cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ramon Nonat
Sikukuu yake huadhimshwa tarehe ya kifo chake.
Unene wa kupindukia
Vikolezo viambukizi
Uhusiano kati ya virusi na unene wa kupindukia umeonekana kwa wanadamu na spishi kadhaa za wanyama. Kiasi ambacho ushirikiano huu unaweza kuwa umechangia katika kuongezeka kwa kiwango cha unene wa kupindukia bado hakijabainishwa.
Pathofiziolojia
Flier anafupisha taratibu nyingi za pathofiziolojia zinazohusika katika ukuaji na udhibiti wa unene wa kupindukia. Kitengo hiki cha utafiti kilikuwa hakijaangaziwa hadi mwaka wa 1994leptini ilipogunduliwa. Tangu ugunduzi huu ulipofanyika, taratibu zingine nyingi za homoni zinazohusika katika udhibiti wa hamu ya kula na ulaji, mitindo ya uhifadhi ya tishu ya mafuta na ukuaji wa ukinzani kwa insulini zimefumbuliwa. Tangu kuvumbuliwa kwa leptini, grelin, insulini, oreksini, PYY 3-36, kolesistokinini,adiponektini, na vipengele vinginevyo zimechunguzwa. Adipokini ni chembe zinazoundwa na tishu ya mafuta; utendakazi wake unadhaniwa kubadilisha magonjwa mengi yanayohusiana na unene wa kupindukia.
Inachukuliwa kuwa leptini na grelini hufanya kazi pamoja katika jinsi zinavyoathiri hamu ya kula; huku grelini, inayotolewa na tumbo, ikirekebisha uthibiti wa muda mfupi wa hamu ya kula (yaani kula wakati ambapo tumbo liko tupu na kukoma tumbo inapotanuka). Leptini hutolewa na tishu ya mafuta kuchochea hifadhi za mafuta mwilini na kupatanisha uthibiti wa muda mrefu wa hamu ya kula (yaani, kula kwa wingi ambapo hifadhi za mafuta ziko chini na kula kiasi kidogo zinapokuwa juu). Ingawa utoaji wa leptini unaweza kufaa katika kikundi kidogo cha watu wenye unene wa kupindukia walio na upungufu wa leptini, watu wengi wenye unene huu hufikiriwa kuwa wenye ukinzani wa leptini na wamepatikana kuwa na viwango vya juu vya leptini. Ukinzani huu hufikiriwa kueleza kwa kiasi fulani sababu inayofanya utoaji wa leptini usionekane kufaa katika kukandamiza hamu ya kula kwa watu wengi walio na unene wa kupindukia.
Kiini akueti kina makundi mawili tofauti ya nyuroni. Kundi la kwanza hudhirisha nuropeptaidi Y na peptaidi inayohusiana na agouti kwa pamoja na kuchangia katika kuichochea hipothalamasi ya pembeni na kuikandamiza hipothalamasi inayotambua shibe. Kundi la pili hudhihirisha pro-opiomelanokotini na nakala inayodhitiwa na kokeni na amfetamini (NIKA) na huchangia katika kuichochea hipothalamasi inayotambua shibe na kuikandamiza hipothalamasi ya pembeni. Kwa hiyo, nyuroni za nuropetaidi Y/peptaidi inayohusiana na agouti (NPY/AgRP) huchochea kula na kuzuia kushiba, ilhali nuroni za POMC/NIKA huchochea kushiba na kuzuia kula. Makundi yote mawili ya nuroni za kiini akueti nuroni hudhibitiwa kwa kiasi fulani na leptini. Leptini hukandamiza kundi la nuropetaidi Y/peptaidi inayohusiana na agouti (NPY/AgRP) huku ikilichochea kundi la POMC/NIKA. Kwa hivyo, ukosefu wa uchochelezi wa leptini, iwe ni kutokana na ukosefu wa leptini au ukinzani kwa leptin, hupelekea kula zaidi na inaweza kusababisha unene wa kupindukia wa kijenetikia na wa kupatikana maishani.
Afya ya umma
Shirika la Afya Duniani (WHO) linatabiri kuwa hivi karibuni, uzito wa kupita kiasi na unene wa kupindukia unaweza kuchukua nafasi ya matatizo ya jadi ya afya ya umma kama vile utapiamlo na magonjwa ya kuambukiza kama visababishi vikuu vya afya duni. Unene wa kupindukia ni tatizo la afya ya umma na la kisera kwa sababu yaueneaji wake, gharama na athari za kiafya. Juhudi za afya ya umma hulenga kuelewa na kurekebisha mazingira yanayochangia kukithiri kwa unene wa kupindukia miongoni mwa watu. Suluhisho hutazamia kubadilisha mambo yanayosababisha utumiaji zaidi wa vyakula viletavyo nguvu na kukandamiza shughuli/mazoezi ya mwili. Juhudi ni programu za milo zinazofadhiliwa na serikali katika shule, kupunguza uuzaji wachakula visivyo bora kwa watoto, na kupunguza upatikanaji wa vinywanji vyenye sukari katika shule. Juhudi zimefanywa katika uundaji wa mazingira ya miji ili kuongeza ufikiaji wa bustani na kutengeneza njia za waendao kwa miguu.
Nchi nyingi pamoja na vikundi vimechapisha ripoti zinazohusu unene wa kupindukia. Mnamo mwaka wa 1998, miongozo ya kwanza ya serikali ya shirikisho ya Marekani ilichapishwa kwa jina "Clinical Guidelines on the Identification, Evaluation, and Treatment of Overweight and Obesity in Adults: The Evidence Report" (Mwongozo wa Kitabibu kuhusu Utambuzi, Utathmini na Matibabu ya Unene na Unene wa Kupindukia katika Watu Wazima). Mnamo mwaka wa 2006 Mfumo wa Unene wa Kupindukia wa Kanada ulichapisha "Canadian Clinical Practice Guidelines (CPG) on the Management and Prevention of Obesity in Adults and Children" [Taratibu za Kitabibu za Kanada zinazohusu Udhibiti na uzuiaji wa Unene wa Kupindukia kwa Watu Wazima na Watoto] Huu ni utaratibu wa kina unaozingatia ushahidi ili kushughulikia udhibiti na uzuiaji wa uzani wa kupita kiasi na unene wa kupindukia kwa watu wazima na watoto.
