cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shojiro Sugimura
Shojiro Sugimura (杉村 正二郎; 4 Aprili 1905 - 15 Januari 1975) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Sugimura alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 27 Agosti 1927 dhidi ya Jamhuri ya China. Sugimura alicheza Japani katika mechi 1.
Kitabu cha Zekaria
Mazingira
Kabla ya uhamisho wa Babeli, ujumbe wa manabii ulitishia mara nyingi adhabu ya Mungu kwa uasi wa taifa lake.
Wakati wa uhamisho ujumbe ulikuwa wa faraja zaidi.
Ule wa Hagai na Zekaria ulilenga ustawi wa Wayahudi ambao walikuwa wamerudi Yerusalemu mwaka 538 KK ili kujenga upya hekalu, lakini walichelewa kutekeleza azma yao, kutokana na upinzani na mahangaiko ya kujipatia riziki katika mazingira magumu.
Mbaya zaidi, walikaribia kukata tamaa. Kwa changamoto ya manabii wao, gavana Zerubabeli na kuhani mkuu Yoshua waliongoza wananchi kukazania ujenzi huo na kuukamilisha mwaka 515 KK.
Muhtasari
Kitabu kina sehemu mbili tofauti sana, yaani sura 1-8 halafu 9-14.
Sura nane za kwanza zinaleta njozi kadhaa kuhusu mwanzo mpya wa Wayahudi mjini Yerusalemu.
Orodha ya visiwa vya Tanzania
Hii ni orodha ya visiwa vya Tanzania.
Kitabu cha Zekaria
Muhtasari
Tofauti na Hagai, mwandishi wa kitabu hiki hakuishia upande wa ujenzi, bali alisisitiza pia utakaso wa waamini na ibada zao.
Orodha ya visiwa vya Tanzania
Visiwa vya maziwa yanayoundwa na mto Kagera
Kisiwa cha Chabalewa * Kisiwa cha Kwankoro * Kisiwa cha Mubari * Kisiwa cha Nyakaseke
Kitabu cha Zekaria
Muhtasari
Sura nyingine sita zinatokana na mazingira tofauti (ya karne ya 4 KK) na kuleta njozi juu ya ujio wa Masiya na siku za mwisho.
Sura hizo zina mtindo wa kiapokaliptiko na wataalamu wengi wanasema ni kazi ya nabii mwingine wanayemuita Zekaria wa pili.
Haute-Marne
thumb| Idara ya Haute-Marne, Chaumont thumb|right|220px|Mahali pa Haute-Marne katika [[Ufaransa]] Haute-Marne ni département au department  la Champagne-Ardenne ya Ufaransa. Mji mkuu wake ni Chaumont.
Orodha ya visiwa vya Tanzania
Visiwa vya Ziwa Nyasa
Kisiwa cha Lundo * Kisiwa cha Mbamba
Visiwa vya ziwa Tanganyika
Kisiwa cha Izinga * Kisiwa cha Kamamba * Kisiwa cha Malesa * Kisiwa cha Manda * Kisiwa cha Mikongolo * Kisiwa cha Nkondwe * Kisiwa cha Ulwile
Visiwa vya Ziwa Viktoria
Barega *Bihila * Bisuvi *Biswe * Buganbwe * Bugeru * Bukerebe * Bukurani * Buluza * Bumbire * Burubi * Busonyi * Busyengere * Butwa * Buzumu * Bwiru * Chakazimbe * Charaki * Chienda * Chihara * Chikonero * Chinyeri * Chitandere * Dunacheri * Dwiga * Galinzira (Kagera) * Galinzira (Ukerewe) * Gama * Gana * Goziba * Ijirambo * Ikuru * Ikuza * Iriga * Iroba * Irugwa * Iruma * Itami * Itemusi * Ito * Izinga *Juguu * Juma * Kagongo * Kamasi * Kaserazi * Kasima * Kategurwa * Kiamugasire * Kiau * Kibinda * Kihombe * Kinamogwishu * Kinyanwana * Kiregi * Kireta * Kishaka * Kitua * Kivumba * Kome * Kulazu * Kuriro * Kweru * Kweru Mutu * Kwigari * Kwilela * Liagoba * Liegoba * Lyegoba * Luanji * Lukuba * Lyamwenge * Mabibi * Mafunke * Maisome * Makibwa * Makome * Makove * Malelema * Maremera * Masakara * Masheka * Masuha * Mazinga * Mgonchi * Miganiko * Mijo * Morova * Mraoba * Msalala * Mtenga * Mtoa * Mtoto * Musira * Mwengwa * Nabuyongo * Nafuba * Nakaranga * Namatembe * Namguma * Ndarua * Nyabugudzi * Nyaburu * Nyajune * Nyakanyanse * Nyakasanga * Nyamasangi * Nyambugu * Nyamikongo * Nyanswi * Raju * Ramawe * Rubisho * Rubondo * Runeke * Ruregaja * Rwevaguzi * Saanane * Sara * Sata * Seza * Shuka * Siawangi * Sina * Siza * Sizu * Songe * Sosswa * Sozihe * Tefu * Ukara * Ukerewe * Usumuti * Vsi * Vianza * Wambuji * Yarugu * Yodzu * Zeru * Zimo * Zinga * Ziragura * Zue
Bahari ya Hindi
Visiwa vimepangwa kuanzia kaskazini kwenda kusini
Visiwa upande wa kaskazini ya Tanga
Karibu na Jiji la Tanga
Kati ya Tanga na Dar es Salaam
Visiwa vya Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam
Funguvisiwa la Mafia
Kwale (Kisiju) na visiwa vilivyo karibu naye
Visiwa mbele ya mdomo wa mto Mohoro
Funguvisiwa la Kilwa
Karibu na Mtwara
Alois Alzheimer
right|thumb|Alois Alzheimer
Aloysius "Alois" Alzheimer (14 Juni 1864 - 19 Desemba 1915) alikuwa daktari wa akili kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa anajulikana kwa kugundua ugonjwa wa Alzheimer.
HJ
HJ au hj ni kifupi cha:
Joshua Nkomo
thumb|right|250px|Joshua Nkomo.
Joshua Mqubuko Nyongolo Nkomo (19 Juni 1917 –1 Julai 1999) alikuwa mwanasiasa, kiongozi na mwanzilishi wa chama cha Zimbabwe African People’s Union (ZANU) na pia ni mtu wa kabila la Kalanga kutoka nchini Zimbabwe. Huyu alikuwa anajulikana kama baba wa Zimbabwe au katika Lugha ya Zimbabwe ‘’umdala Wethu, Umafukufuku au chibwechitedza’’ jiwe linaloteleza au  (the slipery rork)
Maisha ya awali
Nkomo alizaliwa katika sehemu ya Somokwe katika ardhi ya Matebele mwaka 1917, katika familia ya watoto nane. Baba yake alikuwa anaitwa Thomas Nyongolo Letswansto Nkomo, aliokuwa akifanya kazi kama mchungaji na pia alikuwa ni mfanyakazi katika Chama cha Kimishonari cha London au London Missionary Society.
Baada ya kumaliza elimu yake ya msingi katika jimbo la Rhodeshia alijifunza masomo ya ufundi useremala katika shule ya Viwanda ya Tsholotso ambapo alisoma hapo kwa muda wa mwaka mmoja na baadae akawa dereva.
Daudi (Biblia)
thumb|Daudi akimmaliza Goliathi katika [[mchoro wa Caravaggio.]] Daudi (kwa Kiebrania דוד, Daud, kwa Kiarabu داوُد, Dāwūd; Bethlehemu, mnamo 1040 KK - Yerusalemu, 970 KK hivi) alikuwa mfalme wa pili wa Israeli ya Kale mnamo 1010 KK-970 KK. Alimfuata mfalme Sauli akafuatwa na Suleimani.
Joshua Nkomo
Maisha ya awali
Baadae alifanya kazi kama mfugaji na baadae akawa mwalimu na alikuwa mahususi katika maswala ya useremala katika shule ya Manyame katika jimbo la Kezi.
Mwaka 1942, akiwa na miaka 25, na bado akiwa na kazi yake kama mwalimu, aliamua kwenda Afrika Kusini kwa ajili ya kujiendeleza kimasomo na hatimaye kuwa fundi seremala mahususi.
Daudi (Biblia)
Mwana wa Yese, kama kijana alipelekwa kwenye jumba la mfalme Sauli alipopanda ngazi na kuwa kiongozi wa kijeshi.
Kati ya matendo yake yaliyokumbukwa zaidi ni ushindi juu ya Mfilisti Goliathi.
Joshua Nkomo
Ndoa
Nkomo alimuoa Mke wake anaitwa Johanna Mafuyana tarehe 01/10/1949. Baada ya kurudi kutoka Bulawayo mwaka 1947, alikuwa moja kati ya wapigania haki wafanyakazi wa shirika la Reli na Baadae kuwa kiongozi wa Umoja wa wafanyakazi wa Reli na baadae kuwa kiogozi wa African National Congress mwaka 1952. Mwaka 1960, alikuwa raisi wa chama cha National Democratic Part ambacho baadae kilifungiwa na serikali ya Rhodesia. Pia Nkomo amekuwa ni moja kati ya wajasiriamali matajiri zaidi katika eneo la Rhodesia.
Daudi (Biblia)
Pia Daudi alimuua mwanajeshi wake Uria na kumuoa mke wake Bathsheba: hivyo alifanya dhambi lakini Mungu alimtuma nabii wake Nathani kumlaumu. Daudi aliomba msamaha akasamehewa na Mungu. Pamoja na makosa yake, Daudi akabaki kielelezo cha mfalme wa Israeli, ambaye awe tofauti na watawala wengine wote kwa kuwa hasa mtumishi mnyenyekevu wa Mungu bila ya kuyumba kwa kuelekea miungu mingine.
Magdalena Yi Yongdok
(alifariki Seoul, 29 Desemba 1839) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Joshua Nkomo
Jaribio la Kuuwawa
Majeshi ya ZAPU, yalifanya mambo mengi ya matumizi ya nguvu katika kuiondoa madarakani serikali ya Rhodesia. Moja kati ya mambo yanayasadikika kuwa ni ya kinyama zaidi kuwahi kutokea ni pamoja na mauaji katika ndege za abiria. Ya kwanza yalitokea tarehe 3/09/1978 na kuua watu 38, kati ya watu 56, na wengine kumi wakijeruhiwa, ikiwa ni oamoja na watoto. Waliobaki hai, walitembea kutoka kuotka eneo hilo hadi Kariba kiasi cha umbali wa kilometa 20.
Mto Buhinda
ni mto wa Burundi (mkoa wa Bururi) ambao unatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, maji mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Joshua Nkomo
Jaribio la Kuuwawa
Baadhi ya wasafiri walikuwa wamejeruhiwa vibaya, ,na baadhi alichukuliwa na polisi wa jeshi la Rhodesia, Jaribio la pili lilikuwa tarehe 12/02/1979 na kuua watu 59, papo hapo, lakini malengo ya shambulizi la pili yalikuwa kwa ajili ya Peter Walls mkuu wa COMOPS (Commander Combined Operations) aliyekuwa anahusika na vifaa maalumu kama vile. Special Air ServiceSAS Walls alipokea tiketi ya kuondoka na ndege ya pili kutokana na idadi kubwa ya watalii, ndege ambayo iliondoka Kariba dakika 15, baada ya ndege iliyopotea. Hakuna mtu aliyeshitakiwa kwa makosa ya ndege kupotea kutokana na kutolewa kwa msamaha kutoka kwa Smith na Mugabe.
Katika mahojiano ya Televisheni, muda mfupi baada ya kupotea kwa ndege nyingine, ambapo, akiwa anacheka Nkomo alitania kuhusiana na matukio hayo na kuhakikisha kuwa ZAPU ndio wanaohusika na mashambulizi ya ndege  mbalimbali. Katika vitabu vyake mbalimbali kama vile ‘’Story of my Life’’ kilichochapishwa  mwaka 1985, Joshua Nkomo ameelezea masikitiko yake kuhusiana na mashambulizi ya ndege zote mbili
Siasa
thumb|200px|left| Nkomo alianzisha chama cha National Democratic Part (NDP), na  mwaka ambao waziri Mkuu wa Uingereza bwana Harold Macmillan alipoongelea “upepo wa mabadiliko”  unavuma katika Afrika Robert Mugabe aliungana nae. Chama cha NDP kilifungiwa na serikali ya kibabe ya Smith na baadae chama cha Zimbabwe African People Union ZAPU ambacho pia kilianzishwa na Joshua Nkomo pamoja na Robert Mugabe mwaka 1962, kilichua nafasi ya NDP. Lakini pia kilizuiwa mapema. Chama cha ZAPU, kiligawanyika mwaka 1963, wakati wengine walihisi mgawanyiko huo ulikuwa ni kutokana na masuala ya Kikabila, lakini zaidi inaonesha kuwa mgawanyiko huo ulitokana na kushindwa kwa Sithole, Mugabe, Takawira na Malianga kuchukua madaraka ya ZAPU kutoka kwa Nkomo. ZAPU kikabaki chama chenye mjumuisho wa makabila mengi hadi kupatika kwa uhuru.
Serikali ambayo haikwa maarufu ilioyitwa Zimbabwe-Rhodesia ilioyokuwa inaongozwa na Abel Muzorewa iliundwa mwaka 1979kati ya Ian Smith na Ndabaningi Sithole’s. ZANU ambayo kwa wakati huo, ilikuwa tayari imeshagawanyika kutokana na Mambo ya kijeshi ya Mugabe. Lakini vita ilioyanzishwa na Nkomo na Mugabe viliendelea bila kupiganwa. Na Uingereza pamoja na Marekani havikuweka vikwazo katika nchi hiyo Uingereza ulivishawishi vyama hivyo kwenda katika Lancaster House mwezi wa tisa mwaka 1979, kwa ajili ya kuanzisha katiba na kuitisha uchaguzi upya. Mugabe na Nkomo walifanya makubaliano yaliyoitwa Patriotic Front (PF) katika makubaliano yaliyoendeshwa na Lord Carrington. Uchaguzi ulifanyika mwaka 1980, na katika macho ya wengi chama cha ZAPU kilichokuwa kinaongozwa na Nkomo kilishindwa katika uchaguzi huo na chama cha ZANU kilichoongozwa na Mugabe Matokeo ya uchaguzi huo. Yaliweka vyama vyote viwili ZAPU na ZANU katika vyama vinavyoegamia mfumo wa kikabila, yaani chama cha ZANU kikiwa na iadi kubwa ya ya kabila la Shona na chama cha ZAPU kikiwa na idadi kubwa ya kabila la Ndebele Nkomo alikaribishwa katika sherehe ya uraisi lakini alikataa.
