cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia ya Komori
Asili ya wakazi
Waswahili wa kwanza walifika kama sehemu ya uenezi wa Wabantu tangu karne ya 9 BK.
Kipindi cha kwanza huitwa kipindi cha Dembeni (karne ya 9 - 10) ambako Waswahili walianzisha kijiji kimoja katika kila kisiwa.
Wakati wa karne ya 11 hadi ya 15 biashara iliongezeka na Madagaska pia na wafanyabiashara kutoka Uarabuni. Vijiji vidogo vikaongezeka na vijiji vya awali vikakua vikawa miji.
Kumbukumbu ya wenyeji hutaja mara nyingi majina ya Waarabu kutoka Yemen na Saba' kama mababu wa koo asilia lakini hakuna uhakika kama kumbukumbu hizo zinalingana na historia halisi.
Athira ya Kiarabu na ya Kiislamu ikaongezeka kutokana na biashara ya watumwa, dhahabu na pembe za ndovu kati ya Afrika ya Mashariki na nchi za Kiislamu.
Waarabu na Waajemi walijenga vituo kwa ajili ya biashara yao pamoja na misikiti na kueneza dini ya Uislamu kwenye visiwa.
Hata kama Komori si karibu sana na pwani, hata hivyo kutokana na mwendo wa upepo ni kituo muhimu cha jahazi kwenye safari kati ya Kilwa na Msumbiji iliyokuwa bandari kuu ya dhahabu ya Zimbabwe.
Ukoloni na uhuru
Baada ya kutawaliwa na Wafaransa kuanzia mwaka 1841 hadi 6 Julai 1975, Komori ilipata uhuru, lakini wakazi wa kisiwa cha Mayotte kwa wingi wa kura waliamua kubaki chini ya Ufaransa, uamuzi uliothibitishwa mwaka 2009.
Kufuatana na katiba ya uhuru ya mwaka 1975 Komori ilitangazwa kuwa jamhuri ya Kiislamu.
Serikali zilipinduliwa mara kwa mara na wanajeshi au na mamluki.
Katiba mpya ya mwaka 2001 imeondoa tabia ya kidini ya dola na iliunda utaratibu wa urais kuzunguka kati ya visiwa vitatu vikubwa.
Katika uchaguzi ya mwaka 2002 rais Azali Assoumani alichaguliwa kutoka kisiwa cha Ngazidja (Komori Kuu).
Rais wa mwaka 2010 alitoka katika kisiwa cha Moheli, baadaye tena rais kutoka Ngazidja, n.k.
Katika uchaguzi wa 2010 Ikililou Dhoinine ndiye aliyepata kura nyingi.
Sydney (uwanja wa mpira)
thumb|445x445px|Uwanja wa Sydney. Sydney (unaojulikana kibiashara kama uwanja wa Allianz) ni uwanja wa mpira wa miguu huko Moore Park, Sydney nchini Australia. Ulijengwa mwaka wa 1988 karibu na uwanja mkubwa wa Kriketi barani Australia.
Kisidamo
Kisidamo (pia Kisidaama) ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia inayozungumzwa na Wasidamo. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kisidamo imehesabiwa kuwa watu 2,980,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisidamo iko katika kundi la Kikushi.
Sydney (uwanja wa mpira)
Uwanja huu una uwezo wa kuchukua watu zaidi ya 45,500.
Kapkugerwet
ni kata ya kaunti ya Kericho, Eneo bunge la Ainamoi, nchini Kenya.
Kilewo-Eleng
Kilewo-Eleng ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Walewo-Eleng kwenye kisiwa cha Lembata. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kilewo-Eleng imehesabiwa kuwa watu 4000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilewo-Eleng iko katika kundi la Kibima-Lembata.
Kisilt’e
Kisilt'e ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia inayozungumzwa na Wasilt'e. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kisilt'e imehesabiwa kuwa watu 935,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisilt'e iko katika kundi la Kisemitiki.
Sinki ya kaboni
Sinki ya kaboni ni kitu chochote, cha asili au vinginevyo, ambacho hujilimbikiza na kuhifadhi kemikali kilicho na kaboni kwa muda usiojulikana na hivyo kuondoa kaboni dioksidi ( CO2 ) kwenye angahewa. Sinki hizi huunda sehemu muhimu ya mzunguko wa asili wa kaboni.
1506 KK
Makala hii inahusu mwaka 1506 KK (kabla ya Kristo).
Kayo na Aleksanda
Kayo na Aleksanda (Eumeni, Frigia, katika Uturuki ya leo, karne ya 2 - Hisarlik, Frigia, karne ya 2) ni Wakristo waliouawa katika dhuluma ya Dola la Roma wakati wa makaisari Marcus Aurelius na Lukio Vero. .
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 10 Machi.
You're Still the One
"You're Still the One" ni jina la kutaja wimbo uliotungwa shirika na kurekodiwa na mwimbaji wa muziki wa country kutoka nchini Kanada - Shania Twain. Wimbo ulitolewa mnamo mwezi wa Januari 1998 ukiwa kama wimbo wa tatu kutolewa kama single ya miondoko ya country kutoka katika albamu yake ya Come on Over, huku ukiwa kama wimbo wa kwanza kupagawisha katika soko la kimataifa.
Mto Kapkwigu
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
You're Still the One
Wimbo umeingia nafasi ya pili katika chati za Billboard Hot 100 ukiufanya kuwa wimbo wa kwanza wa Twain kuingia katika chati hizo. Hata hivyo, haujatamba sana katika chati hizo, pamoja na hayo, bado kibao hiki hutazamiwa kama miongoni mwa vibao vya Twain ambavyo vimebamba balaa katika maredio yanayopiga country duniani. Wimbo ulitungwa na Twain akiwa na Mutt Lange na kutayarishwa na Lange.
"You're Still the One" ulichaguliwa katika kategoria nne kwenye Grammy Awards mnamo 1999, huku ukishinda kategoria mbili tu. Ulishinda ukiwa kama Wimbo Bora wa Country na Mwimbaji Bora wa Kike wa Muziki wa Country na kupoteza Rekodi ya Mwaka na Wimbo wa Mwaka - badala yake Mkanada mwenzake, Celine Dion kachukua kwa ajili ya wimbo wake wa  "My Heart Will Go On".
Wimbo ulikuwa nafasi Na. 46 kwenye orodha ya VH1 ya "Nyimbo Bab-Kubwa 100 za Miaka ya '90s''.
Chati za wiki
Toleo la Paula Fernandes
1505 KK
Makala hii inahusu mwaka 1505 KK (kabla ya Kristo).
Afriking Troxxie
Tariro Mdhululi (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama Afriking Troxxie.; amezaliwa 1 Oktoba 1995) ni mwimbaji na mtunzi wa muziki wa Reggae pamoja na Dancehall kutoka Afrika Kusini. Kwa asili ni mtu wa mkoani Johannesburg.
Jack Stephens
thumbnail|right|280px| Jack Stephens Jack Stephens (alizaliwa 27 Januari 1994) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anacheza kama mlinzi wa klabu ya Southampton.
Alizaliwa huko Torpoint, Stephens alianza kazi yake kama mchezaji wa vijana na Plymouth Argyle, aliyebaki na klabu hiyo kama mtaalamu mpaka mwaka 2011. Ingawa kuanza kazi yake kama kurudi nyuma, Stephens hivi karibuni amebadilika kuwa kituo cha nyuma.
Anaweza pia kufanya kazi kama kushoto nyuma, au kwa jukumu la kiungo wa kujihami, na amecheza kimataifa kwa England.
Mto Nworie
Mto Nworie ni mto mdogo nchini Nigeria. Unaanza karibu na mji wa Owerri na kupita humo. Karibu na Nekede unaishia kwenye mto Otamiri.
Urefu wa njia yake ni km 9.2.
Maji ya mto huo yamechafuliwa mno na mwaka 2017 serikali ilitangaza onyo kuhusu sumu ndani yake.
Kodi ya IATA
Kodi ya IATA ni kodi ya herufi tatu kwa ajili ya kila uwanja wa ndege duniani. Namba hii inatolewa na shirika la kimataifa la IATA.
David Denis (mjasiriamali)
David Denis (alizaliwa mwaka 1998) ni kijana mjasiriamali nchini Tanzania aliyechaguliwa kuingia katika tuzo za vijana wajasiriamali za Anzisha Prize, tuzo ambazo ziliwakutanisha vijana wa Kiafrika kutoka katika nchi mbalimbali kama Tanzania, Madagaska, Ghana na baadhi ya nchi nyingine.
David ni mjasiriamali anayetumia ubunifu wa kubadilisha takataka kuwa katika matumizi mengine.
Reynelda Muse
thumb|Tamasha la Sanaa la Cherry Creek. Reynelda Muse (alizaliwa 1946) ni mwandishi wa habari. Mnamo mwaka 1969 alikuwa mwanamke wa kwanza Mmarekani mweusi kuendesha kipindi cha habari Colorado, kushirikiana kutangaza habari katika KOA-TV (later renamed KCNC-TV) ndani ya Denver.Mnamo mwaka 1980 alikuwa ni miongoni mwa kundi la waandishi katika kituo cha CNN.
Ni mshindi wa tuzo nyingi ikiwa ni pamoja na Emmy Award, Elevision Scholarship ya Uandishi wa Habari, ambayo kila mwaka inapewa mwanafunzi wa Kiafrika wa Amerika anayehusika katika uandishi wa habari wa runinga, ilianzishwa kwa heshima yake na Chama cha Waandishi wa Habari Weusi wa Colorado.
Maisha ya awali na elimu
Alizaliwa Reynelda Ware huko Ohio, binti wa Arthur Allan Ware, mwenye asili ya Pittsburgh, na Evelyn Cook. Ana dada mmoja. Alihudhuria Chuo Kikuu cha Jimbo la Ohio, na kuhitimu shahada ya awali ya Kiingereza mnamo 1968.
Mikael Lustig
thumbnail|right|200px| Mikael Lustig Carl Mikael Lustig (alizaliwa 13 Desemba 1986) ni mshambuliaji wa Uswidi ambaye anachezea timu ya taifa ya Sweden. Aliwakilisha nchi katika mashindano ya UEFA Euro 2012, UEFA Euro 2016 na Kombe la Dunia la FIFA 2018.
Kazi ya klabu
Lustig alianza kazi yake na klabu ya Sandåkerns SK. Kisha akahamia katika klabu ya Umeå FC, ambapo alicheza kwa takribani miaka miwili.
GIF Sundsvall
Lustig alihamia katika klabu ya Allsvenskan GIF Sundsvall katika msimu wa mwaka 2005, akifunga mara mbili katika michezo nane.Lustig akiwa amecheza mechi 57 hadi msimu wa mwaka 2008 katika klabu hiyo ya Allsvenskan.
Rosenborg BK
Wakati wa majira ya joto lustig alihamia katika klabu iiliyopo Norway iitwayo Rosenborg BK.Baada ya misimu minne akiwa na klabu ya Rosenborg, Lustig alitoka katika klabu hiyo mnamo Novemba 2011.Alijiunga na klabu ya Uingereza ya Ligi Kuu ya iitwayo Fulham.
Sandy Turnbull
thumbnail|right|200px|Sandy Turnbull Sandy Turnbull (30 Julai 1884 – 3 Mei 1917) alikuwa mchezaji wa soka wa Uskoti ambaye alicheza kama mshambuliaji katika klabu za Manchester United F.C. na Manchester City mwanzoni mwa karne ya 20.
Modesti wa Trier
Modesti wa Trier (alifariki 489 ) alikuwa askofu wa mji huo (leo nchini Ujerumani) wakati Wafaranki walipouteka.
Anaheshimiwa tangu kale kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadimishwa tarehe 24 Februari.
Bukavu
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Bukavu
Bukavu (zamani: Costermansville, Costermansstad) ni mji wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo uliopo upande wa kusini magharibi mwa pwani ya Ziwa Kivu na mji mkuu wa mkoa wa Kivu Kusini.
Mji una wakazi 806,940.
Mto Aba
thumb|Mto Aba
Mto Aba ni mto nchini Nigeria. Mto huo upo ukanda wa kusini mwa Nigeria. Chanzo chake kipo upande wa kaskazini wa mji wa Aba, na ukipita katika mji unapokea uchafu mwingi, hasa kutokana na majitaka na damu ya machinjo ya Aba.
Mto huo unaishia kwenye mto Imo. Njia yake huwa na urefu wa km 50.
1543 KK
Makala hii inahusu mwaka 1543 KK (kabla ya Kristo).
Aymeric Laporte
Mzaliwa wa Ufaransa, Laporte aliichezea nchi hiyo mechi 51 katika viwango vya kimataifa vya vijana, na aliitwa kwenye timu ya wakubwa mara mbili lakini akabaki kuitwa timu ya taifa 2021, baada ya kupokea uraia wa HIspania na idhini kutoka kwa FIFA kubadilisha timu za kitaifa, Laporte aliwekwa katika kikosi cha Uhispania kwa UEFA Euro 2020. Kisha kukiwakilisha taifa kwenye Kombe la Dunia la FIFA la 2022.
Mlei
Jina hilo linatokana na neno la Kigiriki λαϊκός (laikós, "mmoja wa umma"), ambalo shina lake ni λαός (laós, "umma").
Msingi wa hadhi, wajibu na haki zake ni sakramenti ya Ubatizo pamoja na Kipaimara na Ekaristi.
Mtaguso wa pili wa Vatikano ulitoa hati maalumu kuhusu utume wa walei, "Apostolicam Actuositatem".
Emmanuel Boateng
Moreirense
Mnamo tarehe 7 Julai 2015, Boateng na mwenzake wa Rio Ave Ernest Ohemeng walifanya hoja ya kudumu na kuhamia katika klabu ya Moreirense.
Levante
Mnamo tarehe 16 Agosti 2017, Boateng alisaini mkataba wa miaka minne(4) na klabu ya Levante UD upande wa La Liga nchini Hispania.
Tarehe 13 Mei 2018, alifunga goli la kwanza mechi dhidi ya mabingwa wa La liga Barcelona.Ambapo Levante walishinda mechi hiyo kwa magoli 5-4.
Musa Juma
Musa Juma Mumbo ( 6 Desemba 1968 – 15 Machi 2011 ) alikuwa mwanamuziki wa rumba na Benga kutoka Kenya. Alizaliwa na mke wa pili wa baba yake, polisi, kwenye familia ya watoto 18. Alikulia Homabay ambapo alisoma shule za msingi na sekondari. Alianza kuimba na kucheza vyombo katika umri mdogo. Vyombo vyake vya kwanza vilikuwa gitaa na ngoma zilizotengenezwa kwa bati na nyuzi. Alikuwa kiongozi wa bendi, mpiga gitaa na mtunzi wa Orchestra Limpopo International. Aliimba muziki wake kwa lugha ya Dholuo. Baadhi ya nyimbo zake ni muunganiko wa mitindo ya muziki ya Wajaluo na Wakongo. Pia aliimba kwa Kiswahili na Kiingereza.
Alizaliwa Usonga, Wilaya ya Siaya (sasa Kaunti ya Siaya). Juma (au MJ kama alivyokuwa maarufu) alijitosa katika muziki mara baada ya kumaliza shule ya upili. Ulikuwa uamuzi mgumu kwa sababu muziki haukuwa ukilipa miaka ya 1980 nchini Kenya na haukuzingatiwa kama taaluma. Hata hivyo, dhamira ya Musa haikuweza kuzuiwa na mtazamo wa kijamii wa muziki na alifuatilia vipaji na maslahi yake. Baada ya mapambano ya muda mrefu, MJ na kaka yake Omondi Tony (Anthony Omondi Mumbo) walizindua bendi yao, Orchestra Limpopo International. Kwa pamoja walianza kucheza rumba katika vilabu vidogo jijini Nairobi na Kisumu. Maonyesho na utunzi wao ulifanya Orchestra Limpopo International ikipanda polepole hadi kuwa umaarufu wa kitaifa. Alifariki kwa nimonia mnamo Machi 15, 2011 akiwa Hospitali ya Mombasa. Alimwacha mke wake, Winnie na binti mdogo, Vicky.
Wesley Hoedt
thumb|Huyu ni Wesley Hoedt Wesley Hoedt (alizaliwa Machi 6, 1994) ni mchezaji wa soka wa Uholanzi ambaye anacheza kati katika klabu ya Southampton.
Kazi
Hoedt alizaliwa Alkmaar na ni tunda la chuo cha vijana kutoka AZ.
Mnamo tarehe 12 Desemba 2013, alifanya timu yake ya kwanza kwa AZ katika UEFA Europa League dhidi ya PAOK. Alicheza mchezo mzima, ambao umekwisha kuteka 2-2.
Kwa msimu wa 2014-15, Hoedt ilipelekwa kwa timu ya kwanza na imetajwa katika kikosi cha wanaume 24 kwa msimu ujao.
Kisiwa cha Wight
Kisiwa cha Wight kinapatikana kusini kwa Britania. Ni sehemu ya Uingereza.
Kina eneo la kilometa mraba 384 na wakazi 141,000.
Mto Kapleel
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.
Kapsaos (Kericho)
ni kata ya kaunti ya Kericho, Eneo bunge la Ainamoi, nchini Kenya.
Kilewotobi
Kilewotobi ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Walewotobi kwenye kisiwa cha Flores. Idadi ya wasemaji wa Kilewotobi imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilewotobi iko katika kundi la Kibima-Lembata.
Mto Osun
thumb|Chanzo cha mto Osun huko Oshogbo. Mto Osun ni mto nchini Nigeria ambao chanzo chake kinapatikana jimbo la Ekiti na umepita kusini mwa Yorubaland ya kusini magharibi mwa Nigeria kuingia mjini Lagos Lagoon na kuishia Ghuba ya Guinea katika ya Atlantiki.
Ni mojawapo ya mito kadhaa iliyoainishwa katika hadithi za kienyeji kuwa wanawake ambao waligeuka kuwa maji yanayotiririka baada ya tukio fulani lenye kuogofya kuwaogopa au kuwakasirisha.
Mto Osun una urefu wa kilometa 267. Mto huo ulipewa jina la Oṣun, jina lililotokana na jina la miungu la Osun au Oshun iliyokuwa maarufu katika jamii ya Wayoruba.
Ibada ya jadi katika Shimoni la Ọṣun karibu na mto wa Ọṣun huko Osogbo imekuwa maarufu kama Hija na kivutio muhimu cha watalii, ikivuta watu kutoka kote nchini Nigeria na nje ya nchi kwa sherehe ya kila mwaka mwezi Agosti.
Mto Katmerit
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.
Kabianga
ni kata ya kaunti ya Kericho, Eneo bunge la Belgut, nchini Kenya.
Fedwa Misk
Fedwa Misk ni mwandishi, mwanahabari wa zamani na mwanaharakati wa haki za wanawake wa Moroko. Alishiriki katika vuguvugu laFebruari 20 2011 na baadaye akafungua jarida la mtandaoni kwa lengo la kukuza mjadala kuhusu wanawake nchini Morocco. Chapisho la Misk Qandisha liliangazia hadithi kadhaa za hali ya juu na jarida ilo lilishambuliwa na wadukuzi mara mbili. Amekuwa akifanya kazi kama mwandishi wa magazeti mbalimbali na mtangazaji wa Diwane, kipindi cha redio cha maandishi. Mnamo 2021 alichapisha, "Nos mères" (Mama zetu), mchezo kuhusu maambukizi kati ya wanawake na athari zake kwa ufeministi.
Kazi
Misk alihudhuria miaka sita ya shule ya matibabu na amefanya kazi kama mwandishi wa kujitegemea wa magazeti ya Morocco na nje ya nchi. Kama mwandishi wa habari, ameajiriwa na gazeti la Le Courrier de l'Atlas linaloandika makala kuhusu matukio ya kitamaduni, mahojiano na vipande vya picha. Mnamo mwaka 2011 alishiriki kwenye maandamano ya Vuguvugu la Februari 20 wakati wa Mapinduzi ya Kiarabu dhidi ya ufisadi, ukosefu wa uhuru na ukosefu wa haki wa serikali ya Morocco. . Amekuwa akiblogu kwa miaka mingi Yeye haamini kuhusu Mungu. .
Wasani
Wasani (au Wakhoisan kutoka Kiingereza: Khoisan /ˈkɔɪsɑːn/, au Khoe-Sān, tamka [kxʰoesaːn], kulingana na othografia ya kisasa ya Khoekhoegowab) ni kundi la makabila ya Afrika Mashariki na Kusini mwa Afrika ambayo ndio wakazi asili wa maeneo hayo, na ambayo yanachanga sura na lugha kwa kiasi kikubwa, tofauti na Wabantu ambao siku hizi ndio wakazi wake walio wengi.
Wasani wengi ndio wazao wa moja kwa moja wa mtawanyiko wa mapema sana wa wanadamu wa kisasa hadi Kusini mwa Afrika kabla ya miaka 150,000 iliyopita ambapo walifika katika Zama za Mwanzo za Mawe. Wengi wao zaidi walimezwa na makabila ya Kibantu, kwa mfano Watswana na Waxhosa.
Huko Kusini mwa Afrika wanaishi hasa Namibia (ambapo Wakhoekhoe wa makabila ya Wanama na Wadamara ni makabila yaliyoenea), Botswana na Afrika Kusini, lakini pia Angola, Zambia, Zimbabwe, Lesotho. Baadhi ("San", kwa Kiingereza Bushmen; neno San linatokana na lugha ya Khoekhoe likimaanisha "wale wanaookota vitu kutoka ardhini", yaani ambao hawamiliki mifugo. Ingawa kuna kosmologia na lugha zinazohusishwa na mtindo huu wa maisha, neno hili ni kiwakilishi cha kiuchumi badala ya kitamaduni au kikabila) wamedumisha zaidi taratibu za utamaduni wao kama wawindaji-wakusanyaji, baadhi ("Khoi", yaani "watu", kwa Kiingereza Hottentots) wameiga ufugaji wa makabila ya Kikushi na ya Kibantu yaliyovamia maeneo yao si zaidi ya miaka 3,000 iliyopita, takriban kati ya miaka 1,500 na 2,000 iliyopita.