Mnamo mwaka wa 2004 nchini Uingereza, Chuo cha Mafizishiani cha Royal, Kitengo cha Afya ya Umma na Chuo cha Pediatria na Afya ya Watoto vilitoa ripoti, “Kuhifadhi Matatizo", iliyodokeza kuhusu kuongezeka kwa tatizo la unene wa kupindukia nchini Uingereza. Mwaka huohuo, Kamati Teule ya Afya ya Bunge la Uingereza ilichapisha "uchunguzi wake wa kina zaidi [...] uliowahi kufanywa kuhusu athari ya unene wa kupindukia kwa afya na jamii nchini Uingereza na njia mwafaka zinazoweza kutumiwa katika kutatua tatizo hili. Mwaka wa 2006, Taasisi ya Kitaifa ya Afya na Ubora wa Kitabibu ilitoa utaratibu wa kutambua na kutibu unene wa kupindukia na vilevile athari za kisera kwa mashirika yasiyo ya kiafya kama vile mabaraza ya mitaa Ripoti iliyotolewa na Bwana Derek Wanless mwaka wa 2007 kwa Hazina ya Mfalme ilionya kuwa iwapo hatua zaidi hazitachukuliwa, unene wa kupindukia una uwezo wa kulemaza Huduma ya Afya ya Kitaifakifedha.
Hatua za kina zinabuniwa ili kuthibiti viwango vinavyoongezeka vya unene wa kupindukia. Mfumo wa Sera ya Kukabiliana na Unene wa Kupindukia hugawanya hatua kwa sera za ‘juu’, sera za ‘katikati’ na sera za ‘chini’. Sera za ‘juu’ zinalenga kubadilisha jamii, sera za ‘kati’ hujaribu kubadilisha mienendo ya watutu ili kuzuia unene wa kupindukia nazo sera za ‘chini’ hujaribu kuwahudumia wale ambao tayari wameathirika.
116 Clique
thumb|300px|right|Mmoja wa wasanii wa kundi hili, [[Lecrae akiimba katika tamasha]] thumb|200px|right|[[Trip Lee]] 116 Clique ni kundi la muziki la aina ya hip hop ya Kikristo linalotoka Dallas, Texas.Kundi hili huwa na mkataba wa kurekodi muziki zao na studio ya Reach Records. Kundi hili huhusisha wasanii ambao wengi wao hurekodi katika studio za Reach Records. Kundi hili linatoa jina lao la 116 Clique kutoka mstari wa Biblia haswa Warumi 1:16. Mstari huu huzungumza kuhusu kutokuwa na aibu katika Injili kwa sababu ya uwezo wa Mungu huleta ukombozi wa yeyote anayeamini: kwa Myahudi kwanza na pia kwa mataifa mengine yote. Hivyo basi, kundi hili hutambua uwezo wa Injili na wao hujaribu kuitangaza na kuitumia katika maeneo yao yote ya maisha. "Tunaweza kuweka maisha yetu kando na kumtumikia na kumtukuza Mungu katika lolote tufanyalo." Baada ya albamu yao ya kwanza ,The Compilation Album(Albamu ya Mkusanyiko) (2005), DJ Primo alirekodi hizo nyimbo hizo tena akizichanganyachanganya na kutoa albamu ya The Compilation Album: Chopped & Screwed: Special Edition. Albamu hii ya kuchanganywa ilitolewa katika mwaka wa 2006 ikihusisha nyimbo nne za kuongezwa. Kundi hili likaenda ziara ya Unashamed katika mwaka wa 2008. Hapo baadaye katika mwaka wa 2009, Lecrae, Tedashii, Sho Baraka, Trip Lee na Flame wakaenda ziara ya Don't Waste Your Life. Mnamo Oktoba 2009 - Novemba wasanii Lecrae, After Edmund, Sho Baraka, Tedashii, na Mikeschair wakazuru katika ziara ya AlteredMinds. LeCrae, Tedashii, Trip Lee, na Sho Baraka ,hivi sasa, wanazuru wakiwa wasanii binafsi.
Unene wa kupindukia
Udhibiti
Matibabu makuu ya unene wa kupindukia ni kudhibiti jinsi unavyokula and mazoezi ya mwili. Mipango ya lishe inaweza kupelekea kupoteza uzitokwa kipindi cha muda mfupi lakini kudumisha kiwango hiki cha kupoteza uzito mara nyingi huwa vigumu na hivyo huhitaji kudumisha mwenendo wa maisha ya mazoezi ya kimwili na kula chakula kilicho na kiwango cha chini cha nguvu. Kufanikiwa kudumisha kiwango cha kupoteza uzani na mabadiliko katika mienenbo ni chini mno kati ya asilimia 2 - asilimia 20. Mabadiliko ya kilishe na kimienendo ni muhimu katika kudhibiti uongezaji wa kupita kiasi wa uzani katika ujauzito na kuboresha hali ya mama na mtoto.
Aina moja ya dawa, Orlistat (Xenical), inapatikana kwa urahisi na imeidhinishwa kwa matumizi ya muda mrefu. Hata hivyo, kupoteza uzito ni jambo la kadri kwa wastani wa kilogramu 2.9 kg  (6.4 lb) kwa mwaka 1 hadi 4 na kuna habari kidogo kuhusu jinsi dawa hizi zinavyoathiri matatizo ya muda mrefu ya unene wa kupindukia. Matumizi yake yanahusiana na viwango vya juu vya athari kwa utumbo and concerns have been raised about negative effects on the kidneys. Aina zingine mbili za dawa pia zinapatikana Lorcaserin(Belviq) hupelekea upotezaji wa uzito kwa wastani kilogramu 3.1  (asilimia 3 ya uzani wa mwili) zaidi ya plasebo kwa muda wa mwaka mmoja. Mchanganyiko wa phentermine na topiramate (Qsymia) pia ni bora kwa kiwango fulani.
Njia mwafaka zaidi ya kutibu unene wa kupindukia ni upasuaji wa kibariatriki. Upasuaji kwa mujibu wa unene mkali wa kupindukia unahusiana na upotezaji wa uzito kwa muda mrefu na upunguaji katika vifo kwa ujumla. Utafiti mmoja ulitambua upotezaji wa uzito wa kati wa asilimia 14 na 25 (kulingana na utaratibu uliofuatwa) kwa miaka 10 na upunguaji wa asilimia 29 katika vifo vitokanavyo na unene huu ikilinganishwa na hatua za kawaida za upotezaji wa uzito. Hata hivyo, kutokana na gharama yake na hatari ya matatizo, watafiti wanatafuta tiba zingine mwafaka ilhali zisizo na madhara.
Epidemiolojia
Ijapokuwa uliwahi kuchukuliwa kama tatizo la nchi zilizo na mapato ya juu pekee, viwango vya unene wa kupindukia vinaongezeka ulimwenguni kote na kudhuru nchi zilizostaw na aidha zinazostawi .Ongezeko hili limeonekana sana katika maeneo ya miji. Sehemu inayobakia ulimwenguni ambayo unene wa kupindukia sio jambo la kawaida nimataifa ya kusini mwa sahara.
