cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mto Namalasire
unapatikana katika kaunti ya Busia nchini Kenya.
Mto Kigozigozi
ni mto wa Burundi mashariki (mkoa wa Rutana) ambao unatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mto Musokoto
unapatikana katika kaunti ya Busia nchini Kenya.
Mto Namalasire
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Musokoto
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Ziwa Kyamwiga
thumb|250px|right|[[Mito na maziwa ya Uganda. Bonyeza ili kukuza ramani.]] ni ziwa dogo la Uganda (wilaya ya Rubirizi) lililopo katika kasoko ya volikano.
Vusi Kunene
Vusi Kunene (amezaliwa tarehe 12 Aprili mnamo mwaka 1966) ni mwigizaji wa Afrika Kusini, anayejulikana sana kwa jukumu lake kama Jack Mabaso katika Vizazi na mwendelezo wake, Vizazi: Urithi. Amecheza katika filamu 25 na vipindi vya televisheni tangu mwaka 1993. Mnamo mwaka wa 2011, alipokea Tuzo ya Dhahabu ya Pembe ya Mwigizaji Bora wa tamthilia ya Soul City.
Serule
Serule ni kijiji katika tarafa ya Serowe Palapye, Wilaya ya Central huko nchini Botswana.
Idadi ya wakazi ilikuwa 3,241 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Chicala
ni mji uliopo mashariki mwa nchi ya Angola katika mkoa wa Moxico.
Gaukeri
Gaukeri (Meulan-sur-Seine, Ufaransa, 1060 – Aureil, Ufaransa, 1140) alikuwa padri aliyekwenda kuishi upwekeni na hatimaye alianzisha huko Aureil monasteri yenye jumuia mbili (ya kiume na ya kike) za aina ya Wakanoni, chini ya kanuni ya Augustino akawa, hasa kwa waklero, kielelezo cha maisha ya kijumuia na cha juhudi za kitume.
Chicala
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikuwa 3,523.
Gaukeri
Papa Selestini III alimtangaza mtakatifu tarehe 18 Septemba 1194
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 9 Aprili.
Teresa wa Yesu wa Los Andes
Teresa wa Yesu, O.C.D. (Santiago, Chile, 13 Julai 1900 - Los Andes, Valparaiso, Chile, 12 Aprili 1920) ni jina la kitawa la Juana Fernandez Solar, bikira, mnovisi wa Wakarmeli Peku.
Akiwa na umri wa miaka 20 alijitoa mhanga kwa Mungu afe kwa ajili ya ulimwengu wenye dhambi akafariki kwa ugonjwa wa taifodi.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 3 Aprili 1987 halafu mtakatifu tarehe 21 Machi 1993.
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 12 Aprili.
Mto Mwanhoro
ni kati ya mito ya mkoa wa Simiyu (Tanzania Kaskazini).
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.
Uislamu nchini Madagascar
Uislamu umeanzishwa vyema katika nchi ya leo ijulikanayo kama Madagaska. Kwa karne na karne na leo hadi leo hii Waislamu nchini humo wanawakilisha karibia asilimia 7 ya jumla ya wakazi wote wa nchini humo.
Frosinone
thumb|Ramani ya Frosinone thumb|Frosinone,Italia ni mji wa mkoa wa Lazio, Italia ya Kati wenye wakazi 46,649 (sensa ya mwaka 2011).
Uislamu nchini Madagascar
Karibia Waislamu wote wa Madagascar wanafuata dhehebu la Sunni katika mafundisho ya [Imamu]] Shafi, huku kukiwa na idadi ndogo ya wafuasi wa Ahmadiyya ambao walianza kuingia kwenye miaka ya 1980.
Mto Ilamba
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
1286 KK
Makala hii inahusu mwaka 1286 KK (kabla ya Kristo).
Cuasa
ni mji uliopo mashariki mwa nchi ya Angola katika mkoa wa Moxico.
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikuwa 3,518.
Mto Kigogo (Rutana)
ni mto wa Burundi mashariki (mkoa wa Rutana) ambao unatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mto Mwankala
ni kati ya mito ya mkoa wa Simiyu (Tanzania Kaskazini).
Ziwa Kyasanduka
thumb|250px|right|[[Mito na maziwa ya Uganda. Bonyeza ili kukuza ramani.]] ni ziwa dogo la Uganda (wilaya ya Rubirizi) lililopo katika kasoko ya volikano.
Kastuli, Modesti na wenzao
arubaini au hamsini hivi, wakiwemo Rogato na Zotiko, (walifariki 309 hivi) ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 12 Januari.
Modipane
Modipane ni kijiji katika Kgatleng, Wilaya ya Kgatleng huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 3,197 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
1226 KK
Makala hii inahusu mwaka 1226 KK (kabla ya Kristo).
Unyago
Unyago ni mchakato wa kuingiza mtu katika hatua mpya ya maisha yake ndani ya jamii kwa jumla au jamii maalumu. Bila kupitia unyago mtu anatazamwa kama hayuko tayari kupokea majukumu mapya.
Mara nyingi mchakato huo unategemea dini au utamaduni fulani, lakini unapatikana kwa namna moja au nyingine katika makundi yote ya binadamu, kutokana na mang'amuzi kwamba mtu hawezi kufanya ghafla mambo mapya kabisa kwake bila kupata msaada wowote.
Audactus wa Karthago
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Unyago
Anthropolojia inaonyesha kwamba unyago ulikuwepo tayari katika historia ya awali.
Mto Kimanga (Rutana)
ni mto wa Burundi mashariki (mkoa wa Rutana) ambao unatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Audactus wa Karthago
Sikukuu yake na ya wenzake huadhimishwa tarehe 24 Oktoba.
Mto Nambale (Busia)
unapatikana katika kaunti ya Busia nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Unyago
Umuhimu wa pekee ulitiwa katika mtoto kuelekea majukumu ya utu uzima kama mume au mke, baba au mama, kupitia ubalehe.
Sehemu nyingi unyago uliendana na tohara (kwa wanaume) au hata ukeketaji (kwa wanawake).
Pamoja na maumivu yaliyoendana na upasuaji wa aina hizo, mara nyingi mhusika alitakiwa kupitia majaribu mbalimbali na kushinda ili kuonyesha amekomaa.
Pengine wakati wote wa unyago huwa wamefichama ndani ya nyumba au porini, au wamejipaka rangi ili wasitambulike, kama si kujifunika uso kwa ushungi, kinyago n.k.
Hatimaye hali yao mpya inasisitizwa kwa kupewa majina mapya.
Kwa kawaida wahusika wanaunda kundi moja chini ya kiongozi wa nje (k.mf. mzee au mlezi) mwenye jukumu la kuwashirikisha ujuzi na utamaduni wa jamii husika, kama vile methali, nyimbo, taratibu n.k.
Kufifia kwa desturi hizo katika makabila mengi ya Afrika kumeacha pengo kubwa katika malezi ya vijana, hasa upande wa jinsia na maadili.
Ndiyo sababu wengine wanapendekeza unyago mbadala unaoendana zaidi na sayansi na dini. Wanaona mara nyingi mafundisho yanayotolewa katika shule za ngazi mbalimbali hayatoshi au hayaridhishi.
Precision Air
thumb|Ndege ya shirika la precision nchini Tanzania Precision Air ni kampuni ya ndege iliyo na makao yake jijini Dar Es Salaam nchini Tanzania. Inahudumia watalii na wafanyabiashara wanaosafiri kati ya viwanja vya ndege 10 nchini Tanzania, pamoja na ndege za kwenda nchi ya Kenya na Uganda.
Makao yake makuu ni kwenye Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Julius Nyerere, mjini Dar es Salaam na vituo viko kwenye viwanja vya ndege vya Kilimanjaro, Arusha na Mwanza.
Historia
Precision Air ilianzishwa mnamo 1991 na kuanza kutoa huduma mnamo 1994. Hapo awali, kampuni hii ilikuwa ya binafsi, lakini Kenya Airways ilinunua 49% kwa $ milioni 2, wiki chache tu baada ya South African Airways kununua 49% ya Air Tanzania. Asilimia 51 iliyobaki ni ya Michael Ngaleku Shirima.
Leúa
ni mji uliopo mashariki mwa nchi ya Angola katika mkoa wa Moxico.
Precision Air
Historia
Kuanzia Oktoba 2011, Precision Air iliamua kuanza kuuza hisa zake katika soko la hisa la Dar es Salaam na hivyo umiliki wa Michael Shirima na Kenya Airways utapungua mpaka asilimia 33 kila mmoja.
Leúa
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikuwa 5,411.
Precision Air
Historia
Baada ya kuanza kuuza hisa zake kwa umma, Michael Shirima alitoa nusu ya hisa zake na Kenya Airways wakatoa nusu ya hisa zao. Kwa hivyo theluthi moja ya hisa hizo itamilikiwa na umma. Bei ya hisa moja inauzwa Shilingi 475.
Miji inayosafiria
Precision Air inasafiri hadi miji ya Dar es Salaam, Arusha, Kigoma, Kilimanjaro, Musoma, Mwanza, Bukoba, Shinyanga, Tabora, Zanzibar, Mombasa, Nairobi, Entebbe, Johannesburg na Hahaya
Mkakati wa kwenda katika maeneo mengine bado unaandaliwa.
Ndege zake
Hadi 26 Agosti 2009, Precision Air ilikuwa na ndege zifuatazo:
Mto Kiriba (Burundi)
ni mto wa Burundi mashariki (mkoa wa Rutana) ambao unatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mto Ilengeni
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Mto Mwanyanganga
ni kati ya mito ya mkoa wa Simiyu (Tanzania Kaskazini).
Mto Ilengeni
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Mto Mwanyanganga
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.
Mto Ilingoni
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Mto Nang'eni
unapatikana katika kaunti ya Busia nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Agatho na wenzake
thelathini na sita (Amoni, Arato, Bastamoni, Bastami, Besamoni, Didimo, Dionisi, Dioskoro, Ekomei, Hero, Hipeas, Horpresi, Horus, Koluti, Orioni, Pantheri, Papas, Papias, Paulo, Petheko, Pinuti, Plesi, Potamoni, Protea, Rekombi, Rekumbi, Romano, Sarmata, Saturnini, Serapioni, Siriaki, Theonas, Thioni na Zotiko) ni kati ya Wakristo wa Misri waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Kabla ya hapo walikuwa wamejitahidi kueneza Ukristo katika nchi nzima.
1287 KK
Makala hii inahusu mwaka 1287 KK (kabla ya Kristo).
Agatho na wenzake
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 18 Januari.
Nettuno
thumb|Nettuno,italia ni mji wa mkoa wa Lazio, Italia ya Kati wenye wakazi 45,460 (sensa ya mwaka 2011).
Beda Kijana
Beda Kijana (alifariki Gavello, Veneto, Italia, 10 Aprili 883 BK) anakumbukwa kama mmonaki bora kutoka Schleswig (Ujerumani kaskazini).
Kabla ya hapo aliishi miaka 45 katika ikulu akimtumikia kiaminifu mfalme, lakini baadaye aliona afadhali kumtumikia Mungu tu.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake
Umememaji
380px|thumbnail|Lambo la majiumeme Umememaji ni umeme unaozalishwa kwa kutumia mwendo wa maji.
Kwa kawaida mwendo asilia wa maji huzuiliwa kwa kujenga lambo. Maji hufuata mvutano wa graviti yanataka kuteremka chini zaidi kila mahali yalipo kama kuna njia.
Ukuta wa lambo huzuia mwendo wa mto. Kama nafasi ndogo inafunguliwa maji yanateremka mle kwa nguvu nyingi. Mwendo huu wa maji hupitishwa kwenye rafadha au parapela inayozungushwa. Mwendo wa rafadha unaendelea kuzungusha jenereta ya kutoa umeme.
Umememaji huwa na faida mbalimbali: gharama yake si kubwa, kiwango cha uzalishaji umeme unaweza kubadilishwa haraka bila matatizo kulingana na mabadiliko ya mahitaji kwa mfano baina ya mchana na usiku. Kama mahitaji ya umeme ni madogo maji hupitishwa kando la rafadha. Uzalishaji huu hauchafushi mazingira maana hakuna kuchoma kwa fueli.
Kwa hiyo umememaji ni nishati mbadala inayotumiwa zaidi duniani.
Njia ya pekee ya kuzalisha umememaji ni kutumia bwawa la juu linalojazwa kwa pampu. Mbinu hii inatumia umeme uliopatikana wakati watumiaji wana matumizi madogo. Umeme uliopo sasa kwa ziada huendesha pampu kubwa na kusukuma maji kutoka sehemu ya chini kwenda bwawa lililoandaliwa juu zaidi kwa mfano juu ya mlima. Wakati wa mahitaji makubwa maji haya yanateremshwa kupitia rafadha na kuzalisha umeme.
Luacano
ni mji uliopo mashariki mwa nchi ya Angola katika mkoa wa Moxico.
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikuwa 7,179.
Ziwa Maseche
thumb|250px|right|[[Mito na maziwa ya Uganda. Bonyeza ili kukuza ramani.]] ni ziwa dogo la Uganda (wilaya ya Rubirizi) lililopo katika kasoko ya volikano.
Paladi wa Auxerre
(kwa Kilatini: Palladius; karne ya 7 - Auxerre, leo nchini Ufaransa, 10 Aprili 658 hivi) alikuwa abati halafu askofu wa 20 wa mji huo kuanzia mwaka 622 hadi kifo chake.
Luau, Moxico
ni mji uliopo mashariki mwa nchi ya Angola katika mkoa wa Moxico.
Paladi wa Auxerre
Alishiriki mitaguso mbalimbali na kupigania maadili na nidhamu katika Kanisa.
Luau, Moxico
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikuwa 7,951.
Paladi wa Auxerre
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Dominic Monaghan
Dominic Bernard Patrick Monaghan (amezaliwa tar. 8 Desemba 1976) ni mwigizaji filamu wa Kiingereza. Amepata umaarufu kote duniani kwa kuigiza kama Meriadoc Brandybuck katika filamu ya The Lord of The Rings na pia kama Charlie Pace kwenye kipindi cha Lost. Hivi sasa, anaigiza kama Dr. Simon Campos kwenye kipindi cha FlashForward.
Maisha yake
Monaghan alizaliwa mjini Berlin, Ujerumani. Wazazi wake ni Maureen na Austin Monaghan, ambaye ni mwalimu wa sayansi. Familia ya Monaghan waliishi katika miji ya Berlin, Dusseldorf-Lohausen, Stuttgart na Münster, wakihamahama kila takriban baada ya kila miaka minne. Baadaye, walihamia katika mji wa Manchester. Monaghan anaongea Kiingereza na Kijerumani vizuri.
Maisha ya kibinafsi
Monaghan anapenda kupanda miti. Yeye anamiliki msitu mdogo nchini India na amefanya kazi kwenye tume za haki za wanyama kama PETA. Monaghan anapenda wadudu, na amefuga wanyama kama kinyonga.
Yeye anapenda kucheza kandanda na mpira wa kikapu. Yeye ni shabiki mkubwa wa timu ya Manchester United. Yeye anaishi mjini Los Angeles, California.
Yeye amewahi kuwa na uhusiano wa kimapenzi na Evangeline Lilly ambaye ni mwigizaji mwenzake wa kipindi cha Lost kuanzia mwaka wa 2004. Mnamo Juni 2008, Monaghan alisafiri pamoja na Lilly mpaka nchi ya Argentina ili kurekodi filamu ya Caiga Quien Caiga. Mnamo Juni 2009, yeye na Evangeline walisafiri pamoja kwenda Rwanda. Vilevile, wawili hawa wanaonekana pamoja mjini Vancouver.
Mto Nyibura
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Iria Itheethe
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
1289 KK
Makala hii inahusu mwaka 1289 KK (kabla ya Kristo).
Mwanasheria Mkuu
Mwanasheria Mkuu ni mtaalamu wa sheria mwenye kazi ya kushauri serikali au mahakama katika utekelezaji wa majukumu yake.
Tanzania
Kufuatana na kifungu 79 cha katiba ya Tanzania mwanasheria mkuu anashiriki katika mikutano ya baraza la mawaziri, kazi yake ni kuwa mshauri mkuu wa serikali katika masuala ya kisheria, kuwakilisha na kutetea serikali mahakamani au hata kutoa shauri la kisheria kwa mahakimu.
Mwanasheria mkuu wa Tanzania anateuliwa na rais tu. Anaweza kuwa mbunge kutokana na wahifadhi wake na atashika madaraka yake mpaka uteuzi wake utakapofutwa na rais au mara tu kabla ya rais mteule kushika madaraka.
Wafuatao waliwahi kuwa mwanasheria mkuu wa Tanzania:
Kilangi alirudishwa katika nafasi hiyo tarehe 5 Novemba 2020 akithibitishwa katika cheo chake na rais John Pombe Magufuli.
Tigisis (Mauretania)
Tigisis (inajulikana pia kama Tigisis ya Mauretania ili kuitofautisha na Tigisis ya Numidia) ulikuwa mji wa kale wa Waberberi katika jimbo la Mauretania Caesariensis.
Ziwa Nshenyi
thumb|250px|right|[[Mito na maziwa ya Uganda. Bonyeza ili kukuza ramani.]] ni ziwa dogo la Uganda (wilaya ya Rubirizi) lililopo katika kasoko ya volikano.
Fortunatus wa Karthago
(alifariki 303 hivi) alikuwa Mkristo aliyeuawa mjini Karthago (leo nchini Tunisia) pamoja na askofu Felisi wa Thibiuca, Audactus, Januarius na Septimus katika dhuluma ya kaisari Diokletian wa Dola la Roma, kwa kukataa amri ya kukabidhi vitabu vitakatifu vya Ukristo.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Lambo la Magenge Matatu
350px|thumbnail|Lambo la Magenge Matatu thumbnail|350px|Eneo la mto Yangtse na mahali pa mradi wa Magenge Matatu Lambo la Magenge Matatu ni lambo kubwa nchini China katika eneo la magenge matatu ya mto Changjiang (Yangtse). Ni kati ya malambo makubwa kabisa duniani ikizalisha kiasi kikubwa cha nguvu ya umememaji kati ya malambo yote (22,250 megawati).
Rieti
thumb|ramani ya Rieti,italia thumb|Rieti,italia ni mji wa mkoa wa Lazio, Italia ya Kati wenye wakazi 46,187 (sensa ya mwaka 2011).
Fortunatus wa Karthago
Sikukuu yake na ya wenzake huadhimishwa tarehe 24 Oktoba.
Terracina
thumb|Terracina,italia ni mji wa mkoa wa Lazio, Italia ya Kati wenye wakazi 43,068 (2020).
Lambo la Magenge Matatu
Shabaha ya lambo na eneo la mradi
Lambo lilikamilishwa mwaka 2008 kwa shabaha ya kuzuia mafuriko, kuzalisha umeme, kuendeleza uchukuzi, ufugaji samaki, utalii, kuhifadhi mazingira ya asili, kuboresha mazingira, kuhamisha wakazi katika maeneo ya ustawishaji, kupeleka maji kutoka sehemu ya kusini kwenda sehemu ya kaskazini na kumwagilia maji mashamba.
Sehemu ya juu ya ukingo wa maji ya bwawa ina urefu wa mita 3,035, maji baada ya kulimbikizwa katika hali ya kawaida ni yanakuwa na kina cha mita 175. Bwawa la maji la mradi huo linaweza kulimbikiza jumla ya mita za ujazo bilioni 39.3. Bwawa huwa na urefu wa kilomita 600 hadi mji wa Chongqing.
Mipango ya mradi
Mtu wa kwanza wa kuleta hoja la kujenga lambo hapa alikuwa Sun Yat-sen raisi wa kwanza wa China. Serikali za China na wakati wa vita pia Japan walifanya mipango ya ujenzi.
Katika miaka ya 1980 mradi ulianzishwa upya na kukubaliwa mwaka 1992 kwa kura katika bunge la China. Waziri mkuu Li Peng alikuwa mtetezi mkuu wa mradi. Watu wengi walikuwa na wasiwasi na hii ilikuwa mara ya kwanza ya kwamba mpango wa serikali ya China ilikubaliwa na 2/3 za wabunge pekee (kura 1767 za ndiyo, 177 za hapana na 664 za upande wowote). Baadaye maoni ya upimzani yalipihwa marufuku na wapinzani kadhaa walifungwa gerezani.
Ujenzi ulianza mwaka 1994 na bwawa likajaa mwaka 2008. Ualishaji wa umeme ulianza 2009.
Matatizo ya mradi
Sababu za wasiwasi na upinzani ulioendelea hadi mwisho ni kama vile:
1225 KK
Makala hii inahusu mwaka 1225 KK (kabla ya Kristo).
Mto Ithangathi (Makueni)
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Noti ya benki
Kwa maana nyingine ya neno hili tazama noti (maana)
Mto Kivubo (Rutana)
ni mto wa Burundi mashariki (mkoa wa Rutana) ambao unatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Noti ya benki
thumb|300px|Karatasi ya pesa ya kwanza kutoka China. Noti ya benki, kifupi: noti, (kutoka Kiingereza "banknote") kwa kawaida ni kipande cha karatasi (pia: plastiki) kinachochapishwa na kuonyesha namba fulani na jina la pesa ya nchi fulani. Inakubaliwa kama njia ya malipo halali. Pamoja na sarafu ni pesa taslimu ya nchi fulani.
Kwa kawaida vipande vya sarafu au pesa taslimu metalia huwa na viwango vidogo zaidi na noti huwa na viwango vikubwa zaidi.
Historia ya noti za benki
Chanzo cha historia ya noti za benki ni barua zinazoahidi kulipa kiasi fulani cha pesa kwa mtu yeyote anayeshika barua ile. Kwa hiyo noti zilikuwa sawa na hundi za leo.
Barua badala ya sarafu nzito
Kwa asili vipande vya metali adili kama dhahabu au fedha vilitumiwa kama pesa vikipimwa kuwa na uzito fulani, kwa mfano "pound" ya Uingereza ilikuwa sawa na uzito wa "pauni" au ratili moja ya fedha.
Wakati uchumi ulipoongezeka watu walianza kutumia viasi vikubwa vya pesa na hii ilikuwa kazi ngumu kutokana na uzito wa sarafu nyingi. Hapo wafanyabiashara waliacha sarafu zao kwa mtu aliyeaminiwa na kushika barua kutoka kwake iliyothibitisha ya kwamba alishika kiasi fulani kwa niaba ya mwingine. Pale ambapo watu waliaminiana waliweza kutumia barua hizo kama malipo badala ya sarafu zenyewe.
China
Serikali ya kwanza ya kutoa pesa ya karatasi ilikuwa nasaba ya Song nchini China mnamo mwaka 960. Noti hizo zilikuwa na maandishi yaliyomwahidia mwenye kuishika ya kwamba atapewa kiasi fulani cha fedha akiipeleka noti za benki kwa idara ya fedha ya serikali. Kimsingi hii ilibaki muundo wa noti hadi karne ya 20 yaani zilikuwa ahadi za serikali au za benki kubwa kumpatia mwenye noti kiasi fulani cha dhahabu au fedha.
Tatizo la pesa ya karatasai tangu mwanzo lilikuwa kwamba serikali yenye matatizo iliweza kuendelea kuchapisha noti mpya kata kama haikuwa na akiba ya dhahabu au fedha ya kutosha. Hili halikuwa tatizo mara moja kwa sababu hali halisi noti zilifanya kazi zake kama thamani ya noti zote ililingana na thamani ya bidhaa zilizopatikana katika nchi fulani. Lakini kama serikali iliendelea kuchapisha pesa hovyo watu walianza kuona ya kwamba pesa haina thamani tena na bei zilianza kupanda haraka sana.
Ulaya
Noti za benki zilianza kuwa kawaida hata kwa watu wa kawaida wakati wa karne ya 19. Mwanzoni benki kuu ya kila nchi kisheria ilipaswa kuwa na akiba ya dhahabu au fedha iliyolingana ama na noti zote au angalau na sehemu kubwa zake. Masharti hayo yalifutwa polepole kwa sababu ilionekana ya kwamba kama kiasi cha noti hakizidi thamani ya bidhaa nchini uchumi unaendelea bila mvurugo. Tena baada ya kupatikana kwa mawasiliano ya kisasa kama simu na intaneti kiasi kikubwa cha ahadi za kulipana inazunguka katika uchumi na hizo ahadi zinafanya kazi kama pesa, hata kama si pesa taslim.
Mto Mwashabibiti
ni kati ya mito ya mkoa wa Simiyu (Tanzania Kaskazini).
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.
DJ Speedsta
Lesego Nkaiseng (alizaliwa 4 Mei, 1992), anajulikana zaidi kama DJ Speedsta, ni DJ wa nchini Afrika Kusini na mhusika katika televisheni kutoka Johannesburg. Anajulikana zaidi kwa wimbo wake wa " Mayo ".
Kazi
Mnamo Aprili 2015, alijiunga na YFM kuandaa vipindi viwili vya The Hip Hop Floor na Hot 9Nine - Hip Hop. Mnamo mwaka 2017, alijiunga pia na Metro FM kutangaza muziki wa Hip Hop. Mnamo Januari 25, 2019, albamu yake ya kwanza ya Bottlebrush Street ilitolewa. Albamu hiyo ilihusisha wanamuziki kama Zoocci Coke Dope, Casper Nyovest na Riky Rick. Katika tuzo za 2019 za DStv Mzansi Viewers Choice aliteuliwa kuwa DJ anaependwa zaidi. Mwaka uliofuata katika tuzo za Hip Hop za 2020 za Afrika Kusini, aliteuliwa kuwa DJ Bora.
Mnamo Julai 9, mwaka 2021, aliandaa kipindi cha muziki cha SABC 1 Live Amp pamoja na DJ Lamiez.
Mnamo mwaka 2021, alishiriki msimu wa 6 wa shindano la kuonyesha vipaji la 1 na 2 kwenye SABC 1.
Mnamo Agosti 13, mwaka 2021, wimbo wake wa "Pardon My French" aliomshirikisha Zoocci Coke Dope & Lucasraps ulitolewa. Speedsta alipokea uteuzi wa DJ Bora wa Mwaka katika Tuzo za Hip Hop za mwaka 2021 za Afrika Kusini.
Ooooooohhh... On the TLC Tip
Ooooooohhh... On the TLC Tip ni jina la kutaja albamu ya pili ya rapa wa TLC. Hii ipo sawa tu na ile ya kwanza, albamu ina nyimbo kibao za TLC zinazosisitiza mitazamo ya kijamii na siasa kwa ujumla. Albamu ilitakiwa iitwe "Troublesome 21", hiyo 21 inataja umri wa Shakur kwa kipindi hicho. inasimama kama "Never Ignorant Getting Goals Accomplished." Yaani "Mjinga Kamwe Hafanikishi Malengo." Ilivyotoka tu ikaingia #24 kwenye chati za Billboard 200, albamu hii imeona zaidi mafanikio kuliko hata ile iliotangulia, na kuna tofauti kibao katika utayarishaji ambazo zinaelezeka. Vibao kikali kutoka kwenye albamu hii ni "Ain't 2 Proud 2 Beg" na "Baby-Baby-Baby" na zimefika kiwango cha platinum. Ingawa albamu yenyewe kabisa ilitolewa chini ya LaFace, haki zote kwa sasa zinamilikiwa na Amaru Entertainment, studio inayomilikiwa na Afeni Shakur, mama yake rapa huyu.
1271 KK
Makala hii inahusu mwaka 1271 KK (kabla ya Kristo).
Mto Kivuruga (Rutana)
ni jina la mto na korongo vya Burundi mashariki (mkoa wa Rutana) ambao unatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Lucusse
ni mji uliopo mashariki mwa nchi ya Angola katika mkoa wa Moxico.
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikuwa 3,542.
Kinasu cha Wumeng
Kinasu ya Wumeng ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kinasu ya Wumeng imehesabiwa kuwa watu 150,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinasu ya Wumeng iko katika kundi la Kingwi.
Mto Mwigulu
ni kati ya mito ya mkoa wa Simiyu (Tanzania Kaskazini).
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.
Lumbala N'guimbo
ni mji uliopo mashariki mwa nchi ya Angola katika mkoa wa Moxico.
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikuwa 3,936.
Tumasera
Tumasera ni kijiji katika tarafa ya Mahalapye, Wilaya ya Central huko nchini Botswana.
Shashe/Semotswane
Shashe/Semotswane ni kijiji katika tarafa ya Tutume, Wilaya ya Central huko nchini Botswana.
Idadi ya wakazi ilikuwa 3,136 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Monterotondo
thumb|Monterotondo,italia ni mji wa mkoa wa Lazio, Italia ya Kati wenye wakazi 39,502 (sensa ya mwaka 2011).
Mto Seiria
unapatikana katika kaunti ya Busia nchini Kenya.
1224 KK
Makala hii inahusu mwaka 1224 KK (kabla ya Kristo).
Mto Pama (Busia)
unapatikana katika kaunti ya Busia nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Ithindiki
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Kinisi
Kinisi ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kinisi imehesabiwa kuwa watu 36,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinisi iko katika kundi la Kingwi.
Zimbabwe African People's Union
250px|thumb|[[Bendera ya ZAPU.]] Zimbabwe African People's Union (ZAPU) ni chama cha kisiasa nchini Zimbabwe.
Iliundwa mwaka 1961 na Joshua Nkomo katika Rhodesia Kusini (baadaye Zimbabwe) ikapigwa marufuku MWAKA 1962 na serikali ilikuwa mikononi mwa walowezi Wazungu. ZAPU iliendelea kupinga serikali kwa njia ya vita ya msituni kupitia mkono wake wa kijeshi "Zimbabwe People's Revolutionary Army" (ZIPRA).
Mto Mwashigera
ni kati ya mito ya mkoa wa Simiyu (Tanzania Kaskazini).
Zimbabwe African People's Union
Nkomo alimteua Robert Mugabe kuwa Katibu Mkuu akaendelea na nafasi hii hadi 1963. Mwaka ule Nkomo alihamisha makao makuu ya chama kwenda Tanzania akasimamisha viongozi kadhaa waliowahi kumpinga, pamoja na Mugabe na Ndabaningi Sithole aliyejitenga na ZAPU na kuanzisha ZANU (chama kilichoongozwa baadaye na Mugabe).
Kinasu cha Wusa
Kinasu ya Wusa ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kinasu ya Wusa imehesabiwa kuwa watu 500,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinasu ya Wusa iko katika kundi la Kingwi.
Zimbabwe African People's Union
Wakati wa vita ya msituni ya Rhodesia jeshi la ZIPRA kuanzia mwaka 1966 ilikuwa na makambi yake Zambia na ZAPU ilipokea misaada kutoka Urusi wakati ZANU ilipokea misaada na mwongozo wa kiitikadi kutoka China.
Mto Sia (Busia)
unapatikana katika kaunti ya Busia nchini Kenya.
Mto Mwashigera
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.
Zimbabwe African People's Union
ZAPU ilianzishwa kama chama cha kitaifa lakini katika kipindi cha vita Washona walikaa zaidi upande wa ZANU ilhali ZAPU ilibaki na wafuasi upande wa Wandebele, kabila la Nkomo.
Mwaka 1980, baada ya mapatano ya Lancaster House na mwisho wa vita ya msituni kulikuwa na uchaguzi huru ya kwanza nchini. ZAPU iligombea kwa jina la Patriotic Front - ZAPU (PF-ZAPU) lakini ilipata kura za Wandebele tu ilhali Washona walio wengi walileta ushindi kwa ZANU.
Mto Sia (Busia)
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Zimbabwe African People's Union
Nkomo na ZAPU waliingia katika serikali ya umoja wa Zimbabwe wakajiona wanabagubuliwa na Mugabe na ZANU; mapigano yalitokea baina ya wanajeshi wa ZIPRA na ZANLA (jeshi la ZANU). Hatimaye Mugabe alimfukuza Nkomo serikalini akatuma Brigedi ya Tano, kikosi cha jeshi lake lililokuwa na Washona pekee, kutafuta wapinzani na brigedi hii ilitekeleza mauaji ya watu wanaokadiriwa kuwa 20,000 kati ya Wandebele.
Nkomo alikimbia Zimbabwe mwaka 1963 akarudi 1987 akikubali maungano ya vyama vya ZANU na ZAPU kuwa ZANU-PF. Alikuwa makamu wa rais Mugabe. Alishtakiwa na wafuasi kadhaa kusaliti chama na watu wake akajieleza kuwa alitafuta amani hii kwa kusudi la kumaliza mauaji ya Wandebele na wanachama wa ZAPU.
Busi Mhlongo
Wasifu
Akitumia mitindo mbalimbali ya Afrika Kusini kama vile Mbaqanga, Maskanda, Marabi na Kizulu, ambapo aliunganisha na vipengele vya kisasa kutoka mitindo mbalimbali kama jazz, funk, rock, gospel, rap, opera, reggae na muziki wa Afrika Magharibi.
Mnamo miaka ya 1960, alipitisha jina lake la kisanii la Vickie, Baadae alijulikana na Busi Mhlongo. Alianzisha sangoma, ambayo alisaidia katika katika muziki wake.
Kufikia miaka ya 1990, alianza kutoa kazi zake binafsi, na albamu yake ya kwanza ya Barbentu, ilitolewa mwaka 1993. Mwaka mmoja baadae, alijiunga na ziara ya nyumbani ya Hugh Masekela.
Mnamo 1995, Mhlongo alijiunga na Hugh Masekela katika tamasha la Afrika '95 huko London. Mnamo 1998, alitoa albamu yake ya pili ya Urban Zulu, ambayo ilivuma sana katika masoko mbalimbali duniani na inasemekana alitumia miezi kadhaa katika chati za Billboard World Music. Aliendelea kutoa albamu kadhaa zaidi kama Freedom (2003), na ya mwisho Amakholwa kabla ya kifo chake kutokana na saratani ya matiti mnamo Juni 2010.
Maisha binafsi
Mhlongo alilelewa katika familia iliyopenda muziki katika kijiji cha Ohlange. Aliolewa na mpiga ngoma Early Mabuza, na baadae wakapata binti. Kutokana na uhamisho wa Mhlongo, hakuweza kumlea binti yake wala kuhudhuria mazishi ya mumewe ambaye chanzo cha kifo chake ilikua mauaji.
Tuzo na uteuzi
Mhlongo aliteuliwa kuwania tuzo ya Grammy na akashinda tuzo tatu za Muziki za Afrika Kusini.
1223 KK
Makala hii inahusu mwaka 1223 KK (kabla ya Kristo).
Mto Kiyungu
ni mto wa Burundi mashariki (mkoa wa Rutana) ambao unatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Ain't 2 Proud 2 Beg
"Ain't 2 Proud 2 Beg" ni wimbo wa TLC, kutoka katika albamu yake ya pili,
Sipho Mchunu
Sipho Mchunu (alizaliwa 1951, huko Kranskop, nchini Afrika Kusini ), ni mwanamuziki wa Kizulu anayejulikana zaidi kwa ushirikiano wake na 'Mzulu mweupe' Johnny Clegg katika bendi ya Juluka kuanzia miaka ya 1970 hadi 1990.
Nyimbo za Mchunu za Kizulu, zilileta mitindo ya kitamaduni ya Kizulu kama vile maskanda na mbaqanga kwa hadhira pana zaidi nchini Afrika Kusini na kimataifa.
Pallance Dladla
Pallance Dladla (alizaliwa Agosti 22, 1992) ni muigizaji wa Afrika Kusini, amepokea tuzo nyingi na uteuzi pamoja na tuzo ya SAFTA. Dladla alishiriki katika msimu wa pili wa darasa la maigizo. Alishindwa na Abdul khoza na Tumia Ngumla ambaye baadae alifanya kazi pamoja katika thamtilia za mwendelezo ya SABC1 inayojulikana kama Tempy Pusha.
Mto Wakhungu
unapatikana katika kaunti ya Busia nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
1222 KK
Makala hii inahusu mwaka 1222 KK (kabla ya Kristo).
Mutugenna
Mutugenna au Muttegena lilikuwa koloni la himaya ya Roma, Waberber na Wavandali katika Maghreb.
Daudi Uribe
Daudi Uribe (jina kamili kwa Kihispania David Uribe Velasco; Buenavista de Cuellar, Guerrero, Mexico, 29 Desemba 1889 - San José Vidal, Chilpancinga, 12 Aprili 1927) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki nchini Meksiko hadi alipouawa bila kesi wakati wa Vita vya Wakristero huku akisamehe wote.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 22 Novemba 1992 halafu mtakatifu mfiadini tarehe 21 Mei 2000 pamoja na wenzake 24 waliofia dini katika vita hivyo :
Sikukuu yao inaadhimishwa kila tarehe 21 Mei ila ya kwake mwenyewe ni tarehe 12 Aprili.
Publio, Saturnini, Mauriani, Libosi na Vinsensia
ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 1 Februari.
Mto Ndaloteji
ni kati ya mito ya mkoa wa Simiyu (Tanzania Kaskazini).
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.
Ardea (Lazio)
thumb|Ardea (Lazio) ni mji wa mkoa wa Lazio, Italia ya Kati wenye wakazi 44,202 (sensa ya mwaka 2011).
Mto Ithunga
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Mto Itongola
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Munhango
ni mji uliopo mashariki mwa nchi ya Angola katika mkoa wa Moxico.
Mto Ndoba
ni jina la miwili kati ya mito ya mkoa wa Simiyu (Tanzania Kaskazini).
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.
Margaret Singana
Margaret Singana (1938 – 22 Aprili, 2000), pia hujulikana kama "Margaret M'cingana", alikuwa mwanamuziki wa nchini Afrika Kusini.
Maisha ya awali
Margaret Nomvula M'cingana alizaliwa Queenstown, Eastern Cape, binti wa Agnes M'cingana. Mnamo miaka ya 1950, alihama kutoka Queenstown hadi Johannesburg ambapo alipata kazi kama mfanyakazi wa ndani.
Kazi ya muziki
Akiwa mfanyakazi wa ndani, Margaret Singana aligunduliwa akiimba wakati wa kufanya usafi. Waajiri wake walivutiwa sana na uimbaji wake hivo walirekodi sauti yake na kutuma rekodi hiyo katika kampuni ya kurekodi. Hivo na walimpa sehemu kama mwimbaji wa kwaya mnamo 1964. "Singana" lilikuwa ni badiliko la jina lake la ukoo "M'cingana", lililokusudiwa kuwa rahisi kwa watu weupe kutamka.
Maisha binafsi
Singana aliolewa na mpiga besi wa jazz Mongezi Velelo. Alifariki Aprili 2000, huko Queenstown, baada ya kuugua kwa muda mrefu na umaskini. Mnamo 2005 kazi yake ilikumbukwa kwa tuzo ya South African Music Awards.
Tadrart Rouge
Tadrart Rouge (yaani "Mlima Mwekundu" pia: Southern Tadrart, Algerian Tadrart au Meridional Tadrart) ni safu ya milima kusini mashariki mwa Algeria, sehemu ya jangwa. Huko inapatikana michoro ya miambani kwa wingi.
Hali ya hewa
Tadrart Rouge kwa sasa kuna jua kali na ni pakavu bila mvua kabisa. Lakini wakati wa unyevu wa Kiafrika eneo hilo lilikuwa na mvua na lilifunikwa na mimea ya savanna, hivyo lilikuwa linafaa kwa maisha ya binadamu na wanyama.
Sanaa za kwenye miamba
Tadrart Rouge ina sanaa nzuri ya miamba ya Sahara inayofunika urefu wa muda kutoka kipindi cha Neolithic hadi nyakati za hivi karibuni. Kuta za miamba na makao ya miamba kwenye wadi zimejaa michoro ya miamba na michoro hiyo imeandikwa mabadiliko ya hali ya hewa wakati eneo hilo lilibadilika kutoka savanna miaka 10,000 iliyopita hadi kuwa jangwa miaka 5,000 iliyopita. Sanaa ya miamba ilibadilika kwa wakati kutoka kwa wanyama pori kama Tembo, Faru, Twiga, Swala, na Jamii ya bovidae mwitu, kuwa wanyama wa kufugwa kama bovids, ovicaprids, Farasi, na Ngamia.
Mto Ititu (Makueni)
ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Kabuku Ndani
Kabuku Ndani ni jina la kata ya Wilaya ya Handeni Vijijini  katika  Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 15551 waishio humo.
Mto Ititu (Makueni)
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Lumeje
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikuwa 3,591.
Simfroni na Ipoliti
ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 3 Februari.
Mucussueje
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikuwa 5,643.
Kinisu cha Mashariki
Kinisu ya Mashariki ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kinisu ya Mashariki imehesabiwa kuwa watu 75,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinisu ya Mashariki iko katika kundi la Kingwi.
Jimbo Kuu la Juba
Jimbo Kuu la Juba (kwa Kilatini Archidioecesis Iubaensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Mto Ndala
ni jina la miwili kati ya mito ya mkoa wa Simiyu (Tanzania Kaskazini).
Maji yake yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.
Jimbo Kuu la Juba
Askofu mkuu wake ni Stephen Ameyu Martin Mulla.
Uongozi
Viongozi wote wa jimbo mpaka leo wamepatikana katika shirika la Wamisionari la mtakatifu Daniel Comboni.
Takwimu
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 25,137, ambapo kati ya wakazi 945,000 (2013) Wakatoliki ni 745,000 (sawa na 78.8%). Parokia ziko 12, mapadri ni 60 na watawa 76,
Yosefu Moscati
thumb|[[Picha yake halisi.]] Yosefu Moscati (kwa Kiitalia: Giuseppe Moscati; Benevento, 25 Julai 1880 – Napoli, 12 Aprili 1927) alikuwa daktari na mwanabiolojia wa Italia Kusini.
Albano Laziale
thumb|Ramani ya Albano Laziale thumb|Albano Laziale ni mji wa mkoa wa Lazio, Italia ya Kati wenye wakazi 38,433 (sensa ya mwaka 2011).
Yosefu Moscati
Pamoja na kutibu wagonjwa bila kujibakiza, kwa huruma kubwa na hata bure, alikuwa anashughulikia roho zao pia, na pengine aliwaponya kimuujiza; pia alikuwa mtafiti wa biokemia na kufundisha chuo kikuu.
Orodha ya mito ya kaunti ya Vihiga
Orodha ya mito ya kaunti ya Vihiga inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Kenya magharibi.
Yosefu Moscati
Alitangazwa mwenye heri na Papa Paulo VI tarehe 16 Novemba 1975, halafu mtakatifu na Papa Yohane Paulo II tarehe 25 Oktoba 1987.
Sikukuu yake hufanyika tarehe 12 Aprili.
Baby-Baby-Baby
"Baby-Baby-Baby" ni wimbo wa TLC, kutoka katika albamu yake ya pili,
1272 KK
Makala hii inahusu mwaka 1272 KK (kabla ya Kristo).
Felisi wa Thibiuca
Felisi wa Thibiuca (alifariki 303 hivi) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki katika mji wa Thibiuca (leo Tubzak nchini Tunisia).
Aliuawa mjini Karthago pamoja na Audactus, Fortunatus, Januarius na Septimus katika dhuluma ya kaisari Diokletian wa Dola la Roma, kwa kukataa amri ya kuchoma vitabu vitakatifu vya Ukristo, akisema afadhali ajichome. Kwa hiyo alichomwa kwa upanga.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 15 Julai.
Etsha 6
Etsha 6 ni kijiji katika tarafa ya Ngamiland West, Wilaya ya North-West huko nchini Botswana.
Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 3,130 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Jimbo Katoliki la Rumbek
Jimbo la Rumbek (kwa Kilatini Dioecesis Rumbekensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Yote yanaunda kanda ya Kanisa yenye makao makuu katika Jimbo Kuu la Juba.
Askofu wake wa mwisho alifariki mwaka 2011 na tangu hapo hakukuwa na mwingine hadi Machi 2021 alipoteuliwa Christian Carlassare, M.C.C.I.
Takwimu
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 60,000, ambapo kati ya wakazi 1,561,000 (2017) Wakatoliki ni 182,000 (sawa na 11.7%). Parokia ziko 13, mapadri ni 29 na watawa 64.
Chanjo ya BCG
Chanjo ya Bacillus Calmette–Guérin (BCG) ni chanjo ambayo kimsingi hutumika dhidi ya kifua kikuu.
Viwango vya kinga hutofautiana sana na hudumu kwa kati ya miaka kumi na ishirini. Miongoni mwa watoto, chanjo hii huzuia karibu 20% dhidi ya kupata ugonjwa na miongoni mwa wale ambao huathiriwa husaidia nusu yao dhidi ya kupata ugonjwa huo. Chanjo hii hutolewa kwa kudungwa sindano mwilini. Vipimo vya ziada haviungwi mkono kwa ushahidi. Pia, inaweza kutumika katika matibabu ya baadhi ya aina nyingine ya saratani ya kibofu cha mkojo.
Athari kuu ni nadra. Mara nyingi kuna wekundu, kuvimba, na uchungu mkali kwenye sehemu iliyodungwa sindano. Kidonda kidogo pia kinaweza kujiunda na kuacha kovu baada ya kupona. Madhara ni ya kawaida sana na yanaweza kuwa makali sana kwa wale ambao wana kinga duni. Si salama kwa matumizi wakati wa ujauzito. Chanjo hii iliasisiwa kutoka kwa Mycobacterium bovis ambayo hupatikana sana kwa ng'ombe. Huku ishafanywa kuwa hafifu bado ipo na inafanya kazi.
Chanjo ya BCG ilitumika mara ya kwanza mwaka wa 1921. Ipo kwenye Orodha ya Dawa Muhimu ya Shirika La Afya Duniani, dawa muhimu zaidi inayohitajika kwenye mfumo wa afy a. Bei ya jumla ni dola 0.16 kwa kila kipimo mnamo 2 014. Gharama yake Marekani ni kati ya dola 100 n a 200. Kila mwaka chanjo hii hutolewa kwa watoto karibu mili oni 100.
Januari wa Karthago
(alifariki 303 hivi) alikuwa Mkristo aliyeuawa mjini Karthago (leo nchini Tunisia) pamoja na askofu Felisi wa Thibiuca, Audactus, Fortunatus na Septimus katika dhuluma ya kaisari Diokletian wa Dola la Roma, kwa kukataa amri ya kukabidhi vitabu vitakatifu vya Ukristo.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake na ya wenzake huadhimishwa tarehe 24 Oktoba.
Jimbo Katoliki la Tombura-Yambio
Yote yanaunda kanda ya Kanisa yenye makao makuu katika Jimbo Kuu la Juba.
Askofu wake ni Edward Iiboro Kussala (tangu mwaka 2008).
Mto Ivia Itheethe
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
1221 KK
Makala hii inahusu mwaka 1221 KK (kabla ya Kristo).
Jimbo Katoliki la Tombura-Yambio
Takwimu
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 81,321, ambapo kati ya wakazi 1,691,000 (2014) Wakatoliki ni 1,072,000 (sawa na 63.4%). Parokia ziko 12, mapadri ni 32 na watawa 37,
Moshoeshoe Chabeli
Kifo
Alikuwa ni mfalme wa Moshoeshoe I. alifariki mnamo Oktoba 30 kutokana na maradhi ya kansa.
Marino
thumb|Marino,Italia thumb|ramani ya Marino,Italia ni mji wa mkoa wa Lazio, Italia ya Kati wenye wakazi 38,245 (sensa ya mwaka 2011).
Septimus wa Karthago
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake na ya wenzake huadhimishwa tarehe 24 Oktoba.
Boko Haram
thumbnail|right|200px|Majeruhi wa mashambulizi ya Boko Haramu Boko Haram ni kundi la Waislamu wenye itikadi kali kaskazini mwa Nigeria; lina mwelekeo wa kijihadi na kutumia mbinu za ugaidi. Kutoka Nigeria wameingia pia katika nchi jirani za Chadi, Niger na Kamerun ya Kaskazini.
Jina
Jina "Boko Haram" linatokana na lugha ya Kihausa likimaanisha "vitabu ni haramu" yaani "elimu ya kimagharibi ni haramu au dhambi".
Historia
Boko Haram ilianzishwa na Yusuf Mohamed mwaka 2002 na inalenga kuanzisha dola la Kiislamu katika nchi Nigeria ambako sharia ni sheria ya pekee.
Tangu mwaka 2010 kundi hilo linatumia jina rasmi la ‏جماعة أهل السنة للدعوة والجهاد‎, jamāʿat ahl as-sunna li-d-daʿwa wa-l-ǧihād, yaani "jumuiya ya watu wa Sunna kwa ajili ya uenezaji (wa Uislamu) na jihadi".
Imekadiriwa ya kwamba mapigano yaliyoanzishwa na Boko Haram au kutekelezwa dhidi yake yamesababisha vifo vingi, Rais wa Nigeria Jonathan Goodluck alidai Mei 2014 kuwa kundi lilisababisha vifo vya watu 12,000 na wajeruhiwa kwa maisha 8,000.
Baada ya kushambulia shule, vituo vya polisi,makanisa na ofisi za serikali kundi lilitoa tamko mwaka 2012 kuwa linawapa Wakristo wote nafasi ya siku 3 kuondoka kaskazini mwa Nigeria au watauawa. Tangu tangazo lile mashambulio yameongezeka. Hawashambulii Wakristo na mapolisi pekee lakini pia idadi kubwa ya Waislamu ambao ndio wakazi wengi kaskazini.
Mnamo Aprili 2014 kundi la Boko Haram likashambulia mji wa Chibok katika jimbo la Borno, likaweka moto na kuharibu nyumba 170 na kuingia shule ya sekondari walipokamata wasichana zaidi ya 200, Tarehe 6 Mei 2014, wasichana wengine 8 walitekwa na watu wenye silaha wanaofikiriwa kuwa wa kundi hilohilo. Kiongozi wa Boko Haram, Shekau alitisha kuwauza mabinti kama watumwa. Tarehe 12 Mei 2014 video ya Boko Haram ilidai kuwa mabinti wote waweongokea Uislamu na watashikwa hadi wafungwa wa Boko Haram waliomo mkononi mwa serikali watakapoachishwa na kuwekwa huru. .
Jimbo Katoliki la Malakal
Jimbo la Malakal (kwa Kilatini Dioecesis Malakalensis) ni mojawapo kati ya majimbo 7 ya Kanisa Katoliki nchini Sudan Kusini na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Viktori, Marinus, Perpetua, Julia, Honori, Urbani na Privatula
ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Jimbo Katoliki la Malakal
Yote yanaunda kanda ya Kanisa yenye makao makuu katika Jimbo Kuu la Juba.
Askofu wake wa mwisho (hadi 2009) alikuwa Vincent Mojwok Nyiker, lakini kwa sasa hakuna mwingine.
Takwimu
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 238,000, ambapo kati ya wakazi 4,562,000 (2013) Wakatoliki ni 898,000 (sawa na 19.7%). Parokia ziko 16, mapadri ni 22 na watawa 27,
Viktori, Marinus, Perpetua, Julia, Honori, Urbani na Privatula
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Februari.
1273 KK
Makala hii inahusu mwaka 1273 KK (kabla ya Kristo).
Mto Kaatine
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Fulbati
thumb|[[Sanamu yake katika kanisa kuu la Chartres.]] (952/970 - Chartres, Neustria, leo nchini Ufaransa, 10 Aprili 1028) alikuwa askofu wa mji huo kuanzia mwaka 1006 hadi kifo chake
Kwamgwe
Kwamgwe ni jina la kata ya  Wilaya ya Handeni Vijijini  katika  Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 7970 waishio humo.
Fulbati
Alikuwa akifundisha huko na kuandika barua na vitabu mbalimbali vilivyotufikia.
Emiliani, Lasi, Didimo, Poemi, Amoni na Prima
pamojana wenzao 38 ni kati ya Wakristo wa Membresa (katika Tunisia ya leo) waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Fulbati
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 10 Aprili.
Emiliani, Lasi, Didimo, Poemi, Amoni na Prima
Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.
Kinisu cha Kaskazini
Kinisu ya Kaskazini ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uchina inayozungumzwa na Wayi. Idadi ya wasemaji wa Kinisu ya Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 160,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinisu ya Kaskazini iko katika kundi la Kingwi.
Mto Etsaba
unapatikana katika kaunti ya Vihiga, magharibi mwa Kenya.
Emiliani, Lasi, Didimo, Poemi, Amoni na Prima
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Mto Etsaba
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Ndoleleji
ni kati ya mito ya mkoa wa Simiyu (Tanzania Kaskazini).
Bonde la Yordani
Bonde la Yordani ni sehemu ya Bonde la Ufa la Yordani. Tofauti na mabonde mengine mengi ya mto, neno "Bonde la Yordani" mara nyingi linatumika tu kwa sehemu ya chini ya Mto Yordani, kutoka mahali ambapo hutoka katika Bahari ya Galilaya kaskazini, hadi mwisho wa mwendo wake ambapo inapita kwa Bahari ya Kifo kusini. Kwa maana pana, neno hilo linaweza pia kutaja bonde la Bahari ya Chumvi na bonde la Arabah, ambalo ni sehemu ya bonde la ufa zaidi ya Bahari ya Chumvi na kuishia Aqaba / Eilat, akribani kilomita 155  kusini zaidi.
=Jiografia= Kulingana na ufafanuzi uliotumiwa katika nakala hii, mahali pengine huweza kuitwa Bonde la Yordani ya Juu haizingatiwi kama sehemu ya Bonde la Yordani. Bonde la Juu la Yordani linajumuisha vyanzo vya Mto Yordani na njia ya Mto Yordani kupitia Bonde la Hula na Bonde la Korazim, zote kaskazini mwa Bahari ya Galilaya.