cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bahari ya Karibi
Historia
Hata hivyo maharamia walipata nafasi zao katika visiwa vidogovidogo wakishambilia hasa meli za Wahispania zilizobeba dhahabu na fedha kutoka migodi ya Meksiko na Peru. Kipindi hiki cha uharamia kilianza mnamo mwaka 1560 BK na kuendelea hadi 1720. Kati ya maharamia mashuhuri wa nyakati zile walikuwa Blackbeard ("ndevu mweusi"), Henry Morgan na William Kidd. Aina nyingine ya waharamia walikuwa watu kama Sir Francis Drake aliyetekeleza uharamia wake kwa niaba ya malkia ya Uingereza dhidi ya meli za Wahispania.
Mataifa ya Ulaya yalitumia visiwa vya Karibi kwa ajili ya kilimo hasa cha sukari. Mashamba makubwa yalilimwa kwa kutumia watumwa kutoka Afrika. Kutokana na historia hii visiwa vingi vina idadi kubwa ya watu wenye asili ya kiafrika kama kwa mfano kisiwa cha Hispaniola chenye nchi mbili za Haiti na Jamhuri ya Dominika.
Visiwa vingi vya Karibi vimepata uhuru katika karne ya 20. Athira ya Amerika ni kubwa siku hizi.
Townsend, Massachusetts
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Townsend, Massachusetts
thumb|right|260px|Mahali pa Townsend katika Middlesex County na [[Massachusetts]] Townsend ni mji wa Marekani katika jimbo la Massachusetts. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 9,300 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 96 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 86 km².
Wilaya ya Kitui
Wilaya ya Kitui ilikuwa wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki wa Jamhuri ya Kenya hadi ilipopitishwa katiba mpya ya nchi (2010).
Mlima Kilanga
ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.
Namarunu
Mlima Namarunu ni volkeno ya kale yenye kimo cha mita 817 juu ya UB. Volkano hiyo iko kwenye Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, kaunti ya Turkana.
Owo
Mwaka 2022 umekadiriwa kuwa na wakazi 276,574.
Kitaya
Kitaya  ni jina la kata ya mji wa Nanyamba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63211. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,542 waishio humo.
Mto Gisuma (Gitega)
ni jina la mito mitatu ya mkoa wa Gitega (Burundi) ambayo inatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Togo
Togo ni nchi ya Afrika ya Magharibi inayofikia kwenye mwambao wa Ghuba ya Guinea (bahari ya Atlantiki) ikipakana na Benin upande wa mashariki, Burkina Faso kaskazini na Ghana mashariki.
Idadi ya wakazi ilikuwa zaidi ya milioni 8 u nusu mwaka 2022.
Mji mkuu ni Lome.
Jiografia
Togo ni nchi ndogo katika Afrika yenye km² 56,785 pekee kwa umbo la pembenne lenye urefu wa urefu wa kilometa za mraba km 550 na upana wa takriban km 130. Mwelekeo wa eneo la nchi ni kaskazini - kusini.
Historia
Nchi ilianzishwa kama koloni la Togo ya Kijerumani katika pengo kati ya maeneo ya Uingereza na Ufaransa.
Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia koloni la Kijerumani liligawiwa kati ya majirani hao kama eneo lindwa chini ya mamlaka ya Shirikisho la Mataifa na baadaye ya Umoja wa Mataifa.
Mnamo Desemba 1956 wakazi wa Togo ya Kiingereza waliamua kwa kura kubaki na Ghana. Hivyo ni Togo ya Kifaransa pekee iliyopata uhuru mwaka 1960.
Rais wa kwanza alikuwa Sylvanus Olympio.
Watu
Nchini kuna makabila 37; kubwa zaidi ni Waewe (32%). Wazungu hawafikii 1%.
Lugha rasmi ni Kifaransa, ingawa kwa kawaida wakazi wanazungumza lugha za kikabila.
Upande wa dini, mwaka 2020 ilikadiriwa kuwa 47.8% ni Wakristo (hasa wa Kanisa Katoliki) 33% wanafuata dini asilia za Kiafrika na 18.4% ni Waislamu (hasa Wasuni).
Mlima Kilimandege
ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.
Warungi
Kwa sasa wataalamu wanakanusha uwepo wa lugha maalumu ya Kirungi.
Daa
Daa, choo au mwata ni wanyama wa bahari (spishi kadhaa kwenye maji matamu na nchi kavu) ya ngeli Polychaeta ya faila Annelida (anelidi). Spishi nyingi sana huishi katika mashapo ya sakafu ya bahari au matope ya maziwa na mabwawa, na spishi zinazoishi karibu na pwani hutumika kama chambo cha kuvulia samaki. Spishi nyingine huogelea huru majini na kadhaa zinatokea katika maeneo manyevu ya nchi kavu. Spishi zinazotumika kama chambo huitwa daa kwa kawaida, lakini inapendekezwa kutumia jina hili kwa spishi zote za Polychaeta.
Aurora Castillo
Aurora Castillo (1914 – 30 Aprili 1998) anayejulikana kama la doña - jina la heshima alilopewa na jumuiya yake kubwa ya Walatino - alikuwa mwanamazingira wa Marekani na mwanaharakati wa jumuiya kutoka Los Angeles, California.
Alianzisha wakina Mama wa East Los Angeles (MELA) mnamo 1984. Shirika la MELA lilifanikiwa kupinga jengo lililopangwa la kichomea taka za sumu na gereza la serikali huko Mashariki ya Los Angeles. Castillo alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 1995.
Romulus Augustus
thumb|right|Romulus Augustus
Robert Lewandowski
thumb|Robert Lewandowski (2019) Robert Lewandowski (alizaliwa Warsaw, Polandi, tarehe 21 Agosti 1988) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa klabu ya Bayern Munich na wa timu ya taifa ya Poland.
Timu ya kwanza kuichezea ni Znicz Pruszkow ya Poland baada ya hapo alihamia klabu ya Borussia Dortmund ya Ujerumani akawa mfungaji bora wa ligi hiyo.
Baada ya hapo alihamia Bayern Munich kwa uhamisho huru na akafanikiwa kushinda kombe la bundsiliga na kuwa mchezaji bora wa ligi hiyo na tarehe 22-9-2015 alifunga magolimatano ndani ya dakika tisa walipokuwa wakicheza dhidi ya klabu ya Wolfsburg.
Wilaya ya Lamu
Makao makuu yalikuwa Lamu mjini.
Kwa sasa imekuwa kaunti ya Lamu.
Warungwa
Warungwa ni kabila la watu kutoka eneo la wilaya ya Mpanda, mkoa wa Katavi, magharibi mwa nchi ya Tanzania. Mwaka 1987 idadi ya Warungwa ilikadiriwa kuwa 18,000.
Wilaya ya Lamu
Eneo la wilaya ni kanda la ardhi ya Kenya bara kusini ya mpaka wa Somalia pamoja na funguvisiwa la Lamu.
Eneo la wilaya lilikuwa km² 6,167 na idadi ya wakazi 72,686. Wenyeji ni hasa Wabanjuni.
Warungwa
Lugha yao ni Kirungwa.
Wilaya ya Lamu
Kuna misitu ya mikoko ufukoni.
Wilaya ilikuwa inachagua wabunge wawili wa Lamu Mashariki na Lamu magharibi.
Warungwa
Ni dhahiri kuwa Warungwa waliishi eneo/kijiji kilichoitwa Rungwa ambapo walipapenda, hasa kutokana na shughuli zao, kwani wao shughuli zao kubwa ni kilimo, ufugaji, uvuvi na uwindaji wa wanyamapori.
Eneo la Rungwa kwa sasa lipo ndani ya hifadhi ya Katavi baada ya kuwaondoa wakazi wa eneo hilo mwaka 1974, kipindi cha operesheni vijijini na mpaka sasa jamii ya Warungwa inapatikana katika maeneo mbalimbali ya mkoa wa Katavi kama vile: Kasansa, Majimoto, Mamba, Inyonga, Mpanda, Sitalike, Mpimbwe na sehemu nyingine ambapo walikwenda kwa lengo la kuendeleza shughuli zao za maisha.
Warungu
Warungu ni kabila la watu kutoka eneo la kusini-magharibi la Tanzania na kaskazini-mashariki mwa Zambia.
Mwaka 1987 idadi ya Warungu nchini Tanzania ilikadiriwa kuwa 34,000. Nchini Zambia, idadi ya Warungu haijakadiriwa peke yao, lakini mwaka 1993 idadi ya Warungu pamoja na Wamambwe ilikadiriwa kuwa 262,800.
Kilungu, lugha ya Warungu, na Kimambwe ni lahaja za lugha moja.
Valentina Tereshkova
thumb|right|Valentina Tereshkova Valentina Vladimirovna Tereshkova (Kirusi Валентина Владимировна Терешкова) (* 6 Machi 1937) alikuwa mwanaanga kutoka Umoja wa Kisovieti na mwanamke wa kwanza aliyefika kwenye anga-nje.
Alikuwa mtoto wa mkulima aliyeendelea kusoma uhandisi akafaulu kupita mtihani kwa shule ya wanaanga mwaka 1962.
Tar. 16 Juni 1963 alirushwa kwa chombo cha angani Vostok 6 akazunguka dunia mara 49 akarudi duniani 19 Juni.
Wilaya ya Machakos
Wilaya ya Machakos ilikuwa wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki wa Jamhuri ya Kenya hadi ilipopitishwa katiba mpya ya nchi (2010).
Makao makuu yalikuwa mjini Machakos.
Kwa sasa imekuwa kaunti ya Machakos.
Jambiani Kikadini
Jambiani Kikadini ni kata ya Wilaya ya Kusini katika Mkoa wa Unguja Kusini, Tanzania yenye Postikodi namba 72107. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa kata hiyo ilikuwa na jumla ya wakazi 2,691 ambapo 1,273 ni wanaume na 1,418 ni wanawake.
Godsend (Heroes)
"Godsend" ni sehemu ya kumi na mbili ya msimu wa kwanza wa mfululizo wa igizo la ubunifu wa kisayansi linalorushwa hewani na kituo cha televisheni cha NBC, Heroes.
Uzalishaji wa gesi chafu
thumb|226x226px|Uzalishaji kwa kila mtu kwa nchi zinazotoa moshi wa juu zaidi. Uzalishaji wa gesi chafu hutokana na shughuli za binadamu na kusababisha mabadiliko ya hali ya hewa. Gesi nyingi ni kaboni dioksidi hukutoka na nishati inayowaka: makaa ya mawe, mafuta, na gesi asilia. Wazalishaji wakubwa zaidi ni pamoja na makaa ya mawe nchini China na makampuni makubwa ya mafuta na gesi, mengi ya serikali ya OPEC na Urusi.Uzalishaji unaosababishwa na binadamu umeongeza kaboni dioksidi ya angahewa kwa takriban 69% zaidi ya viwango vya kabla ya viwanda. Viwango vinavyoongezeka vya uzalishaji vimetofautiana, lakini ilikuwa sawa kati ya gesi zote chafu. Uzalishaji wa hewa chafu katika miaka ya 2010 ulikuwa wastani wa tani bilioni 56 kwa mwaka, juu kuliko hapo awali.
Godsend (Heroes)
Hadithi
Majuma mawili baada ya kufuatia matukio ya "Fallout", Peter bado yu maututi na hajitambui baada ya kufyonza nguvu nyingi kwa mfululizo. Wakati Simone kaja kumtembelea, Nathan anamwomba ampeleke kwa Isaac hivyo basi Peter ataweza kujifunza zaidi na sababu zilimpelekea ajifunge kwenye matata yake.
Claire anajifanya hana kumbukumbu wakati Mr. Bennet yupo, hivyo hawezi kugundua kama Mhaiti hajakataa agizo. Anajitia kwamba Zach hana kumbukumbu kama walikuwa marafiki. Anamwelezea the Haitian jinsi ambavyo hawezi kuendelea kuwa mpweke na anaomba kumbukumbu za Zach zirejeshwe na akutane na Peter.
Mhaiti anamhabarisha kwamba hawezi kurudisha kumbukumbu za Zach na kwamba huyo Peter anatazamwa, na iwapo atamtembelea, Mr. Bennet atajua kwamba kumbukumbu zake zimerudi. Claire kaanzisha upya ule uhalisia wake na Zach kwenye "Genesis" kwa kumwomba ampige video wakati anaruka kutoka katika jukwaa refu, anamwonesha nguvu yake ya kujiponesha mbele yake na kwa mara nyingine tena anaingiza uaminifu wake kwa Zach.
Jennifer Egan
Jennifer Egan (amezaliwa 7 Septemba 1962) ni mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2011, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake A Visit from the Goon Squad.
Dahomey
Dahomey ilikuwa jina la jamhuri ya Benin hadi mwaka 1975 lakini hasa jina la ufalme wa Afrika ya Magharibi katika eneo la Benin ya kusini ya leo.
Mwanzo wa Ufalme wa Dahomey
Dahomey ilianzishwa na Waaja baada ya uhamisho wao kutoka Togo kuja Benin ya leo. Jina la Dahomey linasemekana kuwa limetokana na neno la Kifon la "dan" lenye maana ya "nyoka" - dokezo la ibada ya nyoka kusini mwa nchi.
Jina la mfalme wa kwanza ni Do Aklin aliyekuwa mmoja wa wana watatu wa mfalme wa Ardra waliogawanya ufalme kati yao mnamo 1625 BK. Do Aklin aliunda mji wa Abomey ukawa mji mkuu wa Dahomey.
Waaja wa Abomey walichanganyikana na wenyeji wakawa kabila jipya la Wafon au Wadahomey. Waliratibu ufalme wao kwa kuupa serikali ya mfalme mwenye nguvu, wakaunda jeshi la kudumu.
Hasa mfalme Wegbadja aliweka utaratibu kwa vizazi vilivyofuata: mfalme alikuwa mtawala mkuu, mkoani au majimboni hapana watawala wa kieneo bali watumishi wake tu.
Ardhi yote ilitazamwa kuwa mali ya mfalme mwenyewe, mafundisho yaliyohakikisha malipo ya kodi kutoka kwa wakulima waliokubali ya kwamba nchi waliyoilima ni mali ya mfalme.
Mamlaka ya mfalme yalihakikisha nguvu ya Dahomey katika mazingira yake. Jeshi la kudumu lilimpatia chombo muhimu. Ndani ya jeshi hilo kulikuwa na kikosi kimoja cha pekee ambacho kilikuwa kikosi cha wanawake.
Wasafiri wa Ulaya walikiita kikosi hiki "Waamazoni" kutokana na askari wa kike katika masimulizi ya Wagiriki wa Kale.
Wegbadja na wafuasi wake walikaza pia umuhimu wa ibada za pamoja. Wafalme wenyewe na mizimu yao walipewa nafasi muhimu. Sadaka zilienda na kila nafasi, hasa sadaka kwa mizimu ya wafalme.
Dahomey na biashara ya watumwa
Ufalme uliongezeka nguvu ya kiuchumi kutokana na biashara ya watumwa. Kupaa kwa nguvu ya Dahomey kulikwenda sambamba na kuenea kwa wafanyabiashara Wazungu kwenye pwani za Afrika ya Magharibi walionunua watumwa kwa ajili ya safari ya Marekani, wakiuza silaha na bidhaa kutoka Ulaya.
Katika karne tatu za historia yake Dahomey ilikuwa kati ya wafanyabiashara wakuu wa watumwa. Jeshi la Dahomey lilikuwa na bunduki zilizonunuliwa kwa Wazungu wakiwauzia watumwa; silaha hizo zilitumika kwa ajili ya kupiga vita dhidi ya majirani na kujipatia wafungwa waliouzwa kama watumwa. Mapato kutoka biashara hiyo yaliwezesha wafalme wa Dahomey kununua silaha mpya.
Julius Nepos
thumb|right|Shaba inayoonyesha Julius Nepos
Adriana Basile
Adriana Basile (Posillipo, Napoli, 1580 - Roma, 1640) alikuwa mtunzi na mwimbaji wa nchi ya Italia.
Maisha
Kuanzia 1710, alifanya kazi katika ikulu ya akina Gonzaga huko Mantua. Washiriki wa familia yake pia walifanya kazi kwa mahakama, wakiwemo kaka zake, Giambattista Basile, mshairi, Lelio Basile, mtunzi, na dada zake, Margherita na Vittoria, ambao wote walikuwa waimbaji. Mumewe, Mutio Baroni, na watoto wake watatu, mwanawe Camillo, na binti zake wawili, Leonora Baroni na Caterina Baroni pia walikuwa kwenye mahakama. Leonora na Caterina wote walikuwa waimbaji waliofaulu kwa njia yao wenyewe. Claudio Monteverdi alitangaza kwamba Basile alikuwa mwimbaji mwenye kipawa zaidi kuliko Francesca Caccini, ambaye wakati huo alikuwa katika mahakama ya Medici.
Mti-kivuli
Mti-kivuli (Acrocarpus fraxinifolius) ni mti mkubwa wa familia Fabaceae. Umepata jina lake kwa sababu hupandwa kama mti wa kivuli kwa mashamba ya mibuni, huko Asia hasa. Asili yake ni Asia ya Kusini na ya Mashariki, lakini siku hizi hupandwa pia katika kanda za tropiki za Afrika na Amerika.
Adriana Basile
Maisha
Duke Vincenzo Gonzaga alimtunuku Basile heshima katika Monferrato, na pia aliheshimiwa sana na wana wa Vincenzo Francesco IV Gonzaga, Duke wa Mantua na Ferdinando Gonzaga, Duke wa Mantua. Akiwa bado anafanya kazi katika mahakama ya Mantuan, alisafiri hadi Florence, Roma, Naples, na Modena. Alitumbuiza katika Licori, ovvero L'incanto d'amore ya Alessandro Guarini. Mnamo 1626 alistaafu kutoka kwa huduma ya Gonzagas, na kuhamia Naples na baadaye Roma.
Hakuna muziki wa Basile uliosalia, lakini anajulikana kuwa aliboresha ushairi, pamoja na katika shindano na Caccini mnamo Novemba 1623. Watunzi kadhaa wameacha sifa za muziki kwa heshima yake, wakati mkusanyiko wa nyimbo za ushairi, "Il teatro delle glorie. ", ilichapishwa kwa mara ya kwanza huko Venice mnamo 1623 na kisha, katika hali iliyopanuliwa, huko Naples mnamo 1628. Imependekezwa kuwa mchoro wa Antiveduto Gramatica wa Santa Cecilia akiwa na malaika wawili wa muziki unaonyesha kinubi cha Adriana. Kinubi kimepambwa kwa koti la mikono na kuvutia la familia ya Gonzaga, na nembo ya Adriana mwenyewe.
Julius Nepos
Julius Nepos (takriban 430 – 480) alikuwa Kaizari wa Dola la Roma kuanzia mwezi wa Juni 474 hadi 28 Agosti 475. Alimfuata Glycerius.
Baada ya kuondoshwa madarakani aliendelea kutambuliwa kama Kaizari katika sehemu za Dalmatia ambapo alikaa, na za Gallia hadi kifo chake. Tarehe ya kifo chake haijulikani kwa uhakika.
In da Club
"In da Club" ni wimbo wa hip hop ulioimbwa na rapa 50 Cent kutoka kwenye albamu yake ya kwanza ya kibiasha, Get Rich or Die Tryin'. Wimbo ulitayarishwa na Dr. Dre kwa ushirikiano wa Mike Elizondo. 50 Cent, Dr. Dre, na Elizondo wameutunga wimbo huu. Wimbo ulitolewa mwishoni kabisa mwa mwaka wa 2002 ukiwa kama wimbo kiongozi wa albamu na ulipata sifa nzuri katika medani ya muziki.
"In da Club" umekuwa wimbo wa kwanza wa 50 Cent na ilikuwa single namba moja katika miaka ya 2003 na ulikuwa wimbo mashuhuri Marekani na kuingia katika tano bora za nchi za Ulaya. Katika sherehe za ugawaji wa Tuzo za Grammy za 46, ilipata kupigiwa kura katika kundi la Nyimbo Bora za Msanii wa Kiume - Solo na Wimbo Bora wa Rap.
Alan Shepard
thumb|250px|Alan Shepard mwezini Alan Bartlett Shepard, Jr. (18 Novemba 1923 – 21 Julai 1998) alikuwa mtu wa pili aliyefika kwenye anga-nje akiwa mwanaanga wa kwanza wa Marekani baada ya Mrusi Yuri Gagarin.
Alijiunga na wanamaji wa jeshi la Marekani akawa rubani na 1959 aliteuliwa kwa mradi wa kuandaa safari kwenda anga-nje. Wakati ule MArekani ilishindana na Umoja wa Kisovieti katika upelelezi wa anga -nje na Marekani ilitarajia kumpeleka mtu wa kwanza angani. Lakini matatizo ya kifundi yalichelewesha safari na Yuri Gagarin aliwatangulia 12 Aprili 1961.
Tarehe 5 Mei 1961 Shepard alirushwa kwa chombo cha Mercury akafikia kimo cha kilomita 187 juu ya uso wa dunia akarudi baada ya dakika 15 na sekunde 22.
Mwaka 1969 aliingizwa katika mradi wa Apollo iliyoandaa safari za kufika mwezini. Alikuwa kiongozi wa safari ya Apollo 14 tar. 31 Januari hadi 9 Februari 1971.
Alibeba kifaa cha golf pamoja na mipira yake akafaulu kupiga mpira wa golf kwenye uso wa mwezi.
Kiromba
Kiromba  ni jina la kata ya mji wa Nanyamba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,766 waishio humo.
Bata Mzinga
Mabata mzinga au mapiru (kwa Kiingereza anaitwa turkey) ni ndege wakubwa wa jenasi Meleagris, jenasi pekee ya nusufamilia Meleagridinae katika familia Phasianidae. Ndege hawa ni wakubwa kabisa kati ya Phasianidae.
Melvin Schwartz
left|80px thumb|Melvin Schwartz Melvin Schwartz (2 Novemba 1932 - 28 Agosti 2006) alikuwa mwanafizikia Mmarekani. Mwaka 1988 alipokea Tuzo ya Nobel ya Fizikia pamoja na Leon Max Lederman na Jack Steinberger kwa mafanikio yao ya kugundua mbinu za kushughulika maneutrino ambazo ni chembe ndogo sana ya kinyuklia isiyo na chaji na haipasuliki.
Bata Mzinga
Wanafanana kidogo na bata, wana manyoya ya kahawia,kichwa kisicho na manyoya na shingo yenye ngozi ya makunyazi isiyo na manyoya. Kichwa chao hakina manyoya na kina rangi nyekundu, pinki au ya kijivu. Manyoya yana rangi nyeusi imetayo yenye madoa.
Melvin Schwartz
Alikuwa mtoto wa mji wa New York akasoma Bronx High School of Science na chuo kikuu cha Columbia University alipokuwa mwanafunzi wa mshindi wa Tuzo Nobel Isidor I. Rabi na profesa msaidizi tangu 1958.
Bata Mzinga
Hula makokwa, mbegu, beri, mizizi na wadudu, pengine amfibia na watambaachi.
Melvin Schwartz
Mwaka 1966 alihamia Chuo Kikuu cha Stanford alipokuta mashine mpya ya kuharakisha mwendo wa chembe za kinyuklia iliyomsaidia kuendeleza utafiti wake.
Mwaka 1991 akawa mkurugenzi msaidizi wa idara ya fizikia ya kinyuklia kwenye taasisi ya Brookhaven National Laboratory (yaani Maabara ya Kitaifa kule Brookhaven, Marekani) alipowahi kutekeleza majaribio yake yaliyompatia tuzo ya Nobel baadaye. Wakati ule akawa pia profesa kamili huko Columbia.
Alistaafu mwaka 2000.
Bata Mzinga
Spishi moja (M. gallopavo) hufugwa kila mahali pa dunia.
Mlima Kwagoroto
ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.
Mohammed Said Sinani
Mohammed Said Sinani (alizaliwa 11 Agosti 1950) ni mwanasiasa wa CCM. Ni mwenyekiti wa mkoa wa Mtwara,Tanzania. .
Kipalawano cha Brooke's Point
Kipalawano ya Brooke's Point ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wapalawano. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kipalawano ya Brooke's Point imehesabiwa kuwa watu 14,400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipalawano ya Brooke's Point iko katika kundi la Kifilipino.
Pehlivanköy
thumb|Stesheni ya Gari moshi katika mji wa Pehlivanköy ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Kırklareli kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.
Bibi Titi Mohammed
thumb|Waliosimama wa pili kushoto ni Ali Msham (Mwenyekiti wa Tawi la Magomeni Mapipa), wa nne ni Bi. Khadija biti Jaffar, wa tano Bi. Mtendwa biti Iddi Sudi, wa sita biti Feruzi, wa saba Mama Tindwa. Waliokaa wa kwanza ni Mzee Mwinjuma Mwinyikambi, wa tatu ni Bi. Titi Mohamed na pembeni ni mwanae. alt=Picha ya Bibi Titi Mohammed.|thumb|Bibi Titi Mohammed. Bibi Titi Mohammed (1926 - 5 Novemba 2000) alikuwa mmoja wa wanawake wa kwanza mzalendo kushika nafasi za ubunge na uwaziri nchini Tanzania. Pia alikuwa kati ya wanawake wa kwanza kujiunga na harakati za kupigania uhuru wa Tanganyika.
Mwaka 1969 Bibi Titi Mohammed alikamatwa na mwaka uliofuata alifikishwa mahakamani kwa kosa la kula njama ya kutaka kupindua serikali. Katika kesi hiyo, Bibi Titi alikuwa ni mwanamke pekee katika washtakiwa 7. Baada ya kesi hiyo kusikilizwa alipatikana na hatia na kuhukumiwa kifungo cha maisha. Hata hivyo, mwaka 1972 alisamehewa na rais Julius Nyerere.
Juu ya kutolewa kwake, Mohammed aliongoza maisha yake akiwa mpweke. Mume wake alimtelekeza wakati wa kesi, ushirika wake wa kisiasa ukanyang'anywa, na marafiki zake wengi wakamlaani.
Mnamo mwaka wa 1991, wakati Tanzania ikisherekea miaka 30 ya uhuru, Bibi Titi ameonekana kwenye maandishi ya chama tawala kama "Shujaa wa Kike Aliyepigania Uhuru".
Tarehe 5 Novemba 2000 Mohammed alifariki kwenye hospitali ya Net Care Hospital mjini Johannesburg ambapo alikuwa akitibiwa.
Moja kati ya mabarabara makubwa ya jijini Dar es Salaam limepewa jina la Mohammed kwa heshima ya mafaniko makubwa aliyoyafanya wakati wa mbio za kutafuta uhuru wa Mtanzania.
Rainbow Junction
Rainbow Junction ni mradi wa maendeleo huko Pretoria, Afrika Kusini. Maendeleo hayo, baada ya kubadilishwa kwa miaka kadhaa inajumuisha. Mipango ya maendeleo ya matumizi ya mchanganyiko wa 550,000m2 ya maendeleo ya mali ya kibiashara juu ya tovuti ya uwanja wa kijani wa hekta 140. Mradi huu unajionyesha kama Kiini kipya cha Mjini katika sehemu za kaskazini mwa jiji - The New Business Gateway to Africa. Utekelezaji wa maendeleo haya ya kipekee ya mali yatatengwa kwa muda kwa mujibu wa mkakati maalum iliyoundwa na maendeleo, na suluhisho la miundombinu iliyopangwa suluhisho-ndani tarehe Septemba 2019 kusaidia eneo linalojulikana kama "Eneo la Chaguo" ndani ya Pretoria.
Historia fupi ya mradi - kabla ya 2007
Iliyopangwa hapo awali kama maendeleo ya mchanganyiko uliotumika kusaidia uwanja wa michezo uliopangwa unaojumuisha uwanja wa viti 41,000 na uwanja wa michezo wa ndani uliotumiwa kama uwanja wa mechi ya fainali za Kombe la Dunia la 2010. Mnamo 2005, iliripotiwa kuwa hakuna fedha za umma zilizotengwa kwa mradi huo na kwamba manispaa ya Tshwane ilikuwa ikitafuta fedha za kibinafsi kukamilisha uwanja huo na miundombinu inayohusiana. Hapo awali ilipangwa kukamilika mnamo Juni 2007, tovuti hiyo ilipunguzwa ili itumiwe kama mafunzo, badala ya uwanja wa mechi ya Kombe la Dunia.. .
Baada ya FIFA kuamua kutotumia uwanja uliopendekezwa kabisa, akichagua Uwanja wa Loftus Versfeld mahali pake, maendeleo yalibadilishwa. .
Pendekezo jipya la maendeleo, linalojumuisha zaidi ya hekta 70, linajumuisha maeneo nane ya maendeleo. Ujenzi unatarajiwa kutolewa kwa zaidi ya miaka 10 hadi 15 kuanzia katikati ya 2012.
Norma Kassi
Norma Kassim (amezaliwa 10 Aprili 1954) ni mzaliwa wa Gwich'in kutoka Yukon Territory, Kanada, na mjumbe wa zamani wa Bunge la Yukon na mkuu wa zamani wa Vuntut Gwitchin First Nation. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2002, pamoja na Sarah James na Jonathon Solomon.
Adam Johnson (mwandishi)
Adam Johnson (amezaliwa 12 Julai 1967) ni mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 2013, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa riwaya yake The Orphan Master's Son.
Warufiji
thumbnail|right|200px|Mto Rufiji Warufiji ni kabila la watu kutoka eneo la pwani ya Tanzania, karibu na Mto Rufiji. Mwaka 1987 idadi ya Warufiji ilikadiriwa kuwa 200,000.
Lugha yao ni Kirufiji.
Tyngsborough, Massachusetts
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Tyngsborough, Massachusetts
thumb|right|260px|Mahali pa Tyngsborough katika Middlesex County na [[Massachusetts]] Tyngsborough au Tyngsboro ni mji wa Marekani katika jimbo la Massachusetts. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 12,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 47 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 47 km².
Kipalawano cha Kati
Kipalawano ya Katikati ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wapalawano. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kipalawano ya Katikati imehesabiwa kuwa watu 12,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipalawano ya Katikati iko katika kundi la Kifilipino.
Upplands-Bro
thumb|200px| thumb|250px| Upplands-Bro ni manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 23,478 (mwaka 2005).
Jiografia
Eneo lake ni 328.4821 km².
Pınarhisar
ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Kırklareli kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.
Kidagaare-Kusini
Kidagaare-Kusini ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wadagaare. Lugha hiyo ni tofauti na Kidagaare-Kaskazini nchini Burkina Faso. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kidagaare-Kusini imehesabiwa kuwa watu 700,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidagaare-Kusini iko katika kundi la Kigur.
Kidagbani
Kidagbani ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wadagbani. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kidagbani imehesabiwa kuwa watu 800,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidagbani iko katika kundi la Kigur.
Isidori mkulima
Isidori mkulima (kwa Kihispania San Isidro Labrador, Madrid, Castilia, 1070 hivi – Madrid, 15 Mei 1130 ) alikuwa mkulima wa Hispania maarufu kwa upendo wake kwa maskini na wanyama.
Jean La Rose
Jean La Rose (aliyezaliwa 6 Mei 1962) ni mwanamazingira wa Arawak na mwanaharakati wa haki za kiasili nchini Guyana. Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 2002 kwa kazi yake ya kusitisha uchimbaji madini katika maeneo yao, kupata wenyeji haki kamili za ardhi ya kitamaduni, na kuokoa misitu ya Guyana.
Isidori mkulima
Pamoja na mke wake, mwenye heri Maria wa Cabeza, aliwajibika katika kazi ngumu za shambani, akivuna kwa uvumilivu wake tuzo ya mbinguni kuliko mazao ya ardhi akawa kielelezo cha mkulima Mkristo.
Jean La Rose
Yeye ndiye Mkurugenzi Mtendaji wa Jumuiya ya Watu wa Amerika ambayo ilianzishwa mnamo 1991, La Rose akijiunga mnamo 1994. Alifanya kazi na mashirika ya misaada ya Oxfam kwa ufadhili.
Isidori mkulima
Papa Paulo V alimtangaza mwenye heri tarehe 2 Mei 1619, halafu Papa Gregori XV alimtangaza mtakatifu tarehe 12 Machi 1622.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Takeshi Inoue
Takeshi Inoue (井上 健; 30 Septemba 1928 - 5 Aprili 1992) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Inoue alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 7 Machi 1954 dhidi ya Korea Kusini. Inoue alicheza Japani katika mechi 1.
Dihimba
Dihimba  ni kata ya Wilaya ya Mtwara Vijijini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,911 waishio humo.
Vize
ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Kırklareli kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.
Mi
Mi au Mu (Μ μ) ni herufi ya 12 katika Alfabeti ya Kigiriki. Inaandikwa kama μ (alama ya kawaida) au Μ (alama kubwa mwanzoni mwa majina).
Zamani za Kigiriki cha Kale ilikuwa pia tarakimu, ikiwa alama ya namba 40.
Asili ya mi ni herufi ya Kifinisia ya mem 𐤔.
Katika alfabeti zinazofuata mfano wa Kigiriki ilipokelewa katika alfabeti ya Kilatini kama "M" na katika alfabeti ya Kikirili kama "M".
Theodore Roosevelt
Theodore Roosevelt (27 Oktoba 1858 – 6 Januari 1919) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Marekani. Miaka ya 1901 hadi 1909 alikuwa Rais wa ishirini na sita wa Marekani. Mwaka wa 1906 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani. Alikuwa Kiongozi wa chama cha kisiasa cha kijamhuri na mwanzilishi wa chama cha kisiasa cha Progressive cha 1912 ambacho hakikudumu.
Kipalawano-Kusini-Magharibi
Kipalawano ya Kusini-Magharibi ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wapalawano. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kipalawano ya Kusini-Magharibi imehesabiwa kuwa watu 12,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipalawano ya Kusini-Magharibi iko katika kundi la Kifilipino.
Mlima Kwashemhambu
ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.
Avesta (Uswidi)
thumb|350px|Ukubwa duniani farasi wa Dala thumb|250px| Avesta ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 14,738 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 1641.
Jiografia
Eneo lake ni 13.44 km².
Ziwani (Mtwara vijijini)
Ziwani (Mtwara)  ni jina la kata ya Wilaya ya Mtwara Vijijini katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63201. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  8,919 waishio humo.
Su Xun
Su Xun (kwa Kichina 蘇洵, 22 Mei 1009-21 Mei 1066) alikuwa mwandishi na mwanasiasa nchini China wakati wa Nasaba ya Song.
Christian Benteke
Cristian Benteke (alizaliwa tarehe 3 Desemba 1990) ni mchezaji wa soka wa Ubelgiji ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Uingereza Crystal Palace na timu ya taifa ya Ubelgiji.
Alianza kazi yake katika Standard Liege, akicheza sehemu yao ya ushindani wa 2008-09 wa Ubelgiji. Kufuatia msimu huko Genk alijiunga na Aston Villa kwa £ milioni 7. Alifunga mabao 49 katika mechi 100 kwa ajili ya mashindano yote ya Villa, ikiwa ni pamoja na malengo 19 ya Ligi Kuu ya kwanza katika msimu wake wa kwanza na kuwasaidia hadi mwisho wa Kombe la FA FA, kabla ya kuhamisha Liverpool mwaka 2015 kwa £ 32.5 milioni.
Benteke amepata kofia zaidi ya 20 kwa Ubelgiji tangu kuanza mwaka 2010. Alikosa Kombe la Dunia la FIFA ya 2014 kwa kuumia, lakini alikuwa sehemu ya timu yao ambayo ilifikia robo fainali za UEFA Euro 2016.
Lamu
Mji upo upande wa kaskazini-mashariki wa kisiwa kando ya mfereji unaotenganisha visiwa vya Lamu na Manda. Mfereji huo ni bandari asilia inayohifadhiwa dhidi ya dhoruba na mawimbi makali ya bahari.
Mji wa Lamu
Lamu lina umbo la kanda ndefu mwambaoni. Mji wa kale umegawiwa katika mitaa arobaini lakini kuna hasa sehemu mbili: Mkomani upande wa kaskazini penye nyumba kubwa ya mawe na Langoni upande wa kusini ambako wakazi wapya walijenga nyumba za udongo.
Jengo kubwa la mji ni boma lililokaa zamani moja kwa moja ufukoni.
Mwambao wa leo umepatikana tu tangu karne ya 19. Mwambao wa kale unaonekana kwa barabara ya Harambee (au: Usita wa Mui). Wakati wa kujenga Boma ufuko wa kale ulikuwa na maji yenye kina kifupi, hivyo ikaamuliwa kujaza sehemu hizo na kupanua eneo la mji kuingia ufukoni. Watu wenye uwezo walijenga nyumba zao kubwa na mstari wa ufuko ukaimarishwa kwa ukuta.
Historia
Wataalamu wengi huamini ya kwamba mji wa Lamu uliundwa katika karne ya 14. Historia ya Kilwa ambayo ni taarifa iliyoandikwa kwa lugha ya Kiarabu mnamo karne ya 16 inadai ya kwamba chanzo cha mji kilitokea wakati wa kufika kwa familia moja kutoka Shiraz (Uajemi) katika karne ya tatu baada ya Hijra iliyonunua kisiwa kutoka kwa watu wa bara.
Biashara ya kimataifa
Mji ulistawi kwa biashara kati ya pwani ya Afrika Mashariki na Bara Arabu pamoja na Uhindi. Kilwa ilikuwa kituo kwa ajili ya majahazi yaliyopita njiani. Miji yote ya Uswahilini ilinunua bidhaa kutoka kwa Waarabu na Wahindi na kuuza pembe za ndovu, maganda ya kobe na mazao pamoja na watumwa. Biashara kubwa ya Lamu ilikuwa miti aina ya mkoko yenye ubao usiooza kwa urahisi, na hasa hauliwi na mchwa, hivyo unafaa vizuri kwa ujenzi wa nyumba. Mikoko ilipatikana tele kwenye funguvisiwa la Lamu lakini siku hizi imepungua mno, hivyo serikali imekataa kuziuza nje.
Karne za dhahabu
Kuja kwa Wareno kulikuwa kumevuruga biashara ya Bahari Hindi pamoja na heri ya miji mingi ya Waswahili. Kuondoka kwao kulimaanisha ya kwamba nafasi hizo zikapatikana tena. Omani ilikuwa na utawala wa pwani ya Afrika ya Mashariki lakini kwa mbali tu na utawala wake haukuwa mzogo sana. Lamu ilianza kustawi kushinda miaka ya nyuma. Majengo mazuri yanayopamba mji wa kale yalijengwa wakati wa karne ya 18 na hasa ya 19.
Mwisho wa karne ya 18 Lamu ikajikuta katika mashindano makali na Pate. Sultani Fumo Madi ibn Abi Bakr wa Pate alifaulu kuteka Lamu akaanza kujenga boma kubwa lililopo hadi leo. Mwanzo wa karne ya 19 Lamu iliweza kujiondoa katika utawala wa majirani kwa ushindi wake juu ya jeshi la Pate katika mapigano ya Shela mwaka 1813.
Hadi mwisho wa karne Lamu ilikuwa mji wa kwanza katika funguvisiwa. Umuhimu wa biashara ya watumwa waliouzwa Zanzibar na Uarabuni ikaongezeka na kazi ya watumwa iliwezesha mabwana kulima mashamba makubwa wakiuza mazao nje.
Kukwama na kurudi nyuma
Sehemu ya pili ya karne ya 19 iliona mabadiliko tena. Usultani wa Zanzibar ulikuwa umerithi ubwana wa pwani kutoka Omani lakini uliweza kukazia utawala wake kwa sababu haukuwa mbali mno.
Katika miaka tangu 1880 nchi za Ulaya zilianza kujenga ukoloni wao. Wajerumani walianzisha koloni lao katika Witu wakajenga ofisi ya Posta ya Kijerumani kwenye mji wa Lamu kwa sababu palikuwa na bandari iliyo karibu zaidi. Lakini kuja kwa Wazungu na meli zao kubwa kuliondoa pia sehemu ya biashara kutoka Lamu. Meli kubwa zilipendelea bandari kubwa zaidi kama Mombasa au Malindi.
Mwisho wa utumwa
Pigo kubwa kwa Lamu ilikuwa kukatazwa kwa utumwa. Waingereza walikuwa wakilazimisha Zanzibar kukataza kwanza biashara ya watumwa na baadaye utumwa wenyewe. Mabwana wote wenye mashamba makubwa kwenye pwani ya Uswahilini walishindwa kuendelea na mashamba yao na kupata faida kwa sababu waliokuwa watumwa hawakutaka tena kuwahudumia kama watu huru.
Eneo lililosahauliwa katika Kenya huru
Lamu ikakwama na kurudi nyuma katika Kenya iliyoona mabadiliko ya haraka wakati wa ukoloni na baadaye wakati wa uhuru. Wilaya ya Lamu ilipaswa kubeba mzigo wa kusahauliwa kama maeneo mengine ya nchi nje ya nyanda za juu. Barabara ya lami haikupatikana wilaya ya Lamu hadi mwaka 2006.
Miaka ya mwisho utalii umeleta tena biashara mpya lakini mara nyingi ni watu wa nje ya Lamu wanaofaidika.
Utamaduni
Mifano bora ya usanifu wa Uswahilini inapatikana Lamu. Hivyo imepokewa na UNESCO katika orodha ya urithi wa dunia kwa sababu ni "mji wa Uswahilini uliohifadhiwa kushinda miji yote mingine".
Boma la Lamu lililojengwa na watu wa Pate leo hii ni makumbusho yanayotembelewa na wageni wengi.
Makumbusho madogo yanakumbusha kituo cha kwanza cha posta ya Kijerumani katika Afrika ya Mashariki; Lamu ilikuwa kituo cha posta kwa koloni la Kijerumani huko Witu.
Lamu kote magari hayaruhusiwi isipokuwa gari mojamoja la mkuu wa wilaya, polisi na hospitali. Vinginevyo watu hutembea na kutumia sana usafiri wa punda.
Sherehe ya Maulidi
Katika karne ya 20 Lamu imekuwa mahali pa sherehe ya Maulidi inayovuta wageni kutoka pande zote za Uswahilini na nchi za jirani. Sheikh Habib Saleh al Habshi alifika Lamu kutoka Hadramaut (Yemeni) katika miaka ya 1880 akafundisha kwenye madrasa. Akapata wanafunzi wengi akajenga Ribat ar-Riyada mwaka 1900. Chini ya uongozi wake sherehe ya Maulidi ikasheherekewa na wanafunzi wake wengi walioimba aya za sifa kwa Allah na mtume Muhammad.
Sherehe imeendelea kuvuta washiriki na watazamaji wengi hata baada ya kifo chake mwaka 1935 NA hadi leo.
Daa-mguufarasi
Daa-mguufarasi (kutoka kwa Kiing. horseshoe worm) ni wanyama wadogo wa bahari wa faila Phoronida. Faila hiyo ina familia moja tu na spishi 13. Wanyama hao wanafanana na daa wanaobeba taji ya minyiri kwa umbo la nusuduara au kwato ya farasi au kiatu chake. Hutokea katika bahari zote, isipokuwa Bahari ya Antaktiki ambapo hawajavumbuliwa. Kwa kawaida huishi katika neli ndani ya mashapo ya sakafu ya bahari kwa kina cha m 0-400.
Upeo wa macho
250px|thumb|Upeo wa macho unaonekana kama mstari tukiwa baharini. Upeo wa macho (en:horizon) ni mwisho wa yale yanayoonekana na macho.
Baharini, kutokana na usawa wa maji yake, upeo huo unaonekana kama mstari unaotenganisha dunia chini na anga juu.
Kidangme
Kidangme ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Ghana inayozungumzwa na Wadangme. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kidangme imehesabiwa kuwa watu 800,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidangme iko katika kundi la Kikwa.
Njengwa
Njengwa  ni jina la kata ya mji wa Nanyamba katika Mkoa wa Mtwara, Tanzania yenye postikodi namba 63215. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,066 waishio humo.
Mlima Magamba
ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.
Kiwadi-Wadi
Kiwadi-Wadi kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wawadi-Wadi katika majimbo ya New South Wales na Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kiwadi-Wadi, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwadi-Wadi kiko katika kundi la Kulin.
Mlima Makanja
ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.
Mlima Magamba
Una urefu wa mita 2,219 juu ya usawa wa bahari.
Mlima Makanja
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.
Uhifadhi wa fasihi simulizi
Uhifadhi wa fasihi simulizi ni juhudi zinazofanywa kwa makusudi ya kuhakikisha kazi za fasihi simulizi zisisahaulike na hatimaye kupotea kabisa.
Kazi hizo zimeanza tangu binadamu walipoanza kupambana na mazingira yao ya kuishi pamoja. Kazi hizo zilisimuliwa na kuakisi shughuli zilizokuwa zikifanywa na watu katika mazingira ya wakati huo. Kadiri mazingira yalivyobadilika hali kadhalika mambo yaliyokuwa yakisimuliwa ndivyo yalivyokuwa yakibadilika. Hivyo, kulikuwepo na haja ya kuhifadhi kazi hizo kwa faida ya vizazi vipya.
Katika kuhifadhi kazi hizo, kuna njia mbalimbali zilizotumika tangu kale na nyingine zinazotumika leo kwa kufaidika na maendeleo ya teknolojia While reel-to-reel audio tape recordings are still used, video recordings have become standard. This allows the researcher to take body language and facial expressions (both important means of communication in themselves) into account. There is also an emerging trend to use the telephone to make audio journals when distance prevents face-to-face contact.
In order to ensure the preservation of oral histories it is important that all work is properly transcribed and stored on reliable media. It is important to preserve oral histories in modern digital format to ensure longevity and usability. The simplest and easiest way to do this for audio histories is to purchase a "personal MP3 player" that has recording capabilities, and record directly to the flash chip in the player. These are very inexpensive and can hold many hours of interviews. The files should then be uploaded to a central computer server and copies can be burned to optical media, or copied to USB flash drives owned by the researchers, scholars and students working with the material.
Recordable compact discs are commonly used over magnetic tape for the preservation of oral histories over a long period of time. Compact Cassette tapes and Videotape were popular but have been almost completely replaced by optical media such as CD-R and DVD media. CD-R is a successful technology that has proven its reliability over period of time, but it should be viewed with caution for long term storage as the media is easily scratched. The safest way is to make a "gold master" CD that is not ever checked out for use from the library, and duplicate copies of this for use by people wishing to access it. The Folk Heritage Collections, at the Library of Congress, set a standard for 24 bits when digitizing music. This creates "superb" sound and has a high level of detail (Danielson, 2001). The Library of Congress uses CD-R as one of its storage methods. The Library of Congress has a higher budget than many university or archives, therefore they are able to store materials in multiple places. But, the Library of Congress has stated that they do believe storing sound on CD-R is a safe storage method (Danielson, 2001). One can assume if it is considered safe by the Library of Congress it is a relatively safe method of preservation.
A huge challenge of oral history preservation today is the battle with digital obsolescence. There is an obvious link between oral history preservation and digital preservation. Oral histories are often recorded on an assortment of tapes which are ultimately transferred onto computerized, or digitized, formats in order to facilitate their longevity. These digitized formats then have to be preserved, along with their corresponding metadata, just as any other digital objects are. Technological advances are happening everyday and it is difficult to keep up with these changes. Emulation and migration are two ways in which formats can be changed in order to be of use for longer. Emulation focuses on designing hardware and software that will imitate the old system so that it can accept the old files while migration focuses on fitting preserved data into a smaller number of formats that can still encode the complexities of the structure and form of the original format. Cfr. Soete, G.J. (1997). Transforming libraries: Issues and innovations in preserving digital information. Washington, DC: Association of Research Libraries.
With the recent cost decreases in hard disk drives, oral archivists are considering moving many of their popular holdings to permanent storage in a server farm. For example, a single terabyte disk drive costing under $100 USD can hold 1,900 hours of uncompressed audio. A CD-R by contrast can only hold 76 minutes of uncompressed audio. Disk drive array cards such as the 3ware 9650SE can field 8TB of redundantly protected data in a standard PC case. One of the big advantages of doing this is that as the servers age and are retired, the files can simply be copied to newer, larger replacement servers making hardware obsolescence a thing of the past. . Njia hizo ni:
(b) Kwa maandishi
(c) Kwa vinasa sauti
(d) Kwa kanda za video, runinga na tarakilishi
(a) Kichwani
Kazi ya fasihi simulizi huwa katika hali ya masimulizi, hivyo mara nyingi huhifadhiwa katika akili ya mtu. Fasihi simulizi ikihifadhiwa kichwani huendelea kuwa hai kwani hadhira na fanani huweza kuwasiliana ana kwa ana. Hadhira huweza kumpongeza au kumhoji fanani papo kwa papo.
(b) Maandishi
Fasihi simulizi huweza kuhifadhiwa katika maandishi. Mfano kwenye vitabu, vijarida na kadhalika. Fasihi simulizi ikihifadhiwa k2a njia hii haiwezi kupotea wala kubadilika. Njia hii inaweza kutunza kumbukumbu ya kudumu.
(c) Vinasa sauti
Hizi ni zana zinazotumika katika kurekodi sauti. Mfano wa zana hizo ni tepurekoda au santuri. Katika njia hii, ukweli wa sanaa ya kazi haitabadilika, sauti halisi ya wahusika itaendelea kusikika kama ilivotolewa. Hivyo, fasihi simulizi haipotei wala kubadilikabadilika.
(d) Kanda za video/Runinga/Tarakilishi
Njia hii huweza kutumika katika kurekodi picha pamoja na sauti kisha kuzionyesha katika runinga au tarakilishi.
Umuhimu wa kuhifadhi kazi za fasihi simulizi
Fasihi simulizi ikihifadhiwa kuna faida mbalimbali zinazojitokeza. Miongoni mwa faida hizo ni:
i) Kutopotea kwa kazi hizo: Fasihi simulizi ikihifadhiwa uwezekano wa kupotea huwa haupo. Kitendo hiki husababisha kazi hiyo iendelee kutumika katika jamii husika.
ii) Kutunza amali ya jamii: Mambo yanayojadiliwa katika fasihi simulizi ni mambo mbalimbali ambayo ni desturi ya jamii husika. Kitendo cha kuhifadhi kazi za fasihi simulizi husaidia kutunza amali za jamii ili ziweze kutumika kwa vizazi vijavyo.
Wilaya ya Makueni
Wilaya ya Makueni ilikuwa wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki wa Jamhuri ya Kenya hadi ilipopitishwa katiba mpya ya nchi (2010).
Makao makuu yalikuwa Wote mjini.
Kwa sasa imekuwa kaunti ya Makueni.
Kory Johnson
Kory Johnson ni mwanazingira wa Marekani. Mnamo mwaka wa 1991, akiwa bado msichana mdogo, Kory Johnson aliongoza juhudi iliyofaulu ya Watoto kwa Mazingira Salama kukomesha dampo la taka hatari lililokuwa likijengwa katika eneo lake la karibu. Mnamo 1996 alijiunga na Greenpeace na kusaidia kuandaa maandamano dhidi ya mizigo ya treni iliyochafuliwa na DDT hadi Arizona.
Alitunukiwa Tuzo ya Mazingira ya Goldman mwaka wa 1998, kwa jitihada zake dhidi ya uchafuzi wa sumu na nyuklia.
Hiroto Muraoka
Hiroto Muraoka (村岡 博人; 19 Septemba 1931 - 13 Machi 2017) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Muraoka alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 7 Machi 1954 dhidi ya Korea Kusini. Muraoka alicheza Japani katika mechi 2.
Derince
thumb| Mji wa Derince
ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Kocaeli kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.
Gebze
ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Kocaeli kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.
Sara Larraín
Sara María Larraín Ruiz-Tagle (alizaliwa 1952) ni mwanasiasa na mwanaharakati wa mazingira nchini Chile. Sara María aligombea nafasi ya urais katika uchaguzi wa urais wa 1999. Sara María ni mzaliwa katika kabila la Wabaski. Larraín ni mwanachama ya bodi ya wakurugenzi wa International Forum on Globalization.
Elimu na kazi
Larraín alisoma katia chuo cha Universidad de Chile mnamo mwaka 1972, akisomea antropolojia na baadaye alimaliza masomo yake katika chuo cha Catholic University of Chile na kupata shahada ya ufundishaji wa Sanaa.
Kiwemba-Wemba
Kiwemba-Wemba kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wawemba-Wemba katika jimbo la Victoria. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea Kiwemba-Wemba, yaani lugha imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwemba-Wemba kiko katika kundi la Kulin.
Kipampangan
Kipampangan ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wapampangan. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kipampangan nchini Ufilipino imehesabiwa kuwa watu 1,900,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipampangan iko katika kundi la Kifilipino.
Kibuteni
Kibuteni ni kata ya Wilaya ya Kusini katika Mkoa wa Unguja Kusini, Tanzania. Katika sensa ya mwaka 2012, idadi ya wakazi wa kata hiyo ilikuwa na jumla ya wakazi 482 ambapo 260 ni wanaume na 222 ni wanawake.
Staffanstorp
thumb|350px|Kanisa la Brågarp katika Avesta thumb|250px| Staffanstorp ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 14,738 (mwaka 2005).
Jiografia
Eneo lake ni 13.44 km². Umbali na Jiji la Malmö ni 23 km.
Kiparanan
Kiparanan ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Waparanan. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kiparanan imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiparanan iko katika kundi la Kifilipino.
Wilaya ya Marsabit
Wilaya ya Marsabit ilikuwa wilaya mojawapo ya Mkoa wa Mashariki wa Jamhuri ya Kenya hadi ilipopitishwa katiba mpya ya nchi (2010).
Makao makuu yalikuwa mjini Marsabit.
Kwa sasa imekuwa kaunti ya Marsabit.
Kipangasinan
Kipangasinan ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wapangasinan. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kipangasinan nchini Ufilipino imehesabiwa kuwa watu 1,160,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipangasinan iko katika kundi la Kifilipino.
Mlima Mashindei
ni kati ya milima ya Usambara iliyoko katika Mkoa wa Tanga nchini Tanzania.
Una urefu wa mita ? juu ya usawa wa bahari.