cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Andrea Chong Hwagyong
444
Makala hii inahusu mwaka 444 (Baada ya Kristo).
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Paulo Ho Hyob
Eneo bunge la Ikolomani
Eneo bunge la Ikolomani ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya. Ni moja kati ya majimbo kumi na mawili ya uchaguzi katika kaunti ya Kakamega.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Petro Hong Pyongju
Eneo bunge la Ikolomani
Historia
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi wa 1963.
Wodi
Jimbo hili lina Wodi tatu za Kupiga Kura. Wodi hizi zote huwachagua madiwani kutoka Eneo la Udiwani la Kakamega County.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Magdalena Son Sobyok
• Agata Yi Kyongi
• Maria Yi Indok
• Agata Kwon Chini
• Paulo Hong Yongju
• Yohane Yi Munu
• Barbara Choe Yongi
• Antoni Kim Songu
• Andrea Kim Taegon
• Charles Hyon Songmun
• Petro Nam Kyongmun
• Laurenti Han Ihyong
• Suzana U Surim
• Yosefu Im Chipek
• Teresa Kim Imi
• Agata Yi Kannan
• Katerina Chong Choryom
• Petro Yu Chongnyul
• Simeoni-Fransisko Berneux
• Alois Beaulieu
• Yohane Mbatizaji Nam Chongsam
• Yohane Mbatizaji Chon Changun
• Petro Choe Hyong
• Marko Chong Uibae
Ogaden
Ogaden ni jina la kimataifa la eneo kubwa la Ethiopia ya mashariki. Zamani ilikuwa jina la jimbo linaloitwa leo Jimbo la Somali la Ethiopia.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Aleksi U Seyong
Ogaden
Ogaden imepakana na Kenya, Somalia na Jibuti.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Marie-Nicolas-Antoine Daveluy
• Martin-Luc Huin
Ogaden
Eneo hili lina umbo la pembetatu na jumla ni takriban kilomita za mraba 370,000. Hali ya hewa ni yabisi, kuna sehemu ambazo ni jangwa kabisa, nyinginezo savana yabisi.
Kingwana
Kingwana ni lahaja ya Kiswahili inayozungumzwa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, hasa upande wa mashariki.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Yosefu Chang Chugi
Mto Lomugetum
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Thomas Son Chasuhn
Kingwana
Chanzo cha Kingwana ni Kiswahili cha wafanyabiashara na askari kutoka pwani ya Bahari Hindi (leo nchini Tanzania) walioingia katika Katanga kwa biashara ya watumwa na pembe za ndovu wakati ya karne ya 19 kabla ya ukoloni.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Bartholomayo Chong Munho
• Petro Cho Hwaso
• Petro Son Sonji
Ogaden
Wakazi ni hasa Wasomali.
Mto Lomugetum
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Petro Yi Myongso
• Yosefu Han Wonso
• Petro Chong Wonji
• Yosefu Cho Yunho
Kingwana
Lugha ikaendelea ilipokuwa chombo cha mawasiliano katika mchanganyiko wa watu wa makabila mbalimbali walioelekea kutafuta kazi katika migodi ya Katanga na Kongo ya Mashariki.
Norman Powell
alt=Norman Powell katika onyesho la kwanza la The Carter Effect, Tamasha la Filamu la Toronto la 2017|thumb|Norman Powell katika onyesho la kwanza la The Carter Effect, Tamasha la Filamu la Toronto la 2017 Norman WC Powell (amezaliwa Mei 25, 1993 ) ni mchezaji wa mpira wa kikapu kutokea Marekani anachezea timu ya Los Angeles Clippers katika chama cha mpira wa kikapu Marekani (NBA). Powell alicheza mpira wa kikapu wa mashindao ya vyuo vikuu akiwa na timu ya chuo kikuu cha UCLA Bruins, ambapo alikuwa mchezaji wa all-conference katika Pac-12. Alichaguliwa katika raundi ya pili ya drafti ya NBA ya 2015 na Milwaukee Bucks, ambaye baadaye alibadilisha haki zake za drafti kwa Toronto Raptors. Alishinda ubingwa wa NBA akiwa na Toronto mnamo 2019.
Mhozo mweusi
Mhozo mweusi ni jina la ndege wa familia Muscicapidae. Linahusu:
Kingwana
Mfano wa Kingwana (Mwanzo wa Injili ya Yohane katika Agano Jipya)
HABARI NJEMA KAMA YOHANA ALIANDIKA - SURA YA KWANZA
Kingardi
Kingardi ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wangardi katika jimbo la Northern Territory. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kingardi 14 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingardi kiko katika kundi la Kipama-Nyungan cha Kusini-Magharibi.
Ogaden
Kwa miaka mingi vikundi vya wanamgambo wamejaribu kutenganisha eneo hili na Ethiopia lakini hawakufaulu. Miaka 1977-1978 kulitokea Vita ya Ogaden ambamo jeshi la Somalia lilijaribu kuteka eneo hili kwa msaada wa wanamgambo wenyeji. Hatimaye walishindwa na Waethiopia kwa msaada wa Warusi na Wakuba.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa watakatifu
• Yohane Yi Yun-il
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Paulo Yun Ji Chung
• Yakobo Gwon Sangyeon
• Petro Won Sijang
Regina, Saskatchewan
thumbnail|right|300px|Regina, Saskatchewan
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Paulo Yun Yuil
• Mathayo Choe Ingil
• Saba Jihwang
• Paulo Yi Dogi
Regina, Saskatchewan
Regina ndiyo mji mkuu katika jimbo wa Saskatchewan. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 200,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 577 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Fransisko Bang
• Laurenti Pak Chwideuk
• Yakobo Won Sibo
• Petro Jeong Sanpil
• Fransisko Bae Gwangyeom
• Martin In Eonmin
• Fransisko Yi Bohyeon
• Petro Jo Yongsam
• Barbara Simagi
Valve Corporation
thumb Valve Corporation (pia inajulikana kama Valve Software au tu Valve) ni kampuni ya programu wa video, uchapishaji na usambazaji wa dijiti ya Marekani inayoongozwa huko Bellevue, Washington.
Ni msambazaji wa programu Steam na Half-Life, Counter-Strike, Portal, Day of Defeat, Team Fortress, Left 4 Dead, na Dota mfululizo.
