cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Keebler (kampuni)
Historia ya Kampuni
Godfrey Keebler alianza kwa kufungua jumba la kuoka mjini Philadelphia,Pennyslvania katika mwaka wa 1853. Katika mwaka wa 1927,jumba hilo la uokaji na mengine yaliyoundwa na Kampuni ya United Biscuits, ambayo ilikuwa,wakati fulani, na makao yake makuu West Drayton, Middlesex, Uingereza.
Jumba la uokaji la Keebler-Wyl likawa mwokaji rasmi wa kuki za Girl Scout Cookie katika mwaka wa 1936, ikawa kampuni ya kwanza ya kibiashara iliyooka biskuti hizo(hapo awali wanaskauti na akina mama ndio waliooka kuki hizo). Ilipofika mwaka wa 1978,kampuni nne zilikuwa zikioka kuki hizi. Little Brownie Bakers ndiyo sehemu ya Keebler iliyo na kibali cha kutayarsha kuki hizo.
Katika mwezi wa Machi 2001,Kampuni ya Keebler ilinunuliwa na kampuni ya Kellog. Wakati huo, makao yao makuu yalikuwa mjini Elmhurst,katika eneo la Illinois. [5]
Keebler Elves
Katuni za Keebler Elves,wakiongozwa na Ernest J. Keebler au Ernie,wanajulikana sana katika katuni za matangazo. Katuni hizi zilihusishwa katika matangazo mengi ya televisheni katika miaka iliyopita zikionyeshwa zikioka bidhaa mbalimbali. Nembo ya Keebler ya mti inaonyesha katuni hizi.
Kampuni ya Burnett iliunda katuni hizo katika mwaka wa 1968,wakiita jumba la uokaji la katuni hizo:The Hollow Tree Factory.
JJ Keebler ndiye aliyekuwa katuni mkuu katika mwaka wa 1969. Ernie Keebler akawa katuni mkuu katika mwaka wa 1970. [9] Ernie ana nywele nyeupe,koti ya kijani kibichi,shati nyeupe,tai ya manjano na viatu vikubwa.
Katuni zingine zilikuwa:Fryer Tuck (ambaye alihusishwa na "Munch-ems"), Zoot na JJ (wanaajulikana sana kwa Pizzarias), mama yake Ernie- Ma Keebler,Elmer Keebler,Buckets (ambaye hutupa chokoleti kwenye kuki),Fast Eddie (ambaye hupakia bidhaa ),Sam (muundaji wa siagi ya njugu),Roger (muuzaji wa mapambio),Doc (daktari na mwokaji wa kuki),Zack (msimamizi wa duka ),Flo (mhasibu), Leonardo (msanii), Elwood, Profesa, Edison, Larry na Art.
Nembo ya The Hollow Tree ilirudiwa katika viwanda vya Keebler na Kellog katika Columbus,Georgia na Elmhurst,Illinois ambavyo barabara zao ziaitwa 1 Hollow Tree Lane.
Eris
thumb|250px|Picha ya Eris na mwezi wake Eris (alama: ; pia (136199) Eris au 136199 Eris) ni sayari kibete kubwa inayojulikana katika mfumo wa Jua letu. thumb|Picha inaonyesha mwendo wa Eris kwenye picha zilizopigwa kwa darubini ya anga ya Mt. Palomar. Eris ni ile nukta ndogo inayochezacheza upande wa kushoto juu ya mstari wa katikati ya picha. Mwendo unaoonekana ni mabadiliko ya mahali pa Eris angani katika muda wa masaa matatu. Nukta nyingine ni nyota tu zinazokaa mahali pamoja.
Tabia ze Eris
Njia yake ya kuzunguka jua ni nje ya njia ya Pluto. Eros inaonekana ina angalau mwezi mmoja unaoitwa Dysnomia. Makadirio ya kipenyo chake ni 2400 km ambacho ni kikubwa kidogo kuliko Pluto. Inazunguka jua katika muda wa miaka 556.7 ya dunia. Umbali wake na jua ni mara 97 umbali wa dunia yetu. Kutoka Eris hata jua letu laonekana kama nyota ndogo tu.
Kutambuliwa kwa Eris
Eris ilitambuliwa 2005 na wanaastronomia walioongozwa na Dr. Michael E. Brown kwenye paoneaanga Mount Palomar (Marekani). Walichungulia picha za anga zilizopigwa mwaka 2003 wakatambua nukta ya anga lililobadilika mahali.
Eris ni chanzo cha utaratibu wa "Sayari Kibete"
Kutambuliwa kwa Eris kulisababisha wanafalaki kuanzisha kitengo kipya cha "sayari kibete". Brown aliwahi kutangaza Eris kuwa sayari ya kumi ya jua letu. Lakini wataalamu wengine waliona uwezekano mkubwa ya kwamba magimba mengine ya kufanana na Eris yatapatikana karibuni. Maana ya neno "sayari" kwa kulingana na sayari za ndani ilihofiwa kutavurugika. Hivyo utaratibu wa sayari kibete ulianzishwa.
Hivyo Eris ilikuwa sababu ya kushushwa kwa cheo cha Pluto ambayo ni ndogo kuliko Eris.
Jasho
Jasho (kwa Kiingereza: diaphoresis), ni uzalishaji wa maji yaliyotengwa na tezi za jasho kwenye ngozi za wanyama.
Aina mbili za tezi hizo zinapatikana kwa wanadamu: tezi za eccrine na tezi za apocrine. Tezi za jasho za eccrine ziko juu ya mwili mzima. Kwa wanadamu, jasho ni hasa njia ya kupumzika, ambayo inapatikana kwa secretion ya maji ya tezi za eccrine.
Kiwango cha juu cha jasho la mtu mzima kinaweza kufikia lita 2-4 kwa saa au lita 10-14 kwa siku (10-15 g / min · m).
Utoaji wa jasho kutoka kwenye uso wa ngozi una athari ya baridi kutokana na baridi ya evaporative. Kwa hiyo, katika hali ya joto, au wakati misuli ya mtu hupungua kutokana na jitihada, jasho zaidi linazalishwa.
Wanyama wenye tezi za jasho, kama vile mbwa, hufanya matokeo sawa ya joto kwa njia ya panting, ambayo huathiri maji kutoka kwenye kitambaa cha unyevu cha chumvi na mdomo.
Mchwa
Kila koloni lina malkia, mfalme, askari na wafanyakazi. Askari na wafanyakazi hawana mabawa lakini malkia na mfalme waliwahi kuwa na mabawa walipokuwa vijana. Mfalme anamtia malkia mbegu na huyu anazaa mayai mengi sana. Askari wanalinda kichuguu na wafanyakazi wanafanya kazi nyingine zote.
Latina
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Latina
Latina ni mji wa Italia katika mkoa la Lazio. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 115,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 21 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Mchwa
Mara kwa mara wafanyakazi wanawapatia majana kadhaa chakula fulani ili wawe wadudu wanaoweza kuzaa. Wadudu hawa wana mabawa na huitwa kumbikumbi.
Utafiti wa hivi karibuni waonyesha mchwa, hasa mchwa wa Jangwa la Sahara, kuwa ndiye mnyama anayestahimili joto zaidi. Spishi hii ya mchwa inaweza kustahimili joto hadi nyuzi 55.1.
Bidii na umoja
Mdudu huyu huishi kwa kushirikiana na kutangamana. Yeye halali kabla hajatafuta chakula cha kutosha na cha kuweka akiba.
Hivyo mchwa wametumika katika hadithi nyingi za kitoto ili kufunza maadili ya bidii na umoja. Kwa kawaida, mchwa hukaa wote pamoja katika koloni.
Mwandishi Aesop pia aliandika kuhusu bidii ya mchwa katika hadithi yake 'The Ant and the Grasshopper'.
Katika maandiko ya Biblia (kitabu cha Methali), waumini wameombwa waige mchwa katika utendakazi na umoja.
Katika kitabu kitakatifu cha Waislamu cha Kurani, Sulemani alisikia mchwa akiwaonya wengine warudi nyumbani wasije wakapondwapondwa.
Usumbufu wa mchwa
Wale wanaoishi ndani ya mbao na kula vifaa vya mbao nyumbani huleta pia tatizo la uchafu kutokana na kinyesi chao. Kwa hiyo, watu wengi hutafuta dawa za kuua wadudu hawa au njia nyingine asili za kuwadhibiti kama vile utumizi wa udongo Diatomaceous au mafuta ya kitunguu saumu zinazoathiri wadudu.
Wanaofanya taaluma hiyo kwanza huangalia mchwa ni wa aina gani ili waweze kujua amejificha wapi maana wao hujifinya pahala kwingi.
North Carolina
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Jimbo la North Carolina
Likoni
Likoni iko barani ikitazama upande wa kusini wa kisiwa cha Mombasa. Ni mahali pa feri inayounganisha kisiwa cha Mombasa na bara upande wa kusini. Upande huo hakuna daraja kwa sababu mkono wa bahari ni pia mdomo wa bandari ya Kilindini na meli kubwa hupita kila saa. Kwa sababu hiyo daraja lingehitaji kuwa kubwa mno na hadi sasa serikali imekosa pesa ya kujenga daraja kubwa namna hiyo.
Kampuni ya Feri ya Likoni iko na mashua nne zinazovusha mfululizo abiria waendao kwa miguu na magari. Njia hiyo inatumiwa na watu pamoja na magari mengi yanayoelekea sehemu mbalimbali za kusini mwa pwani kama vile Kwale, Diani na hata nchi jirani ya Tanzania.
North Carolina
North Carolina ilikuwa kati ya majimbo 13 yaliyoasi dhidi ya Uingereza mwaka 1776 na kuunda Maungano ya Madola ya Amerika tangu 1789.
Imepakana na South Carolina, Georgia, Tennessee, Virginia na Bahari ya Atlantiki.
Jina limetokana na koloni ya Uingereza lililotolewa jina kwa heshima ya mfalme Charles II wa Uingereza. Kwa Kilatini "Charles ni "Carolus" au Karolo).
Ugunga
Ugunga  ni jina la kata ya Wilaya ya Kaliua katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45703. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,551 waishio humo.
Washirazi wa Komoro
Washirazi wa Comoros, 138,000, watu wenye urithi wa Iran, ni moja ya kabila kubwa linalokaliwa na taifa la visiwa vya Comoro karibu na pwani ya Afrika Mashariki na wanawakilisha 17%, Jumla ya wakazi wa comoro  Asili yao inahusishwa na Shiraz wa mikoa ya pwani ya kusini magharibi wa Uajemi (ambayo kwasasa ni Iran). Watu 89,000 au 11% ya wakazi kutoka Comoro wana asili ya Kusini Mashariki mwa Asia. Watu wa Shirazi ni mashuhuri kwa kusaidia kuanzisha Uislamu wa Kisunni nchini Comoro, na utajiri waliokusanya kutokana na biashara ya bidhaa na watumwa.
Maumbile ya kibiolojia visiwa vya Comoros
Msaidie et al. (2010) alichambua tofauti ya vinasaba visivyohusiana na Kibantu kwenye visiwa vitatu vinavyozungumza Kibantu vya visiwa vya Comoro, kukusanya sampuli za damu kutoka kwa wanaume na wanawake 577 wa Comorian wasiohusiana (Grand Comore: wanaume 170, wanawake 67; Anjouan: wanaume 104, wanawake 69; Moheli: Wanaume 107, wanawake 60). Mila za mdomo na kumbukumbu za kihistoria zinaonyesha kwamba visiwa vya Comoro vilikuwa na uwepo wa wafanyabiashara kutoka Shiraz nchini Iran na kwamba wakuu wa Shirazi walitawala visiwa hivi.
Raisin Bran
Raisin Bran (au Sultana Bran katika baadhi ya nchi) ni chakula cha aina ya nafaka kinacholiwa kama kiamshakinywa. Kimepikwa hasa kwa kutumia nafaka,bran na zabibu zilizokaushwa(raisin). kinachotayarishwa na kampuni kadhaa chini ya majina mbalimbali kama :Kellogg's Raisin Bran, General Mills' Total Raisin Bran,toleo la General Mills linaloitwa Raisin Nut Bran na Kraft Foods' Post Raisin Bran.
Historia
Hivi leo, bidhaa ya aina hii inayojulikana sana ni Kellog's Raisin Bran, ilianzishwa katika mwaka wa 1942. Bidhaa hii ya Kellog's inajulikana sana kwa kaulimbiu yake ya matangazo: "Vijiko viwili vya zabibu zilizokaushwa za Kellogg's Raisin Bran ni vizuri" na pia kwa katuni iliyowakilisha bidhaa hiyo.Katuni hii ilikuwa juu iliyowaka na iliitwa "Sunny" iliyoanzishwa 1966. Kellogg's sasa ina bidhaa mbalimbali za aina iliyoitwa Raisin Bran Crunch, iliyohusisha nafaka na asali. Bidhaa hii inajulikana kwa kuwa na vinyuzinyuzi vingi na hushutumiwa kwa kuwa na sukari nyingi sana. Zabibu zilizokaushwa zina asili ya kuwa na sukari nyingi. Aidha, kuzuia kushikana katika upishi,watayarishaji huongeza sukari kwa zabibu hizo: tangu 7 Januari 2010 ,Kellog's huongeza mchuzi wa mahindi wenye sukari nyingi kwa nafaka yake ya Raisin Bran. Zabibu hizi,ambazo huwa takriban elfu katika kila pakiti, huwa 60% ya uzito wa nafaka hii.
Markham
Markham ni jina la:
Antaktiki:
Marekani:
Adam (mhanga)
Adam (mwathiriwa wa mauaji) lilikuwa jina ambalo polisi walimpa kijana mdogo ambaye hakufahamika kwa jina, ambaye sehemu ya mwili wake (kiwiliwili) katika Mto Thames huko Mjini London, Uingereza, mnamo tarehe 21 Septemba 2001. Wachunguzi wanaamini kuwa kijana huyo alikuwa akitokea kusini magharibi mwa Nigeria na kwamba siku kadhaa kabla ya mauaji yake, alisafirishwa kwenda Uingereza kwa kafara ya ibada ya Muti. Hadi leo, hakuna mtu aliyeshtakiwa kwa mauaji ya Adam na kitambulisho chake halisi hakijatambulika.
Historia
Mnamo tarehe 21 Septemba 2001, kiwiliwili cha mtoto mchanga kiligunduliwa katika Mto Thames, karibu na daraja la mnara katikati mwa Mji wa London. Mtoto huyu asiyefahamika alipewa jina la "Adam" na maafisa wa polisi. Mabaki ya mwili ambayo hayakujulikana kwa jina ni ya mwanaume mweusi, karibu miaka minne hadi saba, ambaye alikuwa amevaa nguo za kike zenye rangi ya chungwa.
Uchunguzi wa kifo cha Adam ulionyesha kuwa Adam alikuwa amewekewa sumu, koo lake lilikuwa limekatwa kutoa damu kutoka kwa mwili wake na kichwa na miguu yake viliondolewa kwa utaalam.Uchunguzi zaidi wa kisayansi ulichunguza na kubaini madini kwenye mifupa yakena hii ilipelekea kubaini kuwa Adam alikuwa tu nchini Uingereza kwa siku chache kabla ya kuuawa na kwamba labda alitokea mkoa wa kusini magharibi mwa Nigeria karibu na Jiji la Benin linalojulikana kama mahali pa kuzaliwa kwa voodoo. Ushahidi huu ulipelekea wachunguzi kushuku kwamba Adam alisafirishwa kwenda Uingereza haswa kwa mauaji ya dawa, dhabihu ya kiibada inayofanywa na mganga ambaye hutumia sehemu za mwili wa mtoto kutengeneza dawa zinazoitwa "muti".
Uchunguzi
Kushindikana kuoanisha taarifa za Adam katika hifadhidata ya watoto waliopotea huko Nchini Uingereza na Ulaya, wachunguzi walitoa ombi kwa umma kwa msaada. Walakini, taarifa hii ilipokelewa kwa shauku ya wastani kwa sababu ya ukaribu wake na mashambulio ya kigaidi ya Septemba 11 huko Merika. Huko Uingereza, shauku na hamuu juu ya kesi hiyo iliongezeka zaidi katika mwaka uliofuata na tuzo ziliahidiwa kwa habari ambayo ingepelekea kuhukumiwa kwa wauaji au utambulisho wa Adam, lakini habari hiyo ilikuwa bado haijapamba moto Nchini Nigeria.
ulipofikia kikomo mnamo 2002, maafisa wa London walisafiri kwenda Johannesburg, Afrika Kusini, ambapo Nelson Mandela, mshindi wa Tuzo ya Nobel na Rais wa zamani wa Afrika Kusini, alitoa rufaa kwa umma akiomba habari yoyote ambayo inaweza kuwa muhimu kusaidia polisi huko London kumtambua Adamu. Rufaa ya Mandela ilitangazwa kote Afrika na kutafsiriwa katika lugha za kikabila, pamoja na Kiyoruba, lugha ya kienyeji katika eneo ambalo wachunguzi waliiunganisha na Adam.
Mnamo 2003, polisi wa Jiji la London walisafiri kwenda Afrika Kusini kushauriana na wapelelezi na wataalam wa miti wa SAPS. Wataalam walipendekeza kwamba kaptula fupi za machungwa zilimaanisha Adam alikuwa na uhusiano na wauaji wake. Katika mila ya Muti, rangi nyekundu ni rangi ya ufufuo: ipasavyo angalau mmoja wa wauaji wa Adamu alikuwa na uhusiano naye na alikuwa akijaribu kuomba msamaha kwa nafsi yake, akiomba ili afufuke.
Polisi baadaye walisafiri kwenda Nigeria na kuanzisha kampeni ya kuwafuata wazazi wa Adam. Licha ya kutembelea shule za msingi na kuangalia watoto waliopotea katika mkoa huo, hakukuwa na mafanikio.
Maendeleo
Mnamo tarehe 29 Machi 2011, iliripotiwa kuwa kiwiliwili hicho kilikuwa cha mtoto wa miaka 6 aliyeitwa Ikpomwosa, baada ya wafanyikazi wa runinga kufanikiwa kumtafuta mwanamke ambaye alikuwa akimtunza huko Ujerumani, kwa sababu ya wazazi wake kurudishwa Nigeria. Joyce Osiagede, mama wa watoto wawili, alikuwa ameiambia London Tonight ya ITV kwamba alimkabidhi mtoto huyo wa miaka 6 kwa mwanamume-aliyeripotiwa kuitwa Bawa — ambaye aliendelea kumpeleka mtoto huyo London. Wapelelezi walisema kuwa hii ilikuwa "mafanikio makubwa".
Mnamo Februari 2013, BBC iliwasiliana na Osiagede, ambaye alitangaza kwamba alikuwa tayari kuwaambia kila kitu anachojua juu ya kijana huyo. Osiagede alifunua kuwa jina halisi la Adamu kwa kweli lilikuwa Patrick Erhabor na sio Ikpomwosa. Alimtaja pia Bawa kama Kingsley Ojo na akasema kwamba alikuwa amegundua vibaya picha ambayo ilikuwa ikisambaa kwenye vyombo vya habari kama Patrick wakati ilikuwa mtoto wa rafiki aliye hai. Walakini, mashaka ya polisi juu ya hali yake ya akili yalimaanisha kuwa madai haya yanatiliwa shaka na wapelelezi, na kwa kweli Adam hajawahi kutambuliwa rasmi.
Polisi wa Metropolitan wanaamini utangazaji unaozunguka kesi hiyo umezuia kinga ya uhalifu zaidi wa kimila nchini Uingereza.
Kesi zilizounganishwa
Mnamo Julai 2002, mwanamke mmoja wa Nigeria aliwasili Uingereza kutoka Ujerumani, akidai kuwa alikimbia kutoka kwa ibada ya Kiyoruba ambayo ilifanya mauaji ya kimila. Alidai kuwa walijaribu kumuua mtoto wake, na kwamba alijua kwamba Adam aliuawa London na wazazi wake. Walakini, polisi wanaochunguza gorofa yake walipata kaptula fupi za rangi ya machungwa zilizo na lebo ya nguo sawa na ile inayopatikana kwenye Adam. Mnamo Desemba 2002, alirudishwa nchini Nigeria.
Mitchell Duke
Duke ameichezea timu ya taifa ya Australia tangu mwaka wa 2013. Duke alicheza Australia katika mechi 4, akifunga mabao 2.
Aina ya damu
thumb|right|400px|Kielelezo cha aina za damu. Aina ya damu (pia huitwa kikundi cha damu) ni uainishaji wa damu kwa kuzingatia kuwepo au kutokuwepo kwa dutu za antijeni za kurithiwa kwenye uso wa chembechembe nyekundu za damu (RBCs).
Baadhi ya antijeni hizo pia zinapatikana kwenye uso wa aina nyingine za seli za tishu mbalimbali. Baadhi ya hizi antijeni za juu za chembechembe nyekundu za damu zinazotoka kwenye aleli moja (au jeni zinazohusiana), kwa pamoja huunda mfumo wa aina ya damu. Aina za damu hurithiwa na huwakilisha michango kutoka kwa wazazi wote wawili. Jumla ya mifumo 30 ya aina ya damu ya binadamu inatambuliwa na Shirika la Kimataifa la Utoaji wa Damu (ISBT) hadi sasa.
Wanawake wengi wajawazito hubeba mimba yenye aina ya damu tofauti na yao, na mama huweza kutengeneza kingamwili dhidi ya chembechembe nyekundu za damu za mimba. Wakati mwingine kingamwili hizi za mama ni IgG, imunoglobulini ndogo, ambayo inaweza kuvuka kondo na kusababisha hemolosia ya chembechembe nyekundu za damu, ambayo kwa upande mwingine inaweza kusababisha ugonjwa wa hemolitiki wa mtoto mchanga, ugonjwa wa hesabu ya chini ya damu ya mimba unaoweza kuwa hafifu au kali.
Mifumo ya aina ya damu
Aina ya damu kamili ni seti ya dutu 30 kwenye uso wa chembechembe nyekundu za damu, na aina ya damu ya mtu ni mojawapo ya miungano iwezekanayo ya antijeni za aina ya damu. Katika aina hizo 30 za damu, zaidi ya antijeni 600 tofauti za aina ya damu zimepatikana, lakini nyingi kati ya hizi ni za nadra sana au kwa kiasi kikubwa hupatikana katika makabila fulani tu.
Karibu kila mara, mtu ana aina moja ya damu maisha yake yote, lakini mara chache sana aina hubadilika kwa sababu ya mtu kuongezewa damu au kwa ukandamizaji wa antijeni katika maambukizi, donda ndugu, au ugonjwa kingamwilinafsi. Mfano wa jambo hili nadra ni kesi ya Demi-Lee Brennan, raia wa Australia, ambaye aina yake ya damu ilibadilika baada ya kuatikwa ini. Sababu nyingine ya kawaida ya mabadiliko ya aina ya damu ni uatikwaji wa uboho ambao hutekelezwa kwa lukemia na limfoma, miongoni mwa magonjwa mengine. Mtu akipokea uboho kutoka kwa mtu ambaye ana aina tofauti ya ABO (k.m. mgonjwa wa aina A anapokea uboho wa aina O), hatimaye damu ya mgonjwa itabadilika kuwa ya aina ya changizi.
Aina nyingine za damu uhusishwa na urithi wa magonjwa; kwa mfano, antijeni ya Kell mara nyingine huhusishwa na ugonjwa wa McLeod. Baadhi ya aina za damu zinaweza kuathiri wepesi wa maambukizo, mfano ukiwa upinzani kwa aina maalum za malaria zinazoonekana katika watu wenye ukosefu wa antijeni ya Duffy. Antijeni ya Duffy, inakisiwa kwa sababu ya uteuzi asilia, si ya kawaida katika makabila kutoka maeneo yenye matukio mengi ya malaria.
Mfumo wa aina ya damu wa ABO
right|thumb|350px|Mfumo wa aina ya damu wa ABO: mchoro unaonyesha minyororo ya kabohaidreti ambayo huamua kikundi cha damu cha ABO Mfumo wa ABO ni mfumo muhimu zaidi wa aina ya damu katika kuongezewa damu kwa binadamu. Kingamwili kinza-A na kingamwili kinza-B zinazohusika kwa kawaida ni kingamwili za Imunoglobulini M, inayofupishwa IgM. Kingamwili za ABO IgM hutengenezwa katika miaka ya kwanza ya maisha kwa wepesi wa kuhisi dutu za mazingira kama vile chakula, bakteria na virusi. O kwenye ABO mara nyingi huitwa 0 (sifuri au kapa) katika lugha nyingine.
Mfumo wa aina ya damu wa Rh
Mfumo wa Rh ni mfumo wa pili muhimu zaidi wa aina ya damu katika kuongezewa damu kwa binadamu ukiwa na antijeni 50 kwa sasa. Antijeni ya Rh iliyo muhimu zaidi ni ile ya D kwa sababu huenda ikachochea mkarara wa mfumo wa kinga wa Antigeni tano kuu za Rh. Ni kawaida kwa watu wenye D-hasi kutokuwa na kingamwili kinza-D IgG au IgM, kwa sababu kwa kawaida, kingamwili kinza-D hazitengenezwi kwa wepesi wa kuhisi dhidi ya dutu za mazingira. Hata hivyo, watu wenye D-hasi wanaweza kutengeneza kingamwili kinza-D za IgG kufuatia tukio la uhamasishaji: labda kupewa damu kutoka kwa kijusi hadi kwa mama wakati wa ujauzito au mara chache kupewa damu na chembechembe nyekundu za damu za D chanya. Ugonjwa wa Rh unaweza kutokea katika hali hizi. Aina za damu zenye Rh hasi ni chache kwa uwiano wa idadi ya watu wa Asia (0.3%) kuliko zilivyo kwenye idadi ya watu weupe (15%). Katika jedwali lililo hapa chini, kuwepo au kutokuwepo kwa antijeni za Rh kunaashiriwa kwa ishara ya + au -, ili kwa mfano aina ya A- haina antijeni zozote za Rh.
ABO na uenezi wa Rh nchi kwa nchi
(| Darasa = "jedwali la wiki linaloweza kuporomoka kuporomoka"! Usambazaji wa ABO kirangi na kikabila (bila RH) damu aina (meza hii ina ingizo zaidi kuliko meza iliyo juu lakini haitofautishi kati ya aina za Rh <). / ndogo > | - | (| darasa = "jedwali la wiki lililopangika" | -! upana = 200 | Watu kundi! upana = 70 | O (%)! width = 70 | A% ! upana= 70 | B (%)! upana = 70 | AB (%) | -
Damu ya aina B inapatikana zaidi Kaskazini mwa India na Asia ya Kati, na hupungua kuelekea magharibi na mashariki hadi kufikia asilimia za tarakimu moja tu nchini Hispania. Inaaminika kuwa haikuwepo kabisa katika wakazi asili wa Amerika na wa Australia kabla ya kufika kwa Wazungu katika maeneo hayo.
Damu ya aina A inarudiarudia Ulaya, hasa katika nchi za Skandinavia na Ulaya ya Kati, ingawa marudio ya juu zaidi hutokea katika wakazi asili wa Australia na Waindio Blackfoot wa Montana.
Mifumo mingine ya aina ya damu
Shirika la Kimataifa la Utoaji Damu sasa linatambua mifumo 30 ya aina ya damu (ikiwa ni pamoja na mifumo ya ABO na Rh). Hivyo, pamoja na antijeni ya ABO na antijeni ya Rh, antijeni nyingine nyingi zinaonyeshwa kwenye utando wa uso wa chembechembe nyekundu za damu. Kwa mfano, mtu anaweza kuwa AB, D chanya, na wakati huo huo M na N chanya (mfumo wa MNS), K chanya (mfumo wa Kell), Le a au Le b hasi (mfumo wa Lewis), na kadhalika, kuwa chanya au hasi kwa antijeni ya kila mfumo wa aina ya damu. Mifumo mingi ya aina ya damu ilipewa majina ya wagonjwa waliopatikana na kingamwili inayotangamana kwanza.
Kuongezewa damu
Matibabu ya kuongeza damu ni tawi maalumu la hematolojia linalohusu masomo ya aina za damu, pamoja na kazi ya hifadhi ya damu kutoa huduma ya kuongezewa damu na bidhaa nyingine za damu. Duniani kote, bidhaa za damu ni lazima ziagizwe na daktari au daktari mpasuaji mwenye leseni kwa hali sawa kama dawa.
thumb|right|220px|Dalili kuu ya mmenyuko hatari wa hemolitiki kutokana na damu zisizoambatana.
Kazi nyingi ya kawaida ya hifadhi ya damu inahusisha kupima damu kutoka kwa watoaji damu na wapokeaji kuhakikisha kuwa kila mpokeaji anapewa damu iliyo patanifu na salama iwezekanavyo. Ikiwa kiasi cha damu isiyowiana inabadilishwa baina ya mtoaji damu na mpokeaji, mmenyuko mkali na hatari wa hemolitiki kwa hemolosia (uharibifu wa chembechembe nyekundu za damu), mafigo kushindwa kufanya kazi na mshtuko huenda yakatokea, na kifo kinawezekana. Kingamwili zinaweza kuwa hai sana na zinaweza kushambulia chembechembe nyekundu za damu na kugandisha vipengele vya mfumo saidishi na kusababisha hemolosia nyingi ya damu iliyoongezwa.
Ni bora kwa wagonjwa kupokea damu yao wenyewe au bidhaa za damu maalum za aina yao kupunguza nafasi za mmenyuko wa kuongezewa damu. Hatari inaweza kupunguzwa zaidi kwa ulinganisho wa pamoja wa damu, lakini hii inaweza kurukwa wakati damu inahitajika kwa dharura. Ulinganisho wa pamoja huhusisha kuchanganya sampuli ya majimaji ya damu ya mpokeaji na sampuli ya chembechembe nyekundu za damu ya mtoaji damu na kuangalia ikiwa mchanganyiko unashikamana, au unaunda mafungu. Ikiwa kushikamana si dhahiri kwa kuangalia moja kwa moja, mafundi wa hifadhi ya damu huangalia kushikamana kwa hadubini. Kushikamana kukitokea, damu ya mtoaji damu hiyo haiwezi kuongezwa kwa mpokeaji husika. Katika hifadhi ya damu ni muhimu kutambua sampuli zote za damu kwa usahihi, kwa hiyo utambulisho umesanifishwa kwa kutumia mfumo wa msimbo mkuo unaojulikana kama ISBT (Kipimo cha jumla cha utambulisho na utengenezaji wa taarifa za bidhaa za damu, tishu na viungo vya binadamu) 128.
Aina ya damu inaweza kujumuishwa kwenye tagi za utambulishaji au kwenye michoro inayovaliwa na wafanyakazi wa kijeshi, ikiwa watahitaji kuongezwa damu kwa dharura. Mjerumani wa mstari wa mbele Waffen-SS alikuwa na michoro yenye aina ya damu wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia.
Aina za damu za nadra zinaweza kusababisha matatizo ya upatikanaji kwa hifadhi za damu na hospitali. Kwa mfano damu ya Duffy-hasi hupatikana zaidi katika watu wa asili ya Kiafrika, na uadimifu wa aina hii ya damu katika watu wengine unaweza kusababisha upungufu wa damu ya Duffy-hasi kwa wagonjwa Waafrika. Vilevile kwa watu wenye RhD hasi, kuna hatari inayohuhusishwa na kusafiri hadi sehemu za dunia ambapo upatikanaji wa damu ya RhD hasi ni nadra, hasa Asia ya Mashariki, ambapo huduma za damu zinaweza kujitahidi kuhimiza wenyeji wa magharibi kuchangia damu.
Bidhaa za damu
Kutoa faida ya juu zaidi kwa kila uchangiaji wa damu na kuhakikisha haitaharibika, hifadhi za damu hugawanya damu fulani nzima katika bidhaa kadhaa. Bidhaa za kawaida ni chembechembe nyekundu za damu, plazma, chembe za kugandisha damu, bidhaa ya damu iliyoganda inayotengenezwa kutoka kwa plazma, na plazma-bichi iliyoganda (FFP). FFP inagandishwa haraka kuhifadhi vigandiza damu vya V na VIII vya kukubali mabadiliko, ambavyo kwa kawaida hutolewa kwa wagonjwa ambao wana uwezekano wa tatizo hatari la kuganda damu linalosababishwa na hali kama vile ugonjwa wa kuzidi kuharibika kwa ini, kuzidisha kiasi cha kinza-mgando damu, au mgando wa damu unaosambazwa (DIC)
Vitengo vya chembechembe nyekundu zilizowekwa pamoja vinatengenezwa kwa kuondoa plazma nyingi iwezekanavyo kutoka kwenye vitengo vya damu nzima.
Vigandiza damu vilivyosanisiwa na mbinu za kisasa za seli zilizoungana tenasasa zinatumika kwa kawaida katika matibabu ya hemofilia, kwa sababu hatari za kuambukiza maambukizi zinazotokana na bidhaa za damu zilizowekwa pamoja huepukwa.
Upatanifu wa chembechembe nyekundu za damu
right|230px|thumb|Cheti cha Upatanifu wa chembechembe nyekundu za damu. Mbali na kuchangia kwa kikundi kimoja cha damu; watoaji damu wa aina ya O wanaweza kuwatolea wale wa A, B na AB; watoaji damu wa aina ya A na B wanaweza kuwatolea wale wa AB. Muhtasari wa jedwali 1. Linaamini ukosefu wa kingamwili zisizo za kawaida ambazo zingesababisha kutokaribiana kati ya mtoaji damu na mpokezi, kama ilivyo kawaida kwa damu iliyochaguliwa kwa ulinganisho wa pamoja.
Mgonjwa mwenye Rh ya D-hasi ambaye hana kingamwili zozote za kinza-D (hajawahi kamwe kuhamasishwa kwa chembechembe nyekundu za damu za D chanya) anaweza kuongezewa damu ya D-chanya mara moja, lakini hii itasababisha wepesi wa kuhisi kwa antijeni ya D, na mwanamke mgonjwa atakuwa katika hatari ya ugonjwa wa hemolitiki wa mtoto mchanga. Ikiwa mgonjwa mwenye D-hasi amekuza kingamwili za kinza-D, mfichuo wa baadaye kwa damu ya D-chanya unaweza kusababisha mmenyuko unaoweza kuwa hatari wa kuongezewa damu. Damu ya Rh D-chanya kamwe haifai kutolewa kwa wanawake wenye umri wa kuzaa au kwa wagonjwa wenye kingamwili za D, kwa hivyo hifadhi za damu zinafaa kuhifadhi damu ya Rh-hasi kwa wagonjwa hawa. Katika hali zilizokithiri, kama vile kutokwa na damu nyingi wakati akiba ya vitengo vya damu ya D-hasi damu ni ndogo sana katika benki ya damu, damu ya D-chanya inaweza kutolewa kwa wanawake wenye D-hasi waliozidi umri wa kuzaa watoto au wanaume wenye Rh-hasi, ikiwa hawakuwa na kingamwili za kinza-D, kuhifadhi akiba ya damu ya D-hasi katika benki ya damu. Kinyume chake si kweli; wagonjwa wenye Rh D-chanya hawaathiriwi na damu ya D hasi. Ulinganisho sawa unafanywa kwa antijeni zingine za mfumo wa Rh kama vile C, c, E na e na kwa mifumo miingine ya aina ya damu iliyo na hatari inayojulikana kwa kupewa kingamaradhi kama vile mfumo wa Kell hasa kwa wanawake wenye umri wa kuzaa watoto au wagonjwa wenye haja inayojulikana ya kuongezewa damu mara nyingi.
Upatanifu wa Plazma
right|190px|thumb|Cheti cha Upatanifu wa plazma. Mbali na kuchangia kwa kikundi kimoja cha damu; plazma kutoka kwa damu ya aina ya AB inaweza tolewa kwa wale wa A, B na O; plazma kutoka kwa damu ya aina za A na B inaweza kutolewa kwa wale wa aina ya O. Wapokeaji wanaweza kupokea plazma za aina moja ya damu, lakini vinginevyo upatanifu wa mtoaji damu-mpokeaji kwa plazma ya damu ni kinyume cha ule wa chembechembe nyekundu za damu: plazma iliyoondolewa katika aina ya damu ya AB inaweza kuongezwa kwa watu wenye aina yoyote ya damu; watu wenye aina ya damu O wanaweza kupokea plazma kutoka kwa aina yoyote ya damu; na plazma ya aina ya O inaweza kutumiwa na wapokeaji wenye aina ya O pekee.
! mtindo = "upana: 3em" | O ! mtindo = "upana: 3em" | A ! mtindo = "upana: 3em" | B ! mtindo = "upana: 3em" | AB ! O ! A ! B ! AB
Ukumbusho wa jedwali 1. Linaamini ukosefu wa kingamwili kali zisizo za kawaida katika plazma ya mtoaji damu
Kingamwili za Rh D sio za kawaida, kwa hivyo kwa ujumla wala damu ya D hasi au ya D chanya ina kingamwili za kinza-D. Ikiwa mtoaji damu atapatikana kuwa na kingamwili za kinza-D au kingamwili yoyote kali ya aina ya damu isiyo ya kawaida kwa uchunguzi wa kingamwili katika hifadhi ya damu, hatakubaliwa kama mtoaji damu (au katika hifadhi zingine damu itatolewa lakini bidhaa itahitajika kutambulishwa ipasavyo); kwa hivyo, plazma ya damu ya mtoaji damu inayotolewa na hifadhi ya damu inaweza kuchaguliwa ili isiwe na kingamwili za D na isiwe na kingamwili zingine zisizo za kawaida, na plazma kama hii ya mtoaji damu ilyotolewa na hifadhi ya damu inaweza kufaa kwa mpokeaji anayeweza kuwa D chanya au D hasi, mradi plazma ya damu na mpokeaji wana upatanifu wa ABO.
Watoaji damu bia na wapokeaji damu bia
thumb|right|220px|Msaidizi wa hospitali aliye na Kikundi cha Utoaji Damu kutoka Portsmouth Naval Hospital anachukua sampuli za damu kutoka kwa watoaji kwa ajili ya kupima
Kuhusu kuongezewa damu nzima au chembechembe nyekundu za damu zilizowekwa pamoja, watu wenye damu ya aina ya O Rh D hasi mara nyingi huitwa watoaji damu bia, na wale walio na aina ya damu ya AB Rh D chanya huitwa wapokeaji damu bia; hata hivyo, masharti haya ni kweli kwa kawaida kuhusu mmenyuko wa kingamwili za kinza-A na kinza-B za mpokeaji kwa chembechembe nyekundu za damu zilizoongezwa, na pia uwezekano wa wepesi wa kuhisi kwa antijeni za Rh D. Kikundi kimoja kisichokuwa cha kawaida ni watu walio na mfumo wa antijeni wa HH (pia unajulikana kama aina ya damu ya Bombay) ambao wanaweza tu kupokea damu salama kutoka kwa watoaji damu wa hh, kwa sababu wanaunda kingamwili dhidi ya dutu ya H.
Watoaji damu wenye kingamwili kali za kinza-A, kinza-B au aina yoyote ya damu isiokawaida hutengwa kutoka kwa uchangiaji wa damu. Mimenyuko inayowezekana ya kingamwili za kinza-A na kinza-B zinazopatikana katika damu iliyoongezwa kwa chembechembe nyekundu za damu za mpokeaji lazima isizingatiwe, kwa sababu kiasi kidogo cha plazma iliyo na kingamwili inaongezwa.
Kwa mfano: tukizingatia kuongezwa kwa damu ya O Rh D hasi(damu ya mtoaji damu kwa watu wote) kwa mpokeaji wa aina ya damu ya A Rh D chanya, athari za kinga kati ya kingamwili za anti-B za mpokeaji na chembechembe nyekundu za damu zilizoongezwa hazitarajiwi. Hata hivyo, kiasi kidogo cha plazma katika damu iliyoongezwa ina kingamwili za kinza-A, ambazo zinaweza kuathiriana na antijeni A kwenye uso wa chembechembe nyekundu za damu ya mpokeaji, lakini mmenyuko mkubwa hauna uwezekano wa kuwepo kwa sababu ya sababu za mzimuo. Wepesi wa kuhisi Rh D hautarajiwi.
Zaidi ya hayo, antijeni za uso wa chembechembe nyekundu za damu isipokuwa A, B na Rh D, zinaweza kusababisha athari mbaya na wepesi wa kuhisi, ikiwa zinaweza kufunga kingamwili zinazolingana kusababisha mwitikio wa kinga. Kuongezewa damu kuna changamano kwa sababu chembe za kugandisha damu na chembechembe nyeupe za damu (WBCs) zina mifumo yao ya antijeni za uso, na wepesi wa kuhisi wa antijeni za chembe za kugandisha damu au WBC unaweza kutokea kutokana na kuongezewa damu.
Kuhusu kuongezewa plazma, kinyume cha hali hii hutokea. Plazma ya aina ya O, iliyo na kingamwili zote za kinza-A ns kinza-B, inaweza kutolewa kwa wapokeaji wa O pekee yao. Kingamwili zitashambulia antijeni za aina nyingine yoyote ya damu. Kinyume chake, plazma ya AB inaweza kutolewa kwa wagonjwa wenye aina yoyote ya damu ya ABO kwa sababu haina kingamwili zozote za kinza-A au kinza-B.
Kuainisha jeni za vikundi damu
Mbali na desturi ya sasa ya majaribio ya serolojia ya aina za damu, maendeleo katika kutambua ugonjwa kwa molekiuli yanaruhusu uongezeko wa matumizi ya kuainisha jeni za vikundi damu. Tofauti na majaribio ya serolijia yanayoripoti fenotaipu ya moja kwa moja ya aina ya damu, kutambua aina-jeni kunaruhusu utabiri wa fenotaipu kutokana na maarifa ya msingi wa molekiuli ya antijeni zinazojulikana kwa sasa. Hii inaruhusu uamuzi wa kina wa aina ya damu na kwa hivyo ulinganisho bora wa kuongezewa damu, jambo ambalo linaweza kuwa muhimu hasa kwa wagonjwa wenye mahitaji ya kuongezewa damu mara nyingi kuzuia kingamaradhi ya allo.
Ugeuzaji
Mwezi Aprili 2007 uligunduliwa utaratibu wa kugeuza aina za damu A, B, na AB kuwa O kwa kutumia kimeng'enya. Utaratibu huu bado ni wa majaribio na damu inayopatikana bado haijafanyiwa majaribio kwa binadamu. Utaratibu huu hasa huondoa au kubadilisha antijeni kwenye chembechembe nyekundu za damu, ili antijeni na kingamwili zingine zisalie. Hii haisaidii upatanifu wa plazma, lakini hili ni jambo dogo kwa sababu plazma ina manufaa finyu zaidi katika kuongezewa damu na ni rahisi zaidi kuihifadhi.
Historia
Mifumo miwili ya aina za damu iliyo muhimu zaidi iligunduliwa na Karl Landsteiner wakati wa majaribio ya kwanza ya kuongezea damu: aina ya ABO mwaka wa 1901 na kwa ushirikiano na Alexander S. Wiener aina ya Rhesus mwaka wa 1937. Uvumbuzi wa jaribio la Coombs mwaka wa 1945, majilio ya udaktari wa kuongezewa damu, na ufahamu wa ugonjwa wa hemolitiki ya mtoto mchanga kuliongoza kwa ugunduzi wa aina zaidi za damu, na sasa mifumo 30 ya vikundi vya damu ya binadamu vinatambuliwa na Shirika la Kimataifa la Utoaji damu (ISBT), na ndani vikundi 30 vya damu, zaidi ya antijeni 600 tofauti za vikundi vya damu zimepatikana, nyingi kati ya hizi ni za nadra sana au zinapatikana katika makabila mengine. Aina za damu zimetumika katika sayansi ya kuchunguza na katika kupima ubaba, lakini nafasi ya matumizi haya mawili inachukuliwa na uchukuaji kijeni wa alama za vidole ambao hutoa uhakika zaidi.
Imani za kitamaduni na madai mengine
Imani maarufu nchini Japani ni kwamba aina ya damu ya ABO ya mtu inaweza kutabiri tabia yao, nafsi yao, na upatanifu wao na wengine. Imani hiyo imeenea Korea Kusini.
Kutokana na mawazo ya kisayansi ya ubaguzi wa rangi wa kihistoria, nadharia hii ilifika Japani mwaka wa 1927 katika ripoti ya mwanasaikolojia, na serikali ya kijeshi ya wakati huo ikaagiza utafiti kwa lengo la kuadilisha askari bora.
Imani hiyo ilififia katika miaka ya 1930 kutokana na msingi wake ambao haukuwa wa kisayansi. Nadharia hii ilikataliwa na wanasayansi muda mrefu uliopita, lakini ilifufuliwa katika miaka ya 1970 na Masahiko Nomi, mtangazaji ambaye hakuwa na ujuzi wowote wa uuguzi.
Ruaha
Ruaha inaweza kumaanisha mahali kadhaa nchini Tanzania:
Meisho
right|thumb|Mchoro wa Meisho Meisho (9 Januari 1624 – 4 Desemba 1696) alikuwa mfalme mkuu wa 109 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Okiko. Tarehe 22 Desemba 1629 alimfuata baba yake, Go-Mizunoo, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu tarehe 14 Novemba 1643. Aliyemfuata ni mdogo wake Go-Komyo.
Rijili Kantori
Rijili Kantori, Rijili Kantarusi au ing. Alpha Centauri (pia: Toliman au Rigil Kentaurus) ni nyota inayong'aa sana katika anga ya kusini kwenye kundinyota la Kantarusi (pia: ing. Centaurus). Ni nyota angavu ya nne angani lakini haionekani kwenye nusu ya kaskazini ya Dunia.
Alpha Centauri ni nyota ya pekee kwa sababu ni nyota yetu jirani katika anga ina umbali wa miakanuru 4.2. Inaonekana angani karibu na kundinyota la Salibu (Crux).
Jina
Jina la Kiswahili ni Rijili Kantori linalotokana na ar. رجل القنطور rijil-al-qantur. Maana ya jina ni "mguu wa kantori (kentauro)" maana mataifa ya kale waliona kundinyota lote kama picha ya kiumbe ambacho ni nusu farasi na nusu binadamu kulingana na mitholojia ya Kigiriki. Jina la kimagharibi "Rigel/Rigil Centauri"[1] linatokana na jina lilelile la Kiarabu kwa "mguu" yaani رجل inayoandikwa kwa herufi za Kilatini ama "rijil" au "rigil" au "rigel". Ilhali kuna nyota kadhaa zilizotazamiwa kama "mguu" kwenye picha za makundinyota, ni kawaida kuongeza jina la kundinyota yake.
Jina la kitaalamu kufuatana na mfumo wa Bayer ni Alfa Centauri kwa maana ya kwamba ilitazamiwa kuwa nyota ya kwanza katika uangavu kati ya nyota za Kantarusi (Centaur).
Mfumo wa nyota tatu
Rijili Kantori (Alpha Centauri) inaonekana kama nyota moja lakini kwa darubini kubwa inaonekana kuwa mfumo wa nyota tatu zinazokaa karibu na kushikamana kati yao. Nyota mapacha za Alpha Centauri A na Alpha Centauri B ziko miakanuru 4.36 kutoka kwetu na nyota ya tatu Alpha Centauri C au Proxima Centauri ina umbali wa miakanuru 4.22.
Proxima Centauri (yaani nyota ya Kantarusi iliyo karibu zaidi nasi) imegunduliwa kuwa na sayari moja. Vipimo vinavyopatikana hadi sasa zinaonyesha uwezekano mkubwa ya kwamba sayari hii ni ya mwamba (kama dunia yetu, Mirihi au Zuhura) na inaweza kuwa na angahewa, tena katika upeo wa joto unaoruhusu kuwepo kwa uhai.
Manda Island
thumb|Karne ya 16 Magofu ya Takwa kwenye Kisiwa cha Manda, picha ya mlango
Manda Island ni mji wa Kenya katika kaunti ya Lamu.
Maana tofauti za Uhuru
Uhuru unaweza kumaanisha:
Uhuru kama jina halisi laweza kumaanisha pia:
Max Butler
Max Ray Vision (zamani Max Ray Butler, jina la Iceman; alizaliwa mnamo Julai 10, 1972) ni mshauri wa zamani wa usalama wa kompyuta na tapeli ambaye alitumikia kifungo cha miaka 13 gerezani, hukumu ndefu zaidi kuwahi kutolewa wakati huo kwa mashtaka ya udukuzi nchini Marekani. Alihukumiwa kwa makosa mawili ya utapeli wa waya, ikiwa ni pamoja na kuiba karibu nambari milioni mbili za kadi ya mkopo na kukimbia karibu dola milioni 86 kwa mashtaka ya ulaghai.
Historia
Butler alikulia Meridian, Idaho; wazazi wake waliachana akiwa na miaka 14. Baba yake alikuwa mkongwe wa Vita vya Vietnam na mmiliki wa duka la kompyuta aliyeoa binti ya wahamiaji wa Kiukreni.
Kaskazini
thumb|250px|right|Alama za dira zikionyesha kaskazini katika hali ya mkoozo Kaskazini ni moja kati ya mielekeo minne mikuu ya dira. Mwelekeo wake ni ncha ya kaskazini ya dunia. Kinyume chake ni kusini.
Jina "kaskazini" limetokana na neno la Kiarabu "قيظ qiz" joto na "قيظ قائظ qiz qaez" hali ya hewa lenye joto sana; kutoka sehemu za Zanzibar au Uswahilini kwenda kaskazini kuelekea Somalia joto linaongezeka sana; upepo wa joto latokea huko.
Kaskazini kawaida huwa juu zaidi kwenye ramani. Kanada ipo kaskazini mwa nchi ya Marekani, Venezuela ipo kaskazini mwa nchi ya Brazil, na Urusi ipo kaskazini mwa nchi ya India. Ncha ya kaskazini ni kaskazini ya mbali unayoweza kwenda.
Wilaya ya Issia
Wilaya ya Issia (kwa Kifaransa: département De Issia) ni moja kati ya Wilaya nne za Mkoa wa Haut-Sassandra ulioko Magharibi mwa Cote d'Ivoire.
Kaskazini
Tazama pia
Kompasretning
Wilaya ya Issia
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 327,901.
Makao makuu ya eneo hilo ni Issia.
Wilaya ya Issia sasa imegawanywa katika tarafa zifuataz
Ukondamoyo
Ukondamoyo  ni jina la kata ya Wilaya ya Urambo katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45508' .. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,462 waishio humo.
Msindo
Kwa matumizi tofauti za jina hili angalia Msindo (Same)
Msindo  ni jina la kata ya Wilaya ya Namtumbo katika Mkoa wa Ruvuma, Tanzania yenye postikodi namba  57311  . . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,882 waishio humo.
Autonomo
Autonomo (alifariki Bitinia, leo nchini Uturuki) alikuwa askofu aliyefanya utume mkubwa katika Asia Ndogo akauawa kwa sababu ya imani yake katika dhuluma ya Dola la Roma.
Inasemekana alitokea Italia akaenda Bitinia kama mmisionari.
Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.
Mto Rwanyosha
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mtii
Mtii ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,488 walioishi humo.
Dhima ya fasihi katika maisha
Dhima ya fasihi katika maisha zinaeleza jinsi fasihi inavyofanya kazi mbalimbali katika maisha ya binadamu, kama vile:
17 Mei
Tarehe 17 Mei ni siku ya 137 ya mwaka (ya 138 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 228.
Dhima ya fasihi katika maisha
kKuelimisha jamii
17 Mei
Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Adrioni, Vikta wa Roma, Erakli na Paulo, Restituta wa Teniza, Emiliani wa Vercelli, Paskali Baylon, Petro Liu Wenyuan, Julia Salzano n.k.
Mwinda
Mwinda (kwa Kiingereza: predator) kwa lugha ya biolojia ni mnyama ambaye anatumia wanyama wengine kama windo kwa kusudi la chakula; kwa kawaida kiumbehai cha windo kinauawa.
Kwa mfano buibui anayekamata na kula nzi ni mwinda. Vilevile kundi la simba wanaomwua na kula pundamilia ni wawinda. Nzi au pundamilia katika mifano hii ni windo.
Wanyama wawinda wengi ni walanyama, wengine walavyote, lakini si walanyama wote ni wawinda, kwa kuwa baadhi wanakula mabaki ya mizoga.
Kuna pia mimea michache ambayo inapata chakula kwa kuwinda wadudu.
Demi Lovato
Demetria Devonne "Demi" Lovato (alizaliwa 20 Agosti 1992) ni mwigizaji wa filamu na mwimbaji wa kike wa nchini Marekani. Alianza kuigiza filamu akiwa na umri wa miaka kumi tu. Baadaye akaanza kuimba pia katika bendi, na kutoa albamu kama Don't Forget, Here we go Again na Unbroken.
Claes Nobel
Claes Nobel (Julai 20, 1930 - Aprili 28, 2021) alikuwa mwanzilishi wa Jumuiya ya Kitaifa ya Wasomi wa Shule ya Upili. thumb|Claes Nobel mwaka 2011
Wasifu
Nobel alizaliwa huko Copenhagen, Denmark, tarehe 20 Julai 1930. Wazazi wake walikuwa Alf na Esther Nobel. Nobel alikuwa mjukuu wa Ludvig Nobel na mpwa wa Alfred Nobel, ambaye alianzisha Tuzo za Nobel. Alikuwa mzaliwa wa Sweden.
Reggie September
Reggie September (Juni 13, 1923 - Novemba 22, 2013) alikuwa mwanasiasa wa Afrika Kusini, mwana umoja wa wafanyabiashara, Mbunge na mjumbe wa kamati kuu ya Mkutano Mkuu wa Afrika (ANC).
Ukumbisiganga
Ukumbisiganga  ni jina la kata ya Wilaya ya Kaliua katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45706.
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,837 waishio humo.
Claes Nobel
Wasifu
Nobel alihamia Marekani mnamo 1959 kusoma biashara.
Nobel na Jim Lewis walianzisha pamoja Jumuiya ya Kitaifa ya Wasomi wa Shule ya Upili mnamo 2002.
Nobel alitunukiwa katika Tamasha la Filamu la Msanii mnamo Novemba 2007 kwa kazi yake katika masuala ya kibinadamu na mazingira. thumb|Claes Nobel pamoja na Kento Masuda
Maisha binafsi
Nobel alimuoa mwigizaji Margaretha Henning Nobel, ambaye alikutana naye mwaka wa 1956. Walikuwa na watoto wanne.
Alifariki nyumbani huko Portland, Oregon, akiwa na umri wa miaka 90 mnamo Aprili 28, 2021.
Kikubi
Kikubi ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wakubi. Idadi ya Wakubi ni takriban 1500 lakini wote huongea Kihausa na hakuna awezaye kuongea Kikubi. Maana yake, lugha ya Kikubi imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikubi iko katika kundi la Kichadiki.
Gwido wa Anderlecht
Gwido wa Anderlecht (pia: Guidon, Guy, Wye; Anderlecht, Ubelgiji, 950 hivi - 1012 hivi) alikuwa mkulima mkarimu ambaye baadaye aliishi bila makao maalumu, akienda hija sehemu mbalimbali, hadi Nchi Takatifu alikokaa miaka kadhaa .
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake ni tarehe 12 Septemba.
Hayden Foxe
Hayden Foxe (alizaliwa 23 Julai 1977) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Australia. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Australia.
Foxe ameichezea timu ya taifa ya Australia tangu mwaka wa 1998. Foxe alicheza Australia katika mechi 11, akifunga mabao 2.
Michelstadt
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji
Michelstadt ni mji wa Hesse nchini Ujerumani. Umbali na Jiji la Frankfurt am Main ni 15 km.
Mshewa
Mshewa ni kata ya Wilaya ya Same katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,154 walioishi humo.
Kata ya Mshewa ina vijiji vya Marindi, Mshewa, Manka na Goma.
Mshewa ina ofisi ya kijiji, shule ya msingi, shamba la kilimo na jengo la kahawa linalomilikiwa na Vuaso Cooperative Union.
Pamoja na kanisa la mtaa KKKT usharika wa Marindi, Mshewa kuna Kanisa la Neno na kanisa la EAGT.
Watu maarufu
Mshewa aliishi Martin Shafuri, mchungaji mwenyeji wa kwanza eneo la Mbaga baada ya wamisionari wa kwanza wa Kilutheri. Mchungaji Shafuri wakati wa kustaafu alipewa kiti kimeandikwa "Ikaa si uheme". Alifariki mwaka 1976.
Karibu na nyumbani kwa Mchungaji Shafuri ametokea mchungaji wa pili hapo Mshewa, Elineema Mwakulala Mndeme ambaye alizaliwa tarehe 24 April 1971. Alibarikiwa kuwa mchungaji tarehe 12 Septemba 1999
Watu maarufu hapo Mshewa ni pamoja na familia ya Simeon Mapande, familia ya Mwang'ombe, familia ya Mchungaji Martin Shafuri, familia ya Lukwaro Wiljohn Mwakulala, familia ya Sheshe, familia ya Timotheo Mnzava, familia ya mzee Fundi, familia ya mzee Kirito, familia ya mzee Hoseni (Kaloko), familia ya Mapande, familia ya Zuberi Mpanga, familia ya Rafaeli Semboja, familia ya mzee Ngwijo, familia ya Solomoni Chazuka na familia ya Enirisha.
Urambo
Urambo  ni makao makuu na kata kubwa ya Wilaya ya Urambo katika Mkoa wa Tabora, Tanzania yenye postikodi namba 45501 .. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 34,176 waishio humo.
Home on the Range (filamu ya 2004)
Home on the Range ni filamu ya katuni-muziki ya Kimarekani ya mwaka wa 2004 iliyotayarishwa na Walt Disney Feature Animation na kutolewa na Walt Disney Pictures mnamo tar. 2 Aprili 2004, na ilipewa jina la wimbo wa muziki wa country maarufu kama "Home on the Range". Hii ni filamu ya 45 kutolewa kutoka katika mfululizo wa filamu za Walt Disney Animated Classics, na ilikuwa ya mwisho kutolewa na Disney kwa upande katuni hadi hapo ilipofika mwaka wa 2009 alipotoa filamu ya The Princess and the Frog, na hii filamu ya katuni ya mwisho ya Disney kutolewa kwenye VHS.
Nyota wa filamu hii waliotia sauti zao ni pamoja na Roseanne Barr, Judi Dench, Jennifer Tilly, Steve Buscemi, G.W. Bailey, Cuba Gooding, Jr. na Randy Quaid.
Kikudu-Camo
Kikudu-Camo ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wakudu na Wacamo. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kikudu-Camo imehesabiwa kuwa watu 42. Kwa hiyo lugha imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikudu-Camo iko katika kundi la Kikainji.
Berwyn, Illinois
Berwyn ni mji wa Marekani katika jimbo la Illinois. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 54,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 190 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 10.1 km².
Mörfelden-Walldorf
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji