cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ufishaji
Katika Injili
Hatimaye ametuonyesha roho ya ufishaji iwe ya namna gani: “Wewe ufungapo, jipake mafuta kichwani, unawe uso, ili usionekane na watu kuwa unafunga, ila na Baba yako aliye sirini; na Baba yako aonaye sirini atakujazi” (Math 6:17-18). Maana yake, jipake upendo, huruma na furaha ya Kiroho; takasa roho yako na elekeo lolote la kujionyesha. Ukitenda mema hukatazwi kuonekana, ila usijionyeshe, usitake kuonekana, la sivyo utapoteza usafi wa nia inayotakiwa kumuendea Baba moja kwa moja. Roho ya ufishaji ni upendo unaoangaza watu ili kuwaokoa: inawezekanaje kuwa wapole kwa mtu mkali bila kujitawala? Ni roho ya kumtolea Mungu tabu yoyote inayotupata isaidie kumkaribia na kuokoa watu, ili mambo yote yachangie kufanikisha wema, hata vizuio tunavyovikuta njiani, kama vile Yesu alivyofanya msalaba wake kuwa chombo bora cha wokovu.
Yohane Antoni Farina
Yohane Antoni Farina (11 Januari 1803 – 4 Machi 1888) alikuwa askofu mmojawapo wa Kanisa Katoliki nchini Italia, kwanza Treviso halafu Vicenza, na mwanzilishi wa shirika la Masista Walimu wa Mt. Dorotea Mabinti wa Mioyo Mitakatifu.
Ufishaji
Katika Injili
Hivyo ufishaji wa Kikristo uko juu kuliko uzembe wa fikra za kidunia Fikra hizo, ambazo zinakanusha roho ya imani katika mwenendo, zinazuka upya daima kwa namna mbalimbali zikidharau ufishaji badala ya kuuona ni ukombozi unaochangia ustawi wa roho. Eti! Kwa nini kusema juu ya ufishaji, ikiwa Ukristo ni mafundisho ya uzima; juu ya kujinyima, ikiwa Ukristo unatakiwa kukoleza utendaji wote wa binadamu; juu ya utiifu, ikiwa Ukristo unaleta uhuru? Mbona umbile letu ni jema, linatokana na Mungu na kuelekea kumpenda kuliko vyote? Wanaosema hivyo wanasahau maneno ya Mwokozi: “Amin, amin, nawaambia: Chembe ya ngano isipoanguka katika nchi, ikafa, hukaa hali iyo hiyo peke yake; bali ikifa, hutoa mazao mengi. Yeye aipendaye nafsi yake ataiangamiza; naye aichukiaye nafsi yake katika ulimwengu huu ataisalimisha hata uzima wa milele” (Yoh 12:24-25).
Yohane Antoni Farina
Alisifiwa kwa uchungaji wake, kwa ukarimu wake kwa maskini wa aina zote na kwa kuinua vijana kwa malezi.
Ufishaji
Katika Injili
Wanasema tena: kwa nini kupinga maoni na matakwa yetu? Eti! Ni kujifanya watumwa wasioweza kutenda wanavyotaka, na ni kupoteza uhusiano na ulimwengu tunaopaswa kuuboresha, si kuudharau. Hawaelewi kwamba waandishi wa Kiroho kwa neno “matakwa yetu” walimaanisha yale yasiyolingana na ya Mungu. Fikra hizo, zikichanganya kiujanja ukweli na uongo, zinatumia hata maneno: “Neema haiangamizi umbile, bali inalikamilisha”. Uhaba wa imani unayapotosha, kwa kuwa hapo Thoma wa Akwino alizungumzia umbile lenyewe lilivyoumbwa awali na Mungu, si umbile lililojeruhiwa na kuanguka, jinsi lilivyo sasa kutokana na dhambi asili na dhambi zetu binafsi.
Yohane Antoni Farina
Ndiye aliyempa upadrisho atakayekuwa Papa Pius X.
Ufishaji
Katika Injili
Dhana hizo hazichelewi kuonyesha matokeo yake: “kwa kuwa kila mti hutambulikana kwa matunda yake” (Lk 6:44). Hao mitume wa aina mpya, wakitaka kupendeza ulimwengu wanaufuata badala ya kuuongoa; wanapuuzia matokeo ya dhambi asili na uovu mkuu wa dhambi ya mauti iliyo chukizo kwa Mungu, si tu dhara kwa binadamu. Wanapuuzia hasa uzito wa dhambi za roho: kutosadiki, kujiamini, kiburi. Wanaona kosa kubwa zaidi ni kutojihusisha na shughuli za jamii, hivyo maisha ya sala tu kwao ni ya bure. Mungu alijibu mwenyewe fikra hizo za Umarekani kwa utakatifu wa Teresa wa Mtoto Yesu na uenezi wa uangavu wake. Hao wanapuuzia tena ukuu usiopimika wa lengo letu, yaani Mungu asili ya neema. Hivyo badala ya kusema juu ya uzima wa milele, wanazungumzia maadili yanayohusika kidogo tu na dini, na hawaonyeshi upinzani wa moja kwa moja kati ya mbingu na moto. Hatimaye wanasahau kuwa msalaba ndio chombo kilichochaguliwa na Bwana ili kuuokoa ulimwengu.
Matokeo ya fikra hizo yanaonyesha kuwa asili yake ni ubinadamu tu, unaokanusha walau kimatendo mambo yanayopita maumbile, na hivyo hauoni ufishaji umo katika kiini cha Ukristo, ni kitu kimoja na toba ambayo ni ya lazima kwa wote.
Kwa namna nyingine fikra hizo ziliwahi kujitokeza kati ya Watulivu, hasa M. Molinos aliyedai kwamba “kutaka kutenda kunamchukiza Mungu, anayetaka kutenda peke yake ndani mwetu”. Tusipotenda tena, eti! Tunajiangamiza ili Mungu tu aishi na kutawala ndani yetu. Kwa msingi huo alidai tusimfikirie wala kumpenda, tusifikirie mbingu wala moto, tusizingatie matendo yetu wala kasoro zetu, tusitamani ukamilifu wala wokovu, tusimuombe Mungu chochote ila tujiachilie kwake atekeleze matakwa yake ndani yetu pasipo mchango wetu. Hatimaye alisema, “Mtu hahitaji tena kupinga vishawishi, ila asivijali; msalaba wa hiari wa kujifisha ni mzigo unaolemea na wa bure ambao tuutupe”. Eti! Vishawishi vinafaa daima, hata vinaposababisha maovu: vikitujia si lazima tutekeleze maadili yaliyo kinyume chake, bali tuvikubali tu, na hivyo tujitambue si kitu. Fikra hizo zinatumbukia uzembe tu. na kuliko maisha yaliyo magumu kwa kiburi. Ndio ufishaji tunaouona katika watu wenye sura ya Yesu msulubiwa: Mungu ni wa ajabu katika watakatifu wake!
==Kadiri ya Mtume Paulo na teolojia ya Kikatoliki == Mafundisho ya Injili kuhusu ufishaji yamefafanuliwa na Mtume Paulo aliyesema, “Nautesa mwili wangu na kuutumikisha; isiwe, nikiisha kuwahubiri wengine, mwenyewe niwe mtu wa kukataliwa” (1Kor 9:27). Zaidi ya kutamka haja hiyo, yeye ametuonyesha ni lazima tufishe yale yote yasiyoratibiwa ndani mwetu kwa sababu ya: 1) matokeo ya dhambi asili; 2) matokeo ya dhambi zetu binafsi; 3) ukuu usio na mipaka wa lengo letu lipitalo maumbile; 4) wajibu wetu wa kumfuata Bwana msulubiwa.
