku ya Pentekoste mwaka 30 (au 33) BK.
Ni imani inayoungamwa katika ubatizo, sakramenti ya kwanza na mlango wa sakramenti nyingine sita: kwamba Mungu ni mmoja tu katika nafsi tatu: Baba, Mwana na Roho Mtakatifu.
Amerika
thumb|200px|Amerika duniani Amerika ni jina la mabara mawili makubwa upande wa magharibi wa Afrika na Ulaya.
Kanisa Katoliki
Imani hiyo inatakiwa kutekelezwa katika maadili maalumu yanayotegemea hasa upendo ambao ndio adili kuu na uhai wa mengine yote.
Amerika
Amerika iko kati ya Bahari ya Atlantiki na Bahari ya Pasifiki kwa urefu wa kilomita 15,000 kutoka kaskazini (rasi Columbia) hadi kusini (rasi Hoorn).
Kanisa Katoliki
Kutokana na juhudi za kutekeleza matendo ya huruma kwa yeyote mwenye shida, Kanisa Katoliki linatoa huduma za elimu na afya kuliko taasisi nyingine yoyote duniani kote.
Amerika
Eneo lote ni km² 42,000,000 na jumla ya wakazi ni milioni 800. thumb|300px|left|Ramani ya Amerika yote Eneo hugawiwa katika sehemu tatu au mbili, yaani ama
Kanisa Katoliki
Kama vielelezo vya utakatifu ambao waamini wote wanaitiwa, Kanisa linapendekeza watu wa Agano la Kale na wa Agano Jipya, hasa Bikira Maria, lakini pia wale waliojitokeza zaidi katika historia yake kama watakatifu.
Amerika
ama
Kanisa Katoliki
Baadhi yao wana wafuasi wengi wanaounda familia za kiroho, mara nyingi kama mashirika ya kitawa yenye karama mbalimbali.
Amerika
Hesabu ya pande tatu inalingana na jiografia inayotambua hasa mabamba matatu yanayobeba sehemu hizi tatu: Amerika ya Kaskazini hulala hasa juu ya Bamba la Amerika ya Kaskazini, Amerika ya Kati juu ya Bamba la Karibi na Amerika ya Kusini hasa juu ya Bamba la Amerika ya Kusini.
Kanisa Katoliki
Kanisa
Neno Kanisa maana yake ni “Mkusanyiko”: ndani yake Roho Mtakatifu anaunganisha na Yesu na kati yao wale waliopokea Neno la Mungu na sakramenti zake. “Bwana alilizidisha Kanisa kila siku kwa wale waliokuwa wakiokolewa… Na jamii ya watu walioamini walikuwa na moyo mmoja na roho moja” (Mdo 2:47; 4:32). Ndio tokeo la ombi la Yesu: “Wote wawe na umoja; kama wewe, Baba, ulivyo ndani yangu, nami ndani yako, hao nao wawe ndani yetu, ili ulimwengu upate kusadiki ya kwamba wewe ndiwe uliyenituma” (Yoh 17:21). Kumbe utitiri wa madhehebu yaliyotenganika unaleta picha ya “mtawanyiko” ambayo inakwaza ulimwengu usisadiki. “Kila mtu wa kwenu husema, ‘Mimi ni wa Paulo’, na, ‘Mimi ni wa Apolo’, na, ‘Mimi ni wa Kefa’, na, ‘Mimi ni wa Kristo’. Je, Kristo amegawanyika?” (1Kor 1:12-13).
Amerika
Katika hesabu ya mabara mawili kwa kawaida Amerika ya Kati huhesabiwa kuwa sehemu ya Amerika Kaskazini. Kumbe upande wa utamaduni Amerika ya Kati na ya Kusini kwa pamoja huitwa "Amerika ya Kilatini" kutokana na lugha na utamaduni wa Kihispania na wa Kireno zilizofinyanga tabia za mataifa yake.
