cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kifua kikuu
Sababu za hatari
Idadi ya sababu za kufanya watu wahusike zaidi na maambukizi ya TB. Muhimu zaidi ni hatari ya kimataifa Virusi ya Ukimwi ; 13% ya kesi zote TB wameambukizwa na virusi. Hili ni tatizo hasa katika Afrika kusini mwa Sahara, ambapo viwango vya HIV ni kubwa. Kifua Kikuu ni uhusiano wa karibu na wote msongamano na utapiamlo, na kuifanya moja ya magonjwa makuu ya umaskini. Wale walio katika hatari ya juu hivyo ni pamoja ugonjwa ya umaskini. watu ambao hujidunga dawa za kulevya, wenyeji na wafanyakazi wa majengo ambapo watu wanaoishi katika mazingira magumu kukusanya (k.m. magereza na malazi makazi), jamii wasiojiweza kimatibabu na wasio na mtaji, ya hatari kwa makabila madogo, watoto katika mawasiliano ya karibu na  hatari ya hali ya juu kwa jamii ya wagonjwa na watoa huduma ya afya ya kuwahudumia wateja. uvimbe sugu ni sababu nyingine hatari ya ugonjwa. Kwa Silicosis kuongeza hatari kuhusu mara 30. Wale ambao moshi sigaras kuwa karibu mara mbili ya hatari ya TB ya wasiovuta sigara. Baadhi ya dawa hasa yanaweza pia kuongeza hatari ya kifua kikuu katika mataifa yaliyostawi,    ulevi na  Ugonjwa wa kisukari  (kuongezeka maratatu ). Baadhi ya dawa, kama vile corticosteroids na infliximab (an anti-αTNF monoclonal antibody) kuwa inazidi muhimu hatari, hasa katika nchi zilizoendelea. Kuna pia, upungufu maumbile kwa umuhimu ambayo kwa ujumla ni bado siowekwa wazi.
Sagata
Sagata ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,650 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39209.
Kifua kikuu
Uenezi
Watu wenye TB kwa muda mrefu akiwa, mara kwa mara, au karibu na watu na TB ni hatari hasa juu ya kuambukizwa, na kiwango cha wastani 22% ya kuambukiza. Mtu aliye na kifua kikuu hai, lakini hajatibiwa anaweza kuambukiza 10-15 (au zaidi) watu wengine kwa mwaka. Maambukizi lazima huwepo tu kutoka kwa watu wenye TB hai. Wale wenye maambukizi ya fiche hawadhaniwi kuambukiza. uwezekano wa maambukizi kutoka kwa mtu mmoja hadi mwingine inategemea sababu kadhaa, ikiwa ni pamoja na idadi ya matone ya kuambukiza kufukuzwa na mwenezaji, ufanisi wa uingizaji hewa, muda wa mfiduo, ukali wa M. kifua kikuu, kiwango cha kinga katika mtu ambaye hajaambukizwa na wengine. ili kupunguza maenezi ya mtu-kwa-mtu tenga watu wenye TB hai ("ya wazi") na kuweka kwenye regimenti dawa za kupambana na TB. Baada ya wiki mbili ya matibabu ya ufanisi, masomo na maambukizi kutokana-upinzani maambukizi kwa ujumla hayazidi kuenea kwa wengine.<ref name="Ahmed_2011"/ mtu akiambukizwa yeye huchukua wiki 3 – 4 kabla ya kuanza kuambukiza wengine.
Mto Kageri (Burundi)
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Kifua kikuu
Pathojenesisi
TB maambukizi huanza wakati mycobacteria Pulmonary alveolus pulmonary alveoli, ambapo wao kuvamia na kuiga ndani endosomes ya alveolar macrophages tundu la mapafu. tovuti ya msingi ya maambukizi katika mapafu, unaojulikana kama "Lengo Ghon focus", ni kwa ujumla iko katika sehemu ama juu ya tundu ya chini, au sehemu ya chini ya tundu juu. Kifua kikuu cha mapafu pia huweza kutokea kupitia maambukizi kutoka mkondo wa damu, Hii inajulikana kama lengo Simon. A Simon focus na ni kawaida kupatikana katika kilele cha mapafu. maambukizi haya ya hematogenous yanaweza pia kusambaza maambukizi kwa maeneo ya mbali zaidi, kama vile nodiya limfu ya pembeni, mafigo, ubongo na mifupa. Maeneo yote ya mwili yanaweza kuathirika kwa ugonjwa huo, ingawa kwa sababu isiyojulikana ni mara chache tu huathiri  moyo, skeletal misulis,  kongosho, au tezi.
Kifua Kikuu huainishwa kama moja ya magonjwa granuloma ya inflamesheni tatizi. Macrophages, T lymphocytes, B lymphocytes, na fibroblasts ni miongoni mwa seli zinazoungana kuunda limfu granulomas. Lymphocytes na lymphocytes jirani macrophages kwa walioambukizwa. Granuloma huzuia usambazaji wa mycobacteria na hutoa mazingira ya mahali hapo kwa ajili ya mwingiliano wa seli ya mfumo wa kinga. Bakteria ndani ya granuloma inawezalala, kusababisha maambukizi ya fiche. Kipengele kingine cha granulomas ni maendeleo ya kifo isiyo ya kawaida katikati (necrosis) katika kituo cha tubercles. Kwa jicho uchi, hii ina umbo la jibini laini, nyeupe na inaitwa caseous necrosis. Bakteria ya TB inaweza kuingia kwenye mfumo wa damu kutokana na eneo la tishu kuharibiwa. Zinaweza kuenea kwa mwili na kuanzisha maenezi ya ukimwi, tubercles zote huonekana vidogo, nyeupe katika tishu. Aian hii kali ya ugonjwa wa TB hupatika kawaida zaidi kwa watoto wachanga na wale wanaoishi na VVU, inaitwa kifua kikuu military. Watu wenye TB hii huwa na  kiwango cha juu cha vifo hata kwa matibabu (takriban 30%).
Kwa watu wengi, maambukizi ya nta na hafifu. Uharibifu wa tishu na nekrisisi mara nyingi husawazishwa na adilifu. Tishu zilizoathirika hubadilishwa kuwa kovu na matundu huujazwa kwa kisiesheni ya  nekritiki. Wakati wa kuugua, baadhi ya mashimo hayo huungana na mapito ya hewa bronchi na nyenzo hii inaweza kutoka kwa kikohozi. Ni aina ya bakteria hai, na hivyo inaweza kueneza maambukizi. Tiba sahihi kiviujasumu inaua bakteria na inaruhusu uponyaji. Juu ya tiba, maeneo yaliyoathirika hatimaye kubadilishwa na tishu kovu.
Uaguzi
thumb| [[Mycobacterium tuberculosis (stained red) in sputum]]
Kifua Kikuu hai
Utambuzi yakinifu wa TB ni yaliyotolewa na kutambua “M. kifua KiKuu” katika sampuli ya kliniki (kwa mfano makohozi, pus, au tishu biopsy). Hata hivyo, ni vigumu kwa utamaduni mchakato huu viumbe polepole-kukua wanaweza kuchukua 2-6 wiki kwa ajili ya damu au utamaduni makohozi. Hivyo, matibabu ni mara nyingi imeanza kabla ya tamaduni ni alithibitisha.
