cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ondoa Giza Kitaa
Maudhui
Mwanzo tu mshangao wa baba kumkataa mtoto wake. Ugumu wa maisha uliopelekea dada zete kujiuza. Ukiangalia kwa kina Sir Elly anaona ugumu wa maisha sio kisingizio cha kufanya uhasherati kwa kujipatia kipato. Wangapi hawafanyi hayo na maisha yanaenda. Dhahiri kiza kimetanda ndio maana anasema ondoa giza kitaa. Wapo wengine wanaojita mambo safi mtaani na kunata, punde wanashika mimba na nyodo zote zinaisha. Kwa aibu anaamua kuwa kimya na limimba lake alilotoswa. Mimba za utotoni zinazungumzwa humu, jambo la kusikitisha kuona jamii inayotuzunguka inatazama jinsi wasichana wadogo wanavyodhalilishwa kwa kuzaa katika umri mdogo. Uzazi wa umri mdogo unachangamoto nyingi sana. Lakini juhudi za dhati hazijafanyika. Sir Elly anaona hili ni jukumu la kila mwanajamii kusimamia watoto wetu mtaani. Mtoto wa mwenzako ndio wako. Anaona siku hizi watoto wadogo si wadogo tena. Watoto wadogo wana mambo ya kikubwa hakuna mfano. Mtoto mdogo ana maovu rundo. Unatumwa ujumbe uwafikie watu wote wanaojiona wakubwa kuliko wenzao. Suala la kuuza ngada linaendelea kama kawaida, japo kunaonekana juhudi za kisiasa katika kusimamia suala hili. Huduma bado inapatikana licha ya mikwara mingi kuchimbwa. Sir Elly anaona ukiwachana kwa njia ya sanaa itasaidia kueneza habari za ukatazo dhidi ya usambazaji wa dawa za kulevya. Halafu Sir Elly anaitikia kwa kusema:
"Mbele giza, Nyuma giza" "Nje giza, ndani giza" "Sijui hata wapi pa kuelekea, maana kote mimi ninaona giza aah" "Ondoa giza, ondoa giza, ondoa giza kitaaa aah"
Ubeti wa Nari MC
Nari anaona watu wana mawazo ya kijinga kiasi kwamba hata lililo mbele yao wanashindwa kuliona. Anarejea maneno ya "Macho Ngumu Kuona". Uwoga katika maisha haukufanyi kufanikiwa bali kukudumaza. Sio kwamba ukiwa muoga ndio utaenda peponi. Namna ya ufundishaji ambao sio rafiki kwa wasomeshwaji. Watu hawaelewi kitu. Bado kuna wengine wanajifanya watumikia hip hop kumbe ndio wanafiki wakubwa katika suala zima la kuiponda. Wanashangazwa pamoja na majungu yao ndio kwanza muziki unapaa. Wanabaki na maswali tu. Vilevile anarejea jinsi Kilimo Kwanza kilivyoshindwa kumsaidia mtu wa hali ya chini. Nari anachukizwa na marafiki bandia wanajiofanya wanaeneza upendo ilhali wanaeneza skendo.
Ubeti wa Prime Number
Prime anaona ukubwani hakuna rafiki wa kudumu, na mwisho wa siku kila mtu lazima arudi kwa Mola wake. Maisha ni kupanda na kushuka, kufanikiwa au kutofanikiwa. Lakini mafanikio yako isiwe sababu ya wewe kujifanya hunijui au kunikana. Mwisho wa siku sote njia yetu ni moja. Tuishi kwa upendo. Prime anaona ulimwengu umebadilika sana. Mambo machafu yamekuwa kawaida katika jamii iliyotuzunguka. Wizi, ulaghai utapeli na kadhalika. Ubinadamu umepungua kiasi kwamba hata unasikia mlio wa bunduki hushituki tena. Unaona kawaida hata kama kuna mtu kauawa katika mlio huo. Anasikitishwa namna watu wanavyopandikiziana chuki kwa manufaa binafsi. Analitoa la moyoni kila mja alisikie. Anato fumbuzi kwa wale wenye vijiba vya nafsi kwa wenzao. Anatumia misamiati ya kuficha maneno makali katika sanaa. Jinsi wakubwa wanavyoonea wadogo kwa kutumia nyadhifa zao. Walio juu kuwaona walio chini hawana akili. Rejea mstari kama:
"Kinywa cha kibogoyo ikiweka mfupa ni mateso", "Naona nguvu kwenye maji ndani ya mawe", "Nguvu ya mtu kwa mtu na mwanawe"
Mto Nyarubabi
(pia: Nyarububi) ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Nyantanga
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Nyamicuba
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Mto Nyaruhandaza
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Mto Nyamicuba
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Nyaruhandaza
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Hifadhi muda
thumb|414x414px|Mchoro wa hifadhi muda wa [[Bongo kuu (kompyuta)|bongo kuu tofauti.]] Katika utarakilishi, hifadhi muda (kwa Kiingereza: cache) ni vifaa au programu tete zinazotunza data ili ziletwe haraka zaidi. Tovuti zinatumia hifadhi muda ili watumiaji wafaidike na tovuti haraka zaidi.
Khalid Mohamed
Khalid Mohamed (anafahamika zaidi kama T.I.D. yaani "Top in Dar"; amezaliwa Dar es Salaam, 1981) ni mwanamuziki wa Bongo Flava kutoka nchini Tanzania.
Baiti
Katika utarakilishi, baiti (kwa Kiingereza: byte) ni kipimo cha taarifa ya tarakimu. Kwa kawaida, zina biti nane.
Khalid Mohamed
Ameimba nyimbo nyingi maarufu nchini Tanzania. Kati ya nyimbo hizo ni Mrembo, Zeze, Girl Friend, Siamini na nyingine nyingi alizowahi kuimba na baadaYe kuwa maarufu.
Maisha ya Mwanzo
TID alizaliwa kama Khalid na ni mtoto wa mwisho katika familia yao. TID alipata elimu ya msingi 1989 hadi 1996, na baadaye kumaliza elimu ya Sekondari mwaka 2000. Katika kipindi cha mwaka huohuo TID akawa anasomea masuala ya uhandishi kwa muda wa miezi minane na kuhitimu huku akichukua kozi ya kompyuta jijini Dar es Salaam.
Albamu Alizotoa
Sauti ya dhahabu aliyoshirikisha wasanii kama Jay Moe
Dunstan wa Canterbury
Dunstan wa Canterbury (909 – 19 Mei 988) alikuwa abati wa Glastonbury Abbey, halafu askofu wa Worcester, London, na hatimaye askofu mkuu wa Canterbury, mbali ya kuwa waziri chini ya wafalme kadhaa.
Osbern wa Canterbury, aliyeandika maisha yake katika karne ya 11, alisifu uwezo wake katika uandishi na uchoraji.
Tangu kale aliheshimiwa kama mtakatifu, jambo lililothibitishwa na sinodi ya Winchester ya mwaka 1029.
Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana wanaadhimisha sikukuu yake tarehe ya kifo chake.
