cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Parokia ya Kishogo
Mpaka mwaka 1934 Kishogo ilikuwa ni kigango cha parokia ya Bunena. Wakati huo Parokia ya Bunena iliunganisha eneo lote ambalo kwa sasa ni parokia za Bukoba, Kishogo, Itahwa na Maruku, Pd. Caesar aliyekuwa paroko wa Bunena akishirikiana na shirika la White Fathers alimtuma Pd. De Wit ambaye ndiye alikuwa mmsionari wa kwanza wa White Fathers kufika Kishogo kuinjilisha.
Wakati Kishogo inaanzishwa iliunganisha eneo lote la Parokia ya Kishogo na Parokia ya Ngarama. Kabla ya hapo Ngarama ilikuwa ikihudumiwa na parokia ya Kagondo mpaka tarehe 16 Disemba 1951 ilipoanzishwa Vikarieti ya Kitume ya Kagera ya Chini ambayo baadae ilikuwa Jimbo la Rutabo likiongozwa na askofu Laurean Rugambwa. Katika kuanzishwa kwa vikarieti hiyo, eneo la Mwemage na Ngarama lilimegwa kutoka Parokia ya Kagondo na kuwa sehemu ya parokia ya Kishogo jimboni Rutabo. Parokia nyingine za Jimbo la Rutabo zilikuwa Kanyigo, Kashambya, Mugana na Rutabo.
Mwanzoni parokia ya Mwemage ilikuwa Kigango cha parokia ya Kagondo. Ilipoundwa vikarieti ya Lower Kagera, kigango hiki kikawa chini ya parokia ya Kishogo. Mwadhama alimkabidhi Pd. John Ndibalema akitayarishe kiwe parokia. Kwanza alijenga nyumba ya mapadre, waamini walimuunga mkono katika juhudi zake. Kati ya hao ni Clement Rwehikiza wa Kishonga, Benedicto Rutahiwa wa Karonge, na Patrice; pamoja na wakristo wengine wa Ibwera.
Baada ya maandalizi ya kutosha, mwaka 1955 Kishogo ikajifungua mtoto wa kwanza - parokia ya Mwemage. Baadae juhudi za ujenzi wa kanisa la parokia kwa msaada mkubwa kutoka kwa Masista Wafransisko.
Sarcelles
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Sarcelles
Sarcelles ni mji wa Ufaransa.
Phyllis Bramson
Phyllis Bramson; (alizaliwa 1941) ni msanii wa nchini Marekani, aliishi Chicago na anajulikana kwa uchoraji wa mapambo mengi, kupita kiasi na decadent. inaelezewa kama kutembea kwa kamba kati ya "ukali na hisia.
Mkoa wa Sistan na Baluchistan
thumb|250px|Mahali pa mkoa wa Sistan na Baluchistan katika Uajemi Sistan na Baluchistan (kaj ‏سيستان و بلوچستان‎) ni moja wa mikoa 30 ya Uajemi. Makao makuu yako mjini Zahedan.
Mwaka 2006 idadi ya wakazi ilikuwa watu 2,405,742. Mkoa una eneo la 181,785 km² na msongamano wa wakazi 13 kila kilomita ya mraba.
Jiografia
Mkoa uko katika kusini mashariki ya Uajemi ukipakana na Afghanistan, Pakistan, Ghuba ya Omani (Bahari Hindi) na mikoa jirani ya Khorasan Kusini, Kerman na Hormozgan.
Zahedan yenye wakazi 567,449 (sensa 2006) ni mji mkubwa mkoani. Kaskazini ya mkoa ni eneo la Sistan na kusini ya mkoa ni sehemu ya kiajemi ya Baluchistan.
Mkoa hupokea mvua kidogo kwa wastani milimita 80 kwa mwaka. Sehemu kubwa ya usimbishaji hupatikana kati ya Oktoba na Machi ( mvua milimita 8 - 15) na miezi kati ya Aprili na Septemba ni yabisi yenye usimbishaji wa milimita 0 - 8 pekee.
Mia tisa sitini na nane
Mia tisa sitini na nane ni namba inayoandikwa 968 kwa tarakimu za kawaida na CMLXVIII kwa zile za Kirumi.
Kocasinan
thumb|Ramani ya Kocasinan ni mji na wilaya iliopo Mkoani Kayseri kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Mia tisa sitini na nane
Ni namba asilia inayofuata 967 na kutangulia 969.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 11 x 11.
Kamerun
Jamhuri ya Kamerun (pia: Cameroon) ni jamhuri ya muungano katika Afrika ya Magharibi.
Imepakana na Nigeria, Chadi, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Jamhuri ya Kongo, Gabon, Guinea ya Ikweta na Ghuba ya Guinea.
Lugha rasmi na lugha za taifa ni Kifaransa (kinachoongoza kwa zaidi ya asilimia 80) na Kiingereza.
Jiografia
thumb|left|Mpare kwa [[Kamerun (mlima)|mlima Kamerun]]
Mto Baram (Kaabong)
ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana kaskazini mwa Uganda.
BF
BF au bf ni kifupi cha:
Kamerun
Maeneo kiutawala
Kamerun imegawiwa katika mikoa (regions) 10 na wilaya (départements) 58.
Mikoa ni:
Mkoa wa Sistan na Baluchistan
Jiografia
Halijoto ya wastani ni sentigredi 20.8; mwezi baridi ni Januari yenye wastani ya 7.5 °C na mwezi wa joto ni Julai yenye wastani ya 33.1 °C.
Utawala
Sistan na Baluchistan huwa na wilaya 8 ambazo ni
Wakazi
Wakazi walio wengi sana ni Wabaluchi ambao ni jamii kubwa yenye lugha ya pamoja wanaokalia sehemu za Uajemi mashariki, Afghanistan kusini na kusini-magharibi ya Pakistan.
Wengi wao ni Wasunni tofauti na wakazi wengine wa Uajemi walio Washia hasa.
Umaskini ni kubwa mkoani ingawa kuna malighafi kama madini mbalimbali ambazo hazikuanza kuchimbwa bado.
Watawala wa Kenya
Hii ni orodha ya watawala na wamiliki wa ofisi wa Kenya.
Kamerun
Maeneo kiutawala
Ona pia: Orodha ya miji ya Kamerun
Historia ya awali
Katika karne za BK Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi walianza uenezi wao kutoka huko kwenda kutawala maeneo mengi ya Afrika ya Kati, Kusini mwa Afrika na Afrika Mashariki.
Kiyowela
Kiyowela ni kijiji ambacho kimekuwa kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51422.
Kamerun
Tangu uhuru hadi leo
Mwaka wa 1960, Wafaransa waliacha Kamerun ikawa nchi huru. Wananchi wa Kamerun ya Kiingereza walipiga kura kuamua kama walitaka kuwa sehemu ya Nigeria au ya Kamerun. Kaskazini wengi walipendelea kukaa Nigeria, hivyo maeneo hayo sasa ni sehemu ya Nigeria. Wananchi wengi wa kusini waliamua wajiunge na Kamerun. Kwa kusudi la kuheshimu tofauti za kiutamaduni kulikuwa na katiba mpya kwenye mwaka 1961 Shirikisho la Jamhuri ya Kamerun.
Stockholm
right|250px|thumb|Kitovu cha kale cha Stockholm thumb||Ramani ya Stockholm Stockholm (pia Stokolimi) ni mji mkuu wa Uswidi na pia mji mkubwa wa nchi hito wenye wakazi 864,324 (31 Desemba 2011) ambao pamoja na rundiko la mji ni watu milioni 1.3.