Machotara wengi wa leo Kusini mwa Afrika wana asili ya baba Mzungu na mama Khoi.
Lugha zao leo zimegawanyika katika angalau familia tatu za lugha tofauti na zisizohusiana: Khoe-Kwadi, Tuu na Kxʼa.
Sidi Touré
thumb| Sidi Touré akitumbuiza [[mwaka 2013]] Sidi Touré (alizaliwa 1959, Gao, Mal i) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo kutoka Bamako, Mali. Muziki wake ni aina ya nyimbo ya songhaï blues. Alianza kazi yake katika bendi ya Sonhaï Stars mnamo 1984 alishinda tuzo ya mwimbaji bora katika Mali National Biennale. Alishinda tena tuzo hiyo hiyo mnamo 1986. Mnamo 1992 alishirikiana na Kassemady Diabate.
Nje ya Mali, Sidi Touré anajulikana sana kwa kuonekana kwake katika mfululizo wa video za Take-Away Show ya Vincent Moon. Moon alimrekodi mwanamuziki huyo wa Mali akiwa eneo la kushutia nchini Mali.
Waldai
ni kata ya kaunti ya Kericho, Eneo bunge la Belgut, nchini Kenya.
Kitsamai
Kitsamai ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia inayozungumzwa na Watsamai. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kitsamai imehesabiwa kuwa watu 18,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kitsamai iko katika kundi la Kikushi.
Droktovei
Droktovei (530 hivi - 580 hivi) alikuwa mmonaki nchini Ufaransa anayetajwa kama mfuasi wa Jermano wa Paris ambaye, baada ya kuchaguliwa kuwa askofu, alimchukua naye, halafu akamweka kuongoza monasteri mpya mjini Paris ambayo chini yake ilistawi sana.
Venansi Fortunati alimsifu sana katika kitabu chake "Carmina".
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Machi.
Kiliabuku
Kiliabuku ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Waliabuku kwenye kisiwa cha Buton. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kiliabuku imehesabiwa kuwa watu 75 tu, na tangu pale idadi imepungua tena, yaani lugha ya Kiliabuku imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiliabuku iko katika kundi la Kicelebiki.
Cheptororiet/Seretut
ni kata ya kaunti ya Kericho, Eneo bunge la Belgut, nchini Kenya.
Rai Isoradio
Rai Isoradio ni kituo cha redio nchini Italia. Inalenga hasa waendesha magari ikirusha habari za hali ya barabara kuu za Italia (zinazojulikana kama Onda Verde) na ripoti za hali ya hewa, matangazo ya utumishi wa umma na mashirika mbalimbali ya serikali na ya umma, pamoja na habari za reli kutoka Shirika la Reli Italia FS, halafu taarifa za habari kutoka vituo vingine kama vile GR1, TG1 na TG3, na muziki.
Kwa ushirikiano na mamlaka ya barabara kuu za Italia (Autostrade per l'Italia) Rai Isoradio inapelekwa kwenye barabara kuu zote za Italia (hasa kwa marudio ya MHz 103.3). Wakati wa saa za usiku (0:30-5:30, unaojulikana kama Isonotte), mtandao pia hubeba muziki wa Kiitalia usio na kikomo (unaokatizwa na taarifa za trafiki kila baada ya dakika 30).
Filip Helander
thumbnail|right|200px|Filip Helander Filip Viktor Helander (alizaliwa 22 Aprili 1993) ni mshambuliaji wa Uswidi ambaye anacheza kama beki wa timu ya taifa ya Uswidi na klabu ya Bologna F.C..
Bologna
Mnamo tarehe 31 Agosti 2016, Helander alijiunga na klabu ya Bologna kwenye mpango wa mkopo wa muda mrefu, akiwa amejiunga mwishoni mwa msimu.
Helander alicheza michezo 29 bila ya kufunga, tofauti na msimu uliopita. Msimu huo ulimalizika mapema mwezi Aprili 2018 kwa sababu ya kuumia, lakini bila kuhatarisha kutocheza Kombe la Dunia ambalo alishiriki.
Kazi ya kimataifa
Helander aliitwa katika kikosi cha Sweden cha kwanza ili kukabiliana na Moldova mnamo Oktoba 2015.
Mnamo Mei 2018 alitajwa katika kikosi cha watu 23 wa kuwakilisha sweden katika Kombe la Dunia la FIFA 2018 nchini Urusi.
Mto Keniroi
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
Dado Coletti
Dado Coletti (jina halisi Riccardo Broccoletti; amezaliwa Roma, 27 Agosti 1974) ni mwigizaji wa filamu, mwigizaji wa sauti na mtangazaji wa redio na televisheni wa Italia.
Wasifu
Aliandikishwa katika shule ya Enzo Garinei, anafanya mazoezi yake ya kwanza katika Teatro Sistina, ili kuendelea na masomo yake kwa kuhudhuria kozi za kuigiza na kuiga.
Mhusika mkuu wa TV ya watoto, mwaka wa 1991 alifanya kazi kwa Disney Club, ambapo alibaki hadi 1994 na kisha akarejea mwaka mmoja baadaye hadi 1999 akiunganishwa na Francesca Barberini. Katika mwaka huo pia aliandaa, kwenye RaiUno, kipindi cha televisheni Big!
Louise Meriwether
thumb|Stori ya American_pioneers-_Daniel_Boone,_Lewis_pamoja na_Clark,_Fremont,_Kit_Carson_(1897)_(14783369482) Louise Meriwether (amezaliwa Mei 8, 1923) ni mwandishi wa riwaya, mwandishi wa habari, mwanaharakati wa Marekani, na pia mwandishi wa wasifu wa Wamarekani weusi muhimu kwa watoto. Anajulikana zaidi kwa riwaya yake ya kwanza, Daddy Was a Number Runner(1970), ambayo inaelezea mambo ya kihistoria juu ya kukua huko Harlem wakati wa Unyogovu na katika enzi baada ya Renaissance ya Harlem.
Maisha ya mapema na elimu
Alizaliwa Haverstraw, New York, kwa wazazi wake Marion Lloyd Jenkins na Julia Jenkins. Baada ya Kuanguka kwa soko la hisa la Marekani 1929, wazazi wake walikuwa wamehamia kaskazini kutafuta kazi, kutoka South Carolina, ambapo baba yake alikuwa mchoraji na mtengeneza matofali na mama yake alifanya kazi ya nyumbani. Meriwether alikulia Harlem wakati wa unyogovu mkubwa, binti wa pekee na wa tatu kati ya watoto watano.
Alihitimu kutoka Central Commercial High School huko Manhattan na kisha, wakati alikuwa akifanya kazi kama katibu, alisoma usiku ilikupata shahada digrii ya Kiingereza kutoka Chuo Kikuu cha New York. Aliendelea na kupata shahada ya uzamili katika uandishi wa habari mnamo mwaka 1965 kutoka Chuo Kikuu cha California, Los Angeles, ambapo alihamia na mumewe wa kwanza, Angelo Meriwether, mwalimu wa Los Angeles. Ingawa ndoa hii, pamoja na ndoa yake ya pili na Earle Howe, ziliishia kwa talaka aliendelea kutumia jina Meriwether. Alifanya kazi kama mwandishi wa kujitegemea (1961-64) huko Los Angeles Sentinel na mchambuzi wa hadithi za watu weusi (1965-67) huko Universal Studios, mwanamke wa kwanza mweusi aliyeajiriwa kama mhariri wa hadithi huko Hollywood. Wakati bado anaishi Los Angeles, akifanya kazi na <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Watts_Writers_Workshop" rel="mw:ExtLink" title="Watts Writers Workshop" class="cx-link" data-linkid="54">Watts Writers Workshop</a>, Meriwether alifikiriwa kuwa mhariri mkuu wa jarida jipya la wanawake Weusi liitwalo Essence lakini alikataa, akisema alipendelea kuwaandikia, nakala yake ya "Black Man, Do You Love Me?" ikionekana kama hadithi ya jalada la toleo la kwanza la jarida hilo mnamo Mei 1970.
Fransisko Chieu Van Do
(1797-1838) ni mmojawapo kati ya Wakristo wafiadini wa Vietnam waliouawa kwa ajili ya imani yao huko Vietnam katika karne ya 17, 18 na 19 (1625–1886).
Wanatajwa pia kama Watakatifu Andrea Dũng-Lạc na wenzake 116.
Sikukuu yao huadhimishwa kwa pamoja kila tarehe 24 Novemba, lakini ya kwake mwenyewe ni tarehe 25 Juni.
Mto Katupe
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.
Mafuta yasokaboni
Nishati zisizo na kaboni zinaweza kuunganishwa kwa upana katika mafuta ya sintetiki, ambayo yanatengenezwa na kaboni dioksidi ya hidrojeni, na biofueli, ambayo huzalishwa kwa kutumia michakato ya asili ya kutumia CO 2 kama vile usanisinuru.
Pat Thomas (mwanamuziki wa Ghana)
Maisha ya awali na elimu
Pat Thomas alizaliwa huko Ashanti nchini Ghana. Baba yake alikuwa mwalimu wa nadharia ya muziki na mama yake kiongozi wa bendi.
Kazi
Alianza kazi yake ya muziki katika miaka ya 1960 ambapo alishirikiana na Ebo Taylor. Mnamo 1974, aliunda bendi ya "Sweet Beans", alirekodi albamu yake ya kwanza ya False lover. Alirekodi albamu yake ya pili ya " Pat Thomas Introduces Marijata" akiwa na bendi ya Marijata. Baada ya mapinduzi ya Ghana mwaka 1979, alihamia Berlin na baadae kuishi Kanada. Sasa anazunguka ulimwenguni kote na bendi yake ya Kwashibu Area. Mnamo Juni 2015 walitoa albamu ya Pat Thomas and Kwashibu Area Band kuadhimisha miaka 50 ya kazi yake ya muziki. Thomas anajulikana kama "The Golden Voice Of Africa".
Tuzo
Mnamo mwaka 2015, albamu yake ya Pat Thomas and Kwashibu Area Band iliorodheshwa na AllMusic kama mojawapo ya "Albamu za Kilatini Zinazopendwa na Ulimwenguni".
1507 KK
Makala hii inahusu mwaka 1507 KK (kabla ya Kristo).
Mto Irrawaddy
300px|thumb|Beseni ya Irrawaddy
Mto Irrawaddy (pia Ayeyarwady) ndio mto muhimu zaidi nchini Myanmar. Ni mto mkubwa zaidi ya nchi hii ma pia njia ya maji muhimu zaidi inayotumiwa kwa biashara.
Njia ya mto
Maji yake yanatiririka kwenye mitelemko ya milima ya Himalaya katika Tibet (China). Mito inayouunda mto Irrawaddy huingia nchi ya Myanmar na kwenye maungano ya mito N'mai na Mali katika jimbo la Kachin huanza Irrawaddy yenyewe.
Mto unaishia kwenye Bahari ya Andamani.
Beseni la mto lina eneo la km2 404,200.
Delta ya Irrawaddy
Delta ya Irrawaddy huanza karibu 93 km kaskazini mwa mji wa Hinthada. Sehemu ya magharibi ya delta iliyo karibu zaidi ni Mto Pathein (Bassein) na upande wa mashariki ni Mto Yangon. Ardhi katika delta ni ya chini lakini si ghorofa. Udongo umetengenezwa kwa hariri nzuri.
Idadi kubwa ya watu wanaishi katika mkoa wa delta. Kwa sababu mchanga unaweza kuwa chini kama mita 3 tu juu ya usawa wa bahari, ni eneo muhimu kwa kukua kwa mchele.
Mvua ya kila mwaka katika mkoa wa delta ni karibu mm 2,500. Mvua nyingi zinanyesha wakati wa monsters ambayo hufanyika kati ya Mei na Novemba.
Ikolojia
thumb|[[Pomboo wa Irrawaddy.]] Hakuna orodha kamili ya aina zote za samaki zinazopatikana kando ya Mto Irrawaddy. Mnamo mwaka wa 2008, ilikadiriwa kuwa eneo hilo ni nyumbani kwa spishi 119-195 za samaki hazipatikani mahali pengine ulimwenguni.
Matawimto
Irrawaddy Mto ina matawimto makuu matano. Jamii ni mito ambayo inapita ndani ya mto mkubwa. Mito inayojiunga na Irrawaddy iko, kutoka kaskazini hadi kusini:
Majiji na miji
thumb|Mto wa Irrawaddy karibu na Bhamo. Mto unapita au kupita katika miji ifuatayo:
Nana Tuffour
Nana Tuffour ( né James Kwaku Tuffour, 14 Februari 1954 - 15 Juni 2020), pia anajulikana kama 9-9-2-4, alikuwa mwimbaji na mtunzi wa nyimbo za Highlife wa Ghana. Anajulikana kwa nyimbo maarufu za highlife kama vile Aketekyiwa, Abeiku na Owuo sei fie na alikuwa na albamu 15.
Maisha na kazi
Nana Tuffour alianza kazi yake ya muziki pamoja na mpiga kinanda Alex Konadu, na kujiunga na Bendi ya Wanto Wazuri kama mpiga kinanda, baadae akawa mwimbaji mkuu wa Bendi ya Waza Africo, na pia akatoa albamu yake ya kwanza ya Highlife Romance mwaka 1979. Nana alisafiri hadi Nigeria, na kufanya kazi na Mfalme Sunny Adé kama mpiga kinanda wake.
Mto Kerer
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
1544 KK
Makala hii inahusu mwaka 1544 KK (kabla ya Kristo).
Isaya II
Isaya II ni jina lililobuniwa na wataalamu wa Biblia ili kumtaja mwandishi wa Isa 40-55.
Historia
Katika kitabu cha Isaya, pamoja na habari za Nabii Isaya, unapatikana pia unabii wa wafuasi wake wasiojulikana, waliofanya kazi katika miaka 550-500 hivi K.K., na hasa ule wa Isaya II.
