cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ushairi wa Christopher Richard Mwashinga
Kipindi cha pili: 1985-1991
Kufuatia kuhitimu masomo yake ya kidato cha sita katika Shule ya Sekondari ya Wavulana Songea, Mwashinga aliondoka na kurudi nyumbani kwao Uyole, Mbeya. Kwa muda wote uliobaki wa mwaka 1991, hakuandika shairi lolote la Kiswahili. Sababu inaweza kuwa kwamba wakati huu akiwa Mbeya, alielekeza nguvu zake nyingi katika kuandika na kuchapisha mashairi ya Kikristo kwa lugha ya Kiingereza. Kwa mfano mwezi Oktoba mwaka huo huo aliandika shairi lake la kwanza la Kiingereza liitwalo ”The Glorious Deliverance,” ambalo lilichapishwa katika gazeti lililokuwa likitoka kila Jumapili liitwalo Sunday News la Oktoba 6, 1991. Mashairi yake mengine mawili ya Kiingereza yalifuata haraka, yaani ”To the Pilgrims,” lililochapishwa Januari 19,1992 na "Our Doomed World" lililochapishwa Mei 10,1992. Hadi Januari 8, 1993 Mwashinga alipoondoka Mbeya kwenda Arusha kujiunga na Chuo cha Kiadventista Tanzania (Tanzania Adventsit College) kusomea masomo ya uchungaji na theolojia, hakuna ushahidi kwamba aliandika shairi lolote jingine la Kiswahili ambalo linafahamika. Hata hivyo, kuanzia mwaka 1993 alipoanza masomo hapo Tanzania Adventist College hadi mwezi Julai 1997 alipohitimu masomo yake ya shahada ya kwanza katika theolojia kutoka katika Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki, Baraton, nchini Kenya, alikuwa ameshachapisha mashairi ya Kikristo zaidi ya kumi, yote kwa lugha ya Kiingereza. Mashairi hayo yalichapishwa na Sunday Nation,Kenya, nchini Kenya na Literature Evangelist nchini Marekani Ni jambo la kushangaza kwamba kwa muda huo wote hakuandika shairi lolote la Kiswahili ingawa kuna ushahidi kwamba mapenzi yake kwa mashairi ya Kiswahili hayakuzima. Mara kwa mara pale alipoalikwa kuhubiri au kuhutubia makundi ya vijana wa Kikristo, alizoea kughani mashairi yake ya zamani na hasa shairi liitwalo ”Nimeguswa na Upendo wa Yesu.” Kwa mfano, baada ya kurudi Tanzania mwaka 1997 na kuanza kazi yake kama Mkurugenzi wa Chaplansia wa Jimbo la Mashariki mwa Tanzania katika Kanisa la Waadventista wa Sabato bado aliendelea kughani mashairi yake mara kwa mara.
Kipindi cha tatu: 1999-2018
Kipindi cha tatu cha ushairi wa Christopher Mwashinga kilianza mwaka 1999 na kuimarika zaidi miaka kadhaa baada ya kujiunga na Chuo Kikuu cha Andrews, nchini Marekani mwaka 2005. Kabla ya mwaka 2009, ukiacha mashairi yake ya Kiingereza yaliyochapishwa katika magazeti mbalimbali pamoja na Diwani kadhaa zilizochapishwa nchini Marekani, kazi zake nyingi hazikuwa zimechapishwa. Jambo hili lilionesha uwezekano wa kazi zake kupotea kabisa. Kwa hiyo, ilipofika mwaka 2009, Christopher Mwashinga mwenyewe aliamua kuanza mradi mkubwa na wa muda mrefu wa kuchapisha maandiko yake ya awali ya Kiingereza na Kiswahili. Huu ulikuwa ni mkakati maalumu wa kuyahifadhi maandiko yake kwa manufaa ya kizazi cha sasa na vizazi vijavyo. Wakati huu ndipo alipoamua pia kuchapisha mashairi yake ya Kiswahili kwa malengo hayo hayo. Kwa hiyo, mwezi Februari mwaka 2013 wakati kitabu chake cha kwanza cha Kiswahili kiitwacho Barua na Mashairi kilipochapishwa nchini Marekani, mashairi yake ya Kiswahili yapatayo arobaini na sita yalichapishwa kwa mara ya kwanza kabisa. Kazi hii ilifuatiwa na kitabu kingine kiitwacho Sauti Toka Ughaibuni: Mashairi ya Matumaini (2014) ambacho kilihusisha mashairi yote yaliyotokea katika Barua na Mashairi pamoja na nyongeza ya mashairi mengine mapya ambayo yalichapishwa kwa mara ya kwanza. Sauti Toka Ughaibuni kilifuatiwa na kitabu kingine cha mashairi yake kiitwacho Kilele cha Tumaini (2016) ambacho kilihusisha mashairi mapya ambayo hayakuwahi kuchapishwa mahali popote na wakati wowote kabla ya kutokea katika kitabu hiki. Kuchapishwa kwa vitabu hivi kulifungua pazia la enzi angavu ya mashairi ya Kikristo kwa lugha ya Kiswahili. Katika kipindi cha miaka ya karibuni kumekuwa na mrejesho chanya kutoka kwa wapenzi wa tungo za Mshairi huyu katika nchi mbalimbali, hasa Marekani na Tanzania. Diwani yake ya kwanza iitwayo Tumaini Lenye Baraka ambayo inajumuisha mashairi yake yote ya Kiswahili aliyoyaandika katika kipindi cha miongo mitatu, 1985-2016 ilichapishwa mwaka 2017 na kitabu chake kipya cha mashairi kiitwacho Sauti ya Faraja na Matumaini kilichapishwa mwaka 2018. Mashairi yake mengine yamekuwa yakichapishwa kila juma nchini Tanzania katika gazeti la Sauti Kuu linalotoka kila Alhamisi. . Mengine yamekuwa yakisomwa au kughanwa katika mikutano mbalimbli ya kijamii na kidini katika nchi mbalimbali duniani. Kwa mfano shairi lake maarufu lijulikanalo kama "Njozi Haiwezi Kufa" liliwasilishwa katika Kongamano la Kimataifa la Vijana Afrika (Pan African Youth Congress) lililofanyika katika Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki, Baraton, nchini Kenya, Desemba 2019. Vilevile mashairi yake yamekuwa yakitumika katika mikutano mingine nchini Tanzania. Miaka ya karibuni, vituo mbalimbali vya radio na televisheni nchini Tanzania vimekuwa vikitumia mashairi yake katika vipindi vyao ili kufikisha ujumbe wa matumaini kwa watazamaji na wasikilizaji wao. Kwa mfano kituo kikubwa cha televisheni cha Hope Channel Tanzania katika kipindi chao cha Mbiu ya Kusini na Morning Star Radio kinachorushwa kila siku ya Jumapili.
Kipindi cha Nne: 2018 hadi sasa
Kipindi cha nne. Kipindi cha nne cha ushairi wa Christopher Mwashinga kinaanzia mwaka 2018 na kuendelea hadi sasa. Ingawa kwa namna moja au nyingine kipindi hiki kinaweza kuonekana kama ni mwendelezo wa kipindi cha tatu, hata hivyo kuna mambo makubwa matatu yaliyojitokeza kuanzia mwaka huo yanakifanya kipindi hicho kuwa tofauti na vipindi vilivyotangulia.
(1) Mashairi ya watoto. Mwashinga alianza rasmi kuandika mashairi ya watoto mwezi Januari mwaka 2018. Wakati wa safari yake ya ndege kati ya London, Uingereza na Chicago, Marekani, akiwa angani aliandika mashairi mawili ya Watoto ambayo ni: “Kipepeo” na “Miguu Midogo.” Mashairi haya yalitokea katika kitabu chake cha kwanza cha mashairi ya watoto kiitwacho Mdomo Mmoja, Masikio Mawili kilichochapishwa nchini Marekani mwaka 2019. Lifuatalo ni shairi liitwalo “Kipepeo,” ambalo lilikuwa shairi la kwanza aliloliandika wakati wa safari hiyo.
<poem style="margin-left: 2em;">Mtazame kipepeo, jinsi anavyopepea, Kazaliwa leoleo, lakini anatembea, Nampenda kipepeo, kwa Mungu namuombea, Haya njoo kipepeo, njoo tucheze pamoja
(2) Mashairi ya mtindo randuu. Katika kipindi hiki cha nne, kwa mara ya kwanza Mwashinga alianza kuandika mashairi ya Kiswahili kwa mtindo wa Kifaransa ujulikanao kama Rondeau. Kwa Kiswahili bahari hii anaiita bahari ya randuu. Randuu ni shairi lenye beti tatu na mishororo kumi na tano. Lina vina vya kati na vya mwisho. Katika shairi hilo kipande cha kwanza cha mshororo wa kwanza (yaani ukwapi) kinatumika kama mshororo wa mwisho katika ubeti wa pili na wa tatu kama inavyoonekana katika shairi hili hapa chini:
<poem style="margin-left: 2em;"> Jiji linalopendeza, Mungu katuandalia, Ni zuri lakushangaza, mwangaza umetulia, Mwokozi mwenye uweza, ndiye aliyelijenga, Umilele waangaza, chozi sitolengelenga, Matamu yake machenza, hilo nimelisikia,
Ninashindwa kueleza, jinsi navyojisikia, Mungu atupe uweza, faraja kutupatia, Nimekwishapeleleza, jiji halina kimbunga, Jiji linalopendeza.
Watoto wachezacheza, maisha wafurahia, Ajali na majeneza, hayo hayataingia, Mungu ameshaeleza, huzuni ataipinga, Daima tutapendeza, tutaishi kwenye mwanga, Tutaimba na kucheza, machozi yatakimbia, Jiji linalopendeza.
(3) Mashairi ya bahari ya Ukawafi na Mavue. Katika kipindi hiki cha nne Mwashinga pia alianza kuandika mashairi katika bahari za Ukawafi na Mavue. Ukawafi ni shairi la vipande vitatu (ukwapi, utao, na mwandamo) na mavue ni shairi la vipande vinne (ukwapi, utao, mwandamo, na ukingo) katika kila mshororo. Ndani ya kipindi hiki cha nne, mashairi yake ya ukawafi na mauve yamechapishwa katika vitabu vyake na katika magazeti pia. Ubeti wa nne wa shairi lililoandikwa katika bahari ya Ukawafi liitwalo “Msimu wa Machipuko” unasema: <poem style="margin-left: 2em;"> Msimu wa machipuko, nje ukiangalia, ni kama vile mkeka, Popote huku na huko, unaliona zulia, kijani kisichochoka, Hata bila ya mbeleko, watoto wanatulia, wakaliapo ukoka, Msimu wa machipuko, wengi waufurahia, wazazi, dada na kaka. .
Mfano wa mashairi yake yaliyoandikwa katika bahari ya Mavue ni pamoja na shairi linaloitwa “Hasi Imekuwa Chanya,” lilochapishwa katika gazeti la Sauti Kuu.
<poem style="margin-left: 2em;"> Sauti ya baragumu, katika tufani, upepo wa hari, chini ninakaa, Niipokeapo simu, sauti moyoni, yatangaza shwari, usoni nang’aa, Umeiondoa ndimu, mwangu mdomoni, sasa ni tayari, chungwa kulitwaa, Sauti yako ni tamu, katika tufani, wanipa habari, njema kama taa. .
Kikamarian
Kikamarian (pia Kiseruawan) ilikuwa lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia iliyozungumzwa na Wakamarian kwenye kisiwa cha Seram. Mwaka wa 2007 hakuwa na wasemaji wa Kikamarian. Ingawa idadi ya Wakamarian imehesabiwa kuwa watu 6000 mwaka wa 1987, kulikuwa na wazee kumi tu walioweza kuongea lugha. Kwa sasa, lugha ya Kikamarian imetoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikamarian iko katika kundi la Kimaluku.
Kikawe
Kikawe ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakawe kwenye kisiwa cha Waigeo na vinginevyo. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kikawe imehesabiwa kuwa watu 600 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikawe iko katika kundi la Kiraja-Ampat.
Historia ya Gambia
Historia ya Gambia inahusu eneo la Afrika Magharibi ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Gambia.
Eneo la Gambia lilikuwa sehemu ya Dola la Mali na Dola la Songhai.
Nchi kama ilivyo leo imepatikana kutokana na mvutano kati ya Uingereza na Ufaransa wakati wa ukoloni.
Mwanzoni Uingereza ulitafuta tu njia ya maji kwa ajili ya biashara, bila kujali utawala wa nchi.
Mapatano kati ya Ufaransa na Uingereza baada ya vita vya Napoleon Bonaparte yaliimarisha hali hiyo. Wafaransa walichukua eneo lote kubwa la Senegal, na Waingereza ile kanda ndogo ndani ya Senegal.
Tangu uhuru wa nchi zote mbili palikuwa na mpango wa kuziunganisha kwa njia ya shirikisho lililoanzishwa mwaka 1982 lakini Gambia ilitoka katika mapatano hayo mwaka 1989.
Hadi 1994 Gambia ilifuata mfumo wa demokrasia ya vyama vingi lakini mwaka ule uasi wa wanajeshi ulipindua serikali na kuwa chanzo cha utawala wa Yahya Jammeh aliyekuwa kiongozi, kwanza kama mwenyekiti wa kamati ya kijeshi, baadaye kama rais aliyechaguliwa mwaka 1996 na tena miaka 2001, 2006 na 2011. Isipokuwa mwaka 2001 wapinzani na watazamaji wa nje walilalamika ya kwamba kura hizi hazikuwa huru.
Mwaka 2013 Jammeh alitoa Gambia katika Jumuiya ya Madola kama chombo cha ukoloni mamboleo.
Mwaka 2015 Jammeh alitangaza Gambia kuwa nchi ya Kiislamu na mwaka uliofuata alitangaza Kiarabu kuwa lugha rasmi badala ya Kiingereza.
Wananchi walianza kukimbilia nchini Senegal.
Tarehe 19 Januari 2017, rais mteule aliapishwa katika ubalozi wa Gambia huko Dakar, halafu wanajeshi wa Senegal, Nigeria na Ghana walivamia nchi ili kumuondoa madarakani kwa idhini ya Umoja wa Mataifa.
Tarehe 21 Januari Jammeh alikubali kuachia.
Historia ya Lesotho
Historia ya Lesotho inahusu eneo la Kusini mwa Afrika ambalo wakazi wake leo wanaunda Ufalme wa Lesotho.
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani.
Katika karne za kwanza BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Lesotho ya sasa ilianza kupatikana mwaka 1822 chini ya chifu Moshoeshoe I aliyeungana na makabila mengine dhidi ya Shaka Zulu (1818-1828).
Wamisionari walioalikwa na Moshoeshoe I walianza kuandika na kuchapa kwa lugha ya Kisotho kati ya miaka 1837 na 1855.
Mwaka 1867 nchi ikawa chini ya malkia wa Uingereza kwa jina la Basutoland lakini mwaka 1869, Waingereza waliwaachia Makaburu nusu ya eneo la Basutoland.
Uhuru ulipatikana tena mwaka 1966, na nchi ikaitwa ufalme wa Lesotho.
Askari wafiadini wa Kapadokia
Askari wafiadini wa Kapadokia (walifariki karibu na Sivas, Armenia ya Kale, leo nchini Uturuki, 303) ni kundi la Wakristo 40 wa Kapadokia ambao waliuawa wakati wa dhuluma ya kaisari Licinius kwa sababu ya imani yao. Hawakuwa ndugu kwa asili, ila kwa kutimiza pamoja mapenzi ya Mungu.
Kikayan cha Busang
Kikayan ya Busang (pia Kibusang) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakayan kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kikayan ya Busang imehesabiwa kuwa watu 3000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikayan ya Busang iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Hackensack, New Jersey
thumb|right|270px|Mahakama ya Kitongoji ya Bergen katika Hackensack Hackensack ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 40,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Askari wafiadini wa Kapadokia
Baada ya kufungwa na kuteswa sana, wakati wa baridi kali waliachwa usiku kucha uchi kwenye ziwa lililoganda na hatimaye walivunjwa miguu.
Tangu kale wanaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.
Mto Thigirie
unapatikana nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Sharmell
alt=Sharmell mnamo Aprili 2009|thumb|Sharmell mnamo Aprili 2009 Sharmell Sullivan-Huffman (alizaliwa Novemba 2, 1970) ni mwigizaji, mwimbaji, mwanamitindo, na mchezaji mieleka wa Marekani.
Alikuja kujulikana kwa mara ya kwanza katika ulimwengu wa mieleka kama Storm, mwanachama wa kikundi cha densi cha World Championship Wrestling.
Nona
Nona wa Nazianzo (305 hivi - 374 hivi) alikuwa mke wa Gregori Mzee na mama wa Gregori wa Nazianzo, Sesari wa Nazianzo na Gorgonia wa Nazienzi. Aliishi huko Kapadokia, mkoa wa Dola la Roma katikati ya Uturuki wa leo.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu pamoja na familia yake yote.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Agosti.
Maisha
Aliishi mpaka baada ya kifo cha mumewe, aliyefikia uaskofu, na ya wanae wawili.
Mwanae maarufu zaidi, Gregori, ambaye pia alifikia uaskofu na anaheshimiwa kama mwalimu wa Kanisa, alitangaza sifa za mamaye
Ryann Richardson
alt=Richardson kwenye ukumbi wa kawaida wa jiji kwa kampeni ya urais ya Pete Buttigieg 2020|thumb|Richardson kwenye ukumbi wa kawaida wa jiji kwa kampeni ya urais ya Pete Buttigieg 2020 Ryann Richardson ni mwanasiasa, mwanaharakati, mjasiriamali wa teknolojia wa Marekani, pia alikuwa Miss Black America.
Alitumia miaka 10 katika tasnia ya teknolojia, na kiongozi katika Uber na Victor.
Alianzisha jukwaa la mtandao la watendaji, na alianzisha Ellington Lafayette inkubeta ya teknolojia yenye lengo la kusaidia wanawake, walemavu wa ngozi, na jamii zingine zilizotengwa.
Mto Thowa
unapatikana mashariki mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Tana na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Said Senhaji
thumb|180px|Said_Senhaji
Said Senhaji ( alizaliwa 1968) ni mwimbaji wa muziki wa chaabi kutoka Casablanca, Morocco. Chimbuko lake niTaounate, Morocco. Wakati mwingine anajulikana kama Sultan al-Ughnia ash-Sha'abia (سلطان الاغنية الشعبية Sultani wa Chaabi Ballad ).
Mto Nokazi
unapatikana katika wilaya ya Wakiso, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kichin cha Asho
Kichin ya Asho (pia Kiasho) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar na Bangladesh inayozungumzwa na Waasho. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Asho imehesabiwa kuwa watu 30,000 nchini Myanmar na 4000 nchini Bangladesh. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Asho iko katika kundi la Kisal.
Mto Owalo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mona Eltahawy
Mona Eltahawy (alizaliwa 1 Agosti 1967) ni mwandishi huru na mchambuzi wa masuala ya kijamii raia wa Misri na Marekani, mkazi wa jiji la New York City.
Ameandika makala yaliyochapishwa katika nchi nyingi kuhusiana na Misri na Uislamu, ikijumuishwa masuala ya wanawake, Uislamu na mambo ya siasa pamoja na ya kijamii. Kazi zake zimechapishwa na Washington Post, New York Times, Christian Science Monitor na Miami Herald pamoja na mingine.
Aliandika Headscarves and Hymens kama kitabu chake cha kwanza mwaka 2015. Amealikwa mara nyingi kama mchambuzi katika vipindi vya televisheni na habari nchini Marekani. Anajulikana pia kwa kuanzisha harakati ya Mosque Me Too inayokusanya habari za ubakaji wakati wa safari ya hajj.
Alishawahi kuzungumza kwenye vyuo, mazungumzo ya paneli na kwenye majumuiko ya kiimani kuhusiana na haki za binadamu, matengenezo katika dunia ya Uislamu, haki za wanawake na mahusiano baina Waislamu na Wakristo.
Hassan Mwakinyo
Halfan Hythani Hamza (maarufu kama Hassan Mwakinyo; alizaliwa 15 Machi 1995 mkoani Tanga) ni mtaalamu wa mchezo wa masumbwi na ngumi za kulipwa kutoka nchini Tanzania. Ni mwanamasumbwi wa uzito wa kati. Mpaka mwaka 2018 Mwakinyo alikuwa anashika namba 235 kidunia na namba 1 barani Afrika katika ndondi za uzito wake.
Howani Mwana Howani
Howani Mwana Howani ni moja kati ya tenzi maarufu za Kiswahili zilizoandikwa na mwandishi mwanamke ajulikanaye kama Zaynab Himid Mohammed, mzaliwa wa Malindi katika kisiwa cha Zanzibar nchini Tanzania.
Utenzi huu ni utenzi unaozungumzia sana kuhusu utamaduni wa Mzanzibari. Utenzi huu umezungumzia mambo mbalimbali katika jamii ya Zanzibar, kuanzia masuala ya dini, hasa ya dini ya Kiislamu, pamoja na mila na desturi za Wazanzibari kwa upande wa mwanamke au mtoto wa kike.
Kwa kiasi kikubwa utenzi huu umemlenga mtoto wa kike na kumfunza ni namna gani aishi katika maisha ya ndoa na jamii itakayokuwa inamzunguka. Mtunzi ameanza kwa kumuambia mwanae ayasikilize maneno yake na kuyatia maanani kwa sababu tayari yeye amekua na ana uwezo wa kutambua jambo lipi baya na lipi zuri na kumsisitiza kuhusu kujiepuesha na dunia huku akimkumbusha mtoto wake huyo wa kike kuhusu safari yake ya kuja duniani ambayo ilianzia katika tumbo la mama yake na mama huyo aliweza kuilea mimba hiyo hadi ikakua na kumzaa mwanae japo katika hali ya tabu sana.
Utenzi huu umeelezea mambo mbalimbali katika maisha ya Mzanzibari kwa kipindi kile, ikigusia suala la huduma za matibabu kuwa hafifu sana kiasi cha kuwatia tabu na misukosuko wanawake hasa linapofika suala mwanamke kuhitaji huduma ya kujifungua.
Mtunzi anaelezea pia kupitia utenzi huu kuhusu mambo ambayo yalikuwa yanafanyika katika kipindi kile, hasa wakati wa mwanamke kupata uchungu na muda mfupi anapojifungua mtoto, pia utenzi unaendelea kuelezea kuhusiana na arobaini ya mtoto inapofanyika mara tu baada ya kuzaliwa.
Kupitia utenzi huu, mtunzi anamgusia mwane kuhusu pepo na kumuusia zaidi kumheshimu mama yake kwani pepo inapatikana chini ya miguu ya mama yake, hivyo azingatie sana katika kuheshimu wanawake.
Utenzi unamalizika kwa mtunzi kujitaja jina lake na sehemu aliyotokea.
Utenzi huu umekusanya jumla ya beti mia tatu tisini na nane.
Kikayan-Mahakam
Kikayan-Mahakam ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakayan kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kikayan-Mahakam imehesabiwa kuwa watu 1300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikayan-Mahakam iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Kichin cha Bualkhaw
Kichin ya Bualkhaw (pia Kibualkhaw) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wabualkhaw. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Bualkhaw imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Bualkhaw iko katika kundi la Kisal.
Mto Timau
unapatikana katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Jubba na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Mto Nsawa
unapatikana katika wilaya ya Wakiso, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Umba (mto)
thumb|[[Ramani ya mto Umba.]] Umba ni mto wa Tanzania kaskazini mashariki unaopita katika Mkoa wa Tanga na kuishia nchini Kenya.
Stéphanie Mbanzendore
Stéphanie Mbanzendore ni mwanamke kutoka Burundi, ambaye amekaa Rotterdam nchini Uholanzi tangu mwaka 2003. Ni mwanzilishi wa shirika la Wanawake wa Burundi kwa ajili ya Amani na Maendeleo (BWPD). Pia ni mwenyekiti wa Mtandao wa wanawake wa tamaduni mbalimbali wapenda amani, na alishiriki kwenye shughuli mbalimbali za haki za wanawake na amani.
Umba (mto)
Chanzo chake kipo katika milima ya Usambara katika msitu wa Shagayu kwa kimo cha mita 2,000 juu ya UB.
Stéphanie Mbanzendore
Maisha
Stéphanie Mbanzendore alizaliwa na kukulia Burundi, ambapo baadae alipata elimu na kufanya kazi. Alifanya hivyo akiwa Rotterdam huko Uholanzi.
Umba (mto)
Unapita Mlalo na kuendelea kutelemka haraka kuelekea pwani ikipokea mito ya kando kutoka milima ya Usambara.
Stéphanie Mbanzendore
Maisha
Mbanzendore ni mwanzilishi wa shirika la wanawake wa Burundi kwa ajili ya amani na maendeleo, yenye makao yake Uholanzi, ambapo alilenga wanawake na watu wa rika la vijana, pia yupo hai kwenye shughuli zinazohusu amani, kutatua migogoro na kuzuia maambukizi ya UKIMWI/VVU, mara nyingi ndani ya Burundi, lakini alifanya kushirikiana na wanawake wa nchini Rwanda na Kongo.
Umba (mto)
Kilomita chache kabla ya kufika Bahari ya Hindi inavuka mpaka wa Kenya (kaunti ya Kwale).
Mdomo wa Umba kwenye bahari hiyo ulipangwa mwaka 1890 baina ya Ujerumani na Uingereza kuwa mpaka wao. Hadi leo sehemu hii ni chanzo cha mstari wa mpaka kati ya Tanzania na Kenya unaoendelea bila kunyoka hadi Ziwa Jipe, ukifuata mitelemko ya mlima Kilimanjaro na kuendelea hadi Ziwa Viktoria.
Tangu miaka ya 1960 vito mbalimbali vimepatikana katika maeneo ya juu ya Umba. Kuna hifadhi ya wanyamapori ya mto Umba, pamoja na hifadhi ya Mkomazi, jumla kilomita za mraba 2,600.
Beseni la mto Umba huwa na km² 8,070 na kati ya hizo km² 2,560 ziko upande wa Kenya. Matawimto mengi yanaingia kutoka kusini, chache kutoka kaskazini. Beseni la Umba hupokea takriban milimita 600 za mvua kwa mwaka.
Hidrometria
Kiasi cha maji kinachopita katika Umba kimepimwa kwenye kituo cha Mbuta takriban km 40 kabla ya mdomo wake. Hapo chini ni wastani ya kiasi cha maji kwa m³/s kwenye kituo cha Mbuta kwa kipindi cha miaka 30 ya 1954–1984)
Mto Ntole
unapatikana katika wilaya ya Wakiso, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Irma Thomas
Irma Thomas (née Lee; amezaliwa 18 Februari 1941) ni mwimbaji kutoka New Orleans, Marekani.
Thomas anaishi na kufanya kazi zake wakati mmoja na Aretha Franklin na Etta James, lakini hakuwahi kupata mafanikio ya kibiashara makubwa zaidi yao. Mnamo 2007, alishinda tuzo ya Grammy ya Albamu Bora ya Kisasa ya Blues ya After the Rain, Grammy yake ya kwanza katika taaluma iliyochukua zaidi ya miaka 50 ya maisha yake.
Maisha na kazi
Alizaliwa na kupewa jina la Irma Lee, huko Ponchatoula, Louisiana, Marekani, alikuwa binti wa Percy Lee, fundi wa vyuma, na Vader Lee, ambaye alifanya kazi za ndani kwenye nyumba za waajiri wake. Akiwa katika umri wa kati ya miaka 13 hadi 19, aliimba pamoja na kwaya ya kanisa la Baptist. Alifanya majaribio ya Rekodi Maalum akiwa na umri wa miaka 13. Kufikia umri wa miaka 19, alikuwa ameolewa mara mbili na alikuwa na watoto wanne. Akihifadhi jina la mume wake wa pili wa zamani, alifanya kazi kama mhudumu huko New Orleans, mara kwa mara akiimba na kiongozi wa bendi Tommy Ridgley, ambaye alimsaidia kupata mkataba wa rekodi na lebo ya eneo la Ron. Wimbo wake wa kwanza, "Don't Mess with My Man", ulitolewa mwishoni mwa mwaka wa 1959, na kufikia nambari 22 kwenye chati ya R&B ya Marekani.
Mto Pajulu (Gulu)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Zaynab Himid Mohammed
Zaynab Himid Mohammed (Forodhani, mtaa wa Malindi, mjini Zanzibar, 12 Februari 1918 - 31 Desemba 2002) ni miongoni wa wasichana wachache waliobahatika kupata elimu katika kipindi hicho huku msukumo mkubwa wa kusoma ukiwa umetoka kwa baba yake ambaye alikuwa amesafiri sehemu nyingi na kujua umuhimu wa elimu.
Katika zama za Zaynabu Himid Mohammed hali ya ubaguzi katika elimu katika kisiwa cha Zanzibar ilikuwa imetawala sana na hivyo wazazi wake waliamua kubadili jina katika cheti cha kuzaliwa ili aonekane na jina la Kiarabu na aweze kwenda shule.
Katika miezi ya mwanzo ya Bi Zaynabu kwenda shule alikutana na changamoto nyingi ikiwemo za kurushiwa mawe kwani watu waliamini kuwa elimu haina manufaa yoyote kwa mtoto wa kike.
Muda mfupi baada ya Mapinduzi ya Zanzibar rais wa kwanza wa Zanzibar Abeid Amani Karume alimpa kazi ya kuandika mchezo wa kuigiza ulioitwa Unguja ya leo si ya jana, mchezo ambao ulikuja kuonyeshwa mbele ya Mwalimu Julius Kambarage Nyerere. Mbali na kuandika mchezo huo, pia aliwahi kuitwa na waziri mmoja na kupewa kazi ya kuandika shairi kumuhusu Julius Nyerere na shairi hilo liliitwa "Nyerere raisi mwema mwenye busara na hima".
Zaynab Himid Mohammed alifariki dunia akiwa na umri wa miaka themanini na nne.
Englewood, New Jersey
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Englewood, New Jersey
right|thumb| 260px|Mahali pa Englewood katika Bergen County na [[New Jersey]] Englewood ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 30,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 9 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 12.8 km².
Silvia wa Roma
thumb|Mt. Silvia alivyochorwa, lakini kwa kweli [[Jicho|macho yake yalikuwa ya buluu .]] Silvia wa Roma (520 hivi - 592 hivi) alikuwa mwanamke Mkristo, mama wa Papa Gregori I na mtoto mwingine asiyejulikana kwa jina.
Baada ya kufiwa mume wake, Gordiani (573), aliishi kama mmonaki wa Kibenedikto.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu, msimamizi wa wajawazito.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Novemba.
Pasiano
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu na babu wa Kanisa.
Mto Nyanjerade
unapatikana katika wilaya ya Wakiso, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Pasiano
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 9 Machi.
Mto Nyanjerade
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Libertino
Libertino (alifariki Triocala, Sicilia, Italia, karne ya 3) alikuwa askofu wa Agrigento ambaye anahesabiwa kuwa wa kwanza.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Kikayan cha Mto Kayan
Kikayan ya Mto Kayan ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakayan kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kikayan ya Mto Kayan imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikayan ya Mto Kayan iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Pasiano
Maisha
Aliwahi kuoa na kuzaa mtoto aliyefanya kazi ikulu.
Jeromu alisifu maisha yake matakatifu pamoja na usafi wa moyo, ujuzi na ufasaha.
Katika kuhubiri alikuwa akisema jina lake ni Mkristo na ubini wake ni Mkatoliki.
Maandishi
Aliandika kuhusu mada mbalimbali, lakini vimetufikia kitabu kimoja juu ya toba na barua tatu tu.
Mto Sekituule
unapatikana katika wilaya ya Wakiso, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Mto Pece (Gulu)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Teaneck, New Jersey
thumb|right|270px|Teaneck Armory katika Teaneck Teaneck ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 40,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 33 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Kichin cha Daai
Kichin ya Daai (pia Kidaai) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wadaai. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Daai imehesabiwa kuwa watu 37,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Daai iko katika kundi la Kisal.
Kichin cha Chinbon
Kichin ya Chinbon (pia Kichinbon) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wachinbon. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Chinbon imehesabiwa kuwa watu 19,600. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Chinbon iko katika kundi la Kisal.
Mto Tol
unapatikana katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Jubba na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Jermano, Theofilo na Sirili
Jermano, Theofilo na Sirili (walifariki Kaisarea wa Kapadokia, katika Uturuki ya leo) walikuwa Wakristo waliofia imani yao.
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu.
Kichin cha Kaang
Kichin ya Kaang (pia Kikaang) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wakaang. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Kaang imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Kaang iko katika kundi la Kisal.
Historia ya Guinea
Historia ya Guinea inahusu zaidi eneo la Afrika Magharibi ambalo wakazi wake leo wanaunda Jamhuri ya Guinea.
Mnamo Septemba 5, 2021, jaribio la mapinduzi lilifanyika dhidi ya utawala wa Alpha Condé.
Kikayan cha Mendalam
Kikayan ya Mendalam ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakayan kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kikayan ya Mendalam imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikayan ya Mendalam iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Mto Senjovu
unapatikana katika wilaya ya Wakiso, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Tongaren
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kikayan cha Wahau
Kikayan ya Wahau ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakayan kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kikayan ya Wahau imehesabiwa kuwa watu 500 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikayan ya Wahau iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Sakramentari
Sakramentari (kwa Kilatini "Sacramentarium" kutoka neno "sacramentum", yaani sakramenti) ni kitabu kimojawapo cha liturujia, hasa ya Kanisa la Kilatini.
Yaliyomo ni hasa sala inayotakiwa kusomwa au kuimbwa na askofu au padri katika Misa na ibada nyingine kadhaa, si masomo wala maneno yanayotakiwa kusomwa au kuimbwa na wengine. Sehemu hizo zimo katika vitabu vingine, kama Kitabu cha Injili, Kitabu cha masomo na Graduale.
Umuhimu wake ulipungua vitabu vyote vya Misa vilipounganishwa katika misale za Karne za Kati.
Kichin cha Laitu
Kichin ya Laitu (pia Kilaitu) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Walaitu. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Laitu imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Laitu iko katika kundi la Kisal.
Maplewood, New Jersey
thumb|right|260px|Mahali pa Maplewood katika Essex County na [[New Jersey]] Maplewood ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 20,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 131 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Philip Noel-Baker
thumbnail|right|200px|Philip Noel-Baker
Philip John Noel-Baker (1 Novemba, 1889 – 8 Oktoba, 1982) alikuwa mwanasiasa kutoka nchi ya Uingereza. Wakati wa ujana wake alikuwa mwanariadha hodari akashinda nishani ya fedha katika Michezo ya Olimpiki mwaka wa 1920.
Anajulikana hasa kwa kazi yake kwa ajili ya upunguzaji wa silaha za vita. Mwaka wa 1959 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Amani. Yeye ni mtu wa pekee wa kupokea tuzo ya Nobel an pia nishani ya Olimpiki.
Mto Serinyabi
unapatikana katika wilaya ya Wakiso, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
West Orange, New Jersey
thumb|right|270px|West Orange West Orange ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 40,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 135 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Mto Peka (Uganda)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Valentini na Hilari
Valentini na Hilari (walifariki Viterbo, Italia ya Kati, 305 hivi) ni kati ya mashahidi wa imani ya Kikristo waliouawa katika Dola la Roma wakati wa dhuluma ya kaisari Dioklesyano.
Inasemekana Valentini alikuwa padri na Hilari shemasi.
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kati ya watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 3 Novemba.
Mto Tula (Tana)
unapatikana mashariki mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Tana na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Dataz
Dataz (alizaliwa Mbamba Bay, kwenye Ziwa Nyasa, mnamo mwaka 1984) ni rapa wa kike Mtanzania.
Maisha
Muda mfupi baada ya kuishi huko Mbamba Bay alihama pamoja na wazazi wake kuelekea Morogoro. Baada ya kufika mkoani Morogoro ndipo akaanza masomo yake ya awali. Wakati Dataz alipofika shule ya sekondari Ifunda, ndipo kipaji chake cha kuimba muziki kilianza kuoneka rasmi.
Mto Tochi (Gulu)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Dataz
Kazi ya Muziki
Dataz alianza kuimba na kurap akiwa na rapa mwenzake wa kike aitwae Bad G, ambapo walishirikiana kwa pamoja kwenye muziki kwa kipindi kifupi, mpaka sasa kila mmoja anaimba pekeyake.
Mto Tochi (Gulu)
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Dataz
Kazi ya Muziki
Dataz nyimbo yake ya kwanza iliitwa “Kitimtim” ambapo ilichukuwa nafasi kubwa kwenye vyombo vya habari nchini Tanzania.
Aina ya rap iliyo na nakala zinazo elezea msingi wa kutiisha wanawake. Wakati hip hop ya Marekani imejaa kumbukumbu za kutiisha wanawake, Rap ya Kiswahili haina lugha kama hiyo inayotumika kwa wanawake. Kwa sababu dini imecheza sehemu kubwa katika maisha ya wasanii wanao rap, wanakuja kwenye njia panda pale wanapotaka kuigia rap ya kigansta inayotiisha wanawake. Hii inaacha nafasi ya ukweli kwa wasanii ambayo pia ni muhimu kwenye rap ya Kiswahili kama kwenye rap ya kimarekani,lakini pia inaacha nafasi kubwa ya mandhari ya hip hop ya wanawake kuingia.
Dataz alilaumu sana uwepo wa marapa wachache wakike nchini Tanzania ambapo marapa wakike ambao walikuwa na nafasi kubwa katika jamii ikiwemo rapa MCing naDJing walijihusisha zaidi na uhuni pamoja na matumizi ya mabavu, mfano kuiga gangsta rap ya Marekani.
Msanii mwenzake wa rap Tuni wa Nubian Motown alisema“wasichana wengi wanaona aibu kujihusisha na rap kwasababu ya mtazamo kwamba rap ni vitu vya kuime na inahusiana na magenge,vurugu na tabia zote za kishetani.”Kitu ambacho kinakosekana kwenye rap ya Kiswahili,lakini ni kikubwa kwenye ushawishi wa rap ya kimarekani
Mto Tugavune
unapatikana katika wilaya ya Wakiso, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kikayupulau
Kikayupulau ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakayupulau kwenye kisiwa cha Papua. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikayupulau imehesabiwa kuwa watu 50 tu. Wakayupulau wote wengine walikuwa wameacha lugha yao, maana yake Kikayupulau imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikayupulau iko katika kundi la Kijayapura.
Mto Tuyanyi
unapatikana katika wilaya ya Wakiso, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Tura (Jubba)
unapatikana katikati ya Kenya.
Kichin cha Lautu
Kichin ya Lautu (pia Kilautu) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Walautu. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Lautu imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Lautu iko katika kundi la Kisal.
Kichin cha Mro-Khimi
Kichin ya Mro-Khimi (pia Kimro-Khimi) ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Myanmar inayozungumzwa na Wamro-Khimi. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kichin ya Mro-Khimi ilikuwa watu 75,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichin ya Mro-Khimi iko katika kundi la Kisal.
Werburga
Werburga (pia: Wærburh, Werburh au Werburgh; Stone, Mercia, 650 hivi - Trentham, Staffordshire, 3 Februari 699 ) alikuwa malkia mdogo huko Uingereza.
Alianzisha monasteri kadhaa na hatimaye kujiunga na ile ya Ely ambayo ilianzishwa na kuongozwa na ndugu zake, akawa abesi wake baada ya mama yake, Mt. Ermenilda.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Kikedang
Kikedang ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakedang kwenye kisiwa cha Lembata. Mwaka wa 2008 idadi ya wasemaji wa Kikedang imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikedang iko katika kundi la Kibima-Lembata.
Naughty by Nature
Naughty by Nature ni kundi mshindi wa Grammy Award-wakiwa kama kundi bora la muziki wa hip hop kutoka nchini Marekani. Kundi lilitamba sana wakati wa kuanzishwa kwake kunako mwaka wa 1989. Kundi linaunganishwa na msanii kama vile Treach, Vin Rock, na DJ Kay Gee. Kundi lilianzishwa mjini East Orange, New Jersey (kimazungumzo hutajwa kama "Illtown" kunako miaka ya 1980). Kundi lilianza kuonekana kawa mara ya kwanza kwenye uwanja wa muziki mnamo 1989 kwa kutoa albamu yao iliyoitwa Independent Leaders wakiwa chini ya jina lao la awali la New Style. Albamu ikalizalisha kibao ambacho kimepata sifa chache cha "Scuffin' Those Knees". Baada ya kutoa albamu yao ya kwanza, kundi likashauriwa na mzaliwa mwenzao wa huko mjini New Jersey - Queen Latifah, na baadaye wakabadilisha jina lao na kuwa Naughty by Nature.
Historia
Kibao chao cha kwanza Naughty by Nature kuwa maarufu ni wimbo ulioitwa "O.P.P.," ambacho kilichukua samapuli ya kibao cha Jackson 5, "ABC", na kilitolewa mnamo mwaka wa 1991 kutoka katika albamu yao yenye-jina-sawa na lao, Naughty by Nature. Wimbo ulifikia nafasi ya #6 kwenye chati za Billboard Hot 100, ina-kifanya kuwa moja kati ya vibao vilivyopata mafanikio katika historia ya nyimbo za rap kufikia kiwango hicho. Wimbo umepata kujuliakana sana katika tamaduni mashuhuri, kwa kutajwa kwenye vipindi vya TV na filamu kama vile The Fresh Prince of Bel-Air, Malibu's Most Wanted, Monk, na The Office. "O.P.P." pia imepata sifa za juu mno, kwa kutajwa kuwa moja kati ya single bora 100 za rap za muda wote mnamo 1998 na jarida la The Source, na kupewa nafasi ya 20 kama singo bora za miaka ya 90 na jarida la Spin.
Kwa kufuatia mzaliwa mwenzi wao wa New Jersey, Tony D, kuwashataki Naughty by Nature kwa kuiba sampuli ya biti ya albamu yake ya Music Makes You Move na kuitumia kwenye kibao chao cha "O.P.P." Mpango mzima ulikuja kuwekwa sawa mahakamani. Baina ya maalbamu, kundi pia limepata ushindi kabambe na kibao chao cha "Uptown Anthem", kutoka katika kibwagizo cha filamu ya mwaka wa 1992 ya Juice. Treach pia amepata kuuza sura kwenye filamu hiyo, ndiyo mara yake ya kwanza kucheza filamu. Rapa mwenzao 2Pac pia amepata kucheza kwenye filamu hiyo, na Treach akawa rafiki yake. Hii ilimwongoza zaidi kutaka kucheza filamu kwa Treach na urafiki mkubwa na 2Pac. Pale 2Pac alipokufa mnamo mwaka wa 1996, Treach ametengeneza wimbo wa kumuenzi 2Pac, ulioitwa "Mourn You Till I Join You".
Diskografia
Albamu mpya ya Naughty by Nature iitwayo Anthem Inc. itaachiwa wakati wa kiangazi cha 2010.
Kutabaruku
Sikukuu ya kutabaruku
Sikukuu ya kukumbuka tarehe ya kutabaruku hekalu au kanisa fulani inafanyika tangu zamani.
Katika Biblia
Hanukkah, au "Sikukuu ya Wamakabayo", ni sikukuu ya Uyahudi inayodumu siku nane kuanzia tarehe 25 Kislev (mnamo Desemba, lakini pengine mwishoni mwa Novemba). Ilianzishwa na Yuda Mmakabayo na wenzake mwaka 165 KK kisha kutakasa Hekalu la Yerusalemu na hasa altare yake kutokana na unajisi uliosababishwa na mfalme Antioko Epifane (168 KK) alipodhulumu Uyahudi.
Yesu alishiriki sikukuu hiyo (Yoh 10:22) inayotajwa na Mtume Yohane kwa jina la τὰ ἐγκαίνια, ta engkainia, "the renewals"). Yosefu Flavio anaiita "mianga" tu.
Katika Ukristo
Katika madhehebu mbalimbali, kama Kanisa Katoliki, Orthodoksi na Anglikana, makanisa yanawekwa wakfu na askofu kwa ibada inayoitwa kutabaruku.
Utaratibu mzima wa Kanisa la Kilatini unapatikana katika Caeremoniale Episcoporum, sura IX-X, na katika Missale Romanum.
Desturi hiyo ni ya kale, labda kama ujenzi wenyewe wa makanisa. Mwanzoni mwa karne ya 4 inashuhudiwa sehemu nyingi.
Inawezekana sana kwamba desturi hiyo ilitokana na ile ya Agano la Kale.
Sunna
thumb|Sunan Abi Daud ni mkusaniko wa hadith za Mtume Muhammad ambazo ni msingi wa kuamulia sunna yake Sunna (pia sunnah, kutoka Kiarabu : سنة, neno linalomaanisha "mila", "mapokeo" au "njia". ) Kwa Waislamu, Sunnah inamaanisha "njia ya mtume Muhammad".
Wasomi Waislamu wanajifunza juu ya Sunna kwa kusoma hadithi elfu kadhaa juu ya Muhammad, familia yake, na wafuasi wake wa kwanza. Haditho hizi zinaitwa Hadith.
Jina la dhehebu kubwa katika Uislamu ni Wasunni, nalo limetokana na neno sunna, kwa maana ni waumini wanaolenga kufuata sunna ya mtume wao.
Pirmini
Pirmini (labda Hispania, 670 hivi - Hornbach, leo nchini Ujerumani, 3 Novemba 753 ) alikuwa mmonaki, halafu abati na askofu, tena mmisionari katika maeneo mbalimbali ya Ulaya Kaskazini, alipoanzisha monasteri nyingi.
Aliandika pia kitabu cha katekesi "Scarapsus (=Excarpsus) de singulis libris canonicalis" (710-724).
Tangu kale ametambuliwa kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni tarehe 3 Novemba.
Wangechi Mutu
Maisha ya awali na Elimu
Mtu alisoma mwaka 1978 mpaka 1989 Loreta Convent Msongari na baadae United World College of the Atlantic. Alihamia New York miaka ya 1990 huko alibobea katika sanaa ya uchoraji na Anthropolojia katika shule ya The New school kwa ajili ya utafiti wa jamii na Parsons The New School kwa ajili ya ubunifu. Alipata shahada ya uzamili katika uchongaji wa sanamu.
Usimulizi wa hadithi
Usimulizi wa hadithi unafafanuliwa kutokana na maneno mawili yaliyounganishwa kutoa maana mpya ya pamoja.
Maana ya usimulizi
Usimulizi ni namna ya kuelezea mtu au watu jambo fulani ambalo limetokea katika muda uliopita au zamani sana.
Kutokana na fasili hiyo tunapata aina mbili za usimulizi: usimulizi wa hadithi na usimulizi wa habari/usimulizi wa maandishina usimulizi wa mdomo.
kila namna ya usimulizi hutegemea msimuliaji anavyoweza kuwasiliana na msikilizaji.Ikiwa msikilizaji na msimuliaji hawakukaribiana njia itakayotumika ni ile ya maandishi.kwa mfano unataka kumueleza mtu aliyembali kuhusu jambo/tukio  fulani utalazimika kutumia njia ya barua.
Lakini kama unamsimulia mtu ambaye yupo karibu nawe, utatumia njia ya ana kwa ana.
Maana ya hadithi
Hadithi ni maelezo ya moja kwa moja ambayo yanahusu visa vilivyorithishwa toka zamani sana. Visa hivyo vingi huwa vya kubuni.
Viumbe wanaosimuliwa katika hadithi hii wanaweza kuwa wanadamu, wanyama, ndege na viumbe wengineo kama Malaika, mizimu, mazimwi.
Shirika la Mpango wa Chakula Duniani
Shirika la Mpango wa Chakula la Umoja wa Mataifa (kwa Kiingereza: World Food Programme) ni tawi la kutoa msaada wa chakula la Umoja wa Mataifa na shirika kubwa zaidi la kibinadamu ulimwenguni kushughulikia njaa na kukuza usalama wa chakula.
Kulingana na WFP, inatoa msaada wa chakula kwa wastani wa watu milioni 91.4 katika nchi 83 kila mwaka. Kutoka makao makuu yake huko Roma na kutoka ofisi zaidi ya 80 za nchi kote ulimwenguni, WFP inafanya kazi kuwasaidia watu ambao hawawezi kuzalisha au kupata chakula cha kutosha kwa ajili yao wenyewe na ya familia zao. Ni mwanachama wa Kikundi cha Maendeleo ya Umoja wa Mataifa na kamati kuu yake.
Mto Togo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Independent Leaders
Independent Leaders ni jina la kutaja albamu ya kwanza ya kundi la muziki wa hip hop la Naughty by Nature. Albamu ilitolewa wakiwa wanatumia jina la New Style mnamo 1989 katika studio ya MCA Records. Matayarisho ya albamu yamefanywa na kundi wenyewe.
Jennifer Abod
Jennifer ni mwanaharakati wa masuala ya wanawake.
Alipata Shahada ya kwanza katika masuala ya Sayansi kutoka Chuo Kikuu cha Southern Illinois.
Daraja la Mungu
Daraja la Mungu ni daraja kubwa la asili linalounganisha kingo mbili za mto Kiwira kwenye Wilaya ya Rungwe, takriban km 10 upande wa magharibi wa Tukuyu.
Lina upana wa zaidi ya njia moja ya daraja na urefu wa mita 50.
Daraja hili lina uwezo wa kustahimili mizigo mikubwa kama mifugo.
Kikei
Kikei (pia Kisaumlaki) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakei kwenye visiwa vya Kei, Kecil, Besar na vinginevyo. Pia Wakei wengine wamehamia visiwa vya Kur. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikei imehesabiwa kuwa watu 85,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikei iko katika kundi la Kimaluku.
Maafa ya Chernobyl
Maafa ya Chernobyl yalikuwa maafa ya nyuklia yaliyotokea 26 Aprili 1986 katika tanuri la nyuklia la Chernobyl karibu na mji wa Pripyat, Ukraine. Wakati ule Ukraine ilikuwa jimbo la Umoja wa Kisovyeti. Kituo hicho kilikuwa karibu kilomita 110 kaskazini mwa mji mkuu, Kyiv.
Tukio hilo lilikuwa moja ya ajali mbaya zaidi katika historia ya nishati ya nyuklia. Jengo la tanuri halikuwa na zuio la mionzi na hivyo mnururisho wa nyuklia ulisambaa katika sehemu za magharibi mwa Umoja wa Kisovyeti, Ulaya ya Mashariki na Ulaya ya Kati, Skandinavia, Uingereza, na mashariki mwa Marekani. Maeneo makubwa ya Ukraine, Belarus na Urusi yalichafuliwa vibaya. Takriban 60% ya athari ya mionzi ilitua Belarus. Takriban watu 360,000 walipaswa kuhamia maeneo mengine.
Watu wengi waliteseka na athira ya mionzi na magonjwa ya muda mrefu kama saratani ya tezi.
Msitu wa Magoroto
Historia
Msitu huo, wenye ukubwa wa ekari 591 na ziwa la maji safi, ulifunguliwa mwaka 1896 na watalawa wa Kijerumani kama shamba la kwanza la kibiashara Afrika Mashariki. Kwa mara ya kwanza shamba hilo lililima zao la mpira baada ya kushindwa kulima kahawa na chai na baadaye kulimwa michikichi mwaka 1921.
Eneo hilo lilichukuliwa na wazawa “kundi la Amboni” mwaka 1940 na kilimo cha michikichi kilisitishwa baada ya kuwepo ushindani kati ya Malaysia na Indonesia. Baada ya hapo, Msitu wa Magoroto ulihifadhiwa mpaka leo kwa kuzingatia upekee na uzuri wake.
Pamoja na kupakana na msitu wa Mlinga, Magoroto inatengeneza vipande vya milima ya Usambara ambayo inafahamika kwa uzuri na upekee wa uoto wa asili. Unafahamika zaidi kwa uwepo wa ndege wa pekee ambapo Shirika la Umoja wa Mataifa la Elimu, Sayansi na Utamaduni (UNESCO) na Chama cha Uhifadhi Wanyamapori wanahusika katika uhifadhi wa misitu hiyo nchini.
Mto Tusa (ziwa Turkana)
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Kenya, kuanzia mpakani mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.