Mji uko kwenye pwani ya mashariki ya Uswidi ambako ziwa Mälaren lajiunga na Bahari Baltiki. Kitovu cha mji ni visiwa 14 vinavyotengwa na mifereji yenye madaraja.
Historia
Birger Jarl alianzisha Stockholm mnamo mwaka 1252 BK kama boma la kuzuia maharamia wasiingie kwenye ziwa Mälaren na kushambulia miji huko. Mji ulianza kukua karibu na boma lile ukawa mji wa biashara katika shirikisho la Hanse.
Stockholm ilikuwa mji mkubwa lakini si bado mji mkuu kwa sababu wafalme hawakukaa mahali pa kudumu. Gustav Vasa alianzisha makazi ya wafalme mjini.
1649
Makala hii inahusu mwaka 1649 BK (Baada ya Kristo).
Kiyowela
Makabila ya watu wanaoishi katika kijiji hicho ni Wahehe, ambao ndio kabila lenye watu wengi zaidi wenyeji wa mkoa wa Iringa, halafu Wabena kutoka Njombe na Wakinga kutoka wilaya ya Makete.
Kamerun
Tangu uhuru hadi leo
Tangu 1972 muundo wa nchi ulibadilishwa kuacha mfumo wa shirikisho na kuwa jamhuri ya muungano inayokazia zaidi matumizi ya lugha ya Kifaransa ingawa Kiingereza bado ni moja ya lugha rasmi. Jina la nchi pia likabadilishwa kuwa Jamhuri ya Muungano ya Kamerun mwaka wa 1972. Hapo sehemu ya Wakamerun wanaotumia lugha ya Kiingereza walijisikia kuwa wananyimwa haki zao. Baadaye, mwaka wa 1984 jina likabadilishwa tena kuwa Jamhuri ya Kamerun (kwa Kifaransa République du Cameroun).
Tangu mwaka 2016 upinzani uliongezeka kati ya watu wa magharibi wanaotumia Kiingereza. Harakati hiyo ilijibiwa na serikali na polisi kwa ukali na hii umeleta kuanzishwa kwa wanamgambo wenye silaha wanaoshambulia polisi na jeshi la serikali kuu. Tangu mwaka 2017 wapinzani wamedai uhuru wa sehemu yenye lugha ya Kiingereza wakitangaza wameunda nchi mpya ya "Ambazonia". Serikali iliundwa inayokaa Nigeria; lakini kuna vikundi tofauti ambavyo wanapigana kati yao. Nchi hii haitambuliwi kimataifa. Mwaka 2021 kulikuwa na majadiliano kuhusu amani kati kundi linalojiita serikali ya Ambazonia na serikali ya Kamerun, lakini makundi mengine yaliendelea na mapigano ya silaha.
Siasa
thumb|left|Rais wa Kamerun [[Paul Biya (kulia)]]
Uchumi
thumb|right|140px|Majani chai inayotoka Kamerun
Kikota-Marudu-Tinagas
Kikota-Marudu-Tinagas ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia inayozungumzwa na Watinagas. Mwaka wa 1985 idadi ya wasemaji wa Kikota-Marudu-Tinagas imehesabiwa kuwa watu 1250. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikota-Marudu-Tinagas iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Kamerun
Watu
thumb|[[Yaoundé, mji mkuu wa Kamerun (2003)]] thumb|Picha, kaskazini mwa Kamerun thumb|[[Ikulu ya sultani wa Bamun kwa Foumban, Mkoa wa Magharibi]]
Wakazi walikuwa 22,534,532 mwaka 2013, ambao wamegawanyika sawasawa kati ya wanaoishi mijini na wale wa vijijini.
Lugha rasmi ni Kifaransa pamoja na Kiingereza. Hata hivyo wakazi wanaongea pia lugha za makabila yao mengi.
Upande wa dini, 70% ni Wakristo (40% Wakatoliki na 30% Waprotestanti), 18% ni Waislamu, 3% ni wafuasi wa dini asilia za Kiafrika. 6% hawana dini yoyote.
Utamaduni
thumb|Nyumba ya [[Njem]] thumb|Mwanamke wa [[Maka akienda shamba]] thumb|Familia ya [[Tikar, Kaskazini magharibi]]
Özvatan
thumb|Ramani ya Özvatan ni mji na wilaya iliopo Mkoani Kayseri kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Kamerun
Viungo vya nje
Habari
Elimu
Uchambuzi
Makabila na koo
Miongozo
Mia tisa sitini na tisa
Mia tisa sitini na tisa ni namba inayoandikwa 969 kwa tarakimu za kawaida na CMLXIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 968 na kutangulia 970.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 17 x 19.
Mkuki
Mkuki ni kitu kirefu chenye ncha kali kwa uwindo au vita.
Chiharu Hokaze
Mwigizaji Hokaze anacheza kama Reika Satō (佐藤 麗華), msichana wa miaka 17.
Malangali
Malangali inaweza kumaanisha
1648
Makala hii inahusu mwaka 1648 BK (Baada ya Kristo).
Sarreguemines
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Sarreguemines
Sarreguemines ni mji wa Ufaransa.
BG
BG au bg ni kifupi cha:
Uwanja wa michezo wa Obafemi Awolowo
Uwanja wa michezo wa Obafemi Awolowo ni uwanja wa michezo ambao upo katika barabara ya Liberty, Barabara ya Ring huko Ibadan nchini Nigeria, hapo awali uliitwa Uwanja wa Uhuru hadi mwaka 2010. Ni uwanja wa mpira wa kihistoria wenye uwezo wa kuchukua mashabiki 25,000.
Ujenzi
Uwanja huo ulifunguliwa mnamo mwaka 1960  wakati wa  utawala wa Chifu Obafemi Awolowob ambaye alikuwa Waziri Mkuu wa Mkoa wa Magharibi wakati huo. Uliitwa Uwanja wa Uhuru kwa heshima ya uhuru wa Nigeria.Ulijengwa na wafanyakazi wa moja kwa moja chini ya usimamizi wa Wizara ya Ujenzi na Uchukuzi ya mkoa, uwanja huo ulikuwa eneo kuu la michezo katika mkoa wa zamani wa Magharibi mwa Nigeria. Uliwekwa mwishoni mwa Kusini mwa Ibadan mnamo mwaka 1960 karibu na kilele cha kilima, na pia karibu na njia inayopita barabara ya Ibadan-Abeokuta na Ibadan-Lagos.
Ndondi
Mnamo Agosti 10, mwaka 1963 uwanja huo ulitumika uliandaa pambano la kwanza kabisa la ndondi katika Afrika. Mechi hiyo ilipangwa kuwa Julai 13,mwaka 1963. Hii ilikuwa kwa Mashindano ya Uzito wa Kati wa ukanda wa Dunia na ilipiganwa kati ya wa Nigeria Dick Tiger na Gene Fullmer wa USA.
Kombe la Mataifa ya Afrika
Mnamo mwaka 1980, uwanja huo ulitumika  kuliandaa mechi kadhaa wakati wa Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka  1980 na Kombe la Mataifa ya Afrika, pamoja na nusu fainali kati ya Timu ya kitaifa ya Algeria na Timu ya kitaifa ya Misri.
Mashindano ya Vijana ya Dunia ya FIFA
Mnamo mwaka 1999, Uwanja wa Uhuru ulichaguliwa pamoja na viwanja vingine nane nchini Nigeria kuandaa Mashindano ya Dunia ya Vijana ya FIFA ya mwaka 1999 Uwanja huo ulitumika kuaandaa mechi zote za Kundi C, moja ya mechi za Raundi ya 16, na moja ya mechi za robo fainali.
