cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mauaji ya kimbari
Yugoslavia ya Zamani
Mnamo tarehe 12 Julai 2007, Mahakama ya Ulaya ya Haki za Kibinadamu (ECHR kwa lugha ya Kiingereza) ikiikataa rufaa ya Nikola Jorgic dhidi ya kushitakiwa kwake kwa mauaji ya kimbari na mahakama ya Kijerumani (Kesi ya Jorgic dhidi ya Ujerumani) ilibainisha kuwa tafsiri pana ya mahakama ya Kijerumani kuhusu mauaji ya kimbari imekataliwa na mahakama ya kimataifa yanapozingatia kesi sawa.
ECHR pia ilibainisha kuwa katika karne ya 21 "Miongoni mwa wasomi, wengi wana maoni kwamba utakaso wa kikabila, haswa jinsi ulivyotendwa na vikosi vya Kisabi katika Bosnia na Herzegovina ili kuwafukuza Waislamu na Wakroati kutoka makazi yao, haukuwa mauaji ya kimbari. Hata hivyo, kuna idadi kubwa ya wasomi pia ambao wamependekeza kuwa matendo haya yalikuwa mauaji ya kimbari"
Slobodan Milosevic, alikuwa Rais wa zamani wa Serbia na Yugoslavia na alikuwa mtu mwenye ushawishi mkuu zaidi wa kisiasa kuwahi kufikishwa mbele ya ICTY. Alifariki tarehe 11 Machi 2006 wakati kesi yake ambapo alituhumiwa kwa mauaji ya kimbari au kushiriki katika mauaji ya kimbari katika maeneo ndani ya Bosnia na Herzegovina ilipokuwa ikiendelea, kwa hivyo hakuna uamuzi uliorudishwa. Mnamo mwaka wa 1995 ICTY ilitoa kibali kwa ajili ya kukamatwa kwa Wasabia wa Kibosnia Radovan Karadzic na Ratko Mladic kwa mashitaka kadhaa ikiwemo mauaji ya kimbari. Mnamo tarehe 21 Julai 2008 Karadzic alikamatwa Belgrade, na kwa sasa yuko katika gereza la Hague akisubiri kesi yake. Ratko Mladic bado hajakamatwa.
Kupitia Mahakama ya Kimataifa ya Jinai
Hadi wa leo mashitaka yote ya kimataifa ya mauaji ya kimbari yamefanywa katika mahakama maalum ya kimataifa. Tangu mwaka 2002, Mahakama ya Kimataifa ya Jinai yamepewa uwezo wa kushitaki kwa mujibu wa mamlaka yake ikiwa mahakama ya kitaifa hayana nia au hayawezi kuchunguza au kushitaka wahalifu wa mauaji ya kimbari, hivyo kufanywa kuwa "mahakama ya mwisho," na kuliachia mchi binafsi jukumu la kimsingi la kushtaki kwa mujibu wa mamlaka yake wanaodaiwa kuwa wahalifu. Kutokana na wasiwasi wa Marekani kuihusu ICC, Marekani inaonelea heri kuendelea kutumia mahakama ya kimataifa maalum kwa uchunguzi wa namna hiyo na mashitaka yatakayoibuka.
Darfur, Sudan
Mgogoro unaoendelea katika eneo la Darfur, Sudan, ambao ulianza mwaka wa 2003, ulitangazwa kuwa "mauaji ya kimbari" na Katibu wa Nchi ya Marekani Colin Powell tarehe 9 Septemba, mnamo mwaka wa 2004 katika ushahidi mbele ya Kamati ya Seneti ya Uhusiano wa Nje. Hata hivyo tangu wakati huo, hakuna mwanachama mwingine wa kudumu wa Baraza la Usalama la Umoja wa Mataifa ambaye ameufuata mfano huo. Kwa kweli, mnamo Januari mwaka wa 2005, Tume ya Kimataifa ya Uchunguzi wa Darfur, iliyoidhinishwa na Baraza la Usalama la Umoja wa Kimataifa Sheria nambari 1564 ya 2004, ilitoa taarifa kwa Katibu Mkuu ikisema kwamba "Serikali ya Sudan haijafuata sera ya mauaji ya kimbari."
Hata hivyo, tume hiyo ilionya kwamba "hitimisho kwamba hakuna sera za uangamizaji zilizofuatwa na kutekelezwa katika eneo la Darfur na wenye mamlaka serikalini, moja kwa moja au kupitia wanamgambo chini ya udhibiti wake, haipaswi kueleweka kwa njia yoyote ile kama kutoashiria ukubwa wa hatia zilizofanywa katika kanda hiyo. Hatia za kimataifa kama vile hatia dhidi ya ubinadamu na hatia za kivita zilizofanywa katika eneo la Darfur zinaweza kuwa na uzito sawa na mauaji ya kimbari."
Mnamo mwezi Machi mwaka wa 2005, Baraza la Usalama lilipeleka kirasmi swala la Darfur kwa mwendesha mashitaka wa Mahakama ya Kimataifa ya Jinai, huku likiizingatia ripoti ya Tume lakini bila kuutaja uhalifu wowote maalum. Wanachama wawili wa kudumu wa Baraza la Usalama, Umoja wa Marekani na Uchina, hawakupiga kura kuhusu azimio la sheria ya kushtaki. Kwa mujibu wa ripoti yake ya nne kwa Baraza la Usalama, Mwendesha mashitaka amepata "uwezekano wa kuweko na misingi ya kuamini kwamba watu waliotambulishwa katika Sheria ya Baraza la Usalama la Umoja wa Kimataifa nambari 1593] wamefanya uhalifu dhidi ya ubinadamu na uhalifu wa kivita," lakini hakupata ushahidi wa kutosha kuwashitaki kwa mauaji ya kimbari.
Mnamo Aprili mwaka wa 2007, Waamuzi wa ICC walitoa vibali vya kukamatwa kwa ya aliyekuwa Waziri wa Nchi kwa ajili ya Mambo ya Ndani, Ahmad Harun, na kiongozi wa wanamigambo wa Janjaweed, Ali Kushayb, kwa uhalifu dhidi ya ubinadamu na uhalifu wa kivita. Mnamo tarehe 14 Julai mwaka 2008, waendesha mashitaka katika Mahakama ya Kimataifa ya Jinai (ICC), waliyaandikisha mashtaka kumi ya uhalifu wa kivita dhidi ya Rais wa Sudan Omar al-Bashir: matatu ya makosa ya mauaji ya kimbari, matano ya uhalifu dhidi ya ubinadamu na mawili ya mauaji. Waendesha mashitaka wa ICC wamedai kwamba al-Bashir "aliongoza upangaji na utekelezaji wa mpango wa kuharibu sehemu kuu" ya makundi tatu ya kikabila katika eneo la Darfur kwa sababu ya makabila yao.
Mnamo tarehe 4 Machi mwaka wa 2009 ICC ilitoa hati ya kukamatwa kwa Omar Al Bashir, Rais wa Sudan kadri Chumba cha utangulizi cha I cha ICC kilipohitimisha kuwa cheo chake kama mkuu wa nchi yake si kinga dhidi ya mashitaka mbele ya ICC. Hati ya kukamatwa ilikuwa kwa sababu ya uhalifu wa kivita na uhalifu dhidi ya ubinadamu. Haikujumuisha uhalifu wa mauaji ya kimbari kwa sababu idadi kubwa ya waliokuwa katika Chumba cha utangulizi cha ICC hawakuona kama waendesha mashitaka walikuwa wametoa ushahidi wa kutosha kulijumuisha kosa hilo.
Mauaji ya kimbari katika historia
Utangulizi wa CPPCG hausemi tu kuwa "mauaji ya kimbari ni kosa chini ya sheria za kimataifa, kinyume na roho na malengo ya Umoja wa Mataifa na linalokashifiwa na dunia iliyostaarabika", bali kwamba "katika vipindi vyote vya kihistoria mauaji ya kimbari yameleta hasara kuu kwa ubinadamu ".
Kuamua matukio ya kihistoria ambayo ni mauaji ya kimbari na ambayo ni tabia za kiuhalifu au unyama tu si jambo rahisi na wazi. Isitoshe, katika kesi zote ambapo shutuma za mauaji ya kimbari zimesambazwa, wanaotoka katika pande mbalimbali wanakana vikali tafsiri na maelezo ya tukio hilo, na hata mara nyingi huwa na maoni mbalimbali kuhusu ukweli. Mashitaka ya mauaji ya kimbari hayachukuliwi kimzaha na mara nyingi huzua utata. Majaribio ya wanaoangalia historia upya kuyakana mauaji ya kimbari (hasa mauaji ya kimbari ya Wayahudi) ni, katika nchi chache, kinyume na sheria.
Hatua za mauaji ya kimbari na juhudi za kuyazuia
Mnamo mwaka wa 1996 Gregory Stanton rais wa shirika la kulinda dhidi ya mauaji ya kimbari aliwasilisha jarida kwa jina "Hatua 8 za mauaji ya kimbari" katika Idara ya Jimbo nchini Marekani. Katika jarida hilo alipendekeza kuwa mauaji ya kimbari hufanyika katika hatua nane ambazo ni za "kutabiriwa lakini ambazo haziwezi kuepukika kikamilifu".
Jarida la Stanton liliwasilishwa katika Idara ya Jimbo, muda mfupi baada ya mauaji ya kimbari ya Rwanda na uchambuzi mwingi umejikita katika sababu iliyoyafanya mauaji hayo ya kimbari kufanyika. Hatua ya kinga alizozipendekeza, kulingana na shabaha ya awali ya watu ambao utafiti huo ulilenga, zilikuwa zile ambazo Marekani ingeweza kutekeleza moja kwa moja au ingeweza, kwa kutumia ushawishi, wake kufanya serikali nyingine kutekeleza.
Katika jarida la Baraza la Utafiti wa Sayansi ya Jamii Dirk Moses anazikosoa mbinu za Stanton akihitimisha:
Tume ya Utenda Kazi ya Kuzuia Mauaji ya Kimbari
Katika mujibu wa maneno ya Bw. Kohen, “Ripoti hii inatoa mwongozo ambao unaweza kuiwezesha Marekani kuichukua hatua ya kuzuia, ikifanya kazi pamoja na washirika wa kimataifa, ili kuchelewesha mazingaombwe ya kesi za mauaji ya kimbari na visa vikubwa vya ukatili katika siku za usoni.”
Kati ya mapendekezo ni:
Oussama El Azzouzi
Oussama El Azzouzi (alizaliwa 29 Mei 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu anayecheza kama kiungo mkabaji katika klabu ya Royale Union Saint-Gilloise katika Ligi Kuu ya Kwanza ya Ubelgiji. Alizaliwa Uholanzi, anacheza katiika Timu ya Taifa ya Soka ya Moroko chini ya miaka 23.
Kimataifa
El Azzouzi ana asili ya Moroko. Aliitwa kwenye kikosi cha Timu ya Taifa ya Soka ya Moroko chini ya miaka 23 mwezi Machi 2023.
Kimala (Nigeria)
Kimala ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wamala. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimala imehesabiwa kuwa watu 6630. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimala iko katika kundi la Kikainji.
Edivaldo Hermoza
Edivaldo Hermoza (alizaliwa 17 Novemba 1985) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Bolivia. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Bolivia.
Hermoza ameichezea timu ya taifa ya Bolivia tangu mwaka wa 2011. Hermoza alicheza Bolivia katika mechi 11, akifunga mabao 1.
Sofia the First
Sofia the First ni safu ya televisheni ya uhuishaji ya CGI ya Amerika ambayo ilionyeshwa mnamo Novemba 18, 2012, iliyotengenezwa na Uhuishaji wa Televisheni ya Disney kwa Kituo cha Disney na Disney Junior.
Karatina
Karatina ni mji mdogo wa Kenya katika Kaunti ya Nyeri.
Sofia the First
Jamie Mitchell ndiye mkurugenzi na mtayarishaji mtendaji na Craig Gerber anahudumu kama muundaji, mhariri wa hadithi na mtayarishaji. Kipindi kinafuata ujio wa Sofia, uliochezwa na Ariel Winter. Sofia anakua kifalme wakati mama yake, Miranda, anapoolewa na Mfalme Roland II wa Enchancia.
Karatina
Wakati wa sensa ya mwaka 2019 ulikuwa na wakazi 23,552.
Sofia the First
Kipindi hicho kina nyimbo za John Kavanaugh na Erica Rothschild na alama ya muziki ya Kevin Kliesch.
Vladimir Mkuu
Vladimir Mkuu (958 hivi – 15 Julai 1015) alikuwa mtemi wa Kiev na Novgorod kuanzia mwaka 980 hadi kifo chake.
Mwaka 988 alipokea ubatizo kutoka kwa mapadre wa Kanisa la Bizanti uliofuatwa na ubatizo wa familia na wananchi wa Kiev ). Tukio hilo liliathiri moja kwa moja utamaduni wa Urusi, Ukraina na Belarus pamoja na historia yote iliyofuata, kwa kuwa Kanisa la Kiorthodoksi liliendelea kuwa dini rasmi katika milki za Kirusi hadi Mapinduzi ya Urusi ya 1917.
Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Wetzlar
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Wetzlar
Wetzlar ni mji wa Hesse nchini Ujerumani. Idadi ya wakazi wake ni takriban 51.537.
3 Juni
Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Karolo Lwanga na wenzake, Sesili wa Karthago, Hilari wa Carcassonne, Klotilda malkia, Lifardi, Oliva wa Anagni, Kevin wa Glendalough, Jenesi wa Clermont, Isaka wa Cordoba, Davini wa Lucca, Morandi wa Cluny, Kono wa Diano, Yohane Grande, Petro Dung Van Dinh n.k.
Robert Peake Mzee
Robert Peake Mzee (mnamo 1551 - 1619) alikuwa mchoraji kutoka Uingereza.
Ounkazi
Ounkazi ni mji wa Komori wenye wakazi 7,385.
Unapatikana katika kisiwa cha Grande Comore.
Clive Barker (mwanasoka)
Clive William Barker (23 Juni 1944 - 10 Juni 2023) alikuwa mkufunzi wa kandanda wa Afrika Kusini. Aliiongoza timu ya taifa ya Afrika Kusini kutwaa taji lao pekee la Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 1996. Alikuwa mjomba wa Steve Barker (Mwanasoka).
Max-Alain Gradel
Max-Alain Gradel alizaliwa tarehe 30 Novemba mwaka 1987 ni mtaalamu wa Ivory Coast mchezaji mpira ambaye anacheza kama winga au mshambulizi kwa klabu ya Uturuki Sivasspor na timu ya taifa ya Ivory Coast.
Gradel alipokea mwito wake wa kwanza kwenye timu ya taifa ya Ivory Coast mnamo Novemba 2010. Alijitokeza kwa mara ya kwanza katika upande wa kitaifa tarehe 5 Juni 2011. Tarehe 30 Aprili 2011, Gradel alishinda tuzo zote za Mchezaji Bora wa Mashabiki na Wachezaji Bora wa Mwaka huko Leeds. Mnamo Juni 2018, alijiunga na klabu ya Ufaransa Toulouse.
Tarafa ya Madinani
Tarafa ya Madinani (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Madinani) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Madinani katika Mkoa wa Kabadougou ulioko kaskazini-magharibi mwa Cote d'Ivoire.
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 25,054.
Makao makuu yako Madinani (mji).
Hapa chini ni majina ya vijiji 18 vya tarafa ya Madinani na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
• # Kadiasso (1 266)
• # N'gapyé (1 267)
• # Sanaba (1 175)
• # Sokouraba (668)
• # Kébiko 1 (353)
• # Kébiko 2 (1 006)
• # Madinani (6 710)
• # Dienguélé (1 056)
• # Dognéindougou (237)
Myrtle Witbooi
Myrtle Witbooi ni mwanaharakati wa Afrika Kusini. Kwa sasa anahudumu kama katibu Mkuu wa Huduma ya Ndani ya Afrika Kusini na Muungano wa Wafanyakazi Washirika (SADSAWU). Pia anamtumikia raisi wa kwanza wa Shirikisho la Kimataifa la Wafanyakazi wa Ndani (IDWF), shirika la kimataifa la wafanyakazi wa nyumbani. Wasomi wa masuala ya kazi wamebainisha IDWF ni "shirikisho la kwanza la wafanyakazi la kimataifa linaloendeshwa na wanawake kwa kazi zinazotawaliwa na wanawake."
Alen Avdić
Alen Avdić (alizaliwa 3 Aprili 1977) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Bosnia na Herzegovina. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Bosnia na Herzegovina.
Mto Nahufunzwe
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi).
Alen Avdić
Avdić ameichezea timu ya taifa ya Bosnia na Herzegovina tangu mwaka wa 1999. Avdić alicheza Bosnia na Herzegovina katika mechi 3.
Mto Nahufunzwe
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Tarafa ya Madinani
• # Fandasso (834)
• # Kokoun (2 674)
• # Lossingué (1 247)
Emmanuel Adebayor
Sheyi Emmanuel Adebayor (amezaliwa tar. 9 Februari 1985 mjini Lome, Togo) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka nchini Togo - mwenye asili ya Nigeria. Kwa sasa anaichezea klabu mashuhuri barani Ulaya ya Manchester City. Na pia huichezea Timu ya Taifa ya Togo.
Stabat Mater (sanaa)
Maria anaonekana tofauti na michoro na sanamu aina ya Pietà ambamo mara nyingi amezidiwa na uchungu hata kutaka kuzimia.
Emmanuel Adebayor
Kuanza kwake kucheza mpira barani Ulaya
Adebayor alihamia barani Ulaya akiwa na umri mdogo kabisa baada yakuacha klabu yake ndogo huko nchini Togo aliishi baadhi ya muda mrefu kidogo huko Ufaransa bila kuwa na timu lakini alikutwa akipenda mpira wa miguu tangu angali mdogo basi akawa anashiriki katika baadhi ya mechi za vijana katika mitaa ya Ufaransa, baadhi ya watu kutoka kwenye klabu ya Metz wakamuona nakumkubali kutokana na ufundi wa uchezaji wake wakawa wamemchukua nakumuweka kwenye Metz ya vijana lakini ya umri wa myaka 15 nakupandishwa kwenye Metz ya vijana wa miaka 17 na alicheza kama miaka miwili, baadae kutokana na uchezaji wake uzuri kocha wa timu ya kwanza ya Metz (timu kubwa) akaomba wampandishe kwenye timu kubwa nakushiriki na timu hiyo katika ligi ya kwanza ya Ufaransa (Ligue 1). Katika msimu wake wa kwanza, alicheza mechi tisa na alifunga mabao mawili tu. Katika msimu 2002-2003,Adebayor alifunga magoli 17 katika mechi 35.
Tarafa ya Madinani
• # Mahandiana-Koura (1 054)
Stabat Mater (sanaa)
Jina hilo la Kilatini linamaanisha "Mama alikuwa amesimama" na linatokana na lile la sekwensya maarufu "Stabat Mater" inayotumika kati ya masomo ya Misa siku ya Bikira Maria wa Mateso, tarehe 15 Septemba.
Emmanuel Adebayor
Kuelekea AS Monaco
Baada yakumuona kua ni mchezaji mzuri nakufunga magoli mengi katika msimu huo, klabu nyingi za Ufaransa zilipendelea kumnunua lakini klabu ya AS Monaco ilitoa pesa nzuri na ndio ilimchukua mchezaji huo katika mwaka wa 2003, na katika huo msimu alifunga magoli 7 katika mechi 17 alizozicheza katika ligi hiyo, Adebayor aliisaidia klabu hiyo ya Monaco kufika fainali katika Ligi ya klabu bingwa barani Ulaya (Champions League) kwakufunga magoli ma wili katika mechi kumi alizozicheza lakini klabu hiyo haikuchukua kombe ilifungwa magoli 2-1 na klabu ya Ureno iitwayo FC Porto
Tarafa ya Madinani
• # Siansoba (1 508)
Emmanuel Adebayor
Kutoka AS Monaco nakuelekea FC Arsenal
Tar 13 Januari 2006, Adebayor aliweka mkataba na klabu mashuhuri duniani na barani Ulaya kwa kiwango cha pesa milioni tatu paund (£3m, zilizokadiriwa) Adebaryor alipewa lakabu (Jina) la  Baby Kanu (kanu mtoto) kutokana na namna alivyo kimaumbile nakumfanana kanu kwa kila kitu hadi uchezaji pia na Adebayor mchezaji anaependa tangu angali mdogo ni Kanu mchezaji mashuhuri barani Afrika na Ulaya na ulimwengu. Mechi yake ya kwanza katika Ligi kuu ya Uingereza Katika tar 4 Fubruari 2006,Adebayor alicheza mechi yake ya kwanza katika Ligi kuu ya Uingereza ilikua dhidi ya klabu ya Birmingham City na alifunga goli katika dakika ya 21 Katika mwaka 2005-2006 Hakuweza kushiriki na timu yake mpya ya Arsenal katika Ligi ya klabu bingwa barani Ulaya kwani alishiriki baadhi ya mechi na klabu ya Monaco na sheria ya chama cha mpira cha ulaya hakiruhusu kushiriki na timu mbili katika mashindano hayo kwa hiyo hakufaanikisha kucheza hata fainali dhidi ya timu Barcelona klabu kutoka Uhispania ni mashuhuri duniani pia, lakini alicheza na timu hiyo pindi mashindano hayo yalipokwisha mwaka ufwatao. Mechi maarufu aliyofunga goli la ufundi wa hali ya juu ilikua katika msimu wa 2006-2007 dhidi ya timu mashuhuri nyingine duniani iitwayo Manchester United ambayo alifunga goli la ushindi katika dakika za mwanzo na mechi hiyo ilichezeka katika uwanja wa Manchester uitwao Old Trafford
Adebayor mwaka 2008
thumb|left|upright|Adebayor mwaka 2008 na Arsenal Tunaanzia Ijumatatu tar.4 machi dhidi ya AC Milan klabu kutoka Italia mashuhuri duniani pia katika mechi hiyo ilikua ya marejeo na Adebayor hakuwai funga goli la aina yoyote na timu yake hiyo ya Arsenal katika mashindano hayo lakini mechi ya marejeo dhidi ya AC Milan alifunga goli katika mechi hiyo iliyoisha 2-0 katika uwanja unaopatikana milano uitwao San Siro. Tar 13 Aprili katika ligi kuu ya Uingereza mechi nzuri ilikua dhidi ya Manchester United mechi hiyo iliisha 2-1 Adebayor alifunga goli moja katika mechi hiyo katika Uwanja wa Old Trafford. Lakini mwaka huo Arsenal haikuchukua kombe la aina yoyote katika msimu huyo, Adebayor alichaguliwa katika timu ya Ligi kuu ya Uingereza na pia goli la pili alilolifunga dhidi ya ya klabu maarufu Uingereza ya Tottenham Hotspur mechi hiyo iliitwa mechi ya siku ilikua nzuri sana, na goli alilolifunga liliitwa goli la msimu wa 2007-2008 katika ligi hiyo.Mwaka huo 2008 katika msimu wa kuhama hama kutokana na uchezaji wake mzuri ulionekana, klabu kubwa barani ulaya zilipendelea kumnunua kwakutoa pesa nyingi, Ilizungumzwa klabu kama Barcelona na AC Milan zilitoa pesa kiwango cha milioni thalathini ili kumnunua,lakini klabu yake ilikataa kumuacha mchezaji wake na mchezaji huo alikubali kubaki baada ya klabu hiyo kumzidishia mshahara na aliweka mkataba wakupokea paundi 80.000 za Kiingereza kwa wiki moja (£80,000),katika mwaka huu bwana Adebayor alifunga magoli matatu katika mechi moja na ilikua dhidi ya klabu Blackburn Rovers ya huko Uingereza mechi hiyo iliisha 4-0.
Tarafa ya Madinani
• # Tora (1 407)
Emmanuel Adebayor
Timu yake ya taifa kimataifa
Adebayor namna ijulikanavyo ni mwenye asili ya Nigeria angalau amezaliwa Togo,yeye amechagua kuchezea timu ya taifa ya Togo kuliko kuichezea timu ya Nigeria. Yeye aliisaidia timu yake ya taifa ya Togo kwenda kombe la dunia la 2006 Ujerumani na kombe la Mataifa ya Afrika 2006 Misri, na katika kugombea tiketi ya kwenda kwenye kombe hizo mbili alifunga magoli 11,
Kombe la mataifa ya Afrika 2006 Misri
alikua na matatizo na kocha wa Togo na alafu kocha katika mechi za mwanzo alimuweka benci kama vile kumuadabisha mpaka ikasemwa kua kuna uwezekano akaacha shindano hilo nakurejea nyumbani,lakini baadae aliendelea mazowezi na wenzake na timu yake ilitoka katika mashindano baada yakufungwa mechi zote, Adebayor alifukuzwa na chama cha mpira wa miguu huko Togo kutokana na matatizo ya malipo ya pesa waliyokubaliwa na chama hicho na yeye alikua katika watu waliopinga nakufanya fujo.
Kombe la dunia 2006 Ujerumani
Adebayor aliisaidia timu yake ya taifa kuchukua tiketi yakwenda kombe la dunia lililofanyika Ujerumani mwaka 2006, Togo haikuonekana na ukali ambao ilionekana nao wakati wakuwania tiketi ya kwenda huko maana ilionekana timu isiocheza mpira mzuri na walitoka mapema katika shindano hilo na Adebayo mwenyewe katika shindani hilo hakufunga hata goli limoja.
Mchezaji bora Afrika 2009
Tar. 10 mwezi wa Februari 2009, Bwana Adebayor alichaguliwa mchezaji bora barani Afrika baada ya kuwashinda wa chezaji Aboutreka kutoka Misri na Michael Essie mchezaji kutoka Ghana, na mwaka 2007 alichukua mchezaji bora barani Afrika kutoka BBC zawadi hiyo pia hugawiwa kila mwaka.
Arsenal
Ushindi
Mto Nonya
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Jace Lee Norman
thumb|Norman munamo 2018 Jace Lee Norman (amezaliwa 2000) ni mwigizaji filamu wa Marekani. Alishinda tuzo yake ya nne ya Chaguo la watoto mfululizo kwa kitengo hicho katika Tuzo za watoto za 2020, Nickelodeon.
Maisha
Norman alizaliwa huko Corrales, New Mexico. Alihamia Kusini mwa California wakati alikuwa na miaka 8. Alionyeshwa kwa sababu ya ugonjwa wa shida wakati wa shule ya kati. Ana kaka Xander na dada mkubwa Glory.
Kazi
Norman alianza kazi yake ya uigizaji mnamo 2012 na kuibuka kwenye safu ya Runinga ya Disney Jessie. Kuanzia 2014 hadi 2020, alicheza jukumu la kuongoza katika sinema ya Nickelodeon Henry Danger. Norman ameigiza katika sinema za Nickelodeon Original, akigawanya Adam mnamo 2015, na Rufus mnamo 2016; mwendelezo wa mwisho, Rufus 2, iliyorushwa kwenye Nickelodeon mnamo Januari 2017, na Norman akicheza tena jukumu la kuigiza. Alikuwa na filamu yake ya maonyesho kama jukumu kuu la sauti katika filamu ya uhuishaji Spark, iliyotolewa Aprili 2017. Mnamo 2019, aliigiza katika Sinema ya Asili ya Nickelodeon, Jicho la Kibinafsi la Bixler, akicheza jukumu la kuongoza la Xander DeWitt. Mnamo 2017, 2018 na 2019, Norman alishinda Tuzo ya Chaguo la watoto kwa Nyota ya Kipenzi ya Runinga Sherehekea Pamoja.
Michael Schumacher
thumb|Michael kushinda magari ya Formula 3 mwaka 1990. thumb|Schumacher mwaka 1991. Michael Schumacher (amezaliwa Hürth-Hermülheim, Ujerumani, 3 Januari 1969) alikuwa dereva wa Formula 1 kutoka Kerpena katika Porajnju.
Ndiye dereva wa wakati wote aliyepata mafanikio zaidi katika Formula 1.
Rehoboth
thumb|Rehoboth thumb|Rehoboth Rehobot ni mji wa Namibia katika Mkoa wa Hardap.
Wakazi wake ni 21,335.
Beka'a
thumb|350px|Bonde la Beka'a nchini Lebanon Beka'a (pia: Beqaa, Biqâ na Becaa; kwa Kiarabu البقاع‎ al-niqāʿ; ilijulikana siku za kale kama Coele-Syria) ni bonde lenye rutuba lililopo mashariki mwa Lebanoni kati ya safu za milima ya Lebanoni na milima ya Lebanoni ndogo.
Linaanza kaskazini, mpakani wa Syria, na kufuata urefu wote wa Lebanoni likielekea kusini. Urefu wake ni takriban kilomita 120 na upana wake 8-12 km. Mito muhimu ni Orontes (nahr al-asi) upande kaskazini na mto Litani upande wa kusini.
Kijiolojia ni sehemu ya kaskazini ya Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki likiendelea upande wa kusini katika bonde la mto Yordani.
Ni eneo muhimu zaidi kwa kilimo nchini Lebanon. Kuna kilimo cha mboga wa majani aina nyingi. Viwanda pia vipo vingi eneo hilo vinavyohusiana na kilimo.
Miji muhimu ni Zahlé na Baalbek.
Billie Jean
"Billie Jean" ni wimbo wa dance-pop R&B wa msanii Michael Jackson. Wimbo huu ulitungwa na Jackson na kutayarishwa na Quincy Jones kwa ajili ya albamu yake ya sita Thriller (1982). Yenyewe haikupendwa na Jones, wimbo huu almanusura itolewe kwenye albamu baada ya yeye na Jackson kuwa na malumbano kadhaa.
Mashairi yaliyomo yanahusu maisha halisi ya binadamu, ambamo inazungumzia mwanamke mmoja mgonjwa wa kichaa anayedai kwamba Jackson amezaa naye watoto pacha.
Wimbo unajulikana sana kwa besi lake na staili ya sauti ya Jackson. Wimbo huu ulimwezesha Michael kuzidi kuwa maarufu hasa pale alipokuwa akiuimba moja kwa moja jukwaani akiutumia mtindo wa kucheza huku akirudi nyuma nyuma kwa kutumia miguu yake pasipo kuanguka. Kwa lugha ya Kiingereza mtindo huu unafahamika kama Moon Walker. Wachezaji wengi wa muziki duniani wanautumia mtindo huu wa dansi katika maonesho mbalimbali ya kimuziki majukwaani.
4 Juni
Tarehe 4 Juni ni siku ya 155 ya mwaka (ya 156 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 210.
Kimbe
Kimbe ni jina la mambo tofauti, yaani:
Trapped
"Trapped" ni wimbo wa 2Pac ambao una-husu masuala ya ukatili unaofanywa na mapolisi. Ilikuwa single kutoka katika albamu yake ya kwanza, 2Pacalypse Now. Mstari wa kwanza inaenelezea hadithi ya 2Pac jinsi anavyo-bughudhiwa na maposili, na moja kati yao alishawahi kumtandika risasi Tupac. Halafu nayeye akamrudishia na kujitamba kwamba amefanya hivyo kwa sababu mademu wange-mdhihaki iwapo asingefanya hivyo. Kisha 2Pac anaonekana akikimbizwa na polisi na hatimaye wakamdaka. Wimbo unamaliza na mstari wa unaosema "I'd rather die then be trapped in the living hell", akimaanisha ya kwamba kama yangekumta, heri afe kuliko kuishia maisha ya jela..
Muziki wa video inamwonesha Shock G akiimba kiitikio cha wimbo huku akioneshwa 2Pac akiwa jela. Imeonekana kama wimbo wa ziada kwenye DVD ya Tupac: Resurrection.
Wimbo umechukua sampuli ya wimbo wa "Holy Ghost" wa Bar-Kays na "The Spank" ya James Brown
"Trapped" ilikuwepo kwenye albamu ya Vibao Vikali vya Tupac mnamo 1998.
Orodha ya nyimbo
A1 "Trapped" (LP Version) (4:50) Backing Vocals - Dank, Shock G , Wiz
Producer - Pee-Wee
A2 "Trapped" (Instrumental Mix) (5:26)
B1 "The Lunatic" (LP Version) (3:31)
B2 "The Lunatic" (Instrumental Mix) (3:31)
Producer - Shock G
Ibaki Story
"Ibaki Story" ni jina la wimbo uliotoka 2 Juni, 2016 wa msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania - Rich Mavoko. Huu ndio wimbo wa kwanza kutolewa tangu kujiunga rasmi na WCB.
Athi
thumbnail|right|200px|Muonekano wa Mto Athi
Ibaki Story
Wimbo umetayarishwa na watayarishaji wawili tofauti. Awali ulifanywa nusu na Tudd Thomas ukaja kumaliziwa na Laizer Classic katika studio za Wasafi Records. Video yake iliongozwa na Niki kutoka Afrika Kusini. Ndiye aliyeongoza Kokoro, Bado, Watora Mari, Salome, Unaionaje.
Athi
Athi ni jina la mto katika kaunti ya Kitui, Kenya, Afrika Mashariki. Sehemu za mto hujulikana pia kwa majina ya Galana na Sabaki, kwa hiyo mto wote huitwa pia Athi-Galana-Sabaki.
Ina urefu wa kilomita 390, na beseni lenye eneo la Km² 70,000.
Mto wa Athi umeupatia jina lake mji wa Athi River karibu na Nairobi pia kwa kampuni ya Athi River Mining.
Pearl Harbor
Kituo hiki cha kijeshi kipo ndani ya kidaka iliyo bandari asilia ambako meli na manowari zinakaa salama wakati wa dhoruba. Katikati ya kidaka kuna kisiwa kinachoitwa Ford Island ambayo ni kitovu cha kituo cha kijeshi. Tangu Marekani kutwaa Hawaii na vita ya Marekani dhidi Hispania mwaka 1898 bandari hii ilikuwa makao makuu ya kundi la manowari za Marekani katika Bahari Pasifiki.
Katika siku kabla ya 7 Desemba wanamaji wa Japani walifaulu kukaribia funguvisiwa na kundi la manowari pamoja na manowari ndege 6. Eropleni 350 kutoka manowari ndege hizi zilishambulia kituo cha Pearl Harbor katika masaa ya mapema ya 7 Desemba zikafaulu kuzamisha manowari 9 na kuleta uharibifu mkubwa kwa manowari 21 nyingine, tatu kati hizi hazikuweza kutengenezwa tena. Wamarekani 2350 waliuawa. Pia ndege nyingi za kijeshi za kimarekani ziliangamizwa.
Shabaha ya shambulio la Japani ilikuwa kuharibu uwezo wa manowari za Marekani kuingilia katika upanuzi wa mamlaka ya Japani katika Pasifiki hasa kwenye maeneo chini ya utawala wa Uingereza, Uholanzi, Ufaransa na China. Lakini shambulio halikugusa kituo cha nyambizi, akiba za fueli, karahana za kijeshi na ofisi za viongozi vya jeshi. Pia manowari ndege zilizokuwa sehemu ya kundi ya Pearl Harbor hazikuharibiwa kwa sababu zote tatu hazikuwepo Hawaii wakati wa shambulio.
Kwa hiyo uwezo wa Pearl Harbor kuhudumia kundi la manowari haukuharibiwa na baadaye Marekani ilitumia kituo hiki pamoja na visiwa vya Hawaii kama msingi wa vita yake dhidi Japani.
Afrika Kusini
Afrika Kusini ni nchi kubwa ya Afrika ya Kusini yenye wakazi takriban milioni 54.
Athi
Athi inaanza karibu na Nairobi ikielekea Bahari Hindi. Inapita Mbuga ya Kitaifa ya Tsavo Mashariki pia tambarare ya juu ya Yatta ilipotafuta njia yake kuvukia eneo kubwa la mawe ya kivolkeno.
Baada ya maporomoko ya maji ya Lugard inapokea mto Tsavo ikibadilika jina lake. Mto unaitwa kuanzia hapa kwa jina la Galana. Kabla ya kufika katika Bara Hindi karibu na Malindi upande wa kaskazini jina linabadilika tena kuwa Sabaki.
Afrika Kusini
Imepakana na Namibia, Botswana, Zimbabwe, Msumbiji na Uswazi. Nchi nzima ya Lesotho iko ndani ya eneo la Afrika Kusini.
Mji mkubwa ni Johannesburg. Majukumu ya mji mkuu yamegawiwa kati ya miji mitatu: Cape Town ni makao ya Bunge, Pretoria ni makao ya Serikali na Bloemfontein ni makao ya Mahakama Kuu.
Jina
Nchi ina majina rasmi 11 kutokana na lugha rasmi 11, nazo ni: Kiafrikaans, Kiingereza, Kizulu, Kixhosa, Kiswati, Kindebele, Kisotho cha Kusini, Kisotho cha Kaskazini, Kitsonga, Kitswana na Kivenda.
Historia
Zamadamu waliishi katika eneo la Afrika Kusini tangu miaka milioni 3 iliyopita, inavyoshuhudiwa na akiolojia.
Binadamu wameishi huko kwa miaka 170,000 mfululizo. Wakazi wa muda mrefu zaidi ni Wakhoikhoi na Wasani, ambao wazagumzumza lugha ya jamii ya Khoi-San.
Koloni la Waholanzi kwenye Rasi
Chanzo cha Afrika Kusini kama nchi ni Koloni la Rasi iliyoundwa na Waholanzi katika eneo la Cape Town kuanzia mwaka 1652. Huko kabila jipya la Makaburu lilijitokeza kati ya walowezi Wazungu kutoka Uholanzi, Ufaransa na Ujerumani. Lugha yao ilikuwa Kiholanzi iliyoanza kuchukua maneno ya Kifaransa, Kiafrika na Kiingereza na kuendelea kuwa lugha ya pekee Kiafrikaans.
Karne za kwanza za koloni la Kiholanzi ziliona pia kufika kwa watumwa kutoka Indonesia walioletwa kama wafanyakazi wa Waholanzi na Makaburu. Hao Waindonesia walikuwa chanzo cha jumuiya ya Uislamu kwenye rasi.
Pia machotara walitokea kutokana na kuzaliana kati ya Makaburu na wanawake Waafrika na Waindonesia. Sehemu ya machotara hao wameingia katika jumuiya ya Makaburu na wengi wao wanapimwa kuwa na mababu Waafrika.
Katika miaka ya baadaye ubaguzi wa rangi uliongezeka na watoto machotara wa Wazungu na Waafrika mara nyingi hawakukubalika; walianza kuishi kama kundi la pekee kati ya Waafrika na Wazungu, nao ni chanzo cha hao walioitwa baadaye "Cape Coloreds".
Milki za Waafrika na Mfecane
Sehemu kubwa ya eneo kaskazini kwa rasi ilikaliwa na makabila ya Waafrika.
Mnamo mwaka 1800 falme na milki zilianza kutokea hapa. Mwanzo wa karne ya 19 ni hasa Wazulu chini ya Shaka Zulu walioanza kuenea na kuwashambulia majirani katika vita vya Mfecane. Vita hivyo vilileta uharibifu mkubwa lakini vilisababisha pia kutokea kwa milki za Wasotho na Watswana na wengine walioiga mitindo ya Wazulu na kujenga madola yenye uwezo wa kijeshi.
Kuingia kwa Uingereza na jamhuri za Makaburu
Mwaka 1814 Koloni la Rasi lilitwaliwa na Waingereza na kuwa sehemu ya Milki ya Uingereza.
Utawala wa Waingereza ulisababisha uhamisho wa nje wa sehemu ya Makaburu waliotokana na Wazungu kutoka Uholanzi, Ufaransa na Ujerumani; Makaburu hao walihama kwenda kaskazini wakaanzisha jamhuri ndogo kati ya maeneo ya Waafrika ama kwa njia ya mapatano au kwa njia ya vita.
Kati ya miaka 1840 na 1850 Waingereza waliwafuata Makaburu kwa kueneza maeneo yao hadi mto Oranje; waliteka jamhuri ya Kikaburu ya Natalia na kuanzisha koloni jipya la Natal.
Jamhuri mbili za Makaburu ziliweza kustawi kwa miaka kadhaa ambazo zilikuwa jamhuri ya Dola Huru la Oranje upande wa kaskazini wa mto Oranje na jamhuri ya Transvaal (ilijiita pia Jamhuri ya Kiafrika ya Kusini) upande wa kaskazini wa mto Vaal.
Waafrika, Waingereza na Makaburu waligongana
Milki za Kiafrika zilitafuta njia zao kati ya himaya hizi za Wazungu ambao walikuwa na nguvu kutokana na silaha za kisasa. Wengine walitafuta uhusiano mzuri na Makaburu na kushikamana nao; wengine waliona Makaburu kama hatari wakatafuta uhusiano wa ulinzi na Waingereza.
Mikataba kati ya Waingereza na milki za Kiafrika iliunda nchi lindwa zinazoendelea hadi leo kama nchi huru kama vile Botswana (Bechuanaland), Lesotho (Basutoland) na Uswazi (Swaziland).
Katika miaka ya 1880 almasi na dhahabu zilipatikana kwa wingi katika jamhuri hizi na kusababisha kufika kwa wachimbamadini wengi, hasa Waingereza, waliotaka kutajirika; Makaburu walisita kuwapa haki za kiraia kwa sababu waliogopa wageni wengi. Tatizo hilo lilisababisha vita vya Makaburu dhidi ya Uingereza na jamhuri za Makaburu zilitwaliwa na jeshi la Kiingereza hadi mwaka 1902 zikawa makoloni.
Karne ya 20: Muungano wa Afrika Kusini
Jitihada za kupatanisha Wazungu wa Afrika Kusini (yaani Waingereza na Makaburu) zilisababisha kuundwa kwa Muungano wa Afrika Kusini kama nchi ya kujitawala ndani ya Milki ya Uingereza. Waafrika kwa jumla hawakuwa na haki za kiraia katika nchi hiyo isipokuwa katika Jimbo la Rasi kama walikuwa na elimu na mapato ya kulipa kodi za kutosha.
Siasa ya Apartheid tangu 1948
Baada ya vita kuu ya pili ya dunia Chama cha National kilichofuata itikadi kali ilipata kura nyingi na kuchukua serikali ya Afrika Kusini. Hapo ilianzisha mfumo wa ubaguzi wa rangi kwa jina la apartheid.
Haki za wasio Wazungu zilipunguzwa zaidi. Maeneo ya Kiafrika yalitangazwa kuwa nchi za pekee chini ya usimamizi wa serikali ya Kizungu ya Afrika Kusini; kwa hiyo wananchi kutoka maeneo hayo hawakuwa tena na haki za kukata rufaa mbele ya mahakama; walipewa vibali vya muda tu kukaa kwenye miji. Waafrika walipaswa kutembea muda wote na pasipoti na vibali; ndoa na mapenzi kati ya watu wa rangi tofauti zilipigwa marufuku. Shule na makazi zilitenganishwa.
Siasa hiyo ilisababisha farakano kati ya nchi nyingi za dunia na Afrika Kusini. Upinzani kutoka Uingereza na Jumuiya ya Madola ulisababisha kuondoka kwa Afrika Kusini katika jumuiya hiyo na kutangazwa kwa Jamhuri ya Afrika Kusini.
Chandra (Komori)
Chandra ni mji wa Komori wenye wakazi 6,179 (2009).
Afrika Kusini
Afrika Kusini mpya
Mwaka 1990 Apartheid ilikwisha na serikali ya National Party ilipaswa kuendesha uchaguzi huru kwa wananchi wote na kukabidhi madaraka kwa serikali ya ANC chini ya Nelson Mandela.
Orodha ya milima ya Andes
Orodha ya milima ya Andes inataja baadhi ya milima mirefu zaidi katika safu ya milima ya Andes. Orodha inakwenda toka kaskazini hasi kusini mwa bara la Amerika Kusini.
Afrika Kusini
Utawala na muundo wa shirikisho
Afrika Kusini ni shirikisho. Katiba mpya ya mwaka 1997 iliendeleza muundo huu uliundwa kama "Umoja wa Afrika Kusini" baada ya vita ya makaburu dhidi Uingereza.
Afrika Kusini ya kale ilikuwa na majimbo manne: Rasi, Natal, Dola Huru la Mto Orange na Transvaal. Maeneno makubwa yaliyokaliwa na Waafrika yalibaki nje katika katiba ya Apartheid yakiitwa bantustans (au: homeland). Katiba mpya ilichora mipaka upya.
Majimbo ya Afrika Kusini
thumb|300px|left|Ramani ya majimbo na wilaya za Afrika Kusini Mji mkuu wa jimbo watajwa katika mabano.
Watu
Afrika Kusini ina mchanganyiko mkubwa wa watu. Waafrika asili ni asilimia 80.7, Machotara ni 8.8%, Wazungu ni 7.9%, Waasia ni 2.6%.
Lugha mama zinazotunika zaidi ni: Kizulu (22.7%), Kixhosa (16%), Kiafrikaans (13.5) na Kiingereza (9.6%), lakini hiyo ya mwisho ndiyo inayotumika zaidi kati ya makabila mbalimbali na karibu nusu ya wananchi wanajua kuiongea.
Wengi (78.8%) ni Wakristo wa madhehebu mengi sana, hasa ya Uprotestanti; Wakatoliki ni 6.8%. Dini nyingine ni: Dini za jadi (4.4%), Uislamu (1.6%), Uhindu (1%) na Uyahudi (0.1%). Asilimia 12.3 ya watu hawana dini yoyote.
Afrika Kusini inaongoza duniani kwa wingi wa watu wenye VVU/UKIMWI: mwaka 2015 walikuwa milioni 7. Mwaka 2018 silimia 20.4 za watu wenye umri wa miaka 15-49 walikuwa na virusi hivyo. Mayatima kutokana na ugonjwa huo ni 1,200,000.
Wilaya ya Man
Wilaya ya Man (kwa Kifaransa: département de Man) ni moja kati ya Wilaya tano za Mkoa wa Tonkpi ulioko Magharibi mwa Cote d'Ivoire.
Afrika Kusini
Uchumi
Kiuchumi Afrika Kusini ni nchi yenye pande mbili kabisa.
Wilaya ya Man
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 334,166.
Makao makuu ya eneo hilo ni Man.
Wilaya ya Man sasa imegawanywa katika tarafa zifuatazo:
Afrika Kusini
Uchumi
Sehemu ya uchumi ina hali ya kimaendeleo kabisa ikiwa na viwanda na huduma zinazolingana na hali ya juu kabisa duniani; hali ya maisha ya wananchi waliomo katika sekta hii inalingana na nchi kama Australia au Ulaya magharibi.
Kwa upande mwingine hali ya maisha ya sehemu kubwa ya wananchi ni umaskini kama katika sehemu nyingine za Afrika au Uhindi wa mashambani. Lakini kwa ujumla hali ya maisha iko juu kuliko nchi nyingi za Afrika.
Sekta muhimu za uchumi ni migodi ya kuchimba dhahabu au almasi, viwanda na huduma kama benki au bima.
Jeshi
Jeshi la Afrika Kusini ina silaha za kisasa kushinda nchi zote za majirani. Uchumi unawezesha nchi kutumia kiasi kikubwa kwa ajili ya jeshi kuliko nchi zote za Afrika kusini kwa Sahara.
Afrika Kusini iliwahi kuwa na silaha za nyuklia lakini ilizibomoa baada ya mwaka 1993.
Watu maarufu
Kati ya watu mashuhuri sana wa Afrika Kusini ni:
Kimashi (Nigeria)
Kimashi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wamashi. Isichanganywe na lugha ya Kimashi inayozungumzwa nchini Zambia. Idadi ya wasemaji wa Kimashi imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimashi iko katika kundi la Kibeboidi linalofanana na lugha za Kibantu.
Chandra (Komori)
Unapatikana katika kisiwa cha Anjouan.
Chad
Chad (pia: Chadi) ni nchi huru iliyoko Afrika ya Kati. Imepakana na Libya, Sudan, Jamhuri ya Afrika ya Kati, Kamerun, Nigeria na Niger.
Mji mkuu ni Ndjamena.
Jiografia
thumb|left|Ramani ya nchi. Sehemu kubwa ya eneo lake ni jangwa na nchi yabisi. Kusini kuna kanda lenye hali ya hewa ya kitropiki, lakini ardhi yenye rutuba inayofaa kwa kilimo ni asilimia 3 tu za eneo lake lote.
Kaskazini kuna milima ya Tibesti.
Katikati liko beseni la ziwa Chad lililokuwa kati ya maziwa makubwa kabisa duniani lakini limepungua sana, hasa mwishoni mwa karne ya 20.
Historia
Katika milenia ya 7 KK kulikuwa na watu wengi sana katika beseni hiyo.
Katika historia kabla ya ukoloni watu wa kaskazini waliwafanyia vita watu wa kusini na kuteka wafungwa kama watumwa. Hivyo hadi leo uhusiano kati ya kusini na kaskazini ya nchi ni mgumu.
Tangu mwaka huo Mgogoro wa Darfur nchini Sudan umevuka mpaka na kuvuruga Chad pia. Ikiwa kati ya nchi zinazoongoza duniani kwa ufukara na ufisadi, ilipata shida kupokea wakimbizi kwa mamia elfu.
Ingawa kulikuwa na vyama vingi vya siasa na mapigano ya kisiasa pamoja na majaribio ya mapinduzi, mamlaka ilibaki imara mikononi mwa Rais Déby na chama chake, Patriotic Salvation Movement, hadi alipouawa mwaka 2021.
Watu
Wakazi walikuwa 15,500,000 mwaka 2018.
Jinsi ilivyo katika nchi mbalimbali za kanda la Sahel kuna aina mbili za wakazi ndani yake:
Kwa jumla leo kuna makabila zaidi ya 200 nchini, ambayo hutimia lugha na lahaja zaidi ya 100 (angalia orodha ya lugha hizo). Asili yao ni Afrika Mashariki, Afrika ya Kati, Afrika Magharibi na Afrika Kaskazini vilevile.
Lugha rasmi ni Kiarabu na Kifaransa.
Kerugoya
thumb|Ramani
Kerugoya ni mji wa Kenya ya Kati, makao makuu ya kaunti ya Kirinyaga. Ni kata ya Eneo bunge la Kirinyaga ya Kati.
Wakati wa sensa ya mwaka 2009 ulikuwa na wakazi 34,014.
Witzenhausen
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Witzenhausen
Aranos
Wakazi wake ni 3,500.
Witzenhausen
Witzenhausen ni mji wa Hesse nchini Ujerumani. Umbali na Jiji la Frankfurt am Main ni 15 km.
Orodha ya miji ya Korea Kusini
Jedwali ifuatayo inaorodhesha miji ya Korea Kusini:
Vancouver
thumbnail|right|280px|Vancouver, Kanada Vancouver ni mji wa pwani uliopo kwenye bandari kuu ya kusini-magharibi mwa jimbo la British Kolumbia, Kanada. Huu ni mji mkubwa kabisa katika British Kolumbia na pia mji wa tatu kwa ukubwa katika Kanada, wenye zaidi ya watu milioni 2.
Asili ya Mji
Mji wa Vancouver ulianzishwa mnamo mwaka wa 1886, na kupewa jina hilo kwa heshima ya George Vancouver, aliyekuwa baharia kutoka nchini Uingereza. Aliishi kunako miaka ya 1700, na alikuwa akitumia boti kupitia maeneo haya na kugundua mji wa Vancouver na Kisiwa cha Vancouver.
Mto Nyabuyugi
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Capercaillie (band)
thumbnail|right|200px|Bendi ya Capercaillie Capercaillie ni bendi ya muziki ya Kiskoti. Ilianzishwa na Donald Shaw na Karen Matheson. Walitoa albamu wa kwanza mwaka 1984. Wanaimba kwa Kiingereza na Kiskoti.
Guy Kastler
Guy Kastler ni mkulima mdogo, mwanafalsafa, mwanaharakati wa haki za wakulima, na mkurugenzi wa maandishi wa Ufaransa. Yeye ni mwakilishi wa sura ya Ulaya ya la Via Campesina na katika French Réseau semences paysannes.
Usuli
Guy Kastler alisoma falsafa hadi mwaka 1970, alipoanza kujishughulisha na kazi za mashambani kama vibarua wa shambani, mtengenezaji wa divai, na mchungaji wa mifugo na mtengenezaji jibini huko Hérault Kusini mwa Ufaransa. Alijishughulisha na kilimo-hai, na amekuwa akitetea kilimo-hai, upatikanaji wa haki na usawa na kugawana faida, haki za wakulima na harakati mbalimbali za wakulima.
Guy Kastler ni mwakilishi wa harakati mbalimbali za kijamii.
Kimama
Kimama ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wamama. Mwaka wa 1973 idadi ya wasemaji wa Kimama imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimama iko katika kundi la Kijarawan linalofanana na lugha za Kibantu.
Nishati Nukta Sifuri
thumb|Kimiminika cha Helium
Nishati Nukta Sifuri ni chanzo cha nishati isiyo na mpaka iliyogunduliwa katika nyanja za kisayansi katika kipindi cha karibuni.
Chanzo cha nishati ya namna hii inapingana na nadharia ya kawaida juu ya tabia ya madilishano kinishati ya Kanuni ya Uhifadhi Sawia Wa Kinishati.
Milima Kaumajet
thumbnail|right|200px|Milima Kaumajet ni safu ya milima ya Kanada.
Urefu wake katika mlima Brave unafikia hadi mita 4,265 juu ya usawa wa bahari.
Piton de la Fournaise
400px|thumb ni volikano hai na safu ya milima ya kisiwa cha Reunion, katika bahari Hindi.
Urefu wake unafikia hadi mita 2,632 juu ya usawa wa bahari.
Kimambila cha Nigeria
Kimambila cha Kinigeria ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wamambila. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kimambila cha Kinigeria imehesabiwa kuwa watu 99,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimambila cha Kinigeria iko katika kundi la Kimambiloidi linalofanana na lugha za Kibantu.
5 Juni
Tarehe 5 Juni ni siku ya 156 ya mwaka (ya 157 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 209.
Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Bonifas, Marsiano, Nikandro na wenzao, Dorotheo wa Turo, Ilidi, Eobani na wenzake, Luka Vu Ba, Dominiko Toai, Dominiko Huyen n.k.
Barakani
Barakani ni mji wa Komori wenye wakazi 6,089
Unapatikana katika kisiwa cha Anjouan.
Maltahöhe
thumb|Maltahöhe thumb|ramani ya Maltahöhe Maltahöhe ni mji wa Namibia katika Mkoa wa Hardap.
Wakazi wake ni 21,335.
= Tazama pia =
Vahid Halilhodžić
Vahid Halilhodžić (alizaliwa 15 Mei 1952) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Bosnia na Herzegovina. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Yugoslavia.
Halilhodžić ameichezea timu ya taifa ya Yugoslavia tangu mwaka wa 1976. Halilhodžić alicheza Yugoslavia katika mechi 15, akifunga mabao 8.
Long Range
thumbnail|right|200px|Mteremko katika milima ya Long Range ni safu ya milima ya Kanada.
Urefu wake unafikia hadi mita 814 juu ya usawa wa bahari.
Sima (Komori)
Sima ni mji wa Komori wenye wakazi 10,374.
Unapatikana katika kisiwa cha Anjouan.
Filokalia
Filokalia (kwa Kigiriki φιλοκαλία, filokalia, "upendo wa uzuri", kutoka φιλία, philia, "upendo" na κάλλος, kallos "uzuri") ni jina la vitabu mbalimbali vya Ukristo vilivyokusanya maandishi bora kuhusu maisha ya kiroho, kwa mfano kile kilichoandaliwa na Basili Mkuu na Gregori wa Nazienzi.
Kati yake kitabu maarufu zaidi "Filokalia ya Mababu Waliokesha" cha Nikodemo wa Mlima mtakatifu na Makari wa Korintho ambao katika karne ya 18 walikusanya maandishi ya karne ya 4 hadi karne ya 15 kuhusu Hesukia katika Makanisa ya Kiorthodoksi.
Mkusanyo ulilenga kwanza wamonaki ili wajifunze kufikia sala ya hali ya juu (kwa Kiingereza "contemplative life"). lakini ulienea hata ukawa kitabu kilichoathiri zaidi Makanisa hayo (baada ya Biblia ya Kikristo) na hatimaye kuchangia mwamko wa sala katika Kanisa la Magharibi pia.
Milima Torngat
thumbnail|right|200px|Milima Torngat ni safu ya milima ya Kanada.
Urefu wake katika mlima Caubvik unafikia hadi mita 1,652 juu ya usawa wa bahari.
Winnie Madikizela-Mandela
right|thumb|200px|Winnie Madikizela-Mandela Winnie Madikizela-Mandela (* 26 Septemba 1936, kama Nomzamo Winifred Zanyiwe Madikizela, † 2 Aprili 2018 ) alikuwa mwanasiasa wa Afrika Kusini. Alijulikana kimataifa kama mpinzani wa siasa ya ubaguzi ya apartheid na mke wa Nelson Mandela.
Baada ya mwisho wa apartheid alichukua nafasi za uongozi serikalini na katika chama cha ANC lakini alipaswa kujiuzulu baada ya mashtaka dhidi yake kupatikana.
Alikuwa maarufu kama mpiganaji wa haki wa watu weusi wa nchi yake. Wafuasi wake walimwita 'Mama wa Taifa'. Lakini alihusishwa pia katika mauaji wakati wa mapambano dhidi ya apartheid, hususani baada ya kukumbana na mashtaka mbalimbali kama vile, kukiukwa kwa haki za binadamu kama vile kumtesa na hatimaye kuuawa kwa mtoto wa miaka 14, Stompie Moeketsi mwaka 1989.
Nyumbanitu
Nyumbanitu na msitu unaopatikana katika kijiji cha Mlevela, kata ya Mdandu, Wilaya ya Wanging'ombe, ni Km 15 kutoka Njombe mjini.
Winnie Madikizela-Mandela
Baadaye alihusishwa na udanganyifu na wizi. Kwa hiyo kumbukumbu yake ni ya mchanganyiko kama shujaa wa kupigania uhuru na mtu mwenye kasoro nyingi.
Nyumbanitu
Jina "Nyumbanitu" ni muunganiko wa maneno mawili; nyumba na nitu. Neno "Nitu" manaa yake ni Giza au Nyeusi. Hivyo Nyumbanitu maana yake ni nyumba yenye giza au nyumba nyeusi.
Winnie Madikizela-Mandela
Miaka ya awali, elimu
Jina lake la asili la Kixhosa ni Nomzamo linalomaanisha „Anayejaribu“. Alizaliwa katika kijiji cha Mbogoweni, sehemu ya Bizana katika Mkoa wa Pondo ambayo sasa ni mkoa wa Eastern Cape huko Afrika Kusini. Baadaye alipokea ajira na kuishi katika sehemu mbalimbali kama Bantustan ya Transkei, Banzana, Shawbury na Johannesburg.
Nyumbanitu
Nyumbanitu si nyumba, kama lilivyo neno lenyewe, bali ni msitu mdogo, wenye ukubwa wa hekta mbili na nusu (2.5) tu, lakini una mambo ya kustaajabisha. Kuna watu ambao huenda Nyumbanitu kuomba mizimu iwape baraka katika mambo yao. Kuna ambao huenda kuchuma dawa, wengine huenda kujifunza mila na desturi za mahali hapo ambazo pengine zinahusiana na ushirikina n.k.
Winnie Madikizela-Mandela
Miaka ya awali, elimu
Alikuwa mtoto wa nne kati ya nane waliokuwa saba wa kike na mmoja wa kiume. Wazazi wake Columbus na Getrude walikuwa walimu. Mama aliaga dunia wakati Winnie alikuwa na miaka 8 na watoto waligawiwa kati ya ndugu wa wazazi.
Nyumbanitu
Vivutio vingine ni kama vile makaburi ya mashujaa wa Kibena, mawe ya ajabu, majengo ya kale ya Wajerumani, maporomoko ya maji ya Luhaji, mashamba makubwa ya chai n.k.