Historia
Wagiriki ndio waliokuwa wa kwanza kutambua unene wa kupindukia kama tatizo la kiafya. "Hippocrates aliandika kuwa "Unene wa kupindukia si ugonjwa kivyake tu, bali ni dalili ya magonjwa mengine". Daktari Mhindi wa upasuaji Sushruta (karne ya 6 BCE) alihusisha unene wa kupindukia na kisukari na matatizo ya moyo. He recommended physical work to help cure it and its side effects. Katika historia ya watu, wanadamu wamekumbwa sana na ukosefu wa chakula. Kwa hivyo, kihistoria, unene wa kupindukia umeonekana kama ishara ya utajiri na ustawi. Ulikuwa umekithiri kwa maafisa wakuu barani Uropa katika Enzi za Kati na Kipindi cha Mvuvumko as well as in Ancient East Asian civilizations.
Kwa kuwepo kwa mwanzo wa mvuvumko wa viwanda, iligunduliwa kuwa uwezo wa kijeshi na kiuchumi wa mataifa ulitegemea ukubwa wa mwili na nguvu za wanajeshi na wafanyikazi. Kuongeza wastani wa kielezo cha uzito wa mwili kutoka kile kinachofikiriwa kuwa uzito wa chini hadi kwa kile kilicho anuwai ya kawaida kulichangia pakubwa katika ustawi wa jamii zilizo na viwanda. Kutokana na hayo, kimo na uzito viliongezeka katika karne ya 19 katika nchi zilizostawi. Katika karne ya 20, watu walipofikia kikamilifu uwezo wao wa kijenetiki wa kimo, uzito ulianza kuongezeka sana zaidi ya kimo na kupelekea unene wa kupindukia. Katika miaka ya 1950, kuongezeka kwa utajiri katika nchi zilizostawi kulipunguza vifo vya watoto. Hata hivyo, uzito ulipoongezeka, ugonjwa wa moyo na figo ulikithiri. Katika kipindi hiki, kampuni za bima ziligundua uhusiano kati ya uzito na matarajio ya muda wa kuishi na hivyo basi zikaongeza malipo ya bima kwa walio na unene wa kupindukia.
Fahamu za umma katika jamii ya Ulaya na Marekani kuhusu uzito bora wa mwili zinatofautiana na zile zinazohusu uzito unaofikiriwa kuwa bora  – na zote zimebadilika tangu mwanzo wa karne ya 20. Uzito unaochukuliwa kuwa bora umekuwa chini tangu miaka ya 1920. Marekani uliongezeka kwa asilimia 2 kutoka mwaka wa 1922 hadi 1999 ilhali wastani wa uzito wao ulipungua kwa asilimia 12. Kwa upande mwingine, mitazamo ya watu kuhusu uzito bora imebadilika na kuchukua mkondo pinzani. Nchini Uingereza, uzito ambapo watu walijiona kuwa na uzito wa kupita kiasi ulikuwa juu kwa kiasi cha haja katika mwaka wa 2007 kuliko 1999. Mabadiliko haya yanaaminika kusababishwa na viwango vinavyoongezeka vya uadiposi (unene), hali inayopelekekea ukubalifu wa mafuta ya ziada mwilini kama jambo la kawaida.
Unene wa kupindukia ungali unachukuliwa kuwa ishara ya utajiri na ufanisi katika sehemu nyingi za Afrika. Hili limekuwa jambo la kawaida hasa tangu kuzuka kwa janga la VVUlilianza.
Sanaa
Sanaa ya kwanza ya uchongaji iliyoleta mfano wa mwili wa binadamu kati ya miaka 20,000 - 35,000  iliyopita ilionyesha wanawake walio na unene wa kupindukia. Baadhi ya watu huihusisha sanamu ya Zuhurana juhudi za kusisitiza uwezo wa kuzaa ilhali wengine huhisi kuwa wao husimamia “unene” kwa watu wa wakati huo. Hata hivyo, unene wa kupindukia haupo katika sanaa ya Wagiriki na Waroma, yamkini kwa kudumisha ulimbwende wao kwa mujibu wa kiasi. Haya yaliendelea katika sehemu kubwa ya historia ya ukristo barani Uropa ambapo wale tu walio na mapato ya chini wakichukuliwa kuwa wenye unene wa kupindukia.
Katika Kipindi cha Mvuvumko, baadhi ya watu katika tabaka la juu walianza kuuringia ukubwa wao jinsi inavyoonekana katika picha za Henry wa nane na Alessandro del Borro. Rubens (1577–1640) alionyesha wanawake wenye miili mikubwa katika picha zake, ambapo anatoa neno Rubenesque. Hata hivyo, wanawake hawa bado walilidumisha umbo la shisha na uhusiano wake na uwezo wa kuzaa. Katika karne ya 19  mitazamo kuhusu unene wa kupindukia ilibadilika katika nchi za Ulaya na Amerika. Baada ya karne kadhaa ambapo unene wa kupindukia ulihusiana na mali na hadhi ya kijamii katika jamii, wembamba ulianza kuonekana kama kipimo kifaacho.
Athari za kiuchumi
Pamoja na athari zake za kiafya, unene wa kupindukia husababisha matatizo mengi yakiwemo ugumu katika ajira na gharama za juu za biashara. Athari hizi zinazikumba sekta zote za jamii kutoka kwa watu binafsi, hadi kwa mashirika, na hadi kwa serikali.
Katika mwaka wa 2005, gharama za kimatibabu zinazoweza kuhusishwa na unene wa kupindukia nchini Marekani zilikuwa takribani dola bilioni 190.2   au asilimia 20.6 ya gharama zote za kimatibabu,   while the cost of obesity in Canada was estimated at CA$2 billion in 1997 (2.4% of total health costs). Jumla ya gharama ya unene wa kupindukia nchini Kanada ilikuwa imekadiriwa kuwa dola bilioni 2 za Australia katika mwaka wa 2005. Waustralia walio na uzito wa kupita kiasi na wanene kupindukia pia walipokea dola za Australia bilioni 35.6 kama ruzuku kutoka kwa serikali. Kadiri ya gharama ya bidhaa za lishe imekadiriwa kuwa kati ya dola bilioni 40 hadi dola bilioni 100&nbsp  nchini Marekani pekee.
Miradi ya kuzuia unene wa kupindukia imezinduliwa ili kupunguza gharama ya kutibu magonjwa yanayohusiana na unene huu. Hata hivyo, jinsi watu wanavyoendelea kuishi ndivyo wanavyogharamika zaidi. Kwa hivyo, watafiti huafiki kuwa kupunguza unene wa kupindukia kunaweza kuidumisha afya ya umma lakini huenda isipunguze gharama ya jumla ya afya..
Unene wa kupindukia unaweza kusababisha fedheha ya kijamii na ugumu katika ajira. Wakilinganishwa na wenzao walio na uzito wa kawaida, wafanyikazi walio na unene wa kupindukia kwa wastani wana viwango vya juu vya kutokuwa kazini kwao na huchukua likizo ya udhaifu mara kwa mara na kupelekea kuongezeka kwa gharama upande wa waajiri na kupunguka kwa tija. Utafiti wa kuwachunguza wafanyikazi wa chuo kikuu cha Duke ulionyesha kuwa watu walio na kielezo cha uzito wa mwili zaidi ya 40 walijiandikisha kufidiwa katika fidia ya wafanyikazi mara mbili zaidi ya wale ambao kielezo chao cha uzito wa mwili kilikuwa 18.5-24.9. Pia siku zao za kutofika kazini kwao zilikuwa zaidi ya mara 12 ikilinganishwa na wenzao wasio na kielezo cha juu cha uzito wa mwili. Majeraha ya mara kwa mara katika kikundi hiki yalitokana na kuanguka na kunyanyuka hivyo ikiathiri miguu, vifundo vya mikono au mikono, na migongo. Bodi ya Bima ya Wafanyikazi katika Jimbo la Alabama nchini Marekani iliidhinisha mpango tata wa kuwatoza wafanyikazi walio na unene wa kupindukia dola 25 kila mwezi iwapo hawachukui hatua za kuupunguza uzito wao na kudumisha afya yao. Hatua hizi zilianza Januari 2010 na zinalenga wale walio na Kielezo cha Uzito wa Mwili cha zaidi ya kilo 35 kwa kila mita 2 wanaokosa kuboresha afya yao baada ya mwaka mmoja.
Utafiti fulani umeonyesha kuwa watu walio na unene wa kupindukia wana uwezekano mdogo wa kuajiriwa na pia wana uwezekano mdogo wa kupandishwa cheo. Watu hawa pia hulipwa mshahara wa chini kuliko wenzao wasio na unene huu wa kupindukia kwa kazi sawa. Wanawake na wanaume walio na unene wa kupindukia kwa wastani hupata asilimia 6 na 3 chini mtawalia.
Nyanja mahususi kama vile shirika la ndege, afya na nyanja za vyakula, zina matatizo maalumu. Kutokana na viwango vinavyoongezeka vya unene wa kupindukia, mashirika ya ndege yanakumbwa na gharama ya juu ya mafuta na shinikizo la kuongeza upana wa viti. Katika mwaka wa 2000, uzito wa ziada wa abiria wenye unene wa kupindukia uliyagharimu mashirika ya ndege dola za Marekani milioni 275. Ulimwengu wa afya umelazimika kuwekeza katika vifaa maalumu vya kuwashughulikia wagonjwa walio na unene zaidi wa kupindukia vikiwemo vifaa maalumu vya kunyanyua na ambyulensi ya kibariatrikis. Gharama za hoteli zimeongezwa na mahakama kwa shutma za kusababisha unene wa kupindukia. Mnamo mwaka wa 2005, bunge la Marekani lilijadili utungaji sheria ya kuzuia kesi za raia dhidi ya sekta ya vyakula kwa mujibu wa unene wa kupindukia; hata hivyo, haikufanikiwa kuwa sheria..
Antoliani
Antoliani (alifariki Clermont Ferrand, Akwitania, leo nchini Ufaransa, karne ya 3 hivi) alikuwa Mkristo ambaye aliuawa kwa ajili ya imani yake.
Unene wa kupindukia
Ukubalifu wa ukubwa
Lengo kuu la vuguvugu la ukubalifu wa unene ni kupunguza ubaguzi dhidi ya watu walio na unene na uzito wa kupindukia. Hata hivyo, wengine katika vuguvugu hilo pia wanajaribu kupinga uhusiano uliothibitishwa kati ya unene wa kupindukia na athari mbaya za kiafya.
Antoliani
Gregori wa Tours alimtaja mara kadhaa.
Unene wa kupindukia
Ukubalifu wa ukubwa
Kunayo mashirika kadhaa yanayoendeleza ukubalifu wa unene wa kupindukia. Umaarufu wa mashirika haya umeongezeka katika nusu ya hivi karibuni ya karne ya 20. Shirika la Kitaifa la Kuendeleza Ukubalifu wa Unene]] nchini Marekani [[lilianzishwa mwaka wa 1969 na hujieleza kama shirika la haki za raia linalolenga kukomesha ubaguzi wa ukubwa. Hata hivyo, uhamasishaji juu ya unene umebaki harakati za pembeni.
Antoliani
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Unene wa kupindukia
Ukubalifu wa ukubwa
Shirika la Kimataifa la Ukubalifu wa Ukubwani shirika lisilo la kiserikali lililoanzishwa mnamo mwaka wa 1997. Shirika hili ni la kimataifa na hueleza lengo lake kama kuendeleza ukubalifu wa ukubwa na kusaidia kukomesha ubaguzi kwa misingi ya uzito. Vikundi hivi mara nyingi hupigania kutambulika kwa unene wa kupindukia kama ulemavu chini ya Sheria ya Wamarekani Walio na Ulemavu Hata hivyo, mfumo wa kisheria wa Marekani umeamua kuwa gharama zitakazokuwa za afya ya umma zinazidi faida za kueindeleza sheria hii ya dhidi ya ubaguzi kujumlisha unene wa kupindukia.
Antoliani
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Februari.
Unene wa kupindukia
Unene wa utotoni
Kielezo cha Uzito wa Mwili mwafaka hutofautiana kulingana na umri na jinsia ya mtoto. Unene katika watoto na vijana huelezwa kama Kielezo cha Uzito wa Mwili cha zaidi ya asilimia. 95. Data ya marejeo yenye ndio mzingi wa asilimia hizi ni kutoka 1963 hadi 1994 na hivyo haijaathiriwa na ongezeko la kiwango cha unene cha hivi karibuni. Unene wa utotoni umefika kiwango cha mlipuko katika karne ya 21, kukiwa na ongezeko la kiwango katika nchi zimeendelea na zinazoendelea. Kima cha unene kwa wavulana chini Kanada imeongezeka kutoka 11% miaka ya 1980s hadi zaidi ya 30% miaka ya 1990, bali kwa kipindi cha muda huu kiwango kiliongezeka kutoka 4 hadi 14% katika watoto wa Brazili.
Kama ilivyo na unene katika watu wazima, hali nyingi tofauti huchangia kwa viwango vingi ongezeko la unene utotoni. Ubadilishaji wa lishe na upungufu wa mazoezi ya mwili huaminika kuwa ndizo visababishi viwili vya hivi karibu muhimu zaidi vya ongezeko la viwango. Kwa sababu unene wa utotoni huendelea hadi wakati wa utu uzima na unahusishwa na magonjwa mengi yanayodumu, watoto walio wanene mara nyingi huchunguzwashinikizo la juu la damu, Ugonjwa wa kisukari, hipalipidimia, na ini yenye mafuta. Matibabu yanayotumika kwa watoto hasa ni hatua ya hali ya maisha na mbinu za mwenendo, hata hivyo bidii za kuongezea mazoezi kwa watoto zimekuwa na mafanikio madogo. Nchini Marekani, dawa hazikubaliwi na Muungano wa Chakula na Dawa kutumika katika kikundi hiki cha umri.