Valve ilianzishwa mnamo 1996 na wafanyakazi wa zamani wa Microsoft Gabe Newell na Mike Harrington. Bidhaa yao ya kwanza, mpiga risasi wa kwanza wa PC Half-Life, ilitolewa mnamo 1998 kwa madai ya muhimu na kufanikiwa kwa kibiashara, baada ya hapo Harrington aliondoka katika kampuni hiyo. Mnamo 2003, Valve alizindua Steam, ambayo iligundua karibu nusu ya mauzo ya mchezo wa dijiti wa PC ifikapo mwaka 2011. Kufikia mwaka 2012, Valve aliajiri watu karibu 250 na iliripotiwa kuwa na thamani ya zaidi ya dola bilioni tatu, na kuifanya kuwa kampuni yenye faida zaidi kwa kila mfanyikazi huko Merika. Mnamo miaka ya 2010, Valve ilianza kukuza vifaa, kama Mashine ya Steam, chapa ya PC za michezo ya kubahatisha, na vichwa vya ukweli vya HTC Vive na Valve Index.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Augustino Jeong Yakjong
• Fransisko Saveri Hong Gyoman
• Thomas Choe Pilgong
• Luka Hong Nakmin
• Marselino Choe Changju
• Martin Yi Jungbae
• Yohane Won Gyeongdo
• Yakobo Yun Yuo
• Barnaba Kim Ju
• Petro Choe Pilje
• Lusia Yun Unhye
• Thadei Jeong Inhyeok
Historia ya Moroko
Historia ya Moroko inahusu eneo ambalo leo ni nchi ya Afrika kaskazini-magharibi.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• KarolI Jeong Cheolsang
• Yakobo Zhou Wenmu
• Paulo Yi Gukseung
• Kolumba Gang Wansuk
• Suzana Gang Gyeongbok
• Mathayo Kim Hyeonu
• Bibiana Mun Yeongin
• Juliana Kim Yeoni
• Antoni Yi Hyeon
• Ignas Choe Incheol
• Agata Han Sinae
• Barbara Jeong Sunmae
• Agata Yun Jeomhye
• Andrea Kim Gwangok
• Petro Kim Jeongduk
• Stanislaus Han Jeongheum
• Mathayo Choe Yeogyeom
• Andrea Gim Jonggyo
• Augustino Yu Hanggeom
• Fransisko Yun Jiheon
• Yohane Yu Jungcheol
• Yohane Yu Munseok
• Paulo Hyeon Gyeheum
• Fransisko Kim Sajip
• Gervasi Son Gyeongyun
• Karoli Yi Gyeongdo
• Simoni Kim Gyewan
• Barnaba Jeong Gwangsu
• Antoni Hong Ikman
FC
FC au fc ni kifupi cha:
Historia ya Moroko
Moroko ya Kale
Habari za kimaandishi za kwanza ni kutoka karne za kwanza KK. Wafinisia walijenga miji yao pwani lakini eneo la ndani lilibaki nchi ya Waberber waliounda ufalme wa Mauretania ya Kale (usiuchanganye na nchi ya kisasa Mauretania) uliounganisha sehemu kubwa ya Moroko ya kaskazini.
Wamauretania wa kale walishirikiana na Dola la Roma hadi kuwa jimbo la dola hili kwa jina la "Mauretania Tingitana".
Wakati wa kudhoofika kwa Dola la Roma kuanzia mwaka 400 BK kukawa na uvamizi wa Wavandali.
Uvamizi wa Kiarabu
Karne ya 7 BK ilileta uvamizi wa Waarabu walioteka nchi na kusababisha polepole Waberber (waliokuwa Wayahudi, Wakristo au wafuasi wa dini za jadi) kuwa Waislamu.
Mwanzoni Moroko ilikuwa sehemu ya milki ya khalifa ya Waomawiyya waliotawala Dameski (Siria). Baada ya kupinduliwa kwa Waomawiyya na Waabasiya wa Baghdad (Iraq) mkimbizi Mwarabu Idris ibn Abdallah (788-791) alikusanya makabila ya Waberber na kuunda milki ya kujitegemea. Hii ilikuwa mwanzo wa Moroko kuwa milki ya Kiislamu inayojitawala.
Watawala wa kienyeji
Vipindi vya historia husebabiwa kufuatana na familia zilizofuatana za wafalme Waarabu au Waberber. thumb|300px|Eneo la utawala wa Wamurabitun Moroko ilitawaliwa na familia za (miaka BK)
Murabitun na Muwahidun
Wafalme wa Wamurabitun (Almoravi) (1073-1147) na wa Wamuwahidun (Almohad) (1147-1269) walieneza utawala wao hadi Afrika ya Magharibi (Mauretania, Senegal na Mali ya leo) na sehemu kubwa ya Andalusia (Hispania ya Kiislamu), tena hadi mipaka ya Misri.
Wareno wa Wahispania waliendelea kuteka miji kwenye pwani za Moroko. Utawala wa Hispania juu ya Ceuta na Melilla leo ni mabaki ya nyakati zile.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Leo Hong In
Historia ya Moroko
Murabitun na Muwahidun
Sehemu za nchi zilianza kujitawala bila kukubali tena mamlaka wa juu, kwa mfano makabila ya Waberber milimani au miji ya Rabat na Sale iliyounda dola dogo la Jamhuri ya Bou Regreg katika karne ya 17 na kujishughulisha na uharamia.
San Pablo, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa San Pablo, California
Historia ya Moroko
Waalawi (1666 hadi leo)
Katika karne ya 17 familia ya Waalawi walishika mamlaka wakaendelea nayo hadi leo. Waliweza kutunza uhuru wa nchi hadi mwanzo wa karne ya 20. Lakini mwanzo wa karne ya 20 Ufaransa na Hispania walimlazimisha mfalme Mulay Abdelaziz kukubali mkataba uliofanya Moroko kuwa kama koloni chini ya nchi hizo mbili.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Sebastiani Kwon Sangmun
• Lutgrada Yi Suni
Kitalinga-Bwisi (lugha)
Kitalinga-Bwisi (pia Lubwisi) ni lugha ya Kibantu nchini Uganda inayozungumzwa na Wabwisi. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kitalinga-Bwisi nchini Uganda imehesabiwa kuwa watu 68,500. Pia kuna wasemaji kama 30,000 nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitalinga-Bwisi iko katika kundi la J20.
San Pablo, California
thumb|right|260px|Mahali pa San Pablo katika Contra Costa County na [[California]] San Pablo ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 30,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 16 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 6.7 km².
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Mathayo Yu Jungseong
• Pius Kim Jinhu
• Agata Magdalena Kim Yundeok
Mkoa wa Fromager
Mkoa wa Fromager (kwa Kifaransa: Région du Fromager) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire, kabla ya 2011. Iko katika kusini ya nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 542.992.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Aleksi Kim Siu
• Fransisko Choe Bonghan
• Simoni Kim Gangi
• Andrea Seo Seokbong
Mkoa wa Fromager
Kuna tarafa mbili ambazo ni
Makao makuu yako Gagnoa.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Fransisko Kim Huiseong
• Barbara Ku Seongyeol
Historia ya Moroko
Waalawi (1666 hadi leo)
Baada ya vita Wafaransa walijaribu kukandamiza mwendo huo wakamwondoa Sultani Mohammed V nchini 1953. Ghasia zikaongezeka, Sultani akarudi na nchi ikapewa uhuru mwaka 1956.
Rodi
Rhodi (pia: Rodi - kutoka Kigiriki rhodeos, "nyekundu kama waridi" kwa sababu kampaundi zake mara nyingi huwa na rangi nyekundu) ni elementi na metali haba duniani. Kikemia ni elementi ya mpito yenye kifupi cha Rh na namba atomia 45 katika mfumo radidia.
Historia ya Moroko
Waalawi (1666 hadi leo)
Utawala wa mwanae Hassan II kuanzia mwaka 1961 uliitwa "miaka ya risasi" kwa sababu mfalme alikataa kukubali utaratibu wa kidemokrasia. Chaguzi zilikuwa za uwongo, wapinzani wakatupwa jela au kuuawa. Hassan II alishinda majaribio mbalimbali ya kumpindua. Siasa ya kushikamana na Marekani ilimsaidia mfalme kimataifa lakini baada ya mwisho wa "vita baridi" alilazimishwa na Wamarekani kulegeza utawala wake.
Rodi
Tabia na matumizi
Rhodi ni metali ngumu yenye rangi nyeupe-kifedha. Haimenyuki kirahisi na asidi au hewa, hivyo hutafutwa kwa kuunda aloi inamoongeza ugumu na kuzuia kuoksidisha kwa aloi.
Okyeame Kwame
alt=Okyeame Kwame|thumb|Okyeame Kwame Kwame Nsiah-Apau (alizaliwa 17 Aprili 1976), ,pia anajulikana kwa jina la kisanii kama Okyeame Kwame na jina la utani la Rap Doctor, ni mwanamuziki wa Ghana, mtunzi wa nyimbo, mkurugenzi mbunifu na mjasiriamali.
Rodi
Tabia na matumizi
Kutokana na uhaba na faida zake ni metali ghali kabisa duniani inayouzwa na kununuliwa sokoni.
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Petro Ko Seongdae
• Yosefu Ko Seongun
• Andrea Kim Jonghan
• Yakobo Kim Hwachun
• Petro Jo Suk
• Teresa Kwon
• Paulo Yi Gyeongeon
• Paulo Pak Gyeonghwa
• Ambrosi Kim Sebak
• Andrea Pak Saui
• Andrea Kim Sageon
• Jobu Yi Ileon
• Petro Sin Taebo
• Petro Yi Taegwon
• Paulo Jeong Taebong
• Petro Gim Daegwon
• Yohane Cho Haesong
• Anastasia Kim Joi
• Barbara Kim Joi
• Anastasia Yi Bonggeum
• Brigida Choe
• Protasi Hong Jaeyeong
• Magdalena Yi Joi
• Yakobo Oh Jongrye
• Maria Yi Seongrye
• Thomas Jang
Historia ya Moroko
Waalawi (1666 hadi leo)
Mtoto wake Muhamad VI akawa mfalme kijana mwaka 1999 akaanza mageuzi ya kisiasa ya wazi zaidi.
Voiron
thumbnail|right|280px|Mji wa Voiron
Wafiadini wa Korea
Majina ya waliotangazwa wenye heri
• Thadei Ku Hanseon
• Paulo Oh Banji
• Marko Sin Seokbok
• Stefano Kim Wonjung
• Ana Yi
• Felisi Petro Kim Giryang
• Mathia Pak Sanggeun
• Antoni Jeong Chanmun
• Yohane Yi Jeongsik
• Martin Yang Jaehyeon
• Petro Yi Yangdeung
• Luka Kim Jongryun
• Yakobo Heo Inbaek
• Fransisko Pak
• Margarita Oh
• Petro Yosefu Yun Bongmun
443
Makala hii inahusu mwaka 443 (Baada ya Kristo).
Kiangara
Kiangara ni kata ya Wilaya ya Liwale katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,309 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65505.
FG
FG au fg ni kifupi cha:
442
Makala hii inahusu mwaka 442 (Baada ya Kristo).
Rembati
thumb|200px|Mt. Ansgari akiwahubiri [[Waswidi.]] Rembati (Flandria, 830 – Bremen, Ujerumani, 11 Juni 888) alikuwa askofu mmisionari wa Hamburg na Bremen kuanzia mwaka 862.
Alifanya kazi ya kueneza Injili Ujerumani Kaskazini, Udani na Uswidi kwa kufuata mfano wa rafiki na mtangulizi wake Ansgar Mtakatifu.
Altunhisar
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Niğde kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Rembati
Ndiye aliyeandika habari za maisha yake.
Tangu kale ametambuliwa kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni tarehe 11 Juni.
Emily Balch
right|220px
Emily Greene Balch (8 Januari 1867 – 9 Januari 1961) alikuwa mtaalamu na mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Tangu mwaka wa 1896 alifundisha masomo ya uchumi na ya jamii katika Chuo cha Wellesley, akapata uprofesa wa chuo kilekile mwaka wa 1913. Mwaka wa 1946, pamoja na John Mott alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel kwa Amani kwa ajili ya kazi yake na Ligi ya Wanawake ya Kimataifa kwa Amani na Uhuru.
