cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Faiza Darkhani
Faiza Darkhani (alizaliwa 1992) ni mwalimu, mwanamazingira na mwanaharakati wa haki za wanawake nchini Afghanistan. Mnamo mwaka 2021, alitajwa katika orodha ya wanawake 100 ya BBC inayojumuisha majina ya wanawake wenye ushawishi mkubwa duniani. Darkhani ni miongoni mwa wasomi wachache waliopata elimu ya sayansi ya tabianchi huko Afghanistan. Pia alikuwa mkurugenzi kwenye Shirika la Taifa la Kulinda Mazingira katika jimbo la Badakhshan, Afghanistan.
Alisoma chuo kikuu cha Badakhshan pamoja na chuo kikuu cha Putra Malaysia na kupata shahada ya uzamili ya sanyansi katika usanifu wa mazingira. Utafiti wake unahusisha usimamizi endelevu wa mandhari mijini pamoja na usalama wa chakula.
Bujonde
Bujonde  ni jina la kata ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,528 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53705.
Nyota kibete nyeupe
300px|thumb|Vibete vyeupe vinapatikana chini ya [[safu kuu ya nyota kwenye jedwali ya Hertzsprung-Russel.]] Kibete cheupe (nyota kibete nyeupe, ing. white dwarf) ni nyota ndogo yenye umri mkubwa iliyo karibu na mwisho wa maisha yake. Imeshamaliza fueli yake ya myeyungano nyuklia imejikaza na kugandamiza masi yake katika mjao mdogo. Ina jotoridi ya juu usoni lakini mwangaza wake ni dhaifu. Jotoridi ya juu inasababisha rangi yake nyeupe. Jina "kibete" linatokana na mwangaza hafifu unaosababishwa na eneo dogo la uso wake.
Nyota kwenye safu kuu kama Jua huwa na nusukipenyo ya kilomita milioni lakini kibete cheupe kina nusukipenyo ya km 10,000 pekee yaani kama sayari. Hata hivyo kibete cheupe kina masi sawa na nyota katika mjao mdogo na pia graviti kama nyota. Densiti yake ni kubwa sana.
Kibete cheupe kinatokana na nyota isiyo na masi kubwa na kuisha akiba ya fueli. Ni kiini cha jitu jekundu kinachobaki wakati nyota kubwa inaachana na matabaka yake za nje. Ndani ya kiini hiki cha nyota kubwa ya awali hakuna mchakato wa myeyungano nyuklia tena kwa hiyo hakuna chanzo cha nishati. Nuru inayoendelea kutoka ni nishati ya joto lakini hii inaendelea kupotea polepole.
Masi ya kibete cheupe inafanywa na mata iliyopotoka (degenerate matter); yaani atomu zake zimegandamizwa mno ikiwa elektroni zimeachana na viini vya atomu. Hivyo ni masi ya ioni (atomi yenye chaji) na elektroni zisizoshikamana kama kawaida. Hali hii inaruhusu viini vya atomu kukaribiana sana kuliko atomu kamili na hii inawezesha densiti kubwa ya kibete cheupe.
Wakati huohuo, ndani ya nyota kibete nyeupe, kuna shinikizo la elektroni huru zinazoelekea kuachana na shinikizo hili linazuia nyota yote kujikaza zaidi kutokana na graviti yake hivyo nyota inakaa kwa uwiano thabiti.
Kibete cheupe kinaendelea kupoa polepole. Lakini ikipata tena masi mpya, kwa mfano wa kuivuta kwa graviti yake kutoka nyota jirani, inaweza kukua na kuvuka kiwango chake cha kukaa thabiti. Hapa mlipuko unaweza kutokea kwa umbo la nova.
Kiati
Kiati ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Waati. Mwaka wa 1980 idadi ya wasemaji wa Kiati imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiati iko katika kundi la Kifilipino.
Mpata
Mpata ni jina la kata ya Wilaya ya Busekelo katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.
Mto Nyando
Mto Nyando unaweza kumaanisha:
ABS-CBN
ABS-CBN Corporation au ABS-CBN, ni muungano wa vyombo vya habari wa Ufilipino wenye makao yake makuu katika Jiji la Quezon. Ilianzishwa mnamo 1946 kama Bolinao Electronics Corporation (BEC).
Kampuni hiyo iliundwa kwa kuunganishwa kwa Alto Broadcasting System (ABS) na Chronicle Broadcasting Network (CBN).
Uwanja wa michezo wa NNK Rugby
Uwanja wa michezo wa NNK Rugby ni uwanja wa michezo unaotumika kwa matumizi mbalimbali na unapatikana Parow,Cape Town, nchini Afrika Kusini. Uwanja huu mwanzoni ulitumika zaidi kwa mchezo wa rugby. Septemba 2010, uwanja huo ukawa uwanja mpya wa nyumbani wa klabu ya Daraja la Kwanza la Kitaifa ya FC Cape Town, Kwa sasa unatumika zaidi katika mchezo wa mpira yaani soka.
Palu, Elazığ
ni mji na wilaya iliyopo Mkoani Elazığ kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Ntaba
Ntaba ni jina la kata ya Wilaya ya Busekelo katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania.
Utengule Usongwe
Utengule Usongwe  ni jina la kata ya Wilaya ya Mbeya Vijijini katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 41,952 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53208.
Kijiji cha Utengule iko kilomita 16 kutoka Mbeya mjini kupitia Mbalizi. Kuna kanisa na chuo cha Biblia cha Moravian. Mazingira ya Utengule pana mashamba ya kahawa na shamba kubwa ambalo ni mali ya Waswisi walioanzisha pia hoteli ya Utengule Country Club.
Historia
Jina na mahali ni kihistoria; Utengule ilianzishwa na chifu Tovelamahamba Merere II wa Wasangu aliyepaswa kutoka Utengule Usangu baada ya kushambuliwa mara kwa mara na Wahehe chini ya Mkwawa. Alijenga Utengule mpya hapa Usafwa kwenye mtelemko wa mlima Mbeya mahali panapotazama bonde la mto Songwe. Utengule hii ya Merere II ilikuwa mji uliozungukwa na ukuta na sehemu za ukuta huu bado zinasimama kati ya mashamba na nyumba za kijiji. Merere akishirikiana na Wajerumani katika vita ya Wajerumani dhidi ya Wahehe na baada ya kifo cha Mkwawa Merere III alirudi Usangu alipojenga Utengule upya.
Usaburo Hidaka
Hidaka alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 23 Mei 1923 dhidi ya Ufilipino. Hidaka alicheza Japani katika mechi 2.
Jamaame
thumbnail|right|200px|Mto Juba ukipita katika mji wa Jamaame ni mji wa Somalia.
Idadi ya wakazi hukadiriwa kuwa 224,700.
Kiatta cha Faire
Kiatta ya Faire ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Waatta. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiatta ya Faire imehesabiwa kuwa watu 300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiatta ya Faire iko katika kundi la Kifilipino.
Richard Bona
thumb| Bona akitumbuiza katika Tamasha la Sochi Jazz nchini [[Urusi, Agosti 2016]] Richard Bona (amezaliwa 28 Oktoba 1967) ni mwanamuziki wa Kimarekani mzaliwa wa Kamerun, mpiga ala nyingi na mwimbaji.
Kazi
Bona alihamia Ujerumani akiwa na umri wa miaka 22 kusoma muziki huko Düsseldorf, badae alihamia Ufaransa, ambako aliendeleza masomo yake katika muziki.
Akiwa Ufaransa, alicheza mara kwa mara katika vilabu mbalimbali vya jazz, wakati mwingine akiwa na wachezaji kama vile Manu Dibango, Salif Keita, Jacques Higelin na Didier Lockwood.
Bat Conservation International
Bat Conservation International (BCI) ni shirika la kimataifa lisilokuwa la kiserikali linalojihusisha na kuhifadhi popo na mazalia yake kwa kutumia mbinu za usimamizi wa wanyama pori,kutoa elimu na kufanya tafiti mbali mbali.
BCI ilianzishwa mwaka 1982 na mwanabiolojia wa popo ndugu Merlin Tuttle, ambaye aliongoza shirika hili mpaka alipostaafu mwaka 2009. Tangu kuanzishwa kwake BCI imefanikiwa kushirikiana na U.S. Fish na Wildlife Service pamoja na mawakala wengi  pamoja na mashirika yasiyo ya kutengeneza faida  ya kitaifa na kimataifa na limefanikiwa kuzalisha machapisho, warsha, masomo, tafifiti  na miradi Marekani na Kimataifa. BCI imeajiri wafanyakazi ambao ni wanabiolojia ,wafundishaji na wasimamizi 30 na ina wanachama ndani ya nchi 60 duniani.
Baidoa
thumbnail|right|200px|Mji wa Baidoa ni mji wa Somalia.
Idadi ya wakazi hukadiriwa kuwa 157,500.
Sivrice (District), Elazığ
thumb|Mkoani Elazığ ni mji na wilaya iliopo Mkoani Elazığ kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Busole
Busole ni jina la kata ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 14,842 waishio humo.
Aga Khan
thumbnail|right|200px|Aga Khan wa sasa,Shah Karim Al Hussein Aga Khan (Kifarsi: آقا خان) ni cheo cha imamu au kiongozi wa Wanizari ambao ni kundi kubwa la pili ndani ya Waislamu Washia wakihesabiwa katika dhehebu la Waismaili.
Maimamu wa Wanizari walianza kutumia cheo cha Aga Khan wakati wa karne ya 19 ambako Hasan Ali Shah aliyehesabiwa kama imamu wa 46 wa Kiismaili alipewa cheo hiki na mfalme au shah wa Uajemi.
MaAga Khan hadi sasa ni wafuatao:
Jiim Sheikh Muumin
Jiim Sheikh Muumin (alizaliwa 1945/1946) ni mwanamuziki na mwigizaji mashuhuri wa Somalia. Alianza kuigiza alipokuwa na umri wa miaka 17. Kabla ya Vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Somalia, alidumisha kazi yenye mafanikio ambapo alifikia hadhi ya "rock star". As of 2014, kwa sasa anaishi Mogadishu licha ya misukosuko ya ndani.
Szabolcs-Szatmár-Bereg
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mkoa wa Szabolcs-Szatmár-Bereg
Uchimbaji madini
alt=Uchimbaji wa makaa ya mawe|thumb|247x247px|Uchimbaji wa [[makaa ya mawe ya juu]] . Uchimbaji madini ni kitendo cha kuchimba ardhi kwa ajili ya kupata madini. Kitu chochote ambacho hakiwezi kukuzwa kwa njia ya michakato ya kilimo au kuundwa katika maabara au kiwanda ni lazima kichimbwe. Kile kitendo cha kuchukua madini kutoka ardhini ndicho kinachoitwa uchimbaji madini.
Uchimbuaji wa madini ya thamani au vifaa vingine vya kijiolojia kutoka duniani unaweza kufanywa ili kupata madini ya metali au yasiyo metali, kwa mfano: almasi, dhahabu, shaba, makaa ya mawe, chumvi, chuma, mawe, chokaa, choko, mwamba chumvi, potashi, changarawe, udongo, petroli, gesi asilia au hata maji.
Uchimbaji mwingine hufanywa kwa kuondoa uchafu juu ya ardhi. Uchimbaji huu huitwa uchimbaji wa juu ya ardhi. Uchimbaji mwingine hufanywa kwa kuchimba ndani zaidi kwenye ardhi kwenye mashimo ya machimbo ya madini. Aina hii ya uchimbaji huitwa uchimbaji wa ardhini. Lakini kuna baadhi ya madini yanachimbwa kwa njia tofauti kabisa na aina hizi za uchimbaji, mfano machimbo ya madini ya dhahabu.
Mfanyakazi anayechimba madini huitwa mchimba madini. Uchimbaji wa madini wa chini ya ardhi ni wa hatari sana: wachimba madini kila mwaka hufa kwenye ajali hizo, mara nyingi katika nchi maskini. Kifaa muhimu kwa ajili ya kuongeza usalama hutumika ili kupunguza vifo vya wachimba madini.
Kuna baadhi ya miji iliyoanza kwa ajili ya uchimbaji madini na wakazi wa maeneo hayo huwa ndio wanaochimba madini hayo kama ajira.
Historia
Uchimbaji wa mawe na chuma imekuwa shughuli za binadamu tangu nyakati za kihistoria. Michakato ya kisasa ya madini huhusisha utafutaji wa miili ya madini, uchambuzi wa uwezekano wa faida ya mgodi uliopendekezwa, uchimbaji wa vifaa vinavyotakiwa, na kukamilisha mwisho wa ardhi baada ya mgodi kufungwa.
Tangu mwanzo wa ustaarabu, watu wametumia jiwe, keramik na baadaye metali zilizopatikana karibu na uso wa Dunia. Hizi zilitumika kufanya vifaa vya mapema na silaha; Kwa mfano, jiwe la juu linapatikana kaskazini mwa Ufaransa, kusini mwa Uingereza na Poland lilikuwa linatumiwa kuunda zana za majani. Migodi ya miguu imepatikana katika maeneo ya shimo ambapo sehemu za jiwe zilifuatiwa chini ya ardhi na nyumba. Migahawa yaKrzemionki ni maarufu sana, na kama vile migodi mingine ya majani, ni asili ya zama za mwisho za mawe (ca 4000-3000 BC). Miamba mingine migumu iliyopigwa au iliyokusanywa kwa shanga ni pamoja na jiwe la kijani la sekta ya shaba ya Langdale iliyo katika Wilaya ya Ziwa la Uingereza.
Mgodi wa zamani zaidi juu ya rekodi za akiolojia ni "Pango la Simba" nchini Eswatini, ambayo ufanyaji wa tarehe kwa mionzi ya kaboni inaonyesha kuwa karibu miaka 43,000. Katika tovuti hii watu wa zama za kati za mawe walichimba madini ili kuifanya rangi nyekundu. Mimea ya umri kama huo katika Hungary inaaminika kuwa maeneo ambayo Uholanzi inaweza kuwa na minda ya madini kwa silaha na zana.
Barbara Yi Chonghui
(alifariki Seoul, 3 Septemba 1839) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe ni tarehe 3 Septemba, alipoteswa na hatimaye kukatwa kichwa pamoja na wenzake watano: Yohane Pak Hujae, Maria Pak Kunagi, Barbara Kwon Hui, Maria Yi Yonhui na Agnes Kim Hyochu)..
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Uwanja wa michezo wa Sharks
thumbnail|right|200px|Uwanja wa michezo wa Sharks Uwanja wa michezo wa Shark una matumizi mengi katika jimbo la Port Harcourt nchini Nigeria. Sehemu ya uwanja wa Alfred Diete-Spiff katika Jimbo la Rivers hutumiwa zaidi kwa mpira wa miguu na ni uwanja wa nyumbani timu ya Shark F.C.. Uwanja huo una uwezo wa kuchukua watu 5,000.
Saint-Ouen
Saint-Ouen:
Isa
thumb|Isa kwa Kiarabu Isa ni umbo la jina Yesu katika Qurani na pia katika lugha mbalimbali zilizoathiriwa na Uislamu. Ukurasa huu unahusu imani ya Uislamu kumhusu Yesu kadiri ya Kurani.
Kitabu hicho kilichoandikwa miaka 600 hivi baada ya Kristo kina aya 93 zinazomhusu, lakini hakileti mfululizo wa habari za maisha yake wala za mafundisho yake maalumu.
Ingawa Waislamu wanakiri pia vitabu vitakatifu vya Torati, Zaburi na Injili, katika ibada wanatumia Kurani tu na kwa kawaida ndiyo chanzo chao cha habari juu ya watu na matukio ya kabla yake.
Kwao nabii Isa ni mtume anayeaminiwa kuwa mmojawapo wa mfululizo wa mitume na manabii watukufu 124,000 wa Mwenyezi Mungu walioletwa ulimwenguni kuwapasha wanadamu ujumbe wa umoja wake, ili wamuabudu Yeye peke yake akiwa ndiye Muumba na Mruzuku wao hapa duniani.
Mitume na Manabii hao wameletwa katika zama mbalimbali na kwa watu, kaumu na umma mbalimbali, na mfululizo huu ulianza na Adamu, baba wa wanadamu wote, hadi Mtume Muhammad akiwa ndiye wa mwisho.
Isa ni miongoni mwa mitume wakubwa ambao Mwenyezi Mungu amewasifu kwa subira yao na ustahimilivu wao mkubwa: Manabii Nuhu na Ibrahimu na Musa na Isa na Muhammad. Tena ni miongoni mwa Mitume waliopewa Kitabu kutoka kwa Mwenyezi Mungu kiitwacho Injili. "Masihi Isa bin Mariamu ni Mtume wa Mwenyezi Mungu na Neno lake tu alilompelekea Mariamu, na ni Roho iliyotoka kwake" (sura ya 4 aya 171). Wakristo wanamuita kwa kawaida Yesu Kristo.
Kuzaliwa kwake
Nabii Isa alizaliwa na bibi Maryam kimuujiza, kwani alizaliwa bila ya baba kwa amri ya Mola wake ambaye alimtuma malaika Jibril kumtangazia kupata kwa mtoto mtukufu.
Baada ya kuzaliwa, Nabii Isa, alisema utotoni mwake akiwa bado mchanga, ukiwa ni muujiza mwingine kwa watu ili kuwaonyesha kuwa yeye si mtoto wa kawaida, na kuwa mama yake hana dhambi ya kuja kwake bila ya baba.
Huo ni mfano mmoja katika mifano minne ya uumbaji aliyotuonyesha Mwenyezi Mungu, kwani Mwenyezi Mungu alimuumba Adamu bila ya baba wala mama, na akamuumba Hawa bila ya mama, na akamuumba Isa bila ya baba, na akaumba wanadamu wote waliobakia kutokana na baba na mama.
Habari za kuzaliwa kwake Nabii Isa zinapatikana katika Kurani, surat "Maryamu" (19) kuanzia aya 16 - 35.
Ujumbe wake
Kadiri ya sura ya 3 aya ya 50 alisema ni "msadikishaji wa yale yaliyokuwa kabla yangu katika Taurati, na ili niwahalalishieni baadhi ya yale mliyoharimishiwa, na nimewajieni na Ishara kutoka kwa Mola wenu, kwa hiyo mcheni Mwenyezi Mungu na mnitii".
Alitabiri kuwa baada yake atakuja Mmoja ambaye atawafundisha wanadamu ukweli wote na kuwaongoza kwenye haki na kuwaeleza kila wanalolihitaji katika maisha yao. Ujumbe wake ulikuwa ni wa mwisho kabla ya ule wa Mtume Muhammad ambao ndio wa mwisho kabisa kwa wanadamu wote.
Kitabu cha Nabii Isa
Mwenyezi Mungu ameleta Mitume na Manabii wengi ulimwenguni, lakini alichagua baadhi yao na kuwateremshia vitabu vya uongozi na sharia na hekima kwa wafuasi wao. Katika vitabu vilivyoteremshwa kwa Manabii mbalimbali ni Taurati kwa Nabii Musa, Zaburi kwa Nabii Daudi, Injili kwa Nabii Isa, na Qurani kwa Nabii Muhammad. Kitabu cha Nabii Isa kiliteremshiwa Wayahudi ambao ndio walengwa wake wa kwanza wa Nabii Isa, kama ilivyothibitishwa na Qurani wakati aliposema:
Miujiza ya Nabii Isa
Nabii Isa alipewa na Mwenyezi Mungu miujiza mbalimbali kumsaidia katika kazi yake ya kutangaza dini ya Mwenyezi Mungu, kwani ilikuwa kawaida kwa Mtume au Nabii kuonyesha miujiza kwa watu au kaumu yake ili awathibitishie kuwa yeye kweli ni mjumbe aliyeletwa na Mola wa ulimwengu huu. Mitume waliotangulia kabla ya Nabii Isa, kama Nuhu na Ibrahim na Musa na wengineo wote walikuja na miujiza mbalimbali.
Baadhi ya miujiza ya Nabii Isa kwa idhini ya Mwenyezi Mungu ni kuumba ndege kutokana na udongo, kuponyesha vipofu wakaweza kuona, na kuwaondoshea ukoma wale wenye ukoma, na kuhuisha mtu aliyekufa, na kuwateremshia wafuasi wake chakula kutoka mbinguni ili iwe ni dalili kwao wote.
Imani ya Kikristo kuhusu Isa
Muhammad alikuta Wakristo au Manasara wakiwa wamehitilifiana katika imani yao kuhusu Nabii Isa, kwani wote walimkiri kuwa Mwana wa Mungu, lakini kwa wengi hii ilikuwa na maana kuwa yeye ni Mungu aliyejifanya mtu, isipokuwa wachache walitafsiri tofauti.
Makundi ya namna hiyo yalitengana baada ya Nabii Isa kuondoka ulimwenguni na kuwaachia wafuasi wake waendeleze kazi yake ya kutangaza dini ya Mwenyezi Mungu. Wafuasi waliokuja baada ya wale kumi na mbili waliokuwa pamoja naye, walitoa fikra na mawazo yao kuhusu Isa, hivyo baada ya muda waligawanyika makundi mbalimbali.
Kurudi kwa Nabii Isa
Waislamu wanasema kuwa Isa alichukuliwa na Mola wake na kupandishwa kwake mbinguni baada ya Wayahudi kutaka kumuua, na kwa hivyo hawakuweza kumuua wala kumsulubu. Wakristo kwa upande mwingine, wanaamini kuwa aliwahi kusulubiwa na kuzikwa kisha akafufuka siku ya tatu. Muhimu hapa ni kujua kuwa atarudi tena duniani kukamilisha kazi aliyopewa na Mwenyezi Mungu.
Hivyo ni kweli kwamba imani kwa nabii Isa na kwa Yesu Kristo ni tofauti sana katika Ukristo na Uislamu.
Gogo
thumb|250px|Magogo msituni. Gogo (wingi: magogo) ni shina la mti lililokatwa.
Kiatta cha Pudtol
Kiatta ya Pudtol ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Waatta. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiatta ya Pudtol imehesabiwa kuwa watu 710. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiatta ya Pudtol iko katika kundi la Kifilipino.
İliç
thumb|İliç
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Erzincan kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Mbangi-katani
Mbangi-katani au mkatani (Cannabis sativa) ni mmea unaokuzwa hususa kwa matumizi ya viwandani ya vifundiro vyake. Una ukolezi wa chini wa dawa ya kulevya tetrahydrocannabinol (THC) kuliko mbangi-dawa ulio au nususpishi (C. sativa ssp. indica) au spishi tofauti (C. indica). Mkatani una viwango vya juu vya cannabidiol (CBD), ambayo hupunguza au kuondoa athari ya THC. Uhalali wa mkatani unatofautiana sana kati ya nchi. Serikali nyingine zinasimamia ukolezi wa THC na huruhusu mkatani tu ambao unakuzwa kwa yaliyomo ya chini ya THC.
Mmea huu unakua haraka sana kuliko takriban mimea yote ingine. Ulikuwa mmoja wa mimea ya kwanza kukalidiwa katika nyuzi zinazofaa miaka 50,000 iliyopita. Inaweza kusafishwa katika vitu anuwai vya kibiashara, pamoja na karatasi, vitambaa, mavazi, plastiki inayoweza kuozeshwa kwa njia ya kibiolojia na vifaa vya kuzuia baridi.
Jina mkatani linagawiwa kati ya mbangi-katani na mkonge dume na vitembwe na nyuzi za spishi hizo mbili huitwa katani.
Matumizi ya mbangi-katani
Mbangi-katani hutumiwa kutengeneza bidhaa anuwai za kibiashara na za viwandani, pamoja na kamba, nguo, nguo, viatu, chakula, karatasi, bioplastiki, insulation, na biofuel. Vipodozi vya bast vinaweza kutumika kutengeneza vitambaa ambavyo ni 100% katani, lakini kawaida huchanganywa na nyuzi zingine, kama kitani, pamba, au hariri, pamoja na bikira na polyester iliyotengenezwa, kutengeneza vitambaa vilivyotengenezwa kwa nguo na vifaa. Vipande viwili vya ndani vya mmea ni viboreshaji na kawaida huwa na matumizi ya viwandani, kama mulch, kitanda cha wanyama, na uchafu. Wakati oxidized (mara nyingi hujulikana kama "kukausha"), mafuta ya mbangi kutoka kwa mbegu inakuwa madhubuti na inaweza kutumika katika utengenezaji wa rangi zilizo na mafuta, kwenye mafuta kama wakala wa unyevu, kwa kupikia, na kwa plastiki. Mbegu za mbangi zimetumika katika mchanganyiko wa kulisha ndege pia. Utafiti mnamo 2003 ulionyesha kuwa zaidi ya 95% ya mbegu za mbangi zilizouzwa katika Jumuiya ya Ulaya zilitumika katika kulisha wanyama na ndege.
Lauriano wa Vatan
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Hifadhi ya Taifa ya Mazingira ya Aïr na Ténéré
alt=Picha ya Hifadhi ya Taifa ya Mazingira ya Aïr na Ténéré|thumb|Picha ya Hifadhi ya Taifa ya Mazingira ya Aïr na Ténéré Hifadhi ya Taifa ya Mazingira ya Aïr na Ténéré ni hifadhi ya taifa nchini Niger. Inajumuisha majina kadhaa ya hifadhi yanayopishana, na imeteuliwa kuwa hifadhi ya Urithi wa Dunia wa UNESCO.
Inashughulikia nusu ya mashariki ya Milima ya Aïr na sehemu za magharibi za jangwa la Ténéré. Imetambuliwa na shirika la BirdLife International kama eneo muhimu la ndege.
Hifadhi ya asili ya Aïr na Ténéré hifadhi ya Urithi wa Dunia wa UNESCO ilianzishwa mwaka 1991, na kuteuliwa kama eneo lililo katika hatari katika 1992.
Hifadhi nzima ina ukubwa wa kilomita za mraba 77,360, ambayo ilifanya kuwa hifadhi ya pili kwa ukubwa barani Afrika, na ya nne kwa ukubwa duniani.
Carlos Santana
Carlos Augusto Santana Alves (amezaliwa tar. 20 Julai 1947 mjini Autlán de Navarro, Mexiko) ni mshindi wa Tuzo ya Grammy, akiwa kama mwanamuziki-mpiga gitaa bora wa Kimexiko. Ameanza kujipatia umaarufu tangu kunako miaka ya 1960 na mwanzoni mwa miaka ya 1970 akiwa na bendi yake ya Santana Bendi, ambayo imejizolea umaarufu na mafanikio makubwa kwa muziki wao wa rock, blues, salsa, na jazz fusion.
Bendi imeingizia baadhi ya ala zake mwenyewe, yaani anapiga blues-besi gitaa iendanayo na muundo sawa kabisa na zile ngoma za Kilatini kama vile timbalesi na congasi. Santana aliendlea kufanya shughuli zake za kimuziki kwa takriba miaka kadhaa. Alipata umaarufu mkubwa sana kunako miaka ya 1990. Mwaka wa 2003, gazeti la Rolling Stone nao wamempa Santana namba 15 katika orodha zao za Wapiga Gitaa Wakubwa kwa muda wa miaka 100.
Single zake
Ilani: Single ya Smooth, Maria Maria, na Into The Night kila moja imeorodheshwa katika Platinamu na RIAA.
Hifadhi ya Gadabedji
Hifadhi ya Gadabedji, ni hifadhi ya mazingira katika eneo la kati la Niger. Ina eneo la hektari 76,000 ndani ya ncha ya kaskazini ya mkoa wa Maradi, kaskazini mwa mji wa Dakoro, na kusini mwa mpaka na mkoa wa Agadez. Hifadhi hiyo pia inatambuliwa na UNESCO tangu 2017.
Jiografia
Hifadhi hiyo, ilianzishwa mnamo 25 Aprili 1955, kwa Sheria Na. 3120/SE pia ni 'fôret classée'. Inashughulikia eneo dogo la nyika na nyasi za Sahelian, kusini mwa Milima ya Aïr.
Idadi ya wanyama
Hifadhi ya Jumla ya Gadabedji ilipangwa kulinda swala wa Sahelo-Sahara, hasa kundi la Oryx wenye pembe za Scimitar na Dama Gazelle ambao kwa kiasi kikubwa wametoweka kutokana na shinikizo la wakazi wa eneo hilo.
Katika miaka ya 1940, eneo hilo lilikuwa kando ya njia muhimu ya uhamiaji kwa wanyama kutoka jangwa la Tenere hadi Adari kusini mwa nchi. Hifadhi hii ni sehemu inayopendekezwa kuletwa tena kwa Oryx siku zijazo.
GMA Network
thumb GMA Network, Inc. au GMA, ni kampuni ya media ya Ufilipino yenye makao yake makuu katika Jiji la Quezon. Ilianzishwa mnamo 1950 na Robert La Rue Stewart.
Kampuni hiyo inaendesha vituo kadhaa vya redio na televisheni nchini Ufilipino, vikiwemo GMA-7, GTV-27, Super Radyo DZBB 594 na Barangay LS 97.1.
Kibakole
Kibakole ni lugha ya Kibantu nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabakole. Mwaka wa 1982 idadi ya wasemaji wa Kibakole imehesabiwa kuwa watu 300 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibakole iko katika kundi la A20.
Kidudu-gurudumu
Vidudu-gurudumu (Kiing. rotifer, yaani mbeba (fer) gurudumu (rota)) ni wanyama wadogo sana wa faila Rotifera ambao wanabeba nywele fupi sana au silio kuzunguka kinywa zinazofanana na gurudumu linalodura zikisogea. Takriban spishi zote huonekana chini ya hadubini tu, hata hivyo ni viumbe vyenye seli nyingi.
Maelezo
thumb|250px|Maumbo mbalimbali ya vidudu-gurudumu. Nyekundu - kichwa, buluu - kiwiliwili, nyeupe - mguu. Vidudu-gurudumu wana ulinganifu wa pande mbili na aina za maumbo tofauti. Mwili wao umegawanyika katika kichwa, kiwiliwili na mguu, na kwa kawaida una umbo la mcheduara. Kuna kutikula iliyokua vizuri na inayoweza kuwa nene na ngumu, ambayo inampatia mnyama umbo la sanduku, au kinamo, ambayo inampatia umbo la mnyoo. Vidudu-gurudumu kama huo huitwa loricate na illoricate mtawalia. Kutikula ngumu mara nyingi huundwa na sahani nyingi na inaweza kubeba miiba, matuta au mapambo mengine. Kutikula yao haina khitini lakini imeundwa kwa protini zilizoimarishika.
Sifa mbili bainifu zaidi za vidudu-gurudumu wa kike wa spishi zote ni kuwepo kwa corona (taji) kichwani, muundo unaobeba silio katika jenasi zote isipokuwa Cupelopagis, na kuwepo kwa mastaksi au koromeo ya kutafuna. Katika spishi za zamani zaidi taji huunda mviringo sahili wa silio kuzunguka kinywa ambalo kutoka kwake mstari wa ziada wa silio huenea nyuma ya kichwa. Katika idadi kubwa ya vidudu-gurudumu, hata hivyo, hii imebadilika kuwa muundo tata zaidi.
Marekebisho ya mpango wa msingi wa taji ni pamoja na mabadiliko ya silio katika nywele ngumu au sekini kubwa na ama upanuzi au kupoteza kwa mstari wenye silio kuzunguka kichwa. Katika jenasi kama vile Collotheca taji limerekebishika kuunda faneli inayozunguka kinywa. Katika spishi nyingi, kama zile za jenasi Testudinella, silio kuzunguka kinywa zimetoweka na kuacha tu mistari miwili midogo ya duara kichwani. Katika Bdelloidea mpango huu umerekebishika zaidi na ukanda wa juu ukigawanyika katika magurudumu mawili yanayoduru na yaliyoinuka juu ya kiweko kinachotokeza kutoka kwenye uso wa juu wa kichwa.
Kiwiliwili huunda sehemu kuu ya mwili na hufunika viungo vingi vya ndani. Mguu unatokeza kutoka kwa nyuma ya kiwiliwili na kwa kawaida ni nyembamba zaidi, ambayo inampatia mwonekano wa mkia. Kutikula juu ya mguu mara nyingi huunda miviringo, ambayo inafanya uonekane kuwa na pingili, ingawa muundo wa ndani ni sare. Vidudu-gurudumu wengi wanaweza kurudisha mguu kwa sehemu au kabisa katika kiwiliwili. Mguu huishia kwa vidole kutoka kimoja hadi vinne, ambavyo, katika spishi zilizokaa na kutambaa, huwa na tezi za wambiso ili kumwambatisha mnyama kwenye uso wa chini. Katika spishi nyingi zinazoogelea huru ukubwa wa mguu kwa ujumla umepunguka na mguu unawezza kutokuwapo.
Vidudu-gurudumu wa kiume ni wadogo sana kuliko majike, hadi mara kumi wadogo zaidi. Hawali na kwa hivyo hawana taji wala mkundu, hata hivyo, kuna mfumo wa mmeng'enyo wa chakula usio na kazi.
Uzazi na mzunguko wa maisha
Vidudu-gurudumu ni wa kike au wa kiume na kwa hivyo wana uzaziwenza (dioecy). Huzaa kingono au kwa pathenojenesisi. Wanaonyesha udimofi wa kijinsia huku majike wakiwa wakubwa kila wakati kuliko madume. Katika spishi fulani hii ni kiasi kidogo, lakini kwa wengine jike anaweza kuwa hadi mara kumi ya ukubwa wa dume. Katika spishi za kipathenojenesisi, madume wanaweza kuwepo tu nyakati fulani za mwaka au kutokuwepo kabisa.
Mfumo wa uzazi wa jike huwa na ovari moja au mbili kila moja ikiwa na tezi ya kiiniyai ambacho mayai huhitaji. Pamoja, kila ovari na tezi ya kiiniyai huunda muundo wa seli moja yenye viini vingi katika sehemu ya mbele ya mnyama na unafungua kupitia kirijaova ndani ya kloaka.
Kwa kawaida madume hawana mfumo wa mmeng'enyo wa chakula unaofanya kazi na kwa hivyo huishi kwa muda mfupi. Mara nyingi huwa na uwezo wa uzazi mara tu wakizaliwa. Wana pumbu moja na kirijamanii zinazounganishika na jozi ya miundo ya tezi inayojulikana kama vibofushahawa (visivyohusiana na kibofushahawa cha vertebrata). Kirijamanii hufunguka katika gonopor kwenye sehemu ya nyuma ya mnyama ambayo kwa kawaida hurekebishika kuunda mboo. Gonopori ina homolojia na kloaka ya majike, lakini katika spishi nyingi haina mwunganisho na utumbo.
Faila Rotifera huambatanisha ngeli tatu ambazo huzaa kwa njia tatu tofauti: Seisonidea huzaa tu kingono; Bdelloidea huzaa kipathenojenesisi bila ngono tu; Monogononta huzaa kwa kupishana mifumo hii miwili ("pathenojenesisi kwa mzunguko" au "heterogonia"). Pathenojenesisi bila muunganisho wa gameti hutawala mzunguko wa maisha wa Monogononta na hivyo inasaidia ukuaji wa haraka wa idadi yao na kuingia kila mahali. Katika awamu hii madume hawapo na majike hutaga mayai ya diploidi kupitia mitosisi ambayo hukua kipathojenesisi kuwa majike walio wapachisho wa mama wao. Baadhi ya majike hawa wanaweza kuzaa majike ambao watataga mayai ya haploidi kupitia meiosisi. Hii husababishwa na aina tofauti za vichocheo kulingana na spishi. Mayai ya haploidi hukua kuwa madume kibete wa haploidi iwapo hayatatungishwa na kuwa "mayai ya kupumzika" ya diploidi (au "mayai yanayotua ukuaji") ikiwa yatatungishwa na madume.
Utungisho ni wa ndani. Madume ama huingiza uume wao kwenye kloaka ya jike au kuutumia kupenya ngozi yake na kuingiza shahawa katika uwazi wa mwili. Yai hutoa ganda na linaunganishwa ama kwenye uso wa chini, mimea ya karibu, au kwenye mwili wa jike mwenyewe. Spishi chache, kama vile wana wa Rotaria, huangua mayai tumboni kabla kuzaa wachanga.
Malipizi
Malipizi (kutoka kitenzi "kulipa") ni matendo yanayofanywa ili kufidia hasa makosa na madhara.
Katika Ukristo
Neno hilo linatumika sana katika Ukristo kuhusu kufidia dhambi, kama vile kwa kukamilisha sakramenti ya kitubio.
Mkristo yeyote anapaswa kubeba “msalaba wake kila siku” (Lk 9:23) na kuunganisha mateso yake na sadaka ya Yesu inayozidi kutolewa altareni: anapaswa kuyatoa kwa ajili yake na ya watu anaoshughulikia wokovu wao. Kwa mfano wa Bikira Maria, mabibi arusi wengi wa Kristo wanashiriki mateso yake na hivyo kuwa mama wa Kiroho kwa wale wote waliokombolewa na damu ya Mwanae. Maria hakutiwa rohoni alama isiyofutika ya upadri lakini “alijaliwa ukamilifu wa roho ya kipadri” (M. Olivier) yaani roho ya Mkombozi. Alipenya fumbo la altareni kuliko Mtume Yohane aliyeadhimisha misa mbele yake na kumkomunisha. Alistawisha utume wa Thenashara akijitoa pamoja na sadaka ya misa. Kwa mateso yake ya ndani, kama yale yaliyompata uzushi ulipoanza kujitokeza, alikuwa mama wa Kiroho wa watu kwa kiwango kisichofikirika pasipo mang’amuzi ya dhati ya utume huo uliofichika. Kwa namna hiyo aliendeleza sadaka ya Mwanae.
“Mwili wa fumbo wa Kristo hauwezi kuishi pasipo mateso, kama vile macho yetu yasivyoweza kuishi bila mwanga wa jua. Hapa chini kadiri mtu alivyo karibu na Mungu, yaani kadiri anavyompenda, anawekwa wakfu kwa mateso. Kwa watu waliopata yote kwa njia ya Kanisa, je, si wito bora kuishi na kujitoa sadaka kwa ajili ya Mama yao?… Inahitajika subira, lakini nitaipata: Bwana wetu atanipatia… Namuambia daima: ‘Namtaka mtu huyu kwa gharama ya mateso yoyote’… Hadi mwisho wa dunia Kristo atateseka katika viungo vyake, na kwa mateso hayo Kanisa, Bibi arusi wake, litazaa watakatifu… Tangu Yesu afe, sheria haijabadilika: watu wanaokolewa tu kwa kuteseka na kufa kwa ajili yao… Moyo wa Yesu uliotukuzwa milele hautateseka tena kwa sababu hauwezi kuteseka tena. Sasa ni zamu yetu… Ni heri iliyoje kwamba kuteseka ni zamu yetu, si zamu yake tena!” (Fransiska wa Yesu).
Bwana anawaambia watu wa malipizi kama sista huyo aliyeishi miaka kadiri ya kweli hizo, “Je, hujaniomba kushiriki mateso yangu? Chagua: unataka furaha ya imani isiyo na vivuli, ambayo ikupate na kukujaza matamu, au unataka giza na uchungu ili uchangie kuokoa watu?” Anawaalika waamue kwa hiari tu; lakini wao, wakivutwa na nguvu isiyoshindikana, wanajichagulia uchungu na giza lote ili wengine wapewe mwanga, utakatifu na wokovu. Pengine Bwana anawaonyesha ugumu wa mioyo, na ni kana kwamba mashetani wote wanajaribu kwa kila namna kuwakatisha tamaa; kwa saa kadhaa wanapambana nao roho kwa roho ili kumfuata kwa vyovyote Mwalimu mwema mpaka mwisho. Naye anawajalia kuelewa zaidi na zaidi anavyotarajia wapende kudharauliwa na kuangamia, kama chembe ya ngano iliyomwagwa ardhini ioze ikazae kwa wingi.
Ndiyo dalili ya upendo kamili ambao “unatolewa na Roho Mtakatifu akiushirikisha utashi nguvu yake mwenyewe” (Katerina wa Siena). Bwana alimuambia mtakatifu huyo kuwa wanaotamani wokovu wa watu “hawana lengo lingine isipokuwa kuteseka na kukabili uchovu wowote kwa manufaa ya jirani, wakichukua mwilini mwao madonda ya Kristo, kwa kuwa upendo msulubiwa unaowajaa unajitokeza katika kujidharau, kufurahi kudhalilishwa, kupokea mapingamizi na mateso mengine ninayowajalia toka pande zote na kwa namna yoyote… Hivyo wanalingana na Mwanakondoo asiye na doa, Mwanangu pekee ambaye msalabani alikuwa na heri na uchungu kwa wakati mmoja… Nani anaweza kuninyang’anya na kusogeza mbali nami watu hao, waliozama katika moto wa upendo, kwa kutokuwa na matakwa yoyote ya kwao tena na kwa kuwaka kabisa kwa ajili yangu?”
Carlsbad
Carlsbad:
Malipizi
Katika Ukristo
Ndio ulinganifu kamili na Yesu Kristo unaozaa na kuangaza katika maisha ya malipizi. Hata kwa wasiopokea upadri ni kushiriki hali ya kafara ya Yesu na kuungana kwa dhati na kuhani wa milele: “Mmwendee yeye, jiwe lililo hai, lililokataliwa na wanadamu, bali kwa Mungu ni teule, lenye heshima. Ninyi nanyi, kama mawe yaliyo hai, mmejengwa mwe nyumba ya Roho, ukuhani mtakatifu, mtoe dhabihu za roho, zinazokubaliwa na Mungu, kwa njia ya Yesu Kristo” (1Pet 2:4-5).
Yohane Pak Hujae
(alifariki Seoul, 3 Septemba 1839) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Nguchiro
Wanyama hawa ni warefu na wembamba na wana mkia mrefu wenye manyoya mengi. Wanafanana na chororo lakini wako wakubwa zaidi. Rangi yao ni hudhurungi, kahawia, kijivu au nyeusi. Wao ni wanyama mbua na hula wadudu, kaa, nyungunyungu, mijusi, nyoka, ndege na wagugunaji, na mara nyingi mayai na mizoga pia. Nguchiro hujulikana kwa uwezo wao wa kuua nyoka na kukinga sumu yao. Huishi peke yao au kwa makundi (k.m. nguchiro miraba na nguchiro-jangwa) na hukiakia mchana lakini pengine usiku pia.
Yohane Pak Hujae
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe ni tarehe 3 Septemba, alipoteswa na hatimaye kukatwa kichwa pamoja na wenzake wanawake watano: Maria Pak Kunagi, Barbara Kwon Hui, Barbara Yi Chonghui, Maria Yi Yonhui na Agnes Kim Hyochu. .
Hajdú-Bihar
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mkoa wa Hajdú-Bihar
Yohane Pak Hujae
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Kibankon
Kibankon ni lugha ya Kibantu nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabankon. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kibankon imehesabiwa kuwa watu 12,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibankon iko katika kundi la A40.
Hajdú-Bihar
Hajdú-Bihar ni moja ya wilaya 19 ya kujitawala ya Hungaria. Idadi ya wakazi wake ni takriban 534,000. Mji wake mkuu ni Debrecen.
Fuko-dhahabu
Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Mafuko-dhahabu au mafuko butu ni wanyama wa familia Chrysochloridae ambao wanachimba katika ardhi na kushinda takriban maisha yao yote chini ya uso wake. Wanyama wengine waitwao fuko ni wanafamilia wa Bathyergidae na Spalacidae (oda Rodentia), Talpidae (Soricomorpha) na Notoryctidae (Notoryctemorphia). Spishi zote za fuko-dhahabu zinatokea Afrika kusini kwa Sahara. Hula wadudu. Mafuko hawa huchimba mahandaki yao na miguu ya mbele iliyo na ukucha wa tatu ambao umevuvumulika. Vidole vya kwanza na vya nne vimebaki kama masalio na kile cha tano kimepotea. Miguu ya nyuma ina vidole vitano vyenye ngozi katikati. Macho yao hayafanyi kazi na yamefunika kwa ngozi. Masikio ni vipenyo vidogo tu.
Hali ya sasa
Miongoni mwa spishi 21 za mafuko-dhahabu, angalau 11 zipo hatarini kwa kutoweka. Sababu za msingi ni uchimbaji wa mchanga, utendaji mbaya wa kilimo, ukuaji wa miji, na kuwindwa na mbwa na paka wa kufugwa.
PlayStation 2
PlayStation 2 (kifupisho: "PS2") ni toleo la pili la mashine ya michezo ya video kutoka kampuni ya Sony. Mashine hiyo huwa wanazitoa kwa awamu, kuna toleo la kwanza, hili la pili na la tatu pia.
Shimo jeusi
thumb|220px|Uchoraji wa shimo nyeusi jinsi wataalamu wanavyoliwaza kabla ya mwaka 2019 ambapo hakukuwa na picha halisi ya shimo jeusi. thumb|Picha ya shimo jeusi kwenye kitovu cha galaksi Messier 87 (picha iliyounganishwa kutoka vipimo vingi). Shimo jeusi (kwa Kiingereza: black hole) ni jina la eneo kwenye anga ya ulimwengu lenye graviti kubwa, kiasi kwamba hata nuru haiwezi kutoka nje yake. Eneo hili lazungukwa na upeo usioonekana lakini mipaka ya upeo huo ni kama mstari ambao kila kitu kinachoupita hakiwezi kurudi tena kwa sababu kinavutwa mno na graviti ya shimo jeusi. Eneo hili laitwa "jeusi" kwa sababu nuru yote inayofikia upeo huo inamezwa kabisa, hakuna inayorudishwa tena.
Hadi sasa haijawezekana kutazama shimo jeusi moja kwa moja. Lakini wataalamu wa fizikia waliwahi kuyatabiri mashimo hayo. Hasa nadharia ya uhusianifu ilitabiri ya kwamba gimba lenye masi kubwa iliyokandamizwa katika eneo dogo litasababisha "shimo jeusi".
Katika miaka ya nyuma wanaastronomia wameangalia mahali pengi ambako mwendo wa nyota za eneo fulani si kawaida: unaelezwa kwa kuwepo kwa shimo jeusi katika sehemu hizo maana yake graviti yake inaathiri mwendo wa nyota au mawingu ya gesi ya angani na kuzivutia kwake. Mwendo huu wa magimba katika mazingira ya mashimo meusi unaonekana kwa wanaastronomia.
Mnamo Machi 2019 wanaastronomia walifaulu kupata picha kwa kuunganisha vipimo vya paoneaanga kadhaa duniani kote vilivyolengwa vyote galaksi Messier 87 (pia: Virgo A) na kupima kama darubini moja kubwa. Mnamo Machi 2021 walifaulu kutoa picha mpya inayowezesha kuelewa zaidi kinachosababisha "quasars".
Inaaminiwa kwamba mashimo meusi hutokea wakati wa kufa kwa nyota kubwa zenye masi inayozidi masi ya jua letu mara tatu au zaidi. Hutokea pia katika viini vya galaksi penye mata nyingi kwa karibu.
Kiayta cha Abellen
Kiayta ya Abellen ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Waayta. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kiayta ya Abellen imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiayta ya Abellen iko katika kundi la Kifilipino.
Ipwani
Ipwani  ni jina la kata ya Wilaya ya Mbarali katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,503 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53612.
Ikama
Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia hapa Ikama (Rungwe)
Ikama  ni jina la kata ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,724 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53716.
Chula Vista, California
thumbnail|right|200px|Mji wa Chula Vista, California Jump to navigationJump to search
thumb|right|260px|Mahali pa Chula Vista katika San Diego County na [[California]] Chula Vista ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2005, mji una wakazi wapatao 210,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 21 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 133 km².
Ndoo (kundinyota)
400px|thumb|Ndoo - Dalu (Aquarius) angani thumb|Uchoraji wa msanii wa Karne za Kati unaonyesha jinsi watu walivyoona mbeba maji kati ya nyota za Dalu
Ndoo (pia: Dalu) ni kundinyota la zodiaki linalojulikana kimataifa kwa jina lake la kimagharibi la Aquarius. Ni moja ya kundinyota zinazotambuliwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia
Nyota za Ndoo huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisi kuna umbali mkubwa kati yao, kama ziko mbali au jirani nasi. Kwa hiyo kundinyota "Ndoo" linaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoiona kutoka Duniani.
Jina
Kundinyota hili linajulikana kwa jina la Dalu kwa miaka mingi kwa mabaharia Waswahili walioitumia kutafuta njia baharini wakati wa usiku.
Jina asilia la Dalu linatokana na Kiarabu دلو dalu ambalo linamaanisha "ndoo ya kubebea maji". Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa Wagiriki wa Kale waliosema Ὑδροχόος hidro-kho-os "mwagiliaji maji" na hao walipokea kundinyota hili kutoka kwa Wababeli.
Katika unajimu wa kisasa katika Afrika ya Mashariki jina "Dalu" limesahauliwa ikiwa kundinyota linaitwa kutokana na ishara yake tu "Ndoo".
Mahali pake
Ndoo iko angani kwenye mstari wa ekliptiki kati ya Mbuzi au Jadi (en:Capricornus) na Hutu (en:Pisces).
Magimba ya angani
Kuna nyota nyingi katika eneo la kundinyota hili lakini zote si angavu sana. Nyota angavu zaidi ni Beta Aquarii ambayo ni nyota jitu kubwa njano yenye mwangaza unaoonekana wa 2.9.
Nyota kadhaa zilitambuliwa kuwa na mifumo ya sayari kwa mfano nyota Gliese 876.
Zhaoqing
thumbnail|right|200px|Mji wa Zhaoqing
Zhaoqing ni mji wa China katika jimbo la Guangdong.
Kemah, Turkey
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Erzincan kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
León, Guanajuato
thumbnail|right|280px|Sehemu za Mji wa León, Guanajuato
León (jina rasmi: León de los Aldamas) ni mji mkubwa katika jimbo la Guanajuato. NNi pia mji mkubwa wa tano wa Mexiko. Ni mji upande wa kati ya nchi. Idadi ya wakazi ni 1,137,465, pamoja na mitaa ya jirani rundiko la mji lina wakazi 1,634,917. Eneo lake ni 1,219.67 km². Mji upo m 1,815 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Mji ulianzishwa mwaka 1576.
left|thumb|260px|
The Firm
The Firm lilikuwa kundi bab-kubwa la muziki wa hip hop ambalo limeanzishwa mjini New York City, Marekani mnamo 1996. Lilianzishwa na rapa Nas, meneja wake Steve Stoute, mtayarishaji Dr. Dre na kikosi kizima cha watayarishaji Trackmasters. Kundi linaunganisha na marapa wenye-chimbuko la marapa wa East Coast- Nas, Foxy Brown, AZ na Nature, ambaye amechukua nafasi ya Cormega baada ya kutolewa katika kundi.
Japokuwa kundi lilipokea matarajio mwanana ya mafanikio kutoka kwa washabiki wakati wa kusaini katika studio ya Dr. Dre, Aftermath, albamu ya kwanza ya The Firm, The Album  (1997), imetengeneza mauzo ya kuvunja moyo na imepokea tathmini mbovu kabisa. Albamu yao ya kwanza ndiyo albamu pekee na baadaye kuvunjika mnamo mwaka wa 1998 ambamo kila mwanachama ameendelea kufanya shughuli za kujitegemea.
Bioko Norte
Bioko Norte ni mkoa wa Guinea ya Ikweta uliopo kwenye sehemu ya kaskazini ya kisiwa cha Bioko. Mji mkuu ni Rebola. Mji mkuu wa kitaifa pia uko Bioko Norte ambao ni Malabo.
Kemaliye
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Erzincan kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Bioko Norte
Sehemu ya Hifadhi ya Kitaifa ya Pico Basilé iko Bioko Norte.
Kibarombi
Kibarombi ni lugha ya Kibantu nchini Kamerun inayozungumzwa na Wabarombi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kibarombi imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibarombi iko katika kundi la A40.
Ikolo
Ikolo  ni jina la kata ya Wilaya ya Kyela katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,140 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53704.
Kunguru
Kunguru ni ndege wakubwa kiasi wa familia Corvidae. Spishi nyingine huitwa vinubi. Wanatokea mabara yote isipokuwa Antakitiki. Spishi nyingi ni nyeusi au nyeusi pamoja na rangi ya nyeupe, kijivu au kahawa; nyingine zina rangi mbalimbali kama buluu, pinki n.k. Hula nusra kila kitu: wanyama na ndege wadogo, wadudu, mizoga, matunda, nafaka n.k. Hulijenga tago lao kwa vijiti juu ya mti au jabali. Spishi nyingine huyajenga matago kwa makundi. Jike huyataga mayai 3-10.
Uwindaji
Huko Marekani kunguru huwindwa kwa kibali cha serikali. Isipokuwa kwanzia Agosti mpaka Machi, msimu wa uwindaji kunguru sababu huwa wengi na hapo watu huruhusiwa kuwinda kunguru. Huko Uingereza ni marufuku mpaka pale mtu atakapopewa kibali.
Tabia
Kunguru anamaamuzi ya haraka sana, na anamacho yenye uwezo mkubwa wa kuona, pia kunguru anaonekana kuwa na ujasiri mkubwa hamwogopi binadam wa kike (mwanamke)
Milio
Kunguru hutoa milio mbalimbali. Suala kwamba kuna mawasiliano ya kunguru ni aina ya lugha ni mjadala mkubwa mpaka leo. Kunguru pia wamejifunza kuitika milio ya wanyama wengine na tabia hii hubadilika kwa misimu kadhaa. Milio ya kunguru ni tata na migumu kuelewa, na milio yao hutofautiana kwa spishi tofauti na hasa ugumu wa kujifunza milio huja pale ambapo inafahamika kuwa kunguru wanauwezo wa kusikia sauti ndogo sana ambazo binadamu hawezi kuzisikia.
Akili
Kama kundi, kunguru wameonekana kuwa na akili sana na majaribio mbalimbali yamethibitisha hili. Kunguru wamepata alama za juu sana kwenye tafiti za awali. Kunguru wa huko Israeli wamejifunza kutumia vipande vya mkate kama chombo cha kuvulia samaki. Spishi moja, New Caledonian Crow, wamefanyiwa tafiti sana kutokana na uwezo wao wa kutengeneza zana za matumizi ya kila siku. . Ujuzi mwingine ni ule wa kuangusha mbegu ngumu kwenye barabara inayopitisha magari makubwa ili yapasue, na kisha kusubiri taa za barabarani kuruhusu watu wapitie watawanye mbegu hizo. Na tafiti hivi karibuni zinaonesha kuwa kunguru wana uwezo wa nyuso za watu.
Virusi
Kunguru wa Amerika wanaathirika sana na virusi vya Naili Magharibi ugonjwa ulioanza hivi punde tu huko Amerika kunguru hufa ndani ya wiki moja tu tangu waupate ugonjwa huu na wachache sana hufanikiwa kupona. Kunguru wa huko huathirika sana na, kiasi cha kwamba kifo chao sasa kinaonesha athari ya virusi hao kwenye maeneo yao.
Uainishaji
Kumbukumbu ya visukuku vya kunguru (mifupa yao) inaonyesha kwamba walikuwa wengi sana Ulaya lakini husiano baina ya kunguru wa kabla ya historia hazieleweki vizuri. Kunguru wa makubwa ya jackdaw, kunguru rangi-mbili na kunguru domo-nene wanaonekana kuwa walikuwepo tangu zamani sana. Kunguru waliwindwa na binadamu hadi enzi ya chuma, kitu ambacho kinaonyesha mabadiliko ya spishi za kisasa. Kunguru wa Marekani hawana historia sahihi inayoaminika. Chakushangaza spishi nyingi zimekwisha hivi sasa baada ya uvamizi wa binadamu, katika visiwa kama Nyuzilandi, Hawaii na Grinlandi hasa.
Imalilosongwe
Imalilo Songwe ' ni jina la kata ya Wilaya ya Mbarali katika Mkoa wa Mbeya, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,268 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53611.
Shizuo Miyama
Shizuo Miyama (深山 静夫) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Miyama alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 23 Mei 1923 dhidi ya Ufilipino. Miyama alicheza Japani katika mechi 2.
Kahawa
Kwa maana nyingine ya jina hili angalia Kahawa (maana) thumb|Kikombe cha kahawa. Kahawa ni kinywaji kinachotengezwa kutokana na buni ambazo ni mbegu za mbuni.
Kahawa ni kinywaji kinachozidi kuenea duniani. Inapendwa kwa sababu ya ladha yake pamoja na dawa ya kafeini iliyomo ndani yake. Kafeini ina taathira ya kuchechemua na kuondoa uchovu.