cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
MESSENGER
thumb|300px|Njia ya MESSENGER kuelekea Utaridi MESSENGER (kifupi cha ME rcury S urface, S pace EN vironment, GE ochemistry and R anging, yaani uso, anga, mazingira, kemia na umbali wa Utaridi) ilikuwa kipimaanga kutoka nchini Marekani chenye kazi ya kuzunguka sayari Utaridi na kukusanya data juu yake. Kiliingia katika obiti ya sayari hii tarehe 18 Machi 2011 kikaendelea kutekeleza kazi zake hadi kuanguka kwenye uso wa sayari tarehe 30 Aprili 2015.
MESSENGER ilipelekwa angani tarehe 3 Agosti 2004 kutoka Cape Canaveral.
Njia ya chombo cha angani haikuelekea moja kwa moja kwenda Utaridi kwa sababu hii ingehitaji fueli nyingi mno. Kwa hiyo MESSENGER ilizunguka Jua na sayari mbalimbali mara kadhaa hadi kufikia umbali na Utaridi ambako ilishikwa na graviti ya sayari katika njia imara.
Kwa ujumla MESSENGER ilielea kilomita bilioni 8 hadi kufikia njia yake ya kuzunguka sayari ya Utaridi. Kwa kusudi la kupunguza matumizi ya fueli chombo kilipita karibu kwenye sayari za Dunia (2 Agosti 2005) na Zuhura (5 Juni 2007) hadi kukaribia Utaridi mara ya kwanza 14 Januari 2008. Halafu ilipita Utaridi mara tatu kwenye njia ambako graviti ya sayari inachelewesha mwendo wa chombo cha angani yaani mpito wa "swing-by".
Tarehe 18 Machi 2011 MESSENGER iliifikia njia imara ya kuzunguka Utaridi. Baadaye ilipangwa kuzunguka sayari yake kwenye kimo cha kilomita 200 hadi 15,000 kwa muda wa mwaka moja. Mwaka 2015 ilianguka kwa uso wa Utaridi baada ya kuishia fueli yake.
Kiashkun
Kiashkun ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Waashkun. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kiashkun imehesabiwa kuwa watu 40,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiashkun iko katika kundi la Kiaryan.
Nakinglas
ni kijiji cha Kenya katika kaunti ya West Pokot.
Evensi na wenzake
Evensi na wenzake Aleksanda na Theodulo (walifariki Roma, karne ya 4) walikuwa Wakristo wa Roma ya Kale waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Mei.
Mto Liji
unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Agapio wa Kaisarea
Agapio wa Kaisarea (alifariki Kaisarea Baharini, leo nchini Israeli, 306) alikuwa Mkristo ambaye baada ya kufungwa na kuteswa miaka miwili, alitupwa katika uwanja wa michezo aliwe na dubu mbele ya kaisari Masimino kwa sababu ya imani yake na kesho yake alitupwa baharini akiwa amefungiwa mawe miguuni kwa kuwa alikuwa hajafa.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadimishwa tarehe 21 Novemba.
Akasi wa Mileto
Akasi wa Mileto (alifariki Mileto, leo nchini Uturuki, 321) alikuwa Mkristo aliyeuawa wakati wa dhuluma ya kaisari Licinius.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Julai au 29 Julai.
Mto Loria
unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.
Mto Mupindi
ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.
Tarafa ya Bougou
Tarafa ya Bougou (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bougou) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya M'Bengué katika Mkoa wa Poro ulioko kaskazini mwa Cote d'Ivoire.
Hapa chini ni majina ya vijiji 6 vya tarafa ya Bougou na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
Orwa
ni kijiji cha Kenya katika kaunti ya West Pokot.
Yosefu Maria Rubio
thumb|[[Picha yake halisi.]] Yosefu Maria Rubio (Dalias, leo nchini Hispania, 22 Julai 1864 - Aranjuez, Hispania, 2 Mei 1929) alikuwa padri wa Shirika la Yesu, ambaye anaitwa mtume wa Madrid kwa jinsi alivyotangaza Injili huko, hasa kwa kutembelea mitaa maskini, mbali ya kuhubiri mafungo na kuungamisha waliotubu.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 6 Oktoba 1985 akamtangaza mtakatifu tarehe 4 Mei 2003.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Nazari na Chelsi
Nazari na Chelsi (walifariki labda Milano, Italia, 304 hivi) walikuwa Wakristo waliofia imani yao wakati wa dhuluma ya Dola la Roma.
Ambrosi aligundua masalia yao mwaka 395, lakini habari nyingi juu yao hazina msingi katika historia.
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na wengineo kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 28 Julai.
Mpingakristo
Mpingakristo katika Biblia ni mtu au watu waliotabiriwa katika Waraka wa kwanza wa Yohane na Waraka wa pili wa Yohane kuwa watatokea kumpinga Yesu Kristo ili kushika nafasi yake.
Badala yake Injili zinawazungumzia Makristo wa uongo na Waraka wa pili kwa Wathesalonike unamtaja "Mtu wa dhambi"
Odessa
250px|thumb|Majengo ya Odessa. 250px|thumb|Ramani ya Odessa katika Ukraine. Odessa (kwa Kiukraine: Оде́са) ni jiji na bandari muhimu kusini magharibi mwa Ukraine. Ni makao makuu ya Mkoa wa Odessa. Jiji hilo liko kwenye mwambao wa Bahari Nyeusi.
Idadi ya wakazi ilihesabiwa kuwa 1,016,000 mwaka 2021.
Historia
right|thumb|300x300px|Ngazi kubwa mjini Odessa ilitumiwa kwa picha za filamu maarufu ya "Manowari Potemkin" ya [[Sergei Eisenstein.]]
Vyanzo
Wagiriki wa Kale waliwahi kujenga hapa mji uliogunduliwa na wanaakiolojia.
Hakuna habari za uhakika zaidi hadi karne za kati, wakati mwambao wa kaskazini wa Bahari Nyeusi ulitawaliwa na Watartari, wasemaji wa lugha za Kiturki. Mtawala wao wa Krim alijenga hapa ngome na mji mnamo 1440 kwa jina la Hacibey. Tangu mwaka 1529 ngome na bandari hiyo ilikuwa sehemu ya Milki ya Osmani kwa jina la Khadjibey.
Afrotraction
Mzwandile Moya (alizaliwa Aprili 16, 1983) anafamika kwa jina la jukwaani kama Afrotraction, ni mtayarishaji na mwanamuziki wa R&B wa Afrika ya Kusini. Moya anatokea katika familia ya kimuziki na kupenda kwake muziki ulianzia utotoni. Moya alijifunza piano mwenyewe na mwimbaji katika lugha ya Kiswazi katika staili ya neo soul na R&B. Albamu yake ya For The Lovers (2014), ilikuwa albamu bora katika R&B/Soul/Rege kwenye tuzo za karne ya 21 ya muziki wa Afrika Kusini. Relationships albamu yake ya pili iliyoachiliwa mwaka 2017, inahusisha nyimbo kama Ngiphelele, Ngeke K’lunge, Ngimtholile, Angeke, Imali Yamalobolo nayo pia ilikuwa albamu bora yenye mauzo zaidi.
Odessa
Mji mpya ya Odessa
Mwaka 1794 malkia Katharina II wa Urusi aliamuru mji wa kisasa kujengwa penye ngome ya kale na kuufanya kitovu cha "Urusi Mpya", mkoa ulioanzishwa katika maeneo yaliyotwaliwa kutoka kwa Waosmani. Mji huo ulipangwa na kupanua kufuatana na ramani iliyoandaliwa na mhandisi Mholanzi Frans de Vollan.
Mwaka 1795 jina la Kiturki lilibadilishwa kuwa Odessa kwa kumbukumbu ya koloni la Wagiriki wa Kale katika eneo hili. Malkia Katharina alimteua mkabaila Mfaransa Duc de Richelieu, aliyewahi kukimbia mapinduzi ya Ufaransa, kuwa gavana wa Odessa. Huyu alisimamia ujenzi wa mji mpya na kuurembesha. Majengo mengi ya kipindi kile hufanana na usanifu wa nyumbaUfaransa na Italia.
Odessa ilikua haraka kwa sababu mwaka 1817 ilikuwa "bandari huru" ambako wafanyabiashara waliruhusiwa kuingiza bidhaa kutoka nje bila kulipa kodi ya forodha. Ilikuwa bandari muhimu ya Urusi kwenye bahari isiyo na baridi - tofauti na bandari za kaskazini ya Urusi- na kufaa kwa biashara ya kuuza nje nafaka zilizozalishwa kwa wingi kusini mwa Urusi.
Mwaka 1866 mji uliunganishwa na njia ya reli kwenda Kiev.
Katika karne ya 19 Odessa ilikuwa mji wa nne kwa ukubwa katika Milki ya Urusi, baada ya Moscow, Sankt Peterburg na Warsaw.
Katika karne ya 19 Wayahudi wengi kutoka sehemu za Poland walihamia Odessa. Mnamo mwaka 1900 theluthi moja ya wakazi walikuwa Wayahudi. Sehemu ya Wakristo Waorthodoksi waliwachukia na kulikuwa mara kadhaa na mashambulio dhidi ya Wayahudi zilizoitwa pogromu.
Karne ya 20
Mnamo mwaka 1905 Odessa iliona ghasia ya wanamaji wa manowari Potemkin dhidi ya serikali ya kifalme; ghasia hii ilifuatwa na pogromu kubwa dhidi ya Wayahudi wa mji. Sehemu ya Wayahudi hao walianza kuhama Odessa na wachache walitafuta makazi mapya huko Palestina.
Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, Odessa ilikuwa sehemu ya jamhuri mpya ya Ukraine katika Umoja wa Kisovyeti.
Kwenye Vita Kuu ya Pili ya Dunia, Odessa ilivamiwa na majeshi ya Ujerumani na Romania kwenye mwaka 1941. Katika miezi 6 ya utawala wa Wajerumani na Waromania, asilimia 80 ya Wayahudi wa Odessa waliuawa. Maadui walifukuzwa mjini katika Aprili 1944. Majengo mengi yaliharibika lakini serikali iliongoza matengenezo ya mji kufuatana na mfano wa awali katika miongo baada ya vita.
Leo Odessa ni jiji la karibu watu milioni 1.1. Viwanda vya jiji ni pamoja na ujenzi wa meli, kusafisha mafuta, kemikali, utengenezaji wa madini na usindikaji wa chakula. Odessa pia ni msingi wa Jeshi la majini la Ukraine na bandari ya uvuvi. Inajulikana pia kwa soko lake kubwa la nje, Soko la Saba-Kilomita.
Uchumi
Uchumi wa Odessa unatokana na nafasi yake kuwa bandari muhimu. Mawasiliano ya meli hayasumbuliwi na barafu. Iko karibu na midomo ya mito mikubwa kama Dnepr, the Bug, Dnestr na Danubi inayowezesha usafirishaji wa bidhaa kwenda nchi za bara.
Bandari hii ni pia nyumbani kwa wanamaji wa Ukraine.
Mawasiliano ya reli ni muhimu kwa usafirishaji kutoka au kwenda bandarini.
Western Jazz Band
Historia yake
Mzee Iddi Nhende ndiye aliyepata wazo la kuanzisha bendi maarufu ya Western Jazz. Iddi Nhende alianza muziki akiwa bado mdogo katika bendi ya shule alipokuwa Primary huko Nzega, mwaka 1944 alijiunga na Tabora Boys Secondary na hapa akajiunga na Brass Band ya shule ambapo alikuwa mpigaji wa Cornet. Alimaliza shule na kuja Dar es Salaam kujiunga na Chuo cha Afya, Sewa Haji Medical Training Center.
Hivyo Iddi Nhende aliyekuwa ametoka Nzega akaamua kuanzisha bendi ya watu kutoka Magharibi, kwa kuwa nchi ilikuwa imegawanywa katika majimbo, yakiweko majimbo kama Northern Province, Southern Highlands Province, Western Province na kwa vile Nhende alitoka Western province akaanzisha Western Jazz Band 1959. Akanunua vyombo aina ya Grampian toka duka la Souza Junior duka la vyombo vya muziki lililokuwepo mtaa wa Mkwepu.
Aliweza kupata fedha baada ya kuuza ng’ombe kadhaa wa mamake. Wakati huo katika bendi za aina yake ni Dar es Salaam Jazz Band peke yake waliokuwa na magitaa ya umeme, hivyo Nhende akawa na kazi ya kuwatafuta wapigaji ambapo alimfuata mpiga gitaa la umeme wa kwanza Haus Dibonde(Msukuma), aliyekuwa anapigia Dar es Salaam Jazz Band (hii ilikuwa chini ya Mzee Muba), baada ya hapo akawapata wanamuziki wengine kutoka Ulanga Jazz Band, wakati huo chombo cha banjo kilikuwa muhimu hivyo akamtafuta mpiga banjo toka Cuban Marimba tawi la Dar es Salaam.
Cuban Marimba wakati huo ilikuwa na tawi Dar Es Salaam lililokuwa chini ya Mzee Mwaipungu. Mwaka mmoja baadaye alipata uhamisho wa kwenda Morogoro, hivyo huku nyuma alilazimika kuongeza wasanii ili kuimarisha bendi wakati hayupo. Akampata David Makwaya mwimbaji, na Ally Rashid (huyu ameacha muziki karibuni akiwa Msondo), mpiga Saxaphone toka Zanzibar. Bahati mbaya yule mpiga gitaa Haus akapata kichaa katika mazingira yaliyohusishwa na ushirikina kutokana na ushindani wa bendi uliokuwepo.
Hivyo basi walifuatwa wanamuziki watatu toka Tabora Jazz, wanamuziki hao walikuwa wametoka pamoja katika bendi iliyokuwa na makazi Mwanza ikiitwa Kimbo Twist Band na wakahamia Tabora Jazz, na kutoka hapo wakachukuliwa na Western Jazz. Wanamuziki hao walikuwa Rashid Hanzuruni, Kassim Mponda na Omary Kayanda. Baada ya kazi nzuri sana, Hanzuruni Nae akarukwa na akili katika mazingira yale ya yule mpiga solo wa kwanza akalazimika kurudishwa Tabora ambako alikaa mpaka mauti yake.