Banggai
thumb|Monumen_Raja_Banggai
Banggai ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa mashariki wa kisiwa cha Peleng. Eneo la kisiwa ni 260 km². Watu wakaao kisiwani kwa Banggai huongea Kibanggai.
Mto Longoromit
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Wattrelos
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Wattrelos
Wattrelos ni mji wa Ufaransa.
Hifadhi ya Taifa ya Quirimbas
Hifadhi ya Taifa ya Quirimbas (QNP), ni eneo lililohifadhiwa katika Mkoa wa Cabo Delgado nchini Msumbiji, linalojumuisha sehemu ya kusini ya Visiwa vya Quirimbas, pamoja na eneo kubwa la bara. Eneo la bara la Taratibua lina aina mbalimbali za inselbergs.
Mahali
Hifadhi hii ilianzishwa mnamo Juni 2002. Ina eneo la kilomita za mraba 110, kando ya pwani ya kaskazini-mashariki ya Msumbiji, na ina visiwa 11 vya kusini mwa visiwa vya Quirimbas.
Hifadhi hiyo ina hali ya hewa ya kitropiki yenye msimu wa mvua kuanzia Desemba hadi Aprili na msimu wa ukame lakini msimu wa baridi kuanzia Mei hadi Septemba.
Ikolojia
Hifadhi hii inalinda eneo la hektari 913,000 za misitu ya pwani, mikoko na miamba ya matumbawe. Eneo hilo lilitengwa kwa miongo kadhaa wakati wa Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Msumbiji.
Kwenye nchi kavu, kuna idadi ndogo ya tembo, simba, chui, mamba na hata mbwa mwitu. Makazi ya viumbe ni pamoja na milima, misitu, savanna, mikoko, fukwe, miamba ya matumbawe na vitanda vya nyasi baharini.
Mto Lonipo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mel Gibson
Gibson baada ya kujiimarisha mwenyewe kama jina la mwenye kijiji katika mfululizo wa filamu ya Mad Max na Lethal Weapon. Gibson vile vile alikwenda kushiriki katika ugawaji wa tuzo ya Oscars na akabahatika kuwa mshindi wa tuzo hiyo kama mwigizaji na mwongozaji bora wa filamu (filamu ilikuwa: Braveheart).
Mozn Hassan
Mozn Hassan (alizaliwa 1979) ni mwanaharakati wa haki za wanawake wa Misri.
Bor (District), Niğde
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Niğde kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Mozn Hassan
Mwanzilishi wa (Nazra kwa Mafunzo ya Ufeministi), alishiriki katika maandamano ya mapinduzi ya Misri ya 2011 na alifanya kazi kusaidia wale ambao walinyanyaswa kijinsia wakati huo. Tangu wakati huo alifanikiwa kufanya kampeni ya kutaka mabadiliko yafanywe kwa Katiba ya Misri na sheria za uhalifu wa kingono ili kuwalinda wanawake.
Mel Gibson
Kuongoza kwake filamu ya Braveheart kume mfanya awe nyota wa sita wa filamu aliegeuka kuwa mtengenezaji wa filamu kwa kupokea tuzo ya Oscar kama mwongozaji bora. Mnamo mwaka 2004, aliongoza na kuitaarisha filamu ya The Passion of the Christ, filamu yenye mafanikio makubwa, iliyoonyesha saa na maisha ya mwisho ya Yesu. Gibson ni Ofisa mwamrishi wa Australia na vile vile alipewa cheo na gazeti la Forbes (Forbes magazine) kwa kuwa kama mmoja wa watu mashuhuri wenye nguvu duniani mnamo mwaka 2004.
Kitooro (lugha)
Kitooro ni lugha ya Kibantu nchini Uganda inayozungumzwa na Watooro. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kitooro imehesabiwa kuwa watu 488,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kitooro iko katika kundi la J10.
Bali
thumb|Bali_Indonesia_Pura-Tanah Bali ni kisiwa cha Indonesia. Kiko katikati ya kisiwa cha Jawa upande wa magharibi na kisiwa cha Lombok upande wa mashariki. Eneo la kisiwa ni km² 5614. Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Denpasar. Mwaka wa 2010 idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa milioni 3.89. Watu wakaao Bali huongea Kimalay cha Bali ama Kiindonesia kama lugha yao ya kwanza, na wengine wengi huvitumia kama lugha za mawasiliano.
Bali imekuwa na watu tangu Zama za Mawe za Kale. Kuanzia karibu 3000 KK, utamaduni Wa Neolithic uliibuka, unaohusishwa na wimbi jipya la wakazi ambao walileta teknolojia za kilimo cha mchele na lugha za Kiaustronesia.
Flicker Records
Historia
Flicker Records ni studio ya kurekodimuziki ya Kikristo ambayo ina makao yao mjini Franklin, Tennessee. Ilianzishwa na wanachama wa kundi la Kikristo la Audio Adrenaline. Hasa studio hii inalenga wasanii wanaoimba nyimbo za aina ya mwamba, ingawa pia ina sehemu ya, Big House Kids,inayorekodi nyimbo za watoto za Kikristo.
Nyimbo za studio hii zilisambazwa na EMI tangu mwaka wa 1999. Tangu 24 Machi 2006, Flicker imekuwa mwanachama wa Kundi la Provident Label, sehemu ndogo ya Sony Music Entertainment.
Mapatano ya Warshawa
-Mapatano ya Warshawa ni tofauti na mkataba wa Warshawa kuhusu usafiri wa kimataifa kwa ndege-
Itewe
Itewe  ni jina la kata ya Wilaya ya Chunya katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,341 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53828.
Mapatano ya Warshawa
Mapatano ya Warshawa (Kiing. Warsaw pact) ilikuwa jina la maungano ya kijeshi ya Umoja wa Kisovyeti na nchi 7 za Ulaya wakati wa vita baridi baada ya 1945. Jina rasmi ilikuwa "Mapatano juu ya urafiki, ushirikiano na kupeana usaidizi" na ilitiwa sahihi 1955 mjini Warshawa.
Wanachama
thumb|300px|Wanachama wa mapatano ya Warshawa 1956 - 1968.