Mto Ainumutungwe
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Warrap (mji)
Warrap ni mji wa Sudan Kusini, jimbo la Warrap.
Mto Saja
unapatikana katika Mkoa wa Njombe (Nyanda za Juu za Kusini, Tanzania).
Maji ya mto huo yanaishia Bahari Hindi kupitia mto Rufiji.
Hinju
ni kata ya mji wa Nanyamba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.
Roberto Jáuregui
thumb|Roberto Jáuregui Roberto Jáuregui Alikuwa Mwargentina, mwandishi wa habari, mwigizaji, na mwanaharakati wa haki za binadamu.
Jáuregui alikuwa miongoni mwa watu wa kwanza kupata VVU nchini Argentina, na wa kwanza kufichua hali yake hadharani. . Alikuwa pia Mratibu Mkuu wa kwanza wa shirika la Fundación Huésped, ambalo ni shirika la afya ya umma la Argentina ambalo limejikita katika ufahamu dhidi ya UKIMWI na Tiba ya UKIMWI. . Kaka yake, Carlos Jáuregui (mwanaharakati), pia alikuwa mwanaharakati wa haki za mashoga na masuala yanayohusiana na hayo.
Matukio mashuhuri
Mnamo mwaka 1989, Jáuregui alikuwa ameambukizwa VVU, lakini hakuwa na pesa za kulipia matibabu. Alishutumu hadharani ukosefu wa usawa wa upatikanaji wa huduma za afya ambapo aliamini kuwa ilikuwepo nchini Argentina wakati huo, na kujitokeza hadharani kama mwanaharakati wa afya ya umma na matibabu ya VVU / UKIMWI.
Jáuregui pia alionekana kwenye telenovela Celeste akizugumza juu ya kuishi na VVU. Muonekano huu ulitokana na mkakati wa UNICEF wa kutumia tamthiliya kuelimisha juu ya maswala ya kiafya. =
Mto Muguruk
unapatikana katika kaunti ya Kisumu magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mnongodi
ni kata ya mji wa Nanyamba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.
Pere Ermengol
Pere Ermengol, O. de M. (1238 hivi – 27 Aprili 1304) alikuwa mtawa wa Kanisa Katoliki kutoka Tarragona, Catalonia, Hispania ambaye alikwenda Algeria na Moroko kukomboa watumwa akanyongwa kwa ajili ya imani yake asife.
Kabla ya hapo aliwahi kuongoza kikosi cha majambazi, lakini baada ya kuongoka alijiunga na Shirika la Bikira Maria wa Mersede na kujitosa katika utekelezaji wa karama yake bila kujali hatari kwa uhai wake.
Papa Inosenti XI alimtangaza mwenye heri 28 Machi 1686 halafu mtakatifu tarehe 8 Aprili 1687.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Aprili.
Kikorowai
Kikorowai ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakorowai. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikorowai imehesabiwa kuwa watu 3500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikorowai iko katika kundi la Kiawyu-Dumut.
Mto Nyivura
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Lugha za Kihindi-Kiajemi
300px|thumb|Lugha za Kihindi-Kiulaya; buluu: maeneo ya lugha za Kihindi-Kiajemi Lugha za Kihindi-Kiajemi ni kundi kubwa zaidi katika familia ya lugha za Kihindi-Kiulaya. Zinajumuisha lugha za Kihindi-Kiarya na lugha za Kiajemi (Irani). Zinazungumzwa zaidi kwenye Bara Hindi na Nyanda za Juu za Iran. Hapo zamani zilitumiwa pia katika Asia ya Kati, mashariki mwa Bahari ya Kaspi.
Lugha za Kihindi-Kiarya
Kuna karibu lugha 221 za Kihindi-Kiarya (Indic), zenye jumla ya wasemaji zaidi ya milioni 800.
Lugha za Kiajemi (Kiirani)
Kuna karibu lugha 86 za Kiajemi, zenye wasemaji kati ya milioni 150 hadi 200.
Kinuristani, Kibangani, na Kibadeshi
Wasomi wengine huchukulia lugha za Kinuristani na Kibangani kama sehemu ya kikundi kidogo cha Kihindi-Kiarya, lakini wengine wanazichukulia kama vikundi viwili tofauti vya Kihindi-Kiajemi. Lugha ya Kibadeshi pia ni lugha ya Kihindi-Kiajemi isiyopangwa bado kimakundi.
Mto Nyulijo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Nyundo (Nanyamba)
ni kata ya mji wa Nanyamba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.
Mto Alaroshi
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Nkuse
unapatikana katika wilaya ya Buikwe, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mikumbi (Newala)
ni kata ya Wilaya ya Newala katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.
Kebo
thumb|Kebo ya umeme thumb|[[Kebo ya baharini ya mawasiliano]] Kebo (kutoka Kiing. cable) ni muunganisho wa nyaya zilizofunikwa kwa mpira au plastiki ambazo hutumiwa kupitishia umeme, simu, au ishara za nuru.
Kazi ya kebo ni ama kubeba nishati au ishara za habari.
Nyaya za kupitisha umeme kwa kawaida ni za shaba, alumini au aloi za metali. Kebo za kupitisha data siku hizi hutumia hasa nyuzi za kioo zinazopitisha ishara za nuru.
Kikorupun-Sela
Kikorupun-Sela ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakorupun. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kikorupun-Sela imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikorupun-Sela iko katika kundi la Kimek.
Mto Nendengui
unapatikana katika kaunti ya Kisumu magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kebo
Nyaya ndani ya kebo ni lazima kutengwa kwa vihami kati yake vinavyozuia kuingiliana kwa mikondo ya umeme au ishara za habari.
Kama kebo inayoathiriwa na nguvu za nje inahitaji kuimarishwa.
Nevertheless (bendi)
Nevertheless, mara nyingi hufupishwa kuwa NTL, ni bendi la Kikristo linaloimba nyimbo za mtindo wa pop linalotoka eneo la Chattanooga, Tennessee. Wimbo wao "Live Kama We're Alive" ulifika nafasi ya tano kwenye chati ya nyimbo za Kikristo ya R&R Christian Rock Chart. Wimbo wao wa "The Real," ulichezwa sana katika stesheni za redio za Kikristo zinazochezesha nyimbo za kisasa. The Real ulikuwa katika chati nyingi za Nyimbo Bora Kumi kote nchini Marekani. Bendi hili lilitangaza uamuzi wao wa kustaafu na wakashiriki katika tukio lao la mwisho mnamo Desemba 2009. Walitoa uamuzi huu kwa sababu ya maisha ya kibinafsi na pia shinkizo kutoka watu wengine.
Jina la Bendi
Jina la bendi imechukuliwa kutoka Biblia katika kitabu cha Luka 5:5 (Toleo la New King James), wafuasi wa Yesu walikuwa wakivua samaki na Yesu akawaambia watupe nyavu yao katika upande huo mwingine wa mashua ,
" But Simon answered and said to Him, "Master, we have toiled all night and caught nothing; nevertheless at Your word I will let down the net."
