cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Akina Wright
Kujifunza jinsi ya kuruka
Kufikia miaka ya 1890, akina Wrights walipendezwa na kuruka, hasa baada ya kusikia kuhusu jitihada za Otto Lilienthal huko Ujerumani. Walianza majaribio ya kutengeneza ndege katika duka lao la baiskeli. Walielewa changamoto kubwa ilikuwa kudhibiti ndege ikiwa hewani, maana Lilienthal na wengine walikuwa wamekufa wakati hawakuweza kudhibiti ndege zao.
Kuanzia mwaka 1900 hadi 1902, waliunda nyiririko huko Dayton na kuzijaribisha pale Kitty Hawk penye upepo wenye nguvu na wa kudumu.
Kuruka
left|thumb|300x300px| Picha ya ndege ya kwanza na Orville Wright kwenye vidhibiti na Wilbur Wright akikimbia kando yake. Tangu 1903 waliweka injini ndogo na parapela kwenye eropleni zao. Jaribio lililofaulu hutajwa kutokea 14 Desemba 1903, ambako Wilbur alikaa hewani kwa sekunde tatu. Karika siku zilizofuata, waliruka tena na hadi mwaka 1904 waliweza kukaa hewani tayari dakika moja na nusu na kumaliza mviringo hewani. Mwaka 1905 walitegeneza ndege yao ya tatu iliyoweza kukaa hewani kwa kilomita 39.4 katika muda wa dakika 38.
Akina Wright hawakutangaza kazi yao kwa sababu walitaka kuanza biashara wakiogopa watu wengine watatumia mbinu zao na kuzitumia kwa ndege za wenyewe. Hatimaye waliridhika walifika mahali walifanya maonyesho kwa ajili ya jeshi la Marekani na serikali ya Ufaransa kwenye mwaka 1908.
Baada ya hapo, walianzisha kampuni ya kujenga ndege. Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Wilbur alifariki. Orville aliendelea kufanya kazi ili kuweka sifa yake kama mtu wa kwanza kuruka. Baadaye aliuza kampuni yake akipumzika. Alifariki mnamo 1948.
Mdudu-koleo
Wadudu-koleo ni wadudu wadogo wa oda Dermaptera (derma = ngozi, ptera = mabawa) ambao wana serki kwa umbo wa koleo. Serki hizi hutumika kwa kushika mawindo, kwa kujitetea, kwa kukunja mabawa ya nyuma na wakati wa kujamiiana. Mabawa ya nyuma yakunjwa ili kufichwa chini ya yale ya mbele yaliyo mafupi.
Kuna spishi zinazoishi juu ya wanyama, lakini takriban spishi zote huishi nje na hula kila aina ya chakula: majani, maua, wadudu wadogo, maada ya mimea na wanyama waliokufa. Spishi kadhaa, kama mdudu-koleo wa Ulaya, zinaweza kuwa wasumbufu na kusababisha hasara katika mashamba. Lakini spishi nyingi zinasaidia wakulima kwa sababu wanakula wadudu wengine wasumbufu, kama vidukari.
Dogo Janja
Abdulaaziz Chande (alizaliwa mnamo Septemba 15, mwaka 1994) anajulikana sana kwa jina la kisanii Dogo Janja, ni mwimbaji na mwandishi wa nyimbo wa Tanzania. Alizaliwa na kukulia katika kata ya Ngarenaro katika jiji la Arusha. Kwa sasa anaishi katika jiji la Dar es Salaam.
Wasifu
Kuvutiwa kwake na muziki kulianza mapema, lakini kuachiliwa kwake kwa mara ya kwanza kulikuja mnamo mwaka 2016 aliposainiwa na Kundi la Tip Top Connection, lililoanzishwa na Babu Tale, na hapo awali lilikuwa na wasanii wengine mashuhuri wa Bongo Flava kama vile Rayvanny. Toleo lake la kwanza My Life mnamo mwaka 2016 lilipokelewa vyema, na hivyo kuanzisha jina lake kama msanii.
Maisha binasfi
Mnao mwaka 2018 alifunga ndoa na staa wa Bongo movie Irene Uwoya,, mpenzi wa zamani wa Diamond Platnumz.
Albamu
=== Nyimbo: ===
656 KK
Makala hii inahusu mwaka 656 KK (kabla ya Kristo).
Kenneth Arrow
Kenneth Joseph Arrow (23 Agosti 1921 - 21 Februari 2017) alikuwa mwanauchumi, mwanahisabati, mwandishi, na mwananadharia wa kisiasa wa Marekani. Alikuwa mshindi wa pamoja wa Tuzo ya Nobel ya Ukumbusho katika Sayansi ya Uchumi na John Hicks mnamo 1972.
Katika uchumi, alikuwa mhusika mkuu katika nadharia ya kiuchumi baada ya Vita ya pili ya dunia. Wengi wa wanafunzi wake wa zamani waliohitimu wameshinda Tuzo la Ukumbusho la Nobel wenyewe. Kazi zake muhimu zaidi ni michango yake kwa nadharia ya chaguo la kijamii, haswa "nadharia ya kutowezekana ya Arrow", na kazi yake juu ya uchambuzi wa usawa wa jumla. Pia ametoa kazi za msingi katika maeneo mengine mengi ya uchumi, ikiwa ni pamoja na nadharia ya ukuaji wa asili na uchumi wa habari.
Eneo bunge la Suba
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo nane ya Kaunti ya Homa Bay.
Leroy Carr
Leroy Carr (27 Machi 1905 - 29 Aprili 1935) alikuwa mwimbaji wa muziki wa blues, mtunzi na mpiga kinanda nchini Marekani. Umaarufu na mtindo wake uliwavutia wasanii kama Nat King Cole na Ray Charles. Leroy Carr alijulikana sana kwa nyimbo yake ya "How Long, How Long Blues", rekodi yake ya kwanza iliyotolewa na Vocalion Records mnamo 1928.
Makemo
thumbnail|right|280px|Kisiwa cha Makemo Makemo ni kisiwa cha Polinesia ya Kifaransa ndani ya funguvisiwa ya Tuamotu. Kiko upande wa kaskazini-magharibi wa kisiwa cha Marutea. Eneo la kisiwa ni 56 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Pouheva. Mwaka wa 2012, idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 832. Watu wakaao kisiwani kwa Makemo huongea Kituamotu na Kitahiti.
457 KK
Makala hii inahusu mwaka 457 KK.
John Wesley
thumb|247x247px|John Wesley John Wesley (1703–1791) alikuwa mmoja wa waanzilishi wa kanisa la Kimethodisti. Alikuwa mchungaji wa Kianglikana na mwanatheolojia. Alikuwa kati ya viongozi wa kwanza katika harakati ya Wamethodisti.
Maisha ya Wesley yalikuwa na awamu tatu tofauti: ya kwanza katika Chuo Kikuu cha Oxford kwa kuanzisha "Klabu takatifu" (Holy Club), ya pili huku Wesley akiwa mmisionari huko Savannah, Georgia; na ya tatu baada ya Wesley kurudi Uingereza. Katika maisha yake yote, Wesley aliendelea kuwa Mkristo na mtumishi wa Kanisa la Uingereza, yaani Anglikana. Aliona kuwa harakati yake ilikuwa ndani ya mipaka ya Kanisa Anglikana, ingawa iliendelea kwa kuwa kanisa la pekee.
Maisha ya awali
John Wesley alizaliwa huko Epworth, Uingereza. Alikuwa mtoto wa Samuel Wesley, mhitimu wa Oxford, aliyekuwa mchungaji wa Kanisa la Uingereza. Mnamo 1669, Samuel alimwoa Susanna Annesley.