Kubadilisha jina
Mnamo Novemba 12, mwaka 2010, uwanja huo ulibadilishwa jina  na kuwa Uwanja wa Obafemi Awolowo mpaka sasa. Kubadilisha jina la uwanja huo kulitangazwa na rais wa wakati huo wa Nigeria, Dk Goodluck Jonathan, wakati alipomtembelea mjane wa Chifu Obafemi Awolowo, Chifu Bi. Hannah Idowu Dideolu Awolowo.
Hifadhi ya Asili ya Moroços
Hifadhi ya Asili ya Moroços ( Parque Natural de Moroços ), Ipo katikati ya kisiwa cha Santo Antão, ni mojawapo ya "mbuga za asili" kumi nchini Cape Verde.
Eneo lake ni kilomita zamraba 8.18.
Monte Sereno, California
thumbnail|right|280px|Ofisi ya posta ya Mji wa Monte Sereno, California
Makungu
Makungu  ni jina la kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51423. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,751 waishio humo.
Monte Sereno, California
thumb|right|260px|Mahali pa Monte Sereno katika Santa Clara County na [[California]] Monte Sereno ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 3,400 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 157 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 4.2 km².
Hifadhi ya Asili ya Fogo
alt=Alama ya kukaribishwa kwenye hifadhi ya asili|thumb|Alama ya kukaribishwa kwenye hifadhi ya asili Hifadhi ya Asili ya Fogo ( Parque Natural do Fogo), Ipo kwenye kisiwa cha Fogo, ni mojawapo ya "mbuga za asili" kumi katika nchi ya Cape Verde.
Eneo la hifadhi hiyo ni kilomita za mraba 84.69, ambayo ni 17.8% ya eneo lote la kisiwa. 50% ya mbuga hiyo iko ndani ya manispaa ya Santa Catarina do Fogo, 28% katika manispaa ya Mosteiros na 22% katika São Filipe.
Angola
thumbnail|300px|Ramani ya Angola thumbnail|230px|[[Luanda, mji mkuu wa Angola]] Angola ni nchi kubwa iliyopo upande wa kusini magharibi wa bara la Afrika ikipakana na Namibia, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Zambia. Upande wa magharibi kuna pwani ndefu ya Bahari Atlantiki. Mkoa wa Kabinda umetenganika na sehemu nyingine za nchi na unapakana na Jamhuri ya Kongo pia.
Angola ni nchi tajiri kwa mafuta na madini: almasi ndiyo muhimu zaidi. Lakini nchi ni maskini kutokana na vita vya miaka 29; kwanza vita vya kupigania uhuru dhidi ya Ureno iliyofuatwa na vita ya wenyewe kwa wenyewe hadi mwaka 2002.
Nchi yenyewe hasa ni ya kidemokrasia na inajulikana kama Jamhuri ya Angola (kwa Kireno: República de Angola, kwa matamshi ya IPA: //; kwa lugha za wenyeji: Repubilika ya Ngola).
Asili na historia ya jina 'Angola'
Jina Angola linatokana na neno la lugha ya Kibantu "N’gola", ambalo lilikuwa jina la kiongozi wa ufalme wa Kwimbundo karne ya 16, ambapo Wareno walianza ukoloni katika eneo hili.
Maeneo ya Angola
right|200px|Ramani ya Angola na Mikoa iliohesabiwa
Angola imegawiwa katika mikoa 18 (províncias), wilaya 162 (municípios) na kata 559. Mikoa ni:
Historia
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani.
Katika karne za kwanza BK kutoka kaskazini walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Dola la Kongo
Dola la Kongo lilikuwa ufalme ulioenea ndani ya nchi za leo za Angola, Kongo (Kinshasa) na Kongo (Brazzaville).
Ulianzishwa katika karne ya 14 ikadumu hadi karne ya 17.
Manikongo mbalimbali walijenga uhusiano na Ureno na Kongo ilikuwa taifa la kushikamana na Ureno hadi kuharibika kwa uhusiano huo. Katika kipindi kile taarifa mbalimbali ziliandikwa zinazotupa leo picha nzuri ya ufalme huo.
Manikongo alikaa katika mji wa M'banza-Kongo.
Baada ya wafalme kuwa Wakristo Wakatoliki na kujengwa kwa kanisa kuu, jina la "São Salvador do Congo" (kwa Kireno: "Mwokozi Mtakatifu wa Kongo") lilikuwa kawaida kwa mji mkuu wa milki.
Ufalme ukawa na majimbo, wilaya na vijiji. Majimbo yalikuwa saba ya Mpemba, Nsundi, Mpangu, Mbata, Mbamba na Soyo.
Dola la Lunda
Dola la Lunda lilikuwa ufalme wa Kibantu katika miaka 1600 hadi 1850 hivi kandoni kwa mto Kasai, mpakani kwa nchi za kisasa za Angola na Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Dola la Kasanje
Dola la Kasanje lilikuwa ufalme wa Kibantu katika miaka 1620 hadi 1910 hivi kandoni kwa mto Kwango, upande wa kaskazini wa nchi ya kisasa ya Angola. Lilianzishwa na viongozi kutoka Dola la Lunda.
Mwaka 1910 lilivamiwa na Wareno na kuingizwa katika koloni lao la Angola.
Dola la Ndongo
Dola lingine la kusini lilikuwa lile la Ndongo, lililopambana na Wareno miaka 30 chini ya malkia Njinga katika karne ya 17.
Vita vya uhuru
Mwaka 1966 Jonas Savimbi alianzisha tapo la UNITA (kwa Kireno: União Nacional para a Independência Total de Angola) kama harakati ya kukomboa Angola kutoka ukoloni wa Ureno. UNITA ilikuwa moja kati ya harakati tatu zilizoshindana.
Vita vya wenyewe kwa wenyewe
Baada ya uhuru mwaka 1975 MPLA ilitawala mji mkuu na kuunda serikali rasmi lakini Savimbi aliendelea kuipinga.
Savimbi alipata kupokea baadaye usaidizi kutoka maadui wote wa MPLA bila kujali itikadi. UNITA ilipata misaada toka serikali mbalimbali duniani ili kuiondoa madarakani serikali ya MPLA. Savimbi alikuwa akipata misaada ya fedha na silaha toka serikali za Marekani, China, Afrika Kusini, Ivory Coast, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (wakati huo ikijulikana kama Zaire), Moroko, n.k. Serikali ya Angola ilikuwa ikipata misaada toka Urusi, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kijerumani, Kuba, na Nicaragua.
Watu
Sensa ya mwaka 2014 ilihesabu watu 24,383,301 na kufikia mwaka 2016 walikuwa 25,789,024. Wakazi wengi ni Waafrika, hasa wa makabila ya Waovimbundu (37%), Waambundu (23%) na Wakongo (13%). Machotara ni 2%, Wachina 1,6% na Wazungu 1%.
Ingawa lugha za Kibantu zinaongoza, na 6 kati yake zina hadhi ya lugha ya taifa, lugha rasmi ni Kireno.
Upande wa dini, inakadiriwa kuwa zaidi ya nusu ni Wakatoliki na robo ni Waprotestanti wa madhehebu mia tofauti.
Kilobu cha Lanas
Kilobu ya Lanas ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia inayozungumzwa na Walobu. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kilobu ya Lanas imehesabiwa kuwa watu 2800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilobu ya Lanas iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Mfecane
Kipindi cha vita na uhamisho wa makabila
Kipindi hiki kilikuwa na mvurugo mkubwa kutokana na vita nyingi zilizosababisha uhamisho wa makabila yaliyolazimishwa kuondoka kwao au kutafuta mahali mapya yakiendelea kuhamahama hadi Tanzania, Malawi na Zambia.
Mafanikio ya Shaka Zulu
Harakati hii ilianzishwa na mafanikio ya ufalme wa Wazulu walioongozwa na Shaka Zulu. Shaka kama kiongozi wa kijeshi katika kundi dogo la Wanguni alibadilisha mtindo wa vita akaweza kushinda viongozi majirani na kuunganisha Wanguni katika himaya yake ya Kizulu. Mtindo huu mpya ulikuwa na mpangalio wa askari katika vikundi vyenye nidhamu kali vilivyoitwa impi na silaha mpya zilizolazimisha askari kukaribia maadui na kupigana nao ana kwa ana.
Uhamisho mfululizo
Mafanikio ya kijeshi ya Shaka yalisababisha makabila mengine kukimbia yakiingia katika maeneo ya majirani ya kusababisha uhamisho wao. Wangoni wa eneo la Songea katika Tanzania ni kundi mojawapo lililoendelea kukimbia hasira ya Wazulu hadi kufika mbali.
Maeneo makubwa hasa katika tambarare za Afrika Kusini yalibaki bila watu kwa sababu vikundi vingi vilihamia mbali au kukimbilia maeneo ya milima penye usalama zaidi.
Mitindo ya kivita ya Kizulu ilinakiliwa haraka na makabila mengine na kipindi cha mfecane kiliona pia kutokea kwa madola mapya yenye nguvu ya kijeshi kama vile Sotho, Swazi na Ndebele.
Kuwapa nafasi makaburu
Uharibifu uliosababishwa na mfecane uliorahisisha upanuzi wa makaburu aina ya voortrekker waliondoka katika koloni ya Rasi kuanzia 1835. Hata kama walikuwa wachache waliweza kuingia mbali katika maeneo yaliyowahi kukaliwa na makabila ya Kiafrika lakini kwa kipindi hiki kubaki bila watu.
Chanzo cha madola ya Kiafrika yenye uwezo wa kijeshi
Vilevile mashindano ya kijeshi yalijenga madola ya Waafrika yaliyokuwa na nguvu kujitetea dhidi ya upanuzi wa jamhuri za Makaburu na baadaye ukoloni wa Uingereza. Waingereza walilazimishwa kutambua madola kama Lesotho au Uswazi kwa sababu waliogopa gharama kubwa za kuwashinda.
Athari ya vita za mfecane nje ya Afrika Kusini
Vikundi vya Wazulu na vikundi vilivyoondolewa nao katika maeneo yao viliendelea kuhamahama wakaelekea kaskazini na kufika hadi sehemu za nchi za kisasa za Zambia, Malawi na Tanzania. Hapo ni pia asili ya Wangoni katika Mkoa wa Ruvuma (Songea) wa Tanzania.
Pınarbaşı, Kayseri
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Kayseri kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
505
Makala hii inahusu mwaka 505 (Baada ya Kristo).
KODA (mwimbaji)
Kofi Owusu Dua Anto (alizaliwa 15 Desemba 1978), anayejulikana kwa jina moja kama KODA, ni mwimbaji wa Injili wa Ghana, mtunzi wa nyimbo, mtayarishaji wa rekodi na mpiga ala nyingi kutoka Takoradi.
Kazi ya muziki
Baada ya elimu ya juu, aliandika pamoja, na kutoa albamu ya kipekee, Awurade Ei ya KNUST ya "God's Instruments" katika studio za KODED, Takoradi, Ghana. Albamu hiyo ilipata umaarufu sana nchini. Ilikuwa na vibao bora kama vile "Awurade Ei" ("Se Woma Wonsa Soa"), "Tumi" na "Onyame" Ye D'awase".
Egida
thumb|200px|Egida ya [[Athena]]
Egida (Kigiriki: Αιγίδα, Aigída; Kigiriki cha Kale: Αιγίς, Aigís) ni vazi lisilo na mikono la kuvaa mabegani kama juba.
Mcheduara
thumb|150px|Kopo hili lina umbo la mcheduara. 250px|thumb|Mcheduara mraba na mshadhari. right|thumb|150|Mcheduara mraba. Mcheduara (pia silinda; kwa Kiingereza: cylinder) ni gimba la kijiometri linalofanana na kopo au kipande cha pipa. Hivyo jina lake linaeleza ni mche wenye umbo la duara au mviringo. Gimba la mcheduara linapakanwa na miduara bapa miwili inayokaa sambamba na kuwa vitako vyake.
Kihisabati mcheduara unaweza kufafanuliwa pia kama uso ambao ni jumla ya nukta zote zenye umbali sawa na mstari ulio katikati yake unaojulikana kama "mhimili" wake. Hii ni bila kitako.
BI
BI au bi ni kifupi cha:
789
Makala hii inahusu mwaka 789 BK (Baada ya Kristo).
Mcheduara
Mcheduara mraba huwa na
Mia tisa sabini
Mia tisa sabini ni namba inayoandikwa 970 kwa tarakimu za kawaida na CMLXX kwa zile za Kirumi.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 5 x 97.
Sartrouville
Sartrouville ni mji wa Ufaransa.
Mafinga
Mafinga ni mji katika Mkoa wa Iringa, Tanzania. Eneo hili limepata halmashauri yake na hadhi ya mji (town) tangu mwaka 2007.
Mto Gaheke
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).
Mafinga
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, wilaya ina wakazi wapatao 51,902 waishio humo.
Mto Gaheke
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mafinga
Mafinga iko kando ya barabara ya TANZAM kutoka Dar es Salaam kwenda Mbeya, Zambia na Malawi.
Wakati wa ukoloni iliitwa "John`s Corner". Kuna sehemu mbili yaani Mafinga yenyewe na kwa umbali wa kilomita 15 iko Sao Hill.
Vita ya uhuru wa Marekani
Vita ya Uhuru wa Marekani ilipigwa kati ya Uingereza na walowezi wa makoloni yake 13 kwenye pwani ya Amerika ya Kaskazini katika miaka 1775 hadi 1783. Jeshi la walowezi lililoongozwa na George Washington na wengineo lilishinda jeshi la Dola la Uingereza kwa msaada wa Ufaransa.
Hivyo hatimaye makoloni hayo yakapata uhuru kama “Muungano wa Madola ya Amerika" au Marekani.
Sababu za vita
Vita vilitokea kutokana na kutoelewana kati ya Dola la Uingereza na walowezi wake katika Amerika ya Kaskazini. Huko Uingereza ulikuwa na makoloni 13 (Connecticut, Delaware, Georgia, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, North Carolina, Pennsylvania, Rhode Island, South Carolina, Virginia) yaliyokaliwa na wahamiaji kutoka Uingereza wenyewe na nchi nyingine.
Serikali ya London ilitawala maeneo hayo kwa njia ya magavana na wanajeshi wake.
Sheria zilitungwa London zilizokataza kuanzishwa kwa viwanda kwenye makoloni na hivyo walowezi walilazimishwa kununua bidhaa nyingi kutoka Uingereza kwa bei za juu.
Baada ya Vita ya miaka saba Uingereza ulihitaji pesa ikaongeza kodi kwa bidhaa zilizosafirishwa kati ya makoloni na nchi mama. Walowezi hawakupendezwa na kodi za nyongeza: walidai kupewa wawakilishi katika bunge la London na nafasi ya kushiriki katika maazimio juu ya sheria zilizowaathiri. Walitangaza kaulimbiu ya “no taxation without representation” (hapana kodi bila uwakilishi).
Waingereza walijibu mwaka 1774 kwa sheria kali mpya na wanajeshi wao walianza kukusanya akiba za baruti katika makoloni. Hatua hiyo iliongeza uchungu kati ya wakoloni na wanamgambo wao walianza kufanya mazoezi ya kijeshi.
Viongozi wao wakaitisha mkutano wa kwanza wa wawakilishi kutoka makoloni yote wakaamua kwa pamoja kukataa biashara yoyote na Uingereza kwa muda wa mwaka mmoja hadi madai yao ya kupunguza kodi yatakapokubaliwa. Pia wakaanza kufanya mazoezi ya wanamgambo bila usimamizi wa Waingereza. Lakini hadi hapo hawakulenga bado kutafuta uhuru.
Mwaka 1775 Waingereza walitangaza koloni la Massachusetts kuwa eneo la waasi na sheria ya kukataza wavuvi kutoka Marekani kuvua samaki katika Atlantiki.
Mwanzo wa vita
Jaribio la wanajeshi wa kifalme kukamata tena akiba za baruti kati ya walowezi lilisababisha mapigano ya kwanza ya kijeshi yaliyotokea tarehe 19 Aprili 1775 karibu na mji wa Boston. Wanajeshi Waingereza walikutana na wanamgambo kwenye kijiji cha Lexington na baada ya kipindi cha kutazamana, risasi yalifyatuliwa; wanamgambo 8 waliuawa. Mapigano yalisambaa pia kwenye vijiji vya karibu. Wanamgambo wengi walifika nje ya Boston wakawazuia Waingereza ndani ya mji.
Baada ya wiki mbili mkuu Mwingereza alijaribu kuwafukuza na mapigano ya Bunker Hill nje ya Boston yalitokea. Hayo yalikuwa mapigano makubwa ya kwanza; Waingereza walishinda, lakini walipoteza wanajeshi 226 waliouawa, wakati wanamgambo walipoteza wayu 140 pekee.
Vita na uhuru
Sasa vita kamili vilisambaa. Mwanzoni Waingereza walikuwa na silaha na wanajeshi wengi zaidi, wakasonga mbele, lakini wanamgambo ya walowezi wakioongozwa na George Washington waliendelea kuwashambulia.
Tarehe 4 Julai 1776 wawakilishi kutoka makoloni yote walitangaza uhuru wa Muungano wa Madola ya Amerika. Bado Waingereza walisonga mbele wakatwaa pia mji wa New York.
Lakini tangu mwaka 1777 Ufaransa ulianza kwa siri kutuma silaha kwa Wamarekani; mwaka 1778 Ufaransa, Hispania na Uholanzi ziliungana na kutangaza vita dhidi ya Uingereza. Manowari za Ufaransa zilishambulia meli za Waingereza zilizopeleka silaha na askari kwenda Marekani.
Tangu siku hiyo mapigano yalipungua na mwaka 1783 Uingereza ukakubali uhuru wa makoloni yake ya awali.
Wakazi wengi wa makoloni walioendelea kusimama upande wa Uingereza walihamia Kanada iliyobaki kuwa koloni.
Maria Guadalupe Garcia
thumb|[[Picha yake halisi.]] Maria Guadalupe Garcia (maarufu kwa Kihispania kama Mama Lupita; jina la awali: Anastasia Guadalupe Garcia Zavala; Zapopan, Jalisco, 27 Aprili 1878 - Guadalajara, 24 Juni 1963) alikuwa bikira Mkristo wa Meksiko aliyesaidia kuanzisha shirika la Wajakazi wa Mt. Margareta na wa Fukara.
Alijulikana kwa imani na huruma zake
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 25 Aprili 2004, na Papa Fransisko akamtangaza mtakatifu tarehe 12 Mei 2013.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Mapanda
Mapanda  ni jina la kata ya Wilaya ya Mufindi katika Mkoa wa Iringa, Tanzania yenye Postikodi namba 51428. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,693 waishio humo.
Mia tisa sabini na moja
Mia tisa sabini na moja ni namba inayoandikwa 971 kwa tarakimu za kawaida na CMLXI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 970 na kutangulia 972.
971 ni namba tasa.
504
Makala hii inahusu mwaka 504 (Baada ya Kristo).
Mlima Olimpos
thumb|250px|Mlima Olimpos. Mlima Olimpos (kwa Kigiriki: Όλυμπος, Ólympos) ni safu ndogo ya milima yenye vilele 52. Kilele cha juu ni Mytikas kinachofikia mita 2,917.727 juu ya UB, kikiwa kirefu kuliko milima yote ya Ugiriki.
Katika masimulizi ya mitholojia ya Ugiriki ya Kale mlima huu ulikuwa makao ya miungu yao. Miungu iliyokuwa ikidhaniwa kuishi katika mlima Olimpos walikuwa 10 kati ya 12, mmoja kati ya wawili aliishi chini ya dunia (kuzimu) alikuwa akiitwa Hade na mwingine aliishi baharini akiitwa Poseidon.
BJ
BJ au bj ni kifupi cha:
859
Makala hii inahusu mwaka 859 BK (Baada ya Kristo).
Fes
thumb|220px|"Bab Bou Jeloud" ni geti ya medina (mji wa kale) Fes (pia: Fez; Kiarabu:  فاس)ni mji mkubwa wa tatu nchini Moroko baada ya Casablanca na Rabat. Kuna wakazi 946,815 (2004).
Mji ulianzishwa na mfalme Idris I mwaka 789. Tangu 859 Chuo Kikuu cha Al-Qairawin kilianzishwa. Baada ya mwisho wa himaya ya Waarabu katika Hispania Waislamu wengi kutoka kule walihamia Fes.
Tangu 1548 mji ulikuwa sehemu ya ufalme wa Moroko pia mji mkuu hadi mwaka 1912.
"Medina" au mji wa kale wa Fes imepokelewa katika orodha ya urithi wa dunia ya UNESCO.
Ukukwi-miti
Nyoka hawa ni warefu kiasi: kwa wastani sm 70-100 na kipeo cha m 1.1-1.3 kulingana na spishi. Wanafanana na kukwi lakini magamba ya mgongo ya spishi za Hapsidophrys yana miinuko na macho ya spishi za Rhamnophis ni makubwa zaidi. Magamba ya tumbo ya spishi zote yana miinuko pia inayosaidia nyoka hawa kupanda juu ya miti. Rangi yao ni kijani mara nyingi pamoja na madoa au mistari myeusi.
Kukwi-miti huishi mitini ambapo huwinda mijusi na vyura.
Kukwi-miti hawana sumu na hawang'ati kwa kawaida. Hutegemea rangi yao kama majificho (au kamafleji) na wakitishwa hujaribu kutoroka. Shingo ya spishi za Rhamnophis inafura wakitegwa.
Isimu amali
Isimu amali ni tawi la isimu ambalo hushughulikia uchambuzi na uchanganuzi wa lugha kupitia kwa maoni ya mtumiaji wa lugha husika. Hasa taaluma hiyo inachunguza uchaguzi wa miundo wa maneno anaoufanya msemaji, vikwazo vya kijamii msemaji anavyokabiliana navyo katika matumizi yake ya lugha, na athari nyingine za kijamii za matumizi ya lugha. Wengine hudai kuwa taaluma hiyo ni sehemu ya isimujamii.
Siku ya Usafi Duniani
thumb|Mfano wa mrundikano wa uchafu; katika siku ya usafi lengo ni kuondoa uchafu huo. Siku ya Usafi Duniani (kwa Kiingereza World Cleanup Day) ni siku ya kimataifa ambayo lengo lake ni kuiepusha dunia na matatizo yanayosababishwa na uchafu, ikiwemo uchafu wa baharini.
Siku ya usafi duniani kwa mwaka 2020 ni tarehe 19 Septemba.
1646
Makala hii inahusu mwaka 1646 BK (Baada ya Kristo).
Siku ya Usafi Duniani
Siku ya usafi huadhimishwa kwa watu kukusanya uchafu pamoja na kufagia, kazi ambazo hufanyika karibia kila mwaka kwa ajili ya utunzaji wa mazingira.
Malengo
Siku ya usafi duniani hufanyika karibia masaa ishirini na nne, na hufanyika Jumamosi ya tatu ya mwezi Septemba kila mwaka. Malengo ya siku hiyo ni kuhamasisha nyanja zote za jamii katika kuupiga vita uchafu na kushiriki katika matendo ya usafi kwa wote, akiwemo mtu mmojammoja, serikali, mashirika na asasi mbalimbali. Kuna mashirika na taasisi mbalimbali ambazo zinaandaa matamasha kwa ajili ya kuhamasisha watu kufanya usafi. Siku hii si siku ya kisiasa. .
Historia
Siku ya usafi duniani ilizinduliwa 15 Septemba 2008,lakini inaendelea kuwa na mafanikio na juhudi za hapo awali za kuufikisha ulimwengu katika malengo. Lengo la Siku ya Usafi Duniani 2018 lilikuwa kuhusisha asilimia 5 ya idadi ya watu ulimwenguni (au takriban watu milioni 380). Wakati juhudi zilianguka chini ya lengo, Usafi duniani mwaka 2018 ilihamasisha watu milioni 18 ulimwenguni.
Tabia ya kufanya usafi imekuwepo duniani katika jamii, hasa baada ya majanga ya kitabianchi kama matatizo ya tetemeko la ardhi, mafuriko, na tsunami.
Katika historia, jamii nyingi, hasa zilizoathiriwa na matatizo yanayosababishwa na uchafu, hushiriki sana katika usafi wa mazingira na kuondoa matatizo pamoja na kupata uungwaji mkono na jumuia za kimataifa na asasi zisizo za kiserikali kama chama cha Msalaba Mwekundu
Waandaaji
Siku ya usafi duniani huongozwa na usemi usemao "Acha tufanye" (kwa Kiingereza: Let’s Do It). Mashirika yasiyo ya kiserikali huandaa siku katika nchi zaidi ya 150 na makao makuu yaki ni Estonia. Rais wa Acha Tufanye ni Heidi Solba na mkurugenzi mtendaji ni Anneli Ohvri. Wakati huohuo kuandaa tukio hilo ni jambo ambalo lipo huru kwa mtu yeyote kufanya, ila inashauriwa kuwashirikisha viongozi wa serikali katika eneo lak.o Acha Tufanye inakusudia kukabiliana na changamoto za mazingira zinazohusiana na shida ya taka chafu iliyosimamiwa ulimwenguni kwa kuhamasisha mamilioni ya watu wenye nia nzuri ya kushiriki katika kuratibu vitendo vya hapa na pale vya ulimwengu. Wacha Ifanye Dunia inakusudia mabadiliko chanya, uchaguzi mzuri katika muundo, uzalishaji, utumiaji na usimamizi wa rasilimali. Leo, harakati hiyo imekua mtandao wa nchi 180.
Washiriki
Washiriki katika siku ya usafi ni watu wote wenye moyo wa kujitolea kwa kushirikiana na serikali zao na mashirika yasiyo ya kiserikali katika kuandaa na kuhamasishana kwa ajili ya kufanya usafi wa kimazingira
Kilong-Wat
Kilong-Wat ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia inayozungumzwa na Walong-Wat. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kilong-Wat imehesabiwa kuwa watu 600 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilong-Wat iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Joe Mettle
alt=Joe Mettle|thumb|Joe Mettle Joseph Oscar Nii Armah Mettle, anajulikana kwa jina lake la kisanii Joe Mettle, ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Ghana. Mnamo Aprili 8, 2017, aliweka historia kwa kuwa mwanamuziki wa kwanza wa Injili kushinda tuzo ya Msanii bora wa mwaka katika Tuzo za Muziki za Ghana za 2017. Ameshinda tuzo nyingi nchini Ghana na kwingineko, na ametumbuiza katika hatua za kimataifa na Wasanii wa Kimataifa wa Injili kama vile Donnie McClurkin, Nathaniel Bassey, Ntokozo Mbambo, Michael Stuckey na wengine wengi. Ameolewa na Selassie Mettle (nee Dzisa).
Uwanja wa Mji wa Oghara
Uwanja wa mji wa Oghara ni uwanja unaotumika kwa matumizi tofauti tofauti huko Oghara nchini Nigeria. Kwa sasa unatumiwa zaidi kwa mchezo wa mpira wa miguu (soka) na unaandaliwa kwa ajili ya  mashindano kadhaa ya mwisho ya Mashindano ya Wanawake ya Soka ya Afrika ya mwaka 2006. Uwanja huo una uwezo wa kuchukua watu 8,000. Uwanja huo umewahi kuwa makao ya muda ya timu ya Bayelsa na timu Ocean Boys F.C. na Bayelsa United.
Mofolojia
Mofolojia (kutoka maneno ya Kigiriki morphe, umbo, na logos, neno) au sarufi maumbo ni tawi la isimu ambalo huchunguza maneno ya lugha fulani na aina zake za maneno, hasa upande wa upangaji wa mofimu mbalimbali zitumikazo kwa ajili ya kuunda maneno.
Mofolojia ni taaluma ya isimu ambayo inachunguza maumbo ya maneno ama maneno kamili yanayobeba maana.
Mambo ya maneno ni matokeo ya muunganiko wa fonimu mbalimbali ambazo pia huungana na kuunda - hatimaye na kuwa neno. Yaani, Fonimu ---> Silabi ---> Neno.
Saumur
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Saumur
Saumur ni mji wa Ufaransa wenye wakazi 26734 (2017).
Mvuke
thumb|250px|Mvuke usioonekani ukipanda juu na kuingia katika hewa ya baridi unaanza kuowevya na kuwa matone madogo yanayoonekana Mvuke hutaja maji yaliyoingia katika hali ya gesi lakini inaweza kutaja gesi yoyote iliyotokana na kiowevu kama kinaongezeka joto. Badiliko la kiowevu kuwa mvuke huitwa uvukizaji.
Kwa kawaida tunaita "mvuke" ya maji unaoonekana kama moshi mweupe unaopanda juu ya uso wa maji yanayopashwa moto. Lakini kwa macho ya fizikia hii si mvuke halisi bali mchanganyiko wa matone madogo ya maji na hewa. Mvuke kamili haionekani.
Kilobu cha Tampias
Kilobu ya Tampias ni lugha ya Kiaustronesia nchini Malaysia inayozungumzwa na Walobu. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kilobu ya Tampias imehesabiwa kuwa watu 1800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilobu ya Tampias iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Sarıoğlan
thumb|Ramani ya Sarıoğlan ni mji na wilaya iliopo Mkoani Kayseri kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Waldemar Haffkine
thumb| Waldemar Haffkine. Waldemar Mordechai Wolff Haffkine CIE (kwa Kirusi:Мордехай-Вольф Хавкин; Odessa, 15 Machi 1860 - Lausanne, 26 Oktoba 1930) alikuwa mwanabakteriolojia ambaye alizaliwa huko milki ya Urusi lakini baadaye akawa raia wa Ufaransa.