Wema Abdallah akachukua nafasi ya mpiga solo katika bendi ya Western. Tatizo la kinidhamu lilifanya Wema aondolewe Western, na mpigaji mwingine mzuri sana Shamba Ramadhan toka Nyanyembe Jazz akachukua nafasi, solo la huyu bwana linasikika kwenye nyimbo ka Rosa na kadhalika.
Ukumbi wa nyumbani wa Western Jazz lilikuwa Alexander Hall, ambao baadaye ukaja kuwa ukumbi wa DDC Kariakoo. Western walinunua drums baada ya Kilwa Jazz kununua drums na kuzipitisha kwao kuwaringia. Walinunua toka kwa bendi moja ya Wagoa iliyoitwa De Mello Brothers. Western walirekodi santuri kadhaa chini ya mkataba waliyousaini na lebo ya Phillips ya Kenya. Hatimaye Western na mtindo wao wa Saboso walitoweka katika anga za muziki mwishoni mwa miaka ya 1970.
Kati ya nyimbo zao nyingi ni hizi hapa; Rosa, Vigelegele, Jela ya Mapenzi, Helena Na. 1 na. 2.
Kigrangali
Kigrangali ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Wagrangali. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kigrangali imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kigrangali iko katika kundi la Kiaryan.
Knii Lante
thumb|247x247px|Knii Lante Nii Lante Okunka Blankson, anajulikana kwa jina lake la taaluma kama Knii Lante, ni mwanamuziki wa reggae, soul, na Afro pop wa nchini Ghana, mtunzi wa nyimbo, na matibabu. daktari kutoka Accra, Ghana.
Maisha ya Awali na Elimu
Knii Lante ni daktari daktari ambaye ana shahada katika Biolojia ya Binadamu ya BSC, MBCHB na MWACP. Alianza kazi yake ya muziki alipokuwa bado katika matibabu shule.
Muziki na Kazi
Wasifu wa Knii Lante katika muziki ulianza aliposhiriki kwenye reggae mwanamuziki Blakk Rasta wimbo unaoitwa "Obama". Alishiriki pia kwenye wimbo wa Micheal Dwamena ulioitwa "Ngozi" ambao ulishinda tuzo ya ushirikiano wa mwaka katika Ghana MuzikiTuzo mnamo 2007/[2008]]. Ni mtunzi anayecheza piano na gitaa.
Ana albamu mbili nje: Love & Revolution, na True Feelings ambayo iliwashirikisha Malkia Ifrica na Cherine Anderson miongoni mwa wengine. Pia amefanya kazi na watayarishaji Dean Fraser and Mikie Bennett.
Ziara na Maonyesho
Knii Lante ametumbuiza katika Felabration iliyoandaliwa katika The Shrine na Freedom Park Victoria Island huko Lagos, Nigeria. Alitoa albamu yake ya pili True Feelings katika Redbones Blue Cafe huko Kingston, Jamaika. Pia ameimba katika Rebel Salute huko Jamaica, MASA 2018 in Côte d'Ivoire, Tamasha la Chale Wote nchini Ghana, Tamasha la Kuchoko 2018 nchini Ghana, na Tamasha la Accra Jazz huko Ghana.
Purim
Inaadhimishwa katika tarehe 14 ya mwezi wa Kiyahudi wa Adar, au tarehe 15 sehemu fulanifulani.
Kadiri ya Kitabu cha Esta, njama hiyo ilishindikana hasa kwa juhudi wa huyo Esta aliyebahatika kuwa malkia wa dola hilo wakati huo.
Cor Akim
Corneille Akilimali Bufole (anajulikana kwa jina lake la kisanii ya Cor Akim; alizaliwa Bukavu, mkoa wa Kivu Kusini, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, 4 Agosti 1992) ni mwimbaji wa Kongo wa Rumba, Music World, Soul na Pop.
Maisha
Mwanzo wa mwaka 2008, alijitolea kwa muziki na kuanza kujifunza piano. Akiwa yatima mwenye umri wa miaka 19, utamaduni huwa kimbilio la kujiokoa mwenyewe kutokana na huzuni hii kwa kufanya muziki kazi yake ya kupenda kufanya maisha. Mwaka 2010, aliletwa jazz na mratibu wa kituo cha kitamaduni Ndaro, msanii Thomas Lusango, kuja kutoka Taasisi ya Taifa ya Sanaa huko Kinshasa. Mwaka baadaye alikutana na violinist wa UbelgijiBelgiji Clothilde Larose ambaye alishinda katika ulimwengu wa muziki wa classic.
Kwaathiriwa na wasanii wa Kongo kama Fally Ipupa, Franco Luambo, Koffi Olomide, Papa Wemba na Wamarekani Michael Jackson na R Kelly, Yeye anakataa katika maandiko yake maovu ya jamii ambayo anaishi.
Baada ya kuambatana na hatua ya Lokua Kanza wakati kampeni dhidi ya unyanyasaji wa kijinsia Februari 2014, iliyoandaliwa na shirika la kimataifa la V-Day, Akim aliamua kurekodi albamu yake ya kwanza "Man of Dream" kwa jina la Corneille Akim. Kisha akaandika nyimbo nyingine kadhaa: Umoja Bondeni (wito wa umoja na amani katika wazi ya Ruzizi) na mimi ni Kivu kujitolea kwa watu wa eneo la Kivu Mkuu ambako yeye anakataa vita vingi vinavyoharibu eneo hili wakati wa
Sigoor Camp
ni kijiji cha Kenya katika kaunti ya West Pokot.
Maiti
Maiti ni mwili wa binadamu aliyekufa. Mwili wa mnyama aliyekufa huitwa mzoga.
Maiti ikitazamiwa kisayansi
Kifo kinaenda sambamba na mwisho wa michakato ya uhai katika seli za mwili. Molekuli zinazojenga mwili zinaaza kuoza na kuachana. Kuoza kunasababishwa mara nyingi na vyembehai au bakteria ndogo zinazoanza kula sehemu za miili iliyokufa na kupotea uwezo wa kujikinga dhidi ya bakteria hizi zinazopatikana muda wote lakini huzuiliwa na kinga la mwili hai. Mchakato wa kuoza unavunja molekuli na kuacha kampaundi mbalimbali zisizotokea katika dunia pekee yao isipokuwa kwa njia ya viumbehai.
Kikemia sehemu za mwili wa awali huwa mata ogania inayoingia tena katika mzunguko wa maisha duniani na kuwa lishe ya viumbehai. Mara nyingi ni mifupa pekee inayoweza kubaki kwa sababu sehemu kubwa ya mifupa si tena seli hai bali mata anogania. Lakini hata mifupa inaweza kupotea kama inakaa katika mazingira kama ardhi penye kemikali inayoingia katika mmemenyuko wa kikemia na kemikali za mfupa. Kinyume inaweza kutokea katika mazingira kavu sana ya kwamba maiti inakauka tu bila kuoza kabisa na kuwa mumia.
Maiti katika hali ya kuoza ni hatari ya afya kwa wanadamu wengine kwa sababu ina bakteria nyingi zinazoweza kusababisha magonjwa. Kwa hiyo maiti si vema kubaki karibu na watu walio hai. Inawezekana ya kwamba hapa ni asili moja ya desturi ya kuzika maiti kwenye ardhi au kuichoma motoni. Hatari hii ni pia sababu ya kuwepo kwa sheria mbalimbali zinazoratibu mahali pa pekee pa mazishi.
Utamaduni na dini
Tangu kale jamii mbalimbali walitumia mbinu tofauti kushughulika maiti. Mara nyingi maiti ilitazamiwa kuwa najisi kwa sababu ya mauti iliyochafusha uhai. Hapo kuna amri na miiko mingi katika dini mbalimbali kuhusu kugusa maiti pamoja na masharti ya kujitakasa.
Kuna pia taarifa ya jamii mbalimbali walioacha maiti porini tu kwa ajili ya wanyamapori.
Maiti ikitazamiwa kisheria
Katika sheria maiti si mwanadamu tena lakini vilevile si kitu kama vitu vingine. Inaendelea kustahili sehemu za heshima ya kibinadamu. Kwa hiyo maiti haiwezi kutupwa hovyo kama takataka bali kuna sheria zinazodai mazishi au namna nyingine za kuondoa maiti katika mazingira ya jamii ya watu.
Leo hii kuna hasa njia za mazishi na kuchoma maiti zinazokubaliwa duniani. Mahali pachache kama Uhindini kuna bado nafasi kwa uzikaji wa hewani.
Sheria za nchi kwa kawaida zinafuata hapo utamaduni na dini za wananchi. Hii inahusu pia maazimo kuhusu mahali, tarehe na namna ya mazishi pamoja na swali ni nani anayewajibika kwa gharama.
Jambo la pekee ni swali la madaraka juu ya maiti kama hakuna ndugu wala agano. Wanasayansi kama matabibu wanatafuta maiti kwa ajili ya mafunzo ya wanafunzi wao.
Katika nchi zilizoendelea kuna swali la kutumia sehemu za maiti kama moyo, maini na kadhalika kwa tiba ya wagonjwa kama kuna maiti za watu wenye afya au vijana waliokufa baada ya ajali zinazoweza kutunzwa na kunchunguliwa kabla ya kuoza.
Kimunji
Kimunji ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Wamunji. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kimunji imehesabiwa kuwa watu 5300. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimunji iko katika kundi la Kiajemi.
Makumbusho Urithi Tanga
thumb|Hili ni jengo la makumbusho ya Urithi wa Tanga, lilijengwa mwaka 1890. URITHI Tanga Museum ni makumbusho ya urithi wa Tanga, yaliyoanzishwa mwaka 2007 na asasi isiyo ya kiserikali inayoitwa Tanga Heritage Centre (URITHI).
Makumbusho hayo yapo kwenye jengo lililokuwa Boma la Tanga. Boma hili lilijengwa mwaka 1890 kama ofisi na makazi ya mkuu wa wilaya.
Kentauro
thumb|250px|Picha ya kuchongwa ya mapambano kati ya kentauro na binadamu (kutoka [[Parthenoni|hekalu ya Parthenoni, Athini)]] 250px|thumb|Kentauro anayepambana na wanyama witu ([[mozaiki katika Villa Hadriana karibu na Roma, iliumbwa mnamo mwaka 130 BK)]] Kentauro (pia kantori, kantarusi) ni kiumbe cha hadithi za mitholojia ya Ugiriki ya Kale ambacho ni nusu farasi na nusu binadamu.
Jina
Jina lina asili katika Kigiriki κένταυρος kentauros, ila limekuwa centaurus kwa Kilatini na centaur kwa Kiingereza. Jina hilo liliingia katika Kiswahili kupitia Kiarabu قنطور qantur au قنطورس qantawrus.
Mitholojia
Kuna hadithi mbalimbali katika mitholojia ya Kigiriki kuhusu asili ya viumbe hao. Mojawapo ni kwamba walitokea baada ya kubakwa kwa pepo ya mawingu ya kike. Nyingine ilisimulia jinsi gani mwanaume alizaa kentauro na farasi.
Wanahistoria wanahisi kwmaba asili ya hadithi hizo ilikuwa mshtuko wa watu ambao hawakutumia farasi walipokutana mara ya kwanza na wageni waliopanda farasi ilhali walishindwa kutofautisha mnyama na binadamu.
Tanga School
Tanga School ni shule ya kwanza ya serikali iliyoanzishwa wakati wa utawala wa Wajerumani.
Ilijengwa kati ya mwaka 1892 na ilijulikana kama Tanga Schule (Shule ni neno ambalo tumelitohoa kutoka kwenye lugha ya kijerumani), ila kwa sasa inajulikana kama Old Tanga School.
Banana Hill
ni kijiji cha Kenya katika kaunti ya Kiambu.
Beninyo wa Milano
Beninyo wa Milano (kwa Kilatini: Benignus; kwa Kiitalia: Benigno; alifariki 472) alikuwa askofu wa mji huo tangu mwaka 465 hadi kifo chake.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Novemba.
Mto Mwambesi
ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Ruvuma.
Fransisko Blanco
Fransisko Blanco alikuwa padri wa shirika la Ndugu Wadogo Pekupeku kutoka Hispania na mmisionari aliyefia dini Japani (+1597).
Dhuluma dhidi ya Wakatoliki zilipozidi, yeye na wenzake 25 (mapadri na watawa 8 na walei 17 ) walikamatwa, walitukanwa na kuteswa vikali, na hatimaye wakasulubiwa huko Nagasaki tarehe 5 Februari mwaka 1597, huku wakifurahia neema ya kuuawa namna ileile ya Yesu.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake na ya wafiadini wenzake huadhimishwa kila mwaka tarehe 6 Februari.
Mto Luedi (Meru)
unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Kiparachi
Kiparachi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Waparachi. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiparachi imehesabiwa kuwa watu 3500. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiparachi iko katika kundi la Kiajemi.
Mto Maara Nene
unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.
Mto Lueye
unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Mto Maara Nene
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Yohane Petro Neel
, M.E.P. (Soleymieux, 18 Oktoba 1832 – Kaiyang, 18 Februari 1862) alikuwa padri kutoka Ufaransa aliyefanya umisionari barani Asia akauawa kwa kuburuzwa kwanza na farasi mwenye kasi na hatimaye kukatwa kichwa kwa sababu ya kuhubiri nchini China kwa ajili ya imani yake ya Kikristo.
Alitangazwa kuwa mtakatifu pamoja na wengine 119 waliofuata kifodini chake na Papa Yohane Paulo II tarehe 1 Oktoba 2000.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake, lakini pamoja na wenzake ni tarehe 9 Julai.
Orodha ya mikoa ya Tanzania kwa eneo
Hii ni orodha ya tawala za mikoa ya Tanzania katika mpangilio wa: *jumla ya eneo,
Taarifa hii inalingana na uanzishwaji wa mikoa mipya minne mnamo Machi 2012, ambao umefikisha jumla ya idadi ya mikoa kuwa 31. Baada ya hapo ulianzishwa Mkoa wa Songwe wenye eneo la km2 26,595 kutokana na mkoa wa Mbeya.
Mikoa ya Tanzania - Jumla ya eneo
Tanzania Bara (Tanganyika) (Bofya kwenye pembetatu ndogo kupanga jedwali kwa a-b-c au namba) Tanzania Visiwani (Zanzibar)
Vyanzo
Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania bara zinatolewa na Utoaji wa Takwimu 2011, Ofisi ya Taifa ya Takwimu Tanzania. Taarifa kwa ajili ya mikoa ya Tanzania visiwani, yaani, Unguja na Pemba hutolewa na Regions of Tanzania, Statoids.