Ndiyo sababu Mungu aliwatumia nabii mwingine mkubwa: hatujui jina lake, lakini tunamuita Isaya II kwa kuwa alifuata mapokeo ya Isaya na kulingana naye kwa ufasaha wa mashairi aliyoyatumia kutolea ujumbe wake; hivyo maandiko yake yamepangwa katika kitabu cha Isaya (40-55).
Sehemu hiyo inaitwa pia kitabu cha faraja ya Israeli kwa sababu ililenga kuwatia moyo Wayahudi huko Babeli kwamba Mungu atawarudisha kwao akitumia kama chombo chake mfalme Mpagani, kwa kuwa yeye anatawala watu wote pamoja na mioyo yao (Is 40:1-11). Hivyo akawafanya watamani kurudi badala ya kukwama katika kujitafutia maendeleo ya kidunia.
Kwa uchangamfu wa hali ya juu Isaya II alitabiri ukombozi na mwanzo mpya wa taifa kama ajabu kubwa kuliko lile la mababu wao kutoka Misri chini ya Musa. Alilifananisha na uumbaji mpya utakaowezekana kwa sababu Mungu wa Israeli si mmoja kati ya wengi, walivyodhani kwa muda mrefu, bali kweli ni peke yake, hakuna mwingine: ndiyo sababu anaweza yote. Imani hiyo ilizidi kutia mizizi kati ya Wayahudi na kuwaimarisha dhidi ya kishawishi cha kuabudu wengine.
Pamoja na hayo, katika sura hizo mna mashairi manne bora kuhusu mtumishi mteswa wa Bwana ambayo ndiyo utabiri bora juu ya Yesu na juu ya wokovu atakaoleta kwa kuteseka mwenyewe ili kufidia dhambi za wote (42:1-4; 49:1-6; 50:4-9; 52:13-53:12). Hatimaye Isaya II ndiye aliyeandaa dini ya Kiyahudi kupokea mataifa yote.
Ellesmere
Ellesmere (jina la Kifaransa; kwa Kiinuit: Umingmak Nuna) ni kisiwa kikubwa cha eneo la kaskazini mwa Nunavut (Kanada).
Kinapatikana katika Bahari ya Aktiki kikiwa na ukubwa wa kilometa mraba 196,235, ila wakazi 191 tu. Ni kisiwa kikubwa cha Visiwa vya Malkia Elizabeth.
Kisomali
Kisomali ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Somalia, Ethiopia, Kenya na Jibuti inayozungumzwa na Wasomali.
Bondita Acharya
Bondita Acharya (alizaliwa katika eneo la Jorhat, lililopo katika wilaya ya Assam, Kaskazini mwa nchi ya India, 12 Desemba 1972 ) ni mtetezi wa haki za binadamu.
Kisomali
Kupitia kwa Wasomali wahamiaji, Kisomali huzungumzwa katika nchi nyingine nyingi kama vile Kanada, nchi mbalimbali za Ulaya na za Uarabuni.
Bondita Acharya
Maisha binafsi
Baba yake alikuwa akiitwa Jogananda Goswami aliyekuwa Mkemia katika chuo cha Jagannath Barooah College na Mama yake aliitwa Marinalini Goswami, aliekuwa mkuu wa shule yaktika shule ya wasichana ya ME Girls School.
Operesheni Panama
Operesheni Panama ni riwaya ya kipelelezi ilioandikwa na Japhet Nyang'oro Sudi na kutoka mwaka 2019 Ni riwaya inayozungumzia sana utakatishaji fedha unavyofanyika na jinsi fedha hizo zinavyoweza kutoroshwa katika nchi husika, zikaenda nchi nyingine na baadaye kurejea tena katika nchi ya kwanza na kuonekana ni fedha halali.
Sylvia Tamale
Sylvia Rosila Tamale ni msomi kutoka Uganda na mwanaharakati wa haki za binadamu nchini humo. Alikuwa mkuu wa kwanza wa kike katika kitivo cha sheria Chuo Kikuu cha Makerere Uganda.
Elimu
Tamale alipokea shahada yake ya sheria kutoka Chuo Kikuu cha Makerere Shahada yake ya Uzamili ya Sheria kutoka shule ya Sheria ya Harvard, na Udaktari wake wa Falsafa katika sosholojia na masomo ya ufeministi kutoka Chuo Kikuu cha Minnesota mnamo mwaka 1997. Tamale alipokea Diploma yake ya Utendaji wa Sheria kutoka Kituo cha maendeleo ya Sheria Kampala mwaka 1990.
Kisomali
Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kisomali nchini Somalia ilihesabiwa kuwa watu 8,340,000. Pia kuna wasemaji 4,610,000 nchini Ethiopia (2007), 2,386,222 nchini Kenya (2009), na 297,200 nchini Jibuti (2006).
Kodi ya kaboni
Kodi ya kaboni ni ushuru unaotozwa kwa uzalishaji wa kaboni inayohitajika kuzalisha bidhaa na huduma. Ushuru wa kaboni unakusudiwa kufanya gharama za kijamii "zilizofichwa" za utoaji wa hewa ukaa zionekane, ambazo vinginevyo huhisiwa kwa njia zisizo za moja kwa moja kama vile matukio ya hali ya hewa kali zaidi. Kwa njia hii, zimeundwa kupunguza kaboni dioksidi ( CO2 ) uzalishaji kwa kuongeza bei ya nishati ya kisukuku inayoitoa inapochomwa. Haya yote mawili hupunguza mahitaji ya bidhaa na huduma zinazotoa hewa chafu na kutoa motisha kuzifanya zitumike sana kaboni. Kwa njia rahisi zaidi, ushuru wa kaboni hufunika tu uzalishaji wa CO2 ; hata hivyo, inaweza pia kufunika gesi nyinginezo za chafu, kama vile methane au oksidi ya nitrojeni, kwa kutoza ushuru kama huo kulingana na uwezo wao wa kuongezeka kwa joto duniani unaolingana na CO2. Wakati mafuta ya hidrokaboni kama vile makaa ya mawe, petroli au gesi asilia yanapochomwa, kaboni yake yote au kaboni yote hubadilishwa kuwa CO2. Uzalishaji wa gesi chafu husababisha mabadiliko ya hali ya hewa, ambayo huharibu mazingira na afya ya binadamu. Hali hii mbaya ya nje inaweza kupunguzwa kwa kutoza maudhui ya kaboni wakati wowote wa mzunguko wa bidhaa. Kwa hivyo, ushuru wa kaboni ni aina ya ushuru wa Pigovian.
Kiwolane
Kiwolane ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Ethiopia inayozungumzwa na Wawolane. Idadi ya wasemaji wa Kiwolane haijahesabiwa. Wataalamu wengine huiangalia kama lahaja ya Kisilt'e. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwolane iko katika kundi la Kisemitiki.
Kisomali
Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisomali kiko katika kundi la lugha za Kikushi.
Orangutanu
Orangutanu ni spishi za sokwe katika jenasi Pongo. Orangutanu wanaishi katika misitu ya mvua ya Borneo na Sumatra, visiwa vikubwa vya Indonesia.
Jimbo Kuu la Kisangani
Jimbo Kuu la Kisangani (kwa Kilatini Archidioecesis Kisanganiensis) ni mojawapo kati ya majimbo 47 ya Kanisa Katoliki nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma kadiri ya utamadunisho maalumu.
Kikanisa lina majimbo ya Bondo, Bunia, Buta, Doruma-Dungu, Isangi, Isiro-Niangara, Mahagi-Nioka na Wamba chini yake.