Kanisa Katoliki
Kanisa
Kwa imani hiyo, Kanisa si kundi la binadamu tu, tunaloweza kulianzisha kama vile chama, timu n.k. Kanisa ni fumbo la Mwili wa Kristo unaohuishwa na Roho Mtakatifu. Kama Yesu linaonekana upande wa ubinadamu tu, kumbe linaunganisha utu na Umungu. Baba “alivitia vitu vyote chini ya miguu yake, akamweka awe kichwa juu ya vitu vyote kwa ajili ya Kanisa, ambalo ndilo mwili wake, ukamilifu wake anayekamilika kwa vyote katika vyote” (Ef 1:22-23).
Amerika
Jina la "Amerika"
Neno "Amerika" limetokana na jina la kwanza la Mwitalia Amerigo Vespucci (1451-1512). Vespucci alikuwa baharia na mfanyabiashara katika utumishi wa familia ya Medici kutoka Firenze (Italia). Tangu mwaka 1499 alisafiri kwenye pwani za Amerika ya Kusini na Amerika ya Kati akaandika kitabu juu ya safari zake. Humo aliandika ya kwamba hakukubaliana na Kristoforo Kolumbus ya kwamba visiwa na nchi zilizofikiwa na Kolumbus zilikuwa sehemu ya Uhindi. Amerigo alipendekeza ya kwamba zilikuwa sehemu za "dunia mpya" au bara jipya akiwa mtu wa kwanza kuandika hivyo.
Kanisa Katoliki
Kanisa
Hivyo hatuwezi kuambatana na Yesu kwa kulikataa Kanisa, kwa kuwa hao wawili ni mwili mmoja, kama Bwanaarusi na Bibiarusi. “Hamkusoma ya kwamba yeye aliyewaumba mwanzo, aliwaumba mtu mume na mtu mke, akasema, ‘Kwa sababu hiyo, mtu atamwacha babaye na mamaye, ataambatana na mkewe, na hao wawili watakuwa mwili mmoja’? Hata wamekuwa si wawili tena, bali mwili mmoja. Basi aliowaunganisha Mungu, mwanadamu asiwatenganishe” (Math 19:4-6). “Siri hiyo ni kubwa; ila mimi nanena habari ya Kristo na Kanisa” (Ef 5:32).
Amerika
Jina la "Amerika"
Mwanajiografia Mjerumani Martin Waldseemüller alitumia jina la "Amerika" kwa heshima ya Amerigo alipochora ramani yake ya dunia ya mwaka 1507.
Kanisa Katoliki
Kanisa
Kwa sababu hiyo Kanisa ni muhimu kwa wote kwa kuwa ndilo ishara na chombo cha umoja wa watu na Mungu na kati yao. Yesu “aliwapatanisha wote wawili na Mungu katika mwili mmoja, kwa njia ya msalaba, akiisha kuufisha ule uadui kwa huo msalaba. Akaja akahubiri amani kwenu ninyi mliokuwa mbali, na amani kwao wale waliokuwa karibu. Kwa maana kwa yeye sisi sote tumepata njia ya kumkaribia Baba katika Roho mmoja” (Ef 2:16-18).
Amerika
Wenyeji asilia kutoka Asia Kaskazini
Inaaminiwa leo ya kwamba miaka 20,000 hadi 16,000 iliyopita hakukuwa na binadamu Amerika. Wakazi asilia walianza kuingia wakati ule kutoka Siberia (Asia ya Kaskazini) kupitia nchi kavu iliyopatikana wakati ule katika eneo la mlango wa bahari wa Bering kutokana na kipindi cha baridi. thumb|250px|Waindio wa Brazil. Hakuna uhakika jinsi gani uhamiaji huo ulitokea. Lakini wataalamu wote wanakubaliana ya kwamba karibu wakazi asilia wote walitokea kutoka vikundi vya wawindaji walioingia Amerika kutoka Siberia na kusambaa hadi kusini kabisa. Kutoka vikundi hivyo vilijitokeza mataifa na makabila mengi ya wenyeji jinsi walivyoonekana wakati wa kuja kwa Kolumbus na Wahispania ambapo habari za maandishi zinaanza kupatikana.
Kuna dalili ya kwamba labda vikundi vidogo vilivuka bahari hata baadaye kutoka Ulaya, Afrika au Asia / Pasifiki na kuingia katika tamaduni za wenyeji. Ila tu hayo yote hayana uhakika isipokuwa kufika kwa Wanorway mnamo mwaka 1000 waliounda vituo katika sehemu za Labrador (Kanada) visivyodumu muda mrefu.
Kanisa Katoliki
Katoliki
Halafu neno "katoliki" linatokana na kivumishi cha Kigiriki καθολικός (katholikòs), lenye maana ya «kamili, kadiri ya utimilifu», kinyume cha «vipandevipande».
Amerika
Kuja kwa Wazungu
Kuja kwa Wahispania na Wazungu wengine kuanzia Kolumbus (1492) kulibadilisha historia na uso wa Amerika. Kolumbus aliamini ya kwamba aligundua njia ya kufika Uhindi akaita nchi mpya "Uhindi wa Magharibi" na wenyeji wake "Wahindi" - jina hili limebaki kwao katika lugha mbalimbali kama "Indio" (kihisp.) au "Red Indians" (kiing.). Tamaduni zote za Amerika hazikuwa zimeanza bado kutumia chuma - silaha zao za mawe na mbao hazikuweza kushindana na silaha za watu wa Ulaya.
Kanisa Katoliki
Katoliki
Tunalikuta kwa mara ya kwanza katika maandishi ya Ignas wa Antiokia kwa Wakristo wa Smirna mwanzoni mwa karne II: «Alipo Yesu Kristo ndipo lilipo Kanisa Katoliki» (Ad Smyrnaeos, 8).
Amerika
Kuja kwa Wazungu
Wenyeji walikufa kwa mamilioni, hasa kutokana na magonjwa kutoka "dunia ya kale" ambayo hawakuzoea. Vita na utumwa vilichangia katika kupungua kwa wakazi asilia. Idadi kubwa ya wenyeji walibaki tu katika nchi za milima ya Andes.
Kanisa Katoliki
Katoliki
Ndivyo alivyolitofautisha na makundi madogomadogo yaliyokuwa yameanza kujitenga nalo.
Imani yake kuhusu fumbo lake kama ushirika
Kanisa hilo linaamini kuwa ndani yake linadumu moja kwa moja Kanisa pekee lililoanzishwa na Yesu Kristo ambalo wanaunganishwa nalo wale wote wanaobatizwa katika madhehebu yoyote.
Amerika
Mazao za Amerika
Ulaya na mabara mengine ya dunia yalifaidika sana na maendeleo ya utaalamu wa kilimo yaliyopatikana katika Amerika: mazao kama mahindi, viazi, nyanya, maboga, kokoa na mengine yalipelekwa kutoka Amerika katika mabara yote na kuboresha lishe ya watu.
Kanisa Katoliki
Imani yake kuhusu fumbo lake kama ushirika
Tofauti kati yao ni kwamba baadhi (Wakatoliki) wana ushirika kamili nalo, wakati wengine (hasa Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na Waprotestanti) wana ushirika nalo kwa viwango mbalimbali, kadiri wanavyokubali mafundisho, sakramenti na uongozi wake.
Hatimaye, Kanisa hilo linaamini kuwa wale wote wasiobatizwa wanaitwa na Mungu kufanya hivyo na kujiunga nalo ili wafikie wokovu ulioletwa na Yesu Kristo.
Amerika
Mazao za Amerika
Amerika yote ilifanywa kuwa koloni la nchi za Ulaya; Wahispania na Wareno walitawala sehemu za kusini; Waingereza na Wafaransa walishindana juu ya kaskazini ikawa Waingereza walishinda. Mataifa madogo ya Ulaya kma Uholanzi na Denmark yalipata nafasi katika visiwa vya Karibi na katika Guyana.
Kanisa Katoliki
Imani yake kuhusu fumbo lake kama ushirika
Sababu ni kwamba wokovu unapatikana kwa Yesu tu, anayeishi katika Kanisa lake. Hata hivyo Roho Mtakatifu anaweza akaongoza mtu asiyewajua bila kosa lake aungane nao kiroho kwa kumlenga Mungu na kujitahidi kumtii kwa moyo wote. “Tunamtumaini Mungu aliye hai, aliye Mwokozi wa watu wote, hasa wa waaminio” (1Tim 4:10). “Hakika natambua ya kuwa Mungu hana upendeleo; bali katika kila taifa mtu amchaye na kutenda haki hukubaliwa na yeye… Twaamini kwamba tutaokoka kwa neema ya Bwana Yesu vilevile kama wao” (Mdo 10:34-35; 15:11).
Lakini mtu akijua Kanisa ni la lazima kwa wokovu asiingie au ajitenge nalo hawezi kuingia mbinguni. “Roho anena waziwazi ya kwamba nyakati za mwisho wengine watajitenga na imani, wakisikiliza roho zidanganyazo, na mafundisho ya mashetani; kwa unafiki wa watu wasemao uongo, wakichomwa moto dhamiri zao wenyewe” (1Tim 4:1-2). “Watoto, ni wakati wa mwisho. Na kama vile mlivyosikia kwamba mpinga Kristo yuaja, hata sasa wapinga Kristo wengi wamekwisha kuwapo. Kwa sababu hiyo twajua ya kuwa ni wakati wa mwisho. Walitoka kwetu, lakini hawakuwa wa kwetu. Maana kama wangalikuwa wa kwetu, wangalikaa pamoja nasi. Lakini walitoka ili wafunuliwe kwamba si wote walio wa kwetu” (1Yoh 2:18-19).
Si kwamba anayejiunga na Kanisa na kudumu ndani yake ana hakika ya kuingia mbinguni, kwa sababu kama haongozwi na Roho Mtakatifu kuishi kadiri ya ubatizo wake atahukumiwa na Mungu vikali zaidi kwa kuchezea neema kubwa hivi. “Kila aliyepewa vingi, kwake huyo vitatakwa vingi; naye waliyemwekea amana vitu vingi, kwake huyo watataka na zaidi” (Lk 12:48).
Ushirika wa watakatifu maana yake Wakristo, kwa kushiriki mafumbo matakatifu wanaunda ndani ya Kristo mwili mmoja, ambamo waadilifu waliopo duniani, marehemu wa toharani na wenye heri wa mbinguni wanaunganishwa na upendo wafaidike na mema ya kila mmoja. “Kwa maana kama tukiishi, twaishi kwa Bwana, au kama tukifa, twafa kwa Bwana. Basi kama tukiishi au kama tukifa, tu mali ya Bwana. Maana Kristo alikufa akawa hai tena kwa sababu hii, awamiliki waliokufa na walio hai pia” (Rom 14:8-9). “Kiungo kimoja kikiumia, viungo vyote huumia nacho, na kiungo kimoja kikitukuzwa, viungo vyote hufurahi pamoja nacho. Basi ninyi mmekuwa mwili wa Kristo, na viungo kila kimoja peke yake” (1Kor 12:26-27). Dhambi yoyote kubwa inatutenga na ushirika huo kama Yesu alivyosema, “Mimi ndimi mzabibu wa kweli, na Baba yangu ndiye mkulima. Kila tawi ndani yangu lisilozaa huliondoa” (Yoh 15:1-2). Lakini “Mungu aweza kuwapandikiza tena... Kwa sababu karama za Mungu hazina majuto, wala mwito wake” (Rom 11:23,29).
Aina za waumini
Kanisa limepewa na Yesu wahudumu wenye daraja takatifu wanaoitwa wakleri; waamini wengine wanaitwa walei. Kutoka pande hizo mbili wanapatikana watawa waliowekwa wakfu kwa namna ya pekee kwa kushika mashauri ya Kiinjili. Yesu “alipanda mlimani, akawaita aliowataka mwenyewe; wakamwendea. Akaweka watu kumi na wawili, wapate kuwa pamoja naye, na kwamba awatume kuhubiri” (Mk 3:13-14). “Walipoingia, wakapanda orofani, walipokuwa wakikaa; Petro, na Yohane, na Yakobo, na Andrea, Filipo na Tomaso, Bartholomayo na Mathayo, Yakobo wa Alfayo, na Simoni Zelote, na Yuda wa Yakobo. Hawa wote walikuwa wakidumu kwa moyo mmoja katika kusali, pamoja nao wanawake, na Mariamu mama yake Yesu, na ndugu zake” (Mdo 1:13-14).