Kwa kuzingatia sababu hizo, zinazokanushwa na fikra za kidunia, ufishaji wa ndani na wa nje unaeleweka ni nini. Unahusiana na maadili mengi, kwa sababu kila moja linapingana na vilema vilivyo kinyume chake, na kwa namna ya pekee unahusiana na adili la toba, ambalo linalenga kuangamiza ndani mwetu matokeo ya dhambi kwa sababu ni chukizo kwa Mungu, na ambalo linatakiwa litokane na upendo wake.
Matokeo ya dhambi asili
Kwanza Mtume Paulo alimlinganisha Yesu Kristo, asili ya wokovu wetu, na Adamu, asili ya uharibifu wetu: “Kwa mtu mmoja dhambi iliingia ulimwenguni, na kwa dhambi hiyo mauti… Kwa kuasi kwake mtu mmoja watu wengi waliingizwa katika hali ya wenye dhambi, kadhalika kwa kutii kwake mmoja watu wengi wameingizwa katika hali ya wenye haki… na dhambi ilipozidi, neema ilikuwa nyingi zaidi… kwa Yesu Kristo Bwana wetu” (Rom 5:12,19-21).
Kifo ni mojawapo kati ya matokeo ya dhambi asili, lakini Paulo alitaja pia tabia mbovu ya “utu wa kale”, yaani utu jinsi ulivyozaliwa na Adamu, wenye umbile lililoanguka na kujeruhiwa. “Mvue kwa habari ya mwenendo wa kwanza utu wa zamani, unaoharibika kwa kuzifuata tamaa zenye kudanganya; na mfanywe wapya katika roho na nia zenu; mkavae utu mpya, ulioumbwa kwa namna ya Mungu katika haki na utakatifu wa kweli” (Ef 4:22-24). “Msiambiane uongo, kwa kuwa mmevua kabisa utu wa kale, pamoja na matendo yake; mkivaa utu mpya, unaofanywa upya upate ufahamu sawasawa na mfano wake yeye aliyeuumba” (Kol 3:9-10). “Naifurahia sheria ya Mungu kwa utu wa ndani; lakini katika viungo vyangu naona sheria iliyo mbali, inapiga vita na ile sheria ya akili zangu, na kunifanya mateka ya ile sheria ya dhambi iliyo katika viungo vyangu. Ole wangu, maskini mimi! Ni nani atakayeniokoa na mwili huu wa mauti?” (Rom 7:22-24).
Utu wa kale unakosa ule ulinganifu mzuri wa uadilifu asili ulioangamizwa na dhambi. Mtaguso wa Trento umetamka kwamba mtu wa kwanza kwa kosa lake “amepoteza kwake na kwetu utakatifu na uadilifu asili” na kuturithisha umbile lisilo na neema, tena lililojeruhiwa. Pasipo kuzidisha ubaya wa hali hiyo, tukiri tumezaliwa hali utashi wetu haumuelekei Mungu bali uovu; akili yetu inaelekea udanganyifu; hisi zetu zinaelekea anasa na hasira, vyanzo vya dhambi za kila aina. Ndipo vinapotokea kiburi, kumsahau Mungu, umimi wa namna nyingi ambao haujitambui na unataka raha duniani, badala ya kulenga juu zaidi. “Ubinadamu unajifanya daima lengo lake wenyewe, kumbe neema… inafanya yote kwa ajili ya Mungu tu”.
Utu ulioanguka, si tu kwamba umevuliwa neema na fadhili za asili, bali umejeruhiwa katika umbile lake. Hasa ni kwa sababu tumezaliwa hali utashi wetu haumuelekei Mungu, lengo lake kuu. Tungezaliwa katika hali ya maumbile tu, utashi ungeweza kumuelekea au kutomuelekea kwa hiari. Kumbe katika hali tuliyozaliwa nayo, kutokana na dhambi asili, tuko dhaifu katika kushika sheria ya kimaumbile, na pasipo neema hatuwezi kumpenda Mungu kuliko nafsi yetu. Vurugu za tabia mbovu, zinazoonekana wazi kutosha, ni “dalili inayothibitisha kwa kiasi kikubwa uwepo wa dhambi asili” (Thoma wa Akwino) uliofunuliwa na Mungu. Badala ya ulinganifu wa asili kati ya Mungu na roho, roho na mwili, mwili na vitu, zimezuka vurugu pande zote tatu.
Kwa stahili za Mwokozi ubatizo umetuondolea dhambi asili na kutupatia neema inayotia utakatifu na maadili ya kumiminiwa: kwa imani akili yetu imeangazwa Kimungu, na kwa tumaini na upendo utashi wetu umeelekezwa kwa Mungu. Lakini hata wabatizwa wanaodumu katika neema inayotia utakatifu, wanaendelea kuwa na madonda ambayo pengine yanatia uchungu na ambayo tumeachiwa kama fursa ya kupiga vita na kustahili taji. Mtaguso wa Trento umefundisha kuwa ndani ya waliobatizwa inabaki cheche ya tabia mbovu kusudi washindane nayo kwa neema ya Kristo, na kuwa wasipokubali cheche hiyo haiwezi kuwadhuru. “Utu wetu wa kale ulisulibishwa pamoja naye, ili mwili wa dhambi ubatilike, tusitumikie dhambi tena… Basi, dhambi isitawale ndani ya miili yenu ipatikanayo na mauti, hata mkazitii tamaa zake” (Rom 6:6,12).
Tusipoufisha “utu wa kale”, tutaendelea kutawaliwa na maono yetu: wasiotambua ukweli huo ni kwamba ndani mwao neema haina nguvu; umimi unawatawala, hata kama silika yao ina maelekeo mazuri yanayodhaniwa kuwa maadili halisi, kumbe siyo. Hatuna haja ya kujuta dhambi asili tuliyorithi tu bila kuitaka, ila tujitahidi kufuta matokeo yake, hasa tabia mbovu inayotuelekeza kutenda dhambi. Kwa kazi hiyo ya kudumu, madonda tuliyoyazungumzia yanazidi kugeuka makovu kwa ustawi wa neema ambayo inayaponya na kutuinua kwenye uzima mpya. Kwa njia ya ufishaji neema haiangamizi umbile, bali inalirekebisha likubali zaidi na zaidi kufanyiwa kazi na Mungu.
Matokeo ya dhambi zetu binafsi
Ufishaji unahitajika pia kwa sababu dhambi ikirudiwarudiwa inazaa tabia mbaya inayoitwa kilema. Vilema ni mazoea ya kuona, kupima, kutaka na kutenda yanayojenga roho potovu isiyolingana na Mungu; vinaweza vikajitokeza katika mwili pia, hata ni haki kusema mtu wa makamo amesababisha sura yake iwe ilivyo. Tukiungama dhambi zetu kwa majuto ya kutosha, ondoleo lake linaacha maelekeo kadhaa yanayoitwa mabaki ya dhambi; k.mf. aliyetawaliwa na ulevi, akiondolewa dhambi anabaki na kilema hicho hivi kwamba asipokwepa nafasi ataiangukia tena. Maelekeo hayo mabaya yanatakiwa kufishwa, hasa upande wa kutopendana: “Mkiumana na kulana, angalieni msije mkaangamizana! Basi nasema: Enendeni kwa Roho, wala hamtazitimiza kamwe tamaa za mwili.” (Gal 5:15). Nafasi ya ufishaji ni pana kwa sababu vilema vinavyotokana na mizizi ya dhambi ni vingi na pengine vibaya kuliko hiyo.