Silvano wa Homs
thumb|[[Mchoro mdogo wa kifodini chake na cha wenzake Luka na Mosyo.]] Silvano wa Homs (alifariki Homs, Syria, 311 hivi) alikuwa kwa miaka arubaini askofu wa mji huo ambaye aliuawa kwa imani ya Kikristo kwa kutupwa pamoja na shemasi Luka na msomaji Mosyo waliwe na wanyama wakati wa dhuluma ya kaisari Maximinus.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Februari.
Radegunda
Radegunda (pia: Rhadegund, Radegonde, Radigund; 520 hivi – 13 Agosti 587) alikuwa malkia wa Wafaranki kutokana na ndoa yake na mfalme Klotari I, lakini alitokea Thuringia, leo nchini Ujerumani.
Baada ya kufaulu kumkimbia mumewe, aliyekuwa na wake wengine watano, mwaka 560 alianzisha abasia huko Poitiers, leo nchini Ufaransa, alipofahamika kwa maisha magumu na kwa kutunza na kuponya wagonjwa na ambapo ndipo alipofariki.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa katika tarehe ya kifo chake.
Mnyeu
ni kata ya Wilaya ya Newala katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.
Gordy
Gordy ni filamu kutoka Marekani iliyotoka mwaka wa 1995.
Mpwapwa (Newala)
ni kata ya Wilaya ya Newala katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.
Mto Nyumazi
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Obore
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Benjamin Fernandes
Benjamin Fernandes (amezaliwa 25 Novemba 1992) ni mjasiriamali wa Tanzania aliyewahi kuwa mtangazaji wa runinga.
Alifanya kazi katika kampuni ya The Bill and Melinda Gates Foundation iliyopo nchini Marekani. Alikuwa Mtanzania wa kwanza kusoma Stanford Graduate School of Business kama Africa MBA Fellow na mdogo kabisa kiumri kukubaliwa katika chuo cha Stanford Graduate School of Business.
Mnamo mwaka 2017 alifanikiwa kuwa Mtanzania wa kwanza kujiunga na masomo katika chuo cha Stanford Graduate School of Business na pia  Harvard John F. Kennedy School of Government.
Fernandes ni mwanzilishi wa NALA, jukwaa la kidigitali nchini Tanzania linalowezesha watu kufanya miamala ya kifedha bila kuuunganishwa kwenye mtandao maarufu kama intaneti. NALA inakuwa kwa kasi ambapo imeendelea kuwa katika nchi kadhaa Afrika na nje ya Africa.
Mto Assurr
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Saidi Salim Bakhresa
Saidi Salim Bakhresa (alizaliwa Zanzibar mnamo mwaka 1949) ni mfanyabiashara mkubwa nchini Tanzania.
Mto Assurr
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Saidi Salim Bakhresa
Yeye ndiye mwanzilishi na mwenyekiti wa Bakhresa Group. Anajulikana sana katika nchi ya Tanzania na Afrika kiujumla.
Mto Asure
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Abashade
(pia: Psote, Bisada, Besada, Abashadi, Abassadius, Beshada; alifariki 300) ni kati ya maaskofu wa Misri wa karne ya 3 waliofia dini ya Ukristo. Alikuwa askofu wa Ebsay lakini alikatwa kichwa huko Antinoe.
Saidi Salim Bakhresa
Alianza kama mtu mdogo aliyeanzisha mgahawa na mwishowe kuwa kampuni iitwayo Bakhresa Group. Alipokuwa na umri wa miaka 14 aliacha shule na kufanya kazi hiyo na baadae kuwa mfanyabiashara mkubwa.
Abashade
Hayajulikani mengine kuhusu historia yake, ila tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Desemba, lakini pia 21 Desemba.
Uraia
Uraia ni hali ya mtu kutambulika chini ya sheria kama mwananchi mwenye haki zote katika nchi fulani. Mtu huyohuyo pengine anaweza kuwa raia wa nchi zaidi ya moja. Hata hivyo kuna watu wasio na uraia wa nchi yoyote.
Mtu anapata uraia kufuatana na sheria za nchi husika. Kwa kawaida ni kwa sababu wazazi wake ni raia wa nchi hiyo naye amezaliwa nchini humo. Lakini si hivyo kila mara, kwa sababu anaweza kuwa na wazazi raia wa nchi tofauti, au anaweza kuzaliwa nje ya nchi yao. Pengine wazazi wenyewe hawakuzaliwa katika nchi ambayo wana uraia wake.
Sheria zinaweza kukubali uraia kwa msingi wa:
Mara chache sheria inazuia watu kupewa uraia kwa msingi wa dini n.k.
Mto Angarrani
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Azam TV
Azam TV ni kampuni ya matangazo ya televisheni iliyopo nchini Tanzania na inayomilikiwa na mfanyabiashara Saidi Salim Bakhresa.
Kampuni ilianzishwa mwaka 2013 jijini Dar es Salaam, Tanzania. Makao makuu yake yapo Tazara, barabara ya Nyerere.
Karakobis
Karakobis ni kijiji katika Ghanzi, Wilaya ya Ghanzi huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 881 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Azam TV
Kampuni hiyo inarusha matangazo yake katika nchi za Afrika mashariki na ya kati (Tanzania, Kenya, Uganda, Rwanda, Malawi n.k.).
Kupitia king'amuzi chake kimesheheni chaneli kutoka nchi mbalimbali ulimwenguni katika vipengele kama chaneli za watoto, wanyama, michezo, habari, miziki n.k. pia kuna chaneli za redio.
Mwaka 2023 Azam TV inatimiza miaka kumi, hivyo wanasherehekea kwa kufanya shuguli mbalimbali kama vile uzinduzi wa matawi na kutoa misaada mbalimbali.
Dorotea na Theofili
thumb|Mt. Dorotea wa Kaisarea. Dorotea na Theofili (Kaisarea wa Kapadokia, leo nchini Uturuki, 311 hivi) waliuawa kwa imani ya Kikristo katika dhuluma ya Dola la Roma.
Dorotea alikuwa bikira na Theofili mwalimu.
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 6 Februari.
Kikula
Kikula ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakula. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kikula imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikula iko katika kundi la Kitanglapui.
Mto Nsiye
unapatikana katika wilaya ya Buikwe, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Yakobo Berthieu
Yakobo Berthieu, S.J. (Polminhac, Cantal, Ufaransa, 27 Novemba 1838 - Ambiatibe, Madagaska, 8 Juni 1896) alikuwa padri na mmisionari Mjesuiti nchini Madagaska.
Wakati wa Uasi wa Menalamba mwaka 1896 alipata kuwa mfiadini wa kwanza wa nchi hiyo kutangazwa mwenye heri halafu mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 8 Juni.
