cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pras
Maisha ya awali
Pras alizaliwa mjini Haiti na kukulia mjini Brooklyn,New York na South Orange, New Jersey, Pras ni mkulima wa muziki toka awali. Akiwa na umri wa maiaka kumi na tatu, Pras alikutana na Lauryn Hill akiwa na umri wa miaka 12, Lauryn ni mwimbaji aliye na kipaji na sauti nzuri, Pras aliligundua hilo mwanzo tu wa kukutana nae. Mnamo mwaka wa 1988, Pras alimtamblisha Lauryn kwa "binamu yake", Wyclef Jean, na baadae wakaja kuunda kundi la muziki liloitwa Tranzlator Crew. Kundi baadae lilibadilshwa jina na kuitwa The Fugees, kama kumbu kumbu kwa wakimbizi wa Haiti waliotelekezwa katika kutaka kupita katika bahari ya Marekani.
Mzingo (jiometria)
Mzingo ni mstari wa nje wa umbo la kijiometria kama vile duara, pembetatu au mstatili.
Upungufu wa steroidi za ubongo katika mgonjwa mahututi
Fiziolojia
Pia kuna ongezeko katika idadi na mvuto wa vipokezi vya glukokotikoidi. Viwango vya steroidi gamba ya kushikanisha globulini (CBG) na albumini, ambayo kwa kawaida huunganisha kotisoli, hupungua, na hivyo kusababisha viwango vilivyoongezeka vya kotisoli huru. Aidha, madawa ya nusukaputi kama vile etomidate yanaweza kuvurugana na jira ya HPA.
Mzingo (jiometria)
Katika fani ya astronomia mzingo au njia mzingo inataja pia obiti yaani njia ya gimba la angani kama sayari ya kuzunguka jua au mwezi kuzunguka sayari yake kwa sababu njia hii inafanana na mzinga wa duaradufu.
Upungufu wa steroidi za ubongo katika mgonjwa mahututi
Fiziolojia
Utoaji pia hupoteza mkondo wake wa kawaida wa kila siku wa viwango vya upeo vya asubuhi na kiwango cha chini zaidi nyakati za jioni na usiku. Hata hivyo, utoaji huendelea kurindima na kuna mabadiliko makuu katika sampuli za damu kutoka kwa mtu yule yule.
Viwango vya juu vya damu vya kotisoli wakati wa ugonjwa mahututi vinaweza kuwa kinga kinadharia kutokana na sababu kadhaa. Viwango hivi hudhibiti umetaboli (kwa mfano, kwa kuleta viwango vya juu vya sukari ya damu, na hivyo kutoa nguvu kwa mwili). Pia viwango hivi huzuia uchangamshaji wa kupita kiasi wa mfumo wa kinga na huleta athari nzuri kwenye mfumo wa usambazaji. Kuongezeka kwa wepesi wa kupata maambukizi, kiwango cha juu cha sukari katika damu (kati ya wagonjwa ambao tayari wana mwelekeo wa kupata kiwango cha juu cha sukari katika damu kinachotokana na dhiki), kutoka damu kwenye utumbo, mivurugiko ya elektrolaiti na mayopathia yaliyosababishwa na steroidi (kwa wagonjwa ambao tayari wana mwelekeo wa kupata kukabiliwa na ugonjwa mahututi wa neva za pembeni) ni madhara yanayoweza kujitokeza.
Viwango vya damu vya chakulabadala, huongezeka, na viwango vya salfeti ya chakulabadala hupungua ili kukabiliana na ugonjwa mahututi.
Katika awamu sugu ya ugonjwa mkali, viwango vya kotisoli hupungua polepole na kurejea ya kiwango cha kawaida wakati mgonjwa anapopona. Hata hivyo, viwango vya ACTH ni vya chini, na viwango vya CBG huongezeka.
Kimpoto
Kimpoto ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wampoto. Mwaka wa 1977 idadi ya wasemaji wa Kimpoto imehesabiwa kuwa watu 80,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimpoto iko katika kundi la N10.
Kinhanda
Kinhanda ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wanhanda katika jimbo la Australia Magharibi. Miaka ya 2000, kulikuwa na wasemaji wa Kinhanda wachache tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinhanda kiko katika kundi la Kipama-Nyungan cha Kusini-Magharibi.
Gianluigi Buffon
thumbnail|right|200px|Gianluigi Buffon Gianluigi Buffon (alizaliwa 28 Januari 1978) ni mchezaji wa mpira wa miguu akicheza katika nafasi ya golikipa.
Alikuwa nahodha wa timu ya taifa ya Italia hadi alipostaafu kuitumikia timu hiyo mwaka 2017.
Gianluigi Buffon ama 'Gigi' alitwaa tuzo mbalimbali za kimataifa na za ligi kuu nchini Italia. Ameshinda tuzo ya golikipa bora mara nne na tuzo ya golikipa bora wa michuano ya UEFA.
Timu alizowahi kuchezea ni pamoja na Parma ya hukohuko nchini Italia pamoja na Juventus F.C., pia Paris Saint-Germain F.C. (PSG) ya Ufaransa.
Mapacha (kundinyota)
400px|thumb|Ramani ya Mapacha - Gemini jinsi inavyoonekana kwa mtazamaji kwenye nusutufe ya kaskazini
Mahali pake
Mapacha iko angani kwenye mstari wa Zodiaki kati ya Kaa (pia Saratani, lat. Cancer) upande wa mashariki na Ng’ombe (Taurus) upande wa magharibi.
Inapakana na kundinyota jirani la Kaa (Cancer), Pakamwitu (Lynx), Hudhi (Auriga), Ng'ombe (Taurus), Jabari (Orion), Munukero (Monoceros) na Mbwa Mdogo (Canis Minor).
Jina
Mabaharia Waswahili walijua nyota hizi kwa jina la Jauza tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu waliosema جوزاء jawzaaʾ ambalo linamaanisha  mapacha. Waarabu walitafsiri hapa jina la Ptolemaio aliyetaja nyota hizi vile kwa jina la Δίδυμοι didimoi yaani mapacha katika orodha yake ya Almagesti.
Wagiriki wa Kale waliwahi kupokea kundinyota hili likiangaliwa kama mapacha kutoka utamaduni wa Babeli. Hapa ni hasa nyota mbili angavu zaidi za Castor na Pollux zilizotazamamiwa kama vichwa vya watoto mapacha wawili. Katika mitholojia ya Wagiriki kuna hadithi ya malkia Leda aliyekuwa maridadi kiasi cha kumvuta mungu mkuu Zeus kwake. Zeus alimtembelea Leda katika umbo la bata maji (tazama pia Dajaja) akampa mimba. Leda alilala siku ileile kwa mume wake na kupokea mimba kutoka kwake pia. Wavulana wawili walizaliwa pamoja kama mapacha lakini Pollux alikuwa mwana wa mungu Zeus ilhali Castor alikuwa mwana wa mfalme. Walipendana na kusafiri pamoja kwenye Merikebu ya Argo na mashujaa wakubwa. Castor aliuawa katika mapigano; Pollux ambaye hakuweza kufa kutokana na na kuwa nusu-mungu akikuwa na huzuni akamwomba baba Zeus kumwunganisha na kakaye. Hivyo Zeus aliwaweka wote wawili angani kama nyota. Katika unajimu wa kisasa katika Afrika ya Mashariki jina "Jauza" limesahauliwa ikiwa kundinyota linaitwa kwa tafsiri tu "Mapacha".
Gemini - Mapacha ni kati ya makundinyota 48 yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika kitabu cha Almagesti wakati wa karne ya 2 BK. Iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa Kimataifa wa Astronomia kwa jina la Gemini. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Gem'.
Nyota
Nyota za Mapacha huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisi kuna umbali mkubwa kati yao, kama ziko mbali au jirani nasi. Kwa hiyo kundinyota "Mapacha" inaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoiona kutoka Duniani.
Kuna nyota 85 katika eneo la kundinyota hili na kuna mbili hasa zinazoonekaka vizuri kwa macho matupu zikikaa karibu na kuwa msingi wa jina la kundi ambazo zinaitwa Castor na Pollux kwa majina ya Kigiriki zilizotazamiwa na watu wa kale kama mapacha mawili. Nyota angavu zaidi ni Pollux inayofuatwa na Castor. Johann Bayer aliziona kwa kosa kinyume hivyo aliandikisha majina ya Alfa Gemininis kwa Castor na Beta Geminis kwa Pollux katika orodha yake.
Jimbo katoliki la Tanga
Jimbo Katoliki la Tanga (kwa Kilatini "Dioecesis Tangaënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania.
Makao makuu yake yako katika mji wa Tanga na linahusiana na Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam.
Askofu wa jimbo wa mwisho alikuwa Anthony Banzi.
Takwimu
Eneo la jimbo ni km2 26,807, ambapo kati ya wakazi 1,650,000 (2004) kulikuwa na Wakatoliki 180,000 (10.9%).
Mkoa wa Savanes
Mkoa wa Savanes (kwa Kifaransa: Région des Savanes) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire, kabla ya 2011.
IB
IB au ib ni kifupi cha:
Mkoa wa Savanes
Iko katika Kaskazini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 929.673.
Kuna tarafa saba ambazo ni
Makao makuu yako Korhogo.
Fairfield
Fairfield:
Kitonga (Msumbiji)
Kitonga (pia Kiinhambane) ni lugha ya Kibantu nchini Msumbiji inayozungumzwa na Watonga. Isichanganywe na lugha nyingine ziitwazo Kitonga nchini Malawi, Zambia, Uthai na Tonga. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kitonga imehesabiwa kuwa watu 375,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitonga iko katika kundi la S60.
Soya
Soya ni aina ya maharagwe na mbegu za msoya (Glycine max) katika familia Fabaceae. Asili yake iko Asia ya Mashariki.
Ni zao la mafuta na sifa yake ya pekee ni kiasi kikubwa cha protini katika mbegu zake (40-50%). Kutokana na lishe yake kubwa kilimo chake kimeenea duniani. Kwa watu wasiokula nyama, mafuta ya soya na vyakula vinavyotokana na soya yana mahitaji yote ya protini kwa gharama ndogo.
Rangi ya mbegu zake huwa ni njano, nyeupe lakini kuna pia aina za kahawia.
Utangulizi
Katika karne ya 18 BK soya ilipelekwa Ulaya ila haikutumiwa sana. Lakini baada ya kulimwa Marekani ilionekana kuleta mavuno mazuri katika tabianchi hiyo. Iliendelea kuwa zao lenye kiwango kikuu cha mafuta na protini na kuwa na mavuno mazuri ya mara kwa mara.
Soya huwa na kiasi kikubwa cha asidi za phtyic, alpha-Linoplenic na daidzein. Bidhaa za soya kama vile TVP (textured vegetable protein), kwa mfano, ni muhimu sana kama viungo vya mapishi mengi ya nyama na maziwa. Mafuta ya soya hutumika kwa namna mbalimbali. Wazalishaji wakuu wa soya ni Marekani, Brazili, Ajentina, China na India. thumb|Mimea ya soya ikiwa shambani.
Aina za soya
Aina za soya hutofautiana katika ukuaji, tabia na kimo. Huweza kukua chini ya sentimita 20 lakini pia huweza kukua hata zaidi ya mita 2.
Makaka ya soya, shina na majani hufunikwa na vinyweleo vya kahawia. Majani hugawanyika katika sehemu kuu tatu, huku kila jani likiwa na urefu wa sentimita 6 – 15 na upana wa sentimita 2. Majani huanguka kabla ya kukomaa kwa mbegu. Maua, yenye uwezo wa kujichavusha yenyewe, hukua katikati ya majani na huwa na rangi ya pinki, hudhurungi au nyeupe.
Tunda lake ni ganda lenye vinyweleo, ambalo hukua kwenye makundi ya maganda 3 – 5, huku kila ganda likiwa na ukubwa wa sentimita 3 – 8, na kuwa na mbegu 2 – 4 ndani yake, zenye kipenyo cha milimita 5 – 11.
Soya huja katika rangi mbalimbali, na mara nyingi katika rangi nyeusi, kahawia, bluu, njano, kijani na mchanganyiko wa rangi mbalimbali. Mbegu zilizokomaa ni ngumu, zisizopenyesha maji kwa urahisi hivyo kulinda kotiledoni na haipokotaili au kiini visiharibiwe. Kama gamba la nje la mbegu likiharibiwa, mbegu haitaota. Kovu linaloonekana kwenye mgegu hitwa hilamu, na katika mwisho mmoja wa hilamu kuna tundu dogo maalumu kwa kupitisha hewa na maji kwaajili ya kuchipua.
Jamhuri ya Dominikana
thumb|left|300px|Ramani ya Jamhuri ya Dominika Jamhuri ya Dominikana ni nchi iliyoko kwenye kisiwa cha Bahari ya Karibi cha Hispaniola na inayopakana na Haiti tu.
Soya
Aina za soya
Kwa uthibitisho, mbegu za jamii ya mikunde, soya ikiwa miongoni mwao, huwa na aina ya protini ambayo hudumu hata baada ya kusharabu maji. A. Carl Leopold, alitafiti juu ya uwezo huu. Aligundua pia kuwa soya ina kiasi kikubwa cha kabohaidreti kinacholinda uhai wake. Kwa pamoja, mafuta na protini vinafanya karibu 60% ya soya kavu kwa uzito; protini ikiwa 40% na mafuta 20%. Sehemu iliyobaki ni 35% kabohaidreti na 5% madini mengine mchanganyiko.
Virutubishi
Kwa matumizi ya binadamu, soya ni chanzo cha kiaminika cha protini iliyokamilika. Na soya huwa na humeng’enywa vyema kama ikipikwa kabla ya kuliwa. Kulingana na tafiti nyingi, bidhaa za soya zimeonekana kuwa na kiwango cha protini cite kinachotakiwa tofauti na mimea mingine, soya huwa na protini inayoweza hata kuwa badala ya ile inayopatikana kwa nyama, ambayo huwa na mchanganyiko wa mafuta mengi, hivyo kuipa soya alama za juu sababu haina mafuta hayo yanayoweza kuwa hatari kwa mwili wa binadamu.
Hata hivyo, licha ya faida nyingi za kiafya bado kuna mjadala mkubwa juu ya faida za kiafya za soya katika mlo.
Jamhuri ya Dominikana
Hispaniola ni kisiwa kikubwa cha pili cha Antili Kubwa (baada ya Kuba) na iko upande wa magharibi wa Puerto Rico, karibu na Kuba na Jamaica. Wenyeji kwa ajili ya kisiwa chao hutumia pia jina la Quisqueya ambalo ni neno la Kitaino, lugha ya wakazi asilia.
Mji mkuu na pia mji mkubwa ni Santo Domingo (yaani Mtakatifu Dominiko). Jina la nchi linatokana na hilo (Jamhuri ya Mt. Dominiko). Jina hilo wakati mwingine linachanganywa na lile la Dominica ambayo ni nchi nyingine iliyoko katika kisiwa cha Karibi chenye jina kama hilo ila lenye maana ya Siku ya Bwana, yaani Jumapili.
Jiografia
Uso wa nchi ni wa milima mingi. Safu ya milima ya kati ("Cordillera Central") ina milima; ya juu kabisa katika Karibi yote ni Pico Duarte (m 3,175) na Loma Rucilla (m 3,039).
Hali ya hewa ni ya kitropiki lakini mlimani kuna baridi kali zaidi hadi kufikia chini ya 0°C.
Mto Akanyaru
thumb|Mto Akanyaru katika [[beseni la mto Kagera (katikati)]] Mto Akanyaru (pia: Kanyaru) ni mto uliopo nchini Burundi na Rwanda unaounganika na mto Nyawarongo kutiririsha maji yake hadi kuingia katika ziwa Viktoria, mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Kadışehri
thumb|Kadışehri
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Yozgat kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Jamhuri ya Dominikana
Jiografia
Mito iko mingi lakini si mikubwa, kama vile Higuamo, Romana, Yaque del Norte, Yaque del Sur, Yuna, Yuma, na Bajabonico.
Kati ya visiwa vingi vidogo kuna viwili vikubwa kiasi: Saona na Beata upande wa kusini.
Mwanzo na koloni la Hispania
Kabla ya kuja kwa Wahispania Hispaniola ilikaliwa na Waindio Waarawak wa kabila la Wataino kuanzia karne ya 7.
Kristoforo Kolumbus alikanyaga ardhi ya Amerika mara ya kwanza katika eneo la Jamhuri ya Dominika.
Nchi ilikuwa koloni la Hispania kwa jina "Santo Domingo", ikabaki hivyo hata baada ya Ufaransa kununua theluthi ya magharibi ya kisiwa iliyokuja kuwa Haiti baadaye.
Tangu 1510 Wahispania walianza kuleta watumwa kutoka Afrika kama wafanyakazi kwenye mashamba makubwa, hasa ya miwa.
Wengi walitoroka na kuanzisha jumuiya huru za Wamaroni porini katika milima ya kisiwa.
Hata kama leo zaidi ya asilimia 80 ya wakazi wote wana damu ya Kiafrika kwa kiasi fulani, watumwa hawakuwa wengi katika Santo Domingo jinsi ilivyokuwa upande wa Haiti chini ya utawala wa Ufaransa. Damu ya Kizungu imechangia zaidi, wakati ile ya Kiindio imechangia kidogo kuliko ya Kiafrika.
Utawala wa Haiti
Santo Domingo ilitangaza uhuru wake tarehe 30 Novemba 1821 baada ya kuona Hispania ilishindwa kote Amerika Kusini isipokuwa katika visiwa vya Karibi. Lakini baada ya wiki chache nchi ilivamiwa na jeshi la Haiti ikatawaliwa na Wahaiti kwa miaka 22.
Utawala huo ulionekana kwa wenyeji kama utawala wa mabavuna kuanzia 1838 shirika la siri lilifanya mipango ya kuwa nchi ya pekee tena.
Uhuru tena
Mmiaka iliyofuata Haiti ilijaribu kuvamia nchi mara tano ili kurudisha utawala wake lakini watetezi walishinda.
Kurudi kwa Wahispania
Kati ya 1861 na 1865 rais Santana alikabidhi Dominika tena kwa Hispania kwa sababu aliamini ya kwamba nchi ilikosa nguvu ya kusimama pekee yake. Lakini raia wengine walipinga kurudi kwa Wahispania na kwa msaada wa kijeshi wa Haiti Wahispania walilazimishwa kuondoka.
Jamhuri ya pili
Jamhuri ya Dominika iliendelea kuwa nchi dhaifu. Kati ya 1865 na 1879 serikali 21 zilihesabiwa pamoja na matukio ya uasi wa kijeshi 50.
Mwisho wa karne ya 19 rais Ulises 'Lilís' Heureaux alikopa pesa nyingi kutoka benki za Ulaya, lakini kutokana na kushuka kwa bei ya sukari alishindwa kuilipia. Lakini nchi za nje zilidai pesa zilizokopwa.
Utawala wa Marekani
Tangu Januari 1905 mamlaka ya ushuru ilichukuliwa na Marekani.
Wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia Marekani ilivamia kisiwa chote cha Hispaniola, kwanza Haiti, halafu pia Jamhuri ya Dominika. Utawala wa Marekani uliendelea hadi 1930.
Kabila
Kwa matumizi tofauti ya jina hilo angalia Kabila (maana)
IC
IC au ic ni kifupi cha:
Jamhuri ya Dominikana
Udikteta wa Trujillo
Ilifuatwa na kipindi cha udikteta wa mkuu wa jeshi Rafael Leónidas Trujillo aliyechukua utawala kwa miaka 30 hadi kifo chake tarehe 30 Mei 1961. Alitawala kwa unyama na kupora mali ya umma.
Kipindi cha mapinduzi
Rais Juan Bosch aliyefuata siasa ya ujamaa alichaguliwa tarehe 27 Februari 1963.
Kabila
thumbnail|right|200pax|Wamasai ni kabila linaloishi kwa kudumisha mila na desturi zao kwa miaka mingi Wamasai wameishi wakizingatia mila na desturi zao. Wamasai wanapokuwa mijini na katika majiji bado unaweza kuwatmbua kwa mavazi Yao pia hupenda kuongea kimasai muda mwingi. Kabila ni jamii ya binadamu yenye umoja fulani upande wa lugha na utamaduni, si lazima upande wa eneo na utawala wa siasa.
Jamhuri ya Dominikana
Kipindi cha mapinduzi
Matajiri na serikali ya Marekani walihofia ya kwamba atafuata mfano wa Fidel Castro nchini Kuba, akapinduliwa kwa msaada wa idara ya ujasusi wa Marekani CIA.
Kipindi cha vita ya wenyewe kwa wenyewe kilifuata hadi Umoja wa Mataifa ulipoingilia kati na kutuma wanajeshi wa kurudisha amani.
Kabila
Kwa mfano, katika nchi ya Tanzania kuna makabila zaidi ya 120, kama vile kabila la Wachaga, la Waluguru n.k. Nchini Kenya kuna Wakikuyu, Waribe n.k.
Jamhuri ya Dominikana
Hadi sasa
Mnamo Juni 1966 Joaquín Balaguer, aliyewahi kuwa makamu wa rais Trujillo, alichaguliwa kuwa rais. Uchaguzi huu ulikuwa na wasiwasi mwingi kama kura za baadaye.
Katika miaka iliyofuata Balaguer alirudishwa hadi 1978. Baada ya vipindi vya marais wengine, Balaguer alirudishwa tena 1986, 1990 na 1994.
Kura za mwisho baada ya Balaguer ziliteua marais Leonel Fernández Reyna, Hipólito Mejía na tena Leonel Fernández Reyna tangu 2004.
Watu
Wakazi wengi (70.4%) ni machotara; vipimo vya DNA vinaonyesha wengi wametokana na wanaume Wazungu na wanawake Waafrika. Wakazi wenye asili ya Afrika ni 15.8% na wenye asili ya Ulaya ni 13.5%.
Kihispania ndiyo lugha rasmi na ya kawaida katika matumizi ya wananchi.
Uchumi
Uchumi unategemea kilimo na utalii.
Lazarus Chakwera
Lazarus McCarthy Chakwera (amezaliwa Lilongwe, sasa mji mkuu wa Malawi, 5 Aprili 1955) ni mwanatheolojia na mwanasiasa wa Malawi ambaye alipata kuwa Rais wa Malawi mnamo Juni 2020.
Wasifu
Lazaro Chakwera ni mwana wa mkulima wa kujikimu katika barabara ndogo ya jiji la Lilongwe.
Mnamo 1977 alihitimu katika falsafa kutoka Chuo Kikuu cha Malawi na kuendelea na masomo yake katika Chuo Kikuu cha Limpopo huko Sovenga, Afrika Kusini.
Alifanya kazi kama profesa katika Shule ya Theolojia ya Assemblies of God kutoka 1983 hadi 2000, akichukua mwelekeo mnamo 1996 na alikuwa mkurugenzi mwenza na profesa katika Theolojia ya Seminari ya Mataifa yote. Kuanzia 1989 alikuwa katika kichwa cha urais wa Assemblies of God ya Malawi hadi atakapotangaza kuhamia siasa za mapema Aprili 2013 wakati mkuu wa chama kikuu cha upinzani cha Malawi Congress (MCP) kilianza kuhalalisha huko Malawi.
Aliwahi kuwa kiongozi wa Chama cha Wabunge wa Malawi tangu mwaka 2013 na hapo awali alikuwa Kiongozi wa Upinzani katika Bunge la Kitaifa kufuatia chaguzi zenye utata sana zilizofanyika Mei 21, 2019 ambazo zilipinduliwa na Mahakama ya Katiba.
Alikuwa Rais wa Assemblies of God ya Malawi kutoka mwaka 1989 hadi 14 Mei 2013.
Vandœuvre-lès-Nancy
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Vandœuvre-lès-Nancy
Vandœuvre-lès-Nancy ni mji wa Ufaransa.
Othniel
Othniel (kwa Kiebrania עָתְנִיאֵל בֶּן קְנַז, Otniel Ben Knaz, ʻOṯnîʼēl Ben Qənáz ) alikuwa wa kwanza kati ya Waamuzi wa Biblia.
Mto Nangirongoi
(pia: Logirangole, Nangirongole) unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
1564
Makala hii inahusu mwaka 1564 BK (Baada ya Kristo).
Santa Rosa, California
thumbnail|right|200px|Mji wa Santa Rosa, California
thumb|right|260px|Mahali pa Santa Rosa katika Sonoma County na [[California]] Santa Rosa ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 154,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 50 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 103 km².
Shibiri
Kwa mmea mwenye jina la karibu angalia hapa Mshubiri thumb|300px|Shibiri na vipimo vingine. thumb|300px|Shubiri. Shibiri (kawaida zaidi: shubiri kutoka Kiarabu شبر, shibr; pia: futuri) ni kipimo cha urefu wa takriban cm 20 - 25.
Ni kati ya vipimo asilia vya Kiswahili, ni umbali mkubwa kati ya kidole gumba na kidole cha mwisho kwenye mkono mmoja.
Inafanana na morta, lakini ni ndefu zaidi. Shubiri ni takriban nusu ziraa.
Shibiri si kipimo sanifu, lakini katika maisha ya kila siku inasaidia sana. Mtu akijua urefu wa shibiri yake anaweza kupima vitu vingi haraka. Kwa sababu mtu hutembea na mkono wake kila saa, tofauti na futi au chenezo. Hivyo kuna ushauri wa kwamba kila mtu apime shibiri yake na kuikumbuka kwani itamsaidia kila mahali.
Mstari mnyoofu
thumb|300px|Mistari minyoofu katika [[mfumo majira]] Mstari mnyoofu (pia: Mstari ulionyooka) ni fikra ya kijiometria. Katika tambarare mstari mnyoofu ni njia fupi kati ya nukta mbili inayoendelea kila upande bila badiliko la mwelekeo. Hauna mwisho au mwanzo wala upana au unene.
Kwa lugha nyingine ni jumla ya nukta zote zilizopo kwenye njia hiyo.
Tena kwa lugha nyingine ni mwelekeo wa nukta inayoelekea mahali bila kubadilisha mwelekeo huu.
Orodha ya mito ya Rwanda
Mito ya Rwanda ni mingi; humu imeorodheshwa baadhi tu pamoja na matawimto:
1563
Makala hii inahusu mwaka 1563 BK (Baada ya Kristo).
Saraykent
thumb|Saraykent
Nikkō, Tochigi
thumb|left|200px|Torii Pagoda katika Nikko thumb|right|260px|Mahali pa Nikkō katika [[mkoa wa Tochigi]] Nikkō (日光市, Nikkō-shi) ni mji wa Japani katika mkoa wa Tochigi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 90,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 700 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 1449.87 km².
IE
IE au ie ni kifupi cha:
Saraykent
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Yozgat kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Viry-Châtillon
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Viry-Châtillon
Dobble (kundi la muziki)
alt=Picha Ya KIkundi Cha muziki Dobble Ghana|thumb|Picha Ya KIkundi Cha muziki Dobble Ghana Dobble ni kundi la wana hiplife na highlife wa Ghana waishio Accra, Ghana. Kundi hili linaundwa na Nana Kwasi Aryeh (" Paa Kwasi ") na Gideon Edu Gyamfi (" Nana Yaw "). Walishinda wimbo maarufu zaidi wa mwaka na wimbo wao maarufu unaoitwa "Christy" katika Tuzo za Muziki za Vodafone za 2017 za Vodafone.
Viry-Châtillon
Viry-Châtillon ni mji wa Ufaransa.
Kimwera
Kimwera ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wamwera. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kimwera imehesabiwa kuwa watu 469,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimwera iko katika kundi la P20.
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Jimbo Katoliki la Mahenge
Jimbo katoliki la Mahenge (kwa Kilatini Dioecesis Mahengensis) ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Roma.
Makao makuu yake yako Mahenge katika mkoa wa Morogoro.
Askofu wake ni Agapiti Ndorobo.
Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 39,498, ambapo kati ya wakazi 531,237 (2004) Wakatoliki ni 465,696 (97.7%).
Ukwama
Ukwama ni kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania.
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,529 walioishi humo.
Msimbo wa posta ni 59504
IG
IG au ig ni kifupi cha:
Mto Natira (Kaabong)
unapatikana katika wilaya ya Kaabong, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
1562
Makala hii inahusu mwaka 1562 BK (Baada ya Kristo).
Nyumba ya Wawakilishi ya Marekani
200px|thumb|Nembo la Nyumba ya Wawakilishi ya Marekani thumb|200px|Sawa na [[Senati ya Marekani, wawakilishi hukutana katika jengo la Capitol]] Nyumba ya Wawakilishi ya Marekani (kwa Kiingereza: United States House of Representatives) ni sehemu ya bunge la Marekani (US Congress) linaloamua kuhusu sheria za Muungano wa Madola ya Amerika. Tawi lingine la Bunge ni Senati ya Marekani. Kuna jumla ya wabunge 435 katika Nyumba ya Wawakilishi.
Idadi ya wawakilishi kutoka kila mojawapo kati ya majimbo ya Marekani, ambayo ni 50, hutegemea idadi ya wakazi katika jimbo hilo, lakini kuna mwakilishi angalau mmoja kwa kila jimbo.
Mto Narochom
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Nyumba ya Wawakilishi ya Marekani
Kila baada miaka 10, kuna sensa ya kitaifa na ugawaji wa idadi ya wawakilishi huangaliwa upya baada ya sensa kwa kupunguza au kuongeza idadi kwa majimbo husika kulingana na hesabu hiyo.
Wawakilishi hukutana ndani ya jengo la Capitol mjini Washington, DC.
Mwenyekiti wa Nyumba ya Wawakilishi ana cheo cha spika, na spika kwenye mwaka 2020 ni Nancy Pelosi.
Kulingana na Katiba ya Marekani, sheria zote zinazohusu mapato na matumizi ya serikali zinaanza kujadiliwa katika Nyumba ya Wawakilishi.
Ehud
Ehud (kwa Kiebrania אֵהוּד בֶּן־גֵּרָא, Ehud ben‑Gera, ʾĒhûḏ ben‑Gērā) alikuwa mmojawapo kati ya Waamuzi wa Biblia.
Nyumba ya Wawakilishi ya Marekani
Wawakilishi wana pia mamlaka ya kufungua mashtaka dhidi ya maafisa wa kitaifa kama vile rais au majaji wa mahakama kuu.
Ehud
Kadiri ya Waamuzi 3:12-28 alikuwa wa kabila la Benyamini akatumwa na Mungu kukomboa Israeli kutoka mikono ya Wamoabu.
Nyumba ya Wawakilishi ya Marekani
Nyumba kwa sasa ina wawakilishi kutoka Chama cha Kidemokrasia cha Marekani (Democratic Party) 233, Chama cha Jamhuri cha Marekani (Republican Party) 196, Chama cha Libertarian 1 na wabunge 5 wasioshikamana na chama chochote.
Katherine Anne Porter
Katherine Anne Porter (15 Mei 1890 – 18 Septemba 1980) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1966, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa mkusanyiko wa hadithi fupi zake The Collected Stories of Katherine Anne Porter.
Damiani Nam Myonghyok
(alifariki Seoul, 24 Mei 1839) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake kilichompata kwa kukatwa kichwa pamoja na Augustino Yi Kwanghon, Agatha Kim A-gi, Magdalena Kim Obi, Barbara Han A-gi, Ana Pak A-gi, Agatha Yi So-sa, Lusia Pak Hui-sun na Petro Kwon Tugin.
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Totowe
Totowe ni kata ya Wilaya ya Songwe katika Mkoa wa Songwe, Tanzania.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,643 walioishi humo.
Msimbo wa posta ni 53815.
Karibu na Totowe visukuku vya dinosauri viligunduliwa na kutolewa katika miaka 2004-2009. Alipewa jina la Mnyamawamtuka moyowamkia kwa sababu mifupa hii ilipatikana katika korongo la mto Mtuka unaopita katika eneo la Totowe.
Kinugunu (Australia)
Kinugunu kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wanugunu katika jimbo la Australia Kusini. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kinugunu imetoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinugunu kiko katika kundi la Kipama-Nyungan cha Kusini-Magharibi. Isichanganywe na lugha ya Kinugunu cha Kamerun.
Şefaatli
thumb|Picha ya ramani kuonesha eneo la Şefaatli
Petro Kwon Tugin
(alifariki Seoul, 24 Mei 1839) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake kilichompata kwa kukatwa kichwa pamoja na Augustino Yi Kwanghon, Agatha Kim A-gi, Damiani Nam Myonghyok, Magdalena Kim Obi, Barbara Han A-gi, Ana Pak A-gi, Agatha Yi So-sa na Lusia Pak Hui-sun.
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Şefaatli
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Yozgat kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Sarıkaya
thumb|Sarıkaya thumb|Sarıkaya ni mji na wilaya iliopo Mkoani Yozgat kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Mlondwe
Mlondwe ni jina la kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,937 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59512
Petaluma, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Petaluma, California
thumb|right|260px|Mahali pa Petaluma katika Sonoma County na [[California]] Petaluma ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 55,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 36 km².
Wendy Shay
alt=Wendy Addo|thumb|Wendy Addo Wendy Asiamah Addo (alizaliwa 20 Februari 1996), anayejulikana kwa jina la kisanii Wendy Shay, ni mwimbaji kutoka Ghana wa Afropop na Afrobeats. Mnamo Machi 2021, alikuwa miongoni mwa Wanawake 30 wa Juu Wenye Ushawishi Zaidi katika Muziki na Brunch ya Wanawake ya 3Music Awards.
Oyama, Tochigi
thumb|right|260px|Mahali pa Oyama katika [[mkoa wa Tochigi]] Oyama (小山市, Oyama-shi) ni mji wa Japani katika mkoa wa Tochigi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 164,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 30 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 171.61 km².
IH
IH au ih ni kifupi cha:
Mkoa wa Sud-Bandama
{{Infobox settlement }}
Mkoa wa Sud-Bandama (kwa Kifaransa: Région du Sud-Bandama) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire, kabla ya 2011. Iko katika Kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 682.021.
Kuna tarafa nne ambazo ni
Tarafa ya M'Batto
Tarafa ya M'Batto (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de M'Batto) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya M'Batto katika Mkoa wa Moronou ulioko katikati ya Cote d'Ivoire.
Makao makuu yako M'Batto (mji).
Hapa chini ni majina ya vijiji 13 vya tarafa ya M'Batto na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
• # Ahounan (2 762)
• # Akpibo (815)
• # N'gramassabo (2 261)
• # Assié Akpessé (6 514)
• # Assoumoukro (4 820)
• # Diékadiokro (1 637)
Vélizy-Villacoublay
thumbnail|right|280px|Mji wa Vélizy-Villacoublay
Vélizy-Villacoublay ni mji wa Ufaransa.
Tarafa ya M'Batto
• # M'batto (18 300)
• # Agoua (1 314)
• # Angamankro (795)
• # Assalekro (2 136)
• # Ehuikro (1 354)
• # Tiékou-Carrefour (6 376)
Gerard Pique
thumb|309x309px|Gerard Pique akitoa pasi. Gerard Piqué Bernabéu ni mchezaji wa kulipwa wa Hispania ambaye anacheza beki katika timu ya FC Barcelona na timu ya taifa ya Hispania.
Mzaliwa wa Barcelona Piqué, awali alihamia klabu ya Manchester United mwaka 2004, ambapo alikaa kwa miaka minne, kabla ya kurudi Barcelona chini ya uongozi wa Pep Guardiola, na alisaidia klabu hiyo kushinda UEFA mwaka 2008-09 na 2014-15.
Yeye ni mmoja wa wachezaji wanne ambao wameshinda Ligi ya Mabingwa ya UEFA miaka miwili mfululizo na timu tofauti, wengine ni Marcel Desailly, Paulo Sousa na Samuel Eto'o.
Piqué pia amewakilisha Hispania, alifanya jukumu muhimu katika timu ya Hispania iliyoshinda Kombe la Dunia la 2010 FIFA na UEFA euro 2012.
Manchester United
Piqué alihamia Manchester United mnamo Oktoba 2004, kwa nafasi ya marehemu John O'Shea katika ushindi wa Kombe la Ligi kwenye Crewe Alexandra kama kituo cha chake. Alifanya kazi yake ya kwanza tarehe 29 Machi 2006 dhidi ya West Ham United, katika mechi ya Ligi Kuu ya Old Trafford, akicheza nyuma, kwa kuwa Gary Neville hakuwepo kwasababu ya kuumia. Mnamo tarehe 5 Mei 2007, ilitangazwa kwamba Piqué atakaa Old Trafford kwa msimu unaofuata. Sir Alex Ferguson alikuwa na nia ya kutathmini fomu ya Piqué huko La Romareda tarehe 6 Mei 2007, kabla ya mkutano ambapo vyama viwili vinaweza kujadili matarajio ya baadaye ya Piqué na klabu hiyo. Hata hivyo, Ferguson hakuweza kuhudhuria kwa sababu ya matatizo ya ndege.
FC Barcelona
Tarehe 27 Mei 2008, Piqué alisaini mkataba wa miaka minne na Barcelona, na kifungu cha € 5 milioni cha kumnunua.na kulipwa mshahara wa £ milioni 5 kwa mchezaji huyo. Alielezea furaha yake katika kusaini tena na klabu yake ya udogo, alisema kuwa amefurahi kuhamia Barcelona. Mchezaji Gerard Pique alizaliwa tarehe 2 februari 1987 huko Barcelona Spain.
Puebla (jimbo)
Imepakana na Veracruz, Hidalgo, Mexico (jimbo), Tlaxcala, Guerrero, Morelos na Oaxaca.
Kunako mwaka wa 2005, idadi ya wakazi ilikuwa 5,383,133. Una eneo la 33,902 km².
Jina lake limetokana na jina la mji wa Puebla (jina rasmi: La Puebla de los Angeles; kiswahili: mji wa malaika).
Gavana wa jimbo ni Mario Marín Torres.
Viungo vya Nje
thumb|right|Mji wa Puebla
Shamgar
thumb|Shamgar alivyochorwa katika [[Karne za Kati.]] Shamgar mwana wa Anath (kwa Kiebrania מְגַּר, Šamgar) alikuwa mmojawapo kati ya Waamuzi wa Biblia.
Kadiri ya Waamuzi 3:31 alikomboa Israeli kutoka mikono ya Wafilisti, kwa kuwaua 600. Katika 5:6 jina linapatikana tena kwa maelezo tofauti hata kusababisha maswali mengi yanayojibiwa na wataalamu kwa namna mbalimbali.
Fairfield, California
thumbnail|right|200px|Mji wa Fairfield
thumb|right|260px|Mahali pa Fairfield katika Solano County na [[California]] Fairfield ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 108,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 4 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 99 km².
Mto Nasip
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Hifadhi ya Taifa ya Kahuzi-Biega
alt=Njia ya kuingilia hifadhiini|thumb|Njia ya kuingilia hifadhini Hifadhi ya Taifa ya Kahuzi-Biega ni eneo lililohifadhiwa karibu na mji wa Bukavu mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Iko karibu na ukingo wa magharibi wa Ziwa Kivu na mpaka wa Rwanda.
Mnamo 1997, iliorodheshwa kwenye Orodha ya Urithi wa Dunia ulio Hatarini kwa sababu ya kukosekana kwa utulivu wa kisiasa katika eneo hilo, wimbi la wakimbizi, na kuongezeka kwa unyonyaji wa wanyamapori.
Mto Mbirurume
unapatikana nchini Rwanda. Ni tawimto la mto Nyawarongo ambao hutiririsha maji yake hadi kuingia katika ziwa Viktoria, mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Ngano nyekundu
Ngano nyekundu (lat. Secale cereale; ing. rye) ni mmea wa familia ya manyasi katika ngeli ya monokotiledoni. Mbegu au punje za ngano nyekundu ni nafaka ambayo ni chakula muhimu katika sehemu za dunia hasa kwenye kanda zisizo na joto au baridi kali. Ni mmea ulio karibu na ngano.
Ngano nyekundu hustawi kwenye ardhi ya mchanga ambako ngano haiendelei vizuri inavumilia pia tofauti kubwa zaidi za mvua na ukame kuliko ngano.
Kilimo chake na matumizi
Ngano nyekundu hulimwa hasa katika nchi za Ulaya ya Mashariki, ya kati na kaskazini kama vile Ujerumani, Poland, Ukraine, Belarusi, Lithuania, Latvia hadi Urusi. Hulimwa pia katika Amerika ya Kaskazini (Kanada na Marekani), katika Amerika Kusini (Argentina), Uturuki, Kazakhstan na China ya kaskazini.
Katika Afrika imelimwa kidogo kwenye nyanda za juu za Tanzania pia Kenya.
1561
Makala hii inahusu mwaka 1561 BK (Baada ya Kristo).
Kinyamal
Kinyamal ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wanyamal katika jimbo la Australia Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kinyamal 35 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinyamal kiko katika kundi la Kipama-Nyungan cha Kusini-Magharibi.
Kindamba
Kindamba ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wandamba. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kindamba imehesabiwa kuwa watu 55,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindamba iko katika kundi la G50.
Biashara ya watumwa
thumb|250px|Soko la watumwa katika Roma ya Kale (picha ya [[karne ya 19).]] thumb|250px|Kusafirisha watumwa katika [[Afrika ya karne ya 19 (kutoka kitabu cha Livingstone.]] 250px|thumb|Soko la watumwa kwenye bandari ya Rio de Janeiro, Brazil mnamo mwaka 1830 thumb|Watumwa kwenye [[soko la Zanzibar, karne XIX.]] Biashara ya watumwa ni biashara inayohusu watumwa yaani watu wasio huru wakitazamwa kuwa mali ya binadamu wengine.
Historia
Katika historia ilitokea mara nyingi.
Uchumi wa Roma ya Kale ulitegemea watumwa waliokamatwa na kusafirishwa kutoka pande zote za mazingira ya Bahari Mediteranea.
Milki za makhalifa wa Uislamu ziliendelea kutegemea watumwa. Waosmani walichukua watoto wa Kikristo, hasa kutoka nchi za Balkani, na kuwapeleka kama watumwa katika sehemu za kusini za milki yao kama Misri walipofanya kazi kama wanajeshi.
Biashara ya Waarabu kuhusu watumwa ilidumu miaka 1,300, na kupeleka mamilioni ya Waafrika, hasa wanawake, upande wa Asia.
Mahitaji ya uchumi wa kimataifa tangu karne ya 15 yalisababisha kuongezeka kwa biashara ya watumwa hasa kutoka Afrika; mamilioni walikamatwa na watawala wa milki kwenye pwani za Afrika au Waarabu na kuuzwa kwa wafanyabiashara Wazungu waliowapeleka Amerika walipohitajika kwa kazi kwenye mashamba makubwa ya miwa na pamba.
Wareno na Wahispania waliunda utawala wao kule Amerika Kusini hasa katika karne ya 16. Walitafuta madini ya nchi hizo wakaanzisha mashamba makubwa. Lakini wakaona ugumu wa kutumia Wahindi wekundu kama wafanyakazi.
Watu hao waliishi miaka elfu kadhaa bila mawasiliano na watu wengine. Magonjwa yaliyokuwa kawaida Ulaya, Afrika na Asia (kwa sababu watu wa kule waliwahi kuambukizana tangu karne nyingi) yaliua wenyeji wengi wakiishi pamoja na Wazungu. Tena walowezi Wazungu walikuwa wakatili mno. Wahindi wekundu waliofanywa watumwa wakafa kwa mamilioni.
Hapo wazo jipya lilijitokeza: kuchukua watumwa kutoka Afrika ili wafanye kazi Amerika! Waliopendekeza wazo hili walisema Waafrika wana nguvu na afya kuliko wenyeji wa Amerika. Ndivyo ilivyotokea. Msingi wa maendeleo ya Ulaya uliwekwa kwa malighafi za Amerika zilizochimbwa na kulimwa na watumwa Waafrika.
Kwa karne tatu biashara ya watumwa ilikua na kuongezeka kwenye pwani za Afrika. Katika karne ya 16 Wareno walikuwa mstari wa mbele katika biashara hii ya aibu, halafu Waingereza wakashika nafasi ya kwanza kabisa wakauza watumwa popote.
Makanisa makubwa yalinyamaza au kufumba macho mbele ya maovu hayo. Wakristo wa madhehebu madogo ya Kiprotestanti katika Uingereza (kama "Makweka" au "Marafiki" na Wamethodisti, baadaye pia sehemu ya wafuasi wa makanisa makubwa) ndio walioanza kupinga utumwa hasa tangu mwisho wa karne ya 18. Walifaulu kupata hukumu ya mahakama iliyosema si halali kuwa na watumwa nchini Uingereza. Lakini bado utumwa uliendelea katika makoloni.
Waliendelea kudai matumizi ya meli za kijeshi za Uingereza dhidi ya biashara ya mataifa mengine kama vile Wafaransa, Wareno na Waarabu. Baada ya mapambano marefu walipata sheria iliyoweka huru watumwa wote katika makoloni yote ya Uingereza. Lakini bado nchi nyingine ziliendelea na utumwa wa ndani.
Mkutano wa Vienna (1814-1815) ulikuwa mapatano ya kwanza ya kimataifa yaliyolenga kukataza biashara ya watumwa kutoka Afrika.
Mskoti David Livingstone (1813-1873) ndiye aliyetumia nguvu zake zote kupeleleza habari za biashara ya utumwa na kuzipeleka Uingereza. Alikuwa mmisionari na daktari aliyezunguka nchi zote za Kusini mwa Afrika hadi Ujiji (leo katika Mkoa wa Kigoma) kwenye ziwa Tanganyika. Akafa mwaka 1873, moyo wake ukazikwa Chitambo (Zambia). Alifaulu kuamsha watu wengi dhidi ya biashara ya watumwa.
Hata hivyo biashara hiyo haramu iliendelea kwa miaka kadhaa hasa upande wa bahari Hindi ambako wanafayabiashara Waislamu kama Tippu Tip waliendelea kukamata watumwa na kuwapeleka pwani na Zanzibar kulikokuwa na soko la watumwa kubwa kuliko yote.
Afrika Mashariki biashara ya watumwa iliendelea hata baada ya Waingereza kumlazimisha Sultani wa Zanzibar kufunga soko la watumwa mjini mwaka 1874.
Biashara ilikomeshwa tu baada ya kuundwa kwa utawala wa kikoloni. Lakini watu walishikwa kama watumwa mpaka mwanzo wa karne ya 20, serikali za kikoloni zilipofanya taratibu za kuwaweka huru.
Kule Marekani suala hilo lilisababisha farakano la majimbo ya kusini na vita vya wenyewe kwa wenyewe (1861-1865). Majimbo ya kaskazini yalishinda na kuwaweka huru watumwa. Kule Brazil utumwa uliendelea karibu mpaka mwisho wa karne ya 19.
Ukoloni ulimaliza kwa kiasi kikubwa biashara hiyo Afrika pia, ingawa Mauritania ilifanya utumwa kuwa kosa la jinai mwaka 2007 tu.
Tangu karne ya 20 utumwa na pia biashara ya watumwa zimepigwa marufuku katika mapatano ya kimataifa chini ya usimamizi wa Umoja wa Mataifa.
Watumwa wamekadiriwa na ofisi za UM kuwa milioni 21 na kuzalisha $ 32,000,000,000 kwa mwaka.
Harbin
thumbnail|right|200px|Mji wa Harbin
Harbin (kwa Kichina: 哈尔滨) ni mji wa China. Ndio mji mkuu wa jimbo la Heilongjiang.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, kuna wakazi wapatao milioni 9.9 wanaoishi katika mji huu.
Mji uko mita 150 juu ya usawa wa bahari.
Gabon
Imepakana na Guinea ya Ikweta, Kamerun, Jamhuri ya Kongo na Ghuba ya Guinea.
Nchi hii ina umma mdogo, madini na mali kwa wingi, na wafanyabiashara kutoka nchi za kigeni wameweza kufanya Gabon iwe nchi moja katika eneo hili la Afrika yenye maendeleo na neema.
1560
Makala hii inahusu mwaka 1560 BK (Baada ya Kristo).
Gabon
Maeneo ya utawala
Gabon imegawiwa katika mikoa 9 nayo ina jumla ya wilaya (départements) 37.
1560
Waliozaliwa
bila tarehe
Gabon
Maeneo ya utawala
Mikoa ni:
Historia
thumb|kushoto|Rais [[Omar Bongo Ondimba wa Gabon (kushoto) akiwa Washington, USA.]] Jamhuri ya Gabon, kutoka kushinda uhuru kutoka Ufaransa tarehe 17 Agosti 1960, imeongozwa na Rais watatu, Léon M'ba, El Hadj Omar Bongo ambaye amekuwa kiongozi kutoka mwaka wa 1967 hadi kifo chake (2009: ndiye aliyekuwa kiongozi barani Afrika aliyeshikilia uongozi kwa muda mrefu zaidi), halafu mwanae Ali.
Siasa
thumb|Nyumba ya baraza, [[Libreville]] Mwaka wa 1990 Gabon ilianza demokrasia ya vyama vingi na katiba ya kidemokrasia ambayo inaruhusu ukweli wa uchaguzi na utekelezaji wa idara za serikali.
Uchumi
Gabon ni nchi yenye neema sana kuliko nchi jirani. Uchumi wake, hasa chumo cha umma, ni mara nne ya nchi za Afrika kusini mwa Sahara. Hii hasa ni kwa sababu ya uzalishaji wa mafuta ambao umeleta utajiri na mali, lakini usambazaji wa mali hii ya mafuta bado umedhoofika.
Gabon ilikuwa mwanachama wa Muungano wa Nchi Zinazouza Mafuta (OPEC) kutoka mwaka wa 1975 mbaka 1995.
Mwaka 1990, udhaifu wa pesa CFA frank uliacha Gabon katika shida ya kulipa deni za kimataifa; Ufaransa na Shirika la Fedha la Kimataifa (IMF) wameipa Gabon mkopo na usaidizi kwa uelewano kwamba Gabon itageuza uchumi wake barabara.
Watu
Yasemekana mambo ya mazingira yalifanya umma wa Gabon kutopanda kwa sensa kati ya miaka 1900 na 1940.
418
Makala hii inahusu mwaka 418 BK (Baada ya Kristo).
Gabon
Watu
Ni nchi ambayo ina umma mdogo zaidi Afrika, na upungufu wa wafanyakazi ni mojawapo ya mambo yanayofanya hasa uchumi kutovuma zaidi.
Umma hasa kwa ujumla yasemekana ni kama watu milioni 1.5 lakini mambo haya yamebaki bila kuwaziwa.
Karibu Wagabon wote ni wa jamii ya Bantu. Gabon hasa ina makabila 40 ambayo yana utamaduni na lugha tafauti.
Wafang wakiwa ndio kabila kubwa zaidi nchini Gabon, wengine ni Wamyene, Wabandjabi, Waeshira, Wabapounou na Waokande.
Upande wa dini, imekadiriwa kwamba 73% za wakazi ni Wakristo (hasa Wakatoliki), 12% ni Waislamu (hasa wageni), na 10% wanafuata dini asilia za Kiafrika (Bwiti).
Ugonjwa wa Alzheimer
Ugonjwa wa Alzheimer (pia hujulikana kama Udhaifu wa kiakili utokanao na uzee wa aina ya Alzeima au Alzeima tu) ni aina ya kawaida sana ya tatizo la kiakili.
Huo ugonjwa usiotibika, wa kusawijika na unaoua, ulielezewa kwa mara ya kwanza na mtaalamu wa magonjwa ya akili na ya mfumo wa neva Alois Alzheimer katika mwaka wa 1906 ukapewa jina lake.
Kwa jumla, huwa unatambuliwa kwa watu walio na umri wa zaidi ya miaka 65, ingawa kuna Alzeima ya nadra inayoanza mapema. Katika mwaka wa 2006, kulikuwa na wagonjwa milioni 26.6 kote duniani. Alzeima inakadiriwa itakuwa inaathiri mtu 1 kati ya watu 85 kote duniani kufikia mwaka wa 2050.
Ingawa chanzo cha ugonjwa wa Alzeima ni tofauti kwa kila mtu, kuna dalili kadhaa za kawaida. Dalili za mwanzo zinazoonekana mara nyingi hudhaniwa kimakosa kuwa matatizo 'yanayotokana na umri', au kuonyesha kuwa mtu anafadhaika. Katika hatua za mwanzo, dalili za kawaida zinazotambuliwa ni kukosa uwezo wa kupata kumbukumbu mpya, kama vile wa kukumbuka mambo yaliyofanyika hivi karibuni. Wakati Alzeima inakisiwa, utambuzi kwa kawaida huwa unathibitishwa na tathmini ya tabia na vipimo vya utambuzi wa mambo, mara nyingi zikifuatiwa na skani ya ubongo kama inapatikana.
Ugonjwa unapoendelea, dalili huwa ni pamoja na kuchanganyikiwa, kukerwa na uchokozi, mabadiliko ya hali ya moyo, kutatizika kwa lugha, kupoteza kumbukumbu ya muda mrefu, na mgonjwa kujitenga sana kadiri hisia zake zinavyoendelea kupungua. Hatua kwa hatua, kazi za mwili hupotea, na hatimaye kusababisha kifo. Ni vigumu kubashiri hatima ya mgonjwa binafsi kwa vile muda wa ugonjwa unatofautiana. Alzeima hukua kwa kipindi kisichojulikana kabla ya kudhihirika kabisa, na inaweza kukua bila ya kutambuliwa kwa miaka mingi. Muda wa kuishi baada ya utambuzi ni takriban miaka saba. Chini ya asilimia tatu ya wagonjwa huishi kwa zaidi ya miaka kumi na nne baada ya utambuzi.