Alihamia Ufaransa na kufanya kazi katika taasisi ya Pasteur huko Paris, ambapo alianzisha chanjo ya kipindupindu ambayo alijaribu kufanikiwa nchini India. Anatambuliwa kuwa mwanabiolojia wa kwanza aliyebuni na kutumia chanjo dhidi ya kipindupindu na tauni ya majipu. Yeye mwenyewe alichunguza chanjo hizo. Joseph Lister alimwita Waldemar "mwokozi wa ubinadamu".
Sarız
thumb|Ramani ya Sarız ni mji na wilaya iliopo Mkoani Kayseri kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
Mto Kanyaruko
ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).
Maji yake huelekea ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Uwanja wa michezo wa Witbank
Uwanja wa michezo wa Witbank ni uwanja unaotumika wenye makusudio mengi ya Witbank, Afrika Kusini.Kwa sasa unatumika zaidi kwa mechi za  mpira wa miguu  na hutumika kama uwanja wa nyumbani wa timu ya Mpumalanga Black Aces F.C. Ni uwanja wa nyumbani pia wa timu ya Mpumalanga rugby, kabla ya kuhama kuelekea Mbombela.
Hapo awali uwanja huo ulijulika kama uwanja wa Johann van Riebeeck mpaka mnamo mwaka 2000, kabla ya mikataba ya  udhamini kubadilishwa jina kuwa lantic Park  na uwanja wa  Witbank Mica. Wakati ambao mikataba hii ya udhamini ilifikia mwisho, ulijulikana kama uwanja wa Puma kabla ya kuwa uwanja wa Witbank.
Morgan Hill, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Morgan Hill, California
Dodoso
thumb|300px|Mfano wa dodoso katika [[lugha ya Kithai.]] Dodoso (pia kidadisi, kwa Kiingereza: questionnaire) ni orodha ya maswali ya utafiti ambayo majibu yake hutolewa kimaandishi ama kwa kuandika jibu au kwa kuchagua kati ya majibu yaliyoandaliwa.
Shabaha yake ni kukusanya habari au maoni kutoka kwa walengwa.
Dodoso hutumiwa hasa katika fani za saikolojia, sayansi ya jamii na sayansi ya uchumi kwa ukusanyaji wa data kuhusu misimamo wa kijamii na kisiasa, maoni, upendeleo au hofu, na tabia za kisaikolojia.
Kama dodoso linalenga idadi kubwa ya watu, majibu yake yanaandaliwa mara nyingi kwa kurahisisha tathmini. Mfano: Kwa swali kama "Katika uchaguzi ujao, unapanga kukipiga kura chama A), B), C) au D)?", utathmini wake ni rahisi zaidi kuliko kuuliza: "Kwenye uchaguzi ujao unapanga kufanya nini?".
Kuna pia tafiti ambazo maswali yaliyoandaliwa hayafai, kwa mfano kama shabaha ni kujua ni vyakula vipi vinavyopendwa zaidi na kundi fulani. Kuorodhesha hapa vyakula maalumu kunaweza kuleta tatizo la mtafiti kutotaja vyakula ambavyo hajui au hategemei na hivyo matokeo ya utafiti hayaonyeshi hali halisi katika kundi lililolengwa.
BL
BL au bl ni kifupi cha:
503
Makala hii inahusu mwaka 503 (Baada ya Kristo).
Christiaan Barnard
thumb|Christiaan Barnard (1968)
Christiaan Neethling Barnard (8 Novemba 1922 – 2 Septemba 2001) alikuwa daktari mpasuaji nchini Afrika Kusini. Barnard ni maarufu kwa sababu alikuwa daktari wa kwanza aliyehamisha moyo wa mtu kwa mtu mwingine.
Christian alizaliwa katika familia maskini ya mhubiri makaburu. Akasoma tiba kwenye chuo kikuu cha Cape Town na baadaye huko Marekani kwenye chuo kikuu cha Minnesota alipoendelea kupata diploma ya upasuaji.
1958 alirudi Afrika Kusini akawa bingwa wa upasuaji wa moyo na profesa kwenye chuo kikuu.
Uhamisho wa moyo
Tar. 3 Desemba 1967 katika hospitali ya Groote Schuur mjini Cape Town Christiaan Barnard alikuwa daktari kiongozi katika upasuaji uliofaulu mara ya kwanza kuhamisha moyo kutoka kwa mtu kwenda mtu mwingine. Jumla ya madaktari 31 walishirikiana kumpatia mgonjwa Louis Washkansky mwenye miaka 54 moyo wa kijana Denise Darvall aliyewahi kufa siku ileile hospitalini kutokana na ajali ya motokaa akiwa na umri wa miaka 25.
Upasuaji uliendelea kwa masaa matano. Washkansky aliishi siku 18 na moyo mpya akafa baadaye kutokana na uambukizo wa mapafu.
Mgonjwa wa pili aliyepokea moyo mpya na Barnard alikuwa Philip Blaiberg tar. 2 Januari 1968 akaendelea kuishi miezi 19.
Barnard alianzisha mbinu huu ulioendelezwa baadaye. Siku hizi takriban theluthi mbili ya watu waliopokea moyo mpya huishi zaidi ya miaka mitano.
Eunice Dana Brannan
thumb|180px|right|Eunice Dana Brannan mnamo mwaka 1915
Eunice Dana Brannan (1854 - 1937) alikuwa mwanaharakati wa haki za wanawake na mtu mashuhuri katika masuala ya watu wasio na uwezo katika jiji la New York.
Alichukua jukumu muhimu katika kuandaa kashfa katika Ikulu ya White House kupinga kukataa kwa raisi Woodrow Wilson kuunga mkono upigaji kura wa wanawake..
Orodha ya Vyuo Vikuu vya Ufini
Nchini Ufini taasisi za elimu ya juu zimeteuliwa na sheria (''Yliopistolaki, 645/1997). Kulingana na amri kuhusu mfumo wa shahada katika taasisi za elimu ya juu (Asetus korkeakoulututkintojen järjestelmästä  464/1998), vyuo vikuu katika kitengo cha alempi korkeakoulututkinto  (shahada ya kwanza) na ylempi korkeakoulututkinto '' (shahada ya uzamili) na shahada ya uzamifu.
Kando na vyuo vikuu, nchi ya Ufini ina mifumo mingine ya taasisi za elimu ya juu zinazoitwa ammattikorkeakoulu, ambazo hutafsiriwa kama vyuo vya ufundi anwai ama vyuo vikuu vya matumizi ya sayansi. Tasisi hizi zimeorodheshwa katika makala haya kama vyuo vya ufundi nchini Ufini. Taasisi za elimu za ammattikorkeakoulus zina uhuru wa kutoza shahada katika vitengo vya ammattikorkeakoulututkinto  na ylempi ammattikorkeakoulututkinto.  Katika matumizi ya kimataifa shahada hizi huainishwa kama shahada za kwanza na uzamili.