Kwa takwimu za kisasa angalia 17 Population Distribution and Average Annual Intercensal Growth Rate by Region, Tanzania, Tanzania in Figures, tovuti ya Tanzania National Bureau of Statistics
Pragmasi wa Autun
Pragmasi wa Autun (alifariki 625 hivi) alikuwa askofu wa mji huo, leo nchini Ufaransa, baada ya Flaviani wa Autun.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 22 Novemba.
Mkoa wa Mudug
thumb|Ramani ya Mudug, Somalia Mudug (Mudug; Mudugh) ni mkoa wa kiutawala kaskazini ya kati Somalia.
Maelezo ya jumla
Mudug imepakana na Ogaden, mikoa ya Somalia kama Nugal na Galguduud na ya Bahari ya Somalia. Kijiji kikubwa ni Galkayo.
Kusini nusu ya Mudag na mkoa wa Galgaduud zimeunda Galmudug State, inayojitambulisha yenyewe kama mji mkubwa Federal Republic ya Somalia, kama inavyoelezwa na Katiba ya Somalia.
Banaadir
Mkoa huo una eneo sawa na jiji la Mogadishu ambao ndio mji mkuu wa nchi ya Somalia.
Mkoa huu umepakana kaskazini magharibi na Mto Shebelle na pia kusini mashariki umepakana na Bahari ya Somali. .
Mkoa huu una idadi kubwa sana ya watu ikikadiriwa kuwa 1,650,227 mnamo mwaka 2014.
Kihistoria "Pwani ya Benadir" lilitaja sehemu kubwa ya pwani ya kusini ya Somalia kwenye Bahari Hindi, pamoja na Mogadishu, Merka na Barawa.
Orodha ya miji ya Botswana
right|thumb|268x268px| Ramani ya Botswana
Orodha ya miji ya Botwswana inataja miji yote nchini Botswana yenye wakazi zaidi ya 3,000. Majina makuu ya mikoa inaonyeshwa kwa herufi nzito.
Picha
right|thumb|250x250px| [[Gaborone]] right|thumb|250x250px| Francistown right|thumb|250x250px| Molepolole right|thumb|250x250px| Serowe right|thumb|250x250px| Selibe Phikwe right|thumb|250x250px| [[Maun]] right|thumb|250x250px| Mahalapye
K. Frimpong
Alhaji Kwabena Frimpong (alifariki 18 Oktoba, 2005) alikuwa mwimbaji wa nchini Ghana. Alifahamika zaidi kwa wimbo wake wa "Kyenkyen Bi Adi M'awu".
Mnamo miaka ya 1970, alifanya kazi na bendi mbili tofauti. Moja ilikuwa bendi ya Vis-A-Vis, yenye makao yake makuu Kumasi na iliyoongozwa na Isaac Yeboah. Albamu yao ya Obi Agye Me Dofo ilitolewa nchini Ghana katika rekodi lebo ya Probisco, na baadae ilitolewa tena kwenye lebo ya Makossa International. Bendi ya pili ilikuwa Cubano Fiestas, iliyorekodi albamu ya K. Frimpong mnamo 1977 kwa lebo ya Ofori Brothers. Albamu hiyo ilikuwa na wimbo wa "Kyenkyen Bi Adi M'awu" ambao ulimfanya Frimpong afahamike zaidi. Alirekodi tena albamu nyingine mbili na Cubano Fiestas: Me Da A Onnda (1980), na K Frimpong, zote zilitolewa nchini Ghana kwenye rekodi lebo ya Polydor.
Frimpong alifariki tarehe 18 Oktoba, 2005 katika Hospitali ya Komfo Anokye Teaching Hospital, Kumasi, Ghana.
Wanawe wawili wa kiume ni wanamuziki wa rapa wanaoitwa Cabum na Kofi Kapone.
Kipashai-Kaskazini-Magharibi
Kipashai ya Kaskazini-Magharibi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Wapashai. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kipashai ya Kaskazini-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 70,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipashai ya Kaskazini-Magharibi iko katika kundi la Kiaryan.
Jovenale wa Narni
thumb|Michoro pacha ya [[Massaccio; Mt. Jovenale anaonekana kulia pamoja na Mt. Antoni.]] Jovenale wa Narni (alifariki Narni, Umbria, 369/377) anakumbukwa kama askofu wa kwanza wa mji huo (Italia ya Kati).
Inasemekana alikuwa na asili ya Afrika Kaskazini akapewa uaskofu na Papa Damaso I.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Mei
Mto Mara Mdogo
unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Martino wa Kupaa
Martino wa Kupaa (1566 au 1567 - 1597) alikuwa padri wa shirika la Ndugu Wadogo Pekupeku kutoka Hispania na mmisionari aliyefia dini Japani.
Lakini dhuluma dhidi ya Wakatoliki zilipozidi, yeye na wenzake 25 (mapadri na watawa 8 na walei 17 ) walikamatwa, walitukanwa na kuteswa vikali, na hatimaye wakasulubiwa huko Nagasaki tarehe 5 Februari mwaka 1597, huku wakifurahia neema ya kuuawa namna ileile ya Yesu.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake na ya wafiadini wenzake 25 huadhimishwa kila mwaka tarehe 6 Februari.
Stanislaus Kazimierczyk
Stanislaus Kazimierczyk (27 Septemba 1433 - 3 Mei 1489) alikuwa padri kanoni wa Kanisa Katoliki nchini Poland maarufu kwa ibada yake kwa Yesu ekaristi na kwa huruma yake kwa maskini. Alijitahidi kuhubiri Neno la Mungu na kuwapa watu huduma za kitubio na uongozi wa kiroho.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 18 Aprili 1993. Halafu Papa Benedikto XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 17 Oktoba 2010.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Mei.
Yohane Zhang Tianshen
(Jiashanlong, 1805 hivi - Kaiyang 18 Februari 1862) alikuwa mwanamume wa China aliyefia Ukristo.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.
Martino Wu Xuesheng
(Chuchangbo, 1817 hivi - Kaiyang 18 Februari 1862) alikuwa katekista wa China aliyefia Ukristo.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.
Hendry Kanje
Hendry Ezekiel Kanje (amezaliwa wilaya ya Siha, mkoa wa Kilimanjaro, 5 Machi 1993) ni mjasiriamali na mfanyabiashara kijana kutoka nchini Tanzania. Kanje ni mwanzilishi na Afisa Mtendaji Mkuu wa kampuni ya Trophacom na Digital Power Companies.
Kanje amejikita zaidi katika uga wa nishati na maarifa juu ya vifaa vya umeme vya majumbani na viwandani. Kanje ni mhitimu wa Chuo Kikuu cha Iringa ambapo alipata shahada yake ya kwanza katika somo la biashara.
Maisha ya awali
Kanje alizaliwa na jina la Hendry Ezekiel Kanje alizaliwa mnamo tarehe 5 Machi, 1993, Siha Kilimanjaro Tanzania. Akiwa mtoto wa kwanza kati ya watoto watatu. Mwanamume mmoja huku wanawake wakiwa wawili.
