cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eneo bunge la Nyando
Historia
Jimbo hili lilianzisha wakati wa uchaguzi mkuu wa 1963 lakini kwa uchaguzi uliofuatia mnamo 1966 jimbo hili liligawanwa na kuunda jimbo ipya la Nyakach, huku sehemu za Jimbo la Winam zikishirikishwa katika Jimbo hili la Nyando.
Gladys Mgudlandlu
Mkusanyo wa kazi zake za sanaa kwa miaka
Houses in the Township (1970)
Houses in the Hills (1971)
Mother and Chicks (1963)
Honey Birds (1961)
Landscape with Aloes (1962)
The Fall (1962)
Two White Birds Flying Over Mountain and Trees (1962)
Two Blue Birds "Birds" (1962)
Girl Carrying Wood (1970)
Gugulethu (1964)
Maonyesho
1961: Chumba 404, 47 Street Street, Cape Town (solo). Port Elizabeth (solo). 1962: Nyumba ya sanaa ya Rodin, Cape Town (solo). 1963: Bwawa (Sanaa SA Leo). Nyumba ya sanaa ya Rodin, Cape Town (solo). 1965: (solo)
Kifo na urithi
Mgudlandlu alikufa mnamo Guguletu mnamo 1979, akiwa na miaka 61. Mnamo 2007, Mgudlandlu alipewa tuzo ya Rais Agizo la Ikhamanga kwa Fedha kwa michango yake kwa sanaa ya Afrika Kusini. Wasifu wa Elza Miles,  Picha ambaye Anapaka Usiku: Sanaa ya Gladys Mgudlandlu  ilichapishwa mnamo 2003. Elza Maili, ' Mgudlandlu '' (Fernwood Press 2003). ISBN | 9781874950660 Onyesho la kazi za Mgudlandlu na Valerie Desmore, lenye jina la "Jalada Tete," lilionyeshwa kwenye Johannesburg Art Gallery mnamo 2012. Msanii wa filamu Kemang Wa Lehulere alifanya "The Lady Lady" (2015), waraka mfupi kuhusu Mgudlandlu.
Kazi za Mgudlandlu ziko katika makusanyo ya Makumbusho ya Sanaa ya Metropolitan ya Nelson Mandela. Makumbusho ya Sanaa Mgudlandlu mwenyewe na maonyesho yake yamewapatia wanahistoria na umma kwa jumla uelewa wa sasa wa maisha ya vijijini na miji katika siku za hivi karibuni. Hii ni kwa sababu alipata msukumo kutoka kwa urithi wake wa Kixhosa mila ambayo alikua akijifunza. Kwa bahati mbaya, kazi zake nyingi zimeharibika kwa muda kwa sababu zilikuwa kwenye gouache kwenye kadi.
Two Blue Birds
Gladys Mgudlandlu mara nyingi alionyesha ndege, mada ya gouache yake kwenye uchoraji wa Two Blue Birds, kazi iliyoonyeshwa katika Maonyesho yake ya 1962 kwenye Jumba la sanaa la Rodin huko Cape Town. Katika nukuu ya Mgudlandlu iliyoshirikiwa na Michael Stevenson, Mgudlandlu anaelezea ushirika wake na viumbe, "Ndege daima wamekuwa marafiki zangu ... mimi ni mtu mpweke sana. Hao ndio marafiki wa kweli tu ambao nimekuwa nao. Wakati mwingine nadhani ningekuwa mtu ndege. Ninapaka rangi kama ndege. Utagundua kuwa mandhari yangu hufanywa kutoka kwa mtazamo wa ndege, juu na mbali.
Houses in the Hills
Houses in the Hills(1971) zinaonyesha nyumba mbaya na za kukandamiza ambazo ni kinyume cha nyumba za kikaboni za nyumba za jadi za Kiafrika. Nyumba hizi ni zao la ubaguzi wa rangi na "mng'ao mkali kumshtaki mtazamaji". Ugomvi kati ya hudhurungi ya manjano na rangi ya zambarau hutumika kuongeza hali mbaya ".
Mto Sogohi
unapatikana katika wilaya ya Kabarole, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Muundo wa data
Katika utarakilishi, muundo wa data (kwa Kiingereza: data structure) ni mpangilio wa data unaowezesha upatikanaji na mabadiliko yenye kufaa. Kwa usahihi zaidi, muundo wa data ni mkusanyo wa thamani za data, uhusiano kati ya thamani hizo na operesheni zinazoweza kutumika kuhusu data hizo.
Mto Kirobi
unapatikana katika kaunti ya Nandi, magharibi mwa Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mlima Nakugen
Mlima Nakugen, ukiwa na kimo cha mita 3,530 juu ya usawa wa bahari, ni kilele kirefu zaidi katika safu ya milima ya Cherang'any, iliyopo katika nyanda za juu magharibi mwa Kenya. Vilele vingine maarufu vya safu hiyo ni: Mlima Chemnirot (m 3520), Mlima Kameleogon (m 3500), Mlima Chebon (m 3375), Mlima Chepkotet (m 3370), Mlima Karelachgelat (m 3350) na Mlima Sodang (m 3211).
Vilima vya Cherangany huvuka kaunti tatu: kaunti ya Trans-Nzoia, kaunti ya Elgeyo-Marakwet na kaunti ya West Pokot na ni makazi ya jamii ya wawindaji-wakusanyaji iitwayo Wasengwer.
Tambarare yake kubwa ya kati imetenganishwa na mwambao wa Mau unaoinuka kuanzia kwenye mpaka na Tanzania mpaka Vilima vya Cherang'any. Mwambao huo unaonesha mwisho wa tambarare inayoinuka kwenye mteremko wa Mlima Elgon.
Jiolojia
Vilima vya Cherang'any viliundwa kutokana na mpasuko. Safu hizi huunda ubavu wa magharibi wa bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki lianzialo Jibuti kwa upande wa kaskazini hadi Msumbiji kwa upande wa kusini. Vilima vya Cherang'any vinapatikana kwenye mwambao wenye misitu na vimezingirwa na kuta za majabali kwenye pande tatu. Vilima hivyo vimeundwa kwa miamba na madini mbalimbali yakiwemo Chromite yaliyopatikana hapo na wanajiolojia kipindi cha ukoloni.
Ekolojia
Vilima vya Cherang'any vinasimamiwa na programu ya mazingira ya Umoja wa Mataifa kama mojawapo ya vyanzo muhimu vitano va maji nchini Kenya. Kwa mujibu wa ripoti ya mwisho, iliyoonesha mabadiliko ya misitu katika vilima hivyo kati ya mwaka 2002 na 2003, ilionesha kuwa eneo hilo ni la mwisho kwa kuathirika kwa ukataji miti kati ya maeneo yote yaliyokuwa chini usimamizi. Huku ekari 174.3 zikiwa zimeharibiwa na ukataji miti, hasa katika kaunti za Elgeyo-Marakwet na Pokot Magharibi. Kwa sababu misitu hii ni ya uoto wa asili, ripoti hiyo inapendekeza paangaliwe kwa ukaribu ili kuepusha uharibifu zaidi. Hifadhi hizo kumi na tatu za misitu huitwa Misitu ya vilima vya Cherang'any.
Kikabalai
Kikabalai ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Chad inayozungumzwa na Wakabalai. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikabalai imehesabiwa kuwa watu 17,900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikabalai iko katika kundi la Kichadiki.
