cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Toyota Hiace
Granvia /Hiace ya Ulaya
thumb|Toyota Hiace Ulaya Ilitengenezwa soko ya Kijapani tu katika mwaka wa 1995, Granvia ni gari lenye nusu boneti, pamoja na magurudumu ya mbele huwa katika viti vya mbelkwa ajili ya Usalama. Injini katika Granvia ni aidha 2.4 Lau 3.0 L dizeli, au 3.4 L petroli. Granvia ilijiunga na magari ya kazi nyingi katika soko ya juu Hiace Regius,  Grand Hiace na Touring Hiace.  Katika Australia, Granvia iliuzwa kama Hiace SBV ikiwa na injini ya 1.8L 7K-E, kama kizazi cha nne cha Hiace , na kizazi cha tano kilichukua nafasi yao.
Jersey
Mji pekee ni Saint Helier.
Lugha zinazotumiwa ni hasa Kiingereza, Kifaransa na pia Kijersey (Jèrriais) lakini lugha hii ya kienyeji imebaki na wasemaji wachache (2,600).
Toyota Hiace
Granvia /Hiace ya Ulaya
Granvia, Grand Hiace, na Touring ni magari ya abiria tu katika soko ya juu.
Nova Scotia
Nova Scotia ni jimbo dogo la pili la Kanada. Ni moja kati ya majimbo 3 ya baharini (kwa Kiingereza: Maritime provinces).
Mfiadini
Katika Ukristo
Baadhi ya wataalamu wanakadiria Wakristo 70,000,000 waliuawa, wengi wao katika karne ya 20 chini ya sera za ukanamungu wa ukomunisti wa Urusi na nchi nyingine. Kati yao wanaongoza kwa wingi Waorthodoksi wakifuatwa na Wakatoliki.
Frank Martin
Historia ya uhusika
Nchi na asili ya Martin bado haieleweki - mbali na kazi, Statham ameathiriwa na lafudhi za "Kiatlantiki", anakichanganya mwenyewe na lahaja ya Kiingereza cha Mashariki na lafudhi ya Kiingereza cha Kimarekani, huenda akawa labda Mwigingereza au Mwamerika, lakini ni mtu ambaye anatumia muda wake mwingi kuishi katika nchi nyingine.
Katika The Transporter, ameonekana kupata Nyota ya Shaba.
Usuli
Inawezekana kwamba awali wakati akiwa jeshini, Martin alicheza kama mtaalamu wa milipuko, upelelezi, mkali wa kupiga mkono kwa mkono, mpishi na mwendeshaji gari kwa kuhepahepa. Akisisitiza kwamba yeye ni dereva mhitimu, anaweza kufanya maujanja na nguvu za kudhibiti chombo pindi aendeshapo gari lake. Martin mara nyingi hujiingiza kwenye ngumi za mkono kwa mkono, uwezo wa kubuni na kutumia silahi zisizo za kawaida dhidi ya mpinzani. Martin pia ni mhitimu wa kupiga risasi haraka sana.
Sheria
Martin hufanya shughuli zake kwa sheria kadhaa, ambazo hataki kuzivunja katakata, na kutarajia wateja wake zake kuzitekeleza kwa njia ya kuonana au kwa simu. Sheria zake ni pamoja na:
Nova Scotia
Mji mkuu na mji mkubwa ni Halifax.
Frank Martin
Sheria
Wakati wa mwanzoni kabisa mwa sheria hizi zimeonekana kutokuwa na umuhimu, umuhimu wake ulionekana pale Frank alipokodishwa kama dereva mtoroshaji, na mwanachama mwingine wa ujambazi akaongezeka. Akamweleza mkubwa wa majambazi kwamba idadi kamili ya abiria ilishakubaliwa kwa maana hiyo Martin anaweza kurekebisha mpango mzima, kiongozi wa majambazi akalazimika kumwua jambazi mmoja ili kuweka idadi kamili ya abiria, au achukue hatua kwa kuvunja sheria. Martin ameonekana akivunja sheria zake mwenyewe kuhusu kutofungua mzigo katikati mwa filamu ya The Transporter.
Nova Scotia
Jimbo lina wakazi wapatao 939,531 (2009) katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 55,283.
Lugha rasmi ni Kiingereza.
Mfiadini
Katika Ukristo
Tangu alipouawa Stefano, wa kwanza kati yao, waamini waliheshimu watu wa namna hiyo kwa namna ya pekee wakiona wametekeleza hasa upendo mkuu nyuma ya Yesu msulubiwa.
Frank Martin
Sheria
Sheria za gari:
Mfiadini
Katika Ukristo
Kwa mfano wake mtu wa namna hiyo aliitwa shahidi (kwa Kigiriki μάρτυς, martyur).
Frank Martin
Magari
Martin anaonekana kupenda magari ya milango minne, kwa kutumia BMW 735i E38 na Mercedes-Benz W140 katika The Transporter, 2004 Audi A8 6.0 W12 katika Transporter 2 na 2008 Audi A8 6.0 W12 kwenye Transporter 3. Hata hivyo, wakati utengeneza wa moja ya sehemu ya filamu ya Transporter 2, aliindesha Lamborghini Murcielago Roadster.
Bongo Bahati Mbaya
Baadhi ya nyimbo zilizofungiwa na TCRA
Nyimbo hizo ni pamoja na ;
Toyota Hiace
LiteAce, iliyozinduliwa mwaka wa 1985
Hiace ilizinduliwa nchini Uingereza mwaka wa 1983 na ilizingatia Space Cruiser MPV. Injini zilizopatikana ni 1.8 L au 2.0 L petroli na dizeli 2.0 L.
Mlima Dama Ali
thumbnail|right|200px|Mlima Dama Ali Mlima Dama Ali ni mlima wa volkano wenye upana wa km 25 uliopo nchini Ethiopia, kwenye mwambao wa Ziwa Abbe.
Toyota Hiace
LiteAce, iliyozinduliwa mwaka wa 1985
Hiace ya Ulaya ilianzishwa mwaka wa 1995 kwa lita 2.4 inkjini ya dizeli au 2.7 petroli. Mwaka wa 2000 injini ya 2.5 L "D-4D", iliyotoa 88 bhp au 102 bhp ilitolewa(inatumiwa pia na mitindo ya Hilux na Dyna). Katika mwaka wa 2006, uwezo uliongezwa hadi 95 bhp (70 kw) na 117 bhp (82 kW) mtiririko pamoja na uzinduuzi wa mtindo ulioinuka. Mtindo ndogo na refu katika upana wa magurudumu ilipatikana, pamoja na chaguo la mlango mmoja au miwili nyuma. Milango miwili inayoteleza pia ilikuwa chaguo, kama yenye paa iliyokuwa. Inakadiriwa kuna zaidi ya 365.000 magari ya Hiace barabarani kote Ulaya na karibu 15000 za Hiace zinauzwa kila mwaka.
Kizazi cha tano
Kizazi cha tano cha Hiace kilianzishwa Agosti 2004 kama gari yenye upana mrefu katika magurudumu, upana mrefu zaidi katika magurudumu na paa iliyo juu"Grand Cabin", gari yenye upana mrefu katika magurudumu, gari yenye upana mrefu katika magurudumu na paa iliyo juu na gari yenye upana mrefu zaidi katika magurudumu na paa iliyo juu. Katika kizazi hiki fimbo ya gia iamehamishwa kwenye ubao kuwezesha uendeshaji rahisi. gia ya kuendeshwa ya spidi tano na gia ya kujiendesha ya spidi nne zinapatikana.