Mto Rugunga (Burundi)
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Kitumbikwela (Lindi Mjini)
Kitumbikwela ni kata ya Lindi Mjini katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012 kata haikuanzshwa bado kwa hiyo hakuna idadi ya wakazi iliyotangaziwa. walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65119. .
Fundo (mtandao)
thumb|461x461px|Mafundo mbalimbali. Katika utarakilishi, fundo (kwa Kiingereza: Node) ni kituo cha ugawaji kati ya vifaa mbalimbali.
Mto Rubarandwa
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Dimfna
Dimfna (pia: Dymphna, Dympna, Dimpna,  Dymphnart,  Damnat; Geel, Ubelgiji, karne ya 7) alikuwa msichana Mkristo wa Ireland ambaye baba yake mpagani, mfalme Damon wa Oriel, alimkata kichwa kwa sababu alikataa kuolewa naye baada ya kifo cha mama yake.
Mnazimmoja (Lindi Mjini)
Mnazimmoja ni kata iliyopo ndani ya wilaya ya Lindi Mjini, Mkoa wa Lindi yenye postikodi namba 65120.
Dimfna
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Mei au 15 Mei.
Mto Rubindi (Burundi)
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Nyaryite
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Nyashinge
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Mto Nyaruhano
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Rubunda
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Nyaruhandazi
(pia: Nyarukandazi) ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Rushenyi (Burundi)
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Rukoziri (Makamba)
ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Mto Ruvumera (Makamba)
(pia: Buvumera) ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Mto Rukoziri (Makamba)
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Ruvumera (Makamba)
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Nyenkaba
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Wagweno
thumbnail|right|200px|Mlima Ugweno Wagweno ni kabila la watu wenye asili ya Kenya wanaoishi Tanzania katika Mkoa wa Kilimanjaro, upande wa Kaskazini wa Milima ya Ugweno.
Spaghetti Western
thumb|right|250px|Nembo ya filamu za Spaghetti Westerns. Spaghetti Westerns (pia: Western za Kiitalia) ni aina ya filamu za Western zilizotolewa na studio za Italia kuanzia miaka ya 1960. Awali lilikuwa jina la utani tu kutokana na chakula cha Kiitalia cha spaghetti lakini mtindo ulipendwa baadaye na watu wengi.
Wagweno
Lugha yao ni Kigweno. Utamaduni wao ni mchanganyiko wa tamaduni za Kipare na Kichaga. Wagweno wanajishughulisha na kilimo na ufugaji. Wanalima ndizi, mahindi, kahawa na maharage. Pia Ugweno kuna kilimo cha matunda kama parachichi, maembe na mapensheni.
Nchi inayoendelea
thumb|350px|Uainishaji wa IMF na Umoja wa Mataifa; buluu: nchi zilizoendelea, chungwa: nchi zinazoendelea; nyekundu: nchi zinazobaki nyuma; kijivu: nchi zisizopangwa katika kundi lolote. Nchi inayoendelea ni neno linalotumika kuashiria taifa lenye kiwango cha chini cha nyenzo za uendelezi. Hakuna ufafanuzi hata mmoja wa neno hilo unaokubalika kimataifa, na viwango vya maendeleo vinaweza tofautiana kati ya nchi zinazosemekana kuwa zimeendelea, huku baadhi ya nchi zinazoendelea zikiwa na viwango vya juu vya maisha.
Spaghetti Western
Filamu halisi za huko zilikuwa zinarekodiwa kwa lugha ya Kiitalia na zilikuwa zitumia bajeti ndogo tu. Mara nyingi zilicheza na ujumbe wa mawestern ya Marekani na kubadilisha tabia za vielezo vya western kama vile cowboy, sheriff, jambazi na wengineo. Pia zilionyesha wazi matendo ya kishenzi, ujeuri n.k. yaliyofichwa zaidi katika western za Marekani.
Ni hasa mwongozaji Sergio Leone aliyeanzisha aina hiyo ya Western.
Filamu maarufu za Spaghetti Westerns
thumb|right|190px|[[Clint Eastwood katika moja ya filamu za Western "The Man with no Name" maarufu kama A Fistful of Dollars.]]
Nchi inayoendelea
Baadhi ya mashirika ya kimataifa kama Benki ya Dunia hutumia uainishaji wa kihesabu pekee. Benki ya Dunia huchukulia nchi zote zenye mapato ya chini na ya wastani kama "zinazostawi". Katika uainishaji wake wa hivi karibuni, uchumi wa nchi uligawanywa kwa kutumia Pato la Taifa kwa kila mwananchi. Mwaka wa 2008, Pato la Taifa kwa kila mwananchi chini ya US $ 11.905 zilihesabiwa kama zinazostawi. Taasisi nyingine hutumia fasili zisizokuwa maalumu sana.
Nchi zenye uchumi ulioendelea zaidi kuliko nyingine zinazoendelea, lakini ambazo bado hazijaonyesha kikamilifu ishara za nchi iliyostawi huwekwa pamoja katika kundi la nchi zenye viwanda vingi.
Ufafanuzi
Kofi Annan, aliyekuwa Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa, alifafanua nchi iliyostawi kama ifuatavyo. "Nchi iliyostawi ni nchi ambayo inaruhusu wananchi wake wote kufurahia maisha ya uhuru na afya katika mazingira salama." Lakini kulingana na Divisheni ya Takwimu ya Umoja wa Mataifa,
Na inabainisha kuwa
Umoja wa Mataifa unabainisha pia
Kulingana na uainishaji wa IMF kabla ya Aprili 2004, nchi zote za Ulaya Mashariki (pamoja na nchi za Ulaya ya Kati ambazo zimo katika "Kikundi cha Ulaya Mashariki" katika taasisi za UN) pamoja na Umoja wa Kisovyeti (USSR) nchi za Asia ya Kati (Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyzstan, Tajikistan na Turkmenistan) na Mongolia, hazikujumuishwa katika aidha maeneo yaliyostawi au yanayostawi, bali zilijulikana kama "nchi katika mpito"; hata hivyo kwa sasa huonekana (katika ripoti za kimataifa) kama "nchi zinazostawi".
Katika karne ya 21 kundi la awali la Four Asia Tigers (Hong Kong, Singapore, Korea ya Kusini,   na Taiwan  ni kufikiriwa "yaliyoendelea" kanda au maeneo, pamoja na Kupro, Israeli, Malta, na Slovenia, ni kufikiriwa "nchi mpya zilizoendelea".
IMF hutumia mfumo wa uainishaji unaozingatia: "(1) per capita kiwango cha mapato, (2) mauzo ya mseto-hivyo mafuta nje kwamba wana high per capita GDP asingeweza kufanya advanced klassificering kwa sababu karibu 70% ya bidhaa zinazouzwa nje ni mafuta, na (3) shahada ya ushirikiano katika mfumo wa kifedha wa kimataifa.