Mto Longoroc
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Yara Sallam
alt=Picha ya Yara Sallam|thumb|Picha ya Yara Sallam Yara Sallam (alizaliwa 24 Novemba 1985) ni mtetezi maarufu wa masuala ya wanawake na haki za binadamu wa Misri.
Amefanya kazi kama mwanasheria na mtafiti wa mashirika kadhaa ya haki za binadamu ya Misri na kimataifa, pamoja na Tume ya Afrika ya Haki za Binadamu na Watu (ACHPR).
Walnut Creek, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Walnut Creek, California
thumb|right|260px|Mahali pa Walnut Creek katika Contra Costa County na [[California]] Walnut Creek ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 64,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 40 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 51 km².
San Ramon, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa San Ramon, California
Bangka
Bangka ni kisiwa cha Indonesia. Kiko upande wa mashariki wa kisiwa cha Sumatra. Eneo la kisiwa ni 11,413 km². Mji mkubwa kabisa kisiwani huitwa Pangkal Pinang. Mwaka wa 2010 idadi ya watu kisiwani imehesabiwa kuwa 960,000. Lugha mojawapo ambayo huongelewa kisiwani kwa Bangka ni Kisekak.
San Ramon, California
thumb|right|260px|Mahali pa San Ramon katika Contra Costa County na [[California]] San Ramon ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 58,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 146 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 48 km².
1599
Makala hii inahusu mwaka 1599 BK (Baada ya Kristo).
Uwanja wa michezo wa Pantami
Uwanja wa michezo wa Pantami una uwezo wa kuchua watu 12,000 .Uwanja huu unapatikana katika wilaya ya Pantami huko Gombe nchini Nigeria na unatumika kwa matumizi mbalimbali. Unatumika zaidi kwa mechi za mpira wa miguu lakini pia unatumika kuandaa hafla na sherehe mbalimbali kama vile sherehe za kiserikali,kidini,kisiasa na kijamii. Ni uwanja rasmi wa nyumbani wa timu ya mpira ya Gombe United F.C na umechukuliwa kama moja ya vituo vya kisasa vya michezo nchini humo. Ulifunguliwa mnamo mwaka 2010.
Muundo wa kiwanja hicho ni wa kujivunia kutokana na vifaa muhimu vitatu ambavyo vinachukua uwanja wa mpira wa miguu, wimbo wa riadha na uwanja wa mazoezi uliojengwa kwa ajili ya kukuza maendeleo ya michezo katika jimbo.
Kichonda
Kichonda ni kata ya Wilaya ya Liwale katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,286 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65516.
Ana Pak Agi
(alifariki Seoul, 24 Mei 1839) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake kilichompata kwa kukatwa kichwa pamoja na Augustino Yi Kwanghon, Agatha Kim A-gi, Damiani Nam Myonghyok, Magdalena Kim Obi, Barbara Han A-gi, Agatha Yi So-sa, Lusia Pak Hui-sun na Petro Kwon Tugin.
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Ukristo
thumb|right| [[Sanamu ya Kristo mkombozi huko Rio de Janeiro (Brazil) ni sanamu ya Yesu kubwa kuliko zote zilizopata kutengenezwa.]]
Ukristo (kutoka neno la Kigiriki Χριστός, Khristos, ambalo linatafsiri lile la Kiebrania מָשִׁיחַ, Māšîăḥ, linalomaanisha "Mpakwamafuta" ) ni dini inayomwamini Mungu pekee kama alivyofunuliwa kwa Waisraeli katika historia ya wokovu ya Agano la Kale na hasa Yesu Kristo katika Agano Jipya ambaye ni mwanzilishi wake katika karne ya 1.
Dini hiyo, iliyotokana na ile ya Wayahudi, inalenga kuenea kwa binadamu wote, na kwa sasa ni kubwa kuliko zote duniani, ikiwa na wafuasi 2,400,000,000 (33% kati ya watu 7.274 bilioni)   , ambao nusu ni waamini wa Kanisa Katoliki na nusu ya pili wamegawanyika kati ya Waorthodoksi (11.9%) na Waprotestanti (38%) wa madhehebu mengi sana.
Fasihi andishi
thumb|Mashairi ya [[Kiingereza.]] Fasihi andishi ni sanaa itumiayo maandishi kufikisha ujumbe kwa hadhira iliyokusudiwa.
Ukristo
Karibu wote wanakubali Utatu Mtakatifu, yaani kwamba milele yote Mungu ni nafsi tatu zenye umoja kamili: Baba, Mwana na Roho Mtakatifu. Ni kwa jina lao kwamba mataifa yote wanahimizwa kubatizwa kwa maji, ili kuzaliwa upya, kadiri ya agizo la Yesu ili kuingizwa katika fumbo la Mungu pekee kupitia fumbo la kifo na ufufuko wake mwenyewe.
Fasihi andishi
Fasihi andishi hugawanyika katika matawi mawili: nathari na ushairi.
Ukristo
Kitabu kitakatifu cha Ukristo kinajulikana kama Biblia. Ndani yake inategemea hasa Injili na vitabu vingine vya Agano Jipya.
Fasihi andishi
Pia fasihi andishi ina tanzu nyingi mbalimbali, hasa hadithi fupi, riwaya, tamthiliya, insha, shairi n.k.
Ukristo
Wakati wa Mababu wa Kanisa misingi ya imani ya Ukristo ilifafanuliwa na Mitaguso ya kiekumeni namna inayokubaliwa na wengi kabisa kati ya Wakristo wa leo. Maungamo yao yanakiri kwamba Yesu ni Mwana wa Mungu aliyefanyika mtu ili kuwaokoa binadamu. Baada ya kuteswa na kuuawa msalabani alizikwa ila akafufuka, siku ya tatu akapaa kwa Mungu akishiriki mamlaka ya Baba hadi atakaporudi kuhukumu waadilifu na wasiotubu, akiwapa tuzo au adhabu ya milele kadiri ya imani na matendo yao.
Ipelele
Ipelele ni kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Ni eneo dogo sana lenye vijiji sita yaani Ubiluko, Ipelele, Makwaranga, Mbanga, Makeve na Missiwa. Msimbo wa posta ni 59520.
Ukristo
Hivyo, kati ya madhehebu ya Ukristo, karibu yote yanamkiri Yesu kuwa kwa pamoja Mungu kweli na mtu kweli: katika umoja na nafsi yake ya Kimungu zinapatikana sasa hali hizo zote mbili.
Ipelele
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,890 walioishi humo. Kata hiyo ina kabila dogo liitwalo Wamagoma.
Uwanja wa michezo wa Rand
Uwanja wa michezo wa Rand ni uwanja wa michezo ulioko huko Rosettenville ambapo ni kitongoji cha Johannesburg, nchini Afrika Kusini kwenye jimbo la Gauteng. Ulipangwa kutumiwa kama uwanja wa mazoezi kwa timu zinazoshiriki kwenye Kombe la Dunia la FIFA,mwaka 2010 baada ya kujengwa tena na kufunguliwa tena mnamo Agosti mwaka 2008. Pamoja na uwezo mdogo, unachukuliwa kama moja wapo ya uwanja mzuri wa kucheza nchini Afrika Kusini.
Ukristo
Yote yanamkiri kuwa Mwokozi wa watu wote, na kuwa ndiye atakayerudi mwishoni mwa dunia kwa hukumu ya wote, ingawa maelezo kuhusu jambo hilo yanatofautiana.
Ipelele
Wenyeji wa eneo hilo wanajishughulisha na kilimo cha mahindi, ngano, njegere na viazi. Hata hivyo inasemekana kuwa walikuwa wafugaji wa ng'ombe wakubwa katika milima ya Ikata na Magoma; mpaka sasa ufugaji upo ila si sawa na zamani.
Ukristo
Vilevile yote yanamchukua kama kielelezo cha utakatifu ambacho - kwa msaada wa Roho Mtakatifu na wa sakramenti zilizowekwa na Yesu mwenyewe, kuanzia ile ya ubatizo - kiwaongoze ndani ya Kanisa katika maadili yao maalumu, kuanzia unyenyekevu na upole hadi upendo unaowaenea wote, bila kumbagua yeyote, hata adui.
Asili
Chimbuko la Ukristo ni mtu huyo aliyezaliwa takriban miaka 2000 iliyopita huko Mashariki ya Kati, katika kijiji cha Bethlehemu kilichopo hadi hivi leo kwenye mipaka ya Palestina; alikuwa akiitwa Yesu wa Nazareti (kijiji alikokulia) au mwana wa Yosefu mchonga samani,mama yake akifahamika kwa jina la Bikira Maria.
Uwanja wa michezo wa Rand
Historia
Uwanja wa michezo wa Rand ulijengwa kati ya mwaka 1949 na mwaka 1951 kwa gharama ya pauni 60,000 wenye uwezo wa kuingiza idadi ya watu 15,000. Baada ya muda ukarabati mkubwa ulifanywa, ukarabati wa kwanza ulianza kati ya mwaka 1964 na mwaka 1965 ambapo vifaa viliongezwa na ya pili mnamo mwaka 1976 ambayo ilisimamishwa taa ya mafuriko. Uwanja huo ulihukumiwa kuhitaji maboresho makubwa na viliamuliwa kwamba utabomolewa mnamo mwaka 2006. Uwanja mpya wa Rand, unaosimamiwa na Uwanja wa Usimamizi wa Afrika Kusini (SMSA), ulijengwa upya kama uwanja wa viti vyote na kubaki alama yake ya zamani ya urithi malengo.
Ukristo
Asili
Habari za maisha na mafundisho yake zinapatikana kirefu zaidi katika Injili nne zilizokubalika, katika Agano Jipya kwa jumla, lakini pia ziliandaliwa na kutabiriwa na Agano la Kale.
Uwanja wa michezo wa Rand
Matukio mengine
Uwanja wa Rand pia umeandaa hafla kadhaa za masumbwi ya hali ya juu, pamoja na vita vya Arnold Taylor dhidi ya Romeo Anaya mnamo mwaka 1993 na vile vile pambano la Johnny du Plooy na Mike Weaver mnamo mwaka 1987.
Ukristo
Yesu kama Masiya aliyetarajiwa
Ukristo ni matokeo ya utume wa Yesu, uliopokewa na waliomwamini kuwa ndiye Masiya, yaani mkombozi aliyetimiliza ahadi za Mungu kwa binadamu.
Katika kitabu cha Mwanzo tunasoma utabiri wa kuja kwake ulianzia katika bustani ya Edeni pale Mungu alipomwambia nyoka, yaani shetani, kuhusu mwanamke kwamba "uzao wake utakuponda kichwa" (Mwa 3:15).
Baadaye Abrahamu, babu wa taifa la Israeli, kwa imani na utiifu wake kwa Mungu, aliahidiwa kwamba katika uzao wake mataifa yote yatabarikiwa.
Musa, mwanaharakati aliyewakomboa watu wa Israeli kutoka utumwani Misri takribani miaka 1250 KK (kabla ya kuzaliwa kwa Yesu), ndiye nabii wa kwanza kutabiri wazi kwa niaba ya Mungu ujio wa Masiya au Kristo (Kumb 18:15-22, hususan mstari 18: "Nitawainulia nabii kama wewe kutoka miongoni mwa ndugu zenu; na nitatia neno langu kinywani mwake na atasema nao yote niliyomwamuru."
William Styron
William Styron (11 Juni 1925 – 1 Novemba 2006) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1968 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa ajili ya riwaya yake kuhusu Nat Turner.
Ukristo
Yesu kama Masiya aliyetarajiwa
Kuja kwake kulitimia katika Agano Jipya, ambalo ni ukamilifu wa yote yaliyotabiriwa katika Agano la Kale. Kwani Musa alitumwa kuanzisha Agano la Kale kama maandalizi ya Agano Jipya, akikabidhi mifumo mingi ya nje na ndani kwa watawala na waamuzi waliomfuatia watakaoshikilia Agano la kusubiri Masiya wakishirikiana na manabii na makuhani.
Yesu alizaliwa miaka kama 1800 baada ya Abrahamu. Vitabu vya Injili vinaeleza matukio na mafundisho ya Yesu ambayo ndiyo mwongozo wa imani hiyo. Maisha na kazi ya Yesu vimeibua mambo mengi katika historia. Ndiyo sababu kalenda iliyoenea duniani huhesabu miaka kutoka ujio wake; huu ni mchango mmojawapo wa Ukristo katika ustaarabu.