Mto Nyagombro
unapatikana katika kaunti ya Kisumu magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Malopokelo
ni kata ya Wilaya ya Tandahimba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.
Muungano (Newala)
ni kata ya Wilaya ya Newala katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.
USS Orizaba
thumb|Hii ni USS Orizaba USS Orizaba ilikuwa meli ya usafiri. Ilikuwa meli dada ya Siboney.
Katika kazi yake mbalimbali, alikuwa anajulikana kama USAT Orizaba katika huduma ya Jeshi la Marekani, kama SS Orizaba katika huduma ya kiraia, na kama Duque de Caxias (U-11) kama msaidizi katika Navy Brazilian baada ya Vita vya pili vya dunia.
Miereka
thumb|279x279px|wapiɡanaji wa miereka wakijaribu kuanɡushana chini Miereka ni michezo ya kupambana unaohusisha mbinu mbalimbali. Ili ushinde mapambano hayo ni lazima umwanɡushe au umdondoshe mwenzako unayepambana naye chini. Mchezo huu pia unaweza kuleta furaha kubwa kwa watazamaji wanaoupenda.
Ruvu (Pwani)
Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Ruvu (maana)
Miereka
Mara nyinɡi mapambano hayo huhushisha watu wawili.
Kuna aina mbili za mchezo huu ambayo ni miereka ya kijadi na miereka ya kisasa. Sheria za kijadi katika mchezo huu hutofautiana na za kisasa na hiyo ndiyo sababu mojawapo iliyofanya mchezo kuwekwa katika sehemu mbili ambazo ni ya kijadi na kisasa.
Ruvu (Pwani)
Unapokea hasa maji ya upande wa mashariki wa milima ya Uluguru na kuyapeleka Bahari Hindi.
Beseni la mto
Beseni la mto lina eneo la takriban kilomita za mraba 17,700
Ndani yake kuna maeneo matatu ya utiririshaji yaani, Ruvu ya Juu, Ngerengere na Ruvu ya Chini. Ruvu ya Juu inapokea maji kutoka mtelemko wa mashariki wa Uluguru, Ngerengere kutoka mtelemko wa magharibi na Ruvu ya chini kutoka milima mingine.
Tabianchi ya beseni inabadilika kati ya mahali na mahali; milima ya juu hupokea mvua zaidi kuliko tambarare za chini. Mwezi unaoleta mvua nyingi ni Aprili.
Chanzo cha maji ya Dar es Salaam
Ruvu ya Pwani ni chanzo kikuu cha maji kwa jiji la Dar es Salaam. Hili ni tatizo kwa sababu kiasi cha maji yake huzidi kupungua kutokana na uharibifu wa misitu na mabadiliko ya tabia ya nchi.
Kiwango cha maji (mita za ujazo kwa sekunde) kinachopita kwenye daraja la Ruvuma karibu na Mlandizi kwa mwezi (Ilikadiriwa kwa kutumia data za kipindi cha miaka 46 1958–2004)
Serikali inapanga kujenga lambo na kuanzisha bwawa la Kidunda kwenye njia ya mto Ruvu takriban kilomita 70 upande wa kusini wa Chalinze. Bwawa hili linakusudiwa kudhibiti mwendo wa maji kwenye mto Ruvu na kuongeza maji kwa ajili ya vituo vya kuchukua maji ya Dar es Salaam (DAWASA) wakati wa ukame.
Mto Obugo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Nile ya Albert na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mikoa ya Jamhuri ya Kongo
300px|thumb|Mikoa ya Jamhuri ya Kongo. Mikoa ya Jamhuri ya Kongo ni ngazi ya kwanza ya ugatuzi wa utawala katika Jamhuri ya Kongo. Nchi imegawanywa katika mikoa kumi na mbili zinazoitwa kwa Kifaransa départements tangu mwaka 2002.
Mikoa hiyo imegawanywa katika wilaya 86 na halmashauri 7. Hizo zimegawanywa zaidi katika jumuiya za mjini (communautés urbaines) na jumuiya za vijijini (communautés rurales); ambazo zimegawanywa zaidi katika mitaa (quartiers) na vijiji.
Kikwer
Kikwer ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakwer. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kikwer imehesabiwa kuwa watu 100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwer iko katika kundi la Kiok.
Mto Ntimve
unapatikana katika wilaya ya Buikwe, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Karauno
(kwa Kifaransa: Chéron; alifariki Chartres, leo nchini Ufaransa, karne ya 5 hivi) alikuwa shemasi wa Roma aliyeinjilisha sehemu mbalimbali za nchi ya Galia.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 28 Mei.
Mto Odra (Adjumani)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kisale Msaranga
Kisale Msaranga ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,480 walioishi humo.
Eutropi wa Orange
Baada ya kufiwa mke wake, aliyekuwa amemvuta katika Ukristo kutoka maisha ya anasa, akawa shemasi na hatimaye askofu wa Orange tangu mwaka 463 hadi kifo chake.
Mwandamizi wake, Vero wa Orange, aliandika habari za maisha yake.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake ni 27 Mei.
Mto Baboon
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Kimandobo-Atas
Kimandobo-Atas ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamandobo. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimandobo-Atas imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimandobo-Atas iko katika kundi la Kidumut.
Nokia 3310
right|thumb|Simu ya Nokia 3310 Nokia 3310 ni simu iliyotolewa mnamo 2000. Ilipata mafaniki mazuri kote duniani, kwani iliuza nakala milioni 126. Toleo zingine zinazofanana na 3310 zimetolewa, zikiwemo Nokia 3315, 3320, 3330, 3350, 3360, 3390 and 3395.
Muundo
Simu hii ni nzito kidogo, na ina betri yenye uzito wa gramu 115. Ina umbo la mstatili, inayotoshea kwenye mkono wa binadamu na inayobofwa kwa kutumia kidole cha gumba. Kibonyezo cha rangi ya buluu ndiyo inayotumika kuchagua vitu na kibonyezo cha "C" hutumika kuondoa kitu. Kibonyezo cha kuwasha na kuzima simu ni ya rangi nyeusi iliyo kwenye juu ya simu.
Yaliyomo
Simu hii ina vifaa vingi kama saa, kikumbushio, michezo kama Snake, Pairs II na Space Impact. Simu hii ilijulikana kwa uwezo wake wa kukubali utungaji wa ujumbe mfupi iliyo mrefu.
Mto Wabuuka
unapatikana katika wilaya ya Buikwe, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Nokia 3310
Yaliyomo
Kasha la simu hii inaweza kubadilishwa. Pia, ilikuwa na zaidi ya milio 35 ya simu.
Mto Wabuuka
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Nokia 3310
3315, 3390 na 3395
Toleo jipya la 3310 ni Nokia 3315 iliyo na:
Elikonida
(Thesalonike, Ugiriki, karne ya 3 - Korintho, Ugiriki, 244 hivi) alikuwa bikira Mkristo ambaye aliteswa vikali chini ya gavana Pereni na mwandamizi wake Yustini akakatwa kichwa kutokana na imani yake wakati wa dhuluma ya kaisari Gordiani.