Mapinduzi ya kijeshi
Hata baada ya kufikia lengo la kumwondoa Ian Smith na idadi kubwa ya wazungu.. bado Nkomo na Mugabe hawakuelewana. Nkomo alikuwa akijitahidi kuweka mahusiano mazuri katika vyama vyao viwili lakini Mugabe hakuwahi kuonesha ushirikiano kwani aliamini kuwa ZAPU kilikuwa na malengo ya kufanya mapinduzi na kukitoa madarakani chama cha ZANU. Wakati Julius Nyerere  alipoviita vyama hivyo viwili katika mkutano uliokusudia kurejesha mahusiano mazuri, vyama hivyo viliingia katika ofisi ya Nyerere tafauti tofauti. Kwanza alianza Nkomo na kufuatiwa na Mugabe. Wakati Mugabe alipopewa kiti kwa ajili ya kukaa alimwambia Nyerere. "If you think I'm going to sit right where that fat bastard just sat, you'll have to think again" yaani “ kama unadhani naweza kukaa hapa na huyo mpumbavu alieakaa hapo, inabidi ufikirie tena” Kutoka na hali hiyo, mkazo uliongezwa kati ya mahusiano yao, mapigano kati ya chama cha ZANLA na ZIPRA yaliongezeka na kuongeza kutoelewana kati ya hawa watu wawili Hatimaye, baada ya majadiliano ya muda mrefu na kukataliwa mara kadhaa, Nkomo hatimaye alichaguliwa katika baraza la mawaziri, lakini mwaka 1982, alishtakiwa kwa kosa la kupanga mapinduzi ya kijeshi, baada ya mawakili kutoka Afrika ya Kusini kwenda Zimbabwe central Intelligence Organisation, kujaribu kutengeneza kutokuaminiana kati ya vyama vya ZAPU na chama cha ZANU, waliweka kwa kukusudia silaha katika mashamba yanayomilikwa na chama cha ZAPU na kwenda kutoa taarifa kwa Mugabe juu ya kukutwa kwa silaha katika katika mashamba hayo Katika hotuba yake, Mugabe alisema “ZAPU and its leader Dr. Joshua Nkomo, are like a cobra in a house the only way to deal with effectively with a snake is to strike and destroy its head ” yaani “ZAPU na kiongozi wake, Dr Joshua Nkomo ni kama nyoka ndani ya nyumba, njia pekee ya kufanya kwa nyoka na kumshambulia na kuharibu kichwa chake” Aliagiza kikosi cha jeshi kwa eneo analokaa Nkomo, yaani katika ardhi ya Matebele katika oparesheni ya Gukurahundi na kuua wandebele 3,000 katika jaribio la kutokomeza chama cha ZAPU na kutengeneza serikali chini ya chama kimoja. Nkomo alitoroka Nchini Zimbabwe, na Serkali ya Mugabe ikadai kuwa ametoroka akiwa amevaa kama mwanamke. NKOMO KATOROKA: Kiongozi wa chama cha ZAPU, emetoroka kwenda katika maficho aliyojipa mwenyewe jijini London baada ya ya kutoroka bila kufuata sheria kupitia Botswana akiwa amevalia kama mwanamke tarehe07/03/1983, akidai kuwa maisha yake yalikuwa hatarini na kuwa alikiwa akienda kutafuta masuluhisho ya Zimbabwe nje ya nchi (chapa ya serikali, Harare 1984) ). Nkomo alidharau madai kuwa, alitoroka akiwa amevalia kama mwanamke, na kusema kuwa "I expected they would invent stupid stories about my flight..... People will believe anything if they believe that ". He added that "...nothing in my life had prepared me for persecution at the hands of a government led by black Africans."
Yaani, “ nilitegemea kuwa wataibua habari za kipumbavu juu ya kuondoka kwangu.,… watu wataamini chochote kama wameamini hayo” na kuongeza kuwa “hakuna kitu katika maisha yangu kilichoandakiwa kwa ajili ya kushtakiwa katika  mikono ya serikali ya waafrika weusi. Baada ya amuaji ya kinyama katika Gukurahundi ya mwaka 1987, Nkomo hatimaye akakubali chama cha ZAPU kuingia katika chama cha ZANU, na kusababisha kuotkea kwa chama cha  ZANU-PF na kuiacha nchi ya Zimbabwe kama nchi iliyo katika mfumo wa chama kimoja. Jambo lililosababisha baadhi ya watu wa kabila la Ndebele kumlaumu Nkomo kwa kuwauza kwa chama cha kigine. Lakini idadi ya watu wa kabila la Ndebele, walikuwa wachache kiasi cha kushindwa kutoa pingamizi lenye nguvuwakati wa kuunganishwa kwa vyama hivyo viwili. Katika hali ya kutokuwa na nguvu, na afya yake kuzidi kudorora hata ushawishi wake ukashindwa kuwa na mshiko na hivyo kufa Alipoulizwa katika maisha yake, kuwa kwa nini aliruhusu haya yote yatokee, alimwambia mwana historia kuwa Eliaki Sibanda kuwa, alifanya hivyo ili kusitisha mauaji ya watu wa kabila la Ndebele (ambao walikuwa wakiunga mkono chama chake) na ya wanasiasa wa chama cha ZAPU na wanaharakati ambao walikuwa wakilengwa na vyombo vya usalama vya Zimbabwe tangu mwaka 1982, alisema “Mugabe and his Shona henchmen have always sought the extermination of the Ndebele," yaani “Mugabe na Washona wake walitaka kufanya ukatili kwa  Wandebele” alisema Nkomo amekuwa si muumini mzuri wa kanisa la kimeshenari katika sehemu kubwa ya maisha yake, alibadilisha dini na kuwa Mkatoliki Roman Catholicism mwaka 1999, muda mfupi baada ya kufariki kwa saratani ya kibofu yaani prostate cancer  tarehe 01/07/1999 akiwa na umri wa mika 82, katika hospitali ya Parirenyatwa katika jimbo la Harare
barua za Nkomo
Madai ya kuandikwa kwa barua na Nkomo kwenda kwa waziri mkuu Robert Mugabe akiwa uhamishoni, Uingereza yalianza kuibuka baada ya kifo chake mwaka 1999. katika barua zake, alilalamika kuhusu mateso yake na kuilamu serikali ya Zimbabwe kwa kutokomeza vyama vya upinzani. .
Hadhi ya Kuwa shujaa wa taifa
Mwaka 1999, Nkomo alitangazwa kuwa shujaa, na alizikwa katika makaburi ya mashujaa ya taifa Natioanal Heroes Acre katika jimbo la Harare Tarehe 27/06/2000, seti ya stampu nne zilitolewa na shirika na pasta na mawasiliano la Zimbabwe na kuonesha Joshua Nkomo. Zenye kuonesha badili la fedha ya ZW$2.00, $9.10, $12.00 and $16.00 ya yalikusudiwa na Cedric D Herbert.
Magdalena Yi Yongdok
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Kicebuano
Kicebuano ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wacebuano. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kicebuano imehesabiwa kuwa watu 15,800,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicebuano iko katika kundi la Kifilipino.
Magdalena Yi Yongdok
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Mto Lamaido
unapatikana katika wilaya ya Lamwo, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Daudi (Biblia)
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Mto Langok
unapatikana katika wilaya ya Lamwo, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Daudi (Biblia)
Habari zake katika Vitabu vya Samweli
1Sam 9:11-10:16 inasimulia Sauli alivyoteuliwa kuwa mfalme wa kwanza. Akitawala karibu miaka ishirini, alifanya makosa na kulaumiwa na Samweli, hata akakataliwa kabisa na Mungu kwa kutomtii kikamilifu (1Sam 15). Ingawa akaendelea kutawala kwa muda fulani, polepole alijitokeza kijana Daudi ambaye akaja kuanzisha ukoo wa kifalme wa milele.
Kadiri alivyozidi kupendwa na Mungu na watu, Sauli alimchukia kwa kijicho na kutaka kumuua (1Sam 18:6-16). Daudi alipolazimika kukimbia na kuunda kikosi chake akapata nafasi rahisi ya kumuua Sauli lakini alijizuia kwa kuheshimu krisma aliyopakwa awe mfalme (1Sam 24 na 26): hivyo ni mfano bora wa kujali wito wa Kimungu.
Baada ya kufanywa mfalme wa kabila lake (Yuda, yaani Kusini) na ya kupigana vita na mwana wa marehemu Sauli, Daudi akakubaliwa kuwa mfalme wa Israeli yote (yaani Kaskazini pia): pamoja na taarifa hiyo, 2Sam 5:1-12 inatuambia alivyoteka Yerusalemu uliokuwa bado mikononi mwa Wapagani akaifanya makao makuu ya kisiasa na ya kidini ya taifa lote la Mungu ili aunganishe Kaskazini na Kusini katika mji huo uliopo katikati. Kuanzia hapo Yerusalemu ukawa mji mtakatifu wa dini tatu zinazomuabudu Mungu wa Abrahamu.
2Sam 6 inasimulia sanduku la agano lilivyohamishiwa Yerusalemu kwa shangwe kubwa; hasa Daudi alicheza mbele ya Mungu kwa nguvu zake zote huku amevaa nguo ndogo ya kikuhani tu, bila ya kujijali kama mfalme.
Kwa unyenyekevu wake huo alimpendeza Mungu akapewa naye ahadi ya ajabu, yaani kwamba ufalme wake utadumu milele (2Sam 7). Utabiri huo wa nabii Nathani ukaja kuongoza tumaini la Waisraeli hasa walipodhulumiwa, k.mf. zamani za Yesu chini ya ukoloni wa Kirumi, ambapo wote walimtazamia mwana wa Daudi mwenye kurudisha ufalme wa Israeli.
Pamoja na hayo, kisha kupewa ahadi hiyo alikwenda mbele ya Mungu na kusali vizuri kama kawaida yake hata nje ya ibada: sala yake ya sifa na shukrani imejaa mshangao kwa ukuu wa Mungu na fadhili zake na kumalizika kwa ombi nyenyekevu.
Ingawa hakukubaliwa kumjengea Mungu hekalu la ajabu alivyokusudia, amekuwa mwalimu wa sala kwa nyakati zote: hata leo liturujia ya Uyahudi na ya Ukristo inategemea sana zaburi zake.
Matendo mengine tofauti yaliyoathiri sana maisha ya Daudi ni dhambi alizotenda kwa ajili ya mke wa Uria Mhiti, yaani uzinifu, unafiki, ulevyaji na uuaji wa askari huyo mwadilifu (2Sam 11). Basi, nabii Nathani akamuendea ili kumlaumu na kumtabiria adhabu mbalimbali, hasa kwamba upanga hautaondoka nyumbani kwake (2Sam 12:1-25).
Ikawa hivyo hasa kwa sababu ya Absalomu mwanae ambaye alimuua kaka yake (2Sam 13:22-37) na baada ya kusamehewa akafanya njama hata akamfukuza Daudi toka Yerusalemu (2Sam 14:28-15:29) akazini na masuria wake mahali pa wazi (2Sam 16:20-23). Hata hivyo Daudi akazidi kumpenda na alipoambiwa ameuawa akamlilia kwa namna ambayo iliwashangaza na kuwachukiza waliompigania: lakini yeye ambaye alijiombea na kupewa msamaha wa Mungu hakumchukia mwanae aliyehatarisha maisha yake (2Sam 18:19-20:8).
2Sam 24 pia inatuchorea sura yake ya kiroho: alipoadhibiwa na Mungu kwa tauni iliyoua Waisraeli wengi baada ya yeye kuhesabu askari wote alioweza kuwategemea vitani, basi kama mchungaji mwema aliomba adhabu imuangukie mwenyewe, lakini si kondoo zake wasio na kosa. Mfalme wa kumpendeza Mungu ni mchungaji wa watu wake; kadiri ya Injili, Yesu Kristo mwana wa Daudi anawajua kondoo zake mmojammoja kwa jina, naye amejitwisha adhabu ya makosa yao: ndiye mfalme na mchungaji bora.
Habari zake za mwisho
Habari za mwisho za Daudi zinapatikana katika Kitabu cha Kwanza cha Wafalme 1-2 tunaposikia juu ya njama ya mtoto mwingine: Adoniya alitaka kutawala akajifanya mfalme huku Daudi mkongwe hana habari. Lakini Nathani akaingilia kati ili mwandamizi awe Solomoni, ambaye alipozaliwa na mke wa Uria alimhakikishia Daudi msamaha wa Mungu.
(2Sam 7:18)
"Mimi ni nani, Bwana Mungu, na nyumba yangu ni nini, hata umenileta hata hapa"?
(2Sam 24:17)
"Tazama, ni mimi niliyekosa, ni mimi niliyepotoka; lakini kondoo hawa, wamefanya nini? Mkono wako na uwe juu yangu, na juu ya nyumba ya baba yangu"!
(1Nya 29:10-13)
"Uhimidiwe, Ee Bwana, Mungu wa Israeli baba yetu, milele na milele. Ee Bwana, ukuu ni wako, na uweza, na utukufu, na kushinda, na enzi; maana vitu vyote vilivyo mbinguni na duniani ni vyako. Ufalme ni wako, Ee Bwana, nawe umetukuzwa, u mkuu juu ya vitu vyote. Utajiri na heshima hutoka kwako wewe, nawe watawala juu ya vyote; na mkononi mwako mna uweza na nguvu; tena mkononi mwako mna kuwatukuza na kuwawezesha wote. Basi sasa, Mungu wetu, twakushukuru na kulisifu jina lako tukufu".
Zubain Muhaji Mhita
Zubain Muhaji Mhita (amezaliwa 9 Septemba 1950) ni mbunge wa jimbo la Kondoa Kaskazini katika bunge la kitaifa nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.
1467
Makala hii inahusu mwaka 1467 BK (Baada ya Kristo).
Jeraha sugu
Jeraha sugu ni jeraha ambalo haliponi katika utaratibu uliojipanga wa hatua na katika kiasi cha muda unaotabirika kama vile majeraha mengi yafanyavyo; majeraha ambayo hayaponi ndani ya miezi mitatu mara nyingi huchukuliwa kuwa sugu. Majeraha sugu huonekana yamezuiliwa katika awamu moja au zaidi ya awamu za kupona jeraha. Kwa mfano, mara nyingi majeraha sugu hubaki katika hatua ya uvimbe kwa muda mrefu sana. Kwa majeraha ya papo hapo, kuna uwiano sahihi kati ya uzalishaji na uharibifu wa molekuli kama vile kolajeni; katika majeraha sugu mizani hii ni kupotea na uharibifu ina jukumu kubwa sana.