Benki ya Dunia huainisha nchi katika vikundi vinne vya mapato. Nchi za mapato ya chini zina Pato la Taifa kwa Kila mwananchi la US $ 975 au chini. Mapato ya chini katikati ni nchi zenye Pato la Taifa kwa Kila mwananchi la US $ 976 - $ 3,855. Nchi za Mapato ya Juu katikati ni nchi zenye Pato la Taifa kwa Kila mwananchi la US $ 3,856 - $ 11,905. Nchi za mapato ya Juu ni zile zenye pato zaidi ya $ 11,906. Benki ya Dunia huainisha nchi zote zenye mapato ya katikati na ya chini kama zinazostawi lakini inabainisha kuwa, "Matumizi wa neno hili ni kwa kurahisisha kazi tu; na hayakunuiwa kuashiria kuwa nchi zote katika kundi hilo zinapata maendeleo sawa au kwamba nchi zingine zimefikia kiwango kinachotakikana au mwisho wa hatua za maendeleo. Uainisho kwa mapato haumaanishi hicho ndicho kiwango haswa cha maendeleo kwa wakati huu.
Mto Nyarubana
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Wagweno
Shughuli za ufugaji zinahusisha ufugaji wa ng'ombe, mbuzi na kondoo.
Nchi inayoendelea
Vipimo na dhana ya maendeleo
Maendeleo ya nchi hupimwa kwa kutumia takwimu kama vile mapato kwa Kila mwananchi (GDP), urefu unaotarajiwa wa maisha, kiwango cha kujua kusoma na kadhalika. UN imeanzisha HDI, kiashiria cha jumla cha takwimu zilizotolewa hapo juu, ili kupima kiwango cha maendeleo ya katika nchi mahali takwimu zinapatikana.
Mto Rumbwege
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Nchi inayoendelea
Vipimo na dhana ya maendeleo
Nchi zinazostawi kwa ujumla huwa ni nchi ambazo hazijapata mafanikio muhimu katikaa sekta ya viwanda ikilinganishwa na idadi ya raia wake, na ambazo, mara nyingi huwa na hali ya wastani au chini ya kiwango cha maisha. Kuna uhusiano mkubwa kati ya mapato ya chini na kiwango cha juu cha ukuaji wa idadi ya watu.
Wagweno
Asili
Kiasili Wagweno ni katika jamii zilizotoka Uhabeshi ya kale na ndiyo maana ukiangalia kwa makini utamaduni wao utaona kwamba hazifanani sana na Wabantu, bali na Wahamitiki. Tazama hata katika ngoma ya Kigweno ambayo wanaiita mrangi [mwanzi] hawatumii ngoma kama Wabantu.
Mto Rumbwege
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Nchi inayoendelea
Vipimo na dhana ya maendeleo
Maneno yanayotumika kujadili nchi zinazostawi hurejelea nia na miundo ya wanayoyatumia maneno haya. Maneno mengine yanayotumiwa wakati mwingine ni nchia ambazo hazijaendelea sana (LDCs), nchi ambazo zimeendelea kidogo zaidi (LEDCs), "mataifa yasiyoendelea" au mataifa ya Dunia ya Tatu na "mataifa ambayo hayajastawi kiviwanda". Kinyume na hayo, upande ule mwingine unaitwa nchi zilizostawi, nchi zilizoendelea zaidi kiuchumi (MEDCs), mataifa ya Dunia ya Kwanza na "mataifa yaliyostawi kiviwanda".
Wagweno
Sababu ya kukimbia Kenya na kuhamia Tanzania ya leo
Inasemekana asili yao wametoka maeneo ya Taita na Voi nchini Kenya.
Mto Rwata
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Tove
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Mto Nyarubana
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Tove
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Nchi inayoendelea
Vipimo na dhana ya maendeleo
Ili kudhibiti neno la tasfida la zinazostawi, mashirika ya kimataifa yameanza kutumia neno Nchi ambayo haijastawi kiuchumi (LEDCs) kwa mataifa maskini ambayo hayawezi kuonekana kama yanayostawi. Yaani, LEDCs ndio kundi maskini zaidi kati ya LDCs. Hii inaweza kudhibiti dhidi ya imani kuwa kiwango cha maisha katika nchi zote zinazostawi ni sawa.
Mbwemkuru
Mbwemkuru ni kata ya Wilaya ya Ruangwa katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata hii haikuanzishwa bado hivyo hakuna idadi ya wakazi iliyotangaziwa bado. walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65622.
Nchi inayoendelea
Vipimo na dhana ya maendeleo
Dhana ya taifa linalostawi inapatikana, chini ya neno moja au lingine, katika mifumo ya kinadharia kadhaa yenye mitazamo tofauti - kwa mfano, nadharia za ukombozi kutoka ukoloni, teolojia ya ukombozi, Umarksi, kupinga ubeberu, na uchumi wa kisiasa.
Mbwemkuru
Katika kata hii kuna vijiji vya Nangurugai, Machang'anja, Chikwale na Chiundu. Jina la kijiji cha Machang'anja hutumiwa pia kama jina mbadala kwa kata.
Wagweno
Sababu ya kukimbia Kenya na kuhamia Tanzania ya leo
Kilichowakimbiza Kenya ya kale na kuhamia eneo linalojulikana kama milima ya Ugweno kwa sasa ni vita vya wenyewe kwa wenyewe huko Taita na Voi.
Mto Rwakanyambo (Burundi)
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Mto Rurema
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Laurenti wa Canterbury
Laurenti wa Canterbury (alifariki 2 Februari 619) kuanzia mwaka 604 alikuwa askofu mkuu wa pili wa Canterbury (Uingereza).
Wagweno
Sababu ya kukimbia Kenya na kuhamia Tanzania ya leo
Lakini kuna nadharia moja inayosema kwamba kabla Wagweno hawajahamia rasmi katika milima hiyo ya Upare walituma wapelelezi kwanza; walifika eneo husika na kisha wakarudisha taarifa yao wakasema, "Mringa ua khona" (yaani mito ya huko inatoa sauti katika kutiririka kwake) na hapo jina Ugweno likazaliwa, yaani kughona ni muungurumo.
Laurenti wa Canterbury
Alikuwa ametumwa huko na Papa Gregori I mwaka 595 kama mmisionari kwa Waangli na Wasaksoni pamoja na Augustino wa Canterbury. Aliendeleza na kustawisha kazi ya huyo mtangulizi wake, hasa kwa kumuongoa mfalme Edbati.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.
Wagweno
Sababu ya kukimbia Kenya na kuhamia Tanzania ya leo
Mfano mzuri ni mzee Modongo na wenzake ambao waliitwa na Wasuya kutoka Usangi ili kuja kuzuia vita visiingie Ugweno. Ukoo huu mpaka leo unapatikana maeneo ya Chanjale kwa Mkuti njia ya kwenda Mangio na Vuchama, tena kuna mzee maarufu wa ukoo huo aitwaye Kiogwe Msangi ambaye alifariki dunia mwaka 1995.
Mila na desturi
Kwa asili Wagweno hapo kale walikuwa Wapagani wanaoabudu mungu jua [RUBHA], pamwe na mwandani wake MWIRI [MWEZI], mkewe jua, sanjari na watoto wao nyota.
