cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paul Crutzen
Alipewa Tuzo ya Nobeli ya Kemia mnamo 1995 kwa kazi yake juu ya kemia ya anga na haswa kwa juhudi zake katika kusoma malezi na kuvunjika kwa ozoni ya anga. Mbali na kujifunza safu ya ozoni na mabadiliko ya hali ya hewa, alieneza neno Anthropocene kuelezea kipindi kipya kilichopendekezwa katika kipindi cha Quaternary wakati matendo ya binadamu yana athari kubwa duniani. Pia alikuwa miongoni mwa wanasayansi wachache wa kwanza kuanzisha wazo la majira ya baridi ya nyuklia kuelezea madhara ya hali ya hewa yanayotokana na uchafuzi mkubwa wa anga ikiwa ni pamoja na moshi kutoka kwa moto wa misitu, gesi za viwandani, na vyanzo vingine kama moto wa mafuta.
Medinaceli
thumb| Mji mdogo wa Medinaceli, Soria Medinaceli ni mji mdogo wa mkoa wa Soria katika jimbo la Kastila-Leon la Hispania. Kutokana na sensa iliyofanyika mwaka 2004 na (INE), manisipaa hiyo hadi sasa ina idadi ya wakazi wapatao 710.
Mlima Monashee
thumbnail|right|200px|Mlima Monashee ni mlima wa Kanada, wenye kimo cha mita 3,274 juu ya usawa wa bahari.
Kibirizi (Bukoba)
Kibirizi ni jina la kata ya Wilaya ya Bukoba Vijijini katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35215. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,807 waishio humo.
Hifadhi ya Mazingira ya Faerie Glen
thumb|180px|rightr|Hifadhi ya Mazingira ya Faerie Glen Hifadhi ya Mazingira ya Faerie Glen ni hifadhi ya asili katika mpaka wa magharibi wa Bronberg na mashariki mwa Pretoria, Afrika Kusini.
Historia
Hapo awali iliunda sehemu ya shamba la Hartbeespoort 304 ambalo lilimilikiwa na H. W. Struben.
Katika picha za zamani za angani ni dhahiri kwamba uwanda wa mafuriko ulitumika kwa mazao ya mashamba, wakati sehemu iliyobaki ilitumika kwa malisho ya mifugo.
Orchestra Baobab
thumbnail|right|280px| Orchestra Baobab wakitumbuiza Brooklyn Juni 2008
Orchestra Baobab ni bendi maarufu ya muziki wa dansi toka nchini Senegal. Bendi hii imekuwepo katika ramani ya muziki wa Afrika toka ilipoanzishwa mwaka 1970.
Orchestra Baobab inapiga muziki ambao ni mchanganyiko wa vionjo vya muziki toka Cuba, Visiwa vya Karibiani na Afrika. Baada ya kupata mafanikio makubwa na kuweza kurekodi albamu 20 toka mwaka 1970 hadi 1985, bendi hii ilivunjika mwaka 1987. Hata hivyo mwaka 2001 Orchestra Baobab iliibuka upya na kurekodi vibao vyao vya zamani na kufanya ziara katika nchi kadhaa za Ulaya. Pamoja na kutoa vibao vyao vya zamani, walirekodi nyimbo mpya wakisindikizwa na mwanamuziki maarufu wa Senegal, Youssou N'dour na Ibrahim Ferrer, mwanamuziki maarufu toka Cuba.
Mwaka 2003 Orchestra Baobab ilipata nafasi ya kuweko kwenye filamu iliyotengenezwa na wanamuziki Dave Matthews na Trey Anastasio iitwayo Trey and Dave Go to Africa. Katika filamu hiyo wanamuziki hao walifanya onyesho pamoja na Orchestra Baobab.
Hifadhi ya Mazingira ya Faerie Glen
Historia
Hifadhi hiyo sehemu ya magharibi ya eneo la uhifadhi la Bronberg, ambalo lilitangazwa mnamo 1980. Sehemu yake ya juu zaidi ni Renosterkop (mita 1,468) katika sehemu ya kaskazini ya hifadhi.
Gemma Galgani
Gemma Galgani ni jina fupi la Maria Gemma Umberta Pia Galgani (Borgo Nuovo, Camigliano, 12 Machi 1878 - Lucca 11 Aprili 1903), msichana mlei wa Italia aliyejitokeza kama Mkristo bora mwenye karama za pekee. Ameitwa Binti wa Mateso kwa jinsi alivyoshiriki yale ya Yesu.
Anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake ni tarehe 11 Aprili.
Heshima baada ya kifo
Papa Pius XII alimtangaza mwenye heri tarehe 14 Mei 1933 halafu mtakatifu tarehe 2 Mei 1940.
Raekwon
Corey Woods (amezaliwa 12 Januari, 1970) ni msanii wa rap na hip hop kutoka nchini Marekani. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kisanii kama Raekwon (pia huitwa "Raekwon the Chef"). Huyu ni mmoja kati ya wanaounda kundi zima la muziki wa hip la Wu-Tang Clan. Alitoa albamu yake ya kwanza akiwa kama msanii wa kujitegemea mnamo mwaka wa 1995. Albamu ilikwenda kwa jina la Only Built 4 Cuban Linx..., na akaendelea kufanya shughuli zake akiwa kama msanii wa kujitegemea huku akiwa na washikaji zake wa Wu-Tang Clan. Mnamo mwaka wa 2009, Raekwon ametoa toleo la pili la albamu yake ya kwanza na kuipa sifa ileile, Only Built 4 Cuban Linx... Pt. II.
902
Makala hii inahusu mwaka 902 BK (Baada ya Kristo).
Danyere
ni kata ya kaunti ya Garissa, eneo bunge la Balambala, mashariki mwa Kenya.
Mto Mafugusa (Morogoro)
ni kati ya mito ya mkoa wa Morogoro (Tanzania Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi.
Miño de Medinaceli
thumb| Mji mdogo wa Miño de Medinaceli, Soria Miño de Medinaceli ni mji mdogo wa mkoa wa Soria katika jimbo la Kastila-Leon la Hispania. Kutokana na sensa iliyofanyika mwaka 2004 na (INE), manisipaa hiyo hadi sasa inaidadi ya wakazi wapatao 99.
Mad (wimbo)
"Mad" ni wimbo wa mwimbaji na mtunzi wa muziki wa R&B kutoka nchini Marekani - Ne-Yo. Huu ni wimbo wa tatu kutoka katika albamu yake ya Year of the Gentleman. Wimbo ulitayarishwa na Stargate na yeye mwenyewe.
Mlima Good Hope
ni mlima wa Kanada, wenye kimo cha mita 3,356 juu ya usawa wa bahari.
Jeanne Gapiya-Niyonzima
Jeanne Gapiya-Niyonzima (aliyezaliwa 12 Julai 1963, mjini Bujumbura) ni mwanaharakati wa haki za binadamu kutoka Burundi. Yeye ni mwenyekiti na mwanzilishi wa Chama cha Kitaifa cha Kusaidia Watu Wenye VVU(ANSS) na alikuwa mtu wa kwanza kutoka nchini humo kukiri hadharani kuwa ana VVU.
Nekhen
Nekhen ( Ancient Egyptian , /ˈ n ɛ k ə n / ); katika Ἱεράκων πόλις   Hierakonpolis / / ˌ h aɪər ə ˈkɒn pə lɪ s / ama : Jiji la Hawk, au Jiji la Falcon, rejeleo la Horus au polis ya Hierakon "Mji wa Hawk" katika Egyptian Arabic  uliokuwa mji mkuu wa kidini na kisiasa wa Misri ya Juu mwishoni mwa Misri ya kabla ya historia ( c. 3200-3100 KK) na pengine pia wakati wa Kipindi cha Mapema cha Utawala ( c. 3100-2686 KK).thumb|Nekhen egyptianKaburi la zamani zaidi linalojulikana na mapambo ya rangi, mural kwenye kuta zake za plasta, iko katika Nekhen na inafikiriwa hadi sasa c. 3500-3200 BC. Inashiriki taswira tofauti na vizalia vya asili kutoka kwa utamaduni wa Gerzeh
David Byrne
thumb|David Byrne David Byrne ni mwanamuziki wa Marekani. Alizaliwa 14 Mei 1952 huko Uskoti. Anajulikana hasa kama mwanzishaji wa Talking Heads akipiga muziki wa Rock.
Berili
Berili ni elementi na metali ya udongo alkalini yenye namba atomia 4 na uzani atomia 9.01218 kwenye mfumo radidia. Alama yake ni Be. Jina linatokana na neno la Kigiriki βηρυλλος berillos linalotaja aina ya vito ambamo elementi hii iligunduliwa mara ya kwanza mwaka 1798 kama oksidi ya Berili.
Elementi tupu ina valensi mbili na rangi yake ni kijivu feleji. Ni metali ngumu sana na nyepesi. Katika kiwango sanifu cha joto na shindikizo berili haioksidishi kirahisi.
Kiasili inapatikana katika kampaundi mbalimbali. Aina zinazoonekana zaidi ni ndani ya mawe ya kito kama zumaridi.
Antili Ndogo
thumb|Antili Ndogo ni sehemu ya kusini ya pinde la [[visiwa vya Karibi]] Antili Ndogo ni kundi la visiwa vidogo katika bahari ya Atlantiki mbele ya pwani ya Amerika ya Kati. Ni sehemu ya kusini ya Visiwa vya Karibi.
Berili
Matumizi ya Berili ni hasa katika aloi za metali, hasa pamoja na alumini na shaba.
Antili Ndogo
Antili ndogo ina umbo la upinde kati ya pwani ya Venezuela na kisiwa kikubwa cha Puerto Rico.
Jiolojia
Upinde huo hufuata mstari wa mpaka wa bamba la Karibi. Visiwa vyote ni vya asili ya kivolkeno. Volkeno hai na mitetemeko ya ardhi ni kawaida.
Orodha ya visiwa
Visiwa karibu na pwani ya Venezuela:
Hereni
thumb|200px|Mama Maasai akivaa hereni thumb|200px|Aina za hereni dukani Hereni ni mapambo yanayovaliwa masikioni.
Kuna aina nyingi za hereni katika tamaduni mbalimbali. Zatengenezwa kwa metali lakini pia kwa kutumia ubao, mfupa au kioo pamoja na vito au lulu.
Tamaduni zatofautiana kama hereni huvaliwa zaidi na wanawake, wanaume au jinsia zote mbili.
Kito (madini)
Kito (pia: johari, jiwe la thamani) ni madini adimu na ngumu zinazopendeza kwa sababu ya uangavu na rangi yake. Vito mbalimbali vinapendwa na watu na kutumiwa kama mapambo. Kito chenye ugumu na thamani kubwa ni almasi.
Mara nyingi vinakatwa, kusuguliwa na kung'arishwa kwa namna mbalimbali na kutumiwa pamoja na metali adili kama dhahabu au fedha kuwa mapambo kama pete, hereni, mkufu au bizimu.
Mifano ya vito ni
Lulu na korali hutajwa wakati mwingine pia kama kito ingawa si minerali asilia lakini dutu inayotengenezwa na wanyama.
Nisha Kalema
Nisha Kalema (alizaliwa 1993) ni mwigizaji, mzalishaji na mwandishi kutoka nchini Uganda. . Alijishindia mataji matatu kwenye sherehe za tuzo za filamu za Uganda kwa kazi zake kama Grace kwenye The Tailor mwaka 2015, Amelia kwenye Freedom mwaka 2016 na Veronica kwenye Veronica's Wish mwaka 2018.
901
Makala hii inahusu mwaka 901 BK (Baada ya Kristo).
Henry Chandler Cowles
Henry Chandler Cowles ( 27 Februari 1869 – 12 Septemba 1939 ) alikuwa mwanasayansi wa mimea na mwanzilishi wa ikolojia nchini Marekani ( tazama Historia ya Ikolojia ). Profesa katika Chuo Kikuu cha nchini Chicago,, alisoma urithi wa ikolojia katika Matuta ya Indiana ya Kaskazini-magharibi mwa Indiana. Hii ilisababisha juhudi za kuhifadhi Milima ya Indiana. Mmoja wa wanafunzi wa Cowles, O. D. Frank aliendelea na utafiti wake.
Mireille Kamariza
Mireille Kamariza (aliyezaliwa 1989) ni Mwanasayansi wa Marekani aliyezaliwa Burundi na Mshirika wa Harvard Junior. Utafiti wake unazingatia magonjwa ya kuambukiza, ukuzaji wa uchunguzi wa gharama ya chini wa utunzaji na afya ya kimataifa.
Jimmy Cliff
thumb|Jimmy Cliff Jimmy Cliff ni mwanamuziki wa Jamaika. Amezaliwa 1 Aprili 1948 huko St Catherine, Jamaika. Jina lake la kuzaliwa ni James Chambers. Hasa anapiga muziki wa Reggae. Tangu mwaka wa 1968 alitoa vibao vingi. Mwaka wa 2004 alitoa kibao cha Black Magic.
Jimmy cliff pia anasifika kama miongoni mwa waasisi wa muziki wa reggae nchini jamaika hasa akisifika kwa kibao chake cha "the harder they come" kilichotumika kama sound track katika filamu ya kijamaika yenye jina hilohilo ya mwaka 1972 filamu iliyoelezea mengi kuhusu uhalisia wa hali ya kijamii na siasa nchini humo.
Diogo Jota
thumb|Picha ya Diogo Jota Diogo José Teixeira da Silva (anajulikana kama Diogo Jota; alizaliwa 4 Desemba 1996), ni mchezaji wa soka wa Ureno ambaye anacheza katika klabu iiliyopo katika ligi kuu ya Uingereza iitwayo Wolverhampton Wanderers.
Wolverhampton Wanderers
Mnamo 25 Julai 2017, Jota alihamia katika klabu iiliyopo nchini Uingereza iitwayo Wolverhampton Wanderers kwa mkopo wa muda mrefu.Alifunga goli lake la kwanza 15 Agosti, ushindi wa magoli 3-2 dhidi ya Hull City.
Mnamo 30 Januari 2018, ilitangazwa kuwa katika mpango wa kudumu katika klabu ya Wolverhampton Wanderer. Alifunga magoli 17 bora katika mwaka wake wa kwanza.
Villasayas
thumb|Villasayas, Soria, Spain
Villasayas ni mji mdogo wa mkoa wa Soria katika jimbo la Kastila-Leon la Hispania. Kutokana na sensa iliyofanyika mwaka 2004 na (INE), manisipaa hiyo hadi sasa inaidadi ya wakazi wapatao 100.
Pete
Pete ni mapambo yanayovaliwa na watu kwenye vidole ya mkono. Kwa kawaida hutengenezwa kwa metali.
Pete za arusi zilikuwa desturi ya kikristo ya Ulaya lakini zimesambaa kote duniani.
Wilaya ya Tororo
Wilaya ya Tororo ni wilaya moja ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 493,300.
Juma Abdul Mnyamani
Juma Abdul Mnyamani (amezaliwa 24 Novemba 1992) ni mchezaji wa kandanda au mpira wa miguu akiichezea klabu ya Yanga Sc ya Tanzania na timu ya taifa ya Tanzania Taifa Stars.
Juma anacheza nafasi ya beki wa kulia.
Yelo
thumb|Yelo, Soria, Spain
Yelo ni mji mdogo wa mkoa wa Soria katika jimbo la Kastila-Leon la Hispania. Kutokana na sensa iliyofanyika mwaka 2006 na (INE), manisipaa hiyo hadi sasa inaidadi ya wakazi wapatao 58.
Peter Ambrose Lijualikali
Peter Ambrose Lijualikali ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Kilombero  kwa miaka 2015 – 2020.
Iconoclast Mountain
ni mlima wa Kanada, wenye kimo cha mita 3,236 juu ya usawa wa bahari.
John Thomas Curtis
John Thomas Curtis ( 20 Septemba 1913 - 7 Juni 1961 ) alikuwa mwanasayansi wa mimea kutoka nchini Marekani. Anajulikana haswa kwa mchango wake wa kudumu katika ukuzaji wa njia za nambari katika ikolojia. Pamoja na J. Roger Bray, alibuni mbinu ya kuwekwa wakfu katika ncha za dunia (sasa inajulikana kama kuwekwa rasmi kwa Bray-Curtis) na kipimo chake cha asili cha umbali, tofauti ya Bray-Curtis.
Mnamo 1937 Curtis alimaliza Ph.D. ya botania katika Chuo Kikuu cha Wisconsin. Aliendelea kuhusishwa na chuo hicho kwa muda uliosalia wa kazi yake, isipokuwa mnamo 1942-1945, alipohudumu kama mkurugenzi wa utafiti wa Société Haïtiano-Américaine de Développement Agricole. Mnamo 1942 na 1956, alitunukiwa Ushirika wa Guggenheim. Mnamo 1951 alifanywa profesa kamili wa botania katika Chuo Kikuu cha Wisconsin.
Jarajara
ni kata ya kaunti ya Garissa, eneo bunge la Balambala, mashariki mwa Kenya.
Sherwood Rowland
Frank Sherwood Rowland (amezaliwa 28 Juni 1927) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza upunguaji wa ozoni. Mwaka wa 1995, pamoja na Paul Crutzen na Mario Molina alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Indigirka
thumbnail|right|280px|mto Indigirka Indigirka ni mto uliopo Urusi; una urefu wa kilometa 1,726.
Senga
Senga inaweza kutaja
Oleg Pashinin
Oleg Pashinin (alizaliwa 2 Septemba 1974) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Uzbekistan. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Uzbekistan.
Pashinin ameichezea timu ya taifa ya Uzbekistan tangu mwaka wa 2001. Pashinin alicheza Uzbekistan katika mechi 12.
Alomofu
Alomofu (kutoka Kiingereza "allomorph") ni msamiati uliotumika kwanza kuelezea mabadiliko ya muundo wa kikemia. Mwaka 1948 Fatih Şat na Sibel Merve walianza kuutumia upande wa lugha katika kitabu chao Language XXIV.
Dhana yake
Dhana ya alomofu ni dhana inayojadiliwa katika isimu ya lugha. Dhana hii hujadiliwa sana katika mofolojia ya lugha yaani, sarufi maumbo. Kimsingi huwezi kupata dhana kamili na inayoeleweka kama huwezi kuhusianisha alomofu na mofimu. Ndiyo maana fasili ya alomofu kwa maana ya kikamusi inaweza kuwa:
Ukiangalia maana hizo mbili za neno alomofu utabaini uhusiano wa neno hilo na mofimu. Yaani huwezi kutaja Alomofu kama huwezi kuhusisha mofimu.
Kwa ujumla, kilugha, dhana ya alomofu huweza kufasirika kama: "Maumbo zaidi ya moja yanayowakilisha mofimu moja kisarufi". Kwa mujibu wa wanaisimu neno hili limegawanyika kama ifuatavyo:
ALO = Zaidi ya moja
Eylem Tuncaelli
Eylem Tuncaelli ni mwanaharakati wa kisiasa kutoka Uturuki na mwenyekiti mwenza na msemaji wa chama cha Green Left Party. Alikuwa pia Mwenyekiti wa zamani wa Tawi la Istanbul la Chama cha Uhandisi wa Mazingira.
Biografia
Alizaliwa mnamo 1975 huko Istanbul. Alihitimu kutoka Chuo Kikuu cha Trakya katika fani ya Uhandisi wa Mazingira mwaka 1999 na mwaka wa 2000 alijiunga na TMMOB (Muungano wa Vyama vya Wahandisi na Wasanifu wa Kituruki). Kati ya 2004 na 2010, alijiunga kama rais wa Tawi la Istanbul la Chama cha Uhandisi wa Mazingira, na kuwa mwanachama hai. Mnamo 2012, pamoja na wengine kama Naci Sonmez, alianzisha chama cha Green Left Party.
Alomofu
Dhana yake
MOFU = Ni kipashio cha kimofolojia kiwakilishacho mofimu. Mofu ni umbo ambalo huweza kuandikwa watu wanapoandika maneno, pia huweza kutamkwa watu wanapotamka maneno.
Tazama mfano wa maneno yafuatayo:
Mtoto = Neno hili lina mofu mbili, ambazo ni M-toto
Baba = Neno hili lina mofu moja ambayo ni: Baba
Namna ya kuzitambua alomofu
Ukirejea katika mofimu, utakuta mofimu huweza kufanya kazi tofauti katika neno. Mofimu huweza kudokeza nafsi, wakati, umoja au wingi wa nomino na hata kauli mbalimbali za kitenzi.
Mfano:
Anacheza = A-na-chez-a
Tuliondoka = Tu-li-ondok-a
Wanaita = Wa-na-it-a
Katika mfano huo, mofimu zilizokozwa wino ni mofimu zinazodokeza nafsi. Kwa hiyo, tunapopata mofimu tofauti, yaani zenye maumbo tofauti lakini zinafanya kazi moja kisarufi huitwa ALOMOFU. Kwa mfano huo, hapo A, Tu na Wa tutaziita ni Alomofu za nafsi.
Tazama mfano wa pili:
Mtoto = M-toto,
Watoto = Wa-toto,
Mwalimu = Mw-alimu
Mazingira yanayosababisha kutokea kwa alomofu
Alomofu hutokana na mazingira tofautitofauti. Alomofu zinaweza kutokana na mazingira yafuatayo.
Kifonolojia
Hapa tunaweza kuona mifano ya mazingira yanayoweza kutokea kwa mofimu na alomofu zake katika unyambulishaji wa vitenzi vya Kiswahili.
Mfano:  Kutendeka
Ebenezer Obey
alt=Ebenezer Obey |thumb|Ebenezer Obey Ebenezer Obey alikuwa mwanamuziki wa Nigeria. Jina lake la kuzaliwa ni Ebenezer Remilekun Aremu Olasupo Fabiyi. Alizaliwa 1942 huko Ogun State. Alikuwa anapiga muziki wa Juju na Highlife.
Mto Rugoma (Bubanza)
ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Cibitoke na mkoa wa Bubanza).
Saint Thomas (Visiwa vya Virgin vya Marekani)
thumbnail|right|280px| Kisiwa cha Saint Thomas right|thumb|199px|Ramani ya St. Thomas katika [[Visiwa vya Virgin vya Marekani]] thumb|350px|Picha ya bandari ya St. Thomas, mnamo [[1900]] Saint Thomas ni kisiwa kikubwa cha Visiwa vya Virgin vya Marekani katika bahari ya Karibi. Kuna wakazi 51,181 na eneo la kisiwa ni 80.9 km². Mji mkuu pia makao makuu ya utawala wa Kimarekani wa eneo hili ni mji wa Charlotte Amalie.
St. Thomas ilikuwa kisiwa kikuu cha India ya Magharibi ya Kidenmark kati ya 1672 - 1917. Tangu 1917 visiwa vimeuzwa kwa Marekani. Siku hizi ni eneo la Marekani, wakazi ni raia wa Marekani lakini hawashiriki katika uchaguzi wa rais au bunge la Washington.
Mto Rugoma (Bubanza)
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Alomofu
Kifonolojia
Piga -              Pig-ik-a
Zoa -               Zo-lek-a
Hapo mofimu ik inayobainisha dhana ya kutendeka ina Alomofu nne, ambazo ni: Ik, ek, lek na lik
Kileksika
Hapa tunaweza kuona mofimu na alomofu zake katika ngeli za majina. Kwa mfano, katika ngeli ya kwanza na ya pili yaani, m/wa
Mfano
M-tu - wa-tu
900
thumb|250px|Dunia katika 900
Alomofu
Kileksika
Mw-alimu - wa-alimu
Mu-uguzi - wa-uguzi
Katika mfano huo, tunaona mofimu m yenye dhana ya umoja ina alomofu tatu ambazo ni: M, Mw na Mu.
Kisarufi
Hapa tunapata mofimu na alomofu zake katika mofimu ya njeo (wakati). Mofimu ya nje inawakilishwa na alomofu zifuatazo:
A-na-pika = Wakati uliopo
A-li-pika = Wakati uliopita
A-ta-pika = Wakati ujao
Hapo alomofu za njeo ni: na, li, na ta
Bizimu
Bizimu ni mapambo yanayofungwa na watu hasa wanawake kwenye nguo kwa sindano. Kwa kawaida hutengenezwa kwa metali. Mara nyingi ina kazi ya kushika au kufunga nguo.
Bizimu zenye thamani zaidi hutengenezwa kwa metali adili kama vile dhahabu au fedha. Wakati mwingine hupambwa kwa kito.
Mario Molina
Katika kazi yake, Molina alifanya utafiti na kufundisha katika Chuo Kikuu cha California, Irvine, California Taasisi ya Teknolojia, Taasisi ya Teknolojia ya Massachusetts, Chuo Kikuu cha California, San Diego, na Kituo cha Sayansi ya Anga katika Taasisi ya Sayansi ya Bahari ya Scripps. Molina pia alikuwa Mkurugenzi wa Kituo cha Mario Molina cha Nishati na Mazingira huko Mexico City. Molina alikuwa mshauri wa sera za hali ya hewa kwa Rais wa Mexico, Enrique Peña Nieto.
East African Breweries
East African Breweries ni kampuni kubwa ya Afrika Mashariki inayotengeneza pombe ambayo inamiliki 80% ya Kenya Breweries, 98.2% ya Uganda Breweries, 100% ya Central Glass -kampuni yakutengeneza glasi, 100% ya Kenya Maltings na 46% ya United Distillers and Vintners (Kenya) Limited, 100% ya Universal Distilers Uganda, 100% EABL International (inayowajibika kwa mauzo ya nje), 100% ya East African Maltings, 100% EABL Foundation na 20% ya Tanzania Breweries.
Historia
Kenya Breweries ilianzishwa mwaka wa 1922 na walowezi wawili, George na Charles Hurst. Kufikia mwaka wa 1990, wengi wa wanahisa walikuwa kwenye kampuni hii walikuwa Wakenya na ilikuwa na mafanikio sana.
Tanzania Breweries ilikuwa imeanzishwa na Kenya Breweries katika miaka ya 1930. Baada ya kutaifishwa mwaka wa 1967, Tanzania Breweries ilikumbwa na usimamizi mbaya. Hata hivyo, mwaka wa 1993 serikali ya Tanzania aliingia mkataba na South African Breweries Limited kuendesha shughuli za Tanzania Breweries. South African Breweries ni mojawapo wa makampuni makubwa ya kutengeneza pombe na yenye ufanisi mkubwa duniani. Waliimarisha Tanzania Breweries kwa kasi ya ajabu, huku uzalishaji ukiongezeka kwa karibu mara tatu kwa kipindi cha miaka mitatu.
Mwaka wa 2002 East African Breweries Limited (EABL) na SABMiller Plc. walikubaliana kubadilishana hisa zao kwenye kumpuni walizomiliki: Kenya Breweries Limited na Tanzania Breweries Limited. EABL ilipewa 20% ya hisa za Tanzania Breweries. SABMiller Plc. nayo ilipewa 20% ya umiliki kwenye Kenya Breweries. Mnamo mwaka wa 2003, Kenya Breweries ilitumia karibu 6% ya maji ya Nairobi.
Bidhaa
Tusker ndio brandi kuu ya East African Breweries na zaidi ya 30% ya soko la Kenya la bia huuza zaidi ya hektolita 700,000 kila mwaka. Tusker pia ndio brandi ya bia kuu katika kundi la makampuni la Diageo. Ina kiwango cha pombe cha 4.2% abv. Brandi hii ilianzwa kuuzwa kwa mara ya kwanza mwaka wa 1923, muda mfupi baada ya mwanzilishi wa Kenya Breweries Ltd, George Hurst, aliuawa na ndovu kwenye ajali ya uwindaji. Ilikuwa mwaka huu ambapo alama ya ndovu, inayotambulisha Tusker Lager, ilikubalika. Kaulimbiu "Bia Yangu, Nchi Yangu", maana yake "My Beer, My Country" katika Kiswahili.
Mapema ya mwaka wa 2008, maduka ya supamaketi ya Uingereza ya Tesco yalianza kuuza Tusker, ikifuatiwa  baadaye na Sainsbury's.
Kampuni hii pia hutengeneza Uganda Waragi, kileo kilicho na kiwango cha pombe cha 40% abv na ni miongoni mwa brandi ya waragi na ndicho kinyuaji kilichonereshwa kinachoongoza kule Uganda. Hutengenezwa kutoka kwa mtama,hunereshwa mara tatu. Kinajulikana nchini Uganda kama "The Spirit of Uganda," au kwa kifupi UG. Masoko makuu ni pamoja na nchi nyingine za Afrika kama vile Rwanda, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Sudan.
Mnamo mwaka wa 1965, "Sheria ya Bunge ya Enguli" iliamuru kwamba kunereka kungehalalishwa tu chini ya leseni, na waneraji wangepaswa kuuzia kampuni iliyoendeshwa na serikali ya Uganda Distilleries Ltd - iliyozalisha bidhaa kwenye chupa na kuuzwa chini ya jina, Uganda Waragi.
EABL Foundation
EABL Foundation ndio kiungo cha Wajibu kwa jamii cha East African Breweries, ilianzishwa mwaka 2005. Husaidia watu nchini Kenya, Uganda na Tanzania kupitia kwa shuguli za miradi tano: maji, elimu na mafunzo, afya, mazingira, na miradi maalum.
Miradi zake zinazoendelea ni pamoja na ujenzi wa kituo cha macho mjini Moshi; msaada kwa Sickle Cell Association of Uganda; na mchango wa Ultra Sound Machine kwa Kirwara Hospital. Mpango huu umetolea zaidi ya shilingi milioni 70 pesa ya Kenya (takriban $ 972,000) kwa misaada kwa wanafunzxi wa vyuo vikuu.
Tusker FC
Tusker FC ni kilabu cha kandanda kinachomilikiwa na East African Breweries. Makao yake ni mjini Nairobi, Kenya. Ndicho kilabu cha tatu chenye mafanikio nchini Kenya kikiwa kimeshinda ligi ya Kenya mara nane na kushinda kikombe cha Kenya Cup mara tatu. Aidha, kimeshinda mara nne kombe la Afrika Mashariki la CECAFA Clubs Cup.
Kilabu kilikuwa kinajulikana kama "Kenya Breweries" hadi mwaka wa 1999 wakati kilibadilisha jina hadi la sasa. Tusker FC uwanja mbili wa kuchezea wa nyumbani, Moi International Sports Centre na Ruaraka Sports Ground.
899
Makala hii inahusu mwaka 899 BK (Baada ya Kristo).
Fufu (Chakula)
Fufu (majina mengine ni pamoja na foofoo, foufou, foutou) ni chakula kikuu cha Afrika ya Magharibi na Afrika ya Kati. Ni ugali mnene ambao kwa kawaida huandaliwa kwa kuchemsha unga/Wanga (utokanao na mihogo, viazi vikuu, magimbi) katika maji na kupondwapondwa mpaka hali inayotakiwa ifikiwe. Katika mataifa ya Afrika ya Magharibi yanayozungumza Kifaransa kama Kamerun, fufu wakati mwingine unajulikana kama couscous (couscous de Cameroun ), chakula hiki hakina uhusiano wowote na mlo wa Kimoroko wa couscous.
thumb|right|243px|Sahani ya fufu pamoja na supu ya njugu
Katika eneo la Afrika ya Magharibi, fufu kwa kawaida huandaliwa kutoka kwa mihogo, viazi vikuu na wakati mwingine huchanganishwa na viazi vikuu vya coco, plantain(mmea katika jamii ya ndizi) au mahindi. Nchini Ghana, fufu mara nyingi huandaliwa kutoka kwa mihogo iliyochemshwa na plantain bichi zilizopigwa pamoja, pamoja na kutoka kwa viazi vikuu vya coco. Hivi sasa, bidhaa hizi zimebadilishwa kuwa poda / unga na zinaweza kuchanganywa na maji ya moto kupata bidhaa ya mwisho hivyo basi kuondoa kazi ngumu ya kuipondaponda Katika Afrika ya Kati na nchi ya Liberia, fufu mara nyingi huandaliwa kutoka kwa mihogo. Fufu pia inaweza kuandalia kutoka kwa semolina (nafaka ya ngano), mchele, au hata vipande vya viazi. Mara nyingi, mlo huu bado huandaliwa kutumia mbinu za kitamaduni: kupondaponda na kupiga msingi wa dutu kutumia kijiko wa mbao. Katika muktadha ambazo umaskini siyo hoja au ambapo mitambo ya kisasa hupatikana kwa urahisi, mashine ya usindikaji wa chakula pia inaweza kutumika.
thumb|200px|left|Mizizi ya mihogo inakaushwa, kisha inapoondwa kuwa unga na kuongezwa kiwango cha maji ili kuifanya iwe "luku" katika Mkoa wa Bandundu, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo Katika Afrika ya Magharibi na Afrika ya Kati, mbinu inayotumika kwa kawaida ni kupakua mlima wa fufu pamoja na supu lililiandaliwa kutoka kwa kisamvu(okra), samaki (mara nyingi hukaushwa), nyanya, nk Nchini Ghana, fufu huliwa na supu ya nyanya ambayo si nene, supu ya mitende, supu ya njugu au aina zingine za supu za mboga kama vile nkontomire (majani ya viazi vikuu vya coco). Supu mara nyingi huandaliwa kutuimia aina mbalimbali ya nyama na samaki, freshi au iliyowekwa kwa moshi. Mlaji huchuna mipira ndogondogo ya fufu na hutengeneza shimo kwa mipira hiyo kutumia kidole cha gumba. Hifadhi au shimo hii kisha hujazwa na supu, na mpira hii huliwa. Nchini Ghana na Nigeria, mpira huu mara nyingi huwa hautafunwi bali humezwa mzima. Kwa kweli, kutafuna fufu ni kosa la aibu,amini usiamini!
thumb|Packages ya unga fufu kuuzwa katika soko Los Angeles Chakula kingine kuu katika Sub-Sahara ya Afrika sawa na fufu ni Ugali, ambayo kwa kawaida huandaliwa kutoka kwa unga wa mahindi na huliwa katika kusini na mashariki ya Afrika. Jina Ugali ni linatumika nchini Kenya na Tanzania; chakula kingine kinachohusiana na ugali kwa karibu kinajulikana kama nshima nchini Zambia, nsima nchini Malawi, sadza nchini Zimbabwe, pap nchini Afrika Kusini, posho nchini Uganda, luku, fufu, nshima, moteke na bugari katika Jamhuri ya Kidemokrasi ya Kongo.
Saka
ni kata ya kaunti ya Garissa, eneo bunge la Balambala, mashariki mwa Kenya.
Wilaya ya Soroti
Wilaya ya Soroti ni wilaya moja ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 464,200.
Fufu (Chakula)
Nchini Nigeria rangi ya fufu ni nyeupe na imeshikana. Mbinu ya kitamaduni ya kula fufu ni kuosha mikono yako kisha kuchukua mpira wa fufu wenye ukubwa wa mawe ndogo kutumia mkono wa kulia. Kisha mlaji anatengeneza shimo ndogo katika mpira na kuchota kitoweo au supu alionao; hatimaye kula fufu yenyewe. Kwa hivyo Fufu haitumiki tu kama chakula lakini pia kama chombo cha kula!
Neno Foo-foo limetajwa mara nyingi katika kitabu/tamthilia(novel) ya Chinua Achebe, Things Fall Apart.
Fufu ya Karibi
Katika mataifa ya Karibi yenye wakazi wa asili ya Afrika ya Magharibi, kama Kuba, Jamhuri ya Dominika na Puerto Rico, plantains ni hupondwa na kisha viungo vingine huongezwa. Nchini Kuba hiyo inaitwa fufu de platano. Katika Jamhuri ya Dominika na Puerto Rico mlo huu unajulikana kama mangu na mofongo, mtawalia. Tofauti kati ya fufu ya Afrika na fufu ya Caribbean hubainishwa katika unyororo na ladha, fufu ya Caribbean na mofongo sanasana ni kama ugali bali si kama uji.
Asili ya Fufu ni Ghana na raia wa Ghana wanalitamka neno hili kama fufuo. Neno fufu liliibuka kutoka lugha ya Kighana (twi). Fufu huliwa na supu ya li, supu ya njugu uliosagwa na supu ya inquatiquine.
Mto Malepeta
ni kati ya mito ya mkoa wa Morogoro (Tanzania Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi.
Mlima Rae
thumbnail|right|200px|Mlima Rae ni mlima wa Kanada, wenye kimo cha mita 3,225 juu ya usawa wa bahari.
Part of the List
"Part of the List" ni wimbo wa msanii wa rekodi za muziki wa R&B kutoka nchini Marekani - Ne-Yo. Huu ni wimbo wa nne kutoka katika albamu yake ya Year of the Gentleman. Wimbo ulitayarishwa na Chuck Harmony.
Julius Kalanga Laizer
Julius Kalanga Laizer ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Monduli  kwa miaka 2015 – 2020.
Marina, Misri
alt=Picha ya Ziwa la Marina|thumb|Picha ya Ziwa la Marina Marina, pia Marina El Alamein (Kiarabu: مارينا العلمين Matamshi ya Kiarabu ya Kimisri: [mæˈɾiːnæ l.ʕælæˈmeːn]), Leukaspis ya zamani au Antiphrae, ni mji wa mapumziko wa hali ya juu unaohudumia wasomi wa Misri. Iko kwenye pwani ya kaskazini ya Misri, na ufuo wa kilomita 11 (6.8 mi) mrefu, kama kilomita 300 (190 mi) kutoka Cairo, katika eneo la El Alamein.
Kituo cha akiolojia
Kituo cha kiakiolojia cha Marina El-Alamein kiko karibu kilomita 5 mashariki mwa mji wa kisasa wa El-Alamein (kilomita 96 magharibi mwa Aleksandria) Inajumuisha mabaki mengi ya jiji la bandari kutoka enzi ya Greco-Roman, ambayo ilifanya kazi kutoka karne ya 2 KK hadi karne ya 6 BK.
Utalii
Mapumziko ni jamii iliyo na milango inayopatikana tu kwa wale wanaomiliki mali ndani au wameidhinishwa kuingia na mmiliki wa mali. Inachukua takriban maili 15 (km 24), mapumziko haya ya ufuo yamegawanywa katika sehemu saba tofauti zinazoitwa Marina 1-7.
Hans Nicolussi
Hans Nicolussi Caviglia (amezaliwa Juni 18, 2000) ni mchezaji wa soka wa taifa la Italia ambaye sasa anacheza kama kiungo katika klabu ya Juventus U23. Pia anacheza timu ya Juventus U19 katika Ligi ya Vijana ya mwaka 2018-19 UEFA.
Sankuri
ni kata ya kaunti ya Garissa, eneo bunge la Balambala, mashariki mwa Kenya.
Hifadhi ya Mazingira ya Rietvlei
Hifadhi ya Mazingira ya Rietvlei, iliyoko kusini mwa Pretoria, ina ukubwa wa 4000 ha. kwa ukubwa, na inajumuisha jumla ya Bwawa la Rietvlei ambalo linazuia Mto Rietvlei, huko Gauteng, Afrika Kusini. Hifadhi hiyo ina kabari kati ya barabara kuu ya R21 (barabara kuu ya Uwanja wa Ndege wa OR Tambo ) upande wa magharibi na barabara ya R50 ( Delmas - Bapsfontein ) upande wa kaskazini-mashariki. Mwinuko wa wastani juu ya usawa wa bahari ni takriban mita 1,525, na sehemu ya juu zaidi ni 1,542 m na ya chini kabisa ni 1,473 m, mtiririko wa bwawa huko Sesmylspruit. Hifadhi hiyo inashughulikia eneo la takriban hekta 4,003 au 40 km 2, ambapo bwawa linajumuisha hekta 20. Mtandao wa barabara unavuka eneo lote, ambayo hurahisisha ufikiaji wa wageni na usimamizi.
Angara
thumbnail|right|280px|mto Angara Angara ni mto uliopo Urusi; una urefu wa kilometa 1,779.
Guilherme Arana
alt=Guilherme Arana|thumb|Guilherme Arana Guilherme Arana (alizaliwa 14 Aprili 1997) ni mchezaji wa soka wa Brazil ambaye anacheza kama beki kwa Sevilla FC.
Corinthians
Arana ilipelekwa kwenye kikosi kikubwa cha Corinthians mwishoni akitokea kutoka Copa São Paulo de Futebol Júnior mwaka 2014 na alikuwa mchezaji ambaye hakucheza mechi kumi na mbili za 2014 Campeonato Brasileiro Série A
Sevilla
Tarehe 7 mwezi 12 mwaka 2017, Arana alihamia klabu ya Hispania Sevilla kwa mpango wenye thamani ya euro milioni 12 na alisaini mkataba wa miaka minne na nusu. Alijiunga na kikosi wakati wa ufunguzi wa dirisha la uhamisho wa msimu wa baridi mwezi 1 mwaka 2018.
Shabaka
Shabaka ni kata ya Wilaya ya Nyang'hwale katika Mkoa wa Geita, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 14,341 wanaoishi humo.
Msimbo wa posta ni 30208.
Kata ina vijiji sita (6): Shabaka, Wavu, Lubando, Mhama, Nyamgogwa, Ihushi.
898
Makala hii inahusu mwaka 898 BK (Baada ya Kristo).
Godbless Jonathan Lema
Godbless Jonathan Lema (amezaliwa 26 Oktoba 1976) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Arusha Mjini kwa miaka 2015-2020.
Godbless Lema alianza siasa zake mwaka 2005, kipindi hicho akiwa mwanachama wa chama cha TLP.
Baada ya uchaguzi mkuu wa mwaka 2020 alipata hifadhi ya kisiasa kwanza nchini Kenya, halafu Kanada.
Nouakchott
thumb|250px|Mahali pa Nouakchott nchini Mauretania thumb|250px|[[Matuta ya mchanga kando la mji Nouakchott]] Nouakchott (Kiarabu: نواكشوط) ni mji mkuu wa Mauritania. Iko mwambaoni wa Atlantiki katika magharibi ya nchi. Idadi ya wakazi imekadiriwa kupita milioni moja.
Historia
Hadi 1958 Nouakchott ilikuwa kijiji kidogo cha wavuvi. Imekua tangu uhuru. Wakati wa ukoloni Mauretania haikuhesabiwa kama eneo la pekee ilikuwa sehemu tu ya Afrika ya Magharibi ya Kifaransa yenye mji mkuu wa Saint-Louis huko Senegal.
Baada ya azimio la kupasua eneo la Kifaransa katika Afrika ya Magharibi Nouakchott ikateuliwa kuwa mji mkuu ujao na mradi wa ujenzi ulilenga kuongeza idadi ya wakazi hadi kufikia watu 15,000. Baada ya uhuru mwaka 1962 mji ukawa mji mkuu wa Mauretania.
Katika miaka ya 1970 idadi ya wakazi iliongezeka sana kutokana na ukame uliofukuza watu wengi mashambani, kati ya 1969 na 1980 kutoka wakazi 20,000 kufikia 150,000 mwaka 1980.
Siku hizi mju una tatizo zito ya uhaba wa maji kwa wakazi wake wengi.
Agence Nationale de l'Aviation Civile et de la Météorologie
right|thumb|Kitovu cha mji wa [[Moroni (Komori)|Moroni]] Agence Nationale de l'Aviation Civile et de la Météorologie de l'Union des Comores al maruf kama (ANACM) "National Civil Aviation and Meteorological Agency" ni mamlaka ya asasi ya anga ya Komori. Pia ndiyo inasimamia uchunguzi wa ajali za ndege na matukio mengine. Ofisi zake kuu ziko Moroni.
Raymond Rushabiro
Raymond Rushabiro ni mwigizaji wa filamu na pia muigizaji wa jukwaa.
Alipata mafanikio kwenye uigizaji wake kupitia jukwaa maarufu la Uganda liitwalo Ebonies na akiwa na Ebonies alionekana kwenye maigizo yao mbalimbali. Pia Rushabiro alionekana kwenye filamu ya Kweezi Kaganda ''Any cow will do” akiwa Pamoja na Namasagali oldstudents ambayo ilioneshwa kwenye jukwaa la Sinema la Taifa la Uganda. alianza kuonekana kwenye sinema kama Kasirivu kwenye filamu ya Bala Bala Sese iliyoongozwa na  Lukyamuzi Bashir. Alionekana pia kwenye filamu ya Uganda ya 2016 The Only Son (2016 film)., 2015 Situka na kama mwanaume wa familia Muwonge kwenye 5 @Home katika Fox Life. Alifanyia kazi filamu zingine pamoja na mifululizo ya filamu Freedom (2016 filamu) mwaka 2016, Girl from Mparo mwaka 2016, Kyaddala mwaka 2019.
Aliteuliwa kama muigizaji bora wa tamthiliya mwaka 2018 kwenye Africa Magic Viewers Choice Award.
Jean-Jacques Rousseau
thumb|Jean-Jacques Rosseau Jean-Jacques Rousseau, (28 Juni, 1712 – 2 Julai, 1778) alikuwa mwanafalsafa, mwandishi na mwanasayansi mashuhuri nchini Ufaransa wakati wa kipindi cha mwangaza. Alizaliwa mjini Geneva (Uswisi) akajiona mwenyewe kama mtu wa Geneva maisha yote.
Athira yake ilikuwa muhimu kwa maandalizi ya mapinduzi ya Kifaransa iliyoanza baada ya kifo chake na pia kwa nadharia za kisiasa za karne za 19 na 20.
Mariya Nzigiyimana
Mariya Nzigiyimana (alizaliwa 1934) ni mkunga kutoka Burundi. Aliolewa na mwalimu na mwanaharakati Abel Binyoni.
Everyday I Love You
Everyday I Love You ni single ya mwisho kutoka kwa bendi ya vijana wa Kireland Boyzone kabla ya kuanza kutengana mnamo 2000. Wimbo ulifikia nafasi ya #3 kwenye chati za UK Singles Chart. Wimbo umepata hadhi ya mauzo ya Silver kwa kuuza nakala zaidi ya 200,000 nchini Uingereza. Mashairi hasa yanahusu mapenzi ya, tena kwa mshangao kuwa anachokiota kimekuwa kweli.
Ashraf Ssemwogerere
Ashraf Ssemwogerere (or Semwogerere) ni mwigizaji wa filamu wa kiume kutoka nchini Uganda. . Alikuwa maarufu kutokana na filamu yake ya Mukajanga ("The passion of the Ugandan Martyrs") ni simulizi kuhusiana na timu ya kifalme ya Buganda ambayo iliuliwa kutokana na kuwa na Imani ya kikristo Kabaka wa Buganda|Kabaka Mwanga II wa Buganda.
George Mlawa
George Mlawa (amezaliwa Mkoa wa Iringa) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha CCM na Katibu Mstaafu wa Bunge la Tanzania. Alichaguliwa kuwa mbunge wa Kalenga kwa mwaka 2000 – 2010.
Nekhel
alt=Picha ya ngome ya mahujaji ya kale inayoonyesha lango kuu la kuingilia|thumb|Picha ya ngome ya mahujaji ya kale inayoonyesha lango kuu la kuingilia Nekhel ( Arabic  Egyptian Arabic pronunciation: [ˈnexel] ; pia huandikwa na kutamka Nakhl  [næxl] ) ni mji mkuu wa Manispaa ya Nekhel ya Gavana wa Sinai Kaskazini, Sinai, Misri. Iko katikati ya Rasi ya Sinai kwenye mpaka wa kusini wa Gavana wa Sinai Kaskazini na Gavana wa Sinai Kusini. Iko kwenye ukingo wa Milima ya El Tih na vilima kwenye mwinuko wa 420.6 m. Kuratibu za jiji ni 29°54'N; 33°45'E. Mji wa Nekhel umegawanywa katika Markzes 10  : Ras Naqb, Contilla, Sedr Elhitan, Tamd, Bir Grid, Khafga, Boruk, Netila, Ein Twibah na Assalam.
Historia
Enzi ya Farao
Nekhel daima ilikuwa sehemu ya Milki ya Misri katika historia na ilikuwa sehemu ya jimbo la "Du Mafkat" katika Misri ya Kale. Nekhel ulikuwa mji mkuu wa kale wa mkoa wote wa Sinai wa Misri, shukrani kwa eneo lake bora la kimkakati katikati mwa peninsula. Katika karne ya 16 KK, Mafarao wa Misri walijenga njia ya Shuri kuvuka Sinai hadi Beer- sheba na kwenda Yerusalemu. Eneo hilo liliipatia Milki ya Misri madini, zumaridi, dhahabu na shaba, na magofu yaliyohifadhiwa vizuri ya migodi na mahekalu yamechimbwa huko.
Enzi ya Kiislamu
Enzi ya Ayubi na Memluki
Wakati wa utawala wa Kiislamu wa Ukhalifa wa Ayubi na Mamluks kwa zamu. Masultani kadhaa walijenga ngome na majumba huko Nekhel ili kuilinda Misri kutokana na Vita vya Msalaba vya Mashariki ya Kati na Bahari ya Shamu. Nekhel ilichukua jukumu kubwa kama kituo chenye ushawishi cha kijeshi cha Jeshi la Misri wakati wa Enzi za Kati katika kushinda Vita vya Msalaba na kuachilia majimbo mengi ya Ukhalifa wa Kiislamu.
Hewa safi
Hewa safi ni ile inayofaa kuingizwa mapafuni ili kudumisha afya.
Kupata hewa safi ni muhimu kama kula mlo kamili na kunywa maji safi. Ikiwa tunafanya mazoezi na kupata hewa safi, basi tutaendelea kuwa wenye nguvu na afya nzuri.
Makala hii inaelezea faida za kupata hewa safi na jinsi gani inaweza kuboresha mawazo na mwili wetu.
Faida za kupata hewa safi
Kuna faida kuu mbili:
Inaboresha mfumo wa kingamaradhi
Ikiwa wewe huenda nje kwa ajili ya mazoezi na kupata hewa safi, basi si tu huimarisha misuli yako ya mwili lakini pia husaidia katika kuboresha mfumo wako wa kinga. Mwili wako utapata nguvu zaidi na kinga dhidi ya magonjwa. Utaishi maisha mazuri na yenye furaha. Mazoezi yanaweza kusaidia katika kuongeza seli nyeupe za damu zinazopigana na virusi na mashambulizi mengine kwa mwili. Zaidi ya zoezi unazofanya, seli nyingi za damu nyeupe mwili wako huzalisha na hivyo mwili wako huwa sugu zaidi dhidi ya magonjwa. Hivyo kwa njia hii kupata hewa safi husaidia katika kuboresha mfumo wako wa kinga.
Inaboresha akili
Madaktari wengi wanapendekeza watoto na wanafunzi kushiriki katika shughuli za nje badala ya kukaa mbele ya kompyuta na kucheza michezo ya ndani. Hii ni kwa sababu unapocheza nje, mwili wako hupata hewa safi na hivyo ubongo wako hupata oksijeni zaidi, na hii itakufanya mwerevu. Oksijeni ni sehemu kuu ya hewa safi inayohitajika zaidi na mwili wetu. Na wakati ubongo wetu unapata oksijeni mpya, basi hufanya kazi vizuri.
Kombe la Dunia la FIFA
right|thumb|Ufaransa, mabingwa wa dunia mwaka 2018 Kombe la Dunia la FIFA au Kombe la dunia la soka ni mchuano wa kimataifa wa mchezo wa soka kwa wanaume. Iliamuliwa 28 Mei 1928 na Shirikisho la Soka Duniani (FIFA) kwa msukumo wa rais wake Jules Rimet, ilikuwa wazi kwa timu zote za mashirikisho yanayotambuliwa na FIFA, wakiwemo wataalamu, wakijitofautisha katika hili na mashindano ya Olimpiki. mpira wa miguu, wakati huo uliotengwa kwa wastaafu.
Inafanyika kwa mara ya kwanza mnamo 1930, huko Uruguay (bingwa wa Olimpiki 1924 na 1928), na kila baada ya miaka minne (isipokuwa mnamo 1942 na 1946 kwa sababu ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia. Tangu toleo la pili, mnamo 1934, Kombe la Dunia limejumuisha awamu ya kufuzu kwa kanda za bara, ambayo kwa sasa imeandaliwa na kila shirikisho la bara, na awamu ya mwisho ambayo inaleta pamoja timu zilizofuzu (16 kutoka 1934 hadi 1978, 24 kutoka 1982 hadi 1994, 32 kutoka 1998) katika nchi moja au zaidi kwa takriban mwezi mmoja. Awamu hii ya mwisho kwa sasa inajumuisha raundi ya kwanza kwa makundi ambayo yanafuzu timu kumi na sita kwa awamu ya muondoano kutoka kwa hatua ya 16. Nchi mwenyeji wa awamu ya mwisho imeteuliwa na FIFA na inafuzu moja kwa moja.
Kati ya matoleo ishirini na moja yaliyoshindaniwa hadi 2018, ni mataifa manane tu ambayo tayari yameshinda taji angalau mara moja. Brazili, timu pekee iliyocheza katika hatua zote za mwisho za mashindano hayo, inashikilia rekodi ya kuwa na mataji matano ya dunia na kushinda haki ya kuhifadhi Kombe la Jules-Rimet mnamo 1970 baada ya ushindi wake wa 3 wa fainali katika mashindano hayo, na Pelé, mchezaji bingwa wa dunia mara tatu pekee. Italia na Ujerumani wana mataji manne. Uruguay, washindi nyumbani wa toleo la kwanza, Argentina na Ufaransa wameshinda Kombe mara mbili, Uingereza na Uhispania mara moja.
Mashindano ndilo tukio la michezo linalotazamwa zaidi kwenye televisheni duniani pamoja na Michezo ya Olimpiki na Kombe la Dunia la Kriketi. Kiuchumi, mashindano ni chanzo muhimu cha mapato kwa FIFA na yanaweza kuwa na athari chanya katika ukuaji wa sekta fulani za shughuli na kwa maendeleo ya nchi mwenyeji. Miundombinu, ikiwa ni pamoja na viwanja, hujengwa au kukarabatiwa katika hafla hii.
Historia
right|thumb|Jules Rimet aliunda Kombe la Dunia. Kulikuwa na jaribio la FIFA kuandaa mashindano ya kimataifa ya kandanda kati ya nchi zilizo nje ya Olimpiki mnamo 1906 na hii ilifanyika Uswizi. Ilikuwa ni siku ya mapema sana kwa soka la kimataifa na historia rasmi ya FIFA inaeleza mashindano hayo kuwa yameshindwa. Mnamo 1914, FIFA ilikubali kutambua mashindano ya Olimpiki kama "mashindano ya kandanda ya ulimwengu kwa wastaafu", na ilichukua jukumu la kuandaa hafla hizo. Hii ilisababisha njia kwa mashindano ya kwanza ya kandanda ya kimataifa ya mabara, katika Olimpiki ya Majira ya 1920, iliyoshinda na Ubelgiji. Uruguay ilishinda mashindano hayo mnamo 1924 na 1928.
Fainali
right|thumb|Uruguay, mabingwa wa dunia mwaka 1930 right|thumb|Brazili, mabingwa wa dunia mwaka 1970. Ndiyo timu ya taifa iliyofanikiwa zaidi katika Kombe la Dunia la FIFA, ikiwa imetawazwa mshindi mara tano right|thumb|[[Diego Maradona|Maradona akifunga dhidi ya Uingereza mwaka 1986]]
Jina la ubatizo
Jina la ubatizo ni lile ambalo mtu anapewa wakati kwa kubatizwa ili kumuingiza katika Kanisa la Yesu Kristo.
Gandunia
thumb|300px|Tectonic plates (surfaces are preserved) Gandunia (kutoka maneno "ganda" na "dunia"; en:plate tectonics) ni mafundisho ya sayansi za jiolojia na jiofizikia kuhusu tabia za ganda la dunia na miendo ya sehemu zake.
Jina la ubatizo
Kwa kawaida anayemtia maji anamuambia hapohapo: "Fulani, nakubatiza kwa jina la Baba, na la Mwana na la Roho Mtakatifu".
Kabla ya Ukristo, ilikuwa tayari desturi ya Wayahudi kumpa mtu jina wakati wa kumtahiri ili kumuingiza katika taifa la Israeli.
Gandunia
Muundo wa dunia
Inaanza na hoja ya kuwa muundo wa dunia ni wa tabaka mbalimbali. Tabaka imara ni ganda la nje la dunia pamoja na sehemu ya juu ya koti ya dunia chini ya ganda hilo. Tabaka hiyo -inayoitwa "tabakamwamba"- inakaa juu ya tabaka moto na laini.
Ndani ya tabaka hilo laini kuna mwamba katika hali ya geli yaani ni kati ya hali imara na hali kiowevu. Kwa hiyo vipande vyake havikai mahali pamoja lakini vina mikondo ndani yake kufuatana na mikondo ya joto kali inayopanda juu kutoka kiini cha dunia ambacho ni chuma cha moto katika hali kiowevu.
Mikondo hii inasukuma tabakamwamba ya nje na kuivunjavunja katika vipande au mabamba mbalimbali.
thumb|350px| Mikondo ya joto ndani ya dunia husababisha kutokea kwa miamba mipya kwenye migongo ya [[sakafu ya bahari na kuzama kwa kando ya mabamba ya kibahari chini ya mabamba ya kibara ]]
Mwendo wa mabamba
Kufuatana na nadharia ya gandunia, ganda la nje limevunjika na vipande vya ganda vyaitwa mabamba. Mabamba hayo yakaa juu ya koti moto kama majani yanayofunika maji katika sufuria inayopashwa moto. Maji ya moto huzunguka ndani ya sufuria na kusababisha majani usoni kutembea. Hivyo mabamba ya gandunia yana mwendo wakati wote.
Mwendo huo husababishwa na kupaa juu kwa magma (yaani mwamba moto wa kiowevu) inayotoka nje kwenye migongo iliyoko katikati ya sakafu ya bahari. Migongo hii ni safu ya milima ya kivolkeno chini ya maji, kwa mfano mgongo kati wa Atlantiki.
Magma hii inapoa kuwa mwamba mpya na kusukuma nusu mbili za bamba la kibahari kwenda nje. Pale ambapo bamba la kibahari linakutana na bamba la kibara linajisukuma chini yake kwa sababu miamba ya mabara ni myepesi na miamba ya bamba la kibahari ni zito zaidi. Hivyo pembizo la bamba la kibahari linazama chini na kuyeyuka katika joto la koti ya dunia. Eneo la kuzama chini linanonekana mara nyingi kama mfereji chini ya bahari.
Shindikizo hilo la sakafu ya bahari linasababisha pia mwendo wa bamba la kibara pamoja na kuvunjika kwa mabamba ya kibara.
Gandunia na uso wa dunia
Miendo ya gandunia imeunda uso wa dunia jinsi ulivyo na jinsi unavyoendelea kutokea na kubadilika.
Fozil Musaev
Fozil Musaev (alizaliwa 2 Januari 1989) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Uzbekistan. Anachezea timu ya taifa ya Uzbekistan.
Musaev ameichezea timu ya taifa ya Uzbekistan tangu mwaka wa 2009. Musaev alicheza Uzbekistan katika mechi 25.
Ketty Nivyabandi
Ketty Nivyabandi (aliyezaliwa 1978) ni mshairi wa Burundi na mwanaharakati wa haki za binadamu anayeishi uhamishoni nchini Kanada. Alizaliwa Ubelgiji na kukulia mjini Bujumbura, Burundi, ambako alisomea Mahusiano ya Kimataifa na kufanya kazi kama mwandishi wa habari. Nivyabandi alikua mwanaharakati wakati wa mgogoro wa kikatiba wa Burundi wa 2015. Aliongoza maandamano ya kwanza ya wanawake pekee nchini Burundi na alikuwa mwanachama mwanzilishi wa Vuguvugu la Wanawake na Wasichana la Amani na Usalama nchini Burundi. Alilazimika kukimbia nchi alipolengwa na serikali. Ametoa ushahidi wake mbele ya Kamati Ndogo ya House of Commons ya Kanada kuhusu Haki za Kibinadamu na ukiukwaji wa haki za binadamu nchini Burundi, na mara kwa mara alizungumzia kuhusu haki za binadamu, hasa haki za wanawake na madhara ya migogoro katika maisha ya wanawake. Mnamo 2016 alijumuishwa katika Rad Women Worldwide ya Kate Schatz.
Wilaya ya Sironko
Wilaya ya Sironko ni wilaya moja ya Mkoa wa Mashariki, Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 324,000.
Mkufu
thumb|150px|Wamaasai hupenda mikufu thumb|150px|Wanawake Wajerumani wa karne ya 16
Mkufu ni mapambo yanayovaliwa na watu shingoni. Hutengenezwa mara nyingi kwa metali au kwa kufunga vito, vipande vya kioo cha rangi au lulu kwenye uzi.
Mikufu ilivaliwa tangu kale ni kati ya mapambo ya kanza yaliyogunduliwa na wanaakiolojia.
Kuna desturi kati ya wafuasi wa dini mbalimbali kufunga alama ya dini yao kwenye mkufu, kwa mfano msalaba kwa wakristo, hilali kwa Waislamu au nyota ya Daudi kwa Wayahudi.
Mto Matisi
ni kati ya mito ya mkoa wa Morogoro (Tanzania Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi.