cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kibikol cha Kati
Kibikol ya Katikati ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wabikol. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kibikol ya Katikati imehesabiwa kuwa watu milioni mbili na nusu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibikol ya Katikati iko katika kundi la Kifilipino.
Yazıhan
thumb|Yazıhan
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Malatya kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Waluo
thumbnail|right|200pax|Kibanda cha Kiluo Waluo (pia Wajaluo) ni kabila kutoka Sudan Kusini. Wako hasa magharibi mwa Kenya, kaskazini mwa Uganda na mashariki mwa Tanzania katika Mikoa ya Mara na Mwanza. Nchini Kenya ni kabila la nne kwa wingi wa watu (11% za wakazi wote wa nchi). Inawezekana katika nchi hizo kwa jumla wamezidi milioni 7, mbali na makabila ya jamii hiyohiyo.
Lugha yao ni Kiluo. Wenyewe hujiita Jaluo na lugha yao Dhulou.
Waluo ni mkusanyiko wa kabila la Waniloti ambalo lilisafiri kutoka Afrika ya Kaskazini kufuata mto Nile kwenda Kusini. Waluo wengi wameenea kandokando ya Ziwa Viktoria kutokana na utamaduni wao wa uvuvi.
1489
Makala hii inahusu mwaka 1489 BK (Baada ya Kristo).
Kafule
Kafule ni kata ya Wilaya ya Ileje katika Mkoa wa Songwe, Tanzania.
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,450 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53410.
372
Makala hii inahusu mwaka 372 (Baada ya Kristo).
Mlango wa Korea
thumb|350px|Ramani inayoonyesha Mlango wa Bahari wa Korea Mlango wa Korea ni mlango wa bahari baina ya Korea Kusini na nchi ya Japani. Mlango huu unaunganisha Bahari ya Uchina ya Mashariki na Bahari ya Japani kwa upande wa kaskazini-magharibi mwa Bahari ya Pasifiki. Mlango umegawanyika na Kisiwa cha Tsushima kwa upande wa magharibi mwa kanda ya Mlango wa Tsushima (kanda ya mashariki).
Jiografia
Kwa upande wa kaskazini imepakana na pwani ya kusini mwa Peninsula ya Korea, na kwa upande wa kusini ipo kusini-magharibi mwa Visiwa vya Japani vya Kyūshū na Honshū. Ipo takriban 200 km (maili 120) upana na wastani ina kina cha mita 90 hadi 100 (300 ft).
Kisiwa cha Tsushima inawagawanya Mlango wa Korea katika kanda ya magharibi na Mlango wa Tsushima. Kanda ya magharibi ina kina kirefu cha (mita 227) na mwembamba sana kuliko Mlango wa Tsushima.
Mto Thiba
thumb|200px|[[Maporomoko ya maji ya Mto Theba]] Mto Thiba unapatikana nchini Kenya. Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.
Kiwanman
Kiwanman ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wawanman katika jimbo la Australia Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kiwanman wanne tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwanman kiko katika kundi la Kipama-Nyungan cha Kusini-Magharibi.
Mazingira
thumbnail|right|200pax|Mazingira ya kiafrika Mazingira ni jumla ya mambo yote yanayomzuguka kiumbe katika maisha yake. Kwa hiyo kila unachokiona ni mazingira yako.
Mazingira huweza kuundwa na vitu mbalimbali; yanaweza kuwa ya asili (kama misitu, milima, maziwa, mabonde, mito, bahari n.k.) au ya kutengenezwa na binadamu (kama majengo, viwanda n.k.).
Hivyo tunapaswa tuwe makini katika kujenga mazingira yetu kwa sababu vitu vingine huyaharibu, kama vile uchafuzi wa hewa, uchafuzi wa bahari, uchafuzi wa ardhi, n.k.
Tunapaswa kutunza mazingira yetu kwa sababu kilimo, ufugaji mvua, n.k. huathiriwa na uchafuzi wa mazingira. Mazingira hutunzwa kwa njia mbalimbali kama vile kupanda miti kwa wingi, kutunza vyanzo vyetu vya maji, na kutumia maji vizuri, hasa katika shughuli za kilimo, ili kuliepuka tatizo la ukame.
Kanuni kuhusu ulinzi wa mazingira
Nchi mbalimbali zina kanuni za ulinzi wa mazingira. Kwa mfano katika nchi ya Marekani, kuna kanuni kuhusu ulinzi wa wanyama wanaokaribia kutoweka. Kanuni hii iko katika sheria ya Endangered Species Act (ESA) iliyopitishwa na rais Richard Nixon mwaka 1973. Pia kuna mkataba wa kimataifa uitwao Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Flora and Fauna (CITES). Barani Afrika, ulinzi wa mazingira waendeshwa pia japo kuna majangili wanapenda sana kukiuka sheria ili wajitajirishe kwa kuwinda wanyama kiharamu.
Kurasa kuhusu neno mazingira
Mazingira yanaweza kuhusu:
Katika sayansi ya kompyuta:
Uwanja wa michezo wa Suez
Uwanja wa michezo wa Suez ni uwanja wenye matumizi mengi unaopatikana Suez, Misri. Unatumika zaidi kwa mpira wa miguu (soka) na unatumika kama uwanja wa nyumbani wa Suez  na Petrojet SC. uwanja huo una uwezo wa kuingiza watu 27,000 Ulifunguliwa mnamo mwaka 1990.
Uingereza Kaskazini-Magharibi
Uingereza Kaskazini-Magharibi (Kiing.: North West England) ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Uingereza. Idadi ya wakazi wake ni takriban 6,853,200. Mji wake mkuu ni Manchester.
Karne ya 2
Karne ya 2 ilikuwa kipindi cha miaka mia moja kati ya 101 na 200. Kikamilifu kilianza tarehe 1 Januari 101 na kuishia 31 Desemba 200. Namba zake zinafuata hesabu ya miaka "baada ya Kristo".
Kuna mambo mengi yaliyotokea wakati wa karne hii.
Uwanja wa michezo wa Ruaraka
Uwanja wa michezo wa Ruaraka ni uwanja unaotumika kwa matumizi mbalimbali, unapatikana katika jiji la Nairobi,nchini Kenya.Uwanja huu unatumika zaidi na  chama cha mpira wa miguu (soka) na ndio uwanja wa nyumbani wa Tusker F.C. Uwanja huo unachukua watu takribani 4,000.
Sesilia Yu Sosa
(alifariki Seoul, 23 Novemba 1839) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Yeşilyurt, Malatya
thumb|Yeşilyurt, Malatya thumb|Yeşilyurt, Malatya
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Malatya kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Channel O
thumb|Channel O Channel O ni kituo cha muziki chenye makao yake Afrika Kusini ambayo ilianza kupeperusha vipindi kwa mara ya kwanza mapema katika miaka ya tisini. Wazo lake kuu ni muziki wa Kiafrika barani Afrika na ng'ambo. Katika miaka iliyopita, stesheni hii ya muziki imefanya majina ya watangazaji wake kujulikana sana kama vile Mimi, Nonhle, KB, Miss Candy.
Channel O inaweza kupatikana kupitia DSTV, hudumua ya Runinga ya kulipia kwa wakaazi takriban wote barani Afrika. Stesheni hii hupeperusha vipindi mbalimbali vya muziki kama vile Kwaito, Mbhaqanga, Injili (kutoka Afrika na ya Kimataifa), Hip hop, na mingine mingi. Huonyeshwa pia asubuhi katika Magicworld.
Pia huandaa mashindano ya kila mwaka ya Channel O Music Video Awards sherehe ambapo wasanii hutuzwa kwa mchango wao bora kwa muziki.
=Mapokezi= Channel O inajulikana kwa vipindi vyake vyenye uwezo wa mapokezi na majibizano, hasa O-Boma, na baadaye Oboma Express na Young, Gifted and African. Wakati wa wikendi pia hupeperusha kipindi kingine, The 411 ambapo unaweza kujiona na ujumbe wako kwenye Runinga. Kiko na kuta za video na watazamaji ndio wanaochagua orodha ya nyimbo zitakazochezwa.
=Kuta za Video= Kutz ya video iliyo kuu zaidi ni O Express (kwa asilia Hit Train). Kuta nyingine ni za miziki maalumu kama vile: pop, Rock, RnB, Injili, Wadada pekee, Wafalme na pia x vs x ambapo video za waimbaji wawili huonyesha katika saa moja. Ina kuta ya video ukuta bila mapumziko ya matangazo ya biashara inayoitwa Heatwave ambayo hupeperushwa kati ya 1500-1600 kila siku. Pia kuna kuta kwa watazamaji kuchagua na pia orodha ya miziki bora kutoka chini hadi juu. Kabla ya tuzo za Channel O zinapofanyika, miziki iliyoteuliwa huchezwa tu katika kuta.
=Lelo= Hapa ndipo video za muziki huchanganywa. DJ huchanganya nyimbo hasa kwa ajili ya kipindi hicho. Ni maarufu sana na toleo jipya linalopeperushwa linaitwa Lower Level only fresh music.
Kumbukumbu
Kumbukumbu ni hali ya kuweza kutambua jambo uliloliona au kuweza kufafanua au kuelezea jambo ulilolihifadhi ndani ya kichwa chako. Mtu, na hata mnyama, huweza kukumbuka kitu, jambo, hali, sehemu, wakati n.k. Mfano: mwanafunzi husoma vitabu lakini baadaye itambidi kujibu na kuelezea kile alichokisoma.
Binadamu wanatofautiana katika uwezo wa kufikiri kwa sababu ya mambo mbalimbali. Mambo hayo ni pamoja na akili yenyewe, msongo wa mawazo, akili ya kusahau, kuijaza mambo mengi, kazi afanyayo mtu, umbile kutoka kwa Mwenyezi Mungu.
Yapo madhara yanayoweza kusababisha mtu kuwa na uwezo mdogo wa kufikiri na kukumbuka yale aliyoyahifadhi katika akili yake; mambo hayo ni: mlo mbovu wa chakula, hasa vyakula vile vyenye mafuta mengi: mfano, chips, baga n.k.
Mikoa na wilaya za Uajemi
thumb|Ramani ya mikoa na wilaya za Uajemi Mikoa na wilaya za Uajemi ni vitengo vya utawala wa nchi hiyo. Uajemi imegawiwa kwa mikoa 30 inayoitwa kwa Kifarsi ostān ( استان wingil استان‌ها ostānhā). Kila mmoja huwa na makao makuu yake ambayo kwa kawaida yako kwenye mji mkubwa wa mkoa na kuitwa مرکز markaz au kitovu cha mkoa. Mkuu wa mkoa anaitwa ostandar anateuliwa na waziri wa mambo ya ndani kwa kibali cha halmashauri ya mawaziri. Mikoa hugawiwa kwa wilaya zinazoitwa "shahrestan".
Kumbukumbu
Pia akili ya binadamu hutambuliwa kutokana na matendo anayofanya katika maisha yake ya kila siku.
Mto Gipon
unapatikana katika wilaya ya Lamwo, kaskazini mwa Uganda.
Corse-du-Sud
thumb|right|220px|Mahali pa Corse-du-Sud katika [[Ufaransa]] Corse-du-Sud ni département au department  la Korsika ya Ufaransa. Mji mkuu wake ni Ajaccio.
Kisandawe
Kisandawe ni lugha ya Kikhoisan nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasandawe.
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Kigbe-Weme
Kigbe-Weme ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Benin inayozungumzwa na Wagbe. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kigbe-Weme imehesabiwa kuwa watu 60,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigbe-Weme iko katika kundi la Kikwa.
Roger Moore
Sir Roger George Moore, KBE (amezaliwa tar. 14 Oktoba 1927) ni mwigizaji wa filamu kutoka nchini Uingereza. Labda anafahamika zaidi kwa kucheza filamu mbili za kishujaa huko Uingereza, Simon Templar kutoka katika mfululizo wa kipindi cha televishen kilchojulikana kama "The Saint" toka mwaka 1962 hadi mwaka 1969, na mfululizo wa filamu za James Bond katika filamu saba za aina hiyo kuanzia mwaka 1973 hadi mwaka 1985. Moore amekuwa balozi wa UNICEF tangu mwaka wa 1991. Mwaka wa 2003 amepewa cheo cha "Sir" cha Uingereza.
Kigbe-Xwela
Kigbe-Xwela ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Benin inayozungumzwa na Wagbe. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kigbe-Xwela imehesabiwa kuwa watu 65,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigbe-Xwela iko katika kundi la Kikwa.
371
Makala hii inahusu mwaka 371 (Baada ya Kristo).
Waliofariki
bila tarehe
Ojai, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Ojai, California
thumb|right|260px|Mahali pa Ojai katika Ventura County na [[California]] Ojai ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 7,900 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 227 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 11.5 km².
Parisi
thumb|Parisi
Parisi, O.S.B. Cam. (Bologna, Italia, 1160 – Treviso, 11 Juni 1267) alikuwa mmonaki padri tangu umri wa miaka 12 hadi alipofariki anayo 108.
Kati ya miaka hiyo yote, aliitumia 77 iliyofuata upadrisho wake (1191) katika kuongoza kiroho monasteri ya masista wa shirika lake pamoja na kuhudumia wageni na wagonjwa walioifikia monasteri hiyo.
Kutokana na miujiza mingi iliyotokea kwa maombezi yake akiwa hai na baada ya kifo chake, askofu wa Treviso, Alberto Ricco, alimtangaza mtakatifu tarehe 25 Novemba 1268.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Juni.
1488
Makala hii inahusu mwaka 1488 BK (Baada ya Kristo).
Mto Kururu
Mto Kururu unapatikana katika kaunti ya Nyeri, katikati ya Kenya.
Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.
Bulanık
thumb|Bulanık thumb|Bulanık
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Muş kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
1487
Makala hii inahusu mwaka 1487 BK (Baada ya Kristo).
Lubanda
Lubanda  ni jina la kata ya Wilaya ya Ileje katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,582 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53413.