Mafundisho ya msingi ya Yesu
thumb|300px|Hotuba ya Mlimani kadiri ya [[Carl Heinrich Bloch. Hotuba ya Mlimani inachukuliwa na Wakristo kuwa utimilifu wa Torati iliyotolewa na Musa katika Mlima Sinai.]]
Yesu alifanya ishara za kustaajabisha, au miujiza. Matokeo ni kwamba, watu wengi wakamwamini.
Virginia Beach, Virginia
thumbnail|right|200px|Mji wa Virginia Beach, Virginia
Ukristo
Mafundisho ya msingi ya Yesu
Nikodemu, mshiriki mmojawapo wa baraza la Sanhedrini, ambalo lilikuwa pia mahakama kuu ya Wayahudi, alivutiwa na kutaka kujua zaidi kuhusu siri ya miujiza hiyo na ujumbe kutoka kwa Mungu; kwani yeye alihamasika kuona ishara zile kutoka kwa Mungu.
Virginia Beach, Virginia
Virginia Beach ni mji wa Marekani katika jimbo la Virginia. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao milioni 1.8 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Ukristo
Mafundisho ya msingi ya Yesu
Yesu akamjibu kwamba hakika mtu hawezi kuingia ufalme wa Mungu asipozaliwa mara ya pili kwa maji na Roho Mtakatifu.
Pia akajieleza kuwa mpatanishi wa ulimwengu wa dhambi na Mungu na kwamba kila anayemgeukia kwa imani hatapotea, bali atarithi uzima wa milele: alisema mwenyewe ni mfano wa nyoka wa shaba aliyetengenezwa na Musa. (Yoh 2:23-3:21; Hes 21:9).
Akiwa kando ya Ziwa la Galilaya, Yesu alikuta umati wa watu umekusanyika. Basi akapanda mashuani na kuenda mbali kidogo na ufuoni, akaanza kuwafundisha kuhusu Ufalme wa mbinguni kupitia mfululizo wa mifano.
Mmojawapo ni huu ufuatao: "Ufalme wa mbinguni ni kama punje ya haradali ambayo mtu anaipanda. Ingawa ni mbegu ndogo sana inakua na kuwa mti wa mboga mkubwa kuliko yote. Inakuwa mti ambao ndege wanauendea, wakipata makao katika matawi yake". (Math 13:1-52; Mk 4:1-34; Lk 8:4-18; Zab 78:2; Isa 6:9,10).
Kanisa siku za mwanzo
Jumuia ya Wakristo inaitwa Kanisa, yaani "mkusanyiko" kama lilivyotajwa na Yesu mwenyewe hasa katika Injili ya Mathayo 16:18: "Wewe ndiwe Petro na juu ya mwamba huu, nitalijenga kanisa langu. Wala milango ya kuzimu haitalishinda".
Yesu aliita wengine 11 pamoja na Petro kuunda kundi la mitume wake. Idadi yao ilipangwa kwa kusudi la kudokeza kwamba ndiyo mwanzo mpya wa taifa la Mungu, kama vile watoto 12 wa Yakobo Israeli walivyokuwa mwanzo wa taifa lake la kale.
Yesu aliwapa hao Thenashara mamlaka ile aliyopewa na Mungu Baba ili kuokoa watu.
Yesu na wanafunzi wake wa kwanza walikuwa Wayahudi. Yaani walizaliwa katika uzazi wa Abrahamu wakiwa watoto wa Agano lililofanywa kati ya Mungu na taifa lake la Israeli zamani za Musa.
Kwa upande mmoja Wayahudi walitoka katika ukoo wa Ibrahimu, hasa waliokaa Israeli/Palestina. Lakini watu wengine wenye asili ya mataifa tofauti waliwahi kujiunga na imani ya Wayahudi na kuchukua hatua ya kuongoka na kutahiriwa.
Katika mazingira yao Wayahudi walikuwa watu wa pekee waliomshuhudia Mungu mmoja tu. Walikuwa tofauti na wengine kwani hawakushiriki katika ibada ya miungu ya serikali, tena walitunza utaratibu wa sabato yaani kutotenda kazi siku ya saba.
Mitume wa Yesu walizunguka awali hasa katika jumuiya za Wayahudi kila mahali walipokwenda. Mwanzoni Kanisa lilionekana kama dhehebu la Kiyahudi tu. Baada ya kupokea watu kutoka mataifa bila kuwatahiri hali ilibadilika: Kanisa likawa taifa la Mungu kutoka kwa Wayahudi na kwa Mataifa.
Ujio wa Roho Mtakatifu
Mara baada ya Yesu kwenda zake katika tukio linalotajwa kupaa kwake mbinguni, wafuasi wake wakarudi Yerusalemu, yapata mwendo wa sabato, na walipoingia huko, wakapanda ghorofani walipokuwa wakikaa Mtume Petro na wenzake.
Hata ilipotimia siku ya Pentekoste walikuwapo wote mahali pamoja. Ukaja upepo toka juu kama upepo wa nguvu ukienda kasi, ukaijaza nyumba yote waliyokuwa wameketi. Kukatokea na ndimi zilizogawanyikana, kama ndimi za moto uliowakalia kila mmoja wao. Wote wakajazwa na Roho Mtakatifu, wakaanza kusema kwa lugha nyingine, kama Roho alivyowajalia. (Mdo 1:12-14, 2:1-4).
Hii ilifuatiwa na Petro na wenzake kuanza kuhubiri ufufuko wa Bwana Yesu na hatimaye kugusa watu 3,000 waliokubali kubatizwa siku hiyo. (Mdo 2: 37-40).
Ustawi wa jumuia ya kwanza ya wafuasi wa Kristo
Watu walipokuwa wakidumu katika fundisho la mitume, sala, kumega mkate na katika ushirika, wengi wakaona ishara zao nyingi basi nao wakauza mali zao, na vitu walivyokuwanavyo, na kugawia watu wote kama kila mtu alivyokuwa na haja.
Hivyo ndivyo jumuia ilivyozaliwa na kufahamika kama Kanisa. (Mdo 2:42-47).
Kukutanika na kushiriki mafumbo makuu, kushukuru na kusifu, pamoja na uwepo wa vipaji na karama za Roho Mtakatifu, hufanya Kanisa liwe hai.
Lupus wa Sens
Lupus wa Sens (au Loup wa Sens) (573 hivi - 623 hivi) alikuwa askofu wa 19 wa Sens, Ufaransa.
Alikuwa mtoto wa Betton, kabaila wa Tonnerre, kutoka ukoo uliotawala Burgundy. Kwa ushujaa wake alipelekwa uhamishoni.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Septemba.
Ukristo
Uenezi wa awali wa Kanisa
Ujumbe wa Yesu ulienea haraka toka Yerusalemu hata Lida, Yafa, Kaisaria, Samaria, Damasko n.k. na kuanzisha jumuia nyingi.
Nazo jumuia kwa bidii za waamini wa mwanzo zikafika Foinike, Kipro, Antiokia, ambako waliitwa Wakristo kwa mara ya kwanza, kutokana na waamini wa mataifa mengine kuwazidi wale wenye asili ya Kiyahudi (Mdo 11:1-23).
Imani na desturi za mikusanyiko hiyo zenye asili ya Kiyahudi zilitapakaa na hivyo kuanza kusuguana na mapokeo ya jamii mbalimbali zilipopenya. Hii inatokana na ukweli kwamba watu wengi wa siku zile tayari walikuwa na imani zao walizokuwa wakizitunza.
Basi ukaja wakati ambao Wakristo wakaanza kukosoana kuhusu dhamiri zao na huduma. Ndiyo asili ya nyaraka mbalimbali ambazo zinaunda sehemu muhimu wa Agano Jipya.
441
Makala hii inahusu mwaka 441 (Baada ya Kristo).
Ukristo
Uongozi wa Kanisa
Suala hili limekuwa muhimu sana katika historia ya Ukristo. Njia mbalimbali za uongozi ambazo zilitafutwa na kujaribiwa zinaonyesha tofauti muhimu kati ya madhehebu mbalimbali. Kwa jumla njia hizo zote zinajaribu kuiga mifano ya ushirika wa kwanza inayopatikana katika Biblia. Vyeo na shughuli maalumu zilizopo katika Ukristo leo, vina asili na mwanzo katika ugawaji wa madaraka ulivyokuwa wakati wa mitume.
Katika nyaraka za Paulo (ambazo ni maandiko ya kwanza katika Agano Jipya) tunaona hali ya Ukristo mwanzoni kabisa. Paulo anataja mitume, manabii, walimu, wenye vipawa mbalimbali (1Kor 12,28 n.k.), au maaskofu na mashemasi, pia wazee. Kwa jumla hakuna picha kamili ya utaratibu mmoja uliokuwepo kila mahali.
Katika ushirika wa kwanza kule Yerusalemu Mitume, yaani marafiki wa Yesu wa karibu waliotumwa naye na kupewa kazi ya kueneza Habari Njema, ndio waliokuwa viongozi. Lakini baada ya muda mfupi kazi zilikuwa nyingi, hivyo wakaongeza "Wasaidizi saba". Hao saba walishughulikia hasa huduma za upendo, yaani kuwagawia wajane na wazee misaada.
Baada ya Mtume Petro kuhama Yerusalemu, Yakobo Mdogo ndiye aliyeongoza ushirika huo.
Mwishoni mwa karne ya 1 cheo cha "Askofu" kiliimarika sana, lakini pia vikundi vya Wakristo wenye vyeo maalumu vya utumishi vilianza kutokea. Pamoja na Askofu vyeo vya Kasisi na Shemasi vilikuwa kawaida. Mashemasi wa kike walipatikana pia mwanzoni, lakini walipotea baadaye, kutokana na utamaduni uliokazia kipaumbele cha wanaume.
Katika karne za baadaye vikundi mbalimbali vilianza kupinga kuwapo kwa vyeo maalumu vya utumishi. Walisisitiza zaidi "ukuhani wa Wakristo wote" maana yake kila Mkristo hushiriki utumishi ulio mmoja tu katika Kanisa. Madhehebu mengine ya Kiprotestanti, yakikumbuka sana matatizo ya utaratibu wa kiaskofu wakati wa karne za kati, yaliona afadhali kuendelea bila cheo hicho. Wakatoliki, Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki pamoja na Wamoravian na Waanglikana wamehifadhi ngazi za kale yaani Uaskofu, Ukasisi na Ushemasi. Nchini Tanzania Walutheri pia Wabatisti wa aina ya A.I.C. wanaheshimu cheo cha Uaskofu. Lakini kimataifa sehemu kubwa ya Walutheri, na hasa Wapresbiteriani (Reformed) na Wabatisti hawana Askofu, wakisisitiza zaidi uwezo na haki ya kila Mkristo kushiriki katika shughuli zote za utumishi akichaguliwa.
Imani ya Ukristo ni juu ya Yesu. Alikuja kwelikweli hapa duniani. Alichagua kuja katika nchi ile ya Israeli miaka 2000 iliyopita. Akawachagua wanafunzi wake ambao tunawaita "mitume". Hakika alikuwa na maana kufanya hivyo. Mitume ndio waliotekeleza maagizo ya Yesu, "Basi enendeni, mkawafanye mataifa yote kuwa wanafunzi, mkiwabatiza kwa jina la Baba, na Mwana, na Roho Mtakatifu; na kuwafundisha kuyashika yote niliyoamuru ninyi; na tazama, mimi nipo pamoja nanyi siku zote, hata ukamilifu wa dhahari" (Math 28:19-20). Biblia inatupa habari za aina hii: wale Mitume ni mifano ya Ukristo wetu katika nguvu au karama zao, lakini pia katika udhaifu wao.
Petro
Petro ni jina lenye maana ya "mwamba". Alikutana na Yesu akiwa mvuvi, akaendelea kuwa rafiki yake wa karibu sana. Yesu alipokamatwa, Petro alitaka kutumia upanga wake ili amtetee. Lakini alipoulizwa baadaye kama yeye ni rafiki wa Yesu aliogopa akasema hamjui.
Agano Jipya ina nyaraka mbili zilizoandikwa kwa jina lake. Kumbukumbu ya kale inasema alifika mpaka Roma. Hapo aliuawa pamoja na Paulo katika mateso ya kwanza ya Wakristo chini ya serikali.