Mnamo 1696, Samuel Welsey aliteuliwa kuwa kasisi kiongozi wa Epworth. Hapo ndipo John alipozaliwa. Watoto wa Wesley walifundishwa na wazazi wao wenyewe kwao nyumbani. Kila mtoto, pamoja na wasichana, alifundishwa kusoma haraka iwezekanavyo mara alipoweza kutembea na kuzungumza.
John alikubaliwa katika Shule ya Charterhouse, London. Huko aliishi (kwa muda) maisha ya kidini ambayo alikuwa amefunzwa nyumbani. Mwandishi wa wasifu wake, Tyerman, alisema kwamba John aliingia Charterhouse kama mtakatifu, lakini alipuuza majukumu ya kidini na kuondoka mwenye dhambi.
Mwanafunzi wa Oxford
Mnamo Juni 1720, Wesley aliingia Kanisa la Christ, Oxford, akiwa na posho ya pauni 40 kwa mwaka kama msomi wa Charterhouse. Afya yake ilikuwa mbaya na ilikuwa vigumu kwake kuepuka madeni. Huko, pamoja na kaka yake Charles, alifuata maisha madhubuti ya kidini. Alikwenda kanisani mara kwa mara, aliomba na kusaidia watu. Alitembelea wafungwa jela. Baadhi yao walihukumiwa kunyongwa. Shajara ya John imehifadhiwa inayoonyesha kwamba alijitayarishia ratiba ya masomo, ibada na huduma kwa kila siku ya juma. Akina Wesley na wanafunzi wengine wachache walishikamana katika "Klabu takatifu" wakaitwa "Wamethodisti" kwa sababu walifuata njia hii kali ya maisha (kwa Kiing. "method").
Mmisionari huko Georgia
John na Charles walikaribishwa kwenda koloni la Georgia katika Amerika ya Kaskazini wakiwa wachungaji wa kanisa Anglikana katika nchi hiyo mpya. Tumaini lao la kuwahubiria Waindio ili wawe Wakristo halikutimizwa. Baada ya mapenzi ya John kushindikana, ndugu walirudi nyumbani.
Walipovuka Bahari Atlantiki, jahazi lao ilipita katika dhoruba kali. John aliogopa litazama akawa na hofu kubwa. Lakini aliona kundi la abiria ambao hawakuonyesha hofu yoyote na hao walikuwa Wakristo Wamoravian. Tukio hilo lilimfanya afikiri kwamba imani yake haikuwa sawa na ya kwao. Aliwaona wana hakika kwamba Mungu ameshawasamehe dhambi zao kupitia imani katika Kristo kwa hiyo hawakuogopa kitu.
Mwanzo wa Uamsho
Baada ya kurudi, mnamo mwaka 1738, alisikia jinsi utangulizi wa Martin Luther kwa kitabu chake kuhusu Waraka kwa Waroma ulivyosomwa. John aliandika mistari iliyopata kuwa maarufu: "Nilihisi moyo wangu ukiwa na joto la kushangaza". Alichukua hisia hiyo kama ishara ya hakika kwamba Mungu alikuwa amemsamehe na kwamba alikubaliwa naye. Charles alipata kuwa na maarifa sawa ya wokovu karibu wakati huohuo. Hilo lilileta mapinduzi katika utumishi wao. John Wesley aliandika vitabu vingi kuhusu Biblia na maisha ya Kikristo. Charles Wesley alimsaidia kwa kutunga nyimbo nyingi. Nyimbo hizo ziliunga mkono ujumbe ambao John alihubiri.
Uinjilisti
Wesley alisafiri kila wakati, kwa kawaida akiwa amepanda farasi. Alihubiria watu wengi. Baada ya muda baadhi ya viongozi wa Anglikana walimwambia asihubiri katika makanisa yao. Hapo alianza kuhubiri nje. Nyakati nyingine maelfu ya watu walisikiliza mahubiri yake. Wafuasi wake walibaki katika Kanisa la Anglikana, lakini waliunda “jamii” za pekee ili kusaidiana katika imani. Harakati zilipokuwa zikiongezeka, Wesley alichunguza na kutuma wahubiri, akaanza mashirika ya kutoa misaada, na kutunza wagonjwa.
Wafuasi wake waliitwa Wamethodisti. Walienea katika nchi nyingi. Hivi karibuni kulikuwa na wengi katika Makoloni ya Uingereza huko Amerika. Baada ya Vita ya uhuru wa Marekani walibaki makasisi wachache wa Kianglikana huko Marekani. Wesley alituma wachungaji wawili kuwatunza Wamethodisti kule. Hatimaye, Wamethodisti waliendelea kuwa dhehebu la pekee katika Marekani na Uingereza.
Yesu kutolewa hekaluni
Yesu kutolewa hekaluni ni tukio la utoto wake, siku arubaini baada ya kuzaliwa, iliyopangwa na Torati kuwa siku ya kumtakasa mama yeyote aliyemzaa mtoto wa kiume.
Siku hiyo aliletwa na Yosefu na Maria katika hekalu la Yerusalemu ili atolewe kwa Mungu, akiwa mtoto wa kiume wa kwanza, akakombolewa kwa sadaka ya fukara. Ndipo alipotambuliwa na kutangazwa na wazee wawili watakatifu, Simeoni na Anna.
Katika Injili
Habari hiyo inasimuliwa na Luka mwinjili tu kama ifuatavyo:
Lk 2:22 Siku zilipotimia za Yosefu na Maria kutakaswa kama walivyotakiwa na Sheria ya Mose, wazazi hao walimchukua mtoto, wakaenda naye Yerusalemu ili wamweke mbele ya Bwana. 23 Katika Sheria ya Bwana imeandikwa: "Kila mzaliwa wa kwanza wa kiume atawekwa wakfu kwa Bwana." 24 Pia walikwenda ili watoe sadaka: hua wawili au makinda wawili ya njiwa, kama ilivyotakiwa katika Sheria ya Bwana.
25 Wakati huo huko Yerusalemu kulikuwa na mtu mmoja, mwema na mcha Mungu, jina lake Simeoni. Yeye alikuwa akitazamia kwa hamu ukombozi wa Israeli. Roho Mtakatifu alikuwa pamoja naye. 26 Roho Mtakatifu alikuwa amemhakikishia kwamba hatakufa kabla ya kumwona Masiha wa Bwana. 27 Basi, akiongozwa na Roho Mtakatifu, Simeoni aliingia Hekaluni; na wazazi wa Yesu walipomleta Hekaluni mtoto wao ili wamfanyie kama ilivyotakiwa na Sheria, 28 Simeoni alimpokea mtoto Yesu mikononi mwake huku akimtukuza Mungu na kusema: 29 "Sasa Bwana, umetimiza ahadi yako, waweza kumruhusu mtumishi wako aende kwa amani. 30 Maana kwa macho yangu nimeuona wokovu utokao kwako, 31 ambao umeutayarisha mbele ya watu wote: 32 Mwanga utakaowaangazia watu wa mataifa, na utukufu kwa watu wako Israeli."
33 Baba na mama yake Yesu walikuwa wakistaajabia maneno aliyosema Simeoni juu ya mtoto. 34 Simeoni akawabariki, akamwambia Maria mama yake, "Mtoto huyu atakuwa sababu ya kupotea na kuokoka kwa watu wengi katika Israeli. Naye atakuwa ishara itakayopingwa na watu; 35 na hivyo mawazo ya watu wengi yataonekana wazi. Nawe mwenyewe, uchungu ulio kama upanga mkali utauchoma moyo wako."
36 Palikuwa na nabii mmoja mwanamke, mzee sana, jina lake Ana, binti Fanueli, wa kabila la Asheri. Alikuwa ameishi na mumewe kwa miaka saba tangu alipoolewa. 37 Halafu alibaki mjane hadi wakati huo akiwa mzee wa miaka themanini na minne. Wakati huo wote alikaa Hekaluni akifunga na kusali usiku na mchana. 38 Saa hiyohiyo alijitokeza mbele, akamshukuru Mungu, na akaeleza habari za huyo mtoto kwa watu wote waliokuwa wanatazamia ukombozi wa Yerusalemu.
39 Hao wazazi walipokwisha fanya yote yaliyoamriwa na Sheria ya Bwana, walirudi makwao Nazareti, mkoani Galilaya. 40 Mtoto akakua, akazidi kupata nguvu, akajaa hekima, na neema ya Mungu ilikuwa pamoja naye.
Katika liturujia na Rozari
Tukio hilo linaadhimishwa na Wakristo wengi siku 40 baada ya Noeli.
Katika Ukristo wa magharibi sikukuu hiyo iliwahi kuitwa pia "Mweuo wa Bikira Maria"; siku yake ni tarehe 2 Februari.
Ukristo wa Mashariki unaiita “Mkutano”, kwa kuwa Yesu alikutana na hao wazee waliowakilisha watu wote wenye imani na furaha kwa kumuona yeye aliye mwanga wa mataifa na utukufu wa watu wake, Israeli.
Wanaosali Rozari wanalitumia tukio hilo kama fungu la nne kati ya mafumbo ya furaha kwa sababu linahusu utoto wa Yesu, ingawa habari yenyewe si ya kufurahisha bali zaidi ya kutia huzuni.
Polima
thumb|Molekuli ya selulosi ni polima thumb|Vitu vilivyotengenezwa polyethilini ya polima na polypropylene. Polima (kutoka Kiingereza "polymer") ni molekuli ndefu iliyotengenezwa kwa kuungana pamoja vizio vingi vidogo vya kemikali.
Jina polima linatokana na neno ambalo ni la Kigiriki cha kisayansi lililopatikana kwa kuunganisha πολύ poli ‘nyingi‘ na μέρος meros ‘sehemu, kizio‘ kwa hiyo kumaanisha "ya vizio vingi". Hii inaonyesha jinsi muundo wa polima unavyokuwa na vizio vingi vidogo vilivyounganishwa pamoja kuwa molekuli kubwa.
Mmenyuko wa kikemia unaounganisha vizio vya kemikali kuunda polima huitwa upolimishaji.
Polima asilia
Polima nyingine ni za asili na zinafanywa na viumbe. Protini zina molekuli za polipeptidi. Hizi ni polima asilia zinazounganisha vizio vya asidi amino.
Selulosi na wanga (zote mbili ni kabohidrati) pia ni polima asilia zinazounganisha vizio vya glukosi. Mpira ni mchanganyiko wa polima asilia.
Polima zinazotegnezewa
Plastiki ni polima zilizotengenezwa na mwanadamu. Nyuzi nyingi zinafanywa na polima.
Historia ya Lebanoni
inahusu eneo ambalo leo linaunda jamhuri ya Lebanoni.
Baada ya kusambaratika kwa milki ya Waturuki Waosmani kutokana na Vita Vikuu vya Kwanza vya Dunia, Lebanoni iliwekwa na Shirikisho la Mataifa iwe chini ya usimamizi wa Ufaransa.
Nchi hiyo ilipokuwa chini ya Ujerumani wakati wa Vita Vikuu vya Pili vya Dunia. Lebanoni ilijitangazia uhuru wake mwaka 1943.
Wenyeji wana damu mchanganyiko sana, lakini lugha ya kawaida na lugha rasmi ni Kiarabu.
Kati ya nchi za Waarabu Lebanoni ni nchi pekee yenye wakazi wengi ambao ni Wakristo wa madhehebu mengiː walau ilikuwa hivyo hadi miaka ya karibuni, kabla ya vita vya wenyewe kwa wenyewe kuzuka vilivyofanya zaidi ya nusu ya Walebanoni wote wahame nchi, wakiwemo hasa Wakristo.
Kinyume chake, nchi imewapokea wakimbizi zaidi ya milioni 1, wengi wao wakiwa Waislamu.
Mto Katanywa
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
655 KK
Makala hii inahusu mwaka 655 KK (kabla ya Kristo).
Mto Owiet
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Vulogu
Vulogu (kwa Kiingereza: vlog) ni aina ya blogu ambayo huwa mbinu yake ya uwasilishaji wa jumbe ni kwa kutumia video. Kwa mapana, vulogu ni blogu ya video (video blog). Kwa wengi, video zao huwekwa kwa wavuti ya Youtube ambayo ndiyo iliyo na video nyingi sana.
Historia ya Vlogu
Msanii Nelson Sullivan alijulikana kwa kurekodi kazi yake na kuiwasilisha kwa watu kwa kutumia vulogu. Kazi yake aliiweza kurekodi katika miji tofauti kama vile New York.
Vulogu za kisasa
Vulogu zilipata umaarufu sana mwaka 2005. Leo, ni watu wengi walio na vulogu zinazowasilisha jumbe tofauti kutoka masomo ya kupika, hisabati, uchumi, malezi, urembo na hata afya njema ya mwili.
Metsibotlhoko
Metsibotlhoko ni kijiji katika Kweneng West, Wilaya ya Kweneng huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 403 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
The Headies Tuzo ya albamu ya mwaka
The Headies Tuzo ya albamu ya mwaka, ni tuzo inayowakilisha The Headies, Tuzo hii ilianzishwa mwaka 2006 na asili yake ni tuzo za Hip Hop za ulimwengu. kwa mara ya kwanza tuzo hii ilitolewa kwa albamu ya Get squared.
458 KK
Makala hii inahusu mwaka 458 KK.
Mto Kibara (Naili)
unapatikana magharibi mwa Kenya.
Kamusi
300px|thumb|Kamusi ya Kiswahili - Kiingereza (kamusi thania) Kamusi (kutoka neno la Kiarabu قاموس qamus) ni kitabu ambacho kinaorodhesha maneno ya lugha yaliyokusanywa kutoka kwa watumiaji wa lugha fulani, kwa mfano lugha ya Kiswahili.
Maneno hupangwa kwa mtindo wa alfabeti, hutoa maana, asili na ufafanuzi wa utumizi wa maneno na jinsi yanavyotumika au yanavyotamkwa.
Aina za kamusi
Kuna aina mbalimbali za kamusi ambazo ni:
Historia ya kamusi
Utungaji wa kamusi ulianza katika jamii zilizojua kusoma na kuandika. Kamusi ilihitajika ili imsaidie mtumiaji kufahamu maana za maneno. Kamusi zilianza kutungwa ili kukidhi haja ya kutaka kupata maana za maneno. Jamii isiyojua kusoma na kuandika hususani ile ambayo haikuingiliana na watu wa jamii nyingine yenye utamaduni tofauti, haikuhitaji kamusi kwani kila mwanajamii alifahamu msamiati wote uliohitajika kwa mawasiliano. Kwa hali hii ni dhahiri kuna haja ya kamusi iliyochochewa na kuongezeka kwa msamiati kutokana na kupanuka kwa matumizi ya lugha.
Nihiru
thumbnail|right|280px|Kisiwa cha Nihiru Nihiru ni kisiwa cha Polinesia ya Kifaransa ndani ya funguvisiwa ya Tuamotu. Kiko upande wa Kaskazini-Mashariki wa kisiwa cha Marutea. Eneo la kisiwa ni 20 km². Mwaka wa 2012, idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 11. Watu wanaokaa kisiwani kwa Nihiru huongea Kituamotu na Kitahiti.
Kichantyal
Kichantyal ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Nepal inayozungumzwa na Wachantyal. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kichantyal imehesabiwa kuwa watu 4280. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichantyal iko katika kundi la Kibodish.
Kamusi
Historia ya kamusi
Matumizi ya lugha yalipanuka ili kutosheleza haja ya kueleza na kufafanua dhana mpya zilizotokana na kukua na kubuniwa kwa maarifa mapya yalijidhihirisha katika nyanja mbalimbali za sayansi na teknolojia. Utungwaji wa kamusi ulianza bila kuwa na misingi ya kuifanya kazi au msingi na kanuni za kutunga kamusi zilizuka na kubuniwa kadiri kamusi za aina mbalimbali zilivyotungwa.
Kamusi ya mwanzo kutungwa ilikuwa ya lugha mbili yaani kamusi ya thaniya na kisha kamusi ya lugha moja yaani kamusi walidiya. Matini ya mwanzo ambayo ni kamusi ya kwanza ilikuwa ya Kisumeri au Kiakadi. Hizi zilikuwa ni lugha za Mesopotamia katika nchi ya Iraki ya leo. Wasumeri waliokuwa wakiishi Mesopotamia ya kusini walikuwa watu waliostaarabika sana baina ya miaka 4000-2000 kabla ya kuzaliwa Kristo. Waligundua manta anuwai hesabu, hifadhi ya nyaraka pia waligundua namna ya kuandika. Maarifa yao yaliandikwa katika matofali ya mfinyanzi ambayo huandikwa yakiwa bado mabichi. Baada ya utawala wao kuangushwa na Waakadia wa Mesopotamia (Iraki) kaskazini yapata miaka 2350 KK, Kisumeri kiliendelea kutumiwa na Waakadi kama lugha ya elimu. Waakadi walijifunza Kisumeri ili waweze kusoma katika taasisi za Wasumeri zilizofundisha taaluma mbalimbali ili kuwasaidia wanafunzi wa lugha ya Kisumeri, misamiati ya Kisumeri uliorodheshwa pamoja na visawe vyake katika lugha ya Kiakadi.
Kigiriki ni mojawapo ya lugha za Kihindi-Kiulaya inayotumiwa hasa nchini Ugiriki. Maandishi yake yamejulikana tangu miaka 3500 iliyopita. Hakuna lugha nyingine duniani inayozungumzwa hadi leo yenye historia ndefu kuliko hiyo, isipokuwa Kichina. Alfabeti ya Kigiriki ilianzishwa wakati wa ustaarabu wa Ugiriki wa leo. Alfabeti hiyo ni alfabeti mama ya lugha za Ulaya, kwa sababu ni asili ya alfabeti ya Kilatini ambayo ni mwandiko unaotumiwa zaidi leo duniani. Wagiriki waliongeza alama za vokali (kama a-e-i-o-u) na kubadilisha mwendo wa mwandiko kutoka kulia kwenda kushoto jinsi ilivyo hadi sasa katika mwandiko wa Kiarabu na wa Kiebrania ambazo ni lugha za Kisemiti jinsi ilivyokuwa Kifinisia.
Utungaji wa kamusi ulichochewa na haja ya kutaka kufasili maneno magumu yaliyokuwa katika lugha. Pia kamusi za Kigiriki zilikuwa zinahusu misamiati ambayo ilikuwa ikipatikana kwenye vitabu vyenye taaluma mbalimbali za wakati huo na pia maneno ya lugha za kigeni kwa Kigiriki. Pia misamiati katika dini iliandikwa ili watumiaji wa lugha ya kigiriki waweze kuelewa maana zake.
Kamusi za Kiswahili
Tazama pia makala kuu: Kamusi za Kiswahili
Kamusi za kwanza za Kiswahili zinazojulikana zilitungwa na wamisionari Wakristo katika karne ya 19. Wa kwanza alikuwa Ludwig Krapf, mmisionari Mjerumani aliyefika Mombasa kwa niaba ya Misioni Anglikana; alikamilisha muswada mnamo 1848 akaendelea kuifanyia kazi baada ya kurudi Ujerumani ikachapishwa mwaka 1882. Hii ilikuwa kamusi thaniya iliyoorodhesha istilahi za Kiswahili pamoja na tafsiri na maelezo kwa Kiingereza. Krapf alitumia mwandiko wa Kilatini kwa kuandika Kiswahili, lugha iliyowahi kuandikwa kwa mwandiko wa Kiaarabu hadi wakati ule.
Mnamo mwaka 1870 Askofu Edward Steere alitoa "Mwongozo wa Kiswahili cha Zanzibar" alipoeleza sarufi ya Kiswahili pamoja na kurasa 180 za faharasa ya maneno ya Kiswahili na tafsiri ya Kiingereza. Mwanafunzi wake alikuwa A.C. Madan aliyekamilisha kazi ya Steere na kutunga kamusi za Kiingereza-Kiswahili na Kiswahili-Kiingereza.
Mnamo 1891 padre Mkatoliki Charles Sacleux alitunga kamusi ya Kiswahili-Kifaransa inayosifiwa kwa kuonyesha vizuri asili ya maeneno yaani etimolojia. Katika karne ya 20 serikali za kikoloni zilifanya jitihada za kusanifisha Kiswahili; pamoja na kamusi za Wajerumani Carl Gotthilf Büttner na Carl Velten ni hasa jitihada za Kamati ya kimaeneo ya lugha ya Kiswahili chini ya Frederick Johnson iliyopanua kazi ya Madan na kutoa kamusi iliyotumiwa Kenya na Tanganyika.
Baada ya uhuru kazi hiyo iliendelezwa na Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili (TUKI) kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na baadaye pia katika mabaraza ya kitaifa ya Kiswahili Tanzania, Zanzibar na Kenya. Taasisi hizo zote zimetoa kamusi zao.
Muundo wa kamusi
Kimuundo kamusi imegawanyika katika sehemu kuu tatu:
1. Utangulizi wa kamusi
Hii ni sehemu ya kwanza ya kamusi, sehemu hii hujumuisha muhtasari wa sarufi ya lugha yenyewe pamoja na maelezo ya namna ya kutumia kamusi pia huonesha vifupisho mbalimbali.
2. Matini ya kamusi
Hii ni sehemu yenye vidahizo vyote vya kamusi husika, kuanzia alfabeti a-z vidahizo vyote huorodheshwa hapa na kufafanuliwa.
3. Sherehe ya kamusi
Ni taarifa zinazoingia mwishoni mwa kamusi.
Dhima ya picha katika kamusi
Michoro (au picha) katika kamusi ina faida zifuatazo:
Mto Arorr
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.
654 KK
Makala hii inahusu mwaka 654 KK (kabla ya Kristo).
Cherkasy
Idadi ya wakazi ilihesabiwa kuwa 273,000 mwaka 2021.
Eneo bunge la Isiolo Kaskazini
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo mawili ya Kaunti ya Isiolo.
The Headies Award for Next Rated
Tuzo ya (Headies for Next Rated) ni tuzo iliyotolewa katika T(he Headies), sherehe ambayo ilianzishwa mwaka wa 2006 na awali iliitwa Tuzo za Dunia za Hip Hop. Ilitolewa kwa mara ya kwanza kwa (Aṣa) mwaka wa 2006. Kando na kupokea bango la tuzo, wapokeaji wa tuzo ya (Next Rated) hupewa zawadi za (SUV) baadaye.
Mnamo 2022, (The Headies) ilitangaza kuwa kitengo cha (Next Rated) kuanzia sasa kitapokea (Bentley Bentayga) mpya kabisa ya 2022, yenye thamani ya zaidi ya milioni 78, badala ya SUV
Rudolf Diesel
Baada ya kumaliza shule alipenda kuwa mhandisi akafaulu kupata msaada wa masomo akaingia katika chuo cha ufundi cha Bavaria pale Munich alipohitimu mwaka 1880. Alianza kazi katika kampuni ya profesa wake wa awali, Carl von Linde, alipobuni na kutengeneza hasa mashine ya kupoza. Pamoja na hayo alianza kazi yake ya injini ya mwako wa ndani yenye shinikizo kubwa.
Alikuwa na wazo la kuunda injini ambayo ilitegemea ukandamizaji mkubwa wa fueli (mafuta) ili kuiwasha. Na hii angeweza kufanya bila cheche. Mbinu unaotumia cheche ulibuniwa tayari na Nikolaus Otto aliyeunda injini ya mwako ndani.
Mnamo 1892 alipata hakimiliki ya injini yake na mwaka 1896 injini ya kwanza ya dizeli ilipatikana iliyoendelea jinsi alivyotaka.
459 KK
Makala hii inahusu mwaka 459 KK.
Rudolf Diesel
Injini ya dizeli iliendelea kutengenezwa kwa milioni nyingi; ilikuwa hasa injini ya kuendesha vyombo vikubwa kama vile meli na malori; maendeleo ya teknolojia yameleta pia injini ndogo.
Baahubali 2
Baahubali 2 ni filamu ya utendi ya India ya 2017 iliyoongozwa na S. S. Rajamouli na imeandikwa na baba yake K. V. Vijayendra Prasad. Ilitolewa na Shobu Yarlagadda na Prasad Devineni chini ya bendera Arka Media.
Rudolf Diesel
Diesel alipata pesa nyingi kutokana na leseni kwa uvumbuzi wake.
Msitu wa Bankura
Msitu wa Bankura ni hifadhi ya misitu inayo patikana huko Bengali, India. Maafisa kutoka hifadhi ya misitu ya India ambao wapo katika wilaya hiyo hudhibiti, kutoa miongozo na kutoa huduma moja moja kwa jamii kutoka makao makuu huko Bankura.Eneo zima la misitu wa Bankura, ambao hujumuisha maeneo makuu matatu, Bankura ya kaskazini, kusini na eneo la Panchet,ni kama ukubwa wa kilomita 1463.56 za mraba, linalo chukua asilimia 21.27 ya eneo zima la wilaya hiyo.
Kiwango kikubwa cha watu hutumia msitu huu kwa ajili ya ukataji wa kuni, kufuga mifugo na kulima zao pendwa la Shorea robusta. Kutokana na kiwango kikubwa cha wana jamii kuutumia msitu huu kiwango kidogo sana cha ukataji miti hakiwezi kuepukika. Hata hivyo jitihada zimewekwa ili kuweza kufanya harakati stahiki za kuendeleza matunzo ya msitu huu.
Baahubali 2
Imetolewa mnamo 28 Aprili 2017, muhusika mkuu wa filamu hii ni Prabhas, Rana Daggubati, Anushka Shetty na Tamannaah wakati Ramya Krishna, Sathyaraj, na Nassar wanaonekana katika majukumu maarufu. Sehemu ya pili ya sinema katika densi ya Baahubali, ni ufuatiliaji kwa Baahubali: Mwanzo, ukiwa kama safu na mfano wa kwanza. [6] Filamu hiyo imewekwa India ya zamani na inafuata ugomvi wa kindugu kati ya Amarendra Baahubali na Bhallaladeva; Mwishowe anamtetea yule wa zamani na akamwua Kattappa. Miaka kadhaa baadaye, mtoto wa Amarendra anarudi kulipiza kisasi cha baba yake.
Mto Pundo (Migori)
unapatikana katika kaunti ya Migori, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
652 KK
Makala hii inahusu mwaka 652 KK (kabla ya Kristo).
Mto Katoogo
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Kibeita
unapatikana magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Oyinjo
unapatikana katika kaunti ya Migori, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Khmelnytskyi
ni mji wa Ukraine.
Idadi ya wakazi ilihesabiwa kuwa 275,000 mwaka 2021.
Uislamu nchini Afrika Kusini
Uislamu nchini Afrika Kusini ni dini ndogo sana, inakadiriwa kuna asilimia chini ya 1.5 ya jumla ya wakazi wote, kulingana na hesabu yao. Uislamu nchini humo umekua katika hatua tatu. Hatua ya kwanza ni ile ya uletaji wa Waislamu wakiwa kama sehemu ya wahamaiaji watumwa waliokuja pasipo-hiari, wafungwa wa kisiasa na wale waliouhamishoni kisiasa kutoka Afrika na Asia (hasa Funguvisiwa vya Indonesia) ambao uliisha tangu katikati mwa miaka ya 652 hadi 1800. Hatua ya pili ulikuwa ujio wa Wahindi kama wafanyakazi wa mikataba waliokuwa wakifanya kazi katika mashamba ya miwa kwa ajili ya sukari huko mjini Natal kati ya 1860 na 1868, na tena kuanzia 1874 hadi 1911. Inakadiriwa Wahindi 176,000 ambao wote walikuwa wa imani moja ya Uislamu walisafirishwa kwenda jimboni Natal, karibia asilimia 7-10 ya meli ya awali wote walikuwa Waislamu.
Mto Arus
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
Uislamu nchini Afrika Kusini
Hatua ya tatu imeonekana wakati wa baada ya apartheid – wimbi kubwa la Waafrika Waislamu waliwasili katika pwani na mipaka ya Afrika Kusini. Idadi ya sasa inakadiriwa kuwa kati ya 75-100 000. Ongezeko hili huhesabiwa kama idadi ya Waislamu waliowasili kama wageni kutoka Uhindi kwa minajili ya kukuza uchumi. Ingawa sehemu kubwa ya Waislamu wa nchini humo ni wa dhehebu la Sunni, idadi kidogo sana ambao ni Ahmadi, hasa katika mji wa Cape Town.
Mariano
thumb|Mariano Díaza(Nyeupe) Mariano Díaz Mejía (matamshi ya Kihispania: [maɾjano ði.az mexi.a]; anajulikana sana kama Mariano; alizaliwa 1 Agosti 1993]) ni mchezaji wa soka wa Hispania ambaye anachezea katika klabu ya Hispania Real Madrid kama mshambuliaji.
Kazi ya klabu
Muda mfupi baada ya kuanza katika klabu ya Badalona mwaka 2011, Mariano alijiunga na Real Madrid, ambako alicheza katika timu C ambapo alikuwa mchezaji bora katika daraja hilo msimu wa 2015-16.
Olympique Lyonnais
Tarehe 30 Juni 2017, Mariano alisajiliwa na klabu ya Olympique Lyonnais.Kwa malipo yaliripotiwa kuwa ni milioni 8 .Alicheza kwa mara ya kwanza 5 Agosti katika mechi ya kwanza ya msimu wa 2017-18 Ligue 1 dhidi ya klabu ya Strasbourg, akifunga magoli mawili katika ushindi wa nyumbani kwa magoli 4-0.
Alifikisha magoli 18 kwa msimu wa ligi, na kutengeneza nafasi kubwa ya kuwa mshambuliaji bora pamoja na Memphis Depay na Nabil Fekir.
Rudi Real Madrid
Tarehe 29 Agosti 2018, Real Madrid ilitangaza kwamba walikuwa wameshamsaini Mariano kwa mkataba wa miaka mitano (5) kwa ada isiyopungua € 23,000,000.] Alipewa jezi nambari 7 iliyokuwa imevaliwa na Cristiano Ronaldo.
Leo Fender
thumb|Makumbusho ya kampuni ya Fende, pamoja na picha ya Leo Fender Clarence Leonidas Fender (anajulikana pia kama Leo Fender; Agosti 10, 1909 - Machi 21, 1991) alikuwa mtengenezaji wa ala za muziki wa Amerika.
Alianzisha kampuni inayoitwa Fender Electric Instrument Manufacturing Company. Inafanya gitaa za umeme, gita za besi za umeme, na amplifaya za gitaa. Leo Fender alitengeneza gitaa za umeme ambazo aliziita Telecaster na Stratocaster. Fender pia alitengeneza gitaa ya besi ya kwanza, ambayo aliiita Precision Bass. Mnamo miaka ya 1960, Fender alitengeneza gitaa nyingine ya besi, ambayo aliiita Jazz Bass.
Ala hizo zote (Telecaster, Stratocaster, Precision Bass, na Jazz Bass) zilikuwa maarufu. Kampuni ya Fender iliuza maelfu na maelfu ya vyombo hivi. Bendi nyingi za muziki wa rock na pop kutoka miaka ya 1960 hadi 2000 zimetumia gitaa hizo za umeme.
Eneo bunge la Isiolo Kusini
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo mawili ya Kaunti ya Isiolo.
461 KK
Makala hii inahusu mwaka 461 KK.
Gonzalo Higuain
thumb|Gonzalo Gerardo Higuaín
Chernivtsi
ni mji wa Ukraine.
Gonzalo Higuain
Gonzalo Gerardo Higuaín (alizaliwa 10 Desemba 1987) ni mchezaji wa soka wa Argentina ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Italia iitwayo Juventus na timu ya taifa ya Argentina.
Higuaín amekuwa kimataifa kamili katika timu ya taifa Argentina tangu 2009; amewakilisha nchi katika vikombe viwili vya Dunia FIFA na mashindano matatu ya Copa América, kuwasaidia na kufungwa kwa mara tatu mara ya kwanza kwenye Kombe la Dunia 2014,mara ya pili Copa América 2015 na mara ya tatu Copa América Centenario mwaka 2016.
651 KK
Makala hii inahusu mwaka 651 KK (kabla ya Kristo).
Mto Kayirira
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Rabanus Maurus
Rabanus Maurus Magnentius  (Mainz, 780 hivi – Oestrich-Winkel, 4 Februari 856), alikuwa mmonaki Mbenedikto maarufu kama mwanateolojia na mhubiri, ambaye akawa askofu mkuu wa Mainz, Ujerumani.
Chernivtsi
Idadi ya wakazi ilihesabiwa kuwa 265,000 mwaka 2021.
Kidolpo
Kidolpo ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Nepal inayozungumzwa na Wadolpo. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kidolpo imehesabiwa kuwa watu 1670. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidolpo iko katika kundi la Kibodish.
Marojane
Marojane ni kijiji katika Barolong, Wilaya ya Southern huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 402 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Robert Fulton
thumb|Robert Fulton thumb|Meli ya Fulton Robert Fulton (14 Novemba 1765 - 25 Februari 1815) alikuwa mhandisi na mvumbuzi wa Marekani aliyebuni na kutengeneza meli ya mvuke iliyokuwa ya kwanza kufaulu kiuchumi.
Fulton alifanya kazi katika Ulaya, yaani Ufaransa na Uingereza, alipohusika katika shughuli mbalimbali za uhandisi, pamoja na majaribio ya kutumia injini ya mvuke kwa maboti na mashua.
Mnamo mwaka 1806 alirudi Marekani alipopewa kazi ya kutengeneza meli ya mvuke kwa usafiri wa abiria na mizigo kwenye mto Hudson kati ya New York na Albany.
Hii ilikuwa meli ya mvuke ya kwanza iliyoweza kutekeleza shughuli zake bila matatizo na kufaulu kiuchumi.
Kaunti ya Fulton (kata katika jimbo la Georgia) iliitwa jina lake.
Mto Ragana (Migori)
unapatikana katika kaunti ya Migori, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kidura
Kidura ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Nepal iliyozungumzwa na Wadura. Mwaka wa 2011 idadi ya Wadura imehesabiwa kuwa watu 2160, lakini hawakutumia lugha yao ya asili yaani lugha ya Kidura imatoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kidura iko katika kundi la Kibodish.
Rabanus Maurus
Ndiye mtunzi wa kamusi elezo De rerum naturis ("Mambo ya uasilia") na wa vitabu mbalimbali kuhusu malezi, sarufi na ufafanuzi wa Biblia The first nominally complete edition of the works of Hrabanus Maurus was that of Georges Colvener (Cologne, 6 vols. fol., 1627). The Opera omnia form vols. cvii–cxii of Migne's Patrologiae cursus completus. The De universo is the subject of ''Compendium der Naturwissenschaften an der Schule zu Fulda im IX. Jahrhundert'' (Berlin, 1880).
Recent critical editions are available of some of his works:
Publications on the occasion of the 1150th anniversary of his death:
See also Raymund Kottje (2012) Verzeichnis der Handschriften mit den Werken des Hrabanus Maurus, Hahnsche Buchhandlung, Hannover. ISBN 978-3-7752-1134-5 (Translation: Index of Manuscripts with the Works of Hrabanus Maurus, compiled by Raymund Kottje, Professor Emeritus, University of Bonn, Germany.).
Kwa umuhimu wake kati ya walimu wa kipindi cha Karolo Mkuu, aliitwa "Praeceptor Germaniae" ("mwalimu wa Ujerumani").
Anasifiwa kwa kutoacha chochote alichoweza kufanya kwa utukufu wa Mungu.
Katika Martyrologium Romanum anatajwa kama mtakatifu wa Kanisa Katoliki, sikukuu yake ikiwa tarehe 4 Februari.
Michael Lynn Retzer
Michael Lynn Retzer (alizaliwa 1946), ni mwanasiasa wa Marekani, Mississippi ambaye alikuwa balozi wa Marekani nchini Tanzania kuanzia mwaka 2005 hadi 2007.
Maisha ya awali
Retzer alizaliwa mjini Bethesda, Maryland na Karl pamoja na Betty Retzer ana kaka wawili, Bill Retzer na Jere Retzer. Alihitimu mwaka 1968 na shahada ya fedha na masoko katika Chuo Kikuu cha Oregon Honours huko Eugene, Oregon. Kisha alifuata uongozi wa baba yake na kujiunga na Jeshi la anga la Marekani. Retzer alikuwa nahodha wa Jeshi la Anga la Marekani ambapo alipata Tuzo ya Utumishi Uliotukuka na medali ya Pongezi. Aliteuliwa rasmi katika bodi ya wakurugenzi na kamati kuu ya Benki ya Planters ya Mississippi.
Mto Kibigori
unapatikana magharibi mwa Kenya.
Kighale-Kaskazini
Kighale ya Kaskazini ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Nepal inayozungumzwa na Waghale. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kighale ya Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 4440. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kighale ya Kaskazini iko katika kundi la Kibodish.
Mto Kibigori
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
462 KK
Makala hii inahusu mwaka 462 KK.
Basa na wanae
Basa na wanae Teogni, Agapi na Pisto (walifariki 310 hivi) walikuwa Wakristo walioteswa na kuuawa chini ya kaisari Masimiani.
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 21 Agosti.
Mto Kiboko (Lindi)
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Collapsus
Collapsus ni filamu ya animesheni yenye hadithi ya kufikirika.
Hadithi hii inaelezea jinsi mgogoro wa nishati unavyoathiri vijana kumi, wakati mamlaka ya kimataifa inapambana na mizozo ya kisiasa na idadi ya watu wenye hofu juu mabadiliko ya makaa ya mawe kuwa nishati mbadala.
Dola la Ghana
thumbnail|right|Dola la Ghana Dola la Ghana lilikuwa dola katika eneo la Mali ya leo pamoja na nchi jirani lililotawala upande wa kusini wa njia za Biashara ya ng'ambo ya Sahara kuanzia karne ya 8 hadi karne ya 11.
Dola hilo lilistawi tangu karne ya 8 BK hadi mwaka 1076, likitawala biashara ya dhahabu, pembe za ndovu na chumvi.
Mji mkuu ulikuwa Kumbi Sale wenye wakazi 30,000 katika Mauretania ya leo.
Taarifa za wanahistoria Waarabu zimeonyesha ufalme tajiri.
Utamaduni wake haukuwa wa Kiislamu bali wa Kiafrika asilia.
Mwisho wake ulianza wakati jeshi la Wamurabitun kutoka Moroko lilivuka jangwa na kuvamia Kumbi Sale.
Urejeshaji wa mafuta haraka
Urejeshaji wa haraka wa mafuta ni neno linalojumuisha mifumo mbalimbali ya kibunifu ambayo imeweza kujengwa ndani ya meli mpya au kuunganishwa kwenye meli za zamani, hivyo kuwezesha uondoaji mzuri na salama wa kumwagika kwa mafuta kutokana na kuharibika kwa meli. Madhara makubwa yametokana na kumwagika kwa mafuta, hasa uharibifu wa viumbe vya baharini pia yamepelekea ongezeko la mahitaji ya meli za kukabiliana na ajali za mafuta. Kuna meli takribani milioni 50 huko Amerika ya Kaskazini, na c. 1% huvuja mafuta ndani ya maji.
Mto Randuna
unapatikana katika kaunti ya Migori, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Zhytomyr
ni mji wa Ukraine.
Idadi ya wakazi ilihesabiwa kuwa 263,500 mwaka 2021.
Mto Kayobe (Mukono)
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Sumy
ni mji wa Ukraine.
648 KK
Makala hii inahusu mwaka 648 KK (kabla ya Kristo).
Sumy
Idadi ya wakazi ilihesabiwa kuwa 260,000 mwaka 2021.
649 KK
Makala hii inahusu mwaka 649 KK (kabla ya Kristo).
465 KK
Makala hii inahusu mwaka 465 KK.
Oum Hadjer
alt=Mwanamume wa Chad 2019 akinywa maji machafu kutoka kwenye hifadhi ya mto Batha huko Oum-Hadjer |thumb|Mwanamume wa Chad 2019 akinywa maji machafu kutoka kwenye hifadhi ya mto Batha huko Oum-Hadjer ni mji uliopo katika mkoa wa Batha nchini Chad.
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 26,552.
Msikiti wa Nurul Islam
thumb Msikiti wa Nurul Islam ni msikiti unaopatikana mjini Bo-Kaap eneo la Cape Town, Afrika Kusini.
VVU/UKIMWI Nchini Nigeria
VVU / UKIMWI nchini Nigeria ilikuwa wasiwasi katika miaka ya 2000, wakati wastani wa watu milioni saba walikuwa na VVU / UKIMWI. Mnamo mwaka 2008, kiwango cha maambukizi ya VVU kati ya watu wazima wenye umri wa miaka 15 hadi 49 kilikuwa asilimia 3.9, mnamo mwaka 2018 kiwango cha watu wazima wenye umri wa miaka 15 hadi 65 kilikuwa asilimia 1.5. ikilingana na mahali pengine barani Afrika, wanawake wana uwezekano mkubwa wa kuwa na VVU / UKIMWI. Kiashiria cha VVU / UKIMWI nchini Nigeria na Uchunguzi wa Athari (NAIIS) uliwasilisha takwimu kubwa zaidi ulimwenguni na zilizowasilishwa ambazo zilionyesha kuwa idadi ya jumla ilikuwa chini kuliko ilivyotarajiwa. Matibabu ya kinga ya virusi inapatikana, lakini watu wanapendelea kuchukua tiba hiyo kwa siri, kwani bado kuna ubaguzi unaoonekana dhidi ya watu walio na VVU / UKIMWI
Asili
Nigeria inaibuka kutoka kikundi cha utawala wa kijeshi ambacho kiliongoza karibu miaka 28 ya miaka 47 tangu uhuru mnamo mwaka 1960. Mpango wa Dharura wa Rais kuhusu Msaada wa UKIMWI ulihukumiwa kwamba mazingira ya sera hayana demokrasia kabisa, kwani asasi za kiraia zilikuwa dhaifu wakati wa jeshi, na jukumu lake katika utetezi na ushawishi bado ni dhaifu. Ukubwa wa idadi ya watu na taifa huleta changamoto za kisiasa haswa kutokana na uamuzi wa kisiasa wa Serikali ya Nigeria kufikia usawa wa utunzaji wa afya katika maeneo ya jiografia. Umuhimu wa kuratibu mipango wakati huo huo katika ngazi za shirikisho, serikali za mitaa huanzisha ugumu katika kupanga. Sekta kubwa ya kibinafsi haijadhibitiwa kwa kiasi kikubwa na, muhimu zaidi, haina uhusiano rasmi na mfumo wa afya ya umma ambapo uingiliaji mwingi wa VVU / UKIMWI unapelekwa. Mafunzo na ukuzaji wa rasilimali watu ni mdogo katika sekta zote na utadhoofisha utekelezaji wa mpango katika ngazi zote. Utunzaji na msaada ni mdogo kwa sababu ya ukweli kwamba wafanyakazi waliopo wamezidiwa na wengi hawana mafunzo ya kutosha katika maeneo muhimu ya kiufundi kutoa huduma kamili za VVU.
Matibabu
Serikali ya Nigeria iliunda Mpango wa Kitaifa wa Kudhibiti na Kuzuia UKIMWI ndani ya Wizara ya Afya ya Shirikisho mnamo mwaka 1987, Tume ya UKIMWI ya Rais iliyojumuisha mawaziri kutoka sekta zote mnamo mwaka 1999 na Kamati ya Kitaifa ya UKIMWI iliyo katika Ofisi ya Rais mnamo mwaka 2000. Mipango ya Dharura ya VVU / UKIMWI iliyoandaliwa mnamo mwaka 2001, na kukaguliwa mnamo mwaka 2004, hutumika kama mfumo wa hatua wa kitaifa.
Watu milioni saba (karibu asilimia 6 ya idadi ya watu] walikuwa na VVU / UKIMWI mnamo mwaka 2004. Mnamo mwaka 2008, kiwango cha maambukizi ya VVU kati ya watu wazima wenye umri wa miaka 15 hadi 49 kilikuwa asilimia 3.9. Nigeria ina idadi ya tatu kwa ukubwa ya watu wanaoishi na VVU. Janga la VVU nchini Nigeria ni ngumu na linatofautiana sana na mkoa. Katika baadhi ya majimbo, janga la VVU/UKIMWI limejikita zaidi na linaendeshwa na tabia hatari, wakati majimbo mengine yana milipuko ya jumla ambayo hudumishwa kimsingi na ushirikiano wa kijinsia katika idadi ya watu Vijana na watu wazima nchini Nigeria wana hatari kubwa ya VVU, na vijana wa kike wapo katika hatari kubwa kuliko vijana wa kiume.
Mto Ratieng
unapatikana katika kaunti ya Migori, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Msikiti wa Nurul Islam
Wakati ulipoanzishwa mnamo 1844, jengo lilikuwa linaweza kupokea waumini 150. Mwaka wa 2001 walilikarabati, na sasa linaweza kupokea waumini wapatao 700.
Mto Burususwa
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
Rivne
ni mji wa Ukraine.
Mto Ratieng
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Rivne
Idadi ya wakazi ilihesabiwa kuwa 245,000 mwaka 2021.
466 KK
Makala hii inahusu mwaka 466 KK.
Motsentshe
Motsentshe ni kijiji katika Barolong, Wilaya ya Southern huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 400 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Mto Kibos
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
647 KK
Makala hii inahusu mwaka 647 KK (kabla ya Kristo).
Horlivka
ni mji wa Ukraine.
467 KK
Makala hii inahusu mwaka 467 KK.
Kifafa
Kifafa (kwa Kiingereza Epilepsyis, kutoka kitenzi cha Kigiriki ἐεπιλαμβάνειν, eepilambanein, kuteka au kutesa ) ni kundi la maradhi ya neva yanayofanana kwa dalili za matukio ya kupatwa, ambayo yanaweza kudumu muda mfupi sana karibu bila kugundulika hadi muda mrefu wa kutikisika kwa nguvu mwili mzima. Matukio hayo yanaelekea kurudiarudia bila sababu inayoeleweka kwa kila tukio wakati matukio ya namna hiyo yenye sababu inayoeleweka si ya kifafa kweli.
Visababishi
Sababu ya kesi nyingi haijulikani, ingawa baadhi ya watu wanapatwa na kifafa kutokana na jeraha la ubongo, kiharusi, saratani ya ubongo na matumizi mabaya ya dawa. Mabadiliko ya DNA yanahusiana moja kwa moja na asilimia ndogo za kesi zote.
Matukio ya kifafa yanatokana na utendaji mkubwa mno wa neva za ubongo.
Ili kusema ni kifafa, daktari anapaswa kwanza kutambua hakuna sababu zinazoeleweka za dalili kama hizo, kwa mfano kuzimia. Mara nyingi kifafa kinaweza kuthibitishwa na electroencephalogram (EEG).
Tiba
Katika 70% za matukio inawezekana kuyadhibiti. Isipowezekana tiba, pengine upasuaji, uchocheaji wa neva na mabadiliko ya ulaji vinatumika. Si kila mara kifafa kinadumu maisha yote: kuna watu wanaopata nafuu kiasi cha kutohitaji tena dawa.
Uenezi
Mwaka 2013 vilitokea vifo 116,000, ambavyo ni vingi kuliko vile 112,000 vya mwaka 1990.
Kifafa kinazidi kutokea kadiri watu wanavyokua.
Lamar Smith
Lamar Seeligson Smith (amezaliwa Novemba 19, 1947) ni mwanasiasa na mshawishi wa Marekani ambaye alihudumu katika Baraza la Wawakilishi la Amerika la 21 la wilaya ya bunge ya Texas kwa mihula 16, wilaya ikijumuisha sehemu nyingi tajiri za San Antonio na Austin, vile vile. kama baadhi ya Nchi ya Texas Hill. Yeye ni mwanachama wa Chama cha Republican. Alifadhili Sheria ya Kuacha Uharamia Mtandaoni (SOPA) na Sheria ya Kulinda Watoto dhidi ya Wanaopiga picha za ponografia kwenye Mtandao (PCIP). Pia alifadhili kwa pamoja Sheria ya Uvumbuzi ya Leahy–Smith America.
Kama mkuu wa Kamati ya Sayansi ya Nyumba, Smith amekosolewa kwa kukanusha, na kukuza nadharia za njama kuhusu, mabadiliko ya hali ya hewa na kupokea ufadhili kutoka kwa makampuni ya mafuta na gesi. Yeye ni mchangiaji wa zamani wa Breitbart News, tovuti inayojulikana kwa kuchapisha madai yenye shaka kuhusu mabadiliko ya hali ya hewa.
Mnamo Novemba 2017, Smith alitangaza kwamba atastaafu kutoka Congress mwishoni mwa muhula wake wa sasa, na hatatafuta kuchaguliwa tena katika 2018. Mnamo 2021, Smith alijiandikisha kama mtetezi wa kampuni ya uchunguzi ya HawkEye 360 ​​kwa niaba ya Akin Gump Strauss Hauer & Feld. Mnamo 2022, alijiandikisha rasmi kama wakala wa kigeni
Uislamu nchini Sudan Kusini
Uislamu ni dini ndogo mno nchini Sudan Kusini. Sehemu ya Waislamu walikaribishwa Sudan Kusini baada ya Kura ya maoni ya uhuru wa Sudan Kusini. Sensa ya awali ilitaja kuwa dini ya wakusini katika miaka ya 1956 ambapo ilianishwa ya kwamba sehemu kubwa ya wakazi wa huko walikuwa wafuasi wa dini za jadi au Wakristo wakati asilimia 18 walikuwa Waislamu.
Mto Chebaran
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
Kighale-Kusini
Kighale ya Kusini ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Nepal inayozungumzwa na Waghale. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kighale ya Kusini imehesabiwa kuwa watu 21,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kighale ya Kusini iko katika kundi la Kibodish.
Mageuzi
Mageuzi (kwa Kiingereza: "reform") ni mabadiliko ya taratibu hasa katika siasa ya nchi, tofauti na mapinduzi ambayo yanafanyika haraka na mara nyingi kwa kutumia nguvu.
Mto Kimothon
unapatikana magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Amdjarass
ni mji uliopo katika mkoa wa Ennedi Mashariki nchini Chad.
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 20,850.
Nxaunxau
Nxaunxau ni kijiji katika Ngamiland West, Wilaya ya North-West huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 400 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
468 KK
Makala hii inahusu mwaka 468 KK.
Mto Ruangabi
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Ivano-Frankivsk
ni mji wa Ukraine.
645 KK
Makala hii inahusu mwaka 645 KK (kabla ya Kristo).
Ivano-Frankivsk
Idadi ya wakazi ilihesabiwa kuwa 238,000 mwaka 2021.
644 KK
Makala hii inahusu mwaka 644 KK (kabla ya Kristo).
Punda milia
Punda milia au pundamilia ni wanyama wa familia Equidae wa Afrika wanaofahamika sana kwa rangi yao ya pekee ya michirizi myeupe na myeusi. Michirizi yao huwa na mpangilio tofauti kwa kila punda milia mmoja.
Ni wanyama wenye kuchangamana sana na huonekana mara nyingi kwenye makundi madogo na hata makubwa. Mbali na michirizi yao, punda milia wana nywele shingo ni.
Tofauti na ndugu zao wa jirani, farasi na punda, pundamilia hajawahi kufugwa kwa mafanikio.
Kamianske
Idadi ya wakazi ilihesabiwa kuwa 230,000 mwaka 2021.
Punda milia
Upekee wa milia na tabia za pundamilia unawafanya kuwa miongoni mwa wanyama wanaofahamika sana kwa binadamu.