Tunapaswa kufanya malipizi kwa dhambi tulizokwishaondolewa, kusudi tusizirudie. Adili la toba halimfanyi tu mtu achukie dhambi kwa sababu ni kinyume cha Mungu, bali pia aitolee haki yake fidia, kwa kuwa kila dhambi inastahili adhabu, kama vile kila tendo linalotokana na upendo linavyostahili tuzo. Ndiyo maana tunapoondolewa dhambi katika kitubio tunaagizwa malipizi fulani ili tuondolewe adhabu ya muda ambayo kwa kawaida inadumu kutupasa: hivyo tunalipa walau sehemu ya deni letu. Kwa ajili hiyohiyo tunapaswa kuvumilia tabu za maisha, halafu subira isipotosha kututakasa itatubidi tupitie toharani: kwa Wakatoliki dogma hiyo inathibitisha haja ya ufishaji, kwa kutuonyesha tunavyopaswa kulipa deni lote, ama duniani ama kisha kufa. Ila majuto yaliyojaa upendo yanaweza yakafuta dhambi na adhabu pia, kama yalivyofanya yale machozi yaliyobarikiwa na Yesu akisema, “Amesamehewa dhambi zake ambazo ni nyingi, kwa kuwa amependa sana” (Lk 7:47). Anayepinga ufishaji atakunywa uovu kama maji, akiziita dhambi nyepesi “mapungufu”, na dhambi za mauti “udhaifu wa kibinadamu”.
Halafu tunapaswa kupambana na roho ya ulimwengu na shetani: “Kwa maana kushindana kwetu sisi si juu ya damu na nyama; bali ni juu ya falme na mamlaka, juu ya wakuu wa giza hili, juu ya majeshi ya pepo wabaya katika ulimwengu wa roho” (Ef 6:12). Ili tumshinde shetani, anayetushawishi kutenda kwanza makosa madogo, halafu yale makubwa, Bwana ametuambia tutumie sala, mfungo na sadaka: “Namna hii haitoki ila kwa kusali na kufunga” (Math 17:21). Hapo kishawishi kitakuwa nafasi ya kutekeleza imani, tumaini na upendo: tutajikuta tunahitaji kujitahidi na kustahili zaidi tusiridhike na matendo maadilifu mapungufu.
Ukuu wa lengo lipitalo maumbile unadai ufishaji wa pekee
Kwa kuwa tumeitiwa lengo lipitalo maumbile ambalo ukuu wake hauna mipaka - yaani Mungu mwenyewe katika maisha yake ya ndani - haitoshi tufuate akili adili, tukiweka maono chini yake. Tunapaswa kutenda daima kama watoto wa Mungu, tukiweka akili chini ya imani, hivi kwamba upendo wa Mungu uongoze matendo yetu yote. Kwa hiyo ni lazima tutengane na yale yote ambayo ni ya kidunia tu au hayawezi kuwa njia ya kumuendea Mungu na ya kufikisha watu kwake. Tunapaswa kushinda mahangaiko mbalimbali ya kibinadamu yasije yakatawala utendaji wetu kwa hasara ya uzima wa neema: “Basi mkiwa mmefufuliwa pamoja na Kristo, yatafuteni yaliyo juu, Kristo aliko, ameketi mkono wa kuume wa Mungu. Yafikirini yaliyo juu, siyo yaliyo katika nchi. Kwa maana mlikufa, na uhai wenu umefichwa pamoja na Kristo katika Mungu… Basi, vifisheni viungo vyenu vilivyo katika nchi” (Kol 3:1-3,5). “Muda ubakio si mwingi; basi tokea sasa wale walio na wake na wawe kama hawana; na wale waliao kama hawalii; na wale wafurahio kama hawafurahi; na wale wanunuao, kama hawana kitu. Na wale wautumiao ulimwengu huu, kama hawautumii sana; kwa maana mambo ya ulimwengu huu yanapita” (1Kor 7:29-31). Tukitaka kweli kwenda kwa Mungu, tusiweke makao yetu hapa, bali tutumie maisha haya ili kujipatia uzima wa milele. Lengo letu lipitalo maumbile linadai tujikanie yale yote yaliyo ya kibinadamu tu, hata kama ni halali, yasije yakatukwamisha.
Kwa mfano, “adili la kujipatia la kiasi linadai kwamba katika kutumia vyakula tufuate kipimo cha akili, yaani kiasi kinachoepuka yanayoweza kudhuru afya na kazi za akili na utashi. Kumbe kiasi cha Kikristo kinafuata kipimo cha Kimungu na kudai mtu aupe mwili wake mazoezi magumu na kuutia katika nidhamu kamili kwa kujinyima na kwa njia nyingine za namna hiyo. Lengo lake si la kimaumbile tu, bali ni kutufanya raia pamoja na watu wa Mungu, na watu wa jamaa ya Mungu” (Thoma wa Akwino). Hayo ni ya kweli zaidi kwa walioshika utume: “Hakuna apigaye vita ajitiaye katika shughuli za dunia, ili ampendeze yeye aliyemwandika awe askari” (2Tim 2:4). Vilevile askari wa Kristo asizame katika malimwengu, la sivyo atakuwa kama chumvi iliyoharibika: hapo “itatiwa nini hata ikolee? Haifai tena kabisa, ila kutupwa nje na kukanyagwa na watu” (Math 5:13).
Haja ya kumuiga Yesu msulubiwa
“Mtu yeyote akitaka kunifuata, na ajikane mwenyewe, ajitwike msalaba wake kila siku, anifuate” (Lk 9:23). Tunapaswa kumfuata Yesu aliyekuja si kutufundisha falsafa au elimujamii, bali kutuokoa kwa kufa msalabani. “Kama tu watoto, basi, tu warithi; warithi wa Mungu, warithio pamoja na Kristo; naam, tukiteswa pamoja naye ili tupate na kutukuzwa pamoja naye. Kwa maana nayahesabu mateso ya wakati huu wa sasa kuwa si kitu kama utukufu ule utakaofunuliwa kwetu” (Rom 8:17-18).
“Nadhani ya kuwa Mungu ametutoa sisi mitume mwisho, kama watu waliohukumiwa wauawe; kwa sababu tumekuwa tamasha kwa dunia; kwa malaika na wanadamu… Hata saa hii ya sasa, tuna njaa na kiu, tu uchi, twapigwa ngumi, tena hatuna makao… tumefanywa kama takataka za dunia, na tama ya vitu vyote hata sasa” (1Kor 4:9,11,13). “Pande zote twadhikika, bali hatusongwi; twaona shaka, bali hatukati tamaa; twaudhiwa, bali hatuachwi; twatupwa chini, bali hatuangamizwi; sikuzote twachukua katika mwili kuuawa kwake Yesu, ili uzima wa Yesu nao udhihirishwe katika miili yetu… Basi hapo mauti hufanya kazi ndani yetu, bali uzima ndani yenu” (2Kor 4:8-10,12). Maneno hayo yanachora ukweli wa maisha ya mitume kuanzia Pentekoste hadi kifodini chao: kisha kuchapwa viboko walitoka “katika ile baraza, wakifurahi kwa sababu wamehesabiwa kuwa wamestahili kuaibishwa kwa ajili ya Jina hilo” (Mdo 5:41). Walibeba msalaba wakachapwa sura ya Yesu ili waendeleze ukombozi kwa njia alizozifuata yeye. Roho hiyohiyo ya kulingana na Kristo imeonekana katika watakatifu wote, nasi tunapaswa kujilisha kila siku mifano yao. Ulimwengu hauhitaji wataalamu tu, bali hasa watakatifu wanaoleta tena kati ya watu sura hai ya Mwokozi.
Hizo sababu nne za ufishaji zinaweza kujumlishwa katika mbili tu: chuki kwa dhambi na upendo kwa Mungu. Ndiyo roho inayotakiwa kuchochea ufishaji wa nje na wa ndani. Jibu halisi kwa fikra za kidunia ni kumpenda Yesu msulubiwa; upendo huo unatufanya tufanane naye na kuokoa watu pamoja naye, tukifuata njia zilezile za kwake. Hivyo ufishaji, badala ya kuangamiza umbile letu, utalikomboa na kulirekebisha. Utatuwezesha kuelewa maana nzito ya msemo huu: kumtumikia Mungu ni kutawala. Ni kutawala juu ya maono, juu ya roho ya ulimwengu, juu ya mawazo yake ya uongo, juu ya mifano yake, juu ya shetani na juu ya uovu wake. Ni kutawala pamoja na Mungu kwa kushiriki zaidi na zaidi uzima wake wa ndani, kufuatana na sheria hii: maisha yasiposhuka, yanapanda. Mtu hawezi kuishi bila kupenda, na akijinyima kila pendo la chini linaloelekeza kwenye mauti, atazidi kufungua roho yake impende Mungu pamoja na watu ndani mwake.
1461 KK
Makala hii inahusu mwaka 1461 KK (kabla ya Kristo).
Yohane Antoni Farina
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 4 Novemba 2001 na Papa Fransisko alimtangaza mtakatifu tarehe 23 Novemba 2014.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Mia tano na ishirini na tisa
Ni namba asilia inayofuata 528 na kutangulia 530.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 23 x 23.
Mto Oyo (Uganda)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Zakia Mrisho Mohamed
Mzaliwa wa Singida, Alishiriki mashindano yake ya kwanza ya kimataifa ya riadha mwaka 2003, akishiriki katika mbio za mita 3000 ambapo alimaliza wa sita. Alishinda mkutano wa kimataifa wa Cinque Mulini mwaka wa 2004, na kuwa mwanamke wa kwanza Mtanzania kufanya hivyo. Alichaguliwa kwa Mashindano ya Dunia ya Msalaba ya Dunia ya IAAF ya 2005 na akafanikiwa kumaliza katika nafasi ya ishirini katika mbio ndefu. Alichukua nafasi ya sita katika 5000 m katika Mashindano ya Dunia ya 2005 katika Riadha na ya tatu kwenye Fainali ya Riadha ya Dunia (m 3000) mwezi mmoja baadaye. Aliiwakilisha Tanzania katika Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka 2006, na kushika nafasi ya nane mwaka 5000 m mwisho.
mwaka 2007 alishika nafasi ya 23 katika mashindano ya Dunia IAAF Kiujumla, lakini hakufanikiwa kwenye mbio hizo, na kushindwa kutoka nje ya m5000. joto la Mashindano ya Dunia ya Riadha ya 2007. Hatima kama hiyo ilimngoja katika Michezo yake ya kwanza ya Olimpiki huko Beijing mwaka uliofuata, ingawa alifanikiwa kumaliza katika nafasi ya nne mnamo mwaka 2008 kwenye Fainali ya Riadha ya Dunia IAAF ya m3000 na vile vile alishindana katika ya fainali ya kwanza ya kimataifa ya  m5000. katika msimu uliofuata katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya 2009, alichukua nafasi ya 15 katika mbio za m5000.
Mrisho alichaguliwa kuwa mmoja kati ya wawakilishi watatu wa Afrika katika mashindano ya riadha ya m5000 ya wanawake  katika Kombe la Bara la IAAF la 2010 (pamoja na Vivian Cheruiyot na Sentayehu Ejigu na alimaliza katika nafasi ya tano. Alishinda 5K ya adidas ya Wanawake mjini Prague Septemba 2010, akimshinda mshindi wa pili na bingwa mtetezi Gladys Otero kwa tofauti ya sekunde kumi na saba.
Mogotio
ni kata ya kaunti ya Baringo, eneo bunge la Mogotio, nchini Kenya.
Orodha ya mito ya wilaya ya Nakasongola
Orodha ya mito ya wilaya ya Nakasongola inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Mkoa wa Kati nchini Uganda.
Carla Denyer
Elimu na kazi
Denyer alisoma katika shule ya serikali kabla ya kusomea uhandisi wa mitambo katika Chuo cha St Chad's, Durham kuanzia 2005 hadi 2009. Aliendelea kufanya kazi katika sekta ya nishati ya upepo, akifanya kazi kwa mshauri wa nishati mbadala yenye makao yake Bristol, GL Garrad Hassan, kuanzia 2009 hadi  kuhamishia taaluma yake kwenye siasa.
Billboard 200
Billboard 200 ni safu ya kutaja albamu za muziki na ma-EP 200 zenye-mauzoya juu huko nchini Marekani. Safu hii huchapishwa kila wiki na jarida la Billboard. Mara kwa mara hutumiwa kufikisha au kutoa habari za umaarufu wa msanii au kundi la wasanii. Mara kwa mara, rekodi bora itakumbukwa kwa kufika kwake katika "nafasi ya kwanza", hizo albamu zao ambazo zimeuza zaidi kuliko nyingine angalau katika wiki moja.
Chati hii imeegemea sana upande mmoja tu wa mauzo (mauzo ya rejareja na yale ya dijitali) ya albamu huko nchini Marekani. Mauzo ya nyimbo yanaanza siku ya Jumatatu na kuishia Jumapili. Chati mpya inachapishwa kwa Alhamis inayofuata ikiwa na tarehe ya toleo lijalo la Jumamosi.
Ribkwo
ni kata ya kaunti ya Baringo, eneo bunge la Tiaty, nchini Kenya.
Apriko, Sirioni na wenzao
Sirioni mwingine, Eulogi, Hemerioni, Juliani, Julius, Yusto, Menelao, Oreste, Porfiri, Trifoni na Trifoni mwingine ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa Aleksandria kwa ajili ya imani yao.
Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.
Arijanet Muric
Arijanet Anan Muric (alizaliwa 7 Novemba 1998) ni mchezaji wa soka ambaye anacheza kama golikipa wa klabu ya Uingereza Manchester City na timu ya taifa.
Bruce Beutler
thumbnail|right|200px|Bruce Beutler picha na Kenneth Resnick Bruce Beutler (amezaliwa 29 Desemba, 1957) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza kingamwili. Mwaka wa 2011, pamoja na Jules Hoffmann na Ralph Steinman, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
1418 KK
Makala hii inahusu mwaka 1418 KK (kabla ya Kristo).
Ukubwa
Ukubwa (kwa Kiingereza: "size" ) ni hali ya mwonekano wa kitu au vitu ambapo huenda ikawa ni mwonekano wake katika umbo, urefu, upana, kipenyo, mzunguko, eneo, kiasi, au molekuli.
Ukubwa hupimwa kwa vifaa mbalimbali vikiwa ni pamoja na rula, mizani na vipimo vingine.
Mto Uru (Uganda)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Goromwe
Goromwe au spika ni samaki wa baharini wa familia Synodontidae katika oda Aulopiformes wanaoishi sakafu ya bahari hadi kina cha m 400 katika kanda za tropiki na nusutropiki. Spishi nyingine huitwa bumbo, (m)bumbura au jumbereru.