Kisiwa cha Ndau
ni kati ya visiwa vya funguvisiwa la Lamu, kaunti ya Lamu, nchini Kenya.
Hemed Suleiman Abdalla
Hemed Suleiman Abdulla (amezaliwa tarehe 5 Aprili 1973) ni Makamu wa Pili wa Rais wa Zanzibar katika Serikali ya awamu ya nane iliyoingia madarakani mwaka 2020. Anatokea katika Chama Cha Mapinduzi (CCM).
Kisiwa cha Ndau
Kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Mwang'honoli
Mwang'honoli ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39323. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,877 waishio humo. .
Hemed Suleiman Abdalla
Kazi yake
Aliwahi kushika nafasi za uongozi akiwa Ofisa katika Wizara ya Fedha ya Serikali ya Mapinduzi ya Zanzibar kwenye ofisi zilizopo Pemba. Alipanda ngazi hadi kuwa Ofisa Mdhamini wa Wizara ya biashara na viwanda.
Dunia Uwanja wa Fujo
Dunia Uwanja wa Fujo ni riwaya iliyoandikwa na Euphrase Kezilahabi mwaka wa 1975. Ni riwaya ambayo inasawili maisha ya wanadamu hususani waishio Afrika Mashariki, hasa hasa katika nchi ya Tanzania.
Hemed Suleiman Abdalla
Kazi yake
Mwaka 2015 alikuwa Mkuu wa Wilaya ya Mkoani, Pemba na baada ya miaka miwili alipanda ngazi na kuteuliwa kuwa Mkuu wa Mkoa wa Kusini Pemba.
Dunia Uwanja wa Fujo
“Dunia Uwanja wa Fujo” inaelezea jinsi maisha yaliyopo duniani ni sawasawa na fujo, kwani kila mtu anayekuja duniani huleta fujo zake na baadaye kutoweka. Mwandishi anaelezea kwamba kila mtu anafanya fujo zake na kusababisha matatizo mbalimbali katika jamii yake kama vile mauaji, ukabila, umalaya, uchawi, ubakaji, ulevi wa kupindukia n.k. Hivyo basi mwandishi anaamini kwamba katika dunia kila mtu anakuja na fujo zake na kutoweka. Kwa mfano, mhusika Tumaini katika riwaya hii ameleta fujo zake kama vile umalaya, mauaji na mengine mengi na baadaye kutoweka.
Hemed Suleiman Abdalla
Kazi yake
Mwaka 2020, Novemba Hemed Suleiman Abdulla aliapishwa kuwa Mjumbe wa Baraza la Wawakilishi baada ya Dr. Hussein Mwinyi, Rais wa awamu ya nane wa Zanzibar kumteua kupitia nafasi kumi za Rais kwa mujibu wa Sheria. Novemba 9, 2020 akateuliwa kushika nafasi ya Makamu wa Pili wa Rais wa Serikali ya Zanzibar akichukua nafasi ya Balozi Seif All Iddi aliyehudumu nafasi hiyo tangu Mwaka 2010 hadi 2020 na kustaafu.
Dunia Uwanja wa Fujo
Mbinu za kifani katika riwaya hii
Fani za kijadi ndizo zilizosababisha riwaya izalike. "Dunia ni Uwanja wa Fujo” ni mojawapo ya riwaya zilizotokana na fani ya kijadi ambayo ni sira. Sira ni fani ya kijadi ambayo hujumuisha wasifu na tawasifu, yaani habari za maisha ya watu; kwa mfano mwandishi E. Kezilahabi katika riwaya yake hii amejaribu kumuonyesha mhusika Tumaini maisha aliyokuwa akiishi.
Mfano uk. 11, “Alibatizwa, alikuwa mtoto wa mwalimu Kapinga……”. Vile vile Tumaini alikuwa mlevi, malaya, mfano uk. 73 “mwenyewe kaingiaaaa, tajiri wetuuu”. Hivyo basi riwaya hii inasadifu kuwa ni mojawapo ya riwaya za fani za kijadi ambayo hujumuisha wasifu wa mhusika Tumaini toka mwanzo hadi mwisho wa maisha yake.
Muundo
Katika muundo wa rejea mwandishi anaanza kwa kuonyesha maisha ya Dennis pale alipowapokea wageni akina Tumaini na pia kurejelea kwa kuonyesha maisha ya Dennis pale tangu utoto wake (uk.66).
Pia mwandishi ametumia muundo changamano au rukia ambapo visa vinakuwa vinarukiana: hii inajidhihirisha sehemu ya kwanza ambapo anatuonyesha nyumbani kwa Kasala ambaye anaishi kijijini Bugolola; kisa hakijaisha tunaona pia kisa cha Tumaini (uk.11) ambapo mwandishi anaonyesha alivyozaliwa na kubatizwa.
Mwandishi pia ameigawa kazi yake katika sehemu kuu tatu na kila sehemu ameipa namba ili kusadifu yaliyomo katika kazi yake ya riwaya.
Katika sehemu ya kwanza E. Kezilahabi amewachora wahusika kwa kuonyesha adha na matatizo mbalimbali yanayoikabili jamii ya Bugolola, kwa mfano ushirikina, umalaya na ulevi: mambo hayo yote ameyaonyesha katika namba 1, 2, 3, 4, 5.
Sehemu ya tatu inaonyesha baada ya Tumaini kuamua kufanya kazi alivyopata mafanikio makubwa, lakini mafanikio hayo yanaingia doa baada ya serikali kuingiza mfumo wa ujamaa, kitu kilichopelekea mali zote za Tumaini. Mwisho kabisa tunamuona akichukua jukumu la kumuua mkuu wa wilaya ya Shinyanga ambaye ndiye alikuwa msimamizi mkuu wa shughuli za ujamaa; kitendo hicho kinapelekea hukumu ya kifo kwa Tumaini (namba 12, 13, 14).
Msuko
Mbunda Msokile (1992:206) anasema kuwa msuko ni mtiririko au mfuatano wa matukio yanayosimuliwa toka mwanzo mpaka mwisho. Hali hii huandamana na uchaguzi au mpangilio na ufundi wa kusimulia matukio yaliyoungwa vyema katika kazi ya sanaa ya kubuni itumiayo lugha. Lakini ufafanuzi huo si tofauti na ule unaofafanua muundo, kwani nao ni mtiririko wa matukio jinsi yanavyopangwa kiufundi kutoka mwanzo wa simulizi hadi mwisho.
Pesa za urithi alizoachiwa Tuamini pamoja na malezi mabaya kutoka kwa wazazi wake ndizo zinazokuwa usababishi wa utovu wa nidhamu wa Tumaini katika kijiji chao cha Bugolola, mambo hayo ya utovu wa nidhamu ni kama vile: kuwa mlevi, malaya, kutofanya kazi, pia kutumia ovyo mali alizoachiwa. Mfano katika uk.15 “tunamuona mama yake Tumaini akimkabithi Tumaini funguo ya kufungua sanduku la marehemu baba yake ambalo lilikuwa limebeba urithi wake.
Tumaini baada ya kupewa pesa za urithi hapa ndio tunaona mshitikizo kwani pesa za urithi zilimsababisha kuamua kuacha shule na kuanza kuzitumia pesa hizo ovyo kama vile ukahaba, umalaya, ulevi na mengineyo (uk. 16, 17).