Mitindo yote hutumia injini ya DOHC silinda 4, katika aina mbalimbali, e1TR-Fé 2000 cc au 2TR-Fé 2700 cc injini ya petroli au 2KD-FTV 2500 cc au 1KD-FTV 3000 cc D-4D Turbo injini ya dizel.
Injini mbili hizi zinapatikana katika Malaysia, 2.5 L Turbo ya dizeli, inapatikana katika chaguo la gari la jopo au la dirisha ; na 2.7 L petroli, ambayo huja tu katika gari la dirisha tu.
Injini za lita 2.5 na 3.0 za Turbo dizeli zina upeo wa 75 kW ifikapo 3600 rpm na 80 kW ifikapo 3000 rpm sabamba na upeo wa 260 Nm 1600-2400 rpm na rpm 286Nm saa 1200-1600 sabamba. Injini ya petroli ya lita 2.7 ina upeo wa 111 kW ifikapo 4800 rpm na upeo wa toki fwa 241 Nm ifikapo 3800 rpm.
Katika orodha ya Ujapani ya magari yanyoibwa kwa wingi, Hiacendio imechukua nafasi ya # 1. Kwa sababu ya ukosefu wa chombo cha kuzuia wizi, ni rahisi kuiba Hiace,ambapo ni kinyume na magari ya thamani ya SUV na spoti, ambazo huwa na mfumo wa kuzuia wizi.
Hiace pia ni maarufu katika usafirishaji hutumiwa na wajumbe wa biashara burudani nchini Hong Kong.
Hifadhi ya Kitaifa ya Nkasa Rupara
Hifadhi ya Kitaifa ya Nkasa Rupara, pia huitwa Hifadhi ya Taifa ya Nkasa Lupala, zamani ilikuwa inaitwa Hifadhi ya Taifa ya Mamili, ni mbuga ya taifa nchini Namibia. Ipo katika visiwa vya Nkasa na Rupara kwenye Mto Kwando /Linyanti katika kona ya kusini magharibi ya Caprivi Mashariki. alt=Hifadhi ya Taifa Nkasa Rupara|thumb|Hifadhi ya Taifa Nkasa Rupara Botswana iko upande wa magharibi, kusini na mashariki wa kijiji cha Sangwali. Ni eneo kubwa kabisa la ardhi oevu la Namibia lililohifadhiwa rasmi. Ni mojawapo ya maeneo yaliyohifadhiwa nchini Namibia ambayo yananufaisha jamii zinazozunguka hifadhi hiyo. Mbuga inaunda kiungo cha kuvuka mipaka kwa ajili ya uhamiaji wa wanyamapori kati ya Angola, Botswana, Namibia na Zambia. Nkasa Rupara ni sehemu ya Kavango Zambezi Transfrontier Conservation Area (KaZa TFCA).
Historia
Hifadhi ya taifa ya Mamili ilitangazwa rasmi pamoja na Mbuga ya taifa ya Mudumu iliyo karibu mnamo 1 Machi 1990. Mwaka 2012, Serikali ya Namibia ilibadilisha jina la eneo hilo kuwa Hifadhi ya taifa ya Nkasa Rupara.
Jina la zamani, Mamili, lilirejelea familia ya viongozi wa kimila wa kabila la Mafwe wenye jina hilo la ukoo. Jina jipya, Nkasa Lupala, ni marejeleo ya visiwa viwili vya Mto Kwando ndani ya eneo la hifadhi hiyo.
Venezuela
Imepakana na Brazil, Guyana na Kolombia.
Mbele ya pwani ya Bahari ya Karibi kuna madola ya visiwani ya Aruba, Antili za Kiholanzi na Trinidad na Tobago.
Venezuela ilikuwa koloni la Hispania hadi mwaka 1811 na lugha ya Kihispania ni lugha ya kitaifa.
Kikatiba Venezuela ni shirikisho la jamhuri.
Mji mkuu ni Caracas.
Asili ya jina "Venezuela"
Jina la nchi ni umbo la Kihispania la jina la mji wa Venezia (Italia). Amerigo Vespucci, mpelelezi Mwitalia katika utumishi wa mfalme wa Hispania, aliona vijiji vya wenyeji waliojenga nyumba juu ya maboriti yaliyosimamishwa katikati ya maji karibu na mwambao pasipo kina. Vijiji vilimkubusha mji wa Venezia uliojengwa vilevile. Venezuela yamaanisha "Venezia Ndogo" katika Kihispania.
Jiografia
left|thumb|190px|Nyumba ya "palafito" jinsi ilivyoonekana zamani za Amerigo Vespucci. Venezuela ina eneo la km² 916,445 (kama Namibia) ikiwa na pwani yenye urefu wa km 2,800. Asilimia 39 za eneo hili ni misitu, mashamba ya kulimwa ni 4%, eneo la mifugo 20%, mazao ya kudumu kama kahawa 1%.
Kuna kanda nne za kijiografia:
Milima ya meza
Nyanda za juu za Guayana zina milima ya pekee: kuna milima ya meza 115 inayoitwa "tepui" katika lugha ya wakazi asilia. Kiekolojia hilo ni eneo muhimu kwa sababu milima mingi ina mimea na wanyama wa pekee, tofauti na milima jirani, na inapatikana hapa tu kote duniani.
Maporomoko marefu duniani yatelemka kutoka milima hii kama vile maporomoko ya Salto del Angel ("anguko la malaika") ambako maji huanguka mita 965.
Mito
Mto mkubwa wa Venezuela ni Orinoco wenye urefu wa km 2574 unaoishia katika Atlantiki. Lakini mkono wa Brazo Casiquiare unajitenga na kuishia katika mto wa Amazonas nchini Brazil.
Matawimto muhimu ya Orinoco ni Rio Apure na Rio Caroni.
Majimbo katika shirikisho
thumb|Mlima wa meza Mt. Roraima thumb|Los Barrios ni mitaa ya vi[[banda vya Caracas]]
Venezuela ni shirikisho la madola au majimbo 23 ya kujitawala, maeneo yasiyojitawala na mkoa wa shirikisho wa Caracas.
Watu
Wakazi wengi (51.6%) wanajiainisha kama machotara wa Kizungu-Kiindio. Wazungu ni 43.6%, wenye asili ya Afrika ni 3.5% na Waindio 2.6%. Utafiti wa DNA unaonyesha kwamba urithi wa jeni kwa asilimia 60.6 ni wa Kizungu, 23 ni wa Kiindio na 16.3 ni wa Kiafrika.
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kihispania, ingawa lugha asilia zinakubalika kwa Waindio, na lugha nyingine zinatumiwa na wahamiaji.
Fernando Sancho
thumb|right|160px|Fernando Sancho.
Fernando Sancho (alizaliwa tar. 7 Januari ya mwaka wa 1916, akafariki dunia tar. 31 Julai ya mwaka wa 1990) alikuwa muigizaji wa filamu kutoka nchini Hispania. Sancho alizaliwa mjini Zaragoza, Aragón, Hispania, akaja kuiaga dunia mjini Madrid baada ya kufanyiwa upasuaji.
Columbus
Columbus:
Fernando Sancho
Fernando pia aliwahi kuonekana katika filamu za western, ambazo nyingi zilitaarishwa na mataarishaji  Ignacio F. Iquino, vile vile kuna kipindi huonekana katika filamu alizocheza nyota Richard Harrison.
Sharon Nadunga
Sharon Nadunga (alizaliwa 2001 or 2002), pia inatamkwa kama Sharon Naddunga, ni mchezaji wa soka wa nchini Uganda ambaye anacheza kama kiungo mshambuliaji (fowadi) katika klabu ya Kawempe Muslim Ladies FC  na  timu ya Taifa ya kandanda ya wanawake ya Uganda.
Kibulgaria
Kibulgaria (kwa Kibulgaria: български език, bălgarski ezik [ˈbɤ̞lgɐrski ɛˈzik]) ni moja kati ya Lugha za Kihindi-Kiulaya kinachozungumzwa zaidi katika nchi ya Bulgaria.
Kibulgaria ni moja katika Muungano wa Lugha za Balkan, ambao unajumlisha Kigiriki, Kimasedonia, Kiromania, Kialbania na Kitorlakia ambacho kina lafudhi ya lugha ya Kiserbia. Kibulgaria kinafanana kabisa na Kimasedonia na Kiserbia, ambavyo vyote vina asili moja ya Slavoni - Kibulgaria.
Wanaoongea Kibulgaria ni watu milioni 9 hivi.
Hifadhi ya Asili ya Tsingy de Namoroka
Historia
Hifadhi ya Asili ya Namoroka Strict ilianzishwa mwaka wa 1927  na ikawa hifadhi maalum mwaka wa 1966. Inaunda tata na Hifadhi ya Kitaifa ya Baie de Baly jirani.
Kibulgaria
Alfabeti yake ni kama ifuatavyo:
Kundi la Halkojeni
thumb|250px|Halkojeni Halkojeni ni elementi sita za kundi la 16 katika mfumo radidia au jedwali ya elementi.
Tabia za pamoja
Jina latokana na maneno mawili ya Kigiriki („Χαλκός“ = shaba, mtapo + „γεννώ“ = kuzaa, kufanya) na lamaanisha "fanya mtapo". Hii imetaja tabia ya kumenyuka haraka na metali hivyo kuunda kampaundi za kimetali. Halkojeni zote zina elektroni sita katika mizingo elektroni wa nje. Tabia hii huzisababisha kutafuta elektroni mbili za nyongeza kuwa hali tahibi ya elektroni nane kwenye mzingo wa nje na kuwa ioni ya chaji hasi thabiti.
Elementi
Elementi hizi ni pamoja na oksijeni (O), kibiriti (S), seleni (Se), teluri (Te), poloni (Po) na elementi sintetiki ya ununheksi (Uuh).
O na S ni simetali, Po, Se na Te ni metaolidi na nusuvipitisho, lakini Se na Te vina pia umbo ambako huitwa metali tu. Uuh imetengenezwa mara mbili tu katika maabara kwa muda usiofika hata sekunde.
Béjaïa
Mji huo unatazamana na mlima Yemma Gouraya ambapo mwonekano wake unafananishwa na umbo la mwanamke aliyelala. Maeneo mengine ya karibu ni pamoja na pwani ya "Aiguades" na "Pic des Singes" (Monkey Peak); hapo wako nyanyi aina ya Barbary Macaque walio hatarini kuangamizwa. Sehemu hizo zote ziko katika Hifadhi ya Kitaifa ya Gouraya. Mto Soummam unapita katikati ya mji.
Mto Kibwirwa
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Béjaïa
Wakati wa ukoloni wa Ufaransa, hapo zamani mji uliandikwa kwa tahajia ya Kifaransa kwa mfano  Bougie.
Garges-lès-Gonesse
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Garges-lès-Gonesse left|60px Garges-lès-Gonesse ni mji wa Ufaransa.
Wilaya ya Guéyo
Wilaya ya Guéyo (kwa Kifaransa: département De Guéyo) ni moja kati ya Wilaya nne za Mkoa wa Nawa ulioko Magharibi mwa Cote d'Ivoire.
Makao makuu ya eneo hilo ni Guéyo.
Wilaya ya Guéyo sasa imegawanywa katika tarafa zifuatazo:
Mto Muhororo (Burundi)
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Muganza (Ngara)
Muganza ni jina la kata ya Wilaya ya Ngara katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35711. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,000 waishio humo.
Ziwa Kyoga
Ziwa Kyoga (pia huandikwa Kioga) ni ziwa kubwa lenye kina kifupi katika Uganda, karibu Km² 1,720 kwa eneo na mwinuko wa mita 914 juu ya usawa wa bahari.
Mto Viktoria Nile hupitia katika ziwa hili katika njia yake kutoka Ziwa Viktoria na kuelekea Ziwa Albert. Chanzo kikuu kutoka Ziwa Viktoria hudhibitiwa na Kituo cha stima cha Nalubaale katika Jinja. Chanzo kingine cha maji ni kanda ya Mlima Elgon kwenye mpaka kati ya Uganda na Kenya. Hata kama Ziwa Kyoga ni sehemu ya mfumo wa Maziwa Makuu ya Afrika, halichukuliwi kama ziwa kuu. Upeo wa kina cha ziwa huwa karibu mita 5.7, na karibu lote huwa chini ya m 4. Maeneo chini m 3 huwa na mimea ya maji, wakati eneo kubwa la pwani kinamasi huwa na papyrus na mimea ya majini. Mimea hii pia huunda visiwa vinavyootea ambavyo husonga katikati ya visiwa vidogo vya kudumu. Maeneo yaliyo na maji ambayo hutoa maji kutoka mito huzunguka ziwa hili.
Nachingwea (Lindi Mjini)
Kwa mji na wilaya tazama Nachingwea
Ziwa Kyoga
Ziwa la jirani ni Ziwa Kwania ambalo ni ziwa dogo lakini lenye kina kirefu.
Aina 46 za samaki wametambulika katika Ziwa Kyoga, na mamba ni wengi.
Mvua kubwa za El Nino katika miaka 1997-1998 zilisababisha ngazi za juu za maji, na kuzidisha ukuaji wa papyrus na mimea ya majini`ambayo iliunda mikeka na kufunga mdomo wa Victoria Nile. Kufungana huku kulisababisha ngazi ya maji kupanda juu zaidi, mafuriko karibu 580 km ² za ardhi iliyozunguka eneo hili(DWD 2002) na kusababisha watu kukimbia makazi yao na uharibifu wa uchumi. Mwaka wa 2004, serikali ya Misri ilitunza Uganda dola milioni 13 kwa kurekebisha mtiririko wa mto Nile katika Ziwa Kyoga.
Hifadhi ya Kitaifa ya Mikea
alt=Ramani ya hifadhi ya taifa Mikea|thumb|Ramani ya hifadhi ya taifa Mikea Hifadhi ya Kitaifa ya Mikea inashughulikia eneo lenye misitu kusini-magharibi mwa Madagaska, kati ya Manombo na Morombo. Inaenea zaidi ya kilomita 120 kutoka Kaskazini hadi Kusini kati ya Mto Mangoky na Mto Manombo . Iko magharibi kando ya pwani ya Barabara ya Kitaifa 9.
Mesquite, Texas
thumbnail|right|200px|Mji wa Mesquite, Texas
Mesquite ni mji wa Marekani katika jimbo la Texas. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 137,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 151 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Stefano
thumb|200px|Stefano alivyochorwa na [[Giotto.]] Stefano ni mfiadini wa kwanza wa Kanisa la Yesu Kristo.
Habari zake zinapatikana katika kitabu cha Matendo ya Mitume kuanzia sura ya 6.
Myahudi mwenye kutumia zaidi lugha ya Kigiriki, ni kati ya wanaume 7 wa kwanza kuwekewa mikono na Mitume wa Yesu kwa ajili ya huduma.
Kutokana na juhudi zake, alikabiliana na chuki ya Wayahudi wenye msimamo mkali.
Kifodini chake kilitokea Yerusalemu labda mwaka 36 BK. Katika kufa alimuiga Yesu kwa kuwaombea msamaha watesi wake akamkabidhi roho yake. Maneno yake ya mwisho yalikuwa haya (Mdo 7:59-60): "Bwana Yesu, pokea roho yangu… Bwana, usiwahesabie dhambi hii."
Mhusika mkuu wa kifo chake alikuwa Farisayo jina lake Saulo, maarufu zaidi baadaye kwa jina la Mtume Paulo.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu na madhehebu yote ya Ukristo yanayokubali hadhi hiyo.
Kanisa Katoliki linaadhimisha sikukuu yake tarehe 26 Desemba, wakati Waorthodoksi wanafanya hivyo tarehe 3 Agosti.
No New Land (riwaya)
Jina limechukuliwa kutoka riwaya ya Lawrence Durrell, The Alexandria Quartet, ambamo anatafsiri "The City" ya Constantine P. Cavafy.
Gennevilliers
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Gennevilliers
Gennevilliers ni mji wa Ufaransa.
Mto Muhotora (Gitega)
ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Kemia
thumb|300px|[[Maabara katika chuo cha Biokemia, chuo cha Cologne, Ujerumani.]] Kemia (labda jina limetokana na neno la Kiarabu al-kemia) ni sayansi ya mata kwa kiwango cha atomi.
Kimsingi kemia ni somo la atomi na mkusanyo wa atomi kwa molekyuli, bilauri ama madini ambavyo vinajenga mata za kawaida. Kulingana na kemia ya kisasa ni ujenzi wa mata kwa kiwango cha atomi.
Utangulizi
Kemia wakati mwingine yasemekana kuwa somo la sayansi la kati, kwa sababu inaunganisha sayansi nyingine, kama vile fizikia, biolojia na jiologia.
Kemia ina matawi mengi yaliyo maalumu kwa masomo na watalaamu wa matawi hayo, mahususi wa kemia, kwa mfano waruhusu utengenezaji wa vitu vipya, uoteshaji au uendelezaji wa madawa ili kutibu magonjwa, na kutambua umekanika wa harakati za maisha.
Moja ya majawabu kwa kemia ni ati radhi imehusika. Kwa kemia radhi yaweza kuhusika na radhi nyingine, ama, ihusike radhi na harakati za nishati. Uhusiano ambao unajulikana zaidi ni uhusiano wa kiini ama viini na viini vingine kwa jawabu ya kemikali ambapo kiini kimoja au viini za penduliwa kwa ainanyingine. Hii yahusu mnururishi wa samaku (kama kwa nuru ya kemia) Ambapo jawabu ya kemikali ya tokea kwa sababu ya papo ya nuru. Jawabu za kemikali ni masomo mengine ya tawi ya kemia mbapo ya stadi radhi kwa mifano mingine. Kemikali ya Kispektroskopi kwa mfano wa stadi uhusiano wa nuru na radhi, bila jawabu lolote kutokea.
Wanasayansi ambao wanadumisha sayansi hii wanaitwa wanakemia. Kulingana nao radhi zote zina viungo vya atomi ama radhi ndogo zaidi zinazounda atomi. Atomi zaweza kuungana na kutoa radhi kubwa kama ioni, molekyuli ama bilauri.
Mjengo wa Dunia ambao tumeuzoea na mitambo ya radhi tumezoea zahakikishwa na jawabu ya viini vya kemikali na uhusiano wa jawabu hizi.
Chuma cha pua ni chuma ngumu kwa sababu atomi zake zimeshikana pamoja kwa mshono wa bilauri.
Mbao huchomeka kwa sababu ya jawabu pesi ya oksijeni kwa jawabu za kemikali kwa kiwango fulani cha joto.
Maji ni kiowevu kwa joto inayodumisha maisha kwa sababu, molekyuli za maji zasonga zaidi kuliko mango ya barafu, lakini kidogo kwa mvuke.
Binadamu au mnyama yeyote aweza kuona kwa sababu ya uhusiano wa nuru na molekyuli za unyama nyuma ya macho.
Kirampi
Kirampi (pia Kileboni) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Warampi kwenye kisiwa cha Sulawesi. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kirampi imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kirampi iko katika kundi la Kicelebiki.
Mto Kigina (Muyinga)
unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Muyinga).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Kemia
Utangulizi
Kwa hili eneo kubwa la masomo, ni vigumu sana kuhekima kila stadi kwa kemia na kuhtasari stadi yote kwa jumla. Hata kwa wataalamu zaidi wa kemia, wengi ujuzi wao umetia maanani kwa stadi kadhaa walizotia maanani zaidi kwa masomo yao. Kemia ina matawi mengi sana, yanayoitwa tawi za kemia, ambazo wanakemia watia makini. Kemia ambao hufunzwa kwa shule ya upili na miaka ya kwanza ya chuo kikuu, yenyewe huitwa kemia ya msingi ambayo huwapa wanafunzi masomo ya kemia kwa msingi ili kuimarisha masomo pana ya kemia, kulingana na tawi lolote la kemia mwanafunzi atakayofuata. Kwa kemia ya msingi, stadi yenyewe haimalizii kwa utaalamu lakini wataalam wengi hutumia masomo haya ya msingi wa kemia kueleza kazi yao kwa sababu jibu lenyewe ni ngumu zaidi kueleza kwa ujuzi ama jibu lenyewe ni laghai.
Historia ya Kemia
Jina al-kemia yatoka katika Kiarabu al-kīmiyaˀ au al-khīmiyaˀ (الكيمياء or الخيمياء), kilichotanguliza al- kwa neno la Kigiriki χημεία, khemeia, ambalo linamaanisha "kuunganisha pamoja", "kumwaga pamoja", "kuchomelea", "aloi ya chuma", na kadhalika.
Msingi wa kemia waweza kutokana na kuchoma. Moto ulikuwa nguvu ambayo iligeuza vitu kutoka ain amoja hadi nyingine, na hiyo ndiyo iliyoleta shauku ya binadamu. Ni moto ulioleta ufumbuzi wa chuma na glass. Baada ya migodi kugunduliwa na kuwa madini ya mali, watu wengi walitamani kugundua njia ya kupindua madini mengine kuwa migodi.
Hii ilileta sayansi ya kujaribu ambayo iliitwa Alkemia. Wanaalkemia waligundua taratibu aina nyingi za kemikali ambazo zilileta maendeleo ya Kemia ya kisasa. Kemia kama vile twaijua leo iligunduliwa na Antoine Lavoisier ambaye alile sheria ya kuhifadhi uzito mwaka wa 1783.
Ugunduzi wa radhi za Kemikali ina historia ndefu ya uedelezaji wa jedwali iliopagwa kwa ufumbuzi wa Dmitri Mendeleev. Tuzo ya Nobel ya Kemia ilioanzwa mwaka wa 1901, ina historia jema kuhusu uvumbuzi wa kemia miaka 100 iliopita.
Utabiri wa Kemikali
Utabiri wa kemikali ni utabiri unaoweza kuelezwa na kemia na unahusu viungo na nishati. Utabiri wa kemikali unahusika na mapenduzi ya tabia ya viini panapotokea majawabu ya kemikali. Moto ni mojawapo ya utabiri uliowahi kushangaza zaidi. Wanakemia wao hujaribu kutabiri mambo yote kuhusu Tabiri za kemikali zinazojulikana, na kugundua tabiri ambazo hazijajulikana na kuziweka kwa kundi ya jedwali kulingana na tabia ya viini vya kemikali. Mfano, Viini ambavyo zaitikia jawabu ya oksijeni, ilikutoa majibu kwa aina ya viini vingine, husemekana kwamba zime oksijeniwa; hata hivyo kundi ya kemikali za kali ama alkali za weza jawabu na kutuliza athari, utabiri ambao wajulikana kama utulizaji wa athari za kemikali. Viini vinaweza kua pia dhoofu ama ziendelee kujiunda kutoka viini vingine kwa njia ya jawabu aina nyingi. Jawabu za kemikali zinahusika na mapenduzi au uhifadhi wa bidii, utabiri huu wasomwa kwa stadi ya kemia inayoitwa, Kemikali ya SiyaraJoto/ kemia ya athari-joto. Na pia, viini vingine hutoa nuru bila kuashwa moto, utabiri huu waitwa fosfati nuru.
Matawi ya Kemia
thumb|Maabara [[kikasha ]] Kemia imegawiwa katika matawi makuu kadhaa. Kuna pia matawi mengine ya kitaalamu ambayo yanahusika na kemia.
Elimu nyingine za Kemia ni kama Kemia ya Sayari, Kemia ya Anga, Uhandisi wa Kemikali, Kemia ya maarifa, Kemia ya umeme, Kemia ya mazingira, jeo-kemia, Kemia ya kijani kibichi, Historia ya Kemia, Sayansi ya Vifaa, Kemia ya Dawa, Biolojia ya molekyuli, Molekyuli za Jenetika, Technologia ya nukta, Kemia ya mahulukulu madini, Petrokemia, Famakolojia, Photochemistry, Kemia ya bidii za nuru na kemikali, Kemia ya polima, Kemia ya molekyuli jitu, Kemia ya Wajihi, na Kemia ya athari-joto.
Mifumo ya Kemia
Mifumo ya kemia, ni taratibu zinazo husika kwa eneo hii kupea majina ya viungo vya kemikali. Kuna mifumo fumbuzi zaidi ya kupa majina kemikali zilizogudulika. Viungo mahuluku zapewa majina kulingana na mifumo ya mahuluku. viungo si mahuluku za pewa majina kulingana na mifumo ya si mahuluku.
Atomi
Atomi ni muungano wa radhi ambazo zimepata sitima ya kuunga kwa kiini (kwa nuklia ya atomi) ambayo ina protoni na niutroni, napia elektroni kadhaa ili kupima nguvu viini vilivyo na stima ya kuunga.
Kiini
Kiini ni atomi ambazo zina kiwango cha nambari za protoni na nuklia sawa. Hii nambari yaitwa namba ya atomi ya kiini. Kwa mfano, atomi zote zina 6 protoni kwa nuklia ni atomi za kiini cha kemikali caboni, na atomika zote zina 92 protoni kwa nuklia ni atomi za kiini cha urani.
Maonyesho mazuri ya nambari za viini za kemikali ni jedwali, ambayo huweka viini vya kemikali ambazo zina tabia sawa ya kemikali pamoja. Orodha ya viini kwa jina, kwa ishara na kwa nambari ya atomi, na pia kwa kuongezea kuna orodha ya aisotope.
Viungo
Kiungo ni kifaa kilicho na hakiba tosha ya viini vya kemikaliambazo za zaleta viungo, an mpango wa kujiunganisha ambao unaleta tabia fulani ya kemikali. Mfano, maji ni kiungo ambacho kina viini vya hidrojeni na oksijeni kwa uwiano wa mbili kwa moja, na oksijeni kati ya hidrojeni, na kwa pembe ya 104.5° kati. Viungo vi na tengenezwa na kubomolewa kwa Jawabu ya kemikali
Molekyuli
Molekyuli ni kiungo asili kidogo zaidi kwa Viungo au kiini, ambacho hakiwezi kugauika mara nyingi, na kia tabia za kemikali. Molekyuli hasa yaweza kuwa na atomi mbili ama zaidi, zinazo kujiunga kikaza pamoja.
Ioni
Ioni ni kifaa kilicho na stima, ama atomi ama molekyuli ambayo imepoteza au kuongeza elektroni. Iliyoongeza yaitwa kationi (kama natiri kationi Na+) na iliyopoteza elektroni yaitwa anioni (kama klorini Cl-) ambazo zaweza kutulizana kama chumvi kwa kemikali (ni natiri ya kloroni NaCl). Mfano wa ioni za poliatomi ambazo hazigawani wakati wa Jawabu za kali-alkali ni kama haidroksaidi (OH-), ama fosfeti (PO43-).
Kifaa
Kifaa cha kemikali yaweza kuwa ni Kiini, Kiungo ama mchanganyiko wa Kiungo, Viini ama Viungo na viini. Radhi nyingi twaziona kilasiku kwa maisha yetu na mchanganyiko mwingine nikama anga, aloi, na radhi za biolojia na zaidi ya vitu vingine nyingi.
Bell, California
thumb|right|260px|Mahali pa Bell katika Los Angeles County na [[California]] Bell ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 37,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 43 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 7 km².
Mto Kidakama
unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Muyinga).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Barra do Dande
Barra do Dande ni mji wenye idadi ya watu wapatao 75,000 mnamo  mwaka 2014,  mji huu upo  katika wilaya ya Dande, jimbo la  Bengo,nchini   Angola.
Serikali imepanga kujenga Bandari yenye kina kirefu ndani ya mji wa Barra do Dande. Bandari hii itakua takriban kilomita 30 kaskazini mwa mji mkuu wa Luanda.
Zanzibar Football Federation
Shirikisho la Mpira wa Miguu Zanzibar (ZFF) (lilijulikana hapo awali kama Chama cha Mpira wa Miguu Zanzibar) ni shirikisho linalo simamia mpira wa miguu huko Zanzibar, Tanzania. Chama cha Mpira wa Miguu Zanzibar (ZFA) kilikuwa mwanachama mshirika wa chombo cha usimamizi cha Afrika, Shirikisho la Soka la Afrika. Baada ya kukataliwa na FIFA mwaka 2005 ZFA waliondolewa kutoka CAF na baada ya jitihada nyingi walirudishwa kama wanachama washirika. Hii ilimaanisha kuwa timu za klabu zilizohusishwa na ZFA zinaweza kushiriki katika mashindano ya vilabu ya bara yanayosimamiwa na CAF lakini timu ya taifa ya Zanzibar haikuweza kushiriki. ZFA hawana haki ya kupiga kura katika masuala ya CAF kutokana na hadhi yao ya kuwa wanachama washirika. Wachezaji kutoka Zanzibar wanastahili kucheza katika mashindano ya kimataifa kwa timu ya Tanzania, mwakilishi wa eneo lenye mamlaka.
ZFA ilikubaliwa kuwa mwanachama kamili wa CAF mnamo Machi 2017 lakini ilipoteza uanachama baada ya miezi minne. Mnamo Machi 2017, Chama cha Mpira wa Miguu cha Zanzibar (ZFA) kilipiga kura kuamua kubadili jina lao kuwa Chama cha Mpira wa Miguu cha Zanzibar (ZFF), ambayo ilifanikiwa.
Wilaya za Yemen
Hii ni orodha ya Wilaya (Kiarabu: محافظة = Muhafaza) za Yemen:
Orodha
thumb|500px|Wilaya za Yemen
Tazama pia
תימן
Hifadhi ya Menabe
alt=Picha ya Barabara ya Mibuyu katika Hifadhi ya Menabe|thumb|Picha ya Barabara ya Mibuyu katika Hifadhi ya Menabe Hifadhi ya Centrale de Meanabe ni eneo lililohifadhiwa linalojumuisha hasa msitu mkavu wa miti mikali katika sehemu ya magharibi ya Madagaska.
Mto Mukigezi
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).
McAllen, Texas
thumbnail|right|200px|Mji wa McAllen, Texas
Mto Mukigezi
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
McAllen, Texas
McAllen ni mji wa Marekani katika jimbo la Texas. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 570,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 37 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Mto Kigomero (Muyinga)
unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Muyinga).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Wilaya ya Abyan
Wilaya ya Abyan ni moja ya wilaya (muhafaza) 21 ya kujitawala ya Yemen. Idadi ya wakazi wake ni takriban 438.656. Mji wake mkuu ni Zinjibar.
Matthew Fink
Matthew Fink ni mtayarishaji wa rekodi wa nchini Afrika Kusini, mhandisi wa sauti, na mwanamuziki.
Mbuga ya Kitaifa ya Midongy du sud
alt=Picha ya wanyama wanaopatikana katika Mbuga ya Taifa ya Midongy du sud|thumb|Picha ya wanyama wanaopatikana katika Mbuga ya Taifa ya Midongy du sud Mbuga ya Kitaifa ya Midongy du sud (pia inajulikana kama Midongy-Befotaka ) ni mbuga ya kitaifa katika eneo la Atsimo-Atsinanana, kusini-mashariki mwa Madagaska. Mbuga hiyo yenye ukubwa wa hekari 192,000 ina msitu wa pili kwa ukubwa kisiwani humo na ina wanyama na mimea iliyoenea, hasa mimea ya dawa.
Historia
Midongi ilipata ulinzi kwa mara ya kwanza mwaka wa 1953 na ikawa hifadhi ya taifa mwaka wa 1997.
Orodha ya Marais wa Ufaransa
thumb|130px|Nembo ya Ufaransa thumb|260px|Palais de l'Élysée katika [[Paris]] thumb|260px|[[Nicolas Sarkozy, Rais wa Ufaransa tangu Mei 2007]]
Ukarasa huu una orodha ya marais wa Ufaransa (kwa Kifaransa: Président):
Mto Kinyamaganda
unapatikana kaskazini mwa Burundi (mkoa wa Muyinga).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Gif-sur-Yvette
thumbnail|right|280px|Mji wa Gif-sur-Yvette 60px|left Gif-sur-Yvette ni mji wa Ufaransa.
Yohane wa Nepomuk
Yohane wa Nepomuk (kwa Kicheki: Jan Nepomucký; kwa Kijerumani: Johannes Nepomuk; kwa Kilatini: Ioannes Nepomucenus ; Nepomuk, 1345 hivi – Prague, 20 Machi 1393 ) alikuwa padri wa Bohemia (leo nchini Ucheki). Aliuawa kwa kutoswa mtoni Vltava kutoka darajani kwa agizo la mfalme Wenseslaus IV, mfalme wa Warumi na wa Bohemia.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake, 20 Machi.
Guernsey
thumb|350px|Guernsey pamoja na visiwa vya kando right|thumb|Mahali pa Visiwa vya Mfereji wa Kiingereza Guernsey ni kisiwa kikubwa cha pili kati ya Visiwa vya mfereji wa Kiingereza chenye wakazi 63,000 hivi (2019). Kipo karibu na pwani ya Ufaransa lakini ni eneo chini ya taji la Uingereza isipokuwa si sehemu ya Uingereza wenyewe.
Mji pekee ni St Pierre Port wenye wakazi 16,000.
Lugha inayotumiwa ni hasa Kiingereza. Kuna bado wasemaji 2,000 wa lugha asilia ya Kiguernsey (Dgèrnésiais) lakini idadi yao inazidi kupungua.
Guernsey ni pia jina la jumla la tarafa inayounganisha kisiwa cha Guernsey pamoja na visiwa vidogo vya Alderney, Sark, Herm, Jethou, Brecqhou na Burhou. Pamoja na tarafa ya Jersey ni eneo la pili la visiwa vya mfereji wa Kiingereza.
Wilaya ya Longido
Wilaya ya Longido ni wilaya moja ya Mkoa wa Arusha yenye postikodi namba 23500.
Wilaya hii ilianzishwa mwaka 2007 kutokana na sehemu za wilaya ya Monduli. Wakati wa sensa ya mwaka 2012 wilaya ilikuwa na wakazi 123,153.
Rasbura
Rasbura ni kata ya Lindi Mjini katika Mkoa wa Lindi, Tanzania yenye postikodi namba 65111. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,599 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 65111.
Sandra Nabweteme
Sandra Nabweteme (alizaliwa 1 Novemba 1996) ni mchezaji wa soka wa nchini Uganda, ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya FH women's football  na  timu ya Taifa ya kandanda ya wanawake ya Uganda. Mnamo mwaka 2015, alitangazwa kama mchezaji bora wa kike wa mwaka katika mashindano ya FUFA.
Ng'ombe (kundinyota)
Ng'ombe (pia Tauri, kwa Kilatini na Kiingereza Taurus) ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kaskazini ya dunia yetu.
Mahali pake
Ng'ombe iko angani kwenye mstari wa Zodiaki kati ya Kondoo (pia Hamali, lat. Aries) upande wa magharibi na Mapacha (pia Jauza, lat. Gemini) upande wa mashariki.
Inapaka na kundinyota jirani za Hudhi (Auriga), Farisi (Perseus), Hamali (Kondoo) (Aries), Ketusi (Cetus), Nahari (Eridanus), Jabari (Orion) na Jauza (Mapacha) (Gemini).
Ng'ombe - Taurus ni sehemu ya zodiaki maana yake mstari wa ekliptiki unapita humo. Ilhali miendo ya Mwezi na sayari inafuatana karibu na ekliptiki magimba haya huonekana katika eneo la Tauri kwa wakati fulani kwenye mwaka.
Jina
Ng'ombe ni tafsiri ya Tauri. Mabaharia Waswahili walijua nyota hili tangu miaka mingi kwa jina Tauri. Walipokea jina hili kutoka Waarabu wanaosema ثور thawr ambalo linamaanisha fahali. Waarabu walitafsiri hapa jina la Ptolemaio aliyetaja nyota hizi vile kwa jina la Ταῦρος tauros yaani fahali katika orodha yake ya Almagesti.
Wagiriki wa Kale waliwahi kupokea kundinyota hili likiangaliwa kama fahali kutoka utamaduni wa Babeli. Katika mitholojia ya Wagiriki kuna hadithi mbalimbali zilizosimuliwa hapa. Hasahasa waliona fahali kwenye anga kama ishara ya mungu mkuu Zeus aliyechukua umbo la fahali alipomtongoza binti Europa; Zeus alibadilisha umbo lake akaingia katika kundi la ng'ombe waliochungwa na Europa. Siku mmoja Europa alipanda juu ya fahali na hapo Zeus alikimbia naye hadi kisiwa cha Kreta; hapa alizaa naye wana watatu akamfanya Europa malkia wa kwanza wa Kreta. Aliweka umbo la fahali kati ya nyota kama kumbukumbu ya mapenzi yake.
Katika unajimu wa kisasa katika Afrika ya Mashariki jina "Tauri" limesahauliwa badala yake kundinyota hili linaitwa kwa tafsiri tu ya "Ng'ombe".
Ng'ombe - Taurus ni kati ya makundinyota 48 zilizotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika kitabu cha Almagesti wakati wa karne ya 2 BK. Iko pia kati ya makundinyota 88 yanayoorodheshwa na Umoja wa kimataifa wa astronomia kwa jina la Taurus. Kifupi chake rasmi kufuatana na Ukia ni 'Taui'.
Nyota
Nyota za Ng'ombe huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisi kuna umbali mkubwa kati yao, kama ziko mbali au jirani nasi. Kwa hiyo kundinyota "Ng'ombe" linaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoliona kutoka Duniani.
Kuna nyota nyingi katika eneo la kundinyota hili na hasa Dabarani (en:Aldebaran), inaitwa pia Alfa Tauri, ambayo ni nyota jitu jekundu ikiwa kati ya nyota angavu zaidi zinazoonekana angani.
Kuna nebula la Messier 1 inayojulikana pia kwa jina la Nebula ya Kaa (en:crab nebula). Ni mabaki ya nyota nova ambayo mlipuko wake ulirekodiwa huko China mwaka 1054 baadaye pia Japani.
Fungunyota la Kilimia (en:Pleiades) linaonekana vema kwa macho matupu katika kaskazini ya Ng'ombe. ,
Marejeo
September 1993 Volume 6 No. 3 September 1993, kurasa 6-7, ISSN 1031-2331
Kiratahan
Kiratahan ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Waratahan kwenye kisiwa cha Sulawesi. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kiratahan imehesabiwa kuwa watu 500 tu, na tangu pale, idadi imepungua tena sana, yaani lugha ya Kiratahan imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiratahan iko katika kundi la Kifilipino.
Wilaya ya Siha
Wilaya ya Siha ni wilaya moja ya Mkoa wa Kilimanjaro yenye msimbo wa posta 25400. Wilaya hii ilianzishwa mwaka 2007 kutokana na maeneo ya wilaya ya Hai.
Igor Stravinsky
thumb|right|350px|Igor Stravinsky.
Igor Stravinsky (alizaliwa mjini Oranienbaum (sasa hivi inaitwa Lomonosov) tar. 17 Juni 1882 - mjini New York, 6 Aprili 1971) alikuwa miongoni mwa watunzi muhimu kabisa wa karne ya 20. Igor ni mtu wa kutoka nchini Urusi. Wakati Mapinduzi ya Urusi yanaanza yeye alihamia nchini Switzerland na kisha mjini Paris, na mwishowe, wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia ilipoanza mnamo mwaka wa 1939, akalekea tena nchini Marekani.
Orinoco
Mto Orinoco ni kati ya mito mikubwa kabisa ya Amerika ya Kusini mwenye urefu wa 2,410 km.
Ni mto wa pekee kwa sababu una midomo miwili tofauti: njia kuu ya maji huelekea kwenye delta ya mto katika bahari ya Karibi. Lakini mkono mmoja unafikisha sehemu ya maji yake katika mto wa Amazonas.
Delta ya Orinoco ilikuwa mahali ambako Kristoforo Kolumbus alikanyaga mara ya kwanza bara la Amerika mwaka 1498.
Ghazaouet
Ghazaouet ni mji na manispaa huko nchini Algeria Jimbo la Tlemcen kaskazini magharibi mwa Algeria. Kulingana na sensa ya mwaka 2008 mji huo una idadi ya watu 33774 Hujulikana sana kwa samaki wake safi. Makadirio ya idadi ya watu inasemekana kuwa karibu elfu 40 na nakuendelea.
Mchekeshaji maarufu wa Algeria Abdelkader Secteur pia ni mkazi wa mji huo. Hapo zamani palijulikana kama Nemours.
Nishati ya nyuklia
Nishati ya nyuklia (pia: nishati ya atomi, ing. nuclear energy) ni matumizi ya nishati inayopatikana ndani ya kiini cha atomi. Atomi ni kitu kidogo sana lakini inatunza ndani yake nishati kubwa ambayo ni ya lazima kwa kushika pamoja neutroni na protoni ndani ya kiini chake. Wakati muundo wa kiini cha atomi unabadilishwa, sehemu ya nishati hii inapatikana. Nishati inayotokea hapo inaweza kutumiwa katika mitambo. Inapatikana hasa kwa njia ya joto ambalo kwa kawaida linatumiwa kuchemsha maji yanayozungusha rafadha za kutengenezea umeme.
Kwa upande mwingine nishati ya nyuklia ina matatizo na hatari ambazo ni pamoja na ajali na mnururisho hatari. Tatizo lisilo na utatuzi bado ni suala la kutunza salama zile takataka nururifu hatari zinazobaki baadaye kwa muda wa miaka elfu kadhaa.
Misingi ya kifizikia
thumbnail|Mfumo wa mwatuko nyuklia. Wakati wa kupasuliwa kwa kiini cha atomi vinatokea viini vidogo vipya na nyutroni 3 zinabaki. Kuna namna tatu za kutumia nishati iliyomo ndani ya atomi:
Kati ya hizi tatu myeyungano nyuklia bado iko katika hali ya majaribio. Mbunguo nyuklia ni mchakato asilia unaotokea katika ganda la dunia na kuchangia kwenye joto lililopo chini ya uso wa dunia. Katika nchi mbalimbali joto hilo linatumiwa kwa njia ya maji ya moto kutoka vilindi vya ardhi.
Nishati ya nyuklia inayozalishwa kiteknolojia siku hizi inapatikana kwa njia ya mwatuko nyuklia yaani kwa kupasua atomi katika matanuri ya nyuklia.
Kiini cha atomi hufanywa na nyutroni na protoni. Kuna njia ya kupasua atomi hizi: kazi hiyo huitwa mwatuko nyuklia. Wakati wa mwatuko nyuklia nyutroni na protoni zinaachana na kuwa atomi mpya mbili, nyutroni kadhaa zinawekwa huru pamoja na sehemu ya nguvu iliyohitajika hadi sasa kushika chembe zote ndani ya kiini.
thumbnail|Chanzo cha mmenyuko mfulizo wa nyuklia: nyutroni zinazotoka wakati wa kupasuliwa wa atomi ya urani zinagonga atomi nyingine na kuzipasua na kuunda nyutroni zaidi zinazopasua tena atomi nyingine Kupasuliwa kwa atomi (mwatuko nyuklia) hutekelezwa kwa kufyatulia neutroni zinazopiga kiini cha atomi na kukipasua. Kazi hii inatekelezwa kwa kutumia tabia nururifu ya urani au plutoni. Urani si elementi imara maana kila baada ya muda fulani atomi moja ya urani inajigawa na kutupa nje sehemu ya chembe za kiini chake, hasa nyutroni. Kama idadi kubwa ya kutosha ya urani inakusanywa mahali pamoja chembe hizo zitagonga kiini kingine cha urani na kusababisha kupasuliwa kwake. Hapo ni tena nyutroni mpya zinazoachishwa katika mazingira na kugongana tena na viini vingine vya atomi za urani na kadhalika. Mmenyuko huo unaendelea. Katika mitambo ya tanuri nyuklia mwatuko huo wa atomi unaongozwa na kuna kiasi fulani tu ya urani kinachoingizwa katika mchakato huo na kinachotokea ni mmenyuko mfululizo unaosimamiwa na kutumiwa kwa kuzalisha joto. Mwendo wa mmenyuko unatawaliwa kwa kuongeza au kupunguza vizuizi vya mata inayozuia mwendo wa nyutroni (kama vile kadimi, boroni au kinywe) kati ya vipande vya urani.
Matanuri ya nyuklia yanatumia ama urani au plutoni. Atomi hizi zikipigwa na nyutroni zinaelekea kupasuka na kuwa atomi mbili nyepesi zaidi. Nishati inayopatikana katika mchakato huo ni kubwa. Gramu 1 ya Urani-235 au Plutoni-239 inatoa nishati ya joto sawa na kuchoma tani 2.8 za makaamawe, tani 10 za makaa kahawia au tani 1.9 za mafuta.
Urani ni elementi nururifu ya kufaa inayotokea kiasili ilhali imesambazwa katika ardhi bila kufikia kiwango cha kuanzisha mmenyuko. Plutoni inatokea katika matanuri ya nyuklia.
Historia ya matumizi ya nishati ya nyuklia
Majaribio ya kwanza ya kugundua unururifu yalitekelezwa mnamo mwaka 1890 na Antoine Henri Becquerel, Marie Curie na Pierre Curie na wengine.
Otto Hahn na Fritz Strassmann waligundua mwaka 1938 mwatuko nyuklia wa urani. Mwaka 1939 Lise Meitner na Otto Frisch walifaulu kutoa maelezo yake katika nadharia ya fizikia.
Frédéric Joliot-Curie na Irène Joliot-Curie waliweza kuonyesha ya kwamba pia mmenyuko mfulizo unawezekana na hivi kudokeza nafasi nyingi za matumuzi ya mwatuko nyuklia.
Ilionekana pia ya kwamba kiwango kikubwa ya nishati kinachoweza kupatikana kinaruhusu kutengezeza silaha kali sana.
Kirejang
Kirejang ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Warejang kwenye kisiwa cha Sumatra. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kirejang imehesabiwa kuwa watu 350,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kirejang iko katika kundi lake lenyewe la Kirejang.
John Michael Talbot
John Michael Talbot (amezaliwa tar. 8 Mei 1954 mjini Oklahoma City, Oklahoma) ni mfuasi wa Yesu Kristo, mwimbaji na mpigaji gitaa wa Kimarekani. Ni mwanzilishi wa The Brothers and Sisters of Charity huko Eureka Springs, Arkansas.
Maisha y awali
Alizaliwa katika familia ya Wamethodist wenye historia ya muziki huko mjini Oklahoma City, Oklahoma. Aliamza kujifunza kupiga gitaa akiwa na umri wa miaka 10. Akiwa na umri wa miaka kumi na tano aliacha shule na akawa akifanyakazi kama mpiga gitaa wa Mason Proffit, bendi ya muziki wa rock/asili ilioanzishwa na kaka yake mkubwa, Terry. Bendi ilitoa albamu tano na ilikuwa moja kati ya bendi za muziki wa rock zilizopiga hatua na kupata mafanikio makubwa kama ilivyikubwa bendi ya Eagles
Baada ya kuvutwa karibu na kupata mafanikio, Talbot akajiingiza katika safari ya kiroho ambayo ilimwongoza mpaka katika dini za jadi za Kiamerika, Ubudha hadi Ukristo. Kwa maana hii yeye na ndugu yake wakajiunga katika Jesus Movement, wakarekodi albamu moja ilioitwa Reborn ambayo pia ilitoliewa tena na studio ya Sparrow Records(albamu asilia ilitolewa na jina la "The Talbot Bros." katika studio za Warner Brothers.
Baadaye albamu mbili za Talbot zilifuata: John Michael Talbot (1976) na The New Earth (1977). Albamu zote mbili zilitayarishwa na Billy Ray Hearn. Talbot alishawahi kuoa, kisha akaacha, na mkewe ndiye anayemlea binti yake. Baadaye akaamua kijtoa machoni mwa umma. Na kuanza kusoma maisha ya Mtakatifu Francisko wa Asizi, alikuwa na shauku ya kuanza kusomea masula yake katika chuo cha Franciscan cha mjini Indianapolis.
Akawa Mromani Katoliki, na kujiunga na Secular Franciscan Order mnamo 1978. Baadaye akaanzisha nyumba ya ibada, The Little Portion, na akapanga kuishi maisha ya kujitenga (upweke). Baadaye ikatokea kuwa na maombi mengi yaliyokuwa yakiendele ya kiumuziki, Talbot akaendelea kutayarisha muziki wa sauti na gitaa katika staili ya Kiroma.
Mnamo mwaka wa 1989, Talbot amemwoa (kwa ruhusa ya Kanisa la Katoliki) mwanamke mmoja aliyeitwa Viola Pratka, ambaye zamani alikuwa mwa wamoja wa "Incarnate Word Sister" (sista:mtawa; 'Incarnate Word Sister' enye oda ya Kikatoliki) ambaye alijiunga na jumuia hiyo mnam mwaka wa 1986. Kwa miaka mingi Talbot amesaidia sana shirika la Mercy Corp, shirika ambalo lanasaidia watu pale unapotokea msiba.
Mnamo mwaka wa 2008, Hermatige (Kiswahili: Kificho, ni jina la jumuia) ilisumbuliwa na tatizo la moto na kupelekea kuharibu maktaba zake na baadhi ya majengo mengine. Jumuia hiyo inaomba msaada kwa Mungu ili waweze kurejesha vile vitu vyote vilivyopotea kwenye ajali hiyo. Talbot ametumia muda wake mwingi sana kwa kwenda kudhuru eneo lile akiwa kama mtoa msaada-mwimbaji kwa ajili ya jumuia hiyo.
Nishati ya nyuklia
Historia ya matumizi ya nishati ya nyuklia
Ilikuwa huko Marekani kwamba serikali iliingiza pesa nyingi katika ujenzi wa taasisi mpya na tangu mwaka 1942 mradi wa Manhattan ulilenga kutengeneza silaha ya nyuklia. Zaidi ya watu 100,000 walishiriki, wataalamu wa fizikia pamoja na wahandisi na wafanyakazi.
Mto Mungohoka
ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Nishati ya nyuklia
Historia ya matumizi ya nishati ya nyuklia
Mwezi wa Julai 1945 mlipuko wa kwanza wa nyuklia ulifaulu. Wakati ule vita kuu katika Ulaya ilikuwa imekwisha tayari. Kwa hiyo mabomu mawili yaliyoweza kutengenezwa yaliangushwa kwa ndege huko Japani kwenye miji ya Hiroshima na Nagasaki.
Wajerumani hawakufaulu hadi mwisho wa vita kumaliza utengenezaji wa silaha ya nyuklia – ilionekana baadaye ya kwamba wataalamu viongozi Wajerumani walikuwa na wasiwasi kama kweli walitaka kukubali silaha za aina hii kutokana na uharibifu wake mkubwa.
Tanuri nyuklia ya kwanza kwa ajili ya uzalishaji wa umeme ulianza kazi mwaka 1951 nchini Marekani.
Tanuri nyuklia la kwanza lililotengeneza umeme kwa ajili ya nyumba za watu na viwanda lilikuwa mwaka 1954 kituo cha Obninsk karibu na mji wa Moscow nchini Urusi, kikifuatwa na kituo cha Calder Hall, Sellafield huko Uingereza.
Kuanzia hapo vituo vya matanuri nyuklia vilianza kusambaa haraka katika nchi za viwanda. Uwezo wa kuzalisha umeme ulikua haraka pia. Ilhali kituo cha kwanza Marekani kilikuwa na uwezo wa kilowati 100, kituo cha kwanza cha Kirusi na megawati 5, vituo vya baadaye vilifikia zaidi ya gigawati moja. Mnamo mwaka 1990 uwezo wa vituo vyote duniani ulikuwa wa takriban gigawati 300, na mwaka 2005 wa gigawati 366.
Tangu miaka ya 1990 ongezeko la matanuri nyuklia likapungua. Mipango mingi ya ujenzi wa matanuri ilifutwa tena kabla ya ujenzi. Sababu zake zilikuwa mbalimbali, pamoja na kupanda kwa gharama, upinzani wa wananchi dhidi ya teknolojia ya nyuklia, suala la kushughulikia takataka na ajali zilizotokea kwenye matanuri ya nyuklia.