Nchi inayoendelea
Mapungufu ya neno 'nchi inayostawi'
Kuna ukosoaji kwa matumizi ya neno 'nchi inayostawi'. Jina hilo linadokeza kuwa chini kwa 'nchi inayostawi' ikilinganishwa na 'nchi iliyostawi', ambalo nchi nyingi kama hizo hazipendelei. Huchukulia kuna haja ya 'kustawi' kwa mtazamo wa 'Magharibi' wa maendeleo ya kiuchumi ambayo nchi nyingi, kama vile Cuba, zimechagua kutofuata. Hivyo basi Cuba inabakia kuainishwa kama nchi 'inayoendelea' kutokana na Pato lake dogo la Taifa lakini ina kiwango cha chini cha vifo vya watoto wachanga na kiwango cha juu cha elimu kuliko Marekani.
Western
Western (kutoka kiing. "West" - magharibi) ni aina ya fasihi, hadithi na filamu yenye asili katika Marekani. Western husimulia hadithi za watu walioishi wakati wa karne ya 19 hadi mwanzo wa karne ya 20 Marekani ilipoenea katika sehemu za magharibi ya Amerika ya Kaskazini. Filamu kuhusu kipindi hiki zilianza kupatikana tangu mwanzo wa karne ya 20.
Wagweno
Mila na desturi
Ibada hii ya kuelekea jua iliambatana na kuabudu mizimu na ndiyo maana kuhani wa Kigweno alipochinja mnyama na kumchuna ngozi yake aliweza kutazama maini kupiga ramli kwa kutumia viungo kwenye tumbo la mnyama.
Western
Kazi muhimu ya hadithi hizo ilikuwa kuwapa watu wa Marekani picha kuhusu historia yao na kuhusu tabia nzuri ya mababu walioanzisha na kueneza taifa lao. Ukweli wa kihistoria jinsi ilivyo katika hadithi za kitaifa haukuzingatiwa mara nyingi.
Nchi inayoendelea
Mapungufu ya neno 'nchi inayostawi'
Neno 'zinazostawi' linadokeza kuwa na mwendo na haibainishi kwamba maendeleo yanaweza kuwa yanashuka au kusimama katika baadhi ya nchi, hasa zile za kusini mwa Afrika yaliyoathirika zaidi na VVU / UKIMWI.
Jina hili linadokeza usawa kati ya nchi hizo ambazo zinatofautiana sana. Pia linadokeza usawa katika nchi hizo ilhali utajiri na afya vya vikundi vilivyo tajiri na maskini vinatofautiana sana.
Mto Rwaba
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Western
Filamu za Western zilitengenezwa baadaye pia huko Ulaya hasa Spaghetti Western na mara nyingi zilicheza na aina za wahusika jinsi zilivyokuwa kawaida katika filamu za Marekani.
Nchi inayoendelea
Orodha ya nchi zinazoibukia na zinazostawi
Nchi zifuatazo zinachukuliwa kama zinazoibukia na kustawi kiuchumi kulingana na ripoti ya mtazamo wa uchumi wa dunia ya Shirika la Fedha la Kimataifa ya Oktoba 2009.
Laurenti wa Canterbury
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake au 3 Februari.
Wagweno
Mila na desturi
Tena wanyama hao walichinjwa kwenye eneo maalumu liitwalo kwa Kigweno Ngondinyi. Mara nyingi eneo hili walihusika wanaume bighairi wanawake kwa sababu kwa mila ya Kigweno wanaume ndio makuhani. Mara nyingi katika eneo la kuzunguka Ngondinyi kulipandwa mimea maalum iitwayo Mathale, ambayo kwa mujibu wa mapokeo ya Wagweno ni mimea mitakatifu.
Mnyama anapochinjwa kuhani hukata vipande vidogovidogo na kuviweka eneo husika, kisha huchukua pombe ama mbege au dengelua kisha atatazama mbinguni huku ameshika mkononi pombe kama ishara ya tambiko na kusema RUBHA KAGHU NGOMA MBAI; yaani, naamini mungu yuko juu, lakini chini kuna mizimu. Kisha humwaga pombe na kusema anachokusudia, kama anataka mvua inyeshe au anakusudia kuondosha MSINYANYO [mkosi].
Kwa maana kwa mujibu wa mapokeo ya Wagweno mkosi kwao ulikuwa jambo kubwa sana na ndiyo maana hata mtoto aliyezaliwa na ulemavu wa aina yoyote alitolewa kafara kwenye jiwe la watoto, kwa Kigweno IGHWE YA BHANA.
Nchi inayoendelea
Uainishaji na majina ya nchi
Nchi mara nyingi huwekwa ndani ya makundi manne hafifu ya maendeleo. Kila kikundi kinajumuisha nchi zilizotajwa katika makala yake. Neno "taifa linalostawi", sio lebo ya aina maalumu au sawa ya tatizo.
Wagweno
Mila na desturi
Mhanga alikuwa anachukuliwa kwenye jiwe husika, mamaye humbembeleza, akiisha kulala hulazwa kwenye kilele cha jiwe na anapoamka ghafla huporomoka na kufa na watakuwa wameondoa mkosi katika jamii na kumfurahisha mahoka.
Kuna kisa kimoja cha kale juu ya bwana mkubwa mmoja aliyeitwa Kindobhai wakati anafukuzwa na maadui kunako eneo ambalo kwa sasa kuna hifadhi ya wanyama ya Tsavo karibia na ziwa Jipe. Inasemekana alipiga fimbo yake kwenye maji na yeye, mifugo na wafuasi wake wakavuka salama!
Masimulizi juu ya Wagweno ni mengi sana, kiasi kwamba unaweza ukastaajabu. Mpaka leo kuna mawe ya ajabu ambayo yako mithili ya watu; inasemekana maadui hapo kale walikuwa wanakuja kuiba mifugo huko, lakini kulingana na ujuzi wa wazee wakageuzwa mawe kwa njia ya miujiza.
Western
Mazingira ya kihistoria ya filamu hizi
Katika nyakati zile Marekani ilitawala sehemu za mashariki za Amerika ya Kaskazini tu na kupanua polepole kuelekea magharibi hadi kufikia Pasifiki na baadaye pia kutawala maeneo ya katikati. Palikuwa na eneo la "mpakani" (frontier) ambako wakulima walowezi na wafugaji kutoka Marekani waliingia katika nchi ya wakazi asilia au Maindio na kuanzisha makazi yao huko. Mashamba na miji yale yalikuwa nje ya eneo la Marekani yenyewe. Kwa hiyo maisha yalikuwa kwa muda bila sheria wala serikali. Hata kama maeneo mapya yaliingizwa katika Maungano ya Madola ya Amerika taasisi za serikali zilikuwa mbali kwa muda na kazi ya kuratibu maisha ilibaki mkononi wa watu wenyewe katika eneo fulani.
thumb|300px|Macowboy kazini
Wahusika katika hadithi za Western
Hadithi zinazosimuliwa katika filamu za western mara nyingi huwa na watu wafuatao: thumb|300px|Macowboy na Maindio (bado hai)
Maajabu ya Western
Tabia ya ajabu ya watu katika filamu hizi ni wakifika mjini baada ya kusafiri njia ndefu kwa farasi kwenye jua kali huingia mara moja kilabuni. Hapa hawanywi maji au angalau bia lakini mara moja pombe kali ya whiskey wakiagiza chupa kimoja (lita 0.7).