Nucleic asidi amplification mithani na kupita Triphosphate deaminase huweza kuruhusu uchunguzi wa haraka wa TB. Vipimo hivi, hata hivyo, si mara kwa mara ilipendekeza, kama wao mara chache kubadilisha jinsi mtu ni kutibiwa. Vipimo vya damu ili kuchunguza kingamwili si maalum au nyeti, hivyo haipendekezwi.
Kifua kikuu kisichoonekana
[[Mantoux test|Mantoux tuberculin skin test]] Mantoux tuberculin ngozi mithani mara nyingi hutumika kwa watu screen katika hatari kubwa ya TB. Wale ambao wamekuwa awali chanjo wanaweza kuwa na uongo chanya mtihani matokeo. mtihani inaweza kuwa uongo hasi katika wale walio na [[sarcoidosis, Hodgkin's lymphoma, na utapiamlo.  au wengi hasa, katika wale ambao kweli kufanya wana kifua kikuu hai. Interferon assays katika vivuli mbalimbali ya njano lioenea, kuashiria juu ya watu 300 kwa kila 100,000, na kwa Marekani, Canada, Australia, na Ulaya ya kaskazini katika vivuli ya bluu kirefu, kuashiria kiwango cha maambukizi karibu 10 kwa kila watu 100,000. Asia ni njano lakini si hivyo kabisa mkali, kuashiria kiwango cha maambukizi ya kuzunguka 200 per mbalimbali 100,000. Amerika ya Kusini ni ya njano nyeusi. Mwaka 2007, kiwango cha maambukizi ya TB kwa watu 100,000 ilikuwa ya juu katika Afrika Kusini mwa Sahara, na pia alikuwa kiasi katika Asia. [[kutolewa gamma  (IGRAs) juu ya sampuli ya damu, ni ilipendekeza kwa wale ambao ni chanya kwa mtihani Mantoux.<refname=NICE2011> IGRAs Haya si walioathirika na chanjo au zaidi mazingira mycobacteria, hivyo wao kuzalisha wachache matokeo ya uongo na HIV. hivyo wao kuzalisha wachache matokeo ya uongo na HIV. Hata hivyo wao walioathirika na M. szulgai, M. marinum na M. kansasii.” IGRAs inaweza kuongeza usikivu wakati kutumika kwa kuongeza mtihani ngozi lakini inaweza kuwa chini zaidi kuliko mtihani nyeti ngozi wakati kutumika peke yake..
Chanjo
Chanjo tu sasa inapatikana kama ya 2011 ni bacillus Calmette– Guérin (BCG). Ambayo, wakati ni ufanisi dhidi ya ugonjwa kusambazwa katika utoto, unampa ulinzi dhidi ya kuambukizwa TB haiendani mapafu. Hata hivyo, ni wengi sana kutumika chanjo duniani kote, na zaidi ya 90% ya watoto wote kuwa chanjo. Hata hivyo, kinga ni kuvuta itapungua baada ya miaka kumi. Kama kifua kikuu ni kawaida katika zaidi ya Canada, Uingereza, na Marekani, BCG ni tu unasimamiwa na watu katika hatari ya juu. Sehemu ya hoja akisema dhidi ya matumizi ya chanjo ni kwamba inafanya ngozi tuberculin mtihani   uongo chanya, na kwa hiyo, hakuna wa matumizi katika uchunguzi. idadi ya chanjo mpya ni sasa katika maendeleo
Afya ya Jamii
Shirika la Afya Duniani alitangaza TB "ya afya ya kimataifa dharura" katika 1993. na katika 2006, TB Stop Ushirikiano maendeleo Mpango wa Kimataifa Stop kifua kikuu kwamba lengo la kuokoa maisha ya milioni 14 kati ya uzinduzi wake na 2015. idadi ya malengo ya wana kuweka si uwezekano wa kupatikana kwa 2015, hasa kutokana na ongezeko katika kifua kikuu HIV-kuhusishwa na kuibuka wa kifua kikuu sugu nyingi (MDR-TB). mfumo wa kifua kikuu] uainishaji maendeleo na  [[Jamii ya Marekani Thoracic  hutumiwa hasa katika mipango ya afya ya umma..
Matumizi ya kawaida ugonjwa
Kama kifua kikuu kurudia, kupima na kuamua ambayo antibiotiki ni nyeti ni muhimu kabla ya kuamua matibabu. Kama nyingi TB sugu (MDR-TB) ni wanaona, matibabu na antibiotiki angalau nne madhubuti kwa ajili ya miezi 18 hadi 24 ni ilipendekeza.
Upinzani na dawa
Upinzani Kanuni hutokea wakati mtu huwa wameambukizwa mnachuja sugu wa TB. Mtu aliye na TB kikamilifu wanahusika inaweza kuendeleza sekondari (alipewa) upinzani wakati wa tiba kwa sababu ya tiba za kutosha, si kuchukua regimen eda ipasavyo (ukosefu wa kufuata), au kwa kutumia chini quality dawa. Sugu TB ni mbaya ya afya ya umma suala katika nchi nyingi zinazoendelea, kama tiba yake ni tena na inahitaji dawa ghali zaidi. MDR-TB hufafanuliwa kama upinzani kwa mbili ya ufanisi zaidi madawa ya TB ya mstari wa kwanza: rifampicin na isoniazidi. . Sana sugu TB pia ni sugu kwa tatu au zaidi ya madarasa sita ya madawa ya mstari wa pili. . Kabisa sugu  TB, ambayo kwa mara ya kwanza aliona katika 2003 nchini Italia, lakini si sana taarifa mpaka 2012, ni sugu kwa madawa yote kwa sasa kutumika.
Ubashiri
Mwendelezo na maambukizi ya TB na ugonjwa wazi ya TB hutokea wakati bacilli kushinda ulinzi mfumo wa kinga na kuanza kuzidisha. Katika ugonjwa wa TB ya msingi (baadhi 1-5% ya kesi), hii hutokea mara baada ya maambukizi ya awali. [219] Hata hivyo, katika matukio mengi ya, maambukizi sioonekana hutokea na hakuna dalili za wazi. Hizi bacilli kulala kuzalisha kifua kikuu kazi katika% 5-10 ya kesi hizi sioonekana, mara nyingi miaka mingi baada ya kuambukizwa. hatari ya kuongezeka kwa muathiriko immunosuppression, kama vile kuwa husababishwa na maambukizi ya VVU. Katika watu kuambukiza pamoja na M. kifua kikuu na VVU, hatari ya muathiriko inaongezeka hadi 10% kwa mwaka. Mafunzo kutumia DNA ya alama ya kidole ya M. kifua kikuu Matatizo umeonyesha kuambukiza tena inachangia zaidi kikubwa kwa TB ya kawaida zaidi kuliko ilivyodhaniwa hapo awali, na makadirio ili akaunti kwa zaidi ya 50% ya kesi ku hai tena  katika maeneo ambapo TB ni ya kawaida. nafasi ya kifo kutokana na kesi ya kifua kikuu ni kuhusu 4% kama ya 2008, kutoka 8% mwaka 1995. .
Epidemolojia
thumb|[[Age adjustment|Age-standardized death from tuberculosis per 100,000 inhabitants in 2004.
{{legend|#b3b3b3|no data}} {{legend|#ffff65| ≤10 }} {{legend|#fff200| ≥10–25 }} {{legend|#ffdc00| ≥25–50 }} {{legend|#ffc600| ≥50–75 }} {{legend|#ffb000| ≥75–100 }} {{legend|#ff9a00| ≥100–250 }}
{{legend|#ff8400| ≥250–500 }} {{legend|#ff6e00| ≥500–750 }} {{legend|#ff5800| ≥750–1000 }} {{legend|#ff4200| ≥1000–2000 }} {{legend|#ff2c00| ≥2000–3000 }} {{legend|#cb0000| ≥ 3000 }} ]]
Takribani theluthi moja ya idadi ya watu duniani imekuwa kuambukizwa na M. kifua kikuu, na maambukizi mapya ya kutokea kwa kiwango cha moja kwa pili kwa kiwango cha kimataifa. Hata hivyo, wengi maambukizi na M. kifua kikuu wala kusababisha ugonjwa wa Kifua Kikuu, na 90-95% ya maambukizi ya kubaki bila dalili. Mwaka 2007, kulikuwa na wastani wa milioni 13.7 sugu kazi kesi. Mwaka 2010, kulikuwa na milioni 8.8 mpya kesi ya TB kukutwa na vifo 1,450,000, zaidi ya haya yanayojitokeza katika nchi zinazoendelea. Vifo hivi 1,450,000, kuhusu 0,350,000 kutokea katika wale wana ambukizwa pamoja na HIV. Kifua Kikuu ni ya pili zaidi ya vifo kutokana na ugonjwa kuambukiza (baada ya wale kutokana na HIV / UKIMWI). idadi kamili ya kesi kifua kikuu ("maambukizi") imekuwa ikipungua tangu 2005, wakati mpya kesi ("matukio") zimeshuka tangu 2002. China imepata maendeleo makubwa hasa, pamoja na kupunguza takriban 80% katika kiwango cha TB wake vifo kati ya 1990 na 2010. Kifua Kikuu ni ya kawaida zaidi katika nchi zinazoendelea; kuhusu 80% ya idadi ya watu katika nchi nyingi za Asia na Afrika mtihani chanya katika vipimo tuberculin, wakati tu 5-10% ya mtihani Marekani idadi chanya. Matumaini ya kudhibiti ugonjwa huo kabisa wamekuwa kasi unyevunyevu kwa sababu ya mambo kadhaa, ikiwa ni pamoja na ugumu wa kuendeleza chanjo ufanisi, ghali na muda mwingi uchunguzi wa mchakato, umuhimu wa miezi mingi ya matibabu, ongezeko la maambukizi ya virusi-kuhusishwa kifua kikuu, na kuibuka wa kesi sugu katika miaka ya 1980. thumb|left|Annual number of new reported TB cases. Data from [[World Health Organization|WHO. ]]
Katika 2007, nchi yenye kiwango cha juu zaidi ya makadirio ya matukio ya TB ilikuwa Swaziland, na kesi 1,200 kwa kila watu 100,000. India ilikuwa kubwa jumla ya matukio, na wastani wa kesi 2.0 milioni mpya. Katika nchi zilizoendelea, kifua kikuu ni. chini ya kawaida na ni kupatikana hasa katika maeneo ya mijini. Viwango kila watu 100,000 katika maeneo mbalimbali ya dunia ambapo: Kimataifa 178, 332 Kusini, Amerika 36, Bahari ya Mashariki 173, Ulaya 63, Asia ya Kusini 278, na 139 Pacific Magharibi katika 2010 Nchini Canada na Australia, kifua kikuu ni mara nyingi zaidi ya kawaida kati ya  Watu wa asili,hasa katika maeneo ya kijijini. Katika Marekani watu wa asili kuwa vifo vya mara tano zaidi kutoka TB. matukio ya TB inatofautiana na umri Katika Afrika, kimsingi unaathiri vijana na watu wazima vijana. Hata hivyo, katika nchi ambapo matukio viwango zimepungua kasi ( kama vile Marekani), TB ni ugonjwa wa watu hasa wakubwa na kinga iliyoathirika. .
Historia
thumb|[[Maiti ya Misri katika Makumbusho ya Uingereza - kuoza kulikoathiriwa na kifua kikuu kumepatikana katika mifupa yake.]] Kifua kikuu kimekuwepo kwa binadamu tangu zamani sana. Mwanzo zisizo na utata kutambua ya M. kifua kikuu inahusisha ushahidi wa ugonjwa huo katika mabaki ya bison tarehe na takriban 17,000 miaka iliyopita. Hivyo, kama kifua kikuu asili katika mangombe, kisha kuhamishiwa kwa binadamu, au kama ni kuachana kutoka babu ya kawaida, sasa ni wazi. kulinganisha genes ya M. kifua kikuu tata (MTBC) kwa binadamu kwa MTBC katika wanyama unaonyesha binadamu hakuwa kupata MTBC kutoka kwa wanyama wakati wa kufuga wanyama kama ilivyoaminika hapo nyuma. Wote Matatizo ya bakteria kifua kikuu kushiriki babu ya kawaida, ambayo ingeweza kuambukizwa binadamu kama mapema kama Mapinduzi Neolithic. Mabaki ya kiunzi kuonyesha prehistoric binadamu (4000 KK) BC ) alikuwa TB.  Na watafiti wamegundua kuoza enye umbo katika miiba ya Misri ya Egypt mummies kutoka BC 3000-2400. Phthisis ni neno la Kigiriki kwa ajili ya matumizi, mrefu zamani kwa ajili ya kifua kikuu cha mapafu; ] karibu 460 BC, Hippocrates kutambuliwa phthisis kama ugonjwa kuenea zaidi ya nyakati. Ilikuwa alisema kuhusisha homa na kukohoa ya damu, ambayo ilikuwa karibu daima mbaya. Masomo ya maumbile zinaonyesha TB alikuwepo katika Amerika kutoka BK mwaka 100.
Kabla ya Mapinduzi ya Viwanda, ngano nyingi zinazohusiana na kifua kikuu vampires. Wakati mmoja wa familia walikufa kutokana na hilo, wanachama wengine walioambukizwa bila kupoteza afya yao polepole. Watu waliamini hii kulitokana na mtu awali na TB kuondoa maji maisha kutoka kwa wanachama wengine wa familia.
Ingawa aina ya mapafu kuhusishwa na tubercles ilianzishwa kama patholojia na Dr Richard Morton katika 1689. kutokana na aina ya dalili yake, TB ilikuwa si kutambuliwa kama ugonjwa mmoja hadi miaka ya 1820, na haikuitwa kifua kikuu mpaka 1839 na J. L. Schönlein. Katika miaka 1838-1845, Dk John Croghan, mmiliki wa of Pango Mammoth, kuletwa idadi ya watu wenye kifua kikuu katika pango kwa matumaini ya kutibu ugonjwa na joto mara kwa mara na usafi wa hewa pango; walikufa ndani ya mwaka. Hermann Brehmer kufunguliwa kwanza TB sanatorium katika 1859 katika  Sokołowsko, Poland.
Seiwa wa Japani
right|thumb|Mchoro wa Seiwa Seiwa (850 – 31 Desemba, 878) alikuwa mfalme mkuu wa 56 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Korehito, na alikuwa mwana wa nne wa Tenno Montoku. Mwaka wa 858 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kujiuzulu mwaka wa 876. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Yozei.
Kifua kikuu
Historia
upright|thumb|left|Dr. Robert Koch aligundua tuberculosis bacilli.
Kifua kikuu na kusababisha bacillus, ‘’Mycobacterium kifua kikuu ‘’, ilikuwa kutambuliwa na ilivyoelezwa kwenye Machi 24, 1882 na Robert Koch. Alipokea Tuzo ya Nobel katika in Fizilojia au dawa katika 1905 kwa ugunduzi huu. Koch hawakuamini bovin (ng'ombe) na kifua kikuu na magonjwa ya binadamu walikuwa sawa. Ambayo kuchelewa utambuzi wa maziwa aliyeambukizwa kama chanzo cha maambukizi. Baadaye, hatari ya maambukizi kutoka chanzo hili kasi kupunguzwa kwa uvumbuzi wa mchakato pasteurishaji. Koch alitangaza dondoo glycerine ya bacilli kinundu kama "dawa" ya kifua kikuu katika 1890, na kuiita 'tuberculin'. Wakati ilikuwa si ufanisi, baadaye mafanikio ilichukuliwa kama mtihani uchunguzi kwa ajili ya uwepo wa kifua kikuu mbele ya dalili.
Albert Calmette na Camille Guérin mafanikio ya kwanza ya kweli mafanikio katika utoaji wa chanjo dhidi ya kifua kikuu katika 1906. kwa kutumia mnachuja ya ngombe kufikika kifua kikuu. Ilikuwa inaitwa (bacillus of Calmette and Guérin) (BCG). Chanjo ya BCG mara ya kwanza kutumika juu ya binadamu katika 1921 nchini Ufalansa. Lakini tu kupokea kukubalika kuenea katika Marekani, Uingereza, and Ujerumani na baada ya Vita Kuu ya II.
1854
Makala hii inahusu mwaka 1854 BK (Baada ya Kristo).
Kifua kikuu
Historia
Kifua Kikuu unasababishwa zaidi kuenea umma wasiwasi katika karne ya 19 na 20 mapema kama ugonjwa wa ndwele maskini wa mijini. Katika 1815, moja katika vifo nne nchini Uingereza ni kutokana na "matumizi". By 1918, moja katika vifo sita katika Ufaransa alikuwa bado unasababishwa na TB. Baada ya kuamua ugonjwa huo kuenea katika miaka ya 1880, TB ilikuwa kuweka liolazimu kujulishwa Ugonjwa  katika Uingereza, kampeni walikuwa wameanza kuacha watu kutoka kutema katika maeneo ya umma, na maskini walioambukizwa walikuwa "moyo" kuingia sanatorium sanatoria  ambayo inafanana magereza (sanatoria kwa ajili ya madarasa kati na juu inayotolewa huduma bora na matibabu ya mara kwa mara). Chochote faida ( kwa kusudi ) ya "hewa safi" na ajira katika sanatoria, hata chini ya hali bora, 50% ya wale waliokuwa wakiingia alikufa ndani ya miaka mitano (circa 1916).
Katika Ulaya, viwango vya ugonjwa wa kifua kikuu ulianza kupanda katika miaka ya 1600 mapema kwa ngazi kilele katika miaka ya 1800, wakati unasababishwa karibu 25% ya vifo vyote. Vifo vya kisha ilipungua karibu 90% kwa miaka ya 1950. Maboresho katika afya ya umma alianza kwa kiasi kikubwa kupunguza viwango vya ugonjwa wa kifua kikuu hata kabla ya kuwasili kwa Medical Council Utafiti iliundwa katika Uingereza katika 1913, lengo yake ya awali ilikuwa kifua kikuu utafiti.
Katika mwaka 1946, maendeleo yastreptomycin Kiviujasumu  alifanya matibabu ya ufanisi na tiba ya TB ukweli. Kabla ya kuanzishwa kwa dawa hii, matibabu tu (isipokuwa sanatoria) alikuwa upasuaji kuingilia, ikiwa ni pamoja na "“mbinu pneumothorax”, ambayo wanaohusika kuanguka uvimbe walioambukizwa na "kupumzika" ni na kuruhusu vidonda tuberculous kuponya. kuibuka wa MDR-TB ina tena ilianzisha upasuaji kama chaguo ndani ya kiwango kukubalika kwa ujumla wa huduma katika kutibu magonjwa ya TB. Hali kwa sasa hatua za upasuaji kuhusisha kuondolewa makijishimo ya  patholojia ya  kifua ("bullae") katika mapafu ya kupunguza idadi ya bakteria na kuongeza mfiduo wa bakteria iliyobaki kwa madawa katika mfumo wa damu, na hivyo ukipungua jumla bakteria mzigo na kuongeza ufanisi wa utaratibu ya tiba ya  Kivuijasumu. Matumaini ya TB kabisa kuondoa   (cf. smallpox), walikuwa kwa kimbilio baada ya kupanda ya Matatizo sugu katika miaka ya 1980. Liofufuka baadae ya kifua kikuu ilisababisha tamko la dharura ya afya ya kimataifa na Shirika la Afya Duniani mwaka 1993.
Jamii na Ustaarabu
Shirika la Afya Duniani na Bill and Melinda Gates Foundation ni kutoa ruzuku mpya haraka-kaimu uchunguzi mtihani kwa ajili ya matumizi katika nchi chini na kipato cha kati. Wengi raslimali maeneo kama ya 2011 bado tu kupata hadubini makohozi.
India ilikuwa ya juu jumla ya idadi ya wagonjwa wa TB duniani kote katika 2010, kwa sehemu kutokana na usimamizi mbovu ugonjwa ndani ya sekta binafsi ya afya. Mipango kama vile Programu ya Taifa ya Kifua Kikuu  karatasi ya kufikiria tena ni kusaidia kupunguza viwango vya TB miongoni mwa watu wanaopata huduma ya afya ya umma.
Utafiti
Chanjo ya BCG ina mapungufu, na utafiti wa kuendeleza chanjo ya TB mpya ni unaoendelea. idadi ya wagombea uwezekano ni sasa katika majaribio ya awamu ya I na II kliniki. Mbili mbinu kuu ni kuwa kutumika kujaribu kuboresha ufanisi wa chanjo zinapatikana. Moja inahusisha mbinu kuongeza chanjo subunit kwa BCG, wakati mkakati mwingine ni kujaribu kujenga mpya na bora chanjo hai. MVA85A, mfano wa chanjo subunit, sasa katika majaribio nchini Afrika Kusini, ni msingi juu ya virusi vya vinasaba kufura ngozi. Chanjo ni unaotarajiwa kuwa na jukumu muhimu katika matibabu ya wote fiche na ugonjwa hai.
Kuhamasisha ugunduzi zaidi, watafiti na watunga sera ni kukuza mpya mifano ya kiuchumi ya maendeleo ya chanjo, ikiwa ni pamoja na zawadi, motisha ya kodi, na ahadi mapema Soko. Idadi ya makundi, ikiwa ni pamoja na Ushirikiano Stop TB, ] Afrika Kifua Initiative Chanjo, na the  Aeras TB Duniani Foundation Chanjo , wanahusika na utafiti. Kati ya hayo, Aeras TB Duniani Chanjo Foundation alipokea zawadi ya zaidi ya $ 280,000,000 (Marekani) kutoka kwa Bill na Melinda Gates Foundation kuendeleza na leseni ya chanjo dhidi ya kifua kikuu bora kwa ajili ya matumizi katika nchi mzigo mkubwa.
Katika wanyama
Mycobacteria kuambukiza wanyama mbalimbali, ikiwa ni pamoja na ndege, panya na wanyama watambaao. subspecies Mycobacterium kifua kikuu, ingawa, ni mara chache sasa katika wanyama wa porini. jitihada za kutokomeza kifua kikuu ng’ombe unasababishwa na “Bovis Mycobacterium” kutoka kwa ng'ombe na mifugo kulungu wa New Zealand imekuwa na mafanikio. Jitihada katika Uingereza wamekuwa chini ya mafanikio.