Pia katika riwaya hii msuko unaendelea kuonekana pale ambapo Tumaini, John na Anastazia walipofika Mwanza na kufanya maamuzi ya kuelekea Dar es Salaam baada ya kuona eneo la Mwanza halitawafaa kwa kuanza maisha mapya kwani palikuwa karibu mno na kijini kwao; sababu nyingine ilikuwa akina Tumaini hawakuondoka kijijini kwa wema. Safari yao ya kuelekea Dar es Saalam inafikia kikomo pale ambapo walipofika Shinyanga na kukutana na Dennis ambaye aliwasihi wasitishe safari yao ili aambatane nao wakapajue kwake na kumpasha habari juu ya mambo yaliyokuwa yakiendelea kijijini kwao Mugele (uk. 55-72).
Hali ya kuahirisha safari ya kuelekea Shinyanga ilisababisha akina Tumaini kuanza maisha mapya mjini Shinyanga na kwa vile Tumaini alikuwa na pesa nyingi za urithi alianza maisha ya anasa; hali hiyo ilipelekea Tumaini kuishiwa kipato na kutafuta kazi ya ulinzi ambayo alisaidiwa na Dennis katika kuipata (uk.114). Lakini pindi alipoanza kazi hiyo alijikuta akichukiwa na watu mbalimbali kutokana na kazi yake ya kuchunguza watu siri zao na kuziripotisha serikalini. Kazi hiyo ilisababisha hata baadhi ya watu kumkimbia Tumaini mahali alipotia mguu wake. Mfano pindi alipofika baa wateja walikunywa haraka haraka na kukimbia hali hiyo ilisababisha wenye biashara zao kumchukia Tumaini na ikafikia hatua ya kumtafutia Tumaini wajambazi wa kumuadabisha Tumaini.
Baada ya Tumaini kutafutiwa majambazi na kuwa amehadabishwa hali hiyo inatumika kama usababishi wa Tumaini kuichukia kazi yake na kuamua kutafuta kazi nyingine ya kujiajili yeye mwenyewe, kazi yenyewe ilikuwa ni kazi ya ukulima japo alianza kama mkulima mdogo lakini baadae akajikuta akipata maendeleo makubwa katika kazi yake mfano alinunua shamba kubwa na alitumia Trekta katika shuguli zake za kilimo. Lakini ng'ombe wa maskini hazai: serikali ikapitisha mfumo wa ujamaa ambapo ilidai hakuna umiliki binafsi na mali zote ni za ni za umma hali hiyo ilisababisha kumuingiza tumaini matatani kwa hakukubaliana na hali hiyo na kupelekea kufanya tukio la mauaji ambapo alimuua mkuu wa wilaya ambaye ndiye alikuwa ni kiongozi wa ujamaa (uk. 114). Kitendo hicho kilitumika kama usababishi kwa Tumaini kuwekwa chini ulinzi wa polisi na hatimaye kuhukumiwa kunyongwa (uk. 131).
Mtindo
Mtindo ni jinsi msanii anavyotumia ufundi, umahiri na hisia zake katika kutenda au kueleza jambo fulani. Katika riyawa hii kuna mitindo mbalimbali ambayo mwandishi ameitumia; ni kama vile:
Mwandishi pia ametumia wimbo kwa mtindo wa shairi katika kazi yake hii kwa mfano katika uk. 13 tunona Tumaini akiandika shairi ambalo lilisomwa na mwalimu darasani kama ifuatavyo.
Mwandishi ametumia wimbo wa maungunzo, mwandishi katika mtindo wa mazungumzo ametumia nafsi zote tatu yaani nafsi ya nafsi ya kwanza, nafsi ya pili, nafsi ya tatu katika kazi yake hii, kwa mfano. - Uk. 13 tuaona nafsi ya kwanza umoja “nitaoa msichana” na - uk. 27 tunaona nafsi ya kwanza wingi. “hata sisi,” pia - Pia nafsi ya pili katika riwaya hii imetumika kwa mfano uk. 36 “…wewe kasala Pia nafsi ya tatu katika riwaya hii tunaona katika uk. 35 “….yeye alisema kwa machozi
Matumizi ya lugha
Lugha ni muhimu katika kazi ya fasihi. Pasipo lugha hakuna riwaya. Mwandishi wa riwaya hii ametumia lugha sanifu iliyosheheni taswira, mkoto, misemo, methali, tamathali za semi, nahau, lugha za kigeni, na mbinu zingine za kisanaa kama ifuatavyo:
Lugha sanifu ni mojawapo ya lugha ambayo mwandishi ametumia toka mwanzo hadi mwisho. Lugha iliyotumika ni Kiswahili sanifu.
Mto Waigabu
unapatikana katika wilaya ya Kabarole, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Dunia Uwanja wa Fujo
Matumizi ya lugha
Lugha ya kigeni imetumiwa na E. Kezilahabi katika riwaya yake hii. Lugha ya kigeni aliyotumia ni Kiingereza kwa mfano: - “Africans royal bar” (uk. 62). - “Snow cap” (uk. 62) - “You are too optimistic about life and you are too pessimistic” (uk. 65, 66). - “Welcome back” (uk. 88). - “Security (uk. 89 na 90).
Mchanganyo ndimi: Ni matumizi ya lugha ambayo mwandishi ametumia katika riwaya hii. Mchanganyo ndimu ni ile hali mtu kuongea kwa kutumia lugha zaidi ya mbili. - Mfano: “mimi …naturalist” (uk. 41).
Lugha za matusi: mbinu nyingine zilizotumiwa na mwandishi katika riwaya hii ni lugha za matusi kwa mfano: - “Washenzini ninyi”. (uk. 12). - “Kumbe bado washenzi” (uk. 50). - “Yule mshenzi amekwenda” (uk. 93) - “Nimemfukuza mbwa tumaini (uk. 109). - “Kwanza wewe bwege. (uk. 121). - “…. Alidakia na kusema unyokonyoko (uk. 122). Tamathali za semi: Ni maneno yanayotumiwa yanayotumiwa na wasanii ili kutia nguvu katika kazi hiyo. Hivyo tamathali za semi zinazotumika katika riwaya hii ni pamoja na:
Tasbihiha/Mshabaha: Ni maneno ambayo hutumia kulinganisha kitu na kitu kingine kwa kutumia maneno kama vile “mithili, sawa, kama” mfano: - “Miaka ni kama kunguni” (uk. 6). - “Baba yako atakuwa mkali kama samba” (uk. 6). - “Mapenzi ni kama mpunga mototo wangu” (uk. 14). - “Lakini mimi ninaumwa ninaumwa kama panya.” (uk. 17). - “Si tutakufa kama mbwa” (uk. 19). - “Kukaa kama watakatifu” (uk. 19). - “Aliyekunyata nyumbani kwake kwa uoga kama panya aliyesikia mlio wa paka”. (uk. 130). Sitiari: Ni tamathali za semi ambazo ulinganisha vitu vizuri kwa kutumia viunganishi au linganishi. Mfano “ni”: - “Watoto wote yatima ni watoto wangu” (uk. 15). - “Huyo ni baba yako” (uk. 12). - “Ujamaa ni mzuri” (uk. 112).