Tabia nyingine ya ajabu ni ya kwamba wakipigwa risasi hufa mara moja bila kulia. Huanguka tu na kuwa kimya. Hakuna wajeruhiwa wanaoendelea kulia kwa masaa mengi usiku wote. Wengine hawaagi dunia mara moja lakini huwa na hotuba kabla ya kufa. Kuna pia aina nyingine wakipigwa risasi wanakata tu kipande cha shati na kufunika jeraha na kuendelea na mapigano bila matatizo.
Raha leo (Nachingwea)
Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Rahaleo
Rahaleo ni kata ya Wilaya ya Nachingwea katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata hii haikuanzishwa bado kwa hiyo hakuna idadi ya wakazi iliyotangaziwa. Msimbo wa Posta kwa Rahaleo ni 65333.
Mto Zingure
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Dorotheo wa Turo
Dorotheo wa Turo (Antiokia ya Siria, leo nchini Uturuki, 255 hivi - Varna, Bulgaria, 362) alikuwa askofu wa mji huo wa Lebanoni.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Juni.
Maisha
Dhuluma ya kaisari Diocletian ilimlazimisha kukimbia alipokuwa padri maarufu kwa elimu yake, lakini baadaye akarudi.
Alishiriki mtaguso wa kwanza wa Nisea mwaka 325, lakini alifukuzwa na kaisari Juliani Mwasi akakae Odyssopolis (Varna, leo nchini Bulgaria) kwenye Bahari Nyeusi. Huko alifia dini yake akiwa na umri wa miaka 107.
Maandishi
Anasemekana kuwa mwandishi wa "Matendo ya Wanafunzi Sabini" waliotumwa na Yesu kadiri ya Injili ya Luka 10:1.
Kiikoma
Kiikoma (pamoja na lahaja za Kinata na Kiisenye) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Waikoma. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kiikizu-Nata-Isenye imehesabiwa kuwa watu 36,000, yaani Waikoma 15,000, Wanata 11,500 na Waisenye 9,500. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiikoma-Nata-Isenye iko katika kundi la E40.
1419
Makala hii inahusu mwaka 1419 BK (Baada ya Kristo).
Kiikoma
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Justus wa Canterbury
Justus wa Canterbury (alifariki 10 Novemba 627/631) kuanzia mwaka 624 alikuwa askofu mkuu wa nne wa Canterbury (Uingereza).
Miaka 604-624 alikuwa askofu wa kwanza wa Rochester.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana tarehe 10 Novemba.
Waikoma
Waikoma ni kabila la Tanzania wanaoishi katika Mkoa wa Mara. Lugha yao ni Kiikoma.
Editha
Editha wa Wilton (jina asili Eadgyth limerahisishwa pia kama Edith au Ediva; Kemsing, Kent, Uingereza, 961 hivi – Wilton Abbey, 15 Septemba 984) alikuwa binti wa mfalme Edgar akawa mmonaki katika abasia ya Wilton.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki na Waanglikana tarehe 16 Septemba.
Kiisanzu
Kiisanzu (pia huitwa Kiihanzu) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Waisanzu. Wengine kama Maho na Sands 2002 wanaiangalia kuwa lahaja tu ya lugha ya Kinilamba. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kiisanzu imehesabiwa kuwa watu 32,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiisanzu iko katika kundi la F30.
Melitus wa Canterbury
Melitus wa Canterbury (kwa Kilatini: Mellitus; alifariki 24 Aprili 624) alikuwa askofu mkuu wa tatu wa Canterbury (Uingereza) kuanzia mwaka 619.
Alikuwa ametumwa huko na Papa Gregori I mwaka 601 kama abati mmisionari kwa Waangli na Wasaksoni kwa ombi la Augustino wa Canterbury. Papa huyo alimuandikia barua maarufu.
Miaka 604-619 alikuwa askofu wa kwanza wa London alipopata matatizo mengi.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 24 Aprili.
Kiikizu
Kiikizu (pamoja na lahaja ya Kisizaki au Kishashi) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Waikizu. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kiikizu-Sizaki imehesabiwa kuwa watu 55,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiikizu-Sizaki iko katika kundi la E40.
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Nyota maradufu
400px|thumb|Miendo ya nyota maradufu [[Procyon A na B katika kundinyota Mbwa Mdogo (Canis Minor) ya kuzunguka kitovu cha graviti cha pamoja]] Nyota maradufu (kwa Kiingereza: binary star, double star au multiple star system) ni nyota mbili au zaidi zinazokaa karibu kwenye anga ya ulimwengu kiasi cha kuvutana kwa graviti yake hadi kuzungukana. Kwa lugha nyingine ni mfumo wa nyota mbili au zaidi(Multiple Star System). Idadi yake ni kubwa, zikizidi kutambuliwa kutokana na matumizi ya darubini za kisasa. Sehemu kubwa ya nyota angavu ni nyota maradufu au sehemu ya mfumo wa nyota zaidi ya mbili.
Aina za nyota maradufu
Mara nyingi kuna nyota nyingine zilizo sehemu ya mfumo uleule ambazo hazionekani kwa darubini bali mara nyingi hutambuliwa kutokana na kera za miendo ya zile zinazoonekana. Uchunguzi wa spektra unasaidia hapa.
Kutokana na namna za utambuzi aina zifuatazo hutofautishwa:
Vipimo vilivyoweza kuthebitshwa vinaleta picha ifuatayo:
Kuzaliwa kwa nyota maradufu
Nyota huaminiwa kuzaliwa katika wingu la gesi linalozunguka na kujikaza. Nadharia inayokubaliwa na wanaastronomia wengi ni mata inajikusanya kwenye sehemu mbili au zaidi ambapo mchakato wa myeyungano wa kinyuklia(Nuclear Fusion) unaanza na kuwa nyota. , Inawezekana ya kwamba katika mchakato huu nyota moja inaondoka katika uga la gravity la mfumo na kuendelea na njia yake ya pekee.
Uhamisho wa masi kati ya nyota maradufu
Kuna ngazi ya kawaida katika mageuko ya nyota nyingi ya kwamba nyota inapanuka. Hapa inaweza kutokea baina nyota maradufu zilizo karibu ya kwamba sehemu ya masi ya nyota inafika katika sehemu ambako gravity ya maradufu ni kubwa kuliko graviti ya nyota yenyewe. Umbali huu huitwa mpaka wa Roche (ing. Roche lobe au Roche limit). Hapa sehemu ya masi ya nyota moja inahamia upande wa nyota ya pili.
Edburga wa Winchester
Edburga wa Winchester (jina asili: Eadburh; alifariki 15 Juni 960) alikuwa binti wa mfalme wa Uingereza Edward Mzee na wa mke wake wa tatu, Eadgifu wa Kent.
Nyota maradufu
Uhamisho wa masi kati ya nyota maradufu
Kama kiwango cha masi kinachohama kutoka nyota kwenda nyingine ni kikubwa mno tabia ya nyota inayopokea inabadilika; hii hutazamiwa kuwa sababu mojawapo ya kutokea kwa milipuko ya nyota nova.
Historia ya utambuzi wa nyota maradufu
Watazamaji wa zamani hawakutambua nyota hizi ambazo kwa kawaida zinaonekana kama nyota moja kwa macho. Baada ya kupatikana kwa darubini watazamaji wengine pamoja na Galileo Galilei walitambua nyota ya Mizari kuwa nyota mbili lakini haikueleweka kama hii ilifuata utaratibu fulani. Padre Mjerumani Christian Mayer alikuwa mtaalamu wa kwanza aliyetambua mnamo 1779 ya kwamba nyota 72 zinashikamana kwa pamoja. .
Edburga wa Winchester
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana tarehe ya kifo chake.
Nyota maradufu
Historia ya utambuzi wa nyota maradufu
Baada yake Wilhelm Herschel (aliyefahamu tayari mafundisho ya Newton kuhusu graviti) alibuni nadharia ya kwanza kuhusu nyota maradufu (binary stars):
Mnamo mwisho wa karne ya 19 kiasi cha nyota maradufu zinazozungukana kilikadiriwa kuwa takriban asilimia 20% za nyota zote. Leo hii kuna makadirio kuwa asilimia 60 hadi 70 za nyota angavu katika Njia Nyeupe ni sehemu ya mifumo ya nyota mbili au zaidi. Hata hivyo idadi kubwa zaidi ya nyota za Njia Nyeupe ni nyota ndogo na hafifu kushinda Jua letu na kati ya hizi, ambazo ni vibete vyekundu, nyota maradufu ni chache.
Mto Sagihara
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Makamba).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Kihehe
Kihehe ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wahehe. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kihehe imehesabiwa kuwa watu 805,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kihehe iko katika kundi la G60.
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Wagogo
thumbnail|250px|Wagogo (1906) Wagogo (mmojawao anaitwa Mgogo) ni kabila kubwa la Tanzania ya kati, wenyeji wa mikoa ya Dodoma na Singida. Wanakadiriwa kuwa zaidi ya 1,500,000.
Lugha yao ni Cigogo (kwa Kiswahili hutamkika Kigogo).
Dini ya wengi wao ni Ukristo, hasa wa madhehebu ya Anglikana, halafu wa Kanisa Katoliki.
Historia na maendeleo ya Wagogo viliathiriwa sana na ukame na biashara ya watumwa, kiasi kwamba hata leo ni kati ya makabila fukara zaidi nchini Tanzania.
Muziki wao umepata sifa ya kimataifa.
Utawala wa jadi
Wagogo walikuwa wakiongozwa na mtu aliyeitwa Mtemi. Watemi kadhaa waliongoza kabila hilo kabla ya mfumo wa uongozi kuvurugwa na ukoloni.
Mtemi wa mwisho aliitwa Mazengo ambaye alitokea katika kijiji cha Mvumi, wilaya ya Dodoma vijijini.
Nyumba za asili
Wagogo wamekuwa wakijenga nyumba ambazo kwa Kigogo huitwa "itembe". Tangu zamani kuta za tembe zilijengwa kwa fito (kwa Kigogo hutamkwa sito) zilizosukwa kwa kupisha kuzuia mwanga na maji. Vipande vya kuta vilivyosukwa kwa sito vinaitwa "izizi".
Tembe huezekwa kwa udongo ambao hushikiliwa na miti midogomidogo iitwayo "walo". Walo huwa inashikiliwa na miti mikubwa kidogo iitwayo "mahapa" na mahapa hushikiliwa na miti mikubwa iitwayo "michichi". Michichi ambayo ndiyo hubeba uzito wote hushikiliwa na nguzo kubwa za miti imara na migumu. Nguzo hizo hutiwa "masumbilili".
Kwa miaka ya karibuni kuta za tembe hujengwa pia kwa matofali yanayotengenezwa kwa udongo.
Shughuli za uchumi
Wagogo ni miongoni mwa makabila ya wakulima na wafugaji kwa asili na hufuga mifugo kama ng'ombe, mbuzi na kondoo. Kwa Kigogo wanyama hao huitwa "ng'ombe, mhene na ngholo" pamoja na punda "ndogowe" kwa ajili ya ubebaji mizigo na wakati mwingine kulimia wakitumika kukokota majembe ya kukokotwa, kama watumikavyo ng'ombe pia.
Sambamba na shughuli hiyo, kilimo ndiyo shughuli kubwa na ya wengi, ijapokuwa kwa miaka mingi imekuwa ikiathiriwa na kiwango kidogo cha mvua zinazonyesha kutokana na jiografia ya mikoa hiyo miwili, yaani Dodoma na Singida.
Mazao yanayolimwa kwa wingi ni mahindi, mtama, uwele, na lugugu. Siku za hivi karibuni umeingia mtama unaokomaa kwa muda mfupi kama vile serena, lulu, tegemeo, masia, okoa, n.k., muhogo kiasi na katika maeneo machache mpunga na mzabibu, zao ambalo ni mahususi kwa biashara.
Chakula kikuu
Wagogo hula ugali wa uwele kama chakula kikuu na huchukulia ugali wa mahindi na mtama kama chakula laini na chepesi kisicho na nguvu.
Miaka ya zamani mlo wa kawaida wa Mgogo mwenye uwezo (yaani mwenye ng'ombe) ulihusisha ugali, maziwa, mafuta ya ng'ombe, kwa kigogo samuli na mboga kama mlenda ("ilende"), safwe, cidingulilu, nyakifwega, muhilile, sanghala, munzimwa, cipali, ihaji, sagulasagula, ikuwi, fwene, nghalabwajila (hasa wakati masika inapoanza) n.k.
Kwa sasa Wagogo wamekuwa wakila chakula cha kawaida kama makabila mengine nchini Tanzania.
Lafudhi ya lugha
Kabila la Wagogo lina lahaja ndani yake ambazo hutofautiana kutoka moja hadi nyingine kwa jinsi ambavyo hutamka maneno, yaani huongeza na kupunguza baadhi ya matamshi kwenye neno, na pia katika msamiati. Kwa ujumla kuna lahaja zipatazo 4, ambapo lahaja za Cinyambwa na Cinyaugogo ndizo hujulikana zaidi.
1. Wanyambwa - Hili ni kundi linaloonekana wazi kwenye kabila hili ambao huongea lafudhi ya Kinyambwa. Wanyambwa hutokea vijiji vya magharibi kwa mji wa Dodoma na sehemu ya wilaya ya Manyoni mkoani Singida.
Mifano - matamshi - vipi? = ntaule?
-msamiati - panda darini = ukwine kitembe
Kizu
Vizu ni ndege mbuai wa jenasi Melierax, jenasi pekee ya nusufamilia Melieraxinae katika familia Accipitridae. Mgongo na mabawa yao ina rangi ya kijivu na tumbo lao ni mweupe na milia kijivu. Spishi zote zinatokea Afrika kusini kwa jangwa la Sahara. Zinapenda mahali pakavu kwenye miti. Hujenga tago lao kwa vijiti juu ya mti na hutaga mayai mawili au matatu, pengine yai moja. Wakati wa majira ya kuzaa huimba kwa milio ya mluzi. Hukamata wanyama na ndege wadogo na wadudu wakubwa.