Uwanja wa michezo wa Gusii
Uwanja wa michezo wa Simeon Nyachae Kisii ni u wanja wa michezo unaotumika kwa ajili ya shughuli mbalimbali na unapatikana huko Kisii, nchini  Kenya. Unatumika zaidi kwa mchezo wa mpira wa miguu na ni uwanja wa nyumbani wa timu ya Shabana Kisii. Uwanja huu unaingiza takribani watu 5,000. Ulibadilishwa jina na raisi wa kenya Uhuru Kenyatta akiwa kwenye mazishi ya Simeon Nyachae.
Kiwardandi
Kiwardandi kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wawardandi katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiwardandi ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwardandi kiko katika kundi la Kipama-Nyungan cha Kusini-Magharibi. Wengine hukiangalia kuwa lahaja ya Kinoongar.
Kibikol cha Libon
Kibikol ya Libon ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wabikol. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kibikol ya Libon imehesabiwa kuwa watu 68,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibikol ya Libon iko katika kundi la Kifilipino.
Zubeen Garg
Maisha ya awali
Garg alizaliwa Brahmin familiya ya Tura, Meghalaya kwa Mohini Mohon Borthakur na Late Ily Borthakur. Alijulikana kwa jina Zubin Mehta kabla ya kuwa muhimbaji
Meja Mwangi
Meja Mwangi (alizaliwa 1948) ni miongoni mwa waandishi mashuhuri wa Kenya. Mwangi amefanya kazi katika sekta ya filamu, kama mwandishi,mkurugenzi msaidizi, [[mpiga picha na msimamizi wa eneo.
370
Makala hii inahusu mwaka 370 (Baada ya Kristo).
Meja Mwangi
Mwangi alizaliwa Nanyuki, na kwenda shule katika Shule ya Sekondari Nanyuki, Chuo Kikuu cha Kenyatta na Chuo Kikuu cha Leeds Aliwafanyia kazi za kibarua watangazaji wa kigeni kabla ya kuamua kuwa mwandishi kamili. Alikuwa Fellow in Writing katika Chuo Kikuu cha Iowa (1975-6).
Foday Musa Suso
alt=Foday Musa Suso ndani ya 2017|thumb|Foday Musa Suso ndani ya 2017 Foday Musa Suso (alizaliwa 9 Desemba, 1953, ) ni mwanamuziki na mtunzi wa nyimbo wa nchini Gambia. Kabila lake ni Mandinka.
Mto Guru
unapatikana katika wilaya ya Lamwo, kaskazini mwa Uganda.
Kibikol cha Miraya
Kibikol ya Miraya ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wabikol. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kibikol ya Miraya imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibikol ya Miraya iko katika kundi la Kifilipino.
Enya
Albamu alizotoa
Enya ametoa albamu 7. Albamu hizo ni kama ifuatavyo:
Creuse
thumb| Idara ya Creuse, Guéret thumb|right|220px|Mahali pa Creuse katika [[Ufaransa]] Creuse ni département au department  la Limousin ya Ufaransa. Mji mkuu wake ni Guéret.
Jay Rosen
Jay Rosen (amezaliwa Buffalo, New York, 5 Mei 1956) ni mwandishi na mwalimu wa uandishi wa habari katika Chuo Kikuu cha New York. Jay Rosen anajihusisha kwa karibu na masuala ya Uandishi wa Raia.
Kitabu chake kiitwacho What Are Journalists For? kilichotolewa mwaka 1996 kinazungumzia juu ya umuhimu wa kutumia zana mpya za habari kwa ajili ya mawasiliano na masikilizano.
Jay anaandika katika blogu yake iitwayo Pressthink ambayo inazungumzia juu ya taaluma ya uandishi katika zama za Intaneti. Pia huwa anaandika katika blogu ya The Huffington Post. Pressthink ilishinda tuzo ya Freedom Blog Award inayotolewa na shirika lisilo la kiserikali la Reporters Withouth Borders mwaka 2005.
Kiwariyangga
Kiwariyangga kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wawariyangga katika jimbo la Australia Magharibi. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kiwariyangga ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiwariyangga kiko katika kundi la Kipama-Nyungan cha Kusini-Magharibi.
Elisa David Mollel
Elisa David Mollel (amezaliwa tarehe 17 Februari, 1945) ni mbunge wa jimbo la Arumeru Magharibi (Akheri) katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.
Kigbe-Xwla-Magharibi
Kigbe-Xwla-Magharibi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Benin na Togo inayozungumzwa na Wagbe. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kigbe-Xwla-Magharibi nchini Benin imehesabiwa kuwa watu 50,000. Pia kuna wasemaji 21,000 nchini Togo. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigbe-Xwla-Magharibi iko katika kundi la Kikwa.
Mto Muhuhi
Ni tawimto la mto Tana ambao ndio mrefu kuliko yote nchini na unaishia katika Bahari ya Hindi.
Kisegeju
Kisegeju ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wasegeju. Idadi ya Wasegeju imehesabiwa kuwa watu 15,000 lakini ni watu 7000 tu ambao bado wanajua kuongea Kisegeju, Wasegeju wengi wakitumia lugha za Kiswahili na Kidigo badala ya lugha yao. Kwa hiyo lugha imeanza kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kisegeju iko katika kundi la E70. Wengine wanasema kuwa ni sawa na Kidhaiso.
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Kitabu cha Mika
Kitabu cha Mika ni kimoja kati ya vitabu 12 vya Manabii wadogo ambavyo, pamoja na vingine vingi, vinaunda Tanakh.
Hivyo ni pia sehemu ya Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo.
Kama vitabu vingine vyote vya Biblia, hiki pia kinatakiwa kisomwe katika mfululizo wa historia ya wokovu ili kukielewa kadiri ya maendeleo ya ufunuo wa Mungu kwa binadamu.
Mwandishi na muda
Jina la nabii huyo, aliyefanya kazi wakati uleule wa nabii Isaya, mwishoni mwa karne ya 8 K.K., lina maana ya "Nani kama Mungu?".
Muhtasari
Kitabu kinaweza kuwaganyika sehemu nne ambamo vitisho na ahadi vinapokezana:
Dondoo maarufu
Tunavyosoma katika Injili ya Mathayo (2:1-6), dondoo la Mik 5:2 lilitumiwa na Wayahudi kutarajia ujio wa Masiya wa ukoo wa Mfalme Daudi kutoka Bethlehemu.
Dondoo lenyewe lilibainisha miaka 700 kabla ya Yesu kuzaliwa kwamba Bethlehemu hiyo ni ile ya Efrata, si nyingine yenye jina hilohilo: "Bali wewe, Betlehemu Efrata, uliye mdogo kuwa miongoni mwa elfu za Yuda; kutoka kwako wewe atanitokea mmoja atakayekuwa mtawala katika Israeli; ambaye matokeo yake yamekuwa tangu zamani za kale, tangu milele".
Luswisi
Luswisi  ni jina la kata ya Wilaya ya Ileje katika Mkoa wa Songwe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,632 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 53415.
Côte-d'Or
thumb| Idara ya Côte-d'Or, Dijon thumb|right|220px|Mahali pa Côte-d'Or katika [[Ufaransa]] 260px|thumb|right|[[Shamba la mizabibu karibu Beaune, Côte-d'Or]] Côte-d'Or ni département au department  la Bourgogne ya Ufaransa. Mji mkuu wake ni Dijon.
Mto Jom
unapatikana katika wilaya ya Lamwo, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
San Bernardino, California
thumbnail|right|200px|Mji wa San Bernardino, California
thumb|right|260px|Mahali pa San Bernardino katika San Bernardino County na [[California]] San Bernardino (yaani "Mtakatifu Bernardino") ni mji wa Marekani katika jimbo la California.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, mji una wakazi wapatao 205,000 wanaoishi katika mji huu.
Mji upo m 321 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Jina lake la Kihispania na la Kifransisko linadokeza asili ya mji huo kama misheni ya Ndugu Wadogo iliyoanzishwa kwa heshima ya Bernardino wa Siena.
Rasilmali
Inataja moja kati ya vyombo vya uzalishaji kufuatana na elimu ya uchumi pamoja na ardhi, kazi na elimu.
Rasilmali huwa na tabia zifuatazo
Rasilmali inataja vitu kama zana, mashine, majengo n.k. vilivyowahi kutengenezwa katika uzalishaji wa awali na sasa vinatumiwa kuzalisha vitu vingine.
Rasilmali ni pia pesa zinazopatikana kwa kutunza na kupanusha vyombo vya uzalishaji.
Kuba
-Kwa "kuba" (pia: kubba) kama sehemu ya jengo tazama Kuba (jengo)-
thumb|right|350px|[[Ramani ya Kuba.]] Kuba (pia: Kyuba; kwa Kihispania: Cuba) ni nchi ya kisiwani katika Bahari ya Karibi kusini kwa Marekani.
369
Makala hii inahusu mwaka 369 (Baada ya Kristo).
Hasköy
thumb|Hasköy thumb|Hasköy
Kuba
Nchi inajumuisha kisiwa kikuu cha Kuba ambacho ni pia kisiwa kikubwa cha Antili Kubwa) pamoja na kisiwa cha Isla de la Juventud na visiwa vidogo vingine vingi.
Hasköy
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Muş kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Kuba
Kuba ni nchi kubwa kati ya nchi za Karibi yenye wakazi wengi.
Utamaduni wake unaonyesha athari za historia yake kama koloni la Hispania kwa miaka mingi, pia ya wakazi wenye asili katika watumwa kutoka Afrika na ya kuwa jirani na Marekani.
Jiografia
Kuba iko katika eneo ambako Bahari Karibi, Ghuba ya Meksiko na Atlantiki zinakutana.
Kisiwa kikuu kina urefu wa kilomita 1,250 na eneo la km² 104,556. Sehemu kubwa ni tambarare isipokuwa milima ya Sierra Maestra katika kusini magharibi inayofikia kimo cha mita 1,974.
Kisiwa cha pili ni Isla de la Juventud (Kisiwa cha Vijana) kilichoitwa Isla de Pinos (Kisiwa cha Misunobari) hadi mwaka 1978. Kisiwa hiki kina eneo la km² 2,200.
Kuba yote ina eneo la kilomita za mraba 110,860 pamoja na sehemu za bahari, nchi kavu peke yake ni km² 109,884.
Tabianchi ni ya kitropiki. Kuba inaguswa na mkondo wa bahari ya Karibi unaobeba maji fufutende kutoka ikweta. Majira makavu kiasi hutokea kati ya Novemba hadi Aprili, majira ya mvua zaidi kuanzia Mei hadi Oktoba.
Halijoto ya hewa ya wastani ni sentigredi 21°C katika Januari na 27°C wakati wa Julai. Halijoto ya juu ya maji ya Bahari Karibi na kwenye Ghuba ya Meksiko husababisha kutokea kwa dhoruba kali aina za tufani mara kadhaa kila mwaka.
Koloni la Hispania
Kuba ilikuwa koloni la Hispania kuanzia kufika kwa Kristoforo Kolumbus mwaka 1492 hadi mwaka 1898. Wenyeji asilia walikuwa Waindio lakini wengi wao walikufa haraka kutokana na magonjwa kutoka Ulaya na ukali wa ukoloni wa Wahispania.
Baadaye uchumi wa mashamba makubwa ya sukari ulijengwa kwa nguvu ya watumwa kutoka Afrika.
Kuanzia miaka ya 1860 watu wa Kuba walianza kupinga utawala wa Hispania na pia kudai mwisho wa utumwa. Mnamo 1898 manowari ya Kimarekani SS Maine ililipuka katika bandari ya Havana na tukio hili lilikuwa msingi kwa Marekani kutangaza hali ya vita dhidi ya Hispania. Marekani ilishinda katika Vita ya Marekani dhidi Hispania na kutawala kisiwa katika miaka iliyofuata.
Uhuru chini ya usimamizi wa Marekani
Baada ya majadiliano marefu Kuba ilipata uhuru wake kuanzia mwaka 1902 lakini ilipaswa kukubali mkataba uliotunza haki ya Marekani kungilia kati mambo ya ndani na kuipa Marekani eneo kwa kituo cha kijeshi.
Hadi mwaka 1934 Marekani iliingilia mara mbili na kupindua marais wawili wa Kuba, ama kwa kutuma jeshi lake au kwa kutumia wanajeshi wa Kuba. Eneo la Guantanamo Bay kusini mwa Kuba limebaki hadi leo kama kituo cha kijeshi cha Marekani.
Wiki
Kwa kipindi cha siku saba angalia Juma thumb|Picha ikionesha jinsi wikitext inavyoonekana katika tarakilishi, [[kishikwambi ama simu janja]] Wiki (kutoka neno la Kihawaii linanomaanisha 'kasi'". "Wiki" imetafsiriwa na watu kimzaha "What I Know Is", yaani, "ninachojua ni") ni tovuti ambayo inaruhusu kwa urahisi uundaji na uhariri wa idadi yoyote ya kurasa za mtandao zilizoshikamana kwa kutumia lugha{ ishara/1} au nakala ya WYSIWYG ya uhariri, katika kivinjari.|lugha{ ishara/1} au nakala ya WYSIWYG ya uhariri, katika kivinjari. Wiki kwa kawaida zinaendeshwa na programu ya Wiki. Mara nyingi Wiki hutumika kuunda tovuti zinazoshirikiana kuziendesha tovuti za kijamii, kwa kuandika {habari za kibinafsi{/0}, katika kushirikisha mitandao na usimamizi wa mifumo ya maarifa.
Kuba
Uhuru chini ya usimamizi wa Marekani
Mwaka 1940 alichaguliwa mwenyewe kuwa rais, akarudi 1952 kwa kugombea tena urais lakini, baada ya kuona angeshindwa, alipindua serikali kwa njia ya uasi wa kijeshi akasimamisha katiba na kuwa dikteta wa Kuba hadi mwaka 1959. Chini ya serikali ya Batista ulaji rushwa na athira ya kiuchumi ya makampuni ya Kimarekani viliongezwa. Ukali wa utawala na mauaji ya wapinzani wengi vilisababisha kutokea kwa vikundi vilivyokuwa tayari kupinga serikali ya dikteta kwa silaha.
Mapinduzi ya 1959
thumb|200px|left|[[Fidel Castro, kiongozi wa mapinduzi na wa nchi kwa miaka 49.]] Tangu mwaka 1953 mwanasheria Fidel Castro alijaribu kukusanya wafuasi kwa mapinduzi akishambulia kituo cha kijeshi cha Moncada akakamatwa na kutupwa jela. Mwaka 1955 wafungwa walisamehewa na Batista. Castro alianza tena kukusanya wafuasi waliobaki katika "Harakati ya 26 Julai" (MR-26-7). Maandamano ya upinzani yalifuatwa na polisi kukamata wanaharakati. Fidel Castor pamoja na nduguye Raul walikimbia Meksiko. Hapo alikutana na tabibu Mwargentina Che Guevara.
Kaboni 14
Kaboni 14 ni isotopi ya mionzi ya kaboni na kiini cha atomi ambacho kina protoni 6 na neutroni 8. Kuwepo kwake katika vifaa vya kikaboni ni msingi wa mbinu ya rediokaboni iliyopangwa na Willard Libby na wenzake (1949) kupimia umri wa sampuli za akiolojia, jiolojia na hidrojiolojia.
Wiki
Wiki nyingi hutumika kwa lengo moja maalumu, na nyenzo zisizo na uhusiano na lengo hili huondolewa mara moja na jamii ya watumizi wa Wiki. Ndivyo ulivyo ushirikiano huru katika kamusi ya Wikipedia. Kinyume na hayo, Wiki zilizo na malengo wazi hukubali kila aina ya ujumbe bila kanuni kali kuhusu jinsi unavyopaswa kuandikwa.
Kuba
Mapinduzi ya 1959
Mwaka 1956 Castro pamoja na Guevara na wafuasi 80 walivuka bahari kwa jahazi "Granma" wakajificha katika milima ya Sierra Madre. Kutoka huko walianza kushambulia vikosi vya jeshi la Batista.
Uwanja wa michezo wa Osman Ahmed Osman
thumb|Uwanja wa michezo wa Osman Ahmed Osman
Wiki
Ward Cunningham, mtengenezaji wa programu ya kwanza ya Wiki, WikiWikiWeb, mwanzoni alieleza wiki kuwa hifadhi ya data rahisi ya mtandao ambayo ingetumiwa kuweza kufanya kazi."
Kaboni 14
Kaboni-14 iligunduliwa na Martin Kamen na Sam Ruben tarehe 27 Februari 1940, katika Radiation Laboratory ya Chuo Kikuu cha California huko Berkeley, California, Marekani. Hata hivyo uwepo wake uliwahi kupendekezwa na Franz Kurie mwaka wa 1934.
Wiki
Historia
thumb|[[basi|Mabasi ya Wiki Wiki katika uwanja wa ndege wa kimataifa wa Honolulu, Hawaii, Marekani.]] WikiWikiWeb ilikuwa Wiki ya kwanza. Ward Cunningham alianza kutengeneza WikiWikiWeb mwaka wa 1994, na kuiweka kwenye mtandao c2.com tarehe 25 Machi 1995. Ilipewa jina na Cunningham, ambaye alikumbuka mfanyakazi katika uwanja wa ndege wa kimataifa wa Honolulu aliyemwambia aabiri kwa gari aina ya "Wiki Wiki" ambalo lilisafirisha abiria baina ya vituo vya mwisho katika uwanja huo wa ndege. Kulingana na Cunningham, "Mimi nilichagua Wiki-Wiki kama mbadala wa neno 'quick' ili niepuke kuiita tovuti hii quick-web."
Kaboni 14
Kuna isotopi tatu za asili zinazotokea duniani:
Wiki
Historia
Cunningham kwa kiasi fulani alipata changamoto kutokana na HyperCard. Apple Apple alikuwa ameunda mfumo uliowaruhusu watumizi kuunda viungo visivyokuwa vya kweli "kadi zilizopanganya" kusaidia viungo kati ya kadi hizo. Cunningham aliendeleza mawazo ya Vannevar Bush kwa kuruhusu watumizi "kutoa maoni na kubadilisha nakala za wengine".
Kaboni 14
Kaboni-12 na kaboni-13 ni imara, wakati nusu ya maisha ya kabon-14 ni miaka 5,730 ± 40. Kuoza kwa kaboni-14 katika nitrojeni-14 kwa kuharibika kwa beta. Gramu ya kaboni yenye atomu 1 ya kaboni-14 kwa atomi 1012 itatoa chembe za beta 0.2 kwa pili.
Wiki
Historia
Katika miaka ya mapema ya 2000, Wiki zilianza kutumika katika biashara kama programu shirikishi. Matumizi ya kawaida yalikuwa kama mawasiliano ya mradi, mitandao ya binafsi, na nyaraka, awali za watumiaji wa kiufundi. Leo baadhi ya makampuni hutumia Wiki kama programu shirikishi ya pekee na kama mbadala kwa tovuti za kibinafsi zisizobadilika, na baadhi ya shule na vyuo vikuu vinatumia Wiki kuimarisha mafunzo kwa makundi ya wanafunzi. Kunaweza kuwa na matumizi mengi ya Wiki nyuma ya Vizuia mpenyo kuliko katika mtandao wa umma.
Uwanja wa michezo wa Osman Ahmed Osman
Uwanja wa michezo wa Osman Ahmed Osman pia unajulikana kama Uwanja wa Makandarasi wa Kiarabu au Uwanja wa Al-Mokawloon al-Arab ni uwanja wa michezo wenye matumizi mengi lakini hutumika zaidi kwa mechi  na Chama cha mpira wa miguu huko Nasr City, Cairo nchini  [Misri]], ambao una uwezo wa  kubeba  watu 35,000. Ni uwanja wa nyumbani wa klabu ya Al Mokawloon Al Arab SC, na ulifanya  kama uwanja wa nyumbani kwa vilabu tofauti huko Misri kama vile FC Masr na Misr Lel Makkasa SC.
1486
Makala hii inahusu mwaka 1486 BK (Baada ya Kristo).
Wiki
Historia
Mnamo 15 Machi 2007, Wiki iliingia katika kamusi ya mtandao ya Kiingereza ya Oxford.
1486
Waliozaliwa
bila tarehe
Wiki
Sifa
Ward Cunningham, na mwandishi mwenza Bo Leuf, katika kitabu cha The Wiki Way:Quick Collaboration on the Web walielezea kiini cha dhana ya Wiki kama ifuatavyo:
Wiki inawezesha hati kuandikwa kiushiriki, katika lugha rahisi ya kuashiria kwa kutumia kivinjari. Ukurasa wa tovuti ya wiki unaitwa "ukurasa wa wiki", ilhali mkusanyiko mzima wa kurasa, ambazo kawaida huwa zinahusiana kwa viungo, ni "Wiki". Wiki ni hifadhidata ya kuunda, kuvinjari, na njia ya kutafuta habari.
Sifa tambulishi ya teknolojia ya Wiki ni urahisi wa kuunda kurasa na kuziainisha. Kwa ujumla, hakuna marekebisho kabla ya mabadiliko kukubaliwa. Wiki nyingi zi wazi kwa mabadiliko kutoka kwa umma bila lazima ya mtumiaji kujiandikisha. Wakati mwingine kujiandikisha kwa kikao kunapendekezwa, ili kuunda "sahihi ya wiki" kitambulishi cha kutia sahihi uhariri moja kwa moja. Lakini, hariri nyingi zinaweza kufanywa katika muda halisi na kuonekana katika mtandao moja kwa moja. Hali hii inaweza kusababisha utumiaji mbaya wa mfumo. Sava za kibinafsi za wiki zinahitaji mtumiaji kujitambulisha ili kuhariri kurasa, na wakati mwingine hata kuzisoma.
Kuba
Mapinduzi ya 1959
Polepole idadi ya wapiganaji waliojiunga nao iliongezeka na wanajeshi wa serikali mara nyingi walihamia upande wa Castro. Tarehe 1 Januari 1959 dikteta Batista alikimbia na kuondoka Kuba, vikosi wa wanamapinduzi waliingia Havana.
Uwanja wa michezo wa Osman Ahmed Osman
Uwanja huu hapo awali ulitumika Kuandaa mechi kadhaa zinazohusisha Timu ya kitaifa ya mpira wa miguu ya Misri kati ya mwaka 2004 na mwaka 2011, na pia uliandaa mchezo wa pili wa Fainali ya Ligi ya Mabingwa ya CAF mwaka 2013 kati ya  Al Ahly na Orlando Pirates FC.
Kuba
Baada ya mapinduzi
Mwanzoni Castro alionekana kama msemaji mkuu wa mapinduzi akimtangaza mwanasheria Manuel Urrutia kama rais mpya. Fidel alichukua cheo cha waziri mkuu katika Februari 1959.
Hapo mwanzoni serikali mpya ilikuwa muungano wa wapinzani wa udikteta na wanamgambo kutoka milimani. Uchaguzi wa vyama vingi ulitangazwa kama shabaha mojawapo ya kurudisha demokrasia. Katika miezi iliyofuata wanasiasa wenye mwelekeo wa kati waliondolewa polepole na Castro aliongeza idadi ya Wamarxisti katika vyeo vya juu.
Kuanzia 1960 na baada ya jaribio la Marekani kumpindua Castro huyu aliongeza mwelekeo wake wa kisoshalisti. Baada ya kupingwa na Marekani, Castro alitafuta ushirikiano na usaidizi kutoka Urusi wa kikomunisti.
Castro alitangaza siasa ya kikomunisti akaendelea kutawala bila uchaguzi huru hadi alipojiuzulu mnamo Februari 2008 kwa sababu za afya. Baada yake aliongoza mdogo wake, Raul Castro, hadi mwaka 2018 Miguel Díaz-Canel alipochaguliwa kuwa rais wa nchi.
Watu
Wakazi wengi ni machotara. Vipimo vya DNA vimeonyesha kwamba Wazungu wameichangia 72%, Waafrika 20% na Waindio 8%.
Kaboni 14
Chanzo cha asili cha kaboni-14 duniani ni athari ya mionzi kutoka angani juu ya nitrojeni ya anga, na hivyo ni "nuclide cosmogenic". Hata hivyo, kupima kwa nyuklia kati ya 1955-1980 ilichangia kwenye bwawa hili.
Wiki
Kuhariri kurasa za Wiki
Kuna njia mbalimbali ambazo watumiaji wa Wiki wanaweza kuhariri maudhui yake. Kwa kawaida, muundo wa kurasa za Wiki na mpangilio wake unatumia lugha ya kuashiria kiurahisi, ambayo wakati mwingine huitwa wikitext. Kwa mfano, kuanza mstari na ishara ya nyota ("*") hutumiwa mwanzoni mwa orodha. Mitindo na sentensi za makala ya Wiki zinaweza kutofautiana sana katika utekelezaji wa Wiki, baadhi zikiruhusu viashiria vya HTML. Sababu ya kutumia mbinu hii ni kwamba, HTML na viashiria vyake vingi, si rahisi kusoma, jambo linaloifanya makala kuwa ngumu kuhaririwa. Kwa hivyo Wiki zinapendelea uhariri wa makala rahisi kwa kuzingatia kaida chache na rahisi kuliko za HTML za kuonyesha muundo na mtindo. Ingawa kwa kupunguza upenyaji kwa HTML na kwa cascading style sheet (CSS) Wiki hupunguza uwezo wa mtumiaji kubadilisha muundo wa makala ya Wiki, kuna faida kadhaa. Kupunguza upenyaji wa CSS huhakikisha kwamba kuna ulainishaji wa sura na hisi na kule kuzuia JavaScript kunamzuia mtumiaji kuweka programu zinazoweza kupunguza upenyaji kwa watumiaji wengine
(Dondoo kutoka kwa Alice's Adventures in Wonderland kilichoandikwa na Lewis Carroll)
Mfumo wa "WYSIWYG" ("What You See Is What You Get" yaani "Uonacho ndicho upatacho") wa kuhariri Wiki unatumiwa sana na watumiaji kupitia JavaScript au ActiveX ambayo inatafsiri maelekezo yaliyoingizwa kipicha, kama vile "maandishi makubwa" na "maandishi ya mlazo", hadi HTML au makala ya Wiki yanayoambatana. Kwa ule utekelezaji, ishara za toleo jipya la ukurasa uliohaririwa linatolewa na kuwasilishwa kwa Sava kisiri, bila ya mtumiaji kuona kitendo hiki cha kiteknolojia. Hata hivyo, dhibiti za WYSIWYG hazitoi viungo vyote wakati wote kwa makala ya Wiki.
Wiki nyingi zinahifadhi kumbukumbu ya mabadiliko yaliyofanywa kwa kurasa za Wiki, na kila nakala ya Wiki inahifadhiwa. Hii ina maana kuwa waandishi wanaweza kurudia toleo la awali la ukurasa, iwapo italazimu kama kosa limetokea kwenye ukurasa wa wiki. Matekelezo mengi ya Wiki, kwa mfano MediaWiki, yanaruhusu watumiaji kutoa muhtasari wa mabadiliko wakati wanapohariri ukurasa. Haya ni maelezo mafupi yanayotoa muhtasari wa masahihisho. Hauingizwi kwenye makala, lakini huhifadhiwa pamoja na marekebisho ya ukurasa, ili kuruhusu watumiaji kuelezea nini kimefanyika na kwa nini; hii ni sawa na ujumbe wa logi wakati unapofanya mabadiliko kwa mfumo dhibiti wa mabadiliko.
Kuendesha
Katika makala za kurasa nyingi, kwa kawaida kuna idadi kubwa ya viungo vya HyperText na kurasa nyingine. Aina hii ya urambazaji usio sambamba ni wa "kiasili" kwa Wiki kuliko urambazaji uliolainishwa kwa programu. Baada ya hapo, watumiaji wanaweza pia kutengeza idadi yoyote ya kurasa za mwelezo au jedwali la yaliyomo, na mpangilio wa mfuatilio au mpangilio mwingine wowote wanaoupendelea. Hii inaweza kuwa changamoto kuhifadhi, kwa kuwa waandishi wengi wanaandika na kufuta kurasa bila mpangilio maalum. Wiki kwa ujumla hutoa njia zaidi ya moja ya kujamiisha au kuashiria kurasa ili kusaidia katika kudumisha kurasa za mwelezo.
Wiki nyingi zina kipengele cha kuashiria kwa nyuma, ambacho kinaonyesha kurasa zote zinazoshirikishwa na ukurasa husika.
Ni kawaida kwa Wiki kutengeza viashiria kwenda kwa kurasa ambazo hazijaundwa, kama njia ya kuwaalika wengine washiriki wanachojua kuhusu mada mpya katika Wiki.
Kuandamiza na kutengeneza kurasa
Viungo vinaundwa kwa kutumia sentensi maalum, inayoitwa "ruwaza ya viungo" (pia tazama Curie). Mbeleni, Wiki nyingi zilitumia CamelCase kuzipa majina kurasa na kutengeneza viungo. Hivi zinaundwa kwa kuandika maneno kwa herufi kubwa katika kirai na kutoa nafasi iliyopo kati ya maneno (neno "CamelCase" lenyewe ni mfano). Wakati CamelCase hufanya kuunganisha kuwa rahisi sana, pia inapelekea kwenye viungo vinavyoandikwa kwa hali inayokiuka maendelezo sanifu ya maneno. Wiki ambazo zinatumia CamelCase zinatambulika kwa urahisi kwani zina majina kama "TableOfContent" na "BeginnerQuestions."
Inawezekana kwa Wiki kuzifanya nanga hizi za viungo kuonekana kwa kurejesha nafasi kati ya maneno na pia kwa kutumia herufi ndogo. Hata hivyo, uchakataji wa kiungo ili kuboresha usomaji wa nanga unalemezwa kwa kupoteza ujumbe ulio katika herufi kubwa unaosababishwa na udondoshi wa CamelCase. Kwa mfano, "RichardWagner" inapaswa kuonyeshwa kama "Richard Wagner", "MuzikiPendwa" inapaswa kuonyeshwa kama "muziki pendwa". Hakuna njia rahisi kuamua ni herufi kubwa gani inapaswa kubaki ilivyo. Kwa sababu hiyo, Wiki nyingi sasa zina "uunganishi huru" kwa kutumia mabano, na baadhi haziruhusu kutumia CamelCase kwa mpango.
Kudhibiti mabadiliko
thumb|Ripoti za historia zinaangazia mabadiliko kati ya hariri mbili za ukurasa. Wiki kwa ujumla ziliundwa na falsafa ya kuifanya kuwa rahisi kusahihisha makosa, badala ya kuifanya kuwa vigumu kufanya makosa. Hivyo, ingawa Wiki ni sahili, zinatoa njia ya kuthibitisha uhalali wa nyongeza ya hivi karibuni kwa ukurasa. Maarufu sana, katika karibu kila Wiki, ni ukurasa wa "Mabadiliko ya hivi karibuni", orodha maalum inayohesabu hariri za karibuni, au orodha ya hariri zilizofanywa wakati mahsusi. Baadhi ya Wiki zinaweza kuchuja orodha ili kuondoa hariri ndogo zinazotolewa na kuagizwa moja kwa moja kwa kurasa ("bots").
Kutoka logi ya mabadiliko, kazi nyingine zinapatikana katika Wiki: historia ya marekebisho inaonyesha nakala za kurasa za mbeleni na sifa tofauti zinaonyesha mabadiliko kati ya nakala mbili. Kwa kutumia historia ya marekebisho, mhariri anaweza kuona na kurejesha toleo la awali la makala. Vipengele tofauti vinaweza kutumika kuamua kama hii ni muhimu au la. Mtumiaji wa Wiki wa mara kwa mara anaweza kuona tofauti ya hariri zinazoorodheshwa katika ukurasa wa "Mabadiliko ya hivi karibuni" na, ikiwa ni hariri isiyokubalika, angalie historia, na kurejesha hariri ya awali; mchakato huu kwa kiasi umelainishwa, kwa kutegemea programu ya Wiki iliyotumiwa.
Kaboni 14
Asili
Kaboni-14 huzalishwa katika tabaka za juu za troposphere na sehemu ya juu ya dunia yenye ozoni inayofyonza asilimia 99 ya mnururisho wa urujuanimno (stratosphere kwa Kiingereza) na neutroni za joto zinazotumiwa na atomi za nitrojeni. Wakati mionzi ya cosm iningia kwenye anga, hupata mabadiliko mbalimbali, ikiwa ni pamoja na uzalishaji wa neutroni. Neutroni husababisha (1n) kushiriki katika majibu yafuatayo:
N + 14 7N → 14 6C + P
Wiki
Kudhibiti mabadiliko
Iwapo hariri zisizokubalika zitakosa kuonekana katika ukurasa wa "mabadiliko ya hivi karibuni", baadhi ya Wiki zina injini za ziada kudhibiti yaliyomo. Inaweza kufuatiliwa ili kuhakikisha kwamba ukurasa, au seti ya kurasa, zinahifadhi ubora wake.
Kaboni 14
Asili
Kiwango cha juu zaidi cha uzalishaji wa kaboni-14 hufanyika kwa urefu wa kilomita 9 hadi 15 (futi 30,000 hadi 49,000) na katika latitudo kubwa ya usumaku wa dunia.
Wiki
Kudhibiti mabadiliko
Mtu aliye tayari kudumisha kurasa ataonywa kuhusu mabadiliko kwenye kurasa, itamruhusu kuthibitisha uhalali wa nakala mpya haraka.
Jess Wade
Jessica Alice Feinmann Wade BEM ni mtaalamu wa fizikia wa Uingereza katika Maabara ya Blackett katika Chuo cha Imperi huko London. Utafiti wake unachunguza dayodi za taa za kikaboni zinazoingiliana na polima (OLEDs).
Wiki
Kutafuta
Wiki hutoa mara nyingi hutafuta anwani kutafuta, na wakati mwingine makala kamili. Utafutaji zaidi hutegemea iwapo injini Wiki inatumia hifadhidata. Kupatikana kwa hifadhidata zilizopewa nambari ni muhimu kwa upatikanaji wa haraka katika Wiki kubwa.
Kaboni 14
Asili
Kiwango cha uzalishaji wa 14C kinaweza kutekelezwa na ni kati ya 16,400 na 18,800 atomi 14C m-2s-1, ambayo inakubaliana na bajeti ya kimataifa ya kaboni ambayo inaweza kutumika nyuma, lakini inajaribu kupima moja kwa moja kiwango cha uzalishaji katika situ hakuwa na mafanikio sana. Viwango vya uzalishaji hutofautiana kwa sababu ya mabadiliko ya flux ya cosmic inayosababishwa na mzunguko wa upepo wa jua na uga sumaku wa jua, na kutokana na tofauti katika uga sumaku. Mwisho unaweza kuunda tofauti kubwa katika viwango vya uzalishaji wa 14C, ingawa mabadiliko ya mzunguko wa kaboni yanaweza kusababisha madhara haya kufuta nje. Spikes mara kwa mara zinaweza kutokea; kwa mfano, kuna ushahidi wa ongezeko la kawaida la nguvu la kiwango cha uzalishaji katika AD 774-775, lililosababishwa na tukio lenye nguvu la nishati ya nishati ya jua, yenye nguvu zaidi kwa miaka kumi iliyopita. Mwingine "ongezeko la ajabu" 14C (20‰) hivi karibuni (2017) limehusishwa na tukio la 5480 BC, ambalo haliwezekani kuwa tukio la jua.
Wiki
Kutafuta
Wakati mwingine injini za utafutaji data kama vile Google zinaweza kutumika katika Wiki ambayo uwezo wake wa kutafuta ni mdogo ili kupata matokeo sahihi zaidi. Hata hivyo, mwelezo wa injini ya utafutaji unaweza kuwa umepitwa na wakati kama vile (siku, wiki au miezi) kwa tovuti nyingi.
Muundo wa programu
Programu ya Wiki ni aina ya programu shirikishi ambayo inaendesha mfumo wa Wiki, kuruhusu kurasa za mtandao kutengenezwa na kuhaririwa kwa kutumia kivinjari cha kawaida cha mtandao. Kwa kawaida hutekelezwa kama Sava tekelezi ambayo inaendeshwa kwa Sava moja au zaidi za mtandao. Maudhui huhifadhiwa katika mfumo wa faili, na mabadiliko kwa maudhui yanahifadhiwa katika mfumo wa usimamizi hifadhidata wenye uhusiano. Vingine, Wiki za kibinafsi huendeshwa kama programu tekelezi za kujitegemea katika kompyuta moja, kwa mfano: WikidPad.
Jess Wade
Kazi yake ya ushiriki wa umma katika sayansi, teknolojia, uhandisi, na hesabu (STEM) inahamasisha wanawake katika fizikia na kukabiliana na upendeleo wa kimfumo kama upendeleo wa kijinsia kwenye Wikipedia na upendeleo wa rangi kwenye Wikipedia.
Wiki
Uaminifu
Wakosoaji wa mifumo ya wiki inayohaririwa wanasema kwamba mifumo hii inaweza kuharibiwa kwa urahisi, wakati watetezi wanasema kuwa jumuiya ya watumiaji inaweza kupata maudhui yasiyo sahihi na kuyarekebisha. Lars Aronsson, mtaalamu wa mifumo ya takwimu, anatoa muhtasari wa zogo hili kama ifuatavyo:
Most people, when they first learn about the Wiki concept, assume that a Web site that can be edited by anybody would soon be rendered useless by destructive input. It sounds like offering free spray cans next to a grey concrete wall. The only likely outcome would be ugly graffiti and simple tagging, and many artistic efforts would not be long lived. Still, it seems to work very well.
Jess Wade
Elimu
Binti ya wanafizikia wawili, Wade alifundishwa katika Shule ya Upili ya South Hampstead, alipohitimu mnamo 2007.
Wiki
Usalama
Falsafa ya Wiki nyingi kuruhusu mtu yeyote kuhariri maudhui, haihakikishi kuwa kila mhariri ana nia njema. Uharibifu unaweza kuwa tatizo kuu. Katika Wiki kubwa, kama ile inayoendeshwa na wakfu wa Wikimedia, uharibifu unaweza kukosa kuonekana kwa kipindi kirefu. Wiki kwa hali yake zimo hatarini kutokana na uharibifu wa kimakusudi, unaojulikana kama "habari za kichochezi".
Mehnaz Hoosein
Alianza mafunzo kama dansi na Shiamak Davar kutoka 1988 na akatumbuiza na Taasisi ya Sanaa ya Maonyesho ya Shiamak Davar hadi 1995. Mehnaz alipata mafanikio na wimbo wake Miss India ambao ulishinda Tuzo ya Muziki ya Channel V la 1996 la Mwimbaji Bora wa Kike wa Pop.
Wiki
Usalama
Wiki hupendelea kuchukua mwelekeo mwepesi kwa usalama mkabala na tatizo la uharibifu; kufanya kutengua uharibifu kuwa rahisi kuliko kujaribu kuzuia uharibifu. Wiki kubwa mara nyingi hutumia mbinu za hali ya juu, kama vile 'bots' ambazo hubaini na kurekebisha uharibifu na uendelezi wa JavaScript unaoonyesha herufi zilizoongezwa kwa kila hariri. Kwa njia hii uharibifu unaweza kupunguzwa hadi kiwango kidogo kama vile "uharibifu mdogo" au "uharibifu wa kimzaha", ambapo herufi zilizoongezwa/kuondolewa ni chache, hivyo bots zinakosa kuzitambua na watumiaji hawayapi kipaumbele.
Kuba
Watu
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kihispania. Inafuata Krioli ya Haiti.
Jess Wade
Elimu
Baadaye alijiunga na kozi ya msingi katika sanaa na ubunifu katika Chuo cha Ufundi na Ubunifu wa Chelsea, na mnamo 2012 alikamilisha Shahada ya Sayansi (MSci) ya fizikia katika Chuo cha Imperi London. Aliendelea huko Imperial, akikamilisha shahada yake ya uzamivu katika fizikia mnamo 2016.
Machapisho
Machapisho ya Wade  ni pamoja na:
Tuzo na heshima
Wade amepokea tuzo kadhaa kwa michango yake katika sayansi, mawasiliano ya sayansi, utofauti, na ujumuishaji. Mnamo mwaka wa 2015, Wade alipewa Tuzo la Taasisi ya Fizikia ya Taaluma ya Fizikia mapema na tuzo ya Umoja wa Chuo cha Imperi kwa mchango wa maisha ya vyuo vikuu,  na alikuwa mshindi wa Sehemu ya Rangi katika mimi ni Mwanasayansi, Nipatie Kati ya Hapa, mradi wa ushiriki wa sayansi mkondoni unaoendeshwa na Mangorolla CIC. Mwaka uliofuata, Wade alipokea medali ya Taasisi ya Fizikia ya Jocelyn Bell Burnell na Tuzo la Wanawake kwenye Fizikia 2016.
Kuba
Watu
Upande wa dini, baada ya serikali kuipinga vikali kwa miaka mingi, bado 59% ni Wakristo, hasa wa Kanisa Katoliki.
Wiki
Usalama
Kiasi cha uharibifu Wiki inaopata inategemea uwazi wa Wiki. Kwa mfano, baadhi ya Wiki zinawaruhusu watumiaji ambao hawaandikishwa, wanaobainishwa na anwani zao za IP kuhariri maudhui, ilhali nyingine zikiruhusu tendo hili kwa watumiaji waliojiandikisha tu. Wiki nyingi zinaruhusu watumiaji ambao hawajajiandikisha kuhariri, lakini watumiaji waliojiandikisha huwa na uwezo zaidi wa kuhariri; kwa Wiki nyingi, kuwa mwanachama ni mchakato rahisi. Baadhi ya Wiki uhitaji usubiri kwa muda fulani wa ziada kabla ya kuruhusiwa kupata zana fulani. Kwa mfano, kwa Wikipedia ya Kiingereza, watumiaji waliojiandikisha wanaweza kuzibadilishia majina kurasa iwapo