Papa amejaliwa na Mungu mamlaka kamili juu ya waamini wote awafungulie ufalme wa mbinguni, kama Yesu alivyomuambia Petro: “Nitakupa wewe funguo za ufalme wa mbinguni; na lolote utakalolifunga duniani, litakuwa limefungwa mbinguni, na lolote utakalolifungua duniani, litakuwa limefunguliwa mbinguni” (Math 16:19). “Nimekuombea wewe ili imani yako isitindike; nawe utakapoongoka waimarishe ndugu zako” (Lk 22:32). “Lisha wanakondoo wangu… Chunga kondoo zangu… Lisha kondoo zangu” (Yoh 21:15-17).
Maaskofu wote wamerithi mamlaka ya Mitume kwa kufundisha, kutakasa na kuongoza Kanisa lote pamoja na Papa na chini yake. Wale waliokabidhiwa jimbo fulani ni msingi wa umoja kwa waamini wao na kati yao na Kanisa lote duniani. “Jitunzeni nafsi zenu, na lile kundi lote nalo, ambalo Roho Mtakatifu amewaweka ninyi kuwa waangalizi ndani yake, mpate kulilisha kanisa lake Mungu, alilolinunua kwa damu yake mwenyewe” (Mdo 20:28).
Maaskofu wanasaidiwa kwanza na mapadri katika uchungaji, halafu na mashemasi katika utumishi. “Nawasihi wazee walio kwenu, mimi niliye mzee, mwenzi wao, na shahidi wa mateso ya Kristo, na mshirika wa utukufu utakaofunuliwa baadaye: lichungeni kundi la Mungu lililo kwenu, na kulisimamia” (1Pet 5:1-2). “Paulo na Timotheo, watumwa wa Kristo Yesu, kwa watakatifu wote katika Kristo Yesu, walioko Filipi, pamoja na Maaskofu na mashemasi” (Fil 1:1).
Bila Maaskofu, mapadri na mashemasi, Kanisa lisingekuwepo kwa sababu uhai wake unategemea kabisa ekaristi iliyokabidhiwa kwao. “Mkate ule tuumegao, si ushirika wa mwili wa Kristo? Kwa kuwa mkate ni mmoja, sisi tulio wengi tu mwili mmoja; kwa maana sisi sote twapokea sehemu ya ule mkate mmoja” (1Kor 10:16-17). Bila ekaristi tusingekuwa Kanisa, bali jumuia tu, kama madhehebu mengi yaliyojichagulia viongozi wasioshirikishwa hizo daraja takatifu kwa kuwekewa mikono na mwandamizi wa Mitume. “Uichochee karama ya Mungu, iliyo ndani yako kwa kuwekewa mikono yangu” (2Tim 1:6). “Nalikuacha Krete, ili uyatengeneze yaliyopunguka, na kuweka wazee katika kila mji kama vile nilivyokuamuru” (Tit 1:5). “Usimwekee mtu mikono kwa haraka” (1Tim 5:22).
Walei wanaitwa na Mungu kuratibu malimwengu yote yafuate matakwa yake. “Wapeni wote haki zao; mtu wa kodi, kodi; mtu wa ushuru, ushuru; astahiliye hofu, hofu; astahiliye heshima, heshima” (Rom 13:7). “Uwakumbushe watu kunyenyekea kwa wenye uwezo na mamlaka, na kutii, na kuwa tayari kwa kila kazi njema” (Tit 3:1). “Kwa sababu ndiyo mapenzi ya Mungu, kwamba kwa kutenda mema mzibe vinywa vya ujinga vya watu wapumbavu; kama walio huru, ila wasioutumia uhuru huo kwa kusitiri ubaya, bali kama watumwa wa Mungu” (1Pet 2:15-16).
Watawa wanashika hasa mashauri ya useja mtakatifu, ufukara na utiifu ambayo msingi wake ni maisha na mafundisho ya Yesu kadiri ya Injili. “Wako matowashi waliojifanya kuwa matowashi kwa ajili ya ufalme wa mbinguni. Awezaye kulipokea neno hili, na alipokee” (Math 19:12). “Ukitaka kuwa mkamilifu, enenda ukauze ulivyo navyo, uwape maskini, nawe utakuwa na hazina mbinguni; kisha njoo unifuate” (Math 19:21). “Ninyi mmekuwa rafiki zangu, mkitenda niwaamuruyo” (Yoh 15:14).
Uenezi wake
Hata hivyo Wakatoliki kwa muda mrefu sasa wanaongezeka hasa katika mabara ya Afrika (256,840,000, 19.3% za wakazi wote) na Asia (151,867,000, 3.34% za wakazi wote).
Miundo yake
Kanisa Katoliki linaishi katika majimbo 3,027, ambayo kwa kawaida yanaongozwa na Maaskofu (kwa jumla wako 5,363) wakisaidiwa na mapadri (410,219) na mashemasi, ambao baadhi yao wanajiandaa kupata upadrisho na 48,635 ni wa kudumu.
Kati ya majimbo hayo, mengi yanafuata taratibu za Kanisa la Kilatini, ila kuna mengine yanayofuata taratibu za Makanisa Katoliki ya Mashariki. Ni kwamba, tukitaka kutumia maneno kikamilifu tunapaswa kujua kwamba Kanisa la Kiroma si lile lote lililo chini ya Papa, bali lile tu linalofuata mapokeo ya Roma kuanzia ibada zake zinazotegemea lugha ya Kilatini. Kumbe yapo mengine (kama Kanisa Katoliki la Kiethiopia) ambayo hukubali pia uongozi wa Papa ila hufuata mapokeo ya Kiorthodoksi.
Asili ya makanisa hayo ni katika majaribio ya kuunganisha tena Makanisa ya Kiorthodoksi na lile la Roma; kwa kawaida majaribio hayo hayakufaulu, ila yalivuta maaskofu na Wakristo wachache. Maaskofu hao pengine walipewa na Papa cheo cha Patriarki (wa Aleksandria, wa Antiokia n.k.) kwa kushindana na Mapatriarki wa Makanisa ya kale. Lakini zipo nchi kadhaa ambako Wakristo wengi wa mapokeo ya Kiorthodoksi hufuata uongozi wa Papa kama kule Lebanon, Iraq na wengi kidogo katika nchi ya Ukraina.
Katika nchi kadhaa Makanisa mbalimbali ya Kikatoliki yanaishi kandokando, kwa mfano Misri kuna Kanisa Katoliki la Wakopti, Kanisa Katoliki la Kimelkiti, Kanisa Katoliki la Armenia, Kanisa Katoliki la Wakaldayo na la Kilatini. Mapadri (lakini si maaskofu) Wakatoliki wa mapokeo ya Kikopti, ya Kigiriki, ya Kiarmenia na ya Kikaldayo wanaweza kuwa na ndoa na huendesha Misa katika taratibu zao za kale; kumbe mapadri Walatini hawawezi kuwa na ndoa na hufuata liturujia ya Roma.
Wote hao hukubali uongozi wa Papa bila kushindana, yaani wengine wanahudumia Wakatoliki wa mapokeo ya Kikopti, wengine wale wa mapokeo ya Kigiriki, wengine wale wa mapokeo ya Kiarmenia, wengine wale wa mapokeo ya Kikaldayo na wengine wale wa mapokeo ya Kiroma, hasa wahamiaji kutoka nchi nyingine.
Majimbo yote yanagawanyika katika parokia zinazoongozwa na padri anayeitwa paroko.
Kati ya waamini, ambao wengi kabisa kati yao ni wale wa kawaida wanaoitwa walei, wana nafasi ya pekee wamonaki na watawa wengine ambao wanaishi kwa mitindo mbalimbali iliyostawi katika historia ya Kanisa ili kumfuata Yesu kwa karibu zaidi katika useja mtakatifu, ufukara na utiifu, kadiri ya karama maalumu. Masista ni 619,546 hivi na mabruda 50,569.
560
Makala hii inahusu mwaka 560 (Baada ya Kristo).
Mtangani
Mtangani ni jina la kata ya Wilaya ya Mkoani katika Mkoa wa Pemba Kusini, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 2,883 waishio humo.
Kibidayuh-Bau
Kibidayuh ya Bau (pia Kijagoi) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia inayozungumzwa na Wabidayuh. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibau imehesabiwa kuwa watu 29,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibau iko katika kundi la Kiland-Dayak.