Montoku wa Japani
right|thumb|Mchoro wa Montoku Montoku (22 Januari, 826 – 7 Oktoba, 858) alikuwa mfalme mkuu wa 55 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Michiyasu, na alikuwa mwana wa kwanza wa Tenno Ninmyo. Mwaka wa 850 alimfuata babake, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Seiwa.
Papa Sabinian
thumb|right|250px|Papa Sabiniano. Papa Sabinian alikuwa Papa kuanzia mwezi Machi au tarehe 13 Septemba 604 hadi kifo chake tarehe 22 Februari 606. Alitokea Blera, Toscana, Italia.
Alimfuata Papa Gregori I akafuatwa na Papa Boniface III.
Kibeele
Kibeele ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabeele. Lugha ni tofauti na Kibole. Mwaka wa 1922 idadi ya wasemaji wa Kibeele imehesabiwa kuwa watu 120 tu. Haijulikani idadi imeendeleaje katika karne tangu mahesabu hayo ya kwanza. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibeele iko katika kundi la Kichadiki.
Rodentia
Rodentia ni jina la Kisayansi la oda ya panya, vipanya, mabuku, biva, panyabuku, kindi na mafuko. Kwa Kiswahili huitwa wagugunaji.
Oda
ODA RODENTIA
Batura III
thumb|Gilgit-Baltistan, Pakistan. ni mlima wenye kimo cha m 7,729 juu ya usawa wa bahari.
Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram. Uko nchini Pakistan.
Engutoto (Arusha)
ni kata ya Wilaya ya Arusha hivyo sehemu ya mji Arusha ambao ni makao makuu ya Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23114. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 	5,067 waishio humo.
Otto Stern
Otto Stern (17 Februari 1888 – 17 Agosti 1969) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Wakati wa utawala wa Adolf Hitler alihamia Marekani. Hasa alichunguza usumaku wa atomu. Mwaka wa 1943 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Xalapa
thumbnail|right|200px|Mji wa Xalapa
Xalapa (pia: La ciudad de las flores; Kiswahili: mji wa maua) ni mji mkuu katika jimbo la Veracruz. Ni mji mkubwa wa pili jimboni baada ya mji mkubwa Veracruz. Idadi ya wakazi ni 387,879.
Mji ulianzishwa na Wahispania mnamo 1772.
Saser Kangri
thumbnail|right|200px|Mlima Saser Kangri
ni mlima wenye kimo cha m 7,672 juu ya usawa wa bahari.
Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram. Uko nchini India katika jimbo la Jammu na Kashmir.
Kibarama
Kibarama ni lugha ya Kibantu nchini Gabon inayozungumzwa na Wabarama. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kibarama imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibarama iko katika kundi la B40.
Roselle, New Jersey
thumbnail|right|250px|Nyumba katika Roselle
thumb|right|260px|Mahali pa mji wa Roselle katika Union County na [[New Jersey]] Roselle ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 21,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 17 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 6.9 km².
Djilali Abdi
Djilali Abdi (25 Novemba 1943 – 2 Februari 2022) alikuwa mchezaji wa soka wa Algeria ambaye alicheza kama kiungo wa kati. Alicheza mechi sita katika Timu ya taifa ya Algeria kutoka mwaka 1967 hadi 1969. Pia aliteuliwa katika kikosi cha Algeria kwa mashindano ya Kombe la Mataifa ya Afrika 1968. Alifariki tarehe 2 Februari 2022, akiwa na umri wa miaka 78.
Plainfield, New Jersey
thumb|right|260px|Mahali pa mji wa Plainfield katika Union County na [[New Jersey]] Plainfield ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 46,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 29 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 15.6 km².
Mto Kagogo (Kayanza)
Maji yake kupitia mto Ruvubu huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Terrat
Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Terrat (Arusha)
Terrat ni kata ya Wilaya ya Simanjiro katika Mkoa wa Manyara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,586 waishio humo.
1855
Makala hii inahusu mwaka 1855 BK (Baada ya Kristo).
Programu ya kompyuta
thumb Programu ya kompyuta ni mkusanyo wa maelekezo ambayo hufanya kazi maalumu wakati mkusanyo huo unafanywa na kompyuta. Kompyuta inahitaji mipango ya kufanya kazi na inatekeleza maelekezo ya programu katika kitengo cha usindikaji kuu.
Programu ya kompyuta mara nyingi imeandikwa katika lugha ya kompyuta. Kutoka mpango katika fomu yake ya kurasa ya kibinadamu, mwandishi huweza kupata code ya fomu - fomu inayojumuisha maelekezo ambayo kompyuta inaweza kutekeleza moja kwa moja. Vinginevyo, programu ya kompyuta inaweza kutekelezwa kwa msaada wa mkalimani.
Nkololo
Nkololo ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39112. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21,776 waishio humo.
Yoshiro Moriyama
Yoshiro Moriyama (森山 佳郎; alizaliwa 9 Novemba 1967) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Moriyama alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 8 Julai 1994 dhidi ya Ghana. Moriyama alicheza Japani katika mechi 7.
Herbert Spencer Gasser
thumbnail|right|200px|Herbert Spencer Gasser Herbert Spencer Gasser (5 Julai 1888 – 11 Mei 1963) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza na kugundua kazi za neva mwilini. Mwaka wa 1944, pamoja na Joseph Erlanger alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Momhil Sar
thumbnail|right|200px|Mlima Momhil Sar
ni mlima wenye kimo cha m 7,343 juu ya usawa wa bahari.
Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram. Uko nchini Pakistan.
VD
VD au  ni kifupi cha:
Mto Okure
unapatikana katika wilaya ya Oyam, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Masahiro Endo
Masahiro Endo (遠藤 昌浩; alizaliwa 15 Agosti 1970) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Endo alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 29 Mei 1994 dhidi ya Ufaransa. Endo alicheza Japani katika mechi 8.
Kibegbere-Ejar
Kibegbere-Ejar ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabegbere-Ejar. Wataalamu wengine huiangalia kuwa lahaja ya Kiashe. Mwaka wa 1972 idadi ya wasemaji wa Kibegbere-Ejar imehesabiwa kuwa watu 35,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibegbere-Ejar iko katika kundi la Plateau.
Mkoa wa Zambezia
Zambezia ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Msumbiji. Mji mkuu wake ni Quelimane.
Mwongo
-Kwa maana ya "mwongo" kumtaja mtu asiyesema ukweli kwa kusudi tazama uongo-
Kufuli
Kufuli huwekwa kwa ajili ya ulinzi, ili kuepukana na uhalifu wa wizi au hata kupotea kwa vitu.
Mwongo
Mwongo (pia: dekadi kutoka Kigiriki / Kiingereza "decade") ni kipindi cha miaka 10. Miongo 10 hufanya karne moja.
Kufuli
Kando ya aina hii ya kufuli, ambayo ni madini au chuma, kuna pia kufuli za aina nyingine ambazo hutumia njia tofauti kuhifadhi vilivyo ndani. Njia hizi ni kama neno la siri au mwambatanisho wa batoni za kubofya.
Mwongo
Kila miaka 10 ya mfululizo hufanya mwongo lakini mara nyingi neno hutumiwa kutaja ile miaka kumi inayoanza kwa 1960 - 1969 au 1990 hadi 1999.