Baadaye katika elimu yake ya awali na kati alitumia muda wake mwingi akiwa katika Wilaya ya Siha. Baadaye akajiunga shule ya upili ya Muungano kati ya 2007-2010.
Ujasiriamali
Mwaka wa 2014 alifanya kazi na Raleigh International kwa muda wa miezi mitatu kwa lengo la kuunga mkono harakati za mifumo ya maji, mradi wa kusafisha mikono na kujenga vyoo mashuleni katika mkoa wa Singida.
Baadaye akajiunga katika katka mradi wa 'Save the Children' uliofanyika Ndala Shinyanga na mwaka wa 2018 alirejea kufanya kazi tena na Raleigh International safari hii akiwa mjini Iringa katika Kijiji cha Lyamgungwe. Hapa alikuwa kama mkuu wa kikoksi cha kusaidia wajasiriamali wadogo waweze kufikia malengo ya miradi yao.
Pia amewahi kufanya kazi na asasi nyingine kama vile Voluntary Service Overseas (VSO) World Merit, Raleigh Tanzania Society na Gifted Heart Foundation.
Kwa upande wa uongozi, aliwahi kuwa mwenyekiti wa World Merit huko Iringa Region, mwenyekiti wa Raleigh Tanzania Society ana mkurugenzi wa mauzo katika Honle International kabla ya kuanzisha kampuni zake Digital Power na Trophacom huku akiwa mtendaji mkuu wa kwanza katika kampuni zote mbili.
Biashara
thumb|Kanje 2022. Kanje alivutiwa kufanya biashara tangu akiwa bwana mdogo. Akiwa na umri wa miaka 11, alikuwa akihudumia wateja katika duka la mama yake mzazi. Akiwa anahudumia wateja wa mama yake, akaanzisha biashara yake mwenyewe ndogo ya kufunga pakiti za karanga katika ukubwa anuwai. Akawa anatumia duka la mamake kufanya biashara zake pia.
Kupitia Tan Pictures na Universal Studio, alishawishika kujikita zaidi kwenye tasnia ya filamu. Wazo lake la kwanza ni kuwa mwigizaji maarufu katika tasnia ya filamu. Alianzisha kazi yake ya kwanza kwa ajili ya Filamu za Bongo akiwa na mnasihi wake Bwana Lucas Mkude ambaye alihakikisha anamkutanisha na hayati Ruge Mutahaba. Kutano hilo lilikuwa kujadili namna ya kujikwamua kimaisha kupitia sanaa ya uigizaji. Hata hivyo, wazo hili hakuendelea nalo.
Akiwa kama muuzaji wa kampuni ya Kichina ya Shenyang VPEC electrical, Kanje akapandishwa cheo. Akapewa fursa ya kuanzisha tawili lingine la kampuni huko Lusaka, Zambia na Maputo, Msumbiji. Lakini akakataa kazi hiyo na hatimaye kuanzisha biashara yake mwenyewe.
Kupitia Digital Power, Kanje anatoa maarifa anuwai kuhusu matumizi sahihi na chanya ya mitandao. Kwa kutumia uzoefu wake wa miaka mitano katika katika uuzaji na usambazaji wa vifaa vya umeme vya majumbani na viwandani, Hendry Kanje akajikuta akiungana na baadhi ya watu na kuanzisha Trophaco Africa.
Jaha Dukureh
Jaha Dukureh (alizaliwa kati ya mwaka 1989 au 1990) ni mwanamke mwenye asili ya Gambia, mwanaharakati wa haki za wanawake na mpingaji wa ukeketaji kwa wanawake.
Alikuwa mhanga wa ukeketaji wiki moja tu baada ya kuzaliwa. . Ni mwanzilishi na mkurugenzi mkuu wa 'Safe Hands for Girls', taasisi inayofanya kazi ya kutokomeza ukeketaji, na ndiyo iliongoza katika 'The Guardians End FGM  Global Media Campaign'.
Mwezi Aprili mwaka 2016 jina lake lilitajwa katika orodha ya 'Time 100'. Aliteuliwa kuwania tuzo ya Amani ya Nobel Februari 2018, ameshinda medali ya Eleanor Roosevelt Val-kill, na ubalozi wa kujitolea kwa Afrika.
Filamu kuhusu maisha yake ilikuwa itolewe na kampuni ya Accidental Picture na The Guardian.
Kipashai-Kusini-Magharibi
Kipashai ya Kusini-Magharibi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Wapashai. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kipashai ya Kusini-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipashai ya Kusini-Magharibi iko katika kundi la Kiaryan.
Mkoa wa Sanaag
Sanaag (kwa Kisomali: Sanaag, kwa Kiarabu: سناج) ni mkoa (gobol) uliopo kusini mwa Somaliland, ni kati ya mikoa inayojitegemea kiutawala ndani ya Somalia.
Sanaag ina pwani ndefu inayoangalia Ghuba ya Aden kwa upande wa kaskazini, na imepakana na mikoa ya Somaliland ya Woqooyi Galbeed, Togdheer, Sool na Bari.
Mji mkuu wake ni Erigavo.
Mto Mukongoro (Meru)
unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Liu Gang
Liu Gang (amezaliwa 30 Januari 1961) ni mwanahisabati, mwanafizikia, na mwanasayansi wa kompyuta kutoka nchi ya China.
Ni pia kiongozi wa harakati ya kuleta demokrasia nchini China.
Baada ya kupingwa, mwaka 1996 alihamia Marekani. Liu wamemaliza Chuo Kikuu cha Columbia, hasa alichunguza linear programu.
Mto Mathanjui
unapatikana katika kaunti ya Meru, katikati ya Kenya.
Maria Mshenga
Maria Mshenga ni jina la heshima linalotolewa na Kanisa Katoliki kwa Bikira Maria, mama wa Yesu Kristo.
Mto Mathanjui
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
Hengelo
Hengelo ni jina la mmojawapo wa miji miwili katika Uholanzi:
Maria Mshenga
Ufafanuzi wa ushenga
Thoma wa Akwino aliandika, “Kazi ya mshenga ni kuwasogeza karibu na kuwaunganisha wale ambao amewekwa katikati yao: kwa kuwa pande mbili zinaungana kwa njia ya mshenga. Basi, kuunganisha watu na Mungu ni kazi hasa ya Kristo, kwa kuwa ndiye aliyewapatanisha na Mungu alivyosema Mt. Paulo: ‘Mungu alikuwa ndani ya Kristo, akiupatanisha ulimwengu na nafsi yake’ (2Kor 5:19). Kwa hiyo mshenga kamili kati ya Mungu na watu ni Kristo tu, kwa kuwa kwa kifo chake amewapatanisha watu na Mungu. Hata Mt. Paulo aliposema: ‘mpatanishi kati ya Mungu na wanadamu ni mmoja, mwanadamu Kristo Yesu’ akaongeza, ‘ambaye alijitoa mwenyewe kuwa ukombozi kwa ajili ya wote’ (1Tim 2:5-6). Lakini hakuna kinachozuia wengine wasiitwe kwa namna fulani washenga kati ya Mungu na watu kwa kuwa wanachangia muungano wa Mungu na watu kwa kuhudumia ugawaji”. Kwa maana hiyo manabii na makuhani wa Agano la Kale wanaweza kuitwa washenga; kama vile mapadri wa Agano Jipya, walio wahudumu wa mshenga halisi. Mwalimu huyo akaongeza kuwa “ni kwa utu wake kwamba Kristo ni mshenga: kwa sababu ni kama binadamu kuwa yupo kati ya pande mbili: chini ya Mungu kwa umbile, juu ya watu kwa ukuu wa neema na utukufu. Tena kama binadamu anawaunganisha watu na Mungu akiwatolea amri na zawadi za Mungu, na kutoa fidia na sala kwa ajili yao”. Yesu alifidia na kustahili kama binadamu, ambaye fidia na stahili zake zilikuwa na thamani isiyo na mipaka kutokana na Nafsi yake ya Kimungu. Hapo tuna ushenga wa aina mbili, wa kushuka na wa kupanda, yaani wa kuwapa watu mwanga na neema ya Mungu na wa kumtolea Mungu ibada na malipizi anayostahili kwa ajili ya watu. Chini ya Kristo, hakuna kinachozuia uwepo wa washenga washiriki. Maria hakuteuliwa awe mhudumu, bali mshiriki wa pekee na wa dhati wa ukombozi wa wanadamu, “kadiri ya maneno, ‘nitamfanyia msaidizi wa kufanana naye’ (Mwa 2:18)” (Alberto Mkuu).
Wanateolojia wengine wanafikia hatua ya kufundishwa kwamba kama Mama wa Mungu alikusudiwa kuwa mshenga kwa wote na yote kati ya Mungu na watu Papa Benedikto XVI aliruhusu majimbo ya Ubelgiji kuadhimisha kila mwaka sikukuu ya Maria, Mshenga wa neema zote tarehe 31 Mei. . Akiwa kiumbe yuko chini sana kuliko Mungu na Kristo; lakini ameinuliwa juu ya watu wote kwa kufanywa Mama wa Mungu, na kwa ukamilifu wa neema ambao alijaliwa tangu achukuliwe mimba hali amekingiwa dhambi asili, ukaongezeka moja kwa moja hadi kifo chake. Naye hakuteuliwa tu awe mshenga kutokana na umama wake wa Kimungu, bali kweli alikabidhiwa na kutekeleza kazi hiyo inayomfaa kwa sababu: 1° alichangia sadaka ya msalabani kwa malipizi na stahili zake; 2° haachi kutuombea, kutupatia na kutugawia neema zote tunazopokea. Ndio ushenga wa kupanda na kushuka tunaopaswa kuuzingatia ili kuufaidi kila siku zaidi.
Maria mshenga kwa kuchangia sadaka ya msalabani
Maisha yake yote bikira Maria alichangia sadaka ya Mwanae hadi aliposema, “Imekwisha” (Yoh 19:30). Kwanza ili fumbo la umwilisho lifanyike ilihitajika ridhaa yake, aliyoitoa alipopashwa habari na malaika, kana kwamba Mungu alisubiri kibali cha binadamu kwa sauti ya Maria. Hapo alichangia sadaka ya msalabani kwa kutupatia kuhani na kafara yake.
Miaka ya 840 KK
Makala hii inahusu muongo ya miaka 849 - 840 KK.
Maria Mshenga
Maria mshenga kwa kuchangia sadaka ya msalabani
Aliichangia pia kwa kumleta hekaluni Mwanae, ambaye mzee Simeoni kwa mwanga wa kinabii alimuona ndiye wokovu ulioletwa na Mungu “tayari machoni pa watu wote; nuru ya kuwa mwangaza wa Mataifa, na kuwa utukufu wa watu wako Israeli” (Lk 2:31-32). Maria akiwa ameangaziwa kuliko yeye, alimtoa Mwanae na kuanza kuteseka pamoja naye, akitabiriwa kwamba mtoto amewekwa “kuwa ishara itakayonenewa. Nawe mwenyewe, upanga utaingia moyoni mwako” (Lk 2:34-35).
Hasa chini ya msalaba Maria alichangia sadaka ya Kristo, akiungana naye kwa undani usioelezeka. Baadhi ya watakatifu, hasa waliotiwa madonda ya Mwokozi, waliungana na mateso na stahili zake kwa namna ya pekee, lakini kidogo kuliko Maria aliyemtoa Mwanae kama mwenyewe alivyojitoa. Yesu angeweza kuzuia kwa urahisi ukatili wa watesi wake usimuue, lakini alitoa kwa hiari uzima wake: “Hakuna mtu aniondoleaye, bali mimi nautoa mwenyewe. Nami ninao uweza wa kuutoa, ninao na uweza wa kuutwaa tena” (Yoh 10:18). Alijinyima haki ya kuishi, akijitoa mhanga kwa wokovu wetu. Maria alisimama “penye msalaba wake Yesu” (Yoh 19:25), akiungana naye kwa dhati katika kuteseka na kujitoa, “akijinyima haki zake za kimama kuhusu Mwanae kwa wokovu wa watu wote” (Papa Benedikto XV). Alikubali kifodini cha Kristo na kukitoa kwa ajili yetu. Upendo wa Bikira ulipita ule wa watakatifu wote. Hivyo alionja kuliko wote uchungu wa Mwanae katika mwili na katika roho; alisikitishwa na dhambi kadiri ya upendo wake: kwa Mungu, anayechukizwa nayo; kwa Mwanae, aliyesulubiwa nayo; kwa watu wanaoangamizwa nayo.
Alichangia sadaka ya msalabani kama malipizi kwa kumtolea Mungu kwa niaba yetu, kwa uchungu mwingi na upendo mkuu, uhai wa Mwanae mpenzi, aliyemuabudu na kumpenda kuliko alivyojipenda. Saa hiyo Mwokozi alitulipia kwa msingi wa haki, kwa matendo yake ya kibinadamu yaliyoshiriki thamani isiyo na mipaka ya nafsi yake ya Kimungu, yenye uwezo wa kufidia dhambi zote na zaidi tena. Upendo wake ulimpendeza Mungu kuliko anavyochukizwa na dhambi zote. Ndio kiini cha fumbo la ukombozi. Maria, akiungana na Mwanae, alitulipia kwa msingi si wa haki yenyewe, bali wa urafiki wa ndani uliomuunganisha na Mungu. Mwanae alipokuwa akifa msalabani kama mtu aliyeshindwa na kutupwa, Maria hakuacha hata kidogo kumuamini. Ndilo tendo kuu la imani; ndilo pia tendo kuu la upendo baada ya lile la Kristo mwenyewe. Tendo hilo limemfanya Maria malkia wa mashahidi, kwa kuwa si tu shahidi kwa ajili ya Kristo, bali pamoja naye, hivi kwamba msalaba mmoja uliwatosha Mwana na Mama aliyesulubiwa kwa namna fulani kutokana na upendo wake kwa Kristo. Hivyo akawa mkombozi mshiriki kwa maana alikomboa binadamu pamoja naye, kwa njia yake na ndani mwake.
Kwa sababu hiyohiyo, yale yote ambayo Kristo msalabani alitustahilia kwa msingi wa haki, Maria alitustahilia kwa msingi wa upendo uliomuunganisha na Mungu. Kristo tu, akiwa kichwa cha binadamu wote, aliweza kustahili kwa haki tushirikishwe uhai wa Kimungu, lakini ilikuwa inafaa Mungu azingatie pia stahili za Maria aliyeungana naye katika kazi ya wokovu. Mapokeo yote ya mashariki na magharibi yanamuita Eva mpya, Mama wa wote upande wa roho, kama vile Eva alivyokuwa upande wa mwili. Basi Mama wa Kiroho wa watu wote anatakiwa kuwapa uzima wa Kiroho, ingawa si kama asili yake kuu. Msingi wa mafundisho hayo ni maneno ya Yesu kufani: “alipomwona mama yake, na yule mwanafunzi aliyempenda amesimama karibu, alimwambia mama yake, ‘Mama, tazama mwanao’. Kisha akamwambia yule mwanafunzi, ‘Tazama mama yako’. Na tangu saa ile mwanafunzi yule akamchukua nyumbani kwake” (Yoh 19:26-27). Maneno hayo yalimhusu kwanza Yohane, lakini mtume huyo aliwakilisha watu wote waliokombolewa msalabani. Kwa kuwa Mungu anasema si tu kwa maneno, bali pia kwa matukio na watu ambao mikononi mwake wanamaanisha yale anayoyataka. Kama vile neno la Yesu lilivyosababisha ndani ya Maria mapendo makubwa ya kimama kwa mwanafunzi mpendwa, vilevile hayo mapendo yakaenea kwa wote na kumfanya kweli mama yao wa Kiroho. Basi, ikiwa mama mwema kwa uadilifu wake anaweza kuwastahilia watoto wake neema nyingi, zaidi Maria kwa ukamilifu wa upendo wake anawastahilia watu wote, ingawa si kwa msingi wa haki.
Kassim Mapili
Kassim Said Mapili (1937 - 2016) alikuwa mwanamuziki maarufu wa muziki wa dansi kutoka nchini Tanzania.
Maisha na muziki
thumb|Kassim Mapili ya enzi ujana wake akiwa anatumbuiza. Mzee Mapili alizaliwa katika kijiji cha Lipuyu, Tarafa ya Lionya, Wilaya ya Nachingwea mkoani Lindi mwaka 1937. Hivyo mauti ilimkuta Mzee Mapili akiwa na umri wa miaka 79. Alipata elimu ya msingi huko kwao Lipuyu, sambamba na kupata elimu ya dini na mwenyewe aliwahi kusema alianza kupata mapenzi ya kuimba wakati alipokuwa Madrasa akighani Kaswida. Mwaka 1958 alijiunga na White Jazz Band iliyokuwa na masikani yake huko Lindi.
Mwaka mmoja baadaye akahamia Mtwara na kujiunga na Mtwara Jazz Band, lakini mwaka 1962 akajiunga na Honolulu Jazz Band ambayo nayo ilikuwa hapo hapo Mtwara. Mwaka 1963, Mzee Mapili akachukuliwa na TANU Youth League ya mjini Lindi, na kujiunga na bendi ya Jamhuri Jazz Band ya hapo Lindi. Mwaka 1964 Mzee Mapili akachaguliwa kuanzisha bendi ya TANU Youth League ya Tunduru. Mwaka mmoja baadaye alihamia Kilwa Masoko na kujiunga na Lucky Star Jazz Band ya mji huo.
Baada ya hapo ndipo Kassim Mapili akatua katika jiji la Dar es Salaam na kujiunga na Kilwa Jazz Band iliyokuwa ikiongozwa na Ahmed Kipande. Kama ilivyokuwa sera ya wakati ule ya kuanzisha vikundi vya sanaa katika sehemu za kazi, Jeshi la Kujenga Taifa (JKT) nalo likaanzisha bendi na Mzee Mapili alikuwa mmoja ya waanzilishi wa bendi ya JKT Kimbunga Stereo mwaka 1965. Polisi nayo pia ikaanzisha bendi na Mzee Mapili akajiunga na Police Jazz Band, 15 Desemba 1965. Mzee Mapili ndiye aliyekuwa mwalimu wa bendi ya kwanza ya wanawake nchini Women Jazz Band iliyoanzishwa mwishoni mwa mwaka 1965.
Mapili na uanzishwaji wa Chama cha Mziki wa Dansi Tanzania
Mwaka 1982 baada ya semina ya wanamziki iliyofanyika Bagamoyo, Mzee Mapili alikuwa mmoja wapo wa wanamziki walioanzisha Chama Cha Mziki wa dansi Tanzania, na akachaguliwa kuwa Mwenyekiti wa kwanza wa chama hicho. Akiwa Mwenyekiti wa chama hicho mwaka 1986, aliweza kukusanya kundi la wanamziki 57 ambao walitengeneza kund lililoitwa Tanzania All Stars. Kundi hili lilirekodi mziki ambao mpaka leo umekuwa katika kipimo cha juu ambacho hakijafikiwa na wanamziki wa sasa.
Wakati wa uongozi wa Mzee mapili kwa kushirikiana na Umoja wa Vijana wa CCM, Radio Tanzania, BASATA na CHAMDATA waliweza kufanya shindano la bendi ambalo aina yake haijawahi kurudiwa tena, shindano hili lililoitwa Top Ten Show lilishirikisha bendi kutoka karibu kila wilaya nchini Tanzania. Uongozi huu aliendelea mpaka mwaka 1990.
Mapili na Shikamoo Jazz Band, Super Matimila, Gold All Stars na Volcano Stars
Mwaka 1993 alikuwa mmoja wa waanzilishi wa Shikamoo Jazz Band na katika bendi hii alitunga wimbo wa Eva uliokuwemo katika albamu ya kwanza ya bendi hii. Alipoacha bendi hii Mzee mapili alipitia Super Matimila, Gold All Stars, na hata kujiunga na binti wa Mbaraka Mwinshehe katika bendi yake ya Volcano Stars, na kipindi cha karibuni alikuwa akishirikiana na Mrisho Mpoto na wasanii mbalimbali katika muziki. Mzee Mapili ameacha watoto watatu. Hakika Mzee Mapili alikuwa mtu wa watu.
Umauti na usia wake juu ya mazishi yake
Enzi za uhai wake alipata kumwachia usia mwanamuziki mwenzake maarufu Mzee John Kitime juu ya maziko yake. Kitime alieleza ya kwamba: "Miezi michache iliyopita Mzee Kassim Mapili alinambia huku anacheka kuwa siku akifariki, maiti yake iagwe katika uwanja wa Mnazi Mmoja na kisha jeneza lake libebwe na wapenzi wake bila kutumia gari hadi Kisutu ambapo ndipo azikwe."
Haikuwezekana kufanya shughuli ya kwanza ya kuaga lakini hakika Mzee Mapili amezikwa makaburi ya Kisutu kama alivyowahi kusema mara kadhaa. Jambo lililofanya Mzee Mapili asiagwe ni kutokana na mazingira ya kifo chake. Siku ya Jumanne usiku alipotoka kuangalia mechi ya Arsenal na Barcelona aliingia chumbani kwake na ni kwa wakati huo alipofikwa na mauti.
Kipashai-Kaskazini-Mashariki
Kipashai ya Kaskazini-Mashariki ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan inayozungumzwa na Wapashai. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kipashai ya Kaskazini-Mashariki imehesabiwa kuwa watu 54,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kipashai ya Kaskazini-Mashariki iko katika kundi la Kiaryan.