Vyuo Vikuu
Vyuo vikuu vya Ufini (Vimeainishwa kwa mujibu wa miaka ya uanzilishi)
Chuo kikuu cha Ulinzi wa Kitaifa hakitambuliwi kama Chuo Kikuu katika sheria za Ufini, ingawaje kimeidhinishwa kutoza shahada za kwanza, uzamili na uzamifu na kufanya utafiti. Athari za tofauti hizi ni chache mno, zinatambulika tu katika uteuzi wa wasimamizi wa chuo hicho kikuu, kinachoongozwa na wanajeshi badala ya raia. Hata hivyo, chuo hiki kimeorodheswa hapa kwa sababu mkuu ya chuo ni mwnachama wa Baraza la Wakuu wa Vyuo Ufini.
Vyeo vya vyuo kimataifa
Kulingana na Orodha ya QS ya Ubora wa Vyuo Vikuu Duniani:
NR = hakuna uorodheshaji baada ya 200 bora.
Frances Ford Seymour
thumbnail|right|200px|Frances Ford Seymour
Frances Ford Seymour (4 Aprili 1908 – 14 Aprili 1950) alikuwa mjamaa wa New York, labda anafahamika zaidi kama mke wa pili wa mwigizaji wa filamu bwana Henry Fonda pia mama wa waigizaji filamu Jane Fonda na Peter Fonda. Frances alikuwa akisumbulia na ugonjwa wa ukichaa na kisha akijiua mwenyewe kwa kujikata na kiwembe kooni mnamo mwaka 1950 wakati bado anatumia dawa za matumizi ya muda mrefu. Alifariki akiwa na umri wa miaka 42.
Maisha ya awali
Frances alizaliwa mjini Brockville, Ontario, Kanada, alikuwa binti wa Eugene Ford Seymour na Sophie Mildred Bower. Mnamo tarehe 10 Januari ya mwaka wa 1931 aliolewa na George Tuttle Brokaw, tajiri mkubwa pia ni mtu mashuhuri kweli kweli katika jiji la New York, tajiri huyu mwanzoni alimuoa Clare Booth Luce, kwa bahati mbaya wakatalikiana.
Frances na tajiri huyo walizaa mtoto mmoja aitwae Frances Brokaw.
George Tuttle Brokaw alikuja kufariki mnamo mwaka 1936, na kumuacha mjane Frances Ford Seymour akiwa na umri wa miaka 28.
Ndoa ya pili
Mnamo tarehe 16 Septemba ya mwaka wa 1936 Frances Ford Seymour aliolewa na mwigiza filamu mashuhuri bwana Henry Fonda, katika Kanisa la Kristo liliopo mjini New York. Wanandoa hao walizaa watoto wawili, mmoja Jane Seymour Fonda na Peter Fonda.
Marejeo ya Nje
The Washington Post
Timbuktu
thumb|left|Msikiti ya kihistoria ya Djingerber
King'amuzi
thumb|King'amuzi. King'amuzi ni kifaa au chombo cha kielektroniki kilichoundwa kutambua uwepo wa kitu au dutu fulani. Kinatumika hasa kuwezesha mawasiliano kati ya runinga na satelaiti ili kuwezesha watu kuangalia chaneli mbalimbali ambazo zinaweza kuwa za bure au za kulipia.
Timbuktu
Timbuktu (kifaransa: Tombouctou; kiarabu: تمبكتو) ni mji nchini Mali kusini ya jangwa la Sahara takriban kwa umbali wa 13 km na mto Niger. Leo kuna takriban wakazi 32,000.
Kituo cha biashara ya Sahara
Timbuktu imejulikana zaidi kutokana na historia yake. Katika enzi ya kati mji ulikuwa kituo muhimu cha biashara ya misafara kupitia Sahara na pia kuvuka kanda la Sahel kusini ya jangwa hadi Sudan na Misri. Wakati ule mji uliunganishwa na mto Niger kwa mfereji ulioruhusu mashua ya biashara kufika sokoni moja kwa moja kutoka njia ya maji. Wakati ule mji ulikuwa na wakazi 100,000.
Utaalamu wa Kiislamu
Utajiri wa mji ulisaidia kujenga utamaduni wa kitaalamu. Kuna habari za madrasa 180 wakati moja. Hadi leo chuo kikuu cha Sankore ni dalili ya urithi huo kinaendelea kufanya kazi.
Baada ya kutekwa na Wamoroko mnamo 1591 Timbuktu haukustawi tena. Sababu muhimu pamoja na vita ni pia mabadiliko ya biashara; jahazi kwenye Atlantiki zilichukua sehemu kubwa ya biashara ya misafara kuvuka jangwani.
Timbuktu ilitembelewa mnamo mwaka 1510 na msafiri Mwarabu aliyejulikana baadaye kwa jina la Leo Africanus aliyepeleka habari za Timbuktu hadi Ulaya.
Timbuktu iliingizwa katika orodha ya urithi wa dunia ya UNESCO tangu 1988. thumb|left|Geti ya kale ya Chuo Kikuu cha Sankore Leo hii ni mji maskini unaotembelewa na watalii wachache wanaotafuta dalili za enzi za kale.
Mfereji wa Mariana
right|300px|thumb|Ramani ya eneo la mfereji wa Mariana Mfereji wa Mariana ni sehemu ya chini kabisa kwenye uso wa dunia yetu. Ni mfereji wa Bahari ya Pasifiki ambako kina cha maji hufikia mita 10,293 kutoka uso wa bahari hadi sakafu yake. Mifereji kwenye misingi ya bahari hulinganishwa pia na mabonde makali au korongo chini ya maji.
Mfereji huu uko kando ya Visiwa vya Mariana karibu na Guam. Ni mahali ambako bamba la Pasifiki hujisukuma chini ya Bamba la Ufilipino.
Sehemu ya chini kabisa ilifikiwa katika historia mara mbili na nyambizi za kisayansi. Mara ya kwanza ilikuwa safari ya chombo cha Trieste cha mchunguzi wa bahari Auguste Piccard tar. 23 Januari 1960 na 1995 Kaiko kutoka Japani.
Gustav Kirchhoff
thumb|[[Picha ya mwanafizikia Gustav Kirchhoff.]] Gustav Robert Kirchhoff (12 Machi 1824 - 17 Oktoba 1887) alikuwa mwanafizikia wa Ujerumani aliyechangia kuelewa kwa msingi wa nyaya za umeme na spectroscopy. Tuzo ya Bunsen-Kirchhoff kwa spectroscopy walipewa yeye na mwenzake Robert Bunsen.
Maisha
Gustav Kirchhoff alizaliwa huko Königsberg, Prussia mwaka 1824. Ni mtoto wa Friedrich Kirchhoff, mwanasheria, na Johanna Henriette Wittke. Familia yake walikuwa Walutheri katika Kanisa la Kiinjili la Prussia.
Alihitimu Chuo Kikuu cha Albertus Königsberg mwaka 1847 ambapo alihudhuria semina ya mahesabu ya kimwili inayoongozwa na Carl Gustav Jacob Jacobi, Franz Ernst Neumann na Friedrich Julius Richelot.
Katika mwaka huohuo, alihamia Berlin, ambako alikaa mpaka alipopata kuwa Profesa huko Breslau.
Mwaka 1857 alifunga ndoa na Clara Richelot, binti wa profesa wake Richelot. Wanandoa hawa walikuwa na watoto watano. Clara alikufa mwaka 1869. Alifunga ndoa kwa mara ya pili na Luise Brömmel mwaka 1872.
Kirchhoff ilianzisha sheria zake za mzunguko wa umeme, ambazo sasa zinajulikana katika uhandisi wa umeme, mwaka 1845, wakati bado ni mwanafunzi. Alikamilisha utafiti huu kama zoezi la semina; baadaye akawa daktari.