Wagogo
Lafudhi ya lugha
Mifano - matamshi: - vipi? = nhaule?
-msamiati - panda darini = unanuce kitembe
3. Wetumba - Hawa ni Wagogo walioathiriwa Kigogo chao na Kikaguru. Hupatikana katika wilaya za Kongwa na Mpwapwa
Mfano - matamshi - jua limekuchwa - dizuwa diswa. Wanyaugogo hapa husema "lizuwa laswa/liswa"
4. Wetiliko - Hawa ni Wagogo wenye asili au mchanganyiko na Wahehe pamoja na Wabena, na hupatikana maeneo ya Kibakwe wilayani Mpwapwa.
Mfano - matamshi - twende = tibite. Wanyaugogo hapa husema "cibite"
Majina ya ukoo ya Cigogo
Majina hayo ni kama Mazengo, Cidosa, Cilongani, Malecela, Mwaluko, Mavunde, Ndejembi, Manyesela, Mbogambi, Mdachi, Kapaya, Matonya, Mtunya, Kusila, Nhonya, Mhalanyuka, Mbenaa, Chibile, Mdoli, Lusinde, Njamasi, Majenda, Chiwamba, Chiwaligo, Mazoya, Ufinyu, Chilyawanhu, Mahujilo, Magaya, Ngoli, Chiwanga,Lenjima, Lubeleje, Makupila, Fukunyi, Mondigwa, Ndasimi, Nhukuwala, Muhembano, Masinga, Ndahani, Chedego, Chenda, Chonya, Chimbwi, Cibehe, Mabwe, Malejehe, Madole (endeleza)
Emma wa Lesum
Emma wa Lesum (au Hemma au Imma wa Stiepel au wa Ludger; 975-980 – 3 Desemba 1038) alikuwa mwanamke wa ukoo Immedinger, uliotawala kaskazini mwa Ujerumani. Aliolewa na kuzaa mtoto mmoja, halafu akafiwa mumewe.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake au tarehe 17 Aprili.
Kikabwa
Kikabwa ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wakabwa. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kikabwa imehesabiwa kuwa watu 14,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikabwa iko katika kundi la E40.
Mashahidi wa Douai
thumb|[[Kardinali William Allen, mwanzilishi wa seminari ya Douai.]] Mashahidi wa Douai ni jina linalotumiwa na Kanisa Katoliki kujumlisha mapadri 160 hivi waliojiandaa huko Douai (Ufaransa) kwenda au kurudi Uingereza au Wales ili kufanya utume huko, bila kujali dhuluma kali ya serikali ya nchi hiyo dhidi ya Wakatoliki.
Kwa ajili hiyo waliuawa kati ya miaka 1577 na 1680 kama wasaliti.
Kati yao, zaidi ya 80 walitangazwa wenye heri na Papa Pius XI tarehe 15 Desemba 1929 pamoja na wafiadini wengine wa dhuluma hiyohiyo. Baadhi yao walitangazwa na Papa Paulo VI kuwa watakatifu tarehe 25 Oktoba 1970.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 4 Mei au 25 Oktoba.
Edward Shahidi
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana wanaadhimishwa sikukuu yake tarehe ya kifodini chake.
Taifa Stars
Timu ya taifa ya Tanzania chini ya chama cha soka cha Tanzania TFF (Tanzania Football Federation) inaiwakilisha Tanzania katika soka ya kimataifa.
Uwanja wa taifa wa Tanzania unafahamika kwa jina la Benjamin Mkapa National Stadium uliopo jijini Dar-es-Salaam na Kocha mkuu kwa sasa ni Etienne Ndayiragije, mzaliwa wa Burundi.
Katika historia, Tanzania haijawahi kufuzu fainali za kombe la dunia. Kabla ya muungano wa Tanganyika na Zanzibar, timu hiyo ilifahamika kama Timu ya taifa ya Tanganyika.
Kwa upande wa Zanzibar, inajulikana kama mwanachama wa kujitegemea wa CAF lakini haiwezi kushiriki katika mashindano ya Afrika (Africa Cup of Nations) wala mashindano ya kombe la dunia chini ya FIFA.
Historia
Mnamo Machi 24 2019, Tanzania ilifanikiwa kuwashinda Uganda ambao ndio wapinzani wao wakuu kutokea Afrika mashariki kwa jumla ya magoli 3-0, ushindi huo uliwapeleka katika fainali za AFCON (2019 Africa Cup of Nations) hii ikiwa ni kwara ya kwanza ndani ya miaka 39, hatua hiyo ilipelekea raisi wa Tanzania mhe. John Magufuli kuizawadia timu nzima viwanja kama hatua ya kuwatia morali Zaidi, fainali hizi zilifanyika nchini Misri. Kwa sasa Tanzania imeamua kuwekeza katika timu ya taifa ili kusonga mbele Zaidi na Zaidi, katika hatua ya kufuzu fainali za AFCO, Tanzania ilifanikiwa kuifunga Burkina Faso mara mbili, katika mechi ya kirafiki dhidi ya timu ya taifa ya Cameroon, Tanzania ilishinda 1–0. Ushindi wao wa siku za karibuni ni dhidi ya timu ya taifa ya Afrika kusini kweny mashindano ya COSAFA ya 2017 katika hatua ya robo fainali lakini hawakuvuka hatua inayofuata babada ya kupoteza dhidi ya timu ya taifa ya Zambia kwa jumla ya magoli 2−4. Katika mtanange wa kutafuta mshindi wa tatu, Tanzania ilishinda mchezo huo kwa mikwaju ya penati 4-2 dhidi ya timu ya taifa ya Lesotho. Ushindi huo unakua ndio ushindi mkubwa Zaidi wa timu ya taifa ya Tanzania katika historia yake.
Kikosi cha sasa
Wachezaji wafuatao walikua miongoni wa waliounda kikosi kilichocheza dhidi ya Burundi katika michuano ya kufuzu kushiriki fainali za kombe la dunia.
Ushiriki katika michozo ya kimataifa na magoli yamewekwa ya mpaka tarehe 4 Septemba 2019 baada ya mchezo dhidi ya timu ya taifa ya Burundi.
Waisanzu
Wanyisanzu ni kabila la watu wa Tanzania wanaoishi katika Mkoa wa Singida, Wilaya ya Iramba, Tarafa ya Kirumi. Lugha yao ni Kinyisanzu.
Wahangaza
Wahangaza ni kabila la watu wa Tanzania wanaoishi katika Mkoa wa Kagera, hasa kwenye wilaya za Ngara na Biharamulo. Nje na wilaya hizo wanaishi pia sehemu za Kigoma na Karagwe.
Lugha yao ni Kihangaza.
Kwa sehemu kubwa Wahangaza ni wafugaji na wakulima. Hapo mwanzo chakula chao kikuu kilikuwa ni ndizi kwa maharage, lakini hivi sasa wamejifunza kula vyakula vya makabila mengine pia kama vile ugali.