Majeraha sugu hayawezi kupona au yanaweza kuchukua miaka ya kufanya hivyo. Majeraha haya huwasababishia wagonjwa dhiki kali za kimwili na kimawazo pamoja na kuwa mzigo mkubwa wa kifedha kwa wagonjwa na mfumo mzima wa huduma ya afya.
Majeraha yaponayo ipasavyo na majeraha sugu huwa katika pembe tofauti ya wigo wa aina uponyaji jeraha kuwa maendeleo kuelekea kuponywa kwa viwango tofauti.
Aina ya magonjwa
Idadi kubwa ya majeraha sugu huweza kugawanyishwa katika makundi matatu: vidonda vya vena, kisukari, na vidonda mvuke Idadi ndogo ya majeraha ambayo hayapo katika makundi haya inaweza kuwa inatokana na sababu kama vile sumu ya mionzi au  shida ya damu kusafiri kwenda sehemu fulani ya mwili.
Vidonda vya vena na ateri
Vidonda vya vena, ambavyo kwa kawaida hutokea miguuni, huchangia 70% hadi 90% ya majeraha sugu na huathiri wazee zaidi. Wao walidhani kuwa kutokana na shinikizo la damu katika vena inayosababishwa na kutofanya kazi kwa vali ambazo zipo katika mshipa ya s na kuzuia damu kutoka inapita nyuma. Shida ya damu kusafiri kwenda sehemu fulani ya mwili hutokeo kwa sababu hiyo, pamoja na jeraha reperfusion, sababu ya uharibifu wa tishu inayoongoza kwa majeraha.
Vidonda vya kisukari
Sababu nyingine kubwa ya majeraha sugu ni, ugonjwa wa kisukari, ambao unazidi kuenea. Wagonjwa wa kisukari wana hatari kubwa zaidi kwa 15% ya kukatwa sehemu ya mwili kuliko jamii kwa ujumla kwa sababu ya vidonda sugu. Ugonjwa wa kisukari husababisha ugonjwa wa neuropathi, ambao huzuia utambuzi wa uchungu mwilini kwa neva na kuhisi maumivu. Hivyo wagonjwa wanaweza kosa kuona majeraha madogo miguuni, na hivyo kushindwa kuzuia maambukizi au kujeruhiwa tena. Aidha, ugonjwa wa kisukari husababisha kupungua kwa kinga na uharibifu wa mishipa midogo ya damu, kuzuia uwekaji oksijeni wa kutosha kwa tishu, ambayo inaweza kusababisha majeraha sugu. Shinikizo pia huwa na jukumu katika ukuaji wa vidonda vya wagonjwa wa kisukari.
Ishara na dalili
Mara nyingi wagonjwa wa majeraha sugu huripoti maumivu kama sehemu kubwa katika maisha yao. Inapendekezwa kwamba watoa huduma za afya kukabiliana na maumivu yanayohusiana na majeraha ya muda mrefu kama moja ya vipaumbele muhimu katika usimamizi wa majeraha sugu (pamoja na kushughulikia chanzo chake). Sita kati ya kumi ya wagonjwa wa vidonda vya vena vya mguu huwa na maumivu na vidonda vyao, na mwelekeo sawa huonekana katika vidonda vingine sugu.
Maumivu yanayoendelea (usiku, wakati wa kutulia, na kwa shughuli) ni tatizo kubwa kwa wagonjwa na vidonda sugu. Matatizo kuhusu vitoa maumivu visivyo na ufanisi na mipango ya huduma ambayo hawakuweza kuzingatia pia zilitambuliwa.
Chanzo
Mbali na mzunguko mbaya niuropathi, na ugumu wa kusonga, sababu zinazochangia vidonda sugu ni pamoja na magonjwa ya utaratibu, umri, na kiwewe kinachorudiwa. Uwepo wa zaidi ya moja ambayo yanaweza kuchangia katika kuku kwa vidonda sugu ni pamoja na uvimbechungu wa mshipa ya damu (uvimbe wa mishipa ya damu), kukandamizwa kwa kinga, piodema gangrenosamu, na magonjwa ambayo husababisha damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili. Kukandamizwa kwa Kinga kunaweza husababishwa na magonjwa au madawa ya matibabu yanayotumiwa kwa muda mrefu, kwa mfano steroidi. Msongo wa hisia unaweza pia kuathiri vibaya uponaji wa kidonda, huenda kwa kuongeza shinikizo la damu na viwango vya kotisoli, ambayo hupunguza kinga.
Kile kinachoonekana kuwa kidonda sugu pia kinaweza kuwa donda ndugu, kwa mfano, tishu zenye kansa zinaweza kukua hadi damu isiweze kufikia seli na kufanya tishu kuwa kidonda. Kansa, hasa kasinoma ya seli gamba, pia inaweza kukua kutokana na vidonda sugu, pengine kutokana na uharibifu wa tishu unaorudiarudia unachangia kujaa kwa haraka kwa seli.
Sababu nyingine ambayo inaweza kuchangia kwa vidonda sugu ni uzee. Ngozi ya watu wazee uharibiwa kwa urahisi zaidi, na seli nzee zaidi hazikui kwa haraka na zinaweza kukosa jibu la kutosha kwa msongo katika suala la kuongeza vipokei vya jeni vya protini za msongo. Katika seli nzee zaidi, jeni za kujibu msongo zimeelezewa kupita kiasi wakati seli haijasongwa, lakini wakati inaposongwa protini hizi haziongezewi vipokezi vya kutosha kama ilivyo katika seli changa zaidi.
Magonjwa zaidi ya moja yanayoambatambatana ambayo yanaweza kusababisha damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili hasa huchangia kwa uwezekano wa vidonda sugu. Mambo hayo ni pamoja na faibrosi sugu, atherosklerosi, uvimbegiligili, ugonjwa wa seli mundu, na ugonjwa wa kutofanya kazi vizuri kwa ateri.
Kiwewe cha mwili kinachorudiarudia huchangia katika ukuaji wa vidonda sugu kwa kuanzisha kila wakati mfululizo wa uvimbe. Kiwewe kinaweza kutokea kwa ajali, kwa mfano wakati mguu jigonga dhidi ya kipumziko cha kiti cha magurudumu, au inaweza kuwa kutokana na vitendo vya kimakusudi. Watumiaji wa heroini ambao hupoteza uwezo wa kufikia vena wanaweza kuanza 'kutoboa ngozi', au kujidunga madawa ya kulevya chini ya ngozi, jambo ambalo uharibu sana tishu na mara kwa mara husababisha vidonda sugu. Watoto ambao huonekana mara nyingi kwa sababu ya vidonda visivyopona wakati mwingine hupatikana kuwa wanaathiriwa na mzazi ambaye ni mgonjwa wa Dalili fiche za Munchausen, ni ugonjwa ambao mtesi humdhuru mtoto mara nyingi ili apate usikizi.
Pathofisiolojia
Ingawa maendeleo mengi yameafikiwa katika utafiti wa vidonda sugu katika siku za hivi karibuni, maendeleo katika utafiti wa uponyaji wao umekuwa chini ya matarajio. Hii kwa kiasi ni kwa sababu utafiti wa wanyama ni mgumu kwa sababu wanyama hawapati vidonda sugu, kwa kuwa kwa kawaida huwa na ngozi iliyolegea na hujivuta haraka, na wala hawazeeki vya kutosha au kupatwa na magonjwa ya kuchangia kama vile niuropathi au magonjwa sugu debilitating. Hata hivyo, watafiti wa sasa wanaelewa baadhi ya mambo muhimu ambayo husababisha vidonda sugu, kati yao ambayo ni damu kutoweza kufika katika sehemu ya mwili ipasavyo, kurejea kwa damu kwa tishu ya jeraha baada ya muda, na ukoloni wa bakteria.
Damu kutoweza kufikia sehemu fulani ya mwili
Damu kutoweza kufika katika sehemu fulani ya mwili ni jambo muhimu katika ukuaji na kuendelea kuwepo kwa vidonda, hasa kunapotokea kwa kurudiarudia (kama ifanyavyo kwa kawaida) au wakati inaposhikana na umri mkubwa wa mgonjwa. Damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili husababisha tishu kuwa na uvimbe na seli kutoa vitu ambavyo huvutia neutrofili kama vile intaleukini, chemokini, leukotrieni, na sababu za kuchangia.
Wakati zinapopambana na patholojeni, neutrofili pia hutoa sitokini zinazosababisha uvimbe na vimeng'enya ambavyo uharibu seli. Moja ya kazi zao muhimu ni kuzalisha ROS yakuua bakteria, ambapo hutumia kimeng'enya kiitwacho mieloperoksidasi. Vimeng'enya na ROS zilizotayarishwa na neutrofili na liukositi zingine husababisha uharibifu wa seli na kuzuia kuenea kwa seli na kufungwa jeraha la DNA kuharibu, s lipid, protini, wa ECM, na cytokines kwamba kasi ya uponyaji. Neutrofili hubaki katika vidonda sugu kwa muda mrefu kuliko inavyofanya katika vidonda viponavyo kwa muda mfupi, na kuchangia kwa vidonda sugu kuwa na viwango vya juu vya sitokini na ROS zinazosababisha uvimbe. Kwa kuwa maji kutoka vidonda sugu ina ziada ya vimeng'enya vya protini na ROS, maji yenyewe yanaweza kuzuia uponaji kwa ukuaji wa seli na kuvunja vipengele vya ukuaji na protini katika ECM.
Ukoloni wa Bakteria
Kwa kuwa oksijeni zaidi katika mazingira ya kidonda inaruhusu chembechembe nyeupe za damu kuzalisha ROS kuua bakteria, wagonjwa wanapaopata oksijeni isiyo ya kutosha kwa tishu, kwa mfano wale ambao wameathiriwa na hipothamia wakati wa upasuaji, huwa katika hatari kubwa zaidi ya maambukizi. Jibu la Kinga ya mwili la kukabiliana na uwepo wa bakteria kunarefusha uwepo wa uvimbe, kuchelewesha kupona, na kuharibu tishu. Maambukizi yanaweza kusababisha sio tu vidonda sugu bali pia gangrini, kukatwa kiungo kilichoathiriwa, na hata kifo cha mgonjwa.
Kama kutoweza kwa damu kufika katika sehemu fulani ya mwili, ukoloni na maambukizi ya bakteria kunaharibifu tishu kwa kusababisha idadi kubwa ya neutrofiili kuingia sehemu ya kidonda. Katika wagonjwa walio na vidonda sugu, bakteria yenye kustahimili viua vijasumu huweza kuwa na muda wa kukua. Aidha, wagonjwa ambao hubeba bakteria zinazostahimili dawa kama vile Staphylococcus aureus (MRSA) inayostahimili methisilini huwa na vidonda sugu zaidi.
Vipengele vya ukuaji na vimeng'enya vya kupunguza protini
Vidonda sugu pia hutofautina na vidonda vya kupona kwa muda mfupi kwa viwango vyao vya vimengenya vya kupunguza protini kama vile elastase na metalloproteinase Matrix (MMP) ni vya juu, wakati viwango vya vipengele vya ukuaji kama vile vipengele vinavyotokana na chembe za kugandisha damu na vipengele vya kukua vya Keratinositi  ni vya chini.
Kwa kuwa vipengele vya ukuaji(GF) ni muhimu katika kupona kwa jeraha kwa wakati mzuri, viwango vya chini vya GF vinaweza kuwa sababu muhimu katika ukuaji wa jeraha sugu. Kwa majeraha sugu, ukuaji na uzalishaji wa vipengele vya ukuaji unaweza kuzuiwa, vipengele vinaweza kutengwa na kushindwa kutekeleza majukumu yao ya kimetaboliki, au kuharibiwa sana na seli za bakteria au bakteria ya protisi.
Majeraha sugu kama vile ya vena pia vidonda vya wagonjwa wa kisukari husababishwa na kushindwa kwa fibroblasti kuzalisha protini za ECM za kutosha na kwa keratinositi kufunika jeraha kwa ngozi. Kujieleza kwa jeni ya fibroblasti ni tofauti katika majeraha sugu kuliko majeraha yaponayo haraka.
Ingawa majeraha yote yanahitaji kiwango fulani cha elastesi na protisi kwa ajili ya uponaji sahihi, viwango vya juu vya ukolezi vinadhuru. Leukositi katika eneo la jeraha hutoa elastisi, ambayo huongeza uvimbe, uharibu tishu proteoglikani,, na kolajeni, na uharibu vipengele vya ukuaji, fibronektini, na vipengele vinavyo zuia protisi. Shughuli za elastisi huongezwa kwa albumini ya majimaji ya damu ya binadamu, ambayo ni protini inyopatikana kwa wingi zaidi katika majeraha sugu. Hata hivyo, majeraha sugu yasiyo na viwango vya albumini vya kutosha havina uwezekano wa kupona, kwa hivyo kudhibiti viwango vya protini hiyo katika jeraha inaweza kuja kusaidia katika uponaji wa majeraha sugu.
Matriksi metaloproteinasi za ziada, ambazo zinatolewa na leukositi, huweza pia kusababisha majeraha kuwa sugu. MMP huvunja molekuli za ECM, vipengele vya ukuaji, na vizuia Protisi, na hivyo kuongeza uharibifu ikipunguza ujenzi, kupoteza mizani ya uwiano kati ya uzalishaji na uharibifu.
Matibabu
Ingawa matibabu ya majeraha sugu ya aina mbalimbali yanatofautiana kidogo, matibabu sahihi hutaka kushughulikia chanzo cha matatizo ya majeraha sugu, ikiwa ni pamoja na damu kutofikia sehemu fulani ya mwili, ujazo wa bakteria, na kutokuwa na usawa wa protisi. Mbinu mbalimbali zipo ili kupunguza matatizo haya, ikiwa ni pamoja na matumizi kinza-bakteria na antibiotiki, kuondoa kwa upasuaji tishu iliyoathirika vibaya sana, umwagiliaji, kufungwa kwa kutumia uvungu, joto, uwekaji oksijeni, uponaji wa jeraha lenye unyevu, kuondoa mkazo kimaumbile, na kuongeza seli au vipengele vingine vya kuzaa au kuongeza viwango vya vipengele vya uponyaji.
Kuzuia na kutibu maambukizi
Kupunguza hesabu ya bakteria katika jeraha, watabibu hutumia antibiotiki za kueneza juu ya ubapa, ambayo huua bakteria na pia husaidia kuweka mazingira ya jeraha kuwa nyevunyevu, ambayo ni muhimu kwa ajili ya kuharakisha kupona kwa majeraha sugu. Baadhi ya watafiti wamefanya majaribio na matumizi ya mafuta ya mti wa chai, wakala kina-bakteria ambayo pia ina athari ya kupunguza uvimbe. Vitoa uchafu havishauriwi kwa sababu uharibu tishu na kuchelewesha kupungua kwa jeraha. Zaidi, hufanywa kukosa ufanisi na mata ya kikaboni kama damu na majeraha rishai na hivyo si muhimu katika majeraha wazi.
Kiasi kikubwa zaidi cha rishai na tishu iliokufa katika jeraha huongeza uwezekano wa kuambukizwa kwa kuwa kama kitoa huduma kwa ukuaji wa bakteria mbali na kinga ya mwili. Kwa kuwa bakteria hustawi kwenye tishu zilizokufa, majeraha mara nyingi huondolewa tishu kwa upasuaji ili kuondoa tishu iliyo dhoofishwa. Kuondolewa tishu iliyokufa na kutoa maji ya jeraha ni sehemu muhimu ya matibabu ya vidonda vya wagonjwa wa kisukari, ambavyo vinaweza kulazimu kukatwa sehemu ya mwili kama maambukizi yatakithiri. Kuondolewa kimitambo kwa bakteria na tishu zilizodhoofika ndio wazo nyuma umwagiliaji wa jeraha, ambayo hutimizwa kwa kutumia umwagiliaji wa kutumia mtambo.
Kuondoa tishu iliokufa au tishu iliodhoofika pia ni lengo la tiba ya kutukia mabuu, kuwekwa kimakusudi kwa mabuu waliosafishwa na daktari wa afya, kwa majeraha yasiyopona. Mabuu huyeyusha tishu zilizokufa tu, tishu zilizoambukizwa; husafisha jeraha kwa kuua bakteria na kuchochea kupona kwa jeraha. Tiba ya mabuu imeonekana kuharakisha kuondoa tishu iliyokufa ya majeraha na kupunguza kiwango cha bakteria cha jeraha, na hivyo kusababisha kupona mapema, kupunguza harufu jeraha na maumivu kidogo. Mchanganyiko na mwingiliano wa hatua hizi hufanya mabuu chombo chenye nguvu sana katika matibabu ya majeraha sugu.
Tiba ya shinikizo hasi (NPWT) ni matibabu ambayo yanaboresha damu kutofika katika sehemu fulani ya tishu na kuondosha giligili katika jeraha inayotumiwa na vimelea. Tiba hii, pia inajulikana kama-kufunga kwa kutumia uvungo, hupunguza uvimbe katika tishu, ambayo huleta damu zaidi na virutubisho katika eneo hilo, kama ifanyavyo shinikizo hasi yenyewe. Matibabu pia husongoa tishu na kubadilisha sura ya seli, inazisababisha kuonyesha mRNA tofauti na kuenea upesi na kuzalisha molekuli za ECM.
Kutibu dhiki na majeraha yenye chungu
Maumivu sugu yanayoendelea kwa muda mrefu yanayohusiana na majeraha yasiyopona yanasababishwa na tishu (yanayosababisha maumivu) au uharibifu (niuropathia) wa neva na hushawishiwa na mabadiliko ya vazi na kuvimba kwa muda mrefu. majeraha sugu huchukua muda mrefu kupona na wagonjwa wanaweza kuugua majeraha sugu kwa miaka mingi. Kupona kwa majeraha sugu kunaweza kuathirika na hali zilizopo, kama vile damu kurudi nyuma katika vali za vena, ugonjwa wa mishipa ya pembeni, uvimbegiligili usiodhibitiwa na ugonjwa wa kisukari melitasi.
Kama maumivu ya jeraha hayatathminiwa na kurekodiwa vizuri yanaweza kupuuzwa na / au kutoshughulikiwa vizuri. Ni muhimu kukumbuka kwamba kuongezeka kwa maumivu ya jeraha kunaweza kuwa ni kiashiria cha matatizo ya jeraha ambayo yanahitaji matibabu, na kwa hiyo ni lazima matabibu watathmini jeraha pamoja na maumivu ya yanayohusishwa.
Kwa sasa kuna mbinu chache za kinyumbani zinazoweza kutumika kwa ajili ya matibabu ya maumivu ya kudumu, huku ukidhibiti viwango vya giligili vilivyo katika majeraha mengi sugu. Sifa muhimu ya mbinu hizo za kinyumbani ni kwamba hutoa mazingira bora kabisa kwa jeraha kupona, huku ikitoa kiwango cha chini cha brufen ya kima kisichobadilika wakati wa uchakavu.
HK
HK au hk ni kifupi cha:
Jeraha sugu
Kutibu kupungua kwa damu inayoingia katika sehemu fulani ya mwili na haipoksia
VMishipa ya damu hujibana katika tishu ambayo inakuwa baridi na kupanuka katika tishu zenye joto, Kubadili viwango vya damu vinavyoingia katika eneo hilo. Hivyo kuweka tishu zikiwa na joto pengine ni muhimu katika kupambana na maambukizi na damu kutofika katika sehemu fulani ya mwili ipasavyo. Baadhi ya wataalamu wa afya hutumia 'bendeji zenye kutoa joto' kuweka joto katika eneo hilo, na uangalifu lazima uwepo wakati wa upasuaji ili kuzuia kiwango cha chini kupindukia cha joto mwilini, ambayo huongeza viwango vya maambukizi baada ya upasuaji.
Shida ya damu kutoweza kufikia sehemu fulani ya mwili ipasavyo pia inaweza kutibiwa kwa upasuaji wa ateri wa kurejesha mtiririko wa damu katika sehemu ya au kiungo chote, kwa mfano katika vidonda vya wagonjwa wa kisukari, na wagonjwa wa vidonda vya vena wanaweza kufanyiwa upasuaji ili kusahihisha mishipa isiyofanya kazi vizuri.
Wagonjwa wa kisukari ambao si wagombea wa upasuaji (na wengine) huenda pia wakapata oksijeni zaidi kwa tishu zao kwa Tiba ya kuwekewa Oksijeni katika shinikizo ya juu, au HBOT, ambayo inaweza kufidia upungufu wa ugavi wa damu na haipoksia sahihi. Mbali na kuua bakteria, kiasi kikubwa cha oksijeni katika tishu kina sababisha uzalishaji na ukuaji wa vipengele kama vile, fibroblasti, na uotajimishipa. Hata hivyo, kuongezeka kwa kiwango cha oksijeni ina maana kuwa kuna kuongezeka kwa uzalishaji wa ROS. Antioksidanti, molekuli ambazo zinaweza kupoteza elektroni kwenda kwa radikali huru bila yenyewe kuwa radikali, inaweza kupunguza viwango vya vioksidishaji katika mwili na vimetumiwa kwa mafanikio kiasi katika uponyaji wa jeraha.
Viwango vya chini vya tiba ya leza imeonyeshwa mara nyingi kupunguza kwa kiasi kikubwa ukubwa na ukali wa vidonda vya wagonjwa wa kisukari pamoja na vidonda vingine vya shinikizo.
Vipengele vya ukuaji na homoni
Kwa kuwa majeraha sugu hayaonyeshi vizuri vipengele vya ukuaji muhimu kwa ajili ya uponaji wa tishu, kupona jeraha sugu kunaweza kuharakishwa kwa kuondoa au kuchochea vipengele hivyo na kwa kuzuia kuzalishwa kwa wingi sana kwa protisi kama elastesi inayozipunguza.
Katika kesi nyingine, ngozi kutoka kwa maiti hutiwa kwenye majeraha, kutoa kinga ya kuzuia bakteria na kuzuia ukuaji wa chembechembe katika tishu, ambayo inaweza kusababisha ukuaji wa makovu mengi. Ingawa kipandikizi toafauti cha (ngozi kupandwa kutoka mwanachama wa aina hiyo) kinabadilishwa kwa tishu ya kichembechembe na haingizwi katika jeraha linalopona, ina tia moyo ukuaji wa seli na hutoa utaratibu kwa seli za ngozi kuvukia. Kwa majeraha sugu magumu sana, vipandikizi toafauti vinaweza kukosa kufanya kazi, inayohitaji vipande vya ngozi kutoka mahali pengine pa ngozi ya mgonjwa, ambayo inaweza kusababisha maumivu na dhiki zaidi kwa mfumo wa mgonjwa.
Kwa kuwa viwango vya vizuia protisi vimepunguzwa katika majeraha sugu, baadhi ya watafiti wanatafuta njia za kuponya tishu kwa kuondoa vizuia hii vilivyo ndani yao. Kizuia uzalishaji wa protisi leukositi (SLPI), ambacho hakizuii protisi tu ila pia kuvimba na vidubini kama vile virusi, bakteria na fungi, inaweza kuthibitishwa kuwa tiba nzuri.
Utafiti kuhusu homoni na kupona kwa majeraha umeonyesha kuwa estrojeni inaharakisha kupona kwa majeraha  kwa binadamu wazee na katika wanyama ambao wameondolewa ovari, labda kwa sababu ya kuzuia neutrofili kuingia katika jeraha na kutoa elastesi. Hivyo matumizi ya estrojeni inawezakuwa tiba ya baadaye ya majeraha sugu.
Epidemiolojia
Majeraha sugu zaidi huathiri watu wenye umri wa miaka 60 au zaidi. Matukio ni 0.78% ya idadi ya watu na maambukizi ni kati ya 0.18 hadi 0.32%. Kadri idadi ya inavyoongezeka, idadi ya majeraha sugu inatarajiwa kuongezeka.
Aljebra
Aljebra (kutoka katika Kiarabu "al-jabr", inamaanisha "muungano wa sehemu zilizovunjika") ni tawi mojawapo la hisabati pamoja na nadharia ya namba, jiometri na uchambuzi.
Sifa maalumu ya aljebra ni kwamba inatumia ishara kutatua matatizo ya hisabati, kwa mfano kupiga hesabu hata kama namba fulani ndani yake haijulikani. Katika muundo wake wa kiujumla, aljebra ni somo la ishara za kihisabati na sheria za kuendesha ishara hizo; ni uzi unaounganisha karibu matawi yote ya hisabati. Inajumuisha kila kitu kutoka kwenye misingi ya kutatua milinganyo.
Kividunda
Kividunda ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na kabila dogo la Wavidunda, wanaoishi katika wilaya ya Kilosa, mkoa wa Morogoro. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kividunda imehesabiwa kuwa watu 32,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kividunda iko katika kundi la G30. Kinafanana hasa na Kiluguru, lakini pia na Kihehe na lugha nyingine za kandokando.
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Kicuyonon
Kicuyonon ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wacuyonon. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kicuyonon imehesabiwa kuwa watu 123,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicuyonon iko katika kundi la Kifilipino.
Mto Lapirapira
unapatikana katika wilaya ya Lamwo, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
All in This Tea
All in This Tea ni filamu ya mwaka 2007 iliyoongozwa na Les Blank na Gina Leibrecht, kuhusu chai ya Kichina.Inamhusu mjuzi wa chai wa Marekani David Lee Hoffman anaposafiri kwenda maeneo ya ya mbali ya ya China wanapolima chai. Hoffman anajaribu kuwavutia wakulima na wasambazaji chai wa China katika masuala ya biashara ya haki, na kuchunguza umuhimu wa mbinu za kilimo cha terroir na organic katika ubora na uendelevu wa siku zijazo wa soko la chai la China.
Filamu ilionyeshwa kwa mara ya kwanza katika Tamasha la Kimataifa la Filamu la San Francisco mwaka wa 2007.
Ilirekodiwa na kamera inayoshikiliwa kwa mkono kwenye video ya dijitali na ina urefu wa dakika 70.
352
Makala hii inahusu mwaka 352 BK (Baada ya Kristo).
1466
Makala hii inahusu mwaka 1466 BK (Baada ya Kristo).
Haute-Savoie
thumb|[[Mandhari ya Haute-Savoie.]] thumb|right|220px|Mahali pa Haute-Savoie katika [[Ufaransa.]] Haute-Savoie ni wilaya (kwa département) ya mkoa wa Rhône-Alpes, Ufaransa.
Mji mkuu wake ni Annecy.
Pertek
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Tunceli kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Kivinza
Kivinza ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wavinza. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kivinza imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kivinza iko katika kundi la D60.
Kigen
Kigen ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Togo na Benin inayozungumzwa na Wagen. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kigen nchini Togo imehesabiwa kuwa watu 201,000. Pia kuna wasemaji 126,000 nchini Benin. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigen iko katika kundi la Kikwa.
Mersin
thumbnail|right|200px|Mji wa Mersin
Mersin ni jiji na bandari yenye kazi nyingi ya nchini Uturuki. Jiji lipo katika pwani ya mjini kusini mwa Mediteranea. Huu ni mji mkuu wa Jimbo la Mersin. Takriban watu 2,275,216 wanaishi mjini hapa. Mji upo m 100 juu ya usawa wa bahari.
HL
HL au hl ni kifupi cha:
Jamii kunde
thumb|350px|Jamii kunde mbalimbaliJamii kunde (makundekunde) ni jina la kujumlisha mbegu za kuliwa zinazofanana na kunde. Zote zinatokana na mimea ya jamii ya Fabacea (au Leguminosa). Mbegu hizi ziko ndani ya ganda linalokauka na kumwaga mbegu kwa ardhi.
Mbegu za makundekunde ni sehemu muhimu ya chakula cha kibinadamu kwa sababu huwa na kiwango kikubwa cha protini na pia huleta mazao mazuri. Kwa watu wasiokula nyama au wana uwezo mdogo tu kujipatia nyama mbegu za jamii kunde zinatosheleza mahitaji ya protini.
Kati ya mazao ya jamii kunde ni:
Shigeyoshi Suzuki
Shigeyoshi Suzuki (鈴木 重義; 13 Oktoba 1902 - 20 Desemba 1971) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Suzuki alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 27 Agosti 1927 dhidi ya Jamhuri ya China. Suzuki alicheza Japani katika mechi 2, akifunga mabao 1.
Kisiwa cha Bawe
ni kisiwa kidogo kimojawapo cha funguvisiwa la Zanzibar (Tanzania) ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi. Kipo takriban kilomita 10 (maili 6.2) baharini kutoka Stone Town, mji mkuu wa Zanzibar kwenye kisiwa cha Unguja.
Hakina wakazi ila kinatembelewa na watalii kikiwa chini ya Mkoa wa Unguja Mjini Magharibi.