Takriri: Ni tamathali za semi ambayo neno hujirudiarudia kwa lengo la kusisitiza jambo fulani. Takriri ni matumizi ya lugha ambayo msanii ametumia katika riwaya hii, mfano wa takriri: - “Mauti, mauti”. (uk. 17). - “He! Hee! Hee!” (uk. 18) - “Kasala, kasala, ngoja nije!”(uk. 22) - “Yuhu! Yuhu!” (uk. 27) - “Haa! Haa! Haa! (uk. 42) - “Msiue, msiue!” (uk. 44)
Tashihisi: Ni tamathali za semi ambazo vitu ambavyo si viumbe hai hupewa hadhi ya kutenda kama binadamu. Mfano: - “Mwezi uliona nyota ziliona hata jua liliona.” (uk. 12) - “Tumaini alisikia sauti kama ya ndege akiimba kwa huzuni.” (uk. 19) - “kila jiwe walilokalia liliwaambia “samahani umekalia bega langu”. (uk. 32)
Tanakali sauti: Ni tamathali ya semi ambayo uigaji wa sauti za asili. Mfano Katika riwaya hii tanakari sauti alizotumia msanii ni kama ifuatavyo: “boooouuu! (uk. 130)
Tafsida: Ni tamathali za semi ambazo kwazo matumizi zake ni za adabu. Mfano: “Kazi kutembeza kengele zako kwenye mabaa.” Uk. 121. - “Tumaini alikuwa akishika mahali pabaya”. Uk. 53.
Methali: Usemi wa kisanii wa kimapokeo unaofikiriwa na jamii kuwa kweli na unaotumiwa kufumbia au kutolea mifano na huwa unabeba maana pana kuliko maneno yenyewe yanayotumiwa. Kwa mfano: - “Wema wa mtu hujulikana siku ya mazishi yake.” (Uk. 13) - “Ugonjwa haufichwi. Afichae ugonjwa ndio hufa.” (Uk. 29) - “Kweli wajinga ndio waalimu wa kuwafunza welevu. (uk. 78) - “Ukishikwa shikamana.” (Uk. 102)
Misemo: Ni mafungu ya maneno yanayotumiwa na jamii ya watu wa lugha hiyo kwa namna maalumu ili kutoa mafunzo, maadili na kuihadharisha jamii. Misemo ni maneno ambayo jamii huyatumia kutokana na uzoefu katika maisha. Kwa mfano: - “Ponda mali kifo chaja.” (Uk. 10) - “Ulimwengu hauna mwema.” (Uk. 103) - “Mapenzi yao sasa yalikuwa yamekwisha pata kovu”. (Uk. 108) - “Nilitaka uniondoe kwenye mdomo wa samba.” (Uk. 24)
Nahau: Haya ni mafungu ya maneno yenye maana maalumu ambayo haitokani na maneno ya kawaida yaliyopo kwenye maneno hayo. Nahau za lugha yoyote hutumiwa zaidi na jamii yenye asili ya lugha hiyo. Kwa mfano: - “Amezunguka mbuyu - amekula rushwa”. (uk. 25) - “Unamvika kilemba cha ukoko”. (Uk. 71) Tanakali sauti: - “Booouuu!”
Mjalizo: Katika tamathali hii sentensi huwa ni mfuatano tu wa maneno yasiyo na viungo vyovyote. Mfano: - “Wenye mashoka ! wenye mikuki na miundu! Wenye pinde na wenye mapanga walianza kulifyeka lile chaka”. (Uk. 27)
Wahusika
Katika riwaya ya “Dunia uwanja Fujo” wahusika wake ni mhusika mkuu, whusika wadogo, na wahusika wajenzi kama alivyoainisha Catherine Ndugo (1991) na Wangali Mwai (1991). Katika riwaya hii mwandishi ametumia wahusika wa aina tatu kwa kutumia kigezo cha Catherine na Wangeri Mwai(1991) Kama wahusika wakuu, wadogo, na wajenzi kama ifuatavyo: Mhusika mkuu: huyu ni yule anayejitokeza kila mara katika kazi za fasihi tangu mwanzo hadi mwisho. Maudhui ya kazi ya fasihi huwa yanamzungukia na hata kutolewa na mhusika mkuu zaidi ya wahusika wengine. Tumaini: Huyu ndiye mhusika mkuu katika riwaya hii kwani maudhui na dhamira zimejengwa juu yake. Pia tunaona wahusika wajenzi akina John, Anastazia, Dc, na mgeni kutoka Dar es saalam dhamira wanazozitenda zinamgusia mhusika mkuu ambaye ni Tumaini. Jina Tumaini ni jina ambalo amepewa na mzazi wake mzee Kapinga ambaye alikuwa mwalimu. Jina Tumaini linasadifu matumaini ya wazazi wake, pia alikuwa ni mototo pekee wa kiume katika familia ya mwalimu Kapinga pia walikuwa na matumaini pindi atakapomaliza shule ndio atakuwa msaada wao katika familia na pindi watakapokuwa wazeeka. Mambo hayo yanapatikana katika (uk.11). Inasema “… Naam Tumaini alikuwa mtoto wa watu hawa. Tumaini kama jina lenyewe lionyeshavyo alikukuwa peke yake katika tumbo la mama yake…..”
Wasifu wake: - Alikuwa ni mtoto wa Kapinga. (uk. 9) - Alikuwa malaya (uk. 8, 24) - Alikuwa mlevi (uk. 94) - Mchapa kazi (uk. 114) - Mtumia pesa vibaya (uk. 55) - Alikuwa muuaji. (uk. 128) - Alikuwa na mapenzi ya dhati kwa mkewe (uk. 128) - Alikuwa na matusi (uk. 12)
Wahusika wadogowadogo: Hawa ni wahusika ambao hawajitokezi mara kwa mara katika kazi ya fasihi ndio ambao husimamia dhamira ndogo ndogo. Katika riwaya hii ya “Dunia uwanja wa fujo” wahusika wadogo wadogo waliojitokeza ni kama ifuatavyo:
1. Kapinga. Wasifu wake: - Baba yake Tumaini. (uk. 9) - Alikuwa mwalimu. (uk. 9) - Alikuwa na malezi mabaya kwa mwanae. (uk. 12) - Alikuwa mume wa miango. (uk. 9) - Alikuwa mbinafsi. (uk. 15) - Alikuwa hapendi kushilikiana katika jamii. (uk. 12).
2. Kasala. Wasifu wake: - Ni mwanakijiji wa Bugolola. (uk. 1). - Mtoto wa Mugala. (uk. 2). - Baba yake Misana. (uk. 2). - Mume wake Mugele. (uk. 2). - Mtu mwema. (uk. 4). - Kwa kiasi fulani alikuwa mvivu. (uk. 6)
Rafinha
thumb|280x280px|Rafinha akiwa mazoezini. Márcio Rafael Ferreira (anayejulikana sana kama Rafinha; alizaliwa 7 Septemba 1985) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anachezea katika klabu ya Bayern Munich FC na timu ya taifa ya Brazil.
Dunia Uwanja wa Fujo
Wahusika
3. Mungere. Wasifu wake: - Mke wa Kasala (uk. 2). - Mama yake Misana (uk. 2). - Mwanakijiji wa Bugolola (uk. 2). - Mtu mwema na mchapa kazi. (uk. 4).
Rafinha
Yeye anajulikana kama mlinzi mwenye ujuzi na ujuzi bora wa kucheza, kasi ya haraka na mashuti yenye nguvu.
Mwamanenge
Mwamanenge ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39314. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,686 waishio humo. .
Dunia Uwanja wa Fujo
Wahusika
4. Misana. Wasifu wake: - Mtoto wa Kasala (uk. 2). - Alikuwa mtundu. (uk. 3). - Mtoto wa Mungere (uk. 2). - Mdogo wao akina Dennis, Leonila, Aulelia. (Uk. 5).
Rafinha
Maisha
Rafinha alizaliwa huko Londrina, Brazili, tarehe 7 Septemba 1985. Alipokuwa na umri wa miaka 7, alijiunga na timu yake ya futsal na baadae Gremio Londrinense.
Aïn Djeloula
ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia.
Rafinha
Maisha
Mnamo 2001, alipokuwa na umri wa miaka 16, alihamia Curitiba. Pia alijiunga na timu ya mpira wa miguu ya kitaifa chini ya miaka 20 ya Brazili. Alikuwa amesainiwa na FC Schalke 04 kwa ada ya uhamisho ya milioni 5.
Aïn Djeloula
Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 1,757.
Rafinha
Maisha
Mnamo Agosti 2010, Rafinha alijiunga na Genoa. Mwaka mmoja baadaye, alijiunga na Bayern Munich kwa mkataba wa miaka mitatu kwa € milioni 5.5. Amecheza mechi zaidi ya 31 na Bayern Munich hadi sasa.
Dunia Uwanja wa Fujo
Wahusika
5. Mugala. Wasifu wake: - Mwananchi wa Bugolola. (Uk. 3) - Mchawi. (Uk. 3 na 7). - Ni mama yake Kasala. (uk. 2) - Ni mjane (uk. 4). - Mtu mwenye hasira (uk. 22) - Alikuwa na malezi mabaya kwa wajukuu zake (uk. 19).
Mto Sebitoli
unapatikana katika wilaya ya Kabarole, magharibi mwa Uganda.
Dunia Uwanja wa Fujo
Wahusika
6. Leonila. Wasifu wake: - Alikuwa dada yake Dennis na Misana. - Alikuwa mtoto wa Kasala Mungere. - Alikuwa mpenzi wa Tumaini (uk. 8 na 24).
Diskografia ya Now United
Hii ndiyo diskografia kamili ya kikundi cha pop duniani Now United.
Dunia Uwanja wa Fujo
Wahusika
6. Benadeta. Wasifu wake: - Mke wa pili wa Dennis (uk. 121) - Mtu mwenye chuki (uk. 120) - Alikuwa na dharau na mwenye matusi. (uk. 121)
Mto Sebitoli
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kikajakse
Kikajakse ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Chad inayozungumzwa na Wakajakse. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kikajakse imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikajakse iko katika kundi la Kichadiki.
Dunia Uwanja wa Fujo
Wahusika
7. Christina. Wasifu wake: - Alikuwa kahaba. (Uk.96) - Alikuwa mlevi (uk.94) - Alikuwa mlaghai (uk.95) - Hana mapenzi ya dhati (uk.96) - Alikuwa anapenda sana pesa. (Uk. 94)
Wahusika wajenzi
1. John. Ni mhusika mjenzi kwani dhamira alizobeba na nafasi alizotumiwa na mwandishi ni kwa lengo la kumjenga mhusika mkuu tumaini. Pia tunaona John na Tumaini walikuwa na mahusiano na ushirikiano tangu wakiwa kijijini Bugolola mpaka waliposafiri kuelekea mjini Shinyanga.
Wasifu wake: -Alikuwa mlevi (uk. 62) -Alikuwa malaya (uk. 62 na 66). -Alikuwa mvivu (uk. ) -Ana mapenzi ya dhati (uk. 97)
2. Anastazia. Pia huyu ni mhusika mjenzi kwani alikubali kuambatana na Tumaini kijijini kwenda Mwanza halafu mjini Arusha. Pia uhusiano wao ulidumu na kupelekea kuoana na Tumaini.
Kisiwa cha Ndau Pate
ni kati ya visiwa vya funguvisiwa la Lamu, kaunti ya Lamu, nchini Kenya.
Kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Diskografia ya Now United
Wametoa single 39 kwa lugha kadhaa (pamoja na Kiingereza, Kihispania, Kireno, Kihindi, Kiarabu, Mandarin, Kijapani, Kikorea, Kirusi, Kifaransa na Kifilipino) kwa kuongezea video za muziki rasmi 38.
Dunia Uwanja wa Fujo
Wahusika wajenzi
3. Dennis. Ni mmojawapo wa wahusika wajenzi kwani ndio anaemjenga mhusika Tumaini kwa kiasi kikubwa akiwa mjini Shinyanga. Wasifu wake: - Ni mtu mwenye mapenzi ya dhati. (Uk. 59) - Alikuwa mtoto wa Kasala. (Uk. 3) - Alikuwa mtumishi wa serikalini
Maudhui
Katika riwaya hii mwandishi amejitahidi kwa kiasi kikubwa kuonyesha maudhi mbalimbali katika kazi yake kupitia vipengele mbalimbali kama vile Dhamira, migogoro, ujumbe, falsafa, mtazamo itikadi hii yote ni kwa lengo kuu la la kuelimisha jamii kuhusu mambo mbalimbali yanayotukia katika jamii hiyo.
Dhamira ni wazo kuu au mawazo mbalimbali yanayojitokeza katika kazi ya fasihi. Senkoro anataadharisha maana hii isichanganywe na maudhui kwani dhamira ni sehemu tu ya maudhui na aghalabu dhamira kuu ndio hujenga kiini cha kazi ya fasihi. Dhamira zimegawanyika katika makundi mawili, kuna dhamira kuu na dhamira ndogondogo.
Dhamira kuu ni wazo kuu linalojitokeza katika kazi ya fasihi, dhamira kuu katika riwaya hii ni matatizo na mikinzano ya kijamii, kiuchumi, na kisiasa, sasa tuangalie ni kwa jinsi gani mwandishi ameijadili dhamira hii.
Mto Lemaiywa
unapatikana katika kaunti ya Nandi, magharibi mwa Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Dunia Uwanja wa Fujo
Maudhui
Matatizo na mikinzano ya kijamii, kiuchumi, na kisiasa, Katika riwaya hii “Dunia uwanja wa fujo” kwa kiasi kikubwa riwaya hii imejikita katika dhamira hii ambapo ameonyesha matatizo na mikinzano kiuchumi na kijamii ambayo jamii ya Kitanzania iliyoandikiwa hukabiliwa nayo. Ili kuijenga dhamira hii mwandishi amewatumia wahusika kama vile Tumaini, John ,Anastazia, Kapinga, Dennis ili kuiunda dhamira yake kuu katika riwaya hii. Tukianza na Tumaini mwandishi amemuonyesha kuwa ni mhusika ambaye anapinga sera za kijamaa ya siasa ya ujamaa iliyoanzishwa na serikari nchi nzima hali hiyo inaleta ukinzani kwa tabaka lenye mali kwani hawakuwa tayari kuachia mali zao kwa umma. Hali hii inadhihilisha pale Tumaini alipoamua kupingana na hali hiyo ya kunyanganywa mali zake na kupelekea kumuua mkuu wa wilaya, ambaye alikuwa ndio kiongozi mkuu katika mkoa wa Shinyanga katika shughuli za kusimamia sera hiyo ya ujamaa. (uk. 127) Hali hiyo ni mfano tosha kudhihirisha kuwa dhamira kuu katika riwaya hii ni Matatizo na mikinzano ya kijamii, kiuchumi, na kisiasa.
Mto Lemaiywa
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Dunia Uwanja wa Fujo
Maudhui
Dhamira ndogo ndogo. Haya ni mawazo yanayojitokeza ili kujenga dhamira kuu. Dhamira ndogondogo zinazojitokeza katika riwaya hii ni:
Mapenzi na ndoa. Mwandishi E. Kezilahabi amejadili suala la mapenzi na ndoa katika pande mbili tofauti, kwanza ameonesha mapenzi ya dhati na mapenzi ya ulaghai lakini pia ameonesha ndoa za dhati na ndoa za ulaghai. tukianza na mapenzi ya dhati, mapenzi ya dhati yanajitokeza kwa:
a) Mapenzi ya dhati kwa Tumaini na mkewe Anastazia Mwandishi ameonesha mapenzi ya dhati aliyokuwa nayo Tumaini kwa mke wake, Mwandishi anathibisha hili pale anapoamua kutoroka na Anstazia na kuelekea mjini Shinyanga ambako walianza maisha mapya pia tunaona jinsi gani wawili hawa walivyojaliana hata katika kipindi cha matatizo. Mfano Anastazia alionyesha mapenzi ya kweli pale alipompelekea Tumaini chakula na kumfaliji kuwa atapona, pindi Tumaini alipopigwa na akina makoloboi. (Uk. 97)
Mapenzi ya dhati aliyokuwa nayo kwa mke wake pia yanajidhihirisha pindi mke wake huyo alipokubali kuishi na Tumaini japo alikuwa ni mhuni na mlevi pia ha baada ya Tumaini kupigwa na kualibiwa sura Anastazia alindelea kuafiki kuishi na mumewe Tumini, hii ni kwa kuwa alikuwa akimpenda. Mwandishi anathibitisha hili katika uk. 64.
3. Malezi kwa watoto Hii ni dhamira nyingine inayojitokeza katika riwaya hii, Mwandishi amemtumia muhusika Tumaini kuilezea dhamira hii, tunamwona Tumaini akipata malezi mabaya kutoka kwa wazazi wake kitu kilichopelekea kuyahalibu maisha ya Tumaini na kumfanya aache shule, awe mlevi, pamoja na mengine mengi.
Ushirikina na uchawi Ni hali ya kuamini nguvu za giza, ni jambo ambalo lina sababisha jamii nyingi kugawanyika na kukosa amani. Kwani mwandishi anadhihirisha hili anaposema:
“''Vizuu walilia kwa sauti ya kutisha: yuhu! yuu! huba!” (uk. 30).
''“Tena alikuwa akilala ndani ya nyumba yako! Ndio maana mama yako alikuwa mchawi” (uk. 36).
Suala la ushirikina katika jamii inayotuzunguka ni janga ambalo kila siku linahatarisha maisha ya watu hususani wazee wenye macho mekundu wako hatiani kupoteza maisha yao katika baadhi ya maeneo mfano mkoa wa Shinyanga na Simiyu, hivyo dhamira hii haijapitwa na wakati.
“Heshima yangu imekwishapotea John ukiniacha hivihivi nitaona aibu sana!” (uk. 72).
Tukigeukia katika uhalisia, tabia hii ya unafiki imeshamiri katika jamii zetu, unaweza ukawa na rafiki au ndugu ambaye akawa mnafiki kwako. Jamii inatakiwa kuondokana na tabia hii kwa haifai kabisa.
Nafasi ya mwanamke Katika riwaya hii mwanamke amechorwa katika pande mbili, amechorwa katika upande hasi lakini pia mwanamke amechorwa katika upande chanya, upande hasi mwanamke amechorwa kama kiumbe duni na dhaifu wakati katika upande chanya amechorwa kama mtu jasiri, mchapa kazi, mwenye upendo. n.k. Sasa hebu tuangalie nafasi ya mwanamke katika jamii kama alivyochorwa katika riwaya hii tukianza na upande hasi.
Katika riwaya hii mwanamke amechorwa kama kiumbe duni, dhaifu, katika nafasi mwanamke amechorwa kama:
A) Chombo cha starehe. Mwandishi amemchora mwanamke kama chombo cha starehe anayeweza kutumiwa kuwastarehesha wanaume ili mradi kufurahisha nafsi zao, hili linathibitishwa na Mwandishi katika riwaya hii akimtumia muhusika Christina kama chombo cha starehe, ambaye alionekana kujirahisishwa kwa wanaume ili mladi apate fedha. Mfano uk. 95 & 96.
“Sijaona mwanaume mwoga kama wewe! Kristina alisema.
Haffouz
ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia.
Dunia Uwanja wa Fujo
Maudhui
Tumaini alilala kitandani. Kristina alizima taa” (uk. 96)
Haffouz
Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 8,429.
Dunia Uwanja wa Fujo
Maudhui
B) Mtu asiye na maamuzi katika jamii. Mwandishi amemchora mwanamke kama mtu asiye na maamuzi katika jamii yake, kwa mfano anamtumia muhusika ambaye alikuwa nini mama yake Tumaini kushindwa kufanya maamuzi juu mali alizoziacha kama urithi wa Tumaini japo hakupenda kumuachia mtoto wao fedha nyingi(alijua zitamuangamiza mwanae) lakini alishindwa kubatilisha kutokana na maamuzi yaliyoachwa na mumewe.mfano anaonyesha;
Hata katika jamii yetu, inawachukulia wanawake kama watu wasio na maamuzi katika familia na pindi inapotokea kufiwa na waume zao huwa wanapata shida na manyanyaso kutoka kwa ndugu wa mwanaume kama vile kufukuzwa kwenye nyumba, kunyang'anywa watoto na mali nyingine alizoshirikiana kuzichuma na mumewe. Jamii inatakiwa kumpa nafasi mwanamke na itambue kuwa ana haki sawa kama mwanamume.
C. Msaliti. Hii ni nafasi nyingine ambayo mwandishi amemchora mwanamke, kwa mfano tunaona mke wa Dennis kama mtu mnafiki kwani alijifanya anampenda mmewe kumbe alikuwa na uhusia mwamume mwingine ambaye ni  John rafiki y yake na Dennis. Mwandishi anadhihilisha hali hiyo akionyesha katika kitabu chake kwamba:
''“Heshima yangu imekwishapotea John ukiniacha hivihivi nitaona aibu sana!” (uk. 72).
Migogoro ni mivutano na misuguano mbalimbali katika kazi za fasihi. Migogoro inaweza kuwa kati ya wahusika, familia zao, matabaka yao, au hata katika nyadhifa mbalimbali.
Vilevile migogoro yaweza kuwa ya kiuchumi, kijamii, mogogoro ya nafsi, na migogoro ya kisiasa ambayo hujitokeza katika mitazamo tofauti kulingana na mtiririko wa visa na matukio yanavyopangwa na mwandishi. Kwa kuanza
Mgogoro wa nafsi tunamuona Tumaini akipatwa mgogoro nafsi pindi alipofiwa na wazazi wake na baadae kug unduli kuwa walikuwa wamechuliwa ka vizuu na bibi ake na Leonila pia mgogoro nafsi wa pili ni pale ambapo leonila ankataliwa kuolewa na Tumaini anajikuta akiingia katika lindi la mgogoro nafsi. Pia Leonila anjikuta akiingia katika mgogo wa nafsi pindi pindi wazazi wake walipomwandalia mazingila ya kuolewa na tembo (uk. 15 & 39).
Mgogoro kati ya mtu na mtu Hapa tunaona mgogoro kati ya Anastazia pamoja na wazazi wake, Dennis na John, Dennis na Benadeta, Tumaini na Serikali,Kasala na mama yake.mfano. (uk. 22, 23 & 128).
''-“Kumtunza mzee ni mzigo lakini inabibi uuchukue kwa fulaha” (uk. 23)
''-“Baba nihurumie! Lakini Kasala aliendelea kumpiga.''
'' Bibi wameniua kwa sababu yako!” (uk. 22).
Ujumbe/Mafunzo
Kikulacho kinguoni mwako: Huu ni ujumbe ama funzo tunalolipata baada ya kusoma riwaya hii, ujumbe huu tunaupata kupitia muhusika mama Resi pindi kwani alijifanya anampenda mmewe kumbe alikuwa na uhusia mwamume mwingine ambaye ni John rafiki yake na Dennis. (uk. 72)
Majuto ni mjukuu: Ujumbe huu unajitokeza pia katika riwaya hii, mwandishi anamtumia mhusika Tumaini pale alipoendekeza starehe zilimsababisha aingie kwenye mtego wa majambazi wa kupigwa na kuhalibiwa sura yake. (uk. 98)
Elimu ni ufunguo wa maisha: Mwandishi anatupa ujumbe mwingine kuwa, ili mtu aweze kufanikiwa hana budi kushikiria na kuizingatia elimu kwani elimu ni ufunguo wa maisha, ujumbe huu katika riwaya hii unajitokeza kwa muhusika Dennis ambaye alipata kazi nzuri sababu alikuwa amekwenda shule na kupata elimu ya kutosha.
''“Nyumba ya Dennis ilikuwa ni kubwa sana. Ilikuwa na vyumba saba bila kuhesabu jiko lililokuwa mumo humo ndani” (uk. 60)
Mpende akupendaye asiyekupenda achana nae, 'katika riwaya hii anaipa ujumbe jamii yake kuwa penda pale unapopendwa na si kumng'ang'ania tu mtu kwa kuwa moyo wako unataka tu kuwa naye, ujumbe huu tunaupata kupitia kwa muhusika Dennis alipogundua kuwa mke wake alikuwa na mapenzi ya uongo aliamua kuachana nae.
“Dennis alipofika nyumbani alipiga kerere nimemfukuza mbwa,Tumaini” (uk. 109)
Msimamo
Msimamo katika kazi ya fasihi, mawazo, mafunzo na falsafa ya msanii hubainisha msimamo wake kuhusu masuala mbalimbali ya kijamii. Msimamo ni ile hali ya mwandishi kuamua kufuata na kushikilia jambo fulani. Jambo hili huweza kukataliwa na wengi lakini akalishikilia tu. Msimamo ndio huweza kuwatofautisha wasanii wawili au zaidi wanaoandika kuhusu mazingira yanayofanana. Hivyo basi mwandishi anamsimamo kwamba mambo yote yanayotendeka katika ulingu huu ni sasawa na fujo tupu, kwani hata kama utajitahidi vipi kupambana na shida za ulimwengu huu matatizo yataendelea kukukabili mpaka umauti utakapokufikia.
Jina na jalada la kitabu
Tukianza na jina la kitabu, jina ni “Dunia uwanja wa fujo” linasadifu yale yaliyomo ndani ya kitabu kwani tangu mwanzo wa riwaya hii kuna matukio au fujo mbalimbali ambazo zimejitokeza fujo hizo ni kama vile umalaya, ulevi, uchawi pamoja na mengineyo mengi. Mfano suala la uchawi lidhihilika pale katika uk. 36 unasema ''“Tena alikuwa akilala ndani ya nyumba yako! Ndio maana mama yako alikuwa mchawi” (uk. 36).
Falsafa ya mwandishi
Kulingana na Mbunda Msokile yeye anasema kuwa Falsafa ni wazo ambalo mtu anaamimini lina ukweli Fulani unaotawala maisha yake pamoja na maisha ya jamii. Hivyo basi katika riwaya hii anaamini kuwa katika riwaya yake ya “Dunia ni uwanja wa fujo” Kwamba maisha hayana raha wala maana isipokuwa dunia ni uwanja wa fuzo.
Kufaulu kwa mwandishi
Mwandishi wa riwaya hii amefaulu kwa kiasi kikubwa kuibua dhamira dhamira mbalimbali katika jamii. Kwani dhamira hizo zimeonekana kuwa ni kikingamizi kikubwa cha katika maendeleo ya jamii. Mfano suala la uchawi na ushirikina, malezi mabaya, ukale na usasa. Pia mwandishi amefaulu katika suala zima la lugha kwani ametumia lugha rahisi na inayoeleweka kwa msomaji yeyote hata kama si msomi mkubwa.
HMS Royal Oak (08)
thumb|309x309px|Hii ni picha ya HMS Royal Oak. HMS Royal Oak ilikuwa manowari iliyotengenezwa nchini Uingereza kabla ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Ilikamilika mnamo mwaka 1916 na kutumika mara baada ya kukamilika katika mapigano ya Jutland dhidi ya manowari za Ujerumani.
Ugunduzi na usahihishaji wa makosa
thumb|402x402px|Ugunduzi na usahihishaji wa makosa katika [[picha ya Mona Lisa.]] Katika utarakilishi, mawasiliano na usimbaji, ugunduzi na usahihishaji wa makosa (kwa Kiingereza: error detection and correction) ni mbinu zinazotumika kugundua na kurekebisha makosa katika uhamishaji data.
HMS Royal Oak (08)
Baada ya vita iliona matengenezo kadhaa yaliyolenga kuboresha uwezo wake lakini ilishindikana kuongeza kasi yake kwa hiyo haikufaa tena kwa matumizi ya mapigano wakati wa vita ya pili ya Dunia.
Mnamo 14 Oktoba 1939 HMS Royal Oak ilizamishwa wakati ilikaa katika hori ya Scapa Flow huko Orkney upande wa kaskazini wa Uskoti. Ilishambuliwa na nyambizi ya Ujerumani iliyojulikana kama U-47. Katika usiku ule walifariki wanamaji 835. Kuzama kwa meli hiyo kuliipa wakati mgumu Uingereza na washirika wake katika vita na kwa kufanya hivyo kulipunguza idadi ya meli za kivita za Uingereza na kuleta madhara ambayo yalionekana wakati wa vita. Kuzama kwa meli hiyo kulileta faida kwa kamanda wa kijerumani kutoka katika ile nyambizi ambaye aiitwa Günther Prien, na kutunukiwa cheo cha Knight's Cross of the Iron Cross, na kumfanya kuwa kamanda wa kwanza kutunukiwa cheo hicho katika jeshi la Ujerumani. Kabla ya kuzama kwa meli hii Uingereza haikuwahi kufikiria kuwa meli zao zingeweza kuzamishwa katika hori ya Scapa Flow kwa kushambuliwa na nyambizi, lakini hii ilionesha kuwa Ujerumani ilikua na uwezo wa kuleta mashambulizi karibu zaidi na Uingereza. Baada ya kushtushwa na hilo, Waingereza waliamua kujenga vizuizi katika Scapa Flow ambavyo waliviita Churchill Barriers.
Mabaki ya manowari hiyo bado yanapatikana katika maji ya hori yakitunzwa kama kumbukumbu ya vita na kaburi la wanamaji waliokufa ndani yake na kubaki mle.
Lalago
Lalago ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39307.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 23,391 waishio humo. .
Lalago ni kata yenye jumla ya vijiji vinne: Lalago nje, Lalago ufundi, Gula na Mwakidiga. Kata hii imegawanywa na kuunda kata nyingine inayoitwa Mbaragane.
Shule za sekondari zilizopo kata hii ni: Mwagala sekondari na Lalago sekondari.
Senani
Senani ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39316. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,873 waishio humo. .
Tabita wa Yopa
Habari zake zinapatikana katika kitabu cha Agano Jipya kinachoitwa Matendo ya Mitume (9:36–42).
Humo tunasoma kwamba alikuwa anafuma au kushona nguo kwa faida ya mafukara, na hiyo inadokeza kwamba alikuwa na hali nzuri kiuchumi. .
Mto Kiyoka
ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.
Tabita wa Yopa
Anaheshimiwa na madhehebu mbalimbali ya Ukristo kama mtakatifu katika tarehe tofauti: 27 Januari, na hasa 25 Oktoba
Sverigedemokraterna
Sverigedemokraterna (SD) ni chama cha siasa nchini Uswidi.
Mto Wamikira
unapatikana katika wilaya ya Kabarole, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kikimre
Kikimre ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Chad inayozungumzwa na Wakimre. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikimre imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikimre iko katika kundi la Kichadiki.
Tarafa ya Kanzra
Makao makuu yako Kanzra (mji)
Hapa chini ni majina ya vijiji 19 vya tarafa ya Kanzra na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
• # Bagozra (542)
Alaâ
ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia.
Tarafa ya Kanzra
• # Blablata (4 058)
• # Bonéfla (794)
Alaâ
Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 3,276.
Yohane Plessington
Yohane Plessington (Garstang, Lancashire, Uingereza, 1637 hivi – Tyburn, London, Uingereza, 19 Julai 1679) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki kuanzia 25 Machi 1662 aliyefanya utume wake kwa siri, kutokana na dhuluma ya serikali.
Tarafa ya Kanzra
• # Dezra 2 (621)
Yohane Plessington
Hatimaye alikamatwa na kuhukumiwa adhabu ya kifo kwa kueneza imani Katoliki. Hivyo alinyongwa na kuraruliwa.
Tarafa ya Kanzra
• # Duafla (461)
Yohane Plessington
Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 23 Mei 1920, halafu Papa Paulo VI tarehe 25 Oktoba 1970 alimtangaza kuwa mtakatifu mfiadini.
Tarafa ya Kanzra
• # Gouéhizra (1 431)
Yohane Plessington
Sikukuu yake ni tarehe ya kifodini chake.
Tarafa ya Kanzra
• # Kanzra (5 668)
• # Kouablazra (991)
• # Kourera (921
• # Nénézra (945)
• # Nianoufla (819)
• # Srazra (3 022
• # Vaafla (1 541)
• # Vréhenfla (431
• # Zangrofla (303)
• # Ziduho-Bouénou (711)
• # Zorofla (3 062)
Zanzui
Zanzui ni kata ya Wilaya ya Maswa katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39302. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,458 waishio humo. .
Mto Maryan
unapatikana katika kaunti ya Nandi, magharibi mwa Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Orodha ya mito ya wilaya ya Kayunga
Orodha ya mito ya wilaya ya Kayunga inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda Kati.
Sangoma
Sangoma (pia: katambuga) ni aina ya kiatu kinachovaliwa na kabila la Wamasai na watu wengine, hasa nchini Tanzania.
Mto Mokong (Nandi)
unapatikana katika kaunti ya Nandi, magharibi mwa Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Sangoma
Hivi ni viatu vinavyotengenezwa kwa kutumia matairi ya magari na hupendwa kwa sababu ya ugumu wake.
Mara nyingine huwa mtindo.
Mpira
Kwa maana mengine ya neno hili tazama mpira (maana) Mpira ni kifaa chenye umbo la tufe, duaradufu au umbo la kufanana nalo. Unatumiwa kwa kuutupa au kuupiga kwa mguu au fimbo fulani.
Mipira hutengenezwa kwa mata kama ngozi, plastiki au dutu ya mpira inayotakiwa kuwa nyumbufu. Mara nyingi mpira ni aina ya ganda tu inayojaa hewa lakini kuna pia mipira inayojaa dutu fulani kwa mfano mpira wa golf au hockey.
Michezo ya mipira inaaminiwa kuwa kati ya michezo ya kale kabisa. Maana inaonekana si watoto wadogo lakini pia wanyama kama paka huvutwa na kitu chenye mwendo wa kuzunguka.
Kisiwa cha Shaka la Mzungu
ni kati ya visiwa vya funguvisiwa la Lamu, kaunti ya Lamu, nchini Kenya.
Kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Tambarare kuu za Marekani
400px|thumb|Tambarare kuu katika [[Majimbo ya Marekani|jimbo la Nebraska, Marekani (shamba la mahindi baada ya mavuno).]] thumb|[[Ramani ya Tambarare Kuu za Marekani (kijani).]] Tambarare kuu za Marekani (kwa Kiingereza: Great Plains) ni eneo kubwa la nchi hiyo lisilo na milima katika sehemu za kati na za magharibi za Marekani. Sehemu ya kaskazini inaingia ndani ya Kanada.
Upande wa magharibi zinaishia kwenye milima ya Rocky Mountains. Upande wa mashariki tambarare hizi zinapakana na maeneo ambako usimbishaji unaruhusu kustawi kwa misitu.
Majimbo yafuatayo ni sehemu za tambarare kuu:
Kabla ya kuja kwa Wazungu huko Marekani, tambarare kuu zilikuwa na ng'ombe mwitu aina ya baisoni kwa mamilioni waliowindwa na Maindio wahamaji na kuwa chakula chao kikuu.
Baisoni waliuawa kwa makusudi na Wamarekani weupe waliotaka kuondoa msingi wa kiuchumi wa Maindio na kutumia maeneo yao kwa kilimo. Sasa ni kitovu cha mazao ya nafaka kama mahindi na ngano ambazo hulisha mifugo na watu.
Kikwang
Kikwang ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Chad inayozungumzwa na Wakwang. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikwang imehesabiwa kuwa watu 16,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwang iko katika kundi la Kichadiki.
Hajeb El Ayoun
ni mji wa wilaya ya Kairouan huko Tunisia.
Mwaka 2014 ulikuwa na idadi ya wakazi takribani 10,621.
Tarafa ya Maminigui
Tarafa ya Maminigui (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Maminigui) ni moja kati ya Tarafa 7 za Wilaya ya Zuénoula katika Mkoa wa Marahoué. Uko katika magharibi ya kati ya nchi Cote d'Ivoire.
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 25,047.
Makao makuu yako Maminigui (mji).
Hapa chini ni majina ya vijiji 7 vya tarafa ya Maminigui na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
Kimi Djabate
Kimi Djabaté alizaliwa 20 Januari 1975 huko Tabato - Guinea-Bissau, ni mwimbaji wa muziki. Kutoka Lisbon, Portugal, anaendelea kuwa moja ya viungo vya kisasa katika mstari wa muziki wa Afrika Magharibi unaoendelea nyuma katika muda wa mamia ya miaka.