Mto Nyamasibi
unapatikana katika kaunti ya Kisumu magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Elikonida
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 28 Mei.
Mto Nyamasibi
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Ziwa Kivu
Ziwa Kivu ni moja kati ya Maziwa makubwa ya Afrika. Liko mpakani kati ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Rwanda, katika tawi la magharibi la Bonde la Ufa.
Maji yake yanatoka kupitia mto Ruzizi unaoelekea kusini hadi ziwa Tanganyika.
Mkoa wa Niari
Unapakana na mikoa za Bouenza, Kouilou, na Lekoumou. Kuna pia mipaka ya kimataifa na Gabon, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, na mkoa wa Kabinda wa Angola.
Makao makuu yako mjini Dolisie.
Kebo ya baharini ya mawasiliano
right|thumb| Muundo wa kebo ya mawasiliano ya baharini ya kisasa 1 - Polyethilini 2 - mkanda wa Mylar 3 - Waya [[Chuma cha pua|za chuma 4 - Kizuizi cha maji cha alumini 5 - Polycarbonate 6 - Bomba la shaba au alumini 7 - Jeli ya mafuta 8 - Nyuzi za kioo]] thumb|Kebo za baharini ya mawasiliano thumb| Kebo za baharini huwekwa kwa kutumia meli maalum, kama vile René Descartes inayomilikiwa na Orange Marine. Kebo ya baharini ya mawasiliano (kwa Kiingereza: submarine communications cable) ni kebo inayowekwa kwenye sakafu ya bahari kati ya vituo vya nchi kavu ili kubeba ishara za mawasiliano kuvukia sehemu za bahari.
Kebo za kwanza za mawasiliano ya baharini zilizowekwa mwanzoni mwa miaka ya 1850 zilibeba ujumbe wa telegrafu. Kebo iliyoanza kutumiwa kati ya Marekani na Ulaya mnamo 16 Agosti 1858 ilileta mawasiliano ya kwanza ya papo hapo kati ya mabara mawili.
Kebo za kisasa kwa kawaida huwa na kipenyo cha milimita 25 na uzito wa takriban tani 1.4 kwa kilomita. Kebo zinazowekwa karibu na pwani kwenye maji yasiyo na kina kirefu huwa nzito zaidi.
Mto Borrowet
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Gathwane
Gathwane ni kijiji katika Barolong, Wilaya ya Southern huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 879 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Mto Balbal
ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Odraji
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mweru (ziwa)
Ziwa Mweru (pia Mwelu, Mwero) ni ziwa kubwa mpakani mwa Zambia na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ni sehemu ya mfumo wa mto Kongo kati ya mto Luapula (upande wa juu) na mto Luvua (chini yake).
Jina Mweru lamaanisha 'ziwa' kwa lugha mbalimbali za Kibantu.
Jiografia
Mweru inapokea maji yake hasa kutoka mto Luapula unaoingia upande wa kusini halafu kutoka mto Kalungwishi unaoingia upande wa mashariki. Upande wa kaskazini maji yake yanatoka kupitia mto Luvua unaoingia katika mto Lualaba na kutoka huko kwenye mto Kongo.
Ni ziwa kubwa la pili katika beseni ya Kongo likifunika kwa wastani eneo la km² 5,120. Mweru iko kilomita 150 upande wa magharibi wa ziwa Tanganyika. .
Yesu Mendez
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 22 Novemba 1992 halafu mtakatifu mfiadini tarehe 21 Mei 2000 pamoja na wenzake 24 waliofia dini katika vita hivyo :
Mweru (ziwa)
Jiografia
Kina ni kirefu upande wa kaskazini kinapofikia mita 27.
Yesu Mendez
Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 21 Mei ila ya kwake mwenyewe ni tarehe ya kifodini chake.
Mweru (ziwa)
Makazi ya watu ziwani
Pamoja na kisiwa cha Kilwa kuna visiwa viwili vngine vinavyokaliwa na watu ambavyo ni Isokwa wa Zammbia (km² 3) na kisiwa kimoja upande wa Kongo chenye eneo la km² 2.
Wakazi upande wa Kongo waliathiriwa na vita ya wenyewe kwa wenyewe ya miaka 1999-2003.
Uvuvi
Mweru ina samaki wengi aina ya tilapia wanaoitwa pale kwa Chibemba. Wanakaushwa kwenye jua na kufungwa katika vikapu kwa kuuzwa sokoni.
Mahida
Mahida ni kata ya Wilaya ya Rombo katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,980 walioishi humo.
Mansueti, Severi, Apiani, Donati na Honori
(walifariki Aleksandria, 483 hivi) ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa kwa ajili ya imani sahihi katika mabishano na Wamonofisiti.
Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 30 Desemba.
Mto Ofua
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Wakalinya
unapatikana katika wilaya ya Buikwe, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Derito
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Mto Nyamgun
unapatikana katika kaunti ya Kisumu magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Mto Derito
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Nyamgun
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Ruba (Kisumu)
unapatikana katika kaunti ya Kisumu magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Helaniki na Begei
ni kati ya Wakristo wa Misri walioishi vizuri imani yao.
Gobati
Gobati, C.R.S.A. (kwa Kifaransa: Gaubert au Gausbert; Thiers, Ufaransa, karne ya 11 - Laussac, Ufaransa, 27 Mei 1079) alikuwa padri mkaapweke aliyeanzisha kanisa, nyumba ya kupokea wageni na hatimaye monasteri ya Wakanoni Waaugustino huko Montsalvy.
Kimarind
Kimarind ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamarind. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kimarind imehesabiwa kuwa watu 7000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimarind iko katika kundi lake lenyewe la Kimarind.
Gobati
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.
Helaniki na Begei
Helaniki alikuwa askofu na Begei padri.
Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.
Gobati
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Mei.
Helaniki na Begei
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 23 Desemba.
Mto Okwa (Uganda)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Peter K. Palangyo
Sifa yake iliangukia kwenye riwaya yake ya Dying in the Sun (1968), ambayo inachukuliwa na wengi kama moja ya kazi nzuri za kisasa kwenye uandishi wa Kiafrika.
Wasifu
Mzaliwa wa Arusha, Palangyo alisomea huko, pia alisoma Uganda na Marekani. Alisomea biolojia katika chuo cha St. Olaf College huko Northfield, Minnesota, pia alienda shule ya kuhitimu kule University of Minnesota.
Palangyo alifariki mwaka 1993 kwenye ajali ya gari."
Kimarind cha Bian
Kimarind ya Bian ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamarind. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kimarind ya Bian imehesabiwa kuwa watu 2900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimarind ya Bian iko katika kundi la Kimarind.
Manda (Rombo)
Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Manda