cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Romulus, Michigan
thumb|right|260px|Mahali pa Romulus katika Wayne County na [[Michigan]] Romulus ni mji wa Marekani katika jimbo la Michigan. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 24,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 201 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 93.0 km².
1011
Makala hii inahusu mwaka 1011 BK (Baada ya Kristo).
Mto Mugala
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Charlie Chaplin
Charlie Chaplin alikuwa akifanya kazi hizo takribani kwa miaka 70, alianza akiwa na umri wa miaka mitano, na mpaka ilipofika miaka 80. Sehemu husika alizokuwa akicheza Charlie Chaplin mara nyingi iliitwa "the Tramp". Tramp alikuwa mtu mwenye heshima zake, ambaye amevaa koti, suruali likubwa, viatu na kofia nyeusi huku akichekesha watu.
Mlima Vancouver
thumb|300px ni mlima wa Kanada wenye kimo cha mita 4,812 juu ya usawa wa bahari.
Renato wa Sorrento
Renato wa Sorrento (alifariki 6 Oktoba 450 hivi) alikuwa askofu wa kwanza au wa pili wa mji huo kwenye pwani ya Mediteranea nchini Italia kuanzia mwaka 424 hadi kifo chake, ingawa wengine walisema alikuwa mkaapweke tu.
Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe ya kifo chake.
Pedro Rocha
Pedro Rocha (3 Desemba 1942 - 2 Desemba 2013) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Uruguay. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Uruguay.
Rocha ameichezea timu ya taifa ya Uruguay tangu mwaka wa 1961. Rocha alicheza Uruguay katika mechi 54, akifunga mabao 17.
Sagari
Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 6 Oktoba.
Kadzandani
ni kata ya kaunti ya Mombasa, eneo bunge la Nyali nchini Kenya.
Esbjerg
thumbnail|right|280px|Mji wa Esbjerg
Esbjerg ni mji nchini Denmark. Idadi ya wakazi wake ni takriban 114,381.
Ain Sokhna
Al-'Ain al-Sokhna (Kiarabu: العين السخنة, iliyoandikwa kwa romanized: al-ʿAyn as-Sukhna Matamshi ya Kiarabu ya Kimisri: [elˈʕeːn esˈsoxnæ], "Chemchemi ya Moto") ni mji katika Jimbo la Suez, ulio kwenye ufuo wa magharibi wa Ghuba ya Suez ya Bahari ya Shamu. Iko kilomita 55 (34 mi) kusini mwa Suez na takriban kilomita 120 (75 mi) mashariki mwa Kairo.
Kweku Tanikyi Kesse
Kweku Tanikyi Kesse ni mhandisi na mwanasiasa wa Ghana. Yeye ni Mbunge wa zamani wa Evalue Gwira Constituency na mwanachama wa National Democratic Congress of Ghana. Alishindwa Uchaguzi na Catherine Afeku katika uchaguzi wa ubunge wa 2016 ambaye awali alimshinda wakati wa uchaguzi wa bunge wa 2012.
Maisha ya Awali na Elimu
Kesse alizaliwa tarehe 7 Julai 1967. Anatoka Bamiankor, Mkoa wa Magharibi wa Ghana. Alipata Shahada yake ya Uzamili ya Sayansi katika Uhandisi wa Kudhibiti Kiotomatiki kutoka Universidad Central de Las Villas, Kuba mwaka wa 1994.
Maisha Binafsi
Kesse ameoa na ana watoto watatu. Anajitambulisha kuwa Mkristo.
Naypyidaw
thumb|right|Mahali pa Pinyama nchini [[Myanmar.]] Naypyidaw, maana yake "Makao ya Wafalme", awali: Pyinmana, ni mji wa tatu katika Myanmar karibu na Mandalay. Tangu mwaka 2005 ni mji mkuu wa nchi.
Historia
Pyinmana ilikuwa makao makuu ya "Jeshi la Uhuru wa Burma" wakati wa ukoloni na vita kuu ya pili ya dunia. Kwa wanajeshi wengi wa nchi ni kama mahali patakatifu.
Mwaka 2005 serikali ya kijeshi iliamua kuhamisha mji mkuu kutoka Yangon kuja Pyinmana.
Ilitajwa kama faida ya kuwa Pyinmana iko karibu zaidi na kitovu cha nchi kuliko Yangon (Rangun) ambayo iko kando.
Sababu nyingine inayotajwa na wapinzani wa serikali ni kwamba ofisi za serikali ziko sasa mbali na watu wa Yangon walioandamana mara kwa mara na kudai demokrasia.
Taylor
Taylor in jina la:
Said Arroussi
Said Kheireddine Arroussi (alizaliwa 23 Julai 1991 jijini Sétif) ni mchezaji wa soka wa Algeria anayecheza kama beki wa kati katika klabu ya CA Bordj Bou Arréridj katika ligi ya Algerian Ligue Professionnelle 1.
Kazi
Mnamo Desemba 2014, Arroussi alikuwa mwanachama wa kikosi cha ES Sétif kilichoshiriki katika 2014 FIFA Club World Cup nchini Morocco, akianza katika mechi zote mbili za Sétif katika mashindano hayo. Miezi miwili baadaye, mnamo Februari 2015, alikuwa mchezaji wa kwanza katika ushindi wa CAF Super Cup wa Sétif dhidi ya Al Ahly ya Misri, akiichezea kwa dakika zote.
Klabu
CS Constantine
Vita ya miaka 30
thumb|300px|Jeshi la Kaisari mbele ya [[Stralsund]] thumb|300px|Mapigano kwenye daraja la Prague 1648 thumb|300px|Ulaya baada ya Amani ya Westfalia
Vita ya miaka 30 ilipigwa kati ya miaka 1618 hadi 1648. Ilikuwa vita ya Kiulaya lakini mapigano yake yalitokea hasa katika Ujerumani kwenye eneo la Dola Takatifu la Kiroma.
Madola ya Ujerumani yalipigana kati yao, na nchi za nje zilishiriki zikiwemo Hispania, Ufaransa, Uswidi, Uholanzi na Denmark.
Vita ilileta uharibifu kupita kiasi kwa ajili ya Ujerumani kushinda vita zote zilizofuata katika historia. Hukumbukwa hadi leo.
Hali ya kisiasa kabla ya vita
Ujerumani ilikuwa sehemu kubwa ya Dola Takatifu la Kiroma pamoja na majimbo ambayo leo ni Ucheki, Uholanzi, Uswisi, Ufaransa ya magharibi, Italia ya kaskazini na Austria. Dola Takatifu ilikuwa kama maungano ya madola madogo zaidi chini ya Kaisari.
Mkuu alikuwa Kaisari aliyetoka katika nasaba ya Habsburg akiwa mtawala wa Austria hasa na madaraka yake juu ya Dola Takatifu kwa jumla yalikuwa madogo. Maeneo mengine yalijitegemea kwa kiasi kikubwa chini ya watawala wao wa kikabaila.
Miaka 100 kabla ya vita matengenezo ya Kiprotestanti yalienea katika Ujerumani na sehemu ya madola ilipokea madhehebu mapya, lakini wengine walibaki Wakatoliki. Madola mengi yalisisitiza ya kwamba wananchi wote wafuate dhehebu moja tu, ama Ukatoliki ama Ulutheri; hapakuwa na uhuru wa dini kwa kila raia.
Uhusiano kati ya madhehebu ya Kikristo ulikuwa mbaya kwa muda mrefu. Karibu katika kila nchi Wakristo walilazimishwa kufuata madhehebu rasmi. Ikiwa mtawala fulani aliona vema kukubali mawazo ya Martin Luther mapadri wote walipewa chaguo la kufuata Ulutheri au kuhama nchi. Vilevile baada ya kifo chake ikiwa mtawala aliyefuata alikuwa na msimamo tofauti, mapadri wakarudi na wachungaji wa Kiinjili wakafukuzwa.
Raia hawakuulizwa wenyewe wanasadiki nini, isipokuwa katika miji iliyojitawala na kuwa na utaratibu wa kidemokrasia. Lakini hata mijini huko haikuwa kawaida kuruhusu madhehebu mawili mahali pamoja.
Mafundisho ambayo kwetu leo yanaonekana kuwa na tofauti ndogo yaliweza kumfikisha mtu gerezani au hata kifoni.
Uhusiano mbaya ulikuwepo vilevile kati ya wafuasi wa Luther na Wareformati. Katekisimu zao zilitumika kama bendera. Walishutumiana kuwa wazushi wasioelewa vizuri kiini cha imani.
Fitina ya kidini katika Bohemia
Vita ilianza kama fitina kati ya Kaisari aliyekuwa Mkatoliki Mwaustria na maungano ya madola ya Kiprotestanti ndani ya Dola Takatifu. Chanzo kilikuwa uasi wa makabaila wa Kiprotestanti katika jimbo la Bohemia dhidi ya siasa ya Kaisari Ferdinand II aliyechaguliwa pia kuwa mfalme wa Bohemia.
Ferdinand alikataa kukubali uhuru wa dini ulioahidiwa na mtangulizi wake kwa ajili ya Bohemia. Fitina hii ilikuwa vita baada ya gavana wa Kaisari kutupwa nje ya dirisha la chumba cha mkutano mjini Praha tarehe 23 Mei 1618. Wakubwa wa Bohemia waliendela kutamka ya kwamba Ferdinand si mfalme wao tena, wakamchagua kabaila wa Palentino kama mfalme mpya.
Uswidi kusaidia Waprotestanti
Hapo nchi jirani zilijiunga na vita. Nchi za Skandinavia zilifuata Uprotestanti na watawala wao waliamua kuwasaidia wenzao Wajerumani. Wadenmark kwanza halafu Waswidi walifika kwa wanajeshi wengi. Mfalme Gustav Adolf wa Uswidi alishinda jeshi la Kaisari mara kadhaa hadi alipouawa kwenye mapigano ya Lützen tarehe 16 Novemba 1632.
Kuingilia kwa Ufaransa
Baada ya kuona ya kwamba Kaisari aliendelea kusogea mbele, mfalme wa Ufaransa alijiunga na Uswidi akashiriki katika vita tangu mwaka 1635. Nia yake ilikuwa hasa kuzuia enzi ya nasaba ya Habsburg iliyotawala Hispania ikashika pia Austria pamoja na cheo cha Kaisari wa Dola Takatifu la Kiroma.
Hivyo vita iliyoanza kama mapigano ya kidini katika dola moja la Ujerumani iliendelea kuwa vita ya Kiulaya ambako nchi ya Wakatoliki kama Ufaransa ilishikamana na Uswidi ya Kiprotestanti dhidi ya Kaisari Mkatoliki.
Vita ilileta uharibifu mkubwa mno katika Ujerumani. Kuna makadirio ya kwamba karibu theluthi moja ya wakazi wote walikufa kutokana na mauaji, njaa na magonjwa. Katika maeneo ya Ujerumani ya Kusini zaidi ya nusu ya watu walipotea.
Wanajeshi walikuwa askari wa kukodiwa ambao mara nyingi hawakulipwa bali walipewa uhuru wa kutwaa kwa mabavu chochote walichotaka.
Amani ya Westfalia
Uchofu ulileta majadiliano juu ya amani. Mwaka 1648 wawakilishi wa wafalme walipatana katika amani ya Westfalia kanuni za amani.
Mapatano hayo yaliunda ramani ya kimadhehebu kule Ulaya yenye maeneo ya Wakatoliki, Walutheri au Wareformati watupu.
Jumuiya ndogo ziliendelea kugandamizwa wakapata ustahimilivu mahali pachache. Hivyo wafuasi wa madhehebu madogo walilazimika kuficha imani yao au kuhamahama katika Ulaya.
Wakati ule nafasi mpya ilitokea: Mfalme wa Uingereza alikuwa na makoloni Marekani lakini alikosa watu. Akatafuta walowezi kwa ajili ya makoloni yake akiwaahidia wote kwamba watapata shamba pamoja na uhuru wa dini. Hivyo watu kutoka nchi nyingi za Ulaya walianza kuhamia Marekani, hasa wale waliokosa uhuru huo.
Mpaka leo nchi mbalimbali za Ulaya zinafuata hasa madhehebu moja, na Marekani ina madhehebu makubwa ambayo hayana wafuasi wengi Ulaya, k.mf. Wabatisti.
Kubra Noorzai
Kubra Noorzai (1932 - 1986) alikuwa mwanasiasa wa Afghanistan, mwanamke wa kwanza kuwa waziri wa nchi, akihudumu kama waziri wa Afya ya umma kati ya 1965 na 1969.
14 Novemba
Tarehe 14 Novemba ni siku ya 318 ya mwaka (ya 319 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 47.
Abruzzo
thumb|Mji wa Lanciano,Abruzzo 80px|left|Bendera ya Abruzzo. thumb|right|200px|Mahali pa Abruzzo katika [[Italia.]] Abruzzo ni mkoa wa Italia. Uko sehemu ya kati ya rasi ya Italia, upande wa mashariki.
Mji mkuu wake ni L'Aquila.
Vejle
thumbnail|right|280px|Mji wa Vejle
1010
Makala hii inahusu mwaka 1010 BK (Baada ya Kristo).
Vejle
Vejle ni mji nchini Denmark. Idadi ya wakazi wake ni takriban 103,027.
Mlima Hubbard
thumb|Mahali katika Alaska, Amerika (kwenye mpaka na Yukon, Canada) ni mlima wa Kanada na wa Marekani wenye kimo cha mita 4,557 juu ya usawa wa bahari.
Kiru (Manyara)
Kiru ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27221 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 13,119 waishio humo.
Wikipedia ya Kifaransa
Wikipedia ya Kifaransa (Kifaransa:Wikipédia francophone, Wikipédia en français) ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kifaransa, inaandikwa Wikipédia. Wikipedia ya Kifaransa ilianzishwa mnamo mwezi Machi, 2001. Toleo hili lina makala zaidi ya lakhi 750,000 kwa mwezi wa Januari, 2009, na kuifanya iwe toleo la Wikipedia ya tatu kwa ukubwa baada ya Wikipedia ya Kiingereza na Wikipedia ya Kijerumani. Hata hivyo, ni Wikipedia ya kwanza kwa ukubwa katika orodha ya Lugha za Kirumi.
Jamhuri ya Kijamaa ya Kisovyeti ya Kikazakhi
Jamhuri ya Kisovyeti ya Kijamii ya Kikazakhi ilikuwa kati ya jamhuri 15 wanachama wa Umoja wa Kisovyeti hadi mwaka 1991. Jina lake liliandikwa kwa alfabeti ya Kikirili katika lugha ya Kikazakhi: "Қазақ Советтік Социалистік Республикасы" (Kasak Sovyettik Sotsialistik Respublikasi) au ya Kirusi: "Казахская Советская Социалистическая Республика" (Kazakhskaya Sovyetskaya Sotsialisticheskaya Respublika).
Yenye eneo la km² 2,717,300 ilikuwa jamhuri kubwa ya pili ndani ya Umoja wa Kisovyeti baada ya Urusi.
Mji mkuu ulikuwa Alma-Ata inayoitwa leo Almaty.
Tangu Desemba 1991 imekuwa nchi huru ya Kazakhstan katika Asia ya Kati.
Historia
Jina la nchi limetokana na Wakazakhi ambao ni taifa la watu wanaotumia Kikazakhi, mojawapo ya lugha za Kiturki.
Tangu karne ya 17 milki ya Urusi ilianza kuenea katika Asia ya Kati na hadi mwaka 1865 eneo lote la Kazakhstan lilitawaliwa na Urusi.
Mwaka 1936 nchi ilipewa cheo cha jamhuri kamili ndani ya Umoja wa Kisovyeti. Katika miaka iliyofuata Warusi na watu wa mataifa mengine ya Umoja huo walihamishiwa nchini hadi Wakazakhi kubaki kuwa chini ya nusu ya wakazi wote.
Miaka 1990/1991 wakati wa kuporomoka kwa Umoja wa Kisovyeti jamhuri ilijiondoa polepole. Kiongozi wa chama cha kikomunisti cha Kazakhstan Nursultan Nasarbajew alitangaza uhuru wa nchi na kuwa rais wa kwanza akiendelea kutawala kama awali.
Uchumi
Wakomunisti walifanya jitihada kubwa kuchimba madini na kuanzisha viwanda pamoja na kupanua kilimo. Miradi mikubwa ya kumwagilia ardhi yabisi yaliwezesha mavuno makubwa lakini yalisababisha pia kukauka kwa ziwa Aral.
Umoja wa Kisovyeti ulijenga uwanja wa roketi wa Baikonur uliokuwa kituo kikuu cha kurusha vyombo vya angani.
Mto Mugera
ni jina la miwili kati ya mito ya mkoa wa Kigoma (Tanzania Kaskazini-Magharibi).
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Anahita Ratebzad
Anahita Ratebzad (kwa kidari/kipashto: آناهیتا راتبزاد; Novemba 1931 – 7 Septemba 2014) alikuwa mwanasiasa wa mrengo wa kisoshalisti na alifuata siasa za Marxist Leninist huko Afghanistan pia alikua mwanachama wa People's Democratic party of Afghanistan(PDPA) na baraz la mapinduzi chini ya uongozi wa Babrak Karmal. Mmoja kati ya wanawake wa kwanza kuchaguliwa katika bunge la afghanistan, Ratebzad alikuwa naibu mkuu wa nchi kutoka 1980 hadi 1986.
Southgate, Michigan
thumbnail|right|280px|Jengo la Manispaa katika Mji wa Southgate, Michigan
thumb|right|260px|Mahali pa Southgate katika Wayne County na [[Michigan]] Southgate ni mji wa Marekani katika jimbo la Michigan. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 30,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 180 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 17.9 km².
John Glenn
thumb|John Glenn mnamo 1962 akiwa amevaa suti ya anga. thumb|Mzee Glenn aliporudi angani mara ya pili mwaka 1998. John Herschel Glenn Jr (18 Julai 1921 – 8 Desemba 2016) alikuwa mwanaanga na mwanasiasa kutoka nchini Marekani.
Anajulikana sana kwa kuwa Mmarekani wa kwanza kuzunguka Dunia kwenye mwaka 1962 kama mwanaanga NASA. Baada ya kazi yake kama mwanaanga, aliingia kwenye siasa na aliwahi kuwa Seneta kutoka jimbo lake la Ohio miaka 1974-1999.
Mnamo 1998, alirushwa kwenye anga-nje mara ya pili akiwa na umri wa miaka 77, akijitolea kwa utafiti kuhusu athira ya hali isiyo na graviti kwa wazee. Yeye ndiye mtu wa zamani zaidi katika anga za juu.
Maisha ya awali
Glenn alizaliwa huko Cambridge, Ohio, akiwa ni mtoto wa John Glenn, Sr. na Teresa Sproat. Alilelewa huko New Concord, Ohio. Glenn alisoma uhandisi katika Chuo cha Muskingum. Alipokea leseni yake ya urubani mnamo 1941. Alipokea Shahada ya Sayansi katika Chuo cha Muskingum.
Rubani wa kijeshi
Glenn alikaa jeshini baada ya vita akashiriki katika Vita ya Korea.
Baada ya vita alikuwa rubani kwa ndege mpya za majaribio. Mnamo Julai 16, 1957 Glenn aliweka rekodi ya kasi akiruka kwenye ndege ya F8U-1 Crusader kutoka Los Angeles hadi New York katika muda wa  masaa 3, dakika  23 dakika na sekunde 8.
Mwanaanga
Mwaka 1964 alistaafu kutoka NASA na jeshi.
Mfanyabiashara na mwanasiasa
Baada ya kustaafu katika NASA alianza biashara yake kwa kampuni ya vinywaji. Mwaka 1974 aligombea nafasi katika bunge ya senati akachaguliwa na kurudishwa hadi kustaafu mwaka 1999.
Maisha binafsi
Mnamo Aprili 6, 1943, Glenn alioa mpenzi wake wa utoto, Anna Margaret Castor. Walikuwa wamekutana huko New Concord na walicheza pamoja kwenye bendi ya shule. Walizaa wa watoto wawili. Glenn aliishi na mkewe pale Columbus, Ohio.
Jenerali
thumb|Jenerali wa nyota 4 George S. Patton mnamo 1945, mwishoni mwa Vita vya Kidunia vya pili Jenerali ni cheo kikuu cha kijeshi katika nchi nyingi za dunia. Jenerali huwa kiongozi wa ngazi ya juu katika jeshi.
Idadi ya majenerali si kubwa. Kazi yao ni kuongoza na kupanga kazi ya jeshi. Kwa kawaida hawashiriki wenyewe katika mapigano.
Neno limeingia katika Kiswahili kutoka lugha ya Kiingereza. Asili yake ni Kilatini "generalis" yenye maana ya "kwa ujumla".
Firigogo
Firigogo ni ndege wa nyika wa jenasi Pterocles na Syrrhaptes katika familia Pteroclidae. Wataalamu wengine wanawaainisha katika jenasi moja Pterocles. Wanafanana kidogo na njiwa lakini ni wanono kuliko hao.
Maelezo
Firigogo wana kichwa kidogo na shingo fupi kama zile za njiwa na mwili imara. Ukubwa wao unaenda kutoka urefu wa sm 24 hadi 40 na kutoka uzito wa g 150 hadi 500. Wapevu wana umbo tofauti kulingana na jinsia na madume ni wakubwa na wana rangi kali kuliko majike. Wana mabawa marefu yaliyochogoka na kila bawa lina manyoya makuu kumi na moja, na hii inawapatia mruko nyofu wa mbio. Misuli ya mabawa ina nguvu na ndege wanaweza kupeperuka haraka na kuendelea kwa muda. Katika spishi fulani, manyoya ya kati ya mkia yamerefuka na kuchongoka.
Miguu ni mifupi na wanajenasi wa Syrrhaptes wana manyoya yanayokua kwenyw miguu na vidole pia na hawana vidole vya nyuma, ilhali wanajenasi wa Pterocles wana miguu yenye manyoya mbele, hawana manyoya kwenye vidole na wana vidole vya nyuma visivyokamilika ambavyo vimeinuliwa ardhi. Manyoya yana rangi za kamafleji, k.m. rangi ya mchanga, kijivu na hudhurungi pamoja na madoa na/au milia, ambayo inawezesha ndege kulandana na mandhari ya vumbi. Kuna tabaka jembamba ya malaika ambalo husaidia kuhami ndege dhidi ya joto na baridi kali. Manyoya ya tumbo yamerekebishwa makusudi ili kufyonza maji na kuyahifadhi, ambayo inawezesha wapevu, madume hasa, kubebea makinda maji ambao wanaweza kuwa maili nyingi kutoka kwenye madimbwi ya maji. Kiasi cha maji kinachoweza kubebwa kwa njia hii ni ml 15 hadi 20.
Msambao
Wanajenasi wa Pterocles hupatikana hasa kwenye sehemu kavu za kaskazini, mashariki na kusini mwa Afrika ingawa msambao wa spishi fulani unaenea hadi Mashariki ya Kati na Asia ya Magharibi. Firigogo wa Madagaska anazuiwa Madagaska tu. Firigogo tumbo-jeusi na firigogo mkia-pini hutokea pia nchini Hispania, Ureno na kusini mwa Ufaransa. Takriban spishi zote hukaa mahali pamoja ingawa baadhi hufanya uhamiaji katika eneo fulani, kwa kawaida mpaka vimo vya chini wakati wa Majira ya baridi.
Lishe na kujilisha
Firigogo hula mbegu hasa. Lishe nyingine hujumuisha machipukizi na majani kijani, matunguu na beri. Wadudu kama vile sisimizi na mchwa huweza kuliwa wakati wa kuzaliana hasa. Lishe ya firigogo wengi ni ya kipekee na mbegu za idadi ndogo ya mimea zinatawala. Hii inaweza kutegemea upatikanaji wa mahali lakini katika visa vingine inaonyesha uteuzi halisi wa mbegu zilizopendekezwa kushinda nyingine na firigogo. Kwa kawaida mbegu za mimea ya aina za miharagwe ni sehemu muhimu ya chakula. Katika maeneo ya kilimo oti na nafaka nyingine huchukuliwa bila kusita. Mbegu zimekusanywa kutoka ardhi au moja kwa moja kutoka kwa mimea. Mbinu za kutafuta chakula hutofautiana kati ya spishi zinazoishi pamoja ambayo hupunguza ushindani; nchini Namibia firigogo mikufu-miwili hujilisha polepole na kwa kimbinu huku firigogo wa Namakwa hujilisha haraka wakichunguza udongo tifu kwa domo lao na kuufuta kando. Kokoto ndogo pia zinamezwa ili kusaidia kusaga chakula katika firigisi.
Firigogo hupenda kuwa pamoja na hujilisha katika makundi ya hadi ndege 100. Kama matokeo ya chakula chao kikavu, wanahitaji kutembelea vyanzo vya maji mara kwa mara. Wakati wa kunywa hutofautiana kati ya spishi. Spishi kumi hunywa alfajiri, nne alasiri na mbili kwa nyakati zozote. Wakinywa maji hufyonzwa ndani ya domo ambalo hufufuliwa halafu ili kuruhusu maji yatiririke ndani ya gole. Kwa kurudia utaratibu huu haraka maji ya kutosha kwa muda wa masaa ishirini na nne yanaweza kumezwa katika sekunde chache. Wanaposafiri kwenye madimbwi ya maji, huwaita ndugu wa spishi zao na mamia au maelfu wengi wanawashirikisha majilio yao kwenye mahali pa kunywa licha ya kutana kutoka maeneo mengi tofauti yanayotawanyika kwenye mamia ya kilomita mraba za maeneo.
Mtago na uatamiaji
Firigogo wana mwenzi mmoja tu. Majira ya kuzaliana mara nyingi yanasadifu na mazao ya mbegu baada ya majira ya mvua na wakati huu makundi ya kujilisha huwa na kuvunjika katika jozi. Tago ni kishimo cha kina kifupi kwenye ardhi, wakati mwingine limewekewa vipande vichache vya majani makavu. Kwa kawaida jike huyataga mayai matatu yaliyo na rangi za kujificha, ingawa mara kwa mara kuna mayai mawili au manne. Kazi ya kuatamia inashirikiwa na katika spishi nyingi dume huatamia usiku wakati jike hukaa kwenye mayai wakati wa mchana. Mara nyingi mayai huanguliwa baada ya siku 20-25. Makinda, wanaotembea sasa hivi, wanafunikwa kwa malaika na kuondoka kiota mara tu wakati yule mwisho wa waliotoka amekauka. Wazazi hawawapatii chakula na wanajifunza, kwa mwongozo wa wazazi, nini kinacholika na kile ambacho sio. Makinda hupata maji yao kutoka malaika yaliyolowa kwenye kidari cha wapevu. Kwanza makinda ni wadogo na wachanga sana ili kudhibiti joto la mwili na hupatiwa na kivuli wakati wa sehemu ya moto kubwa ya mchana na kukingwa usiku. Wanakaa pamoja na wazazi wao, kama kikundi cha familia, kwa miezi kadhaa.
Madunga
Madunga ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27210 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 21,094 waishio humo.
Matthew Booth (mwanasoka)
Matthew Paul Booth (amezaliwa 14 Machi 1977) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Afrika Kusini ambaye alicheza kama beki wa kati. Booth alitumia sehemu kubwa ya kazi yake nchini mwake, lakini pia alicheza Urusi kwa miaka sita na nchini Uingereza kwa miezi mitatu. Booth anakumbukwa kama mpendwa wa mashabiki wa Afrika Kusini, ambao walikuwa wakipiga kelele ya "Booooooth" alipopata mpira, huku vyombo vya habari vya Uingereza vikimwita White Knight, kwani alikuwa mchezaji pekee mweupe katika timu ya taifa ya Afrika Kusini katika kipindi hiki.
Booth alicheza kwanza kwa timu ya taifa ya Afrika Kusini tarehe 20 Februari 1999, dhidi ya Botswana katika Cosafa Castle Cup. Alicheza mechi 37 kwa timu ya taifa, akifunga bao moja. Booth alikosa 2002 FIFA World Cup kutokana na jeraha la goti, lakini alikuwa mwanachama wa timu ya 2010 FIFA World Cup (ambayo ilijikatia tiketi kama wenyeji wa mashindano), ingawa hakucheza katika mechi zote za hatua ya makundi. Pia alikuwa nahodha wa timu ya vijana chini ya umri wa miaka 23 katika 2000 Summer Olympics.
Hifadhi ya asili ya Associated private
alt=Jua linavyozama juu ya Mto Olifants katika Hifadhi halisi ya Balule|thumb|Jua linavyozama juu ya Mto Olifants katika Hifadhi halisi ya Balule Hifadhi ya asili ya Associated Private ni muungano wa hifadhi za asili zinazomilikiwa kibinafsi na zinazopakana na Hifadhi ya Kitaifa ya Kruger.Kwa pamoja zinawakilisha kilomita za mraba 1,800 (ha 180,000) ya ardhi iliyowekwa kwa uhifadhi. Mnamo Juni 1993 ua kati ya Hifadhi ya Kitaifa ya Kruger na APNR ziliondolewa.
Polieuto wa Kaisarea
Polieuto wa Kaisarea (pia: Polyeuctus, Polyeuctes, Polyeuktos; alifariki Kaisarea wa Kapadokia, katika Uturuki ya leo) alikuwa mfiadini wa Kikristo.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Mei.
Mto Mugewe
ni kati ya mito ya mkoa wa Kigoma (Tanzania Kaskazini-Magharibi).
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mtongwe
ni kata ya kaunti ya Mombasa, eneo bunge la Likoni nchini Kenya.
1009
Makala hii inahusu mwaka 1009 BK (Baada ya Kristo).
Magara
Magara ni kata ya Wilaya ya Babati Vijijini katika Mkoa wa Manyara, Tanzania yenye postikodi namba 27204 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 15,336 waishio humo.
Elizabeth Letts
Elizabeth Letts (alizaliwa Houston, Texas, 23 Juni 1961) ni mwandishi wa Marekani.
Dan Calichman
Calichman ameichezea timu ya taifa ya Marekani tangu mwaka wa 1997. Calichman alicheza Marekani katika mechi 2.
Acre
thumbnail|right|280px|Rio Braco, Acre thumb|250px|Mahali pa Acre katika [[Brazil]] thumb|left|200px|Acre left|60px Acre ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Rio Branco.
Chura-filimbi
Vyura-filimbi ni aina za vyura wa jenasi Arthroleptis katika familia Arthroleptidae ambao sauti yao ni kama filimbi. Vyura hawa ni wadogo sana: mm 15-55. Huishi katika takataka za majani ambapo hula wadudu wadogo kama sisimizi na mchwa.
Egidio Miragoli
Egidio Miragoli (amezaliwa Gradella, 20 Julai 1955) ni askofu Mkatoliki nchini Italia.
Tarehe 29 Septemba 2017 ametangazwa kuwa askofu wa Jimbo la Mondovì.
Cheo
Cheo ni rejeo linaloongezwa kwa jina la mtu kuonyesha heshima, wadhifa au kazi yake.
Pia ni kimo cha kitu fulani, kama vile vazi.
Tena ni jina la vifaa mbalimbali: mti wa kufulia nazi, ubao mwembamba wa kushonea mkeka, kifimbo cha kuagulia ambacho mganga wa jadi anatafuta vitu.
NCCR-Mageuzi
NCCR-Mageuzi ni chama cha upinzani nchini Tanzania ambacho kilisajiliwa rasmi tarehe 29 Julai 1992 kwa mujibu wa sheria ya vyama vya siasa ya mwaka 1992.
Chama hicho kilianzishwa kama matokeo ya juhudi za wananchi wa Tanzania kujikomboa kutokana na ubeberu ambao umejikita katika nchi hiyo tangu mwaka 1884.
Kwale (ndege)
Kwa maana nyingine ya jina hili angalia hapa
Kwale (pia kware) ni ndege wa jenasi mbalimbali katika nusufamilia Perdicinae wa familia ya Phasianidae. Spishi za jenasi Pternistis zinatambuliwa kuwa na nasaba mbali kidogo na jenasi nyingine. Ingawa watu wengi huwaita kwale, sasa jina kereng'ende linapendelewa. Rangi ya kwale ni kahawia au kijivu na wana michirizi au madoa. Mara nyingi miguu yao ni myekundu au rangi ya manjano na koo lao ni jekundu, jeupe, jeusi au rangi ya manjano. Hujificha kwa kawaida lakini sauti yao husikika mara kwa mara. Chakula chao ni mbegu, wadudu na nyungunyungu. Hutaga mayai matatu hadi kumi ardhini pengine juu ya manyasi makavu.
Nafeesa Shayeq
Nafeesa Shayeq ni mwanaharakati wa Afghanistan. Alikuwa ni miongoni mwa kizazi cha wanawake waanzilishi waliopata nyadhifa za umma katika jamii ya Afghanistan baada ya mageuzi ya Mohammed Daoud Khan.
Mto Mugoro
ni kati ya mito ya mkoa wa Kigoma (Tanzania Kaskazini-Magharibi).
Maji yake yanaelekea Ziwa Tanganyika, mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Candy Augustine Agbane
thumb|Candy Augustine Agbane Candy Augustine Agbane (alizaliwa 22 Desemba 1996) ni mwanasoka wa kulipwa kutoka Nigeria ambaye anacheza kama winga katika klabu ya Ligi Kuu ya Bangladesh, Chittagong Abahani.
Ushiriki Katika klabu
Ikorodu United Candy Alianza uchezaji wake akiwa na klabu ya Ikorodu United F.C. katika Ligi Kuu ya Nigeria.
Kathy Kraninger
alt=Mkurugenzi wa 2 wa Ofisi ya Ulinzi wa Kifedha kwa Watumiaji|thumb|Mkurugenzi wa 2 wa Ofisi ya Ulinzi wa Kifedha kwa Watumiaji Kathleen Laura Kraninger (alizaliwa Desemba 28, 1974) ni afisa wa serikali ya Marekani ambaye alihudumu kama mkurugenzi wa Ofisi ya Ulinzi wa Kifedha ya Watumiaji (CFPB) kuanzia Desemba 11, 2018, hadi alipojiuzulu Januari 20, 2021. Kabla ya hapo, alihudumu katika Ofisi ya Usimamizi na Bajeti ya White House wakati wa utawala wa Trump.
Yaunde
300px|right|thumb|Mahali pa Yaoundé katika Kamerun 300px|thumb|Yaoundé Yaoundé ni mji mkuu na mji mkubwa wa pili nchini Kamerun baada ya Douala. Ina wakazi 1,299,369 (2021
Historia
Yaounde ilianzishwa mwaka 1888 BK na wanfanya biashara Wajerumani. Baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia na mgawanyo wa nchi ikawa sehemu ya Kamerun ya Kifaransa na mji mkuu wa koloni kuanzia mwaka 1922. Wakati wa uhuru mwaka 1961 ilikuwa mji kuu wa Kamerun yote pamoja na sehemu zilizokuwa chini ya Uingereza.
Uchumi
Yaounde ni kitovu cha usafiri na mawasiliano ya nchi. Kuna viwanda vya tumbako, vyakula, vioo na ubao. Yaounde ni kitovu cha biashara kwa ajili ya kilimo cha kahawa, kakao, nguta na raba katika mazingira ya mji. Kuna pia migodi ya dhahabu na metali ya titani.
Trentino-Alto Adige
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mkoa wa Trentino-Alto Adige 80px|left|[[Bendera ya Trentino-Alto Adige.]] thumb|right|200px|Mahali pa Trentino-Alto Adige katika [[Italia.]] Trentino-Alto Adige ni mkoa wa Italia wenye katiba ya pekee. Uko kaskazini kabisa mwa rasi ya Italia, ukipakana na Austria katika milima ya Alps.
Unaundwa na wilaya mbili zenye katiba za pekee. Ile ya kaskazini inatumia zaidi lugha ya Kijerumani.
Lord Rayleigh
left|80px thumb|right|Lord Rayleigh Lord Rayleigh (12 Novemba 1842 – 30 Juni 1919) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Uingereza. Jina lake la kuzaliwa lilikuwa John William Strutt. Baadhi ya utafiti mwingine aligundua elementi ya agoni. Mwaka wa 1904 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fizikia.
Trentino-Alto Adige
Mji mkuu wake ni Trento.
Alkmaar
thumbnail|right|280px|Mji wa Alkmaar
Alkmaar ni mji nchini mkoa wa Noord-Holland, Uholanzi. Idadi ya wakazi wake ni takriban 93,795.
Kucha (Sylviidae)
Kucha ni ndege wadogo wa familia Sylviidae. Wanafanana na shoro, kuchanyika na kuchamsitu, na zamani wote waliainishwa pamoja katika Sylviidae. Zamani kucha wa Afrika kusini kwa Sahara waliainishwa katika jenasi Parisoma lakini sasa wamewekwa katika jenasi Sylvia. Pengine jenasi Conostoma, Paradoxornis na jenasi nyingine za madomo-kasuku ziainishwa katika familia Paradoxornithidae. Spishi nyingi za kucha huimba vizuri sana. Ndege hawa wana rangi ya kahawia au kijivu mgongoni na nyeupe chini. Spishi kadhaa zina rangi kali zaidi. Wanatokea kanda za halijoto ya wastani na za nusutropiki katika Afrika, Asia na Ulaya. Spishi nyingi za Sylvia za Ulaya na Asia huhamia Afrika kusini kwa Sahara wakati wa majira ya baridi. Kucha hula wadudu. Hulijenga tago lao kwa umbo wa kikombe ndani ya uoto mzito, mara nyingi karibu na ardhi. Jike huyataga mayai 3-7.
Picha
Sylviidae
Selemani Moshi Kakoso
Selemani Moshi Kakoso ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa chama cha kisiasa cha CCM. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mpanda Vijijini  kwa miaka 2015 – 2020.
Wikipedia ya Kihispania
Wikipedia ya Kihispania (Kihispania: Wikipedia en Español) ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kihispania. Ilianzishwa mnamo mwezi Mei, 2001. Mnamo tar. 8 Machi ya mwaka wa 2006, Wikipedia ya Kihispania imefikisha makala 100,000.
Kwa sasa, ni Wikipedia ya 9 kwa ukubwa kwa hesabu ya makala, inafuatiwa na Wikipedia ya Kisweden mnamo mwezi Aprili 2007. Zamani ilikuwa Wikipedia ya 8 kwa ukubwa, hadi ilipofika mwezi wa Mei mwaka 2005 ikapitwa na Wikipedia ya Kireno kisha Wikipedia ya Kiitalia kunako mwezi wa Agosti 2005. Mnamo tar. 18 Novemba 2007, Wikipedia ya Kihispania imefikisha makala 300,000.
Fuzuli
thumb|150px|Fuzûlî (1483?–1556)
Fuzuli (Kar./Kituruki فضولی) ilikuwa jina la kisanii la mshairi Muhammad bin Suleyman oğlu Füzuli (Kar. محمد بن سليمان) (takriban 1495 – 1556). Alikuwa mshairi mashuhuri wa Milki ya Osmani aliyeandika kwa lugha za Kituruki, Kiajemi na Kiarabu. Kituruki chake kilikuwa cha Kiazeri. Alikuwa pia mtaalamu wa hisabati na na falaki.
Fuzuli alizaliwa mnamo 1483 au 1495 katika eneo la Iraq ya leo ama mjini Najaf au Karbala. Familia yake ilitoka katika kabila ya Waturuki wahamiaji waliowahi kukaa mjini kwa vizazi kadhaa. Alipata elimu nzuri. Hakuna habari zaidi zenye uhakika juu ya maisha yake isipokuwa alikufa kutokana na ugonjwa wa kuambukizwa.
Mashairi yake yamehifadhiwa yakihesabiwa kati ya mifano bora ya mashairi ya Kituruki wa wakati wake. Aliandika mengi juu ya mapenzi lakini pia beti za kupinga makosa ya umma kwa mfano ufisafi:
thumb|left|200px|Ukurasa kutoka mashairi yake Fuzuli
1008
Makala hii inahusu mwaka 1008 BK (Baada ya Kristo).
Adalbert wa Magdeburg
Adalbert wa Magdeburg (alifariki 20 Juni, 981) alikuwa mmisionari na askofu mkuu wa kwanza wa mji wa Magdeburg, Ujerumani.
Tangu kale ametambuliwa kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni tarehe 20 Juni.
Maisha
Adalbert alizaliwa Ujerumani na kuwa mtawa katika monasteri ya Wabenedikto wa mji wa Trier.
Baada ya kuwekwa wakfu kama askofu, mwaka 961 alitumwa mjini Kiev (Ukraine) kama mmisionari.
Kundi lake lote liliuawa, naye peke yake aliweza kurudi Ujerumani.
Baadaye aliteuliwa kuwa askofu mkuu wa dayosisi ya Magdeburg.
Alianzisha madayosisi mapya mengi upande wa Mashariki wa Ujerumani, kama katika miji ya Naumburg, Meisen, Merseburg, Brandenburg, Havelberg, na Poznan.
Mwanafunzi wake mmoja aliyetangazwa kuwa mtakatifu kama yeye ni Adalbert wa Praha.
Fides wa Agen
Fides wa Agen (alifariki Agen, Akwitania, leo nchini Ufaransa, 303 hivi) alikuwa mwanamke Mkristo aliyeuawa kwa ajili ya imani yake kutokana na dhuluma ya kaisari Dioklesyano.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakristo wa madhehebu mbalimbali kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 6 Oktoba.
Wilhelm Röntgen
Elementi sintetiki ya Roentgeni ilipewa jina kwa heshima yake Roentgen.
Marche
Una wilaya tano.
Mji mkuu wake ni Ancona.
Fawzia Koofi
alt=Koofi akizungumza katika Chatham House mnamo 2012|thumb|Koofi akizungumza katika Chatham House mnamo 2012 Fawzia Koofi (kipersia: فوزیه کوفی; alizaliwa 1975) ni mwanasiasa na mwanaharakati wa kutetea haki za wanawake wa nchini Afghanistan. Mwenye asili ya watu wa Jimbo la Badakhshan, Koofi hivi karibuni alikua mjumbe wa majadiliano ya amani ya Afghanistan dhidi ya kundi la Taliban huko Doha Qatar. Koof ni Mbunge wa zamani wa Kabul na alikuwa Makamu wa rais wa Bunge la Kitaifa.
Bond Bin Suleiman
Abdallah Suleiman Bin Sinnan (maarufu kama Bond Bin Suleiman; alizaliwa Bugando, Mwanza, 8 Februari 1982) ni mwongozaji, mtunzi wa filamu, mtangazaji, mwigizaji na mtayarishaji wa filamu kutoka nchini Tanzania. Bond vilevile husimama kama mchambuzi wa masuala ya filamu za Tanzania.
Baadhi ya filamu alichocheza ni pamoja na Lost Souls (2010), Glamour (2011). Bond alianza kujihusisha na kazi za sanaa mwaka 1999. Awali alikuwa mwimbaji kabla ya kujihusisha na uigizaji. Mambo ya usanii ni juhudi zake binafsi tu kwa kutumia njia mbalimbali ikiwa ni pamoja na mitandao.
Abdul Hamid
Abdul Hamid ni mwanasiasa wa Bangladesh ambaye kwa sasa anahudumu kama rais wa nchi. Alichaguliwa kwa muhula wake wa kwanza Aprili 2013, na kuchaguliwa tena kwa muhula wake wa pili wa sasa mwaka wa 2018. Hapo awali alihudumu kama spika wa Bunge la Kitaifa kuanzia Januari 2009 hadi Aprili 2013.
Horatius
thumb|250px|[[Sanamu ya Horasi mjini Verona, Italia.]] Quintus Horatius Flaccus (pia: Horasi; 8 Desemba 65 KK - 27 Novemba 8 KK) alikuwa mshairi mashuhuri wa Roma ya Kale.
Alizaliwa kama mtoto wa mtumwa aliyepewa uhuru na bwana wake na kutajirika baadaye. Hivyo aliweza kumpa mwanawe elimu nzuri. Alisomea Roma na baadaye Ugiriki.
Alagoas
thumbnail|right|280px|Maceio, Alagoas thumb|250px|Mahali pa Alagoas katika [[Brazil]] left|60px Alagoas ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Maceió.
Horatius
Kati ya maneno yake yaliyorudiwa mara kwa mara ni:
Silvia Navarro
Silvia Navarro (jina kamili: Silvia Angelica Navarro Barva; amezaliwa 14 Septemba 1978) ni mwigizaji wa filamu na tamthilia kutoka nchini Mexiko.
Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Catalina katika tamthilia ya Catalina y Sebastian (1999), vilevile Elena Olivares katika tamthilia ya Cuando Seas Mia (2001).
Mto Mugunga
ni kati ya mito ya mkoa wa Kigoma (Tanzania Kaskazini-Magharibi).
Isidori wa Pelusio
thumb|Isidori wa Pelusium. Isidori wa Pelusio (kwa Kigiriki: Ἰσίδωρος ὁ Πηλουσιώτης; alifariki 450 hivi) alikuwa mmonaki padri wa Misri.
Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi wa Mashariki na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Februari.
Maisha
Mtoto pekee wa familia maarufu wa Aleksandria, akiwa ameshajipatia ujuzi mwingi, alitawa kwenye mlima karibu na mji wa Pelusium, kwa kufuata nyayo za Yohane Mbatizaji na Mababu wa jangwani.
Pia alijitosa kuhubiri kwa mfano wa Yohane Krisostomo akamtetea dhidi ya dhuluma kutoka kwa patriarki Theofilo wa Aleksandria, ndugu yake, na kwa malkia Eudosia.
Tanbihi
<References/>
Amersfoort
thumbnail|right|280px|Mji wa Amersfoort
Amersfoort ni mji wa mkoa wa Utrecht nchini Uholanzi. Idadi ya wakazi wake ni takriban 144,879.
Mkoa wa Mara
Mkoa wa Mara ni kati ya mikoa 31 ya Tanzania wenye postikodi namba 31000. . Umepakana na mikoa jirani ya Mwanza na Shinyanga upande wa kusini, Arusha upande wa kusini-mashariki, Kagera kwa njia ya Ziwa Nyanza (au Viktoria) na Kenya upande wa mashariki. Jina linatokana na lile la mto Mara.
Musoma ndio makao makuu ya mkoa.
Idadi ya wakazi ilikuwa 2,372,015 wakati wa sensa ya mwaka 2022, kutoka 1,743,830 wa sensa ya mwaka 2012 , na 1,368,602 wa sensa ya 2002.
Kuna wilaya zifuatazo katika mkoa wa Mara: Bunda, Serengeti, Tarime, Rorya, Butiama, Musoma mjini na Musoma vijijini.
Sehemu kubwa ya Hifadhi ya Wanyama ya Serengeti iko ndani ya Mkoa wa Mara.
Makabila
Makabila ya Mara ni mengi kuliko mikoa yote ya Tanzania, kama vile Waluo, Wajita, Waruri, Wazanaki, Wakuria, Wakabwa, Wakiroba, Wasimbiti, Wangoreme, Wakwaya, Waikoma, Wanata, Waisenye, Waikizu, Wasizaki, Wasukuma, Wataturu na makabila madogo kama Wanandi, Wakisii au Wamaragori.
Baadhi ya jamii kwa upande wa Kenya iliyotawaliwa na Waingereza katika Wilaya za Kuria na South Nyanza huitwa Suna, Wagwasi, Ungoe, Kajulu na Kadem.
Hata hivyo habari hizi bado zinafanyiwa utafiti kuangalia muingiliano wa lugha na tofauti za kilahaja kati ya jamii moja na nyingine hasa zilizopo Tanzania. Itakumbukwa jamii nyingi ziliingia upande ulioitwa South Nyanza kabla ya nchi za Afrika Mashariki kupata uhuru. Zipo tafiti nyingi siku hizi ambazo zinajaribu kubainisha makundi ya jamii hizo lakini muingiliano bado haujapata ufafanuzi makini.
Kimsingi Mkoa wa Mara una jamii hizo zipatazo 30 lakini lugha kuu ni saba tu na nyingine ni lahaja kutokana na makundi ya lugha hizi: Luo, Kuria, Sukuma, Suba, Shashi, Zanaki na Taturu. Yapo makundi ya Wanata, Waisenye na Wataturu, Wazanaki (kundi lake: Kabwa, Kirobha, Wasimbiti, Wairienyi, Waikizu, Wangoreme), Luo (Wakowak, Wakamoti), Wakuria (Nyebhasi, Nyamongo, Wanchari, Wasweta, Wakenye, Warenchoka, Watimbaru, Waregi, hadi 14/15), Sukuma, Nyantuzu na Shashi (Wajita, Wakwaya, Waruri, Wakerewe, Wakara). Jamii zote humezwa katika makundi saba ya lugha kuu lakini kila jamii inajitofautisha kwa lahaja yake.
Ni jamii za Kibantu peke yake zinazoweza kuwasiliana na kuelewana kukiwa na tofauti kidogo katika matamshi ya maneno.
Ukichunguza zaidi, wakazi wa asili wa Mkoa wa Mara ni makabila makuu mawili yenye uhusiano wa karibu sana, yaani Wakurya (na vikabila kadhaa: Wakurya ni jina ‘linalobeba’ mengi ya yale yanaoyoitwa 'makabila' mkoani Mara, ambayo tafsiri yake halisi ni 'vikabila' ) na Wajita (hawa nao wana vikabila kadhaa).
Pia, Wakurya-Waghusii si 'Bantu halisi' bali ni mchanganyiko kati ya Wabantu na Waniloti. Katika makabila ya Kibantu, yaliyoathiri damu ya Wakurya ni pamoja na:
Edith Agoye
Edith Olumide Alumeida Agoye (alizaliwa 19 Januari 1976) ni mwanasoka mstaafu katika timu ya taifa ya Nigeria ambaye mara ya mwisho aliichezea klabu ya Shooting Stars S.C.
Kazi
Agoye pamoja na mchezaji mwenzake wa zamani Wasiu Taiwo walihamia klabu ya Shooting Stars SC msimu wa joto mwaka 2008 hadi.
Mkoa wa Mara
Makabila
Pia, kama makabila, Wakurya-Waghusii, Wakikuyu, na Wameru wa Kenya wana uhusiano wa karibu na asili moja. Makabila mengine yanayohusiana nao ni Wagisu (Uganda) na Waluya (Kenya). Kuna wakati ambapo makundi hayo yote yalikuwa kabila moja, lakini wakatengana kwa kuhamia sehemu za mbali, wakawa makabila tofauti tunayoyajua leo.
Waniloti waliochanganya damu na Wakurya ni pamoja na:
Kwa hiyo, dhana ambayo imejengeka sana vichwani mwa watu kwamba Mara kuna makabila mengi, kwa kiasi kikubwa ni potofu. Ukiangalia kwa undani hata lugha na mila zilizopo, utaona kwamba hata hao kina yego/mbani (Wajita, Wakwaya, Wakara, Waruri, Wakerewe, n.k.) ni 'vikabila' tu vya kabila kubwa la Wajita.
Ukiachia Wajaluo (au 'Jakowiny Luo'), mkoani Mara pia kuna Wataturu na Wanandi. Wanandi ni moja kati ya 'vikibila' vya Wakalenjin. Hata hivyo, idadi ya watu wa makabila haya ni ndogo ukilinganisha na ile ya 'Wakurya-Waghusii' na Wajita (ikiwa na maana ya kabila kubwa linalojumuisha pia Wajita, Wakwaya, na Waruri).
Pia Mara, Wakurya hawaishi tu Tarime, bali huishi wilaya zote 6 za Mkoa wa Mara: Tarime, Rorya (hao ni Wakurya wa North Mara), Musoma Vijjini, Musoma Mjini, Bunda, na Serengati (hao ndio Wakurya wa South Mara). Abhaghusii (wanaoishi jimbo la Nyanza, Kenya) ni sehemu ya Wakurya wa 'North Mara'.
Kwa hiyo, wanahistoria wanatakiwa kuliweka hili sawa. Wazungu walichorekodi ni majina ya vikabila (au koo kubwa), kwani hata leo ukienda Mara, ukauliza swali lako kizembe, si ajabu usikute mtu atayekujibu kwamba anaitwa Mkurya: wote watakuambia, mimi Mzanaki, Mkiroba, Mtimbaru, n.k. Wengine watasema, mimi Mmjita, Mkwaya, Mruri, nk.
Kwa wakereketwa wa historia, Wakiroba (kikabila cha Wakurya-Wakisii) na Wakwaya (kikabila cha Wajita) ndiyo makabila ya asili ya inayoitwa leo hii Musoma mjini. Makundi haya mawili, pamoja na kuwa makibali tofauti, yana uhusiano wa muda mrefu wa karibu sana. Hupendana sana, na hata vita walipigana kwa kushirikiana!
Pia Wakurya na Wajita, uhusiano wao wa karibu, na hata kushabihiana kwa lugha zao (kwa makabila haya makubwa mawili ya Mkoa wa Mara, hakuna anayeweza akamsengenya mwenzie, na asijue anasema nini), si jambo lililoanza juzi. Mababu wanatuambia hawa watu wote wamehamia Mara, wakitokea maeneo ambayo kwa sasa yako katika nchi zinazojulikana kama Misri na Libya (hata Wajaluo nao, walikujua toka huko). Wakati wa msafara, waligawanyika makundi matatu:
• Moja likapita mashariki mwa Ziwa Victoria. Hili lilikuwa ndilo kundi kuu. Koo nyingi za Kikurya zilipita huko. Katika nyakati tofauti, zilitengana na Wagisu (Uganda), Waluya, Wameru, Wakikuyu (Kenya).
• Moja likapita katikati ya Ziwa Victoria. Hili kundi lilikuwa dogo zaidi. Lilijumuisha zaidi koo chache za Kijita, kama vile Wakerewe.
Hakuna historia ya vita kati ya Wakurya na Wajita, bali wameishi kwa kuelewana na kusaidiana. Hata hivyo, koo za Kikurya hupenda sana kupigana – na haya tunayaona hadi leo hii.
Pia tukumbuke: Wabantu ni familia moja, na Waafrika ni ’kabila’ moja kubwa, na binadamu wote, bila kujali rangi zetu, tumetoka kwa Muumba mmoja na tuna asili moja – ni watoto wa Adamu na Eva (Waarabu humwita Hawa), kwa wale wanaoamini dini; au ni watoto wa Mwafrika kwa wale wanaoamini sayansi.
Majimbo ya bunge
Wakati wa uchaguzi mkuu wa Tanzania mwaka 2015 mkoa huu ulikuwa na majimbo ya uchaguzi yafuatayo:
Amapá
thumbnail|right|280px|Macapa, Amapá thumb|250px|Mahali pa Amapá katika [[Brazil]] left|60px Amapá ni jimbo ya Brazil. Mji mkuu wake ni Macapá.
Amar Shonar Bangla
Amar Sonar Bangla" (kwa Kibengali: আমার সোনার বাংলা, lit. 'My Golden Bengal', inayotamkwa [amar ʃonar baŋla]) ni Wimbo wa Taifa wa Bangladesh. mashairi yake yaliandikwa na Rabindranath Tagore mwaka wa 1905.
Hifadhi ya Witsand
Hifadhi ya witsand iko katika Rasi ya Kaskazini, Afrika Kusin i, na inashughulikia hekta 3,500. Hifadhi hiyo iko kilomita 80 kusini magharibi mwa Postmasburg na kilomita 59 kaskazini mashariki mwa Groblershoop. Hifadhi hiyo inatawaliwa na matuta ya mchanga kwenye uwanda wa juu wa mita 1,200 kutoka usawa wa bahari. Mchanga wa kuimba unaweza kupatikana hapa, jambo ambalo wakati wa miezi kavu ya majira ya joto, kishindo kinaweza kusikika wakati wa kutembea juu ya mchanga.
Mazingira
Kilomita 70 kaskazini mwa Witsand ni Postmasburg, inayojulikana zaidi kama kitovu cha manganese, asbestosi, na uchimbaji wa almasi. Mgodi wa Gatkoppies, kilomita 5 kaskazini mwa Postmasburg, ni tovuti mashuhuri ya kiakiolojia. Uchimbaji hapa unathibitisha kwamba Wakhoisan walikuwa wakichimba madini hapa mapema kama mwaka wa 700 W.K. Walitumia unga mwekundu kutoka kwa madini ya chuma kupaka nyuso na miili yao, unaojulikana kama blinkklip au hematite.
Hali ya hewa
Hifadhi hiyo iko katika eneo lenye majira ya joto yenye mvua na hupata milimita 150 hadi 300 za mvua kwa mwaka. Mvua nyingi hunyesha kuanzia Februari hadi Machi. Majira ya joto ni wastani wa 28 °C lakini joto la 40 °C halijasikika. Joto la wastani katika msimu wa baridi ni 20 ° C.
Flora
Miongoni mwa miti inayopatikana katika hifadhi hiyo ni mti wa mchungaji, mwiba wa ngamia, mwiba mtamu, na mwiba wa ngamia wa kijivu.
1007
Makala hii inahusu mwaka 1007 BK (Baada ya Kristo).
Waliozaliwa
bila tarehe
Simba wa Yuda
Simba wa Yuda (kutoka Kiebrania אריה יהודה, Aryeh Yehuda) ni ishara ya kiutamaduni katika Uyahudi, hasa la kabila la Yuda.
Simba wa Yuda na Uyahudi
Katika Uyahudi, jina la Yuda (kwa Kiyahudi: Yehuda), mwana wa Yakobo, ni asili ya kabila la Yuda - lililoashiriwa kijadi na alama ya simba. Ni kwamba katika kitabu cha Mwanzo, Yakobo-Israeli anamwashiria mwana wake Yuda kama Gur Aryeh גּוּר אַרְיֵה יְהוּדָה, yaani "mwana simba" (Mwanzo 49:9) alipokuwa akimbariki
Simba wa Yuda katika Ukristo
Katika Ukristo, Simba wa Yuda alikuwa Yesu. Jina hilo limo katika Agano Jipya, kitabu cha Ufunuo 5:5: "Na mmoja wa wale wazee akaniambia, 'Usilie: tazama, Simba wa kabila la Yuda, mjukuu maarufu wa Daudi, amefungua kitabu, na amefungulia mihuri yake saba'." Kwa sababu hiyo pia mashirika ya Kikristo hutumia jina Simba wa Yuda kama alama au hata jina lao.
Simba wa Yuda nchini Ethiopia
Mila ya Ethiopia, iliyofafanuliwa katika maandiko ya karne ya 13, "Kebre Negest", inadai kuwa Waisraeli kadhaa waliongozana na Malkia wa Sheba aliporejea kutoka kumzuru Mfalme Sulemani huko Yerusalemu, akiwa na mimba ya mwanzilishi wa nasaba, Menelik I, aliyoipata kwa Solomoni. Wote Wakristo na Wayahudi wa Ethiopia wanakubaliana kuwa wahamiaji hao walikuwa hasa wa makabila ya Dan na Yuda; hivyo kaulimbiu ya Ge'ez Mo `a 'Anbessa Ze'imnegede Yihuda ("Simba wa kabila la Yuda ameshinda"), pamoja na majina ya Kaisari (Mfalme wa Wafalme) katika Nasaba ya Solomoni.
Simba wa Yuda katika Rastafari
Katika Rastafari, "Simba wa Yuda" huwakilisha Mfalme Haile Selassie I wa Ethiopia, aliyepokea taji tarehe 2 Novemba 1930 amoja na vyeo kama Mfalme wa Wafalme, Bwana wa Mabwana, na Simba wa kabila la Yuda, Mteule wa Mungu na Nguvu ya Utatu. Warasta huchukulia kwamba Selassie ni mjukuu wa Israeli na kabila la Yuda kupitia Mfalme Daudi na mwanae Suleiman, na kwamba yeye pia ni Simba wa Yuda aliyetajwa katika Kitabu cha Ufunuo.
Augusto wa Bourges
Augusto wa Bourges (alifariki Bourges, Ufaransa, 560 hivi) alikuwa mlemavu wa mikono na miguu aliyetumia sadaka aliyopewa makao ya upwekeni kwa heshima ya Mt. Martino.
Alipomaliza tu, alipona kikamilifu ulemavu wake akakusanya wamonaki akawa padri na abati akidumu katika sala.