Maelezo
Kwa kawaida goromwe ni wadogo, ingawa spishi kubwa zaidi ina urefu wa sm 60. Wana mwili mwembamba wa umbo kama mcheduara na kichwa kinachofanana na kile cha mijusi. Pezimgongo liko katikati ya mgongo na linaongozwa na pezi dogo lenye shahamu karibu na mkia. Wana kinywa kinachojaa na meno makali, hata kwa ulimi.
Ekolojia
Lava wa goromwe huogelea huria. Wanajulikana kwa uwepo wa mabaka meusi katika matumbo yao yanayoonekana wazi kupitia ngozi yao nyangavu isiyo na magamba.
Januari na Marino
ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Theodoto wa Libya
Theodoto wa Libya ni kati ya Wakristo wa Libya ya leo waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.
Inawezekana na yuleyule anaheshimiwa tarehe hiyohiyo kwa jina la Theodoro wa Kurene.
Kibidayuh-Biatah
Kibidayuh ya Biatah (pia Kilandu) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia na Indonesia inayozungumzwa na Wabiatah kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibiatah imehesabiwa kuwa watu 63,900 nchini Malaysia na 8480 nchini Indonesia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibiatah iko katika kundi la Kiland-Dayak.
Loiyamorock
ni kata ya kaunti ya Baringo, eneo bunge la Tiaty, nchini Kenya.
Fati Mariko
Fatimata Gandigui Mariko, anajulikana zaidi kama Fati Mariko (alizaliwa 1964), ni mwimbaji wa Niger.
Mariko alipata elimu yake huko Niamey na Bougouni na alikuza ustadi wake wa kuandika kabla ya kuwa mwanamuziki. Wimbo wake maarufu wa "Djana-Djana", uliotayarishwa na kikundi cha Marhaba na kutolewa mnamo 1986, ulimletea umaarufu wake wa kwanza.
Mariko ameendeleza kazi yake kama mwimbaji maarufu kwa zaidi ya miongo mitatu, wakati mwingine akishirikiana na nyota wa kiume na vikundi vya hip-hop katika utayarishaji wake. Muziki wake hasa unatokana na Zarma - tambiko la Songhay na muziki wa kitamaduni. Anaimba kwa Kifaransa na lugha nyingine mbalimbali za asili za Niger, ikiwa ni pamoja na Hausa, Djerma, na Fula. Albamu zake alizotoa ni pamoja na Issa Haro na Inch Allah.
Kibidayuh cha Bukar-Sadong
Kibidayuh ya Bukar-Sadong (pia Kisabutan au Kiterian) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia na Indonesia inayozungumzwa na Wabukar na Wasadong kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibiatah nchini Malaysia imehesabiwa kuwa watu 49,100. Idadi ya wasemaji nchini Indonesia haijulikani. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibukar-Sadong iko katika kundi la Kiland-Dayak.
Mto Kakomo
unapatikana katika wilaya ya Nakasongola, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kibiga
Kibiga ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabiga kwenye kisiwa cha Misool. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kibiga imehesabiwa kuwa watu 300 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibiga iko katika kundi la Kiraja-Ampat.
Kibilba
Kibilba (pia Kirote) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabilba kwenye visiwa vya Rote, Semau na Timor. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kibilba imehesabiwa kuwa watu 7000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibilba iko katika kundi la Kitimor-Babar.
Mto Kambu (Uganda)
unapatikana katika wilaya ya Nakasongola, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Ufanisi wa matumizi ya maji
Ufanisi wa matumizi ya maji (UMM) ni uendelevu wa metric iliyoundwa na Gridi ya Kijani katika 2011 kujaribu kupima kiasi cha maji yanayotumiwa na vituo vya data ili kupoza mali zao za IT. Ili kuhesabu UMM, Meneja wa kituo cha data hugawanya kila mwaka matumizi ya maji ya tovuti katika lita na vifaa vya IT matumizi ya nishati katika saa za kilowati (Kwh). Matumizi ya maji ni pamoja na maji yanayotumika kupoeza kudhibiti unyevu na kuzalisha umeme kwenye tovuti. Mahesabu magumu (UMM) zaidi ni inapatikana kwenye tovuti ya Gridi ya Kijani.
Tangulbei/Korossi
ni kata ya kaunti ya Baringo, eneo bunge la Tiaty, nchini Kenya.
Mto Kansira
unapatikana katika wilaya ya Nakasongola, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Usu (Uganda)
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Jules Hoffmann
thumbnail|right|200px|Jules Hoffmann Jules Hoffmann (amezaliwa 2 Agosti, 1941) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Luxemburg na Ufaransa. Hasa alichunguza kingamwili. Mwaka wa 2011, pamoja na Bruce Beutler na Ralph Steinman, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Kirote
Kirote ni jina la lugha mbalimbali za Indonesia kwenye kisiwa cha Rote, kama vile Kibilba, Kidela-Oenale, Kidengka, Kilole, Kirikou, Kitermanu na Kitii.
1417 KK
Makala hii inahusu mwaka 1417 KK (kabla ya Kristo).
Mia tano na thelathini
Mia tano na thelathini ni namba inayoandikwa 530 kwa tarakimu za kawaida na DXXX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 529 na kutangulia 531.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 53.
Ute Scheub
thumb|Ute Scheub Ute Scheub ni mwandishi wa habari wa Ujerumani na mchambuzi wa masuala ya kisiasa. Mwanamke mwenye imani yenye nguvu, pia wakati mwingine anatambulika kama mpiga kampeni.
Maisha
Ute Scheub alizaliwa na kukulia Tübingen mji wa chuo kikuu kilichoanzishwa kwa muda mrefu kusini-magharibi mwa Ujerumani. Alikuwa mtoto wa mwisho kati ya watoto wanne walio orodheshwa na wazazi wake, na ni msichana pekee kati yao. Baba yake alikuwa mfamasia ambaye alikuwa na umri wa miaka 56, alijiua katika mkutano wa kanisa wa takriban watu 2,000.
Scheub alikuwa mtoto mwenye kipawa cha muziki. Scheub alifaulu mtihani wa Level C kama mratibu wa kanisa.
Kononi mtunzabustani
thumb|Sehemu ya [[picha takatifu anamoonekana.]] (Nazareth, Israeli, karne ya 3 - Pamfilia, leo nchini Uturuki, 250 hivi) alikuwa mkaapweke ambaye alijipatia chakula kutokana na bustani na hatimaye aliuawa kwa imani ya Kikristo wakati wa dhuluma ya kaisari Decius wa Dola la Roma.
Nozeli
thumb|Nozeli ya maji
Kononi mtunzabustani
Wakati wa kuhojiwa alijitambulisha kama mtu wa ukoo wa Yesu Kristo. Alipigiliwa misumari miguuni akalazimishwa kukimbia mbele ya gari la kukokotwa hadi alipoanguka magotini na kufa akisali.
Temi Dollface
thumb| Temi Dollface kwenye "The Juice" mnamo 2014 kwenye NdaniTV Temi DollFace (amezaliwa Agosti 2) ni mwimbaji wa muziki wa electro-pop-soul kutoka Nigeria aliyeishi Uingereza. Muziki wake unaelezewa kama "chapa ya muziki ambayo ni jazzy". Anajulikana zaidi kwa wimbo wake wa 2013 "Pata Pata", ambao ulishinda tuzo nne za AFRIMA kwenye Tuzo za All Africa Music Awards kwa "Video Bora", "Ufunuo wa Bara la Afrika", "Wimbo Bora wa Kisasa wa Kiafrika" na "Msanii Anayekubalika Zaidi wa Afrika. Kwenye Bara". Mnamo 2016, TemiDollFace alitoa wimbo "Beep Beep", kabla ya kutoa albamu.
Nozeli
Nozeli (kutoka Kiingereza: nozzle ) ni kifaa kilichobuniwa na kutengenezwa kwa madhumuni ya kuelekeza na kubadilisha tabia ya kimiminika au gesi inayopita ndani yake.
Temi Dollface
Dollface, ambaye ni mpenda mazoezi ya mwili, amepokea umakini mkubwa kwa hisia zake za mitindo.
Kononi mtunzabustani
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 5 Machi.
Mary Twala
Mary Kuksie Twala (14 Septemba 1939 – 4 Julai 2020) alikuwa mwigizaji wa Afrika Kusini. Mnamo 2011, aliteuliwa Africa Movie Academy Award for Best Actress in a Supporting Role.
kazi
Twala alishiriki katika utayarishaji wa ndani wa Afrika Kusini. Alikuwa na jukumu la mgeni katika msimu wa kwanza wa Vizazi (mfululizo wa TV wa Afrika Kusini). Mnamo 2007, aliigiza katika tamthilia ya ndani, Ubizo Mnamo mwaka wa 2010, alicheza jukumu la kusaidia katika Hopeville'', filamu ilishinda tuzo nyingi katika sherehe kadhaa na sherehe za tuzo. Twala aliigiza "Ma Dolly" katika filamu, ambayo ilimwezesha kuteuliwa kuwa Mwigizaji Msaidizi Bora katika 6th Africa Movie Academy Awards. Baada ya kufanyiwa matibabu ambayo yalimfanya akose kuchukua filamu kwa miezi kadhaa, Twala alirejea tena katika  Vaya mnamo 2015.
Marejeo
No
Mto Yazi (Uganda)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Churo/Amaya
ni kata ya kaunti ya Baringo, eneo bunge la Tiaty, nchini Kenya.
Mia tano na thelathini na moja
Mia tano na thelathini na moja ni namba inayoandikwa 531 kwa tarakimu za kawaida na DXXXI kwa zile za Kirumi.
Maktaba ya Brahim Boushaki
thumb|Maktaba ya [[Brahim Boushaki]] Maktaba ya Brahim Boushaki ni maktaba ya umma iliyoko katika jiji la Thenia, mashariki mwa mji mkuu wa Mkoa wa Boumerdès, katika sehemu ya kaskazini ya kati ya nchi ya Afrika Kaskazini ya Algeria.
Amílcar Cabral
Amílcar Cabral (1924-1973) alikuwa mwanasiasa nchini Ginebisau.
Adriano wa Kaisarea
Adriano wa Kaisarea (alifariki Kaisarea Baharini, leo nchini Israeli, 307) alikuwa Mkristo wa Batanea (leo nchini Syria) ambaye wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano alikwenda Kaisarea kuhudumia waliodhulumiwa akateswa mwenyewe pia kwa sababu ya imani yake akatupwa kwa simba kuliwa ila alimalizwa kwa kuchomwa koo kwa upanga.
Maktaba ya Brahim Boushaki
Historia
thumb|[[Brahim Boushaki (1912-1997)]] Maktaba ya kwanza ya umma huko Thenia iliitwa Chumba cha Kusoma cha Manispaa ya Ménerville, iliyoanzishwa katika miaka ya 1930 wakati wa ukoloni wa Algeria ya Ufaransa.
Theodoro wa Kurene
Theodoro wa Kurene (alifariki 310 hivi) alikuwa Askofu wa Kurene (katika Libya ya leo) aliyeuawa kwa ajili ya imani yake wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian.
Adriano wa Kaisarea
Sikukuu yake huadimishwa tarehe 5 Machi.
Shinya Yamanaka
thumbnail|right|280px|Shinya Yamanaka
John Gurdon
thumbnail|right|200px|John Gurdon John Gurdon (amezaliwa 2 Oktoba, 1933) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza seli na ubadilishaji wake. Mwaka wa 2012, pamoja na Shinya Yamanaka, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Mia tano na thelathini na moja
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 3 x 59.
Theodoro wa Kurene
Anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.
Shinya Yamanaka
Shinya Yamanaka (amezaliwa 4 Septemba, 1962) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Japani. Hasa alichunguza seli na ubadilishaji wake. Mwaka wa 2012, pamoja na John Gurdon, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Maktaba ya Brahim Boushaki
Historia
Baada ya uharibifu wa jiji la Thenia na tetemeko la ardhi la Boumerdès la Mei 21, 2003, maktaba hii ilihamishwa hadi kwenye tovuti ya iliyokuwa shule ya msingi ya Abdelhamid Ben Badis, ambapo ilijengwa upya kufikia 2014.
Theodoro wa Kurene
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Julai.
Maktaba ya Brahim Boushaki
Historia
Mwishoni mwa kazi ya ujenzi wa maktaba hii ya manispaa, tarehe 16 Aprili, 2017 ilichaguliwa na mamlaka ya mkoa kuizindua na walii wa wakati huo wa Mkoa wa Boumerdès, Abderrahmane Madani Fouatih, wakati wa kuadhimisha siku ya maarifa katika Algeria.
Ralph Steinman
Ralph Steinman (14 Januari, 1943 – 30 Septemba, 2011) alikuwa mwanabiolojia kutoka nchi ya Kanada. Hasa alichunguza kingamwili. Mwaka wa 2011, pamoja na Bruce Beutler na Jules Hoffmann, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Maktaba ya Brahim Boushaki
Dhehebu
Maktaba hii ya jumuiya ilipewa jina la Imam Brahim Boushaki (1912-1997) ambaye alikuwa mwanatheolojia na mwalimu katika misikiti na zawiya za Algeria, na ambaye alishiriki katika Vita vya Algeria kati ya 1954 na 1962 ambapo alifungwa na Jeshi la Ufaransa. Vikosi hadi uhuru wa Algeria.
Mkusanyiko wa Hati
Vitabu na kazi za maktaba hii zilihamishwa kutoka kwa muundo wa zamani, na pia kutoka kwa maktaba za shule za manispaa, pamoja na majaliwa ya mwelekeo wa utamaduni wa jimbo la Boumerdès.
Sehemu ya hazina hii ya vitabu ilipokelewa kama urithi wa baada ya kifo na familia ya Boushaki ili kuandaa maktaba kwa kazi za kibinafsi zilizokuwa za Mufti Brahim Boushaki.
Huduma
Maktaba ina chumba cha jumla, chumba cha maonyesho, chumba cha watoto, huduma ya uunganisho wa Intaneti bila malipo, huduma ya kompyuta, chumba cha historia, chumba cha sanaa na fasihi, n.k. Kati ya 2017 na 2022 kiambatisho cha kisasa kilijengwa.
Maonyesho
Maktaba ya Brahim Boushaki mara kwa mara huwasilisha maonyesho madogo na maonyesho katika chumba cha kusoma, pamoja na maonyesho ya ziada yanayofanyika katika jengo kuu.
Mtandao wa Hifadhi ya Ndege wa Shorebird Ulimwengu wa Magharibi
Mtandao wa Hifadhi ya Ndege wa Shorebird Ulimwengu wa Magharibi(MHNSUM) ni uhifadhi ulengaji mkakati shorebird katika Amerika ilizinduliwa mwaka 1985. Lengo lake ni kuwalinda kuzaliana na makazi ya staging ya ndege wa pwani wanaohama. Tovuti ya kwanza kuainishwa ilikuwa Delaware Bay, ambayo iliwekwa wakfu mnamo Mei 1986 kama tovuti ya Umuhimu wa Hemispheric. Maeneo katika Mtandao wa Hifadhi ya Ndege wa Shorebird Ulimwengu wa Magharibi pia inaweza kuainishwa kama Maeneo ya Ndege muhimu, Ramsar ardhioevu ya umuhimu wa Mataifa au zote.
Susanne Wenger
thumb|350px|Msitu mtakatifu wa Osun mjini Oshogbo inajaa sanaa iliyoumbwa na Susanne Wenger thumb|350px|Nyumba ya hekalu katika patakatifu pa Osun iliyotungwa na Wenger Susanne Wenger, pia Adunni Olurisa, (* 4 Julai 1915 mjini Graz (Austria); † 12 Januari 2009 mjini Oshogbo, Nigeria) alikuwa msanii kutoka Austria aliyekaa muda mrefu Nigeria na kuunganisha mitindo ya sanaa za Ulaya na Afrika. Aliingia katika dini ya jadi ya Wayoruba akatambuliwa kama kuhani na kupewa jina la kineyeji.
Maisha yake
Susanne Wenger alizaliwa Austria kama mtoto wa wazazi Waaustria-Waswisi. Mjini Graz alianza kusoma sanaa akaendela kusoma uchoraji huko Vienna. Alishiriki katika mapambano ya kisiasa akapinga maungano ya Austriana Ujerumani. Wakati wa utawala wa kifashisti hakuonyesha picha zake. Baada ya vita alichora kwa ajili ya magazeti fulani yenye mwelekeo wa kijamii.
Alitembelea Italia, Uswisi na Ufaransa alipoolewa na Mjerumani Ulli Beier. Pamoja na Beier alihamia Nigeria ambako mumewe alipewa nafasi ya kufundisha kwenye chuo kikuu cha Ibadan.
Baada ya kufika Nigeria Wenger aligonjeka na kifua kikuu. Madaktari walishindwa kumsaidia hadi alitembelewa na babalawo au mganga wa Kiyoruba aliyeweza kumtibu. Baada ya uponyaji huu Wenger alijishughulisha sana na utamaduni, dini na sanaa ya Wayoruba akajenga nyumba yake mjini Oshogbo. Hapa alitumia muda mwingi katika msitu ulio patakatifu pa mungu-mama Osun. Ilipoonekana ya kwamba msitu huu ulikuwa hatarini kuharibiwa alinunua eneo na kupamba eneo la patakatifu kwa kazi za sanii zake.
Roseline Sonayee Konya
Roseline Sonayee Konya ni mwanataaluma na mwanasiasa wa Nigeria kutoka jimbo la Khana, Rivers State. Yeye ni profesa wa Toxicology na Pharmacology katika Chuo Kikuu cha Port Harcourt. Alihudumu kama Kamishna wa Mazingira katika baraza la mawaziri la Gavana Peter Odili na aliteuliwa tena kuwa afisa katika baraza la mawaziri la Gavana Ezenwo Nyesom Wike. Alikuwa pia Mwenyekiti wa Tume ya Utumishi wa Umma mnamo mwaka 1997.
Wafiadini wa Nitria
(waliofariki karne ya 4) ni kati ya Wakristo bora wa Misri waliofia dini yao kwa kuuawa na wazushi.
Walikuwa wamonaki wanne na askofu wa Aleksandria ambao Yohane Krisostomo aliandika juu yao.
Hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hata majina, ila tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Mia tano na thelathini na mbili
Mia tano na thelathini na mbili ni namba inayoandikwa 532 kwa tarakimu za kawaida na DXXXII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 531 na kutangulia 533.
Wafiadini wa Nitria
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 10 Julai.
Mia tano na thelathini na mbili
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 7 x 19.
1463 KK
Makala hii inahusu mwaka 1463 KK (kabla ya Kristo).
Randy Schekman
thumbnail|right|200px|Randy Schekman Randy Schekman (amezaliwa 30 Desemba, 1948) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza seli na mawasiliano yake. Mwaka wa 2013, pamoja na James Rothman na Thomas Südhof, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Jemele Hill
thumb|Jemele Juanita Hill 2020
Jemele Juanita Hill ( /dʒ ə m ɛ l / alizaliwa Desemba 21, 1975) ni mwandishi wa habari za kimichezo wa Marekani anayeandikia The Atlantic akishirikiana na Makamu wa Cari &amp; Jemele katika wont stick to sports.
Alifanya kazi karibu miaka 12 katika taasisi kubwa ya habari za michezo ESPN. Aliandika safu katika ukurasa wa pili wa ESPN.com na hapo awali alikuwa mwenyeji katika kipindi cha ESPN cha His and Hers. Mnamo 2013, alimrithi Jalen Rose kwenye ESPN2 numbers Never Lie. Mnamo 2017, Hill na Michael Smith walishirikiana katika SC6, kipindi cha saa 12 jioni toleo la kituo cha michezo cha ESPN. Hill alibaki katika jukumu hilo hadi 2018, wakati ESPN ilipomhamishia kwenye wavuti yao, The Undefeated. Alijiunga na The Atlantic mwishoni mwa 2018.
Maisha ya Awali
Hill alizaliwa huko Detroit mnamo 1975. Yeye na mama yake walihamia Houston mnamo 1980, kisha baadaye kurudi Detroit. Hill alihitimu kutoka Shule ya Upili ya Mumford mnamo 1993, kisha katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Michigan mnamo 1997.
Magazeti
Hill alianza kazi yake kama mwandishi wa jumla wa michezo waRaleigh News &amp; Observer. Kuanzia 1999 hadi 2005, alihudumu kama mwandishi wa michezo katika Detroit Free Press, haswa akiangazia mpira wa miguu na mpira wa kikapu wa Jimbo la Michigan Aliandikia pia Olimpiki ya majira ya joto ya 2004 na mitoano ya NBA  Hill alifanya kazi kama mwandishi wa makala wa Orlando Sentinel kutoka 2005 hadi 2006.
ESPN
Wakati wa mechi za mtoano za NBA ya 2008, Hill alisimamishwa kutoka wadhifa wake baada ya kutaja Adolf Hitler katika makala kuhusu Boston Celtics na Detroit Pistons. Katika uhariri akielezea ni kwanini asingeweza kuunga mkono Celtic Hill aliandika: "Kushabikia  Celtic ni kama kusema Hitler alikuwa mwathirika. Ni kama kutarajia Gorbachev angefika kwenye kitufe chekundu kinachopepesa kabla ya Reagan . " Maoni yalileta hisis hasi, na sehemu hiyo ya uhariri ilitolewa muda mfupi baada ya safu hiyo kuchapishwa. Hill, shabiki wa Pistons, aliandika kwamba: "kwa kiwango fulani ilikuwa juu ya ubaguzi. Detroit ina watu weusi kwa asilimia 80, na kama mwenzangu JA Adande alivyosema katika kipande cha murua juu ya Celtics mapema msimu huu, timu za Wazungu zaidi za zamani zilikuwa na wakati mgumu kukubalika na hadhira nyeusi. Boston ilichukuliwa na Waafrika-Wamarekani kama jiji lisilostahimili rangi. " Hill baadaye alisimamishwa kwa wiki moja na akaomba msamaha kupitia ESPN.
Mto Adoi
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Gene Tierney
thumb| Fremu kutoka kwa trela ya Laura (1944) Gene Eliza Tierney (19 Novemba 1920 – 6 Novemba 1991) alikuwa mwigizaji wa filamu na jukwaa wa Marekani. Alisifiwa kwa uzuri wake mkubwa, alijidhihirisha kama mwanamke anayeongoza. Tierney alijulikana sana kwa uigizaji wake wa mhusika mkuu katika filamu Laura (1944), na aliteuliwa kushinda Tuzo ya Chuo cha Mwigizaji Bora wa Mwigizaji kwa uigizaji wake kama Ellen Berent Harland katika Mwache Mbinguni (1945).
Maisha ya Awali
right|thumb| Trela ya The Ghost na Bi. Muir (1947)
Maisha binafsi
Tierney aliolewa mara mbili. Mumewe wa kwanza alikuwa Oleg Cassini, mwana mavazi na mbunifu wa mitindo, mnamo Juni 1, 1941, ambaye alijitenga naye. Alikuwa na umri wa miaka 20. Wazazi wake walipinga ndoa hiyo, kwani alitoka katika familia ya Kirusi-Italia na alizaliwa Ufaransa. Alikuwa na binti wawili, Antoinette Daria Cassini (Oktoba 15, 1943 - Septemba 11, 2010) na Christina "Tina" Cassini (Novemba 19, 1948 - Machi 31, 2015).
Mnamo Juni 1943, akiwa mjamzito wa Daria, Tierney alipata rubela (surua ya Kijerumani), yawezekana kutokana na shabiki aliyekuwa na ugonjwa huo. Antoinette Daria Cassini alizaliwa kabla ya wakati wake huko Washington, DC, akiwa na uzito wa pauni tatu, kilogramu(1.42)kg) na kuhitaji kuongezewa damu jumla. Rubela ilisababisha uharibifu na kusababisha kuzaliwa ivyo, Daria alikuwa kiziwi, kipofu kwa kiasi na ana mtoto wa jicho, na mlemavu mkubwa wa akili. Tukio hili lote lilikuwa msukumo wa kuanda riwaya ya Agatha Christie ya 1962 The Mirror Crack'd from Side to Side.
1464 KK
Makala hii inahusu mwaka 1464 KK (kabla ya Kristo).
Kibima
Kibima ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabima kwenye visiwa vya Sumbawa, Sangeang na Banta. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kibima imehesabiwa kuwa watu 500,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibima iko katika kundi la Kibima-Lembata.
Ewalel/Chapcha
ni kata ya kaunti ya Baringo, eneo bunge la Baringo ya Kati, nchini Kenya.
Maria Sarungi Tsehai
Anafahamika pia kwa jinsi anavyoshiriki katika kuwasaidia binti/mabinti wadogo kuzifikia ndoto zao za kuwa gwiji/magwiji wa urembo, kwa kuitumia nafasi yake kama Mkurugenzi wa Miss Universe Tanzania kufundisha na kutoa kipaumbele kwa mabinti hawa. .
Elimu
Maria Sarungi Tsehai ana shahada ya kitivo cha sayansi ya jamii kutoka katika chuo kikuu cha Eötvös Loránd in Hungary, alihitimu mwaka 1999.
Kazi
Ni mtaalam wa mawasiliano, uandishi wa habari na mambo ya urembo, anamiliki kampuni ya mawasiliano ,compass communication Na yeye ndiye Mkurugenzi katika kampuni hii. Akiwa mkurugenzi ,ameweza kushiriki katika utengenezaji wa filamu ya “Am Tired” ambayo ilifanyika mwaka 2005 na nyingine  iitwayo “Born on fire” ya mwaka 2008. .
Harakati
Sarungi anafahamika sana kwa mawazo yake juu ya namna raia wa nchi ya Tanzania wanaweza  kuleta mabadiliko chanya kupitia vyombo vya habari
1416 KK
Makala hii inahusu mwaka 1416 KK (kabla ya Kristo).
Mto Agoi
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Katalikwa
unapatikana katika wilaya ya Nakasongola, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Barwessa
ni kata ya kaunti ya Baringo, eneo bunge la Baringo Kaskazini, nchini Kenya.
Molefi Kete Asante
thumb|Molefi Asante, 2011 Molefi Kete Asante (alizaliwa 1942) ni mwandishi nchini Marekani. Aliandika kuhusu Uafrocentriki.
Kapropita
ni kata ya kaunti ya Baringo, eneo bunge la Baringo ya Kati, nchini Kenya.
Mara (maana)
Mara ni jina la:
Jessica B. Harris
thumb|200px|right|Jessica B. Harris Jessica B. Harris (alizaliwa Marekani 18 Machi 1948) ni profesa, na mwandishi wa vitabu wa Marekani.
James Rothman
thumbnail|right|200px|James Rothman akipokea zawadi kutoka kwa mfalme wa Sweden
Jessica B. Harris
Maisha ya Awali
Jessica B. Harris ni mtoto pekee. Kati ya mwaka 1953 mpaka 1961, alisoma United Nations International School huko New York City.
James Rothman
James Rothman (amezaliwa 3 Novemba, 1950) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza seli na mawasiliano yake. Mwaka wa 2013, pamoja na Randy Schekman na Thomas Südhof, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Jessica B. Harris
Maisha ya Awali
Alihitimu elimu ya sekondari ya Sanaa High School of Performing Arts wakati alivyokuwa na miaka 16 alikuwa akifaulu kwa Alama A na B katika somo la kifaransa huko katika chuo Cha Bryn Mawr Mwaka  1968.
Maisha binafsi
Harris anakaa Brooklyn, shamba la mizabibu la Martha na New Orleans take.
Mia tano na thelathini na tatu
Mia tano na thelathini na tatu ni namba inayoandikwa 533 kwa tarakimu za kawaida na DXXXIII kwa zile za Kirumi.
Khi
Khi (Χ χ) ni herufi ya ishirini na mbili katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama χ (alama ya kawaida) au Χ (alama kubwa).
Mia tano na thelathini na tatu
Ni namba asilia inayofuata 532 na kutangulia 534.
Khi
Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 600.
Mia tano na thelathini na tatu
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 13 x 41.
Khi
Matamshi yake yalikuwa "kh".
Katika alfabeti zinazofuata mfano wa Kigiriki ilipokelewa katika alfabeti ya Kilatini kama "X" na katika alfabeti ya Kikirili kama "X".
Herufi hiyo inatumiwa na Wakristo kuwakilisha Kristo, jina ambalo kwa Kigiriki linaanza na khi.
Kama herufi nyingine za lugha hiyo, khi inatumika katika hisabati na sayansi kama kifupisho cha dhana na vipimo mbalimbali.
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Makanisa Katoliki ya Mashariki ni madhehebu 23 ya Ukristo ambayo yanafuata mapokeo mbalimbali ya Mashariki katika ushirika kamili na Askofu wa Roma (Papa), hivyo pia na Kanisa Katoliki lote duniani.
Psi
Psi (Ψ ψ) ni herufi ya ishirini na tatu katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama ψ (alama ya kawaida) au Ψ (alama kubwa).
Kibintauna
Kibintauna ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabintauna kwenye kisiwa cha Sulawesi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibintauna imehesabiwa kuwa watu 11,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibintauna iko katika kundi la Kifilipino.
Makanisa Katoliki ya Mashariki
Mapokeo hayo ni hasa yale ya Aleksandria (Misri), Antiokia (kihistoria jiji la Siria, leo nchini Uturuki), Konstantinopoli (kihistoria jiji la Ugiriki, leo nchini Uturuki), Armenia na Wakaldayo (kihistoria Mesopotamia, leo Iraq).