Askofu mkuu wake ni Marcel Utembi Tapa.
Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 150,000, ambapo kati ya wakazi 1,841,000 (2016) Wakatoliki ni 975,000 (53%) katika parokia 32.
Operesheni Panama
Katika riwaya hii mhusika mkuu Mike Dagas anarejea nchini akitoka katika mafunzo ya ujasusi aliyyachukua kwa takribani miaka zaidi ya kumi, lakini kabla hata ya kufika nyumbani kwake anajikuta akiaanza kufuatiliwa na jasusi mmoja mbobezi na mtunza siri mkuu wa jeshi aitwaye mtaalamu wa fundi na kupewa kazi nzito ya kufuatilia watakatishaji wa fedha. Safari ya kufuatilia watakatisha fedha inaanza katika mazingira magumu ambayo Mike Dagas analazimika kuwa kichaa ili kufahamu mengi yaliyopo katika biashara hiyo.
Mwisho, Mike Dagas anajikuta akifika nchini Panama na kufanikiwa kukomboa kiasi kikubwa cha fedha lakini ikiwa tayari maisha ya watu wengi yamepotea.
Eulogi wa Cordoba
thumb|Kifodini chake kilivyochorwa katika [[kanisa kuu la Cordoba.]] Eulogi wa Cordoba (800 hivi -Cordoba, Hispania, 11 Machi 859) alikuwa padri aliyekatwa kichwa na Waislamu waliotawala nchi hiyo kwa sababu aliungama hadharani imani yake ya Kikristo na alimficha Leokrisya, binti aliyeacha Uislamu ajiunge na Kanisa.
Kabla ya hapo aliandika taarifa mbalimbali, kama zile za kifodini cha Flora na Maria.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Chaik
ni kata ya kaunti ya Kericho, Eneo bunge la Belgut, nchini Kenya.
Eulogi wa Cordoba
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Machi.
Kathy Aoki
Kathy Aoki ni msanii ambaye anafanya kazi katika njia nyingi tofauti, zikiwemo kazi za uchapishaji, sanaa ya video na naksi.
Kiliki
Kiliki (pia Kimoar) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Waliki kwenye kisiwa cha Papua. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kiliki imehesabiwa kuwa wazee 11 tu, na tangu pale idadi imepungua tena, maana yake Kiliki imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiliki iko katika kundi la Kioseaniki.
Kathy Aoki
Kazi zake zipo katika sehemu tofauti kama katika makumbusho ya sanaa ya San Francisco, makumbusho ya sana katika Chuo Kikuu cha Harvard na pia katika jiji la Seattle.
Kapsurer
ni kata ya kaunti ya Kericho, Eneo bunge la Belgut, nchini Kenya.
Televisión Nacional de Chile
thumbnail Televisión Nacional de Chile (TVN) ni mtangazaji wa runinga ya huduma ya umma ya Chile. Ilianzishwa kwa agizo la rais Eduardo Frei Montalva na ilizinduliwa nchi nzima mnamo 18 Septemba 1969. Tangu wakati huo, kampuni hiyo imepangwa upya mara kadhaa na maeneo yake ya shughuli yameongezeka kwa miaka mingi, na kati ya watangazaji wa televisheni inayoongoza nchini Chile na Amerika Kusini kwa jumla.
Tanwater
Tanwater ilikuwa maalumu kutibu maji mradi ulioanzishwa na Elmo tannery nchini Sweden mwaka 1992. Lengo lilikuwa kupunguza maji machafu ya nitrojeni kutoka matibabu ya maji mfumo wakati wa ngozi. Hapo awali tanneries katika Ulaya alikuwa na uwezo wa kupunguza nitrojeni katika maji kwa kiwango cha juu cha 30%. Mradi wa "Tanwater" unaolenga kupunguza nitrojeni taka kwa hadi 80% na hatimaye ikaweza kufikia 89% ya upunguzaji wa taka za nitrojeni katika maji. Hii ilikuwa mafanikio makubwa kwa tasnia ya ngozi kwa sababu nitrojeni ni uchafuzi wa mazingira ya maji ya ardhini.
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo inahusu eneo la Afrika ya Kati, hasa katika beseni la mto Kongo, ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Ni moja ya nchi zilizobarikiwa zaidi kwa madini, misitu, maziwa na mito.
Historia ya kale
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani na ya Wabilikimo.
Katika karne za BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Jina la Kongo lahusiana na mto Kongo unaopitia nchi yote na pia Ufalme wa Kongo uliopatikana zamani katika sehemu za magharibi za Angola na Kongo ya leo.
Mnamo karne ya 15, wakati wapelelezi wa kwanza Wareno walipofika kwenye pwani za Afrika, milki kubwa katika nchi ya Kongo ya magharibi pamoja na Angola ya kaskazini ilikuwa Ufalme wa Kongo. Wakati wa uenezaji mkuu ufalme huu ulianza kwenye mwambao wa Atlantiki na kuendelea hadi mto Kwango kwenye mashariki, halafu maeneo kutoka Pointe-Noire (leo: Jamhuri ya Kongo, upande wa kaskazini ya Cabinda) upande wa kaskazini hadi mto Loje (leo: mji wa Ambriz) katika kusini.
Mtawala alikuwa na cheo cha Manikongo na ufalme uligawiwa kwa majimbo sita. Baada ya kufika kwa Wareno wafalme na matabaka ya juu walikuwa Wakristo. Ufalme uliporomoka kutokana na vita vilivyosababishwa na biashara ya watumwa na kuingilia kwa wafanyabiashara ya watumwa katika siasa ya ndani. Hata hivyo, nasaba za watawala waliotumia cheo cha "Awenekongo" waliendelea kukaa katika mji mkuu wa kale M'banza-Kongo (iliyobadilishwa jina kuitwa San Salvador) hadi mwaka 1914 ambako Wareno walifuta mabaki ya uhuru na kufanya eneo lililobaki sehemu kamili ya koloni lao la Angola.
Upande wa kusini, kuanzia karne ya 17, kulikuwa na ufalme ulioitwa Dola la Kazembe.
Koloni binafsi la mfalme kuwa koloni la Ubelgiji
thumbnail|200px|Picha za watoto waliokatwa mikono kama [[adhabu chini ya Leopold II zilienea na kusababisha madai ya kumwondolea utawala wa Kongo.]] Nchi jinsi ilivyo ilianzishwa kama Dola huru la Kongo likiwa mali binafsi ya mfalme Leopold II wa Ubelgiji. Historia yake ni ya aibu na ya ukatili kupindukia.
Utawala wa mfalme ulionekana kuwa wa kinyama na upinzani dhidi yake ulikua katika nchi nyingi za dunia.
Hatimaye alipaswa kukabidhi koloni lake binafsi mikononi mwa serikali ya Ubelgiji iliyomlipa fidia kwa mali aliyoacha.
Kati ya mwaka 1908 hadi 1960 ilikuwa koloni la Ubelgiji baada ya kuhamishiwa mikononi mwa serikali ya Ubelgiji.
Katika miaka 1925 hadi 1946 maeneo ya Rwanda na Burundi yalitawaliwa kama sehemu za Kongo ya Kibelgiji.