Kufuli
Historia za kufuli
Mfumo wa kwanza kabisa wa kufuli ulipatikana Ninawi. Kufuli za aina hiyo zilipatikana baadaye nchini Misri ambazo zilikuwa na komeleo, kipande cha mbao na ufunguo wa kufungulia kufuli.
Nyakabindi
Nyakabindi ni kata ya Wilaya ya Bariadi Mjini katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39121. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 19,723 waishio humo.
Kufuli
Historia za kufuli
Kufuli ya kwanza ya chuma ilitengenezwa na mvumbuzi Theodoros wa Samos (karne ya 6 KK).
Nyakabindi
Kata ya Nyakabindi inaundwa na vijiji vitano ambavyo ni Nyakabindi, Gagabali, Old Maswa, Bupandagila na Mwakibuga. Ina shule tano za msingi ambazo ni Nyakabindi s/m, Oldmaswa s/m, Bupandagila s/m, Mwakibuga A na Mwakibuga B s/m. Pia kuna shule mbili za Sekondari za serikali ambazo ni Nyakabindi Dekondari na Old Maswa Sekondari, pia kuna shule moja ya sekondari ya binafsi iitwayo Bupandagila High School. Inayomilikiwa na kanisa la wasabato Tanzania.
Kufuli
Kufuli za leo
Kwa sababu ya teknolojia, kufuli za leo zinatofautiana sana na kufuli za hapo kale. Haya yaliletwa na mabadiliko katika sekta ya viwanda (Mapinduzi ya Viwandani) katika karne ya 18.
Kufuli za leo ni kama vile
Chogolisa
thumb|Mlima Chogolisa ni mlima wenye kimo cha m 7,668 juu ya usawa wa bahari.
Shillong Peak
ni mlima wenye kimo cha m 1,965 juu ya usawa wa bahari.
Chogolisa
Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram. Uko nchini Pakistan.
Shillong Peak
Uko nchini India.
Mkoa wa Mie
260px|thumb|right|Mie, Tsu thumb|right|260px|Ramani ya Japani na Mie Mie (三重県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Tsu (津市).
Joseph Erlanger
Joseph Erlanger (5 Januari 1874 – 5 Desemba 1965) alikuwa daktari na mwanafiziolojia kutoka nchi ya Marekani. Joseph alikuwa ni mtaalamu wa elimu ya neva. Mwaka wa 1944, pamoja na Herbert Spencer Gasser alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Kikwerba
Kikwerba ni lugha ya Kitor-Kwerba nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakwerba. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kikwerba imehesabiwa kuwa watu 2500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwerba iko katika kundi la Kwerba.
Kibekwarra
Kibekwarra ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabekwarra. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kibekwarra imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibekwarra iko katika kundi la Cross River.
Mto Kamirampfizi
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Anamudi
Uko katika jimbo la Kerala, nchini India na ndio mrefu kuliko yote ya rasi ya India.
Mto Kamirampfizi
Maji yake kupitia mto Ruvubu huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Mwaswale
Mwaswale ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,411 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39212.
Roselle Park, New Jersey
thumbnail|right|250px|Ishara ya Karibu Roselle Park
thumb|right|260px|Mahali pa mji wa Roselle Park katika Union County na [[New Jersey]] Roselle Park ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 13,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 24 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 3.2 km².
ABBA
ABBA lilikuwa kundi la muziki wa aina ya pop kutoka nchini Uswidi, ambao waliwika sana kunako miaka ya 1970 na 1980. Jina la "ABBA" lilitokana na kila herufi ya kwanza ya jina la mwanakundi:
ABBA walikuja kuwa maarufu sana baada ya kushinda mwaka 1974 katika mashindano ya kutafuta nyimbo bora za nchi za Ulaya (Eurovision Song Contest). Walikuwa na vibao vingi tu malidhawa. Vibao kama vile "Dancing Queen", "SOS", "Mamma Mia", na "Waterloo". Karibuni nyimbo zao zote zilikuwa zikitungwa na Ulvaeus na Andersson.
Kundi lilikuwa kuvunjika mnamo mwaka wa 1982, lakini bado vibao viliendelea kuwa maarufu. Nyimbo moja ya ABBA ilibahatika kuonekana katika baadhi ya filamu (ikiwemo filamu ya Kiaustralia-The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert na Muriel's Wedding.
Peter Buchanan (Msanifu)
Peter Buchanan (alizaliwa 1942, nchini Malawi) ni mbunifu, mtaalamu wa miji, mwandishi, mkosoaji, mhadhiri, na msimamizi wa maonyesho.
Anajulikana zaidi kwa mfululizo wake wa insha muhimu za "The Big Rethink" iliyochapishwa na The Architectural Review na kwa vitabu vyake juu ya usanifu.
Toshihiro Yamaguchi
Toshihiro Yamaguchi (山口 敏弘; alizaliwa 19 Novemba 1971) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Nyamagana
thumb|Eneo la Wilaya ya Nyamagana ndani ya Mkoa wa Mwanza. Nyamagana ni kata na kitovu cha Manisipaa ya Nyamagana katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33101. Iko kwenye rasi inayoingia ndani ya Ziwa Viktoria.
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,807 waishio humo.
Msimbo wa posta ni 33108.
Mkoa wa Miyagi
260px|thumb|right thumb|right|260px|Ramani ya Japani na Miyagi Miyagi (宮城県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Sendai (仙台市).
Themi
alt=Themi, Kata ya Levolosi Arusha, Tanzania|thumb|Themi, Kata ya Levolosi Arusha, Tanzania Themi ni kata ya Jiji la Arusha katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23109. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,458 walioishi humo.
Mto Kanyamihunda
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Maji yake kupitia mto Ruvubu huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Kanuni ya Pauli
thumb|Kijana Wolfgang Pauli Kanuni ya Pauli ilitangazwa mwaka wa 1925 na Wolfgang Pauli. Inahusu elektroni za atomu. Kila elektroni ina tarakimu nne za kwanta. Kanuni ya Pauli inadai kwamba tarakimu hizo nne haziwezekani kuwa sawa kwa elektroni mbili ndani ya atomu moja.
Kibenga
Kibenga ni lugha ya Kibantu nchini Guinea ya Ikweta na Gabon inayozungumzwa na Wabenga. Mwaka wa 1995, idadi ya wasemaji ya Kibenga nchini Guinea imehesabiwa kuwa watu 3000; na mwaka wa 2004 idadi nchini Gabon imehesabiwa kuwa watu 1100. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibenga iko katika kundi la A30.
Mirihi
Ukitafuta mungu ya dini ya Roma ya Kale anayeitwa Mars kwa lugha ya Kiingereza tazama Mars (mungu) thumb|right|Mirihi (Mars), jinsi ilivyopigwa picha na [[darubini ya angani Hubble.]] Mirihi (alama: ; pia Murihi, Meriki, kutoka Kiarabu المريخ al-miriikh; kwa Kilatini na Kiingereza Mars inayomtaja mungu Mars katika dini ya jadi ya Waroma wa Kale) ni sayari ya nne katika mfumo wa Jua. Hivyo ni sayari jirani ya Dunia iliyo sayari ya tatu.
Takahiro Yamada
Yamada alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 27 Septemba 1994 dhidi ya Australia. Yamada alicheza Japani katika mechi 1.
Mirihi
Kutokana na rangi yake, iliyosababishwa na wingi wa kutu, imeitwa "sayari nyekundu".
Ina miezi miwili midogo inayoitwa Phobos na Deimos.