Wahangaza ni kabila la watu wakarimu sana, wenye upendo na roho za kujali wageni. Wana utamaduni sawia na makabila mengi ya nchini Tanzania yenye kujumuisha mila na desturi zinazoelekeana. Haya yanadhihirika katika sherehe za ndoa, kuzaliwa watoto, vifo, matambiko, mavuno na hata kusimikwa kwa viongozi.
Sherehe hizo hufanyika kila tukio hili linapojitokeza na muktadha wa tukio husika likafanyika na kundi fulani kama vile ukoo na pengine kundi la watu fulani wanaofanya kazi fulani maalum kama tiba, ufinyanzi, kilimo ama ufugaji.
Historia ya jina
Historia ya jina "Hangaza" kwa mujibu wa historia ya mababu wao linatokana na neno la Kirundi/Kinyarwanda la "Hangaaza neza ulibe yo bali" yaani "angalia kwa makini uone walipo". Historia ya maneno haya yalitoka kipindi cha vita kati ya dola la Bugufi na madola ya Urundi na Uruanda.
Kwa mujibu wa simulizi za mababu hao ni kwamba hapo zamani kulikuwa na watemi wawili wa nchi mbili tofauti yaani Burundi na Rwanda kwa sasa; watemi hao walikuwa mtemi Mwambutsa wa Burundi na mtemi Kigeri wa Rwanda ambao waliamua kuunganisha nguvu ili kuvamia dola la Bugufi. Watemi hao wawili walikuja kupigana na mtemi Kinyamazinge wa Ngara, watu wa Ngara walibuni vita Vya kupigania mpakani (boarder defensive) ambapo walishinda mchana kutwa wakikata miti na usiku ambao ndio ulikuwa muda wa vita walikoka moto mkubwa. Sasa wale Warundi na Wanyarwanda walipokuja kupigana vita vya ana kwa ana (full force attack) walishangaa kuona moto mkubwa ukiwaka wakati muda huo wapiganaji wa Ngara wakiwatazama vizuri na kuwapiga mishale kwa urahisi sababu ya mwanga wa moto. Ndipo neno "Hangaaza" lilipozaliwa likiwa na maana ya tazama kwa umakini kwa lugha ya Kiswahili.
Neno hilo lilianzia pale maana Warundi na Wanyarwanda hawakuweza kuwaona vizuri maadui maana walikuwa kando kidogo na moto huo hivyo wakawa wanaambizana "hangaaza neza ulibe yo bali" yaani "angalia kwa makini uone walipo". Na pia kipindi hicho lilitumika zaidi kumaanisha mwanga wa vita kuanzia hapo watu wa Burundi na Rwanda, baada ya kushindwa vita hivyo, ndipo walipoanza kuwaita Wahangaza (yaani walioweza kuona), na ndipo ulipoanzia msemo wa kilugha unaosema "Utazi umhangaza amuhanga amaso".
Toka hapo jina "Hangaza" lilianza kutumika kuwatambulisha kabila lao.
Gregori wa Tours
Gregori wa Tours (Clermont-Ferrand, Auvergne, 30 Novemba 538 hivi - Tours, 17 Novemba 594 ) alikuwa mwanahistoria na askofu wa Tours katika Ufaransa wa leo.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Waikizu
Waikizu ni watu wa kabila la Tanzania wanaoishi katika Mkoa wa Mara. Lugha yao ni Kiikizu: lugha hiyo inafanana sana na lugha ya Wazanaki na Wakurya na asili ya lugha hizi tatu ni moja, ila kuna tofauti ndogo za lahaja.
Kabila hilo linapatikana hasa katika wilaya ya Bunda, eneo maarufu linaloitwa Ikizu.
Waikizu ni watu jasiri sana na watu ambao wanajali sana mila zao na kulinda utamaduni wao dhidi ya mabadiliko mbalimbali yanayotokea katika mazingira. Moja ya sifa nyingine za Waikizu ni uvumilivu.
Kuna watu maarufu kama waziri mkuu wa zamani wa Tanzania, ndugu Joseph Sinde Warioba.
Lee van Cleef
Lee Van Cleef (Alizaliwa tar. 9 Januari 1925 – 16 Desemba 1989). Alikuwa muigizaji wa filamu wa marekani, aliyeonekana zaidi katika filamu za western hasa filamu za mapigano.
Umbo lake la uso ambamo macho yamezama ndani yamemfanya kiupeo kuwa yeye ni "mtu mbaya" ingawaje mara nyingi alikuwa akicheza kama shujaa, Mwindaji wa kimaslahi katika filamu ya For a Few Dollars More.
Masiha ya Mwanzo
Van Cleef alizaliwa mjini Somerville, New Jersey na mzee Clarence Leroy Van Cleef, Sr mama yake Marion Lavinia Van Fleet, Familia nzima ilikuwa ina asili ya Kiholanzi, ya Kisweden, ya Kibelgiji na ya Kiingereza.
Cleef pia alifanya kazi katika jeshi la marekani (Navy) katika kipindi cha vita ya pili ya dunia kisha baadae akafanya shughuli za kihasibu kidogo sio sana siku kadha mbeleni akawa muigizaji.
Mwanzoni aligiza katika filamu fulani hivi ya Broadway, Kampuni ilyokuwa inachapisha vitabu vya hadithi mbali mbali, Na humo hakuwa nafahamika sana kwasababu wadhfa ulikuwa mdodogo.
Filamu yake ya kwanza kucheza kama mtu wa hali ya juu ilikuwa moja kati ya filamu za western ilyokuwa inaitwa High Noon aliocheza na Gary Cooper, Japokuwa katika filamu alicheza kama kibara bado heshima yake ilikuwa kubwa. Pia alipata kuonekana kidogo katika filamu ya Beast from 20,000 Fathoms, Kama mpigaji bunduki kwa haraka zaidi.
Maisha Binafsi
Lee Van Cleef alifariki dunia kwa ugonjwa wa moyo (heart attack) mjini Oxnard, California na kuzikwa katika makabuli ya Forest Lawn - Hollywood Hills Cemetery yaliyopo mjini Los Angeles, Sehemu hiyo ni yakuzikia watu maarufu tu hasa waigizaji wa filamu. Lee van Cleef alifariki dunia tar. 16 Desemba 1989.
Cleef pia amepoteza ncha yake ya kidole cha kati cha mkono wa kulia wakati anajenga chumba cha kuchezea binti yake. Kidole kinaweza kuonekana katika filamu ya The Good, the Bad, and the Ugly kakifunga katika mkono, wakati wa mapigano ya bastola na katika sini zake za mwanzo, Moja kati ya sini ya mwanzo ni The Grand Duel.
Kijita
Kijita (pia huitwa Echijita) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wajita. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kijita ilihesabiwa kuwa watu 205,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kijita kiko katika kundi la E20.
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
PES 2018
PES 2018 (imefafanuliwa kama "Pro Evolution Soccer 2018") ni mchezo wa kompyuta uliyoandaliwa na PES Productions na kudhaminiwa na Konami kwa ajili ya programu zifuatazo: Microsoft Windows, PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox 360 na Xbox One.