Siasa ya wakoloni
Wabelgiji walijitahidi kuboresha hali ya maisha ya wenyeji baada ya miaka mibaya ya Leopold II. Nia ilichelewa kuonekana hali halisi kwa sababu utaratibu wa kulazimisha Waafrika kufanyia kazi kampuni na shirika kubwa iliendelea hata bila idhini ya serikali mpya ukadai vifo vingi.
Kwa upande mwingine ubaguzi wa rangi uliwaruhusu Waafrika wachache sana kufikia ngazi za juu za elimu.
Makampuni makubwa ya migodi kama vile "Société Générale" na "Union Minière du Haut Katanga" yalichimba madini hasa katika jimbo la Katanga. Makampuni haya yalikuwa na athira kubwa.
Katanga ilikuwa maarufu kwa shaba iliyochimbwa huko. halafu pia kwa uranium iliyotumiwa kwa mabomu ya kwanza ya kinyuklia ya Marekani mwaka 1945.
Upinzani
Baada ya unyama wa miaka ya Leopold II upinzani dhidi ya utawala wa kikoloni ulikuwa hafifu. Kuanzia miaka ya 1920 Wakongo wengi walionyesha upinzani huo katika mahudhurio katika madhehebu mapya ya wafuasi wa Simon Kimbangu yaliyopigwa marufuku na Wabelgiji kuanzia mwaka 1926.
Tangu mwaka 1950 upinzani uliongezeka na kuonyesha pia uso wa kisiasa.
Wabelgiji ambao hawakujiandaa kwa madai hayo yalipaswa kukubali uchaguzi wa halmashauri za vijiji na miji mwaka 1957.
1508 KK
Makala hii inahusu mwaka 1508 KK (kabla ya Kristo).
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Upinzani
Mwaka 1958 vyama vya kisiasa vilikubaliwa. Harakati mbili muhimu kati ya hivi zilikuwa Abako (Alliance de Bakongo) chini ya Joseph Kasavubu na MNC (Mouvement National Congolais) chini ya Patrice Lumumba.
Mwaka 1959 mkutano wa wanasiasa Wakongo ulidai uhuru wa nchi.
Samuel Eto'o
Ndiye mchezaji aliyependekezwa zaidi kuwa bora kati ya wale wa Kiafrika wa wakati wote, baada ya kushinda tuzo ya mchezaji wa mwaka wa Afrika mara nne: mwaka 2003, 2004, 2005 na 2010. Alikuwa wa tatu katika tuzo ya FIFA World Player ya Mwaka mwaka 2005.
Fransisko wa Fatima
Fransisko Marto wa Fatima (11 Juni 1908 - 4 Aprili 1919), ni jina la mmojawapo kati ya watoto watatu waliotokewa na malaika wa amani (1916), halafu na Bikira Maria (1917) kwao Fatima, Ureno, pamoja na binamu yake Lusia Santos na dada yake Yasinta Marto.
Samuel Eto'o
Eto'o alifunga magoli zaidi ya 100 katika msimu wa tano na Barcelona, na pia ni mmiliki wa rekodi katika idadi ya maonyesho na mchezaji wa Afrika huko La Liga. Mwaka 2010, alikuwa mchezaji wa kwanza kushinda mafanikio mawili ya bara ya Ulaya. kufuatia mafanikio yake ya nyuma ya Barcelona na Inter Milan. Yeye ni mchezaji wa pili katika historia ya kupiga fainali mbili za Kombe la Mabingwa wa UEFA na mchezaji wa nne, baada ya Marcel Desailly, Paulo Sousa na Gerard Piqué, kushinda nyara miaka miwili mfululizo na timu tofauti.
Fransisko wa Fatima
Njozi hizo zilithibitishwa na Kanisa Katoliki kuwa za kuaminika, hata ikaanzishwa kumbukumbu ya Bikira Maria wa Fatima katika liturujia kila tarehe ya njozi ya kwanza, 13 Mei.
Samuel Eto'o
Samwel Eto'o anamiliki mitandao ya simu za mkononi huko kwao Kamerun.
Fransisko wa Fatima
Fransisko, katika miezi iliyofuata na ugonjwa uliommaliza, aling’aa kwa maadili, kwa kuvumilia tabu, kwa imani na kwa kudumu katika sala.
Pamoja na dada yake mdogo Yasinta, alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri tarehe 13 Mei 2000, halafu na Papa Fransisko kuwa mtakatifu tarehe 13 Mei 2017, miaka 100 kamili tangu tukio la kwanza.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mwisho wa koloni na uhuru
Chama cha Patrice Lumumba kilishinda kwa kura nyingi naye akawa kiongozi wa kwanza wa nchi huru kama waziri mkuu.
Kati ya 27 Oktoba 1971 na 17 Mei 1997, chini ya utawala wa dikteta Mobutu, nchi ilijulikana kwa jina la "Zaire".
Jimbo Kuu la Lubumbashi
Jimbo Kuu la Lubumbashi (kwa Kilatini Archidioecesis Lubumbashiensis) ni mojawapo kati ya majimbo 47 ya Kanisa Katoliki nchini Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma kadiri ya utamadunisho maalumu.
Historia ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Mwisho wa koloni na uhuru
Leo hii ni Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Jimbo Kuu la Lubumbashi
Kikanisa lina majimbo ya Kalemie-Kirungu, Kamina, Kilwa-Kasenga, Kolwezi, Kongolo, Manono na Sakania-Kipushi chini yake.
Askofu mkuu wake ni Fulgence Muteba Mugalu, S.D.B.
Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 61,828, ambapo kati ya wakazi 2,997,648 (2016) Wakatoliki ni 1,648,912 (55%) katika parokia 75.
Mto Keritunet
unapatikana katika kaunti ya Baringo nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.
Atala wa Bobbio
thumb|Mt. Atala. Atala wa Bobbio (Burgundy, karne ya 6 - Bobbio, Italia, 10 Machi 627) alikuwa mmonaki kutoka Ufaransa wa leo anayejulikana hasa kama mfuasi wa Kolumbani huko Luxeuil, alipohamia kutoka monasteri ya Lerins ili kupata maisha magumu zaidi.
Baada ya kufukuzwa nchini (612), walianzisha monasteri mpya huko Bobbio (614) ambayo baada ya mwaka mmoja ilibaki chini yake kutokana na kifo cha Kolumbani (615).
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Machi.
Uwanja wa ndege wa Tanga
Uwanja wa ndege wa Tanga ni kiwanja cha ndege kinachohudumia mji wa Tanga nchini Tanzania.
Michele Norris
thumb|Michele Norris. alt=Norris, pamoja na Chuck Holmes, Melissa Bear, Adrian Kinloch, na Walter Ray Watson, wakikubali Tuzo ya Peabody kwasababu ya "The Race Card Project."|thumb|Norris, pamoja na Chuck Holmes, Melissa Bear, Adrian Kinloch, na Walter Ray Watson, wakikubali Tuzo ya Peabody kwasababu ya "The Race Card Project." Michele L. Norris (alizaliwa Minnesota, Septemba 7, 1961) ni mwandishi wa habari wa Marekani ambaye kwa sasa anafanya kazi katika jarida la The Washington Post''. ''
Tangu mwaka 2002 hadi 2011, alikuwa akitangaza kipindi cha jioni katika redio ya Nationala Public Radio kipindi kinachoitwa All Things Considered.
Norris pia ni mwanachama wa bodi ya wakurugenzi ya Peabody Award wakiwakilisha chuo kikuu cha Georgia.