Njia mzingo yake ya kuzunguka Jua
Mirihi inazunguka Jua kwa umbali wa kilomita milioni 206.62 hadi 249,23, ikitumia karibu miaka miwili ya kidunia (mwaka 1 siku 321 na saa 18) kwa obiti (njia mzingo) yake. Mzingo wa kuzunguka Jua imeinama 1.85° kutoka ekliptiki. Obiti yake imekaribia umbo la duara ikiwa afeli yake ina umbali wa vizio astronomia 1.666 na periheli ina umbali wa vizio astronomia 1.3814 kutoka Jua.
Tabia za kifisikia
thumb|right|200px|Ulinganisho wa [[ukubwa: Picha zenye skeli ileile za Dunia na Mirihi kandokando]]
Kipenyo cha Mirihi ni km 6.794 (takriban nusu kipenyo cha Dunia); eneo la uso wake ni nusu ya eneo la uso wa Dunia; masi yake ni sehemu ya kumi tu ya masi ya Dunia.
Ninmyo wa Japani
Ninmyo (27 Septemba, 808 – 6 Mei, 850) alikuwa mfalme mkuu wa 54 (Tenno) wa Japani. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Masara, na alikuwa mwana wa pili wa Tenno Saga. Mwaka wa 833 alimfuata mjomba wake, Tenno Junna, na kuwa mfalme hadi kifo chake. Aliyemfuata kama Tenno ni mwana wake, Montoku. thumb|Mfalme Ninmyo
Mirihi
Tabia za kifisikia
Mirihi inazunguka kwenye kipenyo chake katika saa 24 na dakika 37 za kidunia. Kipenyo cha mzunguko kimenama 25° 12' dhidi ya njia ya mzingo wa kuzunguka Jua. Hali hii inasababisha majira ya joto na ya baridi inayofanana na Dunia, lakini kutokana na muda wa mwaka hata muda wa majira ni mrefu kuliko duniani.
Ninmyo wa Japani
Angalia pia
thumb|Fujiwara no Junshi, iliyochapishwa na Teisai Hokuba, mwaka 1800 na 1805, (Rijksmuseum Amsterdam)
Mirihi
Angahewa
Angahewa ya Mirihi ni haba sana, yenye shinikizo la Pascal 750 tu, yaani 0.75% ya shinikizo la hewa duniani.
Hewa yake ni hasa dioksidi ya kaboni (95%), nitrogeni (3%), argoni (1.6%) ikionyesha pia dalili hafifu za oksijeni na maji.
Kutokana na uhaba wa hewa joto lililopokewa kutoka Jua linapotea haraka sana, hivyo kuna baridi wakati wa usiku. Halijoto karibu na ikweta wakati wa majira ya joto ni kati ya 20°C wakati wa mchana na hadi –85°C wakati wa usiku.
Eva Green
Eva Gaëlle Green (amezaliwa tar. 5 Julai 1980) ni mwigizaji filamu wa Kifaransa. Eva, alikulia mjini Paris na kuishi katika moja ya sehemu za mjini London. Eva, alishawahi kuelezewa na gazeti la Vogue kuwa yeye ana "mwonekano wa kiuaji, ana akili nyingi na pia mnyenyekevu", na pia ana sura nzuti ya kuvutia.
Mirihi
Angahewa
Mirihi ina upepo na mawingu. Nchani pana barafu ya daioksidi ya kaboni pia barafu ya maji inayoyeyuka wakati wa joto na kusababisha mawingu. Majira kati ya baridi na joto hutokea dhoruba kali zinazotupa vumbi nyingi hewani ya kufunika sehemu kubwa za uso wa sayari.
Eva Green
Huyu ni binti wa mwigizaji Bi. Marlène Jobert. Hapo awali, Green alikuwa akitumbuiza katika makumbi kadhaa kabla ya kushiriki kwa mara yake ya kwanza katika filamu ya The Dreamers (2003), ambayo imezua mabishano kadhaa juu ya mwanama huyu kuonekana akiwa mtupu katika picha zake nyingi alizofanya humo.
Mirihi
Uso wa Mirihi
thumb|right|Eneo lilipotelemka [[chombo cha angani cha NASA Vikinglander]] Uso wa sayari inaonyesha tofauti kubwa kati ya kizio cha kaskazini na kizio cha kusini. Kaskazini pana hasa tambarare, kusini kuna hasa milima na nyanda za juu. Kutokana na uhaba wa maji hakuna bahari au mito lakini kuna dalili kama mabonde makavu yanayoonyesha ya kwamba zamani mito ilikuwepo.
Eva Green
Alijipatia umaarufu wake mkubwa baada ya kucheza katika filamu ya Kingdom of Heaven (2005), na vilevile kucheza katika filamu ya 2006 ya James Bond maarufu kama Casino Royale, ambayo imempatia tuzo ya BAFTA. Pia amefanya shughuli za kimitindo na makampuni kadha wa kadha.
Mirihi
Uso wa Mirihi
Tambarare za kaskazini zina mchanga na vumbi nyingi. Maeneo haya yana rangi tofauti: mengine yanaonekana meusimeusi kwa darubini. Maeneo haya yaliaminiwa zamani ndiyo bahari, hivyo yaliitwa kwa jina la Kilatini "mare" (bahari) kama vile Mare Erythraeum au Mare Sirenum.
Katika kizio cha kusini ndipo milima mikubwa inayojulikana ulimwenguni hadi leo. Mlima mkubwa kabisa, wenye kimo cha km 26 (zaidi ya mara nne urefu wa Kilimanjaro), ndio Olympus Mons (Mlima wa Olimpiki), volkeno, ambayo ni kubwa kuliko zote za mfumo wa Jua. Mazingira yake mengine yenye milima mikubwa huitwa Tharsis kuna pia volkeno.
Ncha za kaskazini na kusini zina vilele vya barafu. Sehemu kubwa ya barafu hii ni daioksaidi ya kaboni iliyoganda, sehemu ndogo ni barafu ya maji. Kilele cha barafu cha kaskazini kina kipenyo cha km 1000 wakati wa majira ya joto; unene wa barafu hukadiriwa kuwa km 5. Kilele cha barafu cha kusini ni kidogo: kipenyo chake ni km 350 tu, unene wake takriban km 1.5.
Katika eneo la ikweta ya Mirihi kuna bonde la ufa kubwa sana, lenye urefu wa km 4000 na kina hadi m 7000.
Vyombo vya angani vimefika Mirihi na kutuma picha. Hali halisi uso wa sayari ni jangwa kubwa sana.
thumb|center|580px|Dhoruba ya vumbi Mirihini (picha zilipigwa na chombo cha [[NASA mwaka 2004)]]
Kwame Nkrumah
thumb|240px|Kwame Nkrumah pamoja na [[Martin Luther King.]] Kwame Nkrumah (21 Septemba 1909 - 27 Aprili 1972) alikuwa Rais wa kwanza wa Ghana na mmoja wa viongozi wenye nia ya kujenga Muungano wa Afrika, tena mchochezi wa falsafa ya Umajinuni.
Miaka ya kwanza katika Ghana
Kwame Nkrumah alizaliwa mnamo mwaka 1909 katika kijiji cha Nkroful kwenye koloni la Gold Coast (leo Ghana). Nkrumah mwenyewe aliandika ya kwamba tarehe ilikuwa 18 Septemba 1909 iliyokuwa siku ya Jumamosi. Hii inalingana na jina "Kwame" ambalo katika utamaduni wa Waakan ni jina la mwanamume aliyezaliwa siku hiyo. Ila tu aliposoma Marekani alijulikana kwa jina la Francis Nwia Kofi Nkrumah na "Kofi" ni jina la mwanamume aliyezaliwa siku ya Ijumaa.
Baba yake, ambaye jina lake halikuhifadhiwa, alikuwa na kazi ya fundi dhahabu. Mama yake aliitwa Nyanibah akaishi hadi kifo chake na kwa muda alitunza kaburi la mwanawe. .
Mtoto alilelewa kijijini pamoja na watoto wengine wa babake na ukoo. Mama alimsomesha katika shule ya msingi ya misioni ya Kanisa Katoliki. . Alipita madarasa kumi katika muda wa miaka minane.
Baada ya kumaliza masomo yake mwaka 1930 Nkrumah aliajiriwa kama mwalimu wa shule ya msingi ya Kikatoliki huko Elmina na baada ya mwaka 1 alikuwa mwalimu mkuu wa shule ya Axim. Huko alianza kushiriki katika majadiliano ya kisiasa akaanzisha "Nzima Literary Society". Mwaka 1933 aliendelea na kuwa mwalimu kwenye seminari ya Kikatoliki mjini Amissa.
Marekani
Alipokuwa mwanafunzi wa chuo Nkrumah alisikia hotuba ya mwandishi Nnamdi Azikiwe (baadaye alikuwa rais wa Nigeria). Alikutana naye, na Azikiwe alimpa ushauri kuendelea na masomo yake huko Marekani kwenye chuo cha Lincoln College alikowahi kusoma mwenyewe an kilichokuwa chuo kwa Waamerika Weusi. Nkrumah angependelea kusoma London (Uingereza) lakini alishindwa mitihani ya kuingia. Hivyo kwa msaada wa mjomba tajiri alisafiri Pennsylvania na kuanza masomo huko Lincoln kwenye Oktoba 1935. .
Hakuwa na pesa nyingi, hivyo alifanya kazi ndogo kama kusafisha vyombo hotelini. Siku za Jumapili alisali katika makanisa ya Weusi mjini Philadelphia na New York. Mwaka 1939 alimaliza masomo akapokea digrii ya bachelor katika fani ya uchumi.
Wakati wa likizo Nkrumah alipenda kwenda Harlem (New York) iliyokuwa kitovu cha kiutamaduni kwa Waamerika Weusi. Hapa alienda kuzunguka mitaani na kusikiliza wahubiri wa barabarani. "These evenings were a vital part of Kwame Nkrumah's American education. He was going to a university—the university of the Harlem Streets. This was no ordinary time and these street speakers were no ordinary men .... The streets of Harlem were open forums, presided over [by] master speakers like Arthur Reed and his protege Ira Kemp. The young Carlos Cook, founder of the Garvey oriented African Pioneer Movement was on the scene, also bringing a nightly message to his street followers. Occasionally Suji Abdul Hamid, a champion of Harlem labor, held a night rally and demanded more jobs for blacks in their own community .... This is part of the drama on the Harlem streets as the student, Kwame Nkrumah walked and watched."
Chuoni Nkrumah alikusanya wanafunzi kutoka nchi za Afrika na kuanzisha "African Students Association of America and Canada" akichaguliwa kuwa mwenyekiti wake. Katika majadiliano ya kundi hili alisisitiza haja ya nchi zote za Afrika kushikamana baada ya uhuru, si kufuata shabaha za pekee kwa kila koloni. Nkrumah alishiriki pia katika Mkutano wa Umoja wa Afrika mjini New York wa mwaka 1944 uliosisitiza Marekani kusaidia nchi za Afrika kufikia uhuru baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia.
Katika kipindi chake nchini Marekani Nkrumah alikutana pia na wafuasi wa Umarx, hasa wa mwelekeo wa Trotzki. Hasa C.L.R. James kutoka Trinidad alikuwa na athira juu yake. Nkrumah aliandika baadaye ni Johnson aliyemfundisha namna gani kufanya kazi ya kisasa kwa siri kama ni lazima. .
Mirihi
Mifereji
Leo imegunduliwa ya kwamba sehemu kubwa ya mistari iliyoripotiwa na Schiaparelli haiko, tena si mifereji. Sababu ya kuiona ilikuwa hali ya darubini ya zamani pamoja na kuchoka kwa macho ya watazamaji. Mistari kadhaa iko kweli, lakini si mifereji iliyochimbwa, bali mabaki ya mito ya kale kutoka zamani Mirihi ilipokuwa bado na maji. Mabadiliko katika rangi kwenye sehemu ya uso za Mirihi yamejulikana ni kutokana na dhoruba kubwa yanayorusha vumbi kwenye angahewa.
Isaac L. Auerbach
Isaac L. Auerbach (Oktoba 9, 1921- Disemba 24, 1992) alikuwa miongoni wa waanzilishi na watetezi wa teknolojia za kompyuta anayeshikilia hataza 15. Alikuwa rais mwanzilishi wa Shirikisho la Kimataifa la Uchakataji wa Habari (IFIP) kuanzia mwaka 1960 hadi 1965, mwanachama wa National Academy of Sciences, mkurugenzi kwenye shirika la Burroughs na mvumbuzi wa kompyuta za awali za Sperry Univac. IFIP lilianzisha tuzo kwa jina lake.
Kwame Nkrumah
Marekani
Wakati Nkrumah alitaka kurudi Afrika baada ya vita kwenye mwaka 1945, James alitunga barua ya kumtambulisha kwa marafiki huko London akiandika: "Huyu kijana anakuja sasa kwenu. Si mtu mwelekevu mno, lakini fanyeni mnachoweza kumsaidia; anataka kuwafukuza Wazungu kutoka Afrika".
London
Nkrumah alfika London mwezi wa Mei 1945 akajiandikisha kwenye chuo cha London School of Economics kama mwanafunzi wa PhD katika anthropolojia. Aliacha baada ya mhula mmoja, akajiandikisha kwenye chuo kikuu kwa shabaha ya kufuata PhD ya falsafa lakini hakuendelea. Mwishoni alijaribu masomo ya sheria. Profesa wa falsafa Alfred Ayer hakumwona Nkrumah kuwa mwanafalsafa bora. Alisema juu yake: "Nilimpenda nikafurahi kujadili naye. Lakini kwangu hakuonekana kuwa na akili ya mchambuzi. Alitafuta majibu ya harakaharaka. Labda sehemu ya matatizo yake ilikuwa ya kwamba hajajikazia kuendeleza thesis yake. Kwake ilikuwa njia tu ya kupita muda hadi aliweza kurudi Ghana"
Nkrumah alitumia nguvu nyingi kupanga mikutano ya siasa. Alikuwa kati ya waratibu walioandaa mkutano wa Pan-African Congress mjini Manchester (15-19 Oktoba 1945). Wajumbe wa mkutano huu walipatana kuelekea kwa Shirikisho la Maungano ya Madola ya Afrika na kujenga utamaduni mpya kwa Afrika bila ukabila na siasa itakayounganisha usoshalisti au ukomunisti na demokrasia. Kati ya wajumbe waliohudhuria walikuwa mzee W.E.B. Dubois pamoja na Waafrika walioendelea kuwa viongozi wa nchi zao baada ya uhuru kama vile Hastings Banda wa Nyasaland (Malawi), Jomo Kenyatta wa Kenya, Obafemi Awolowo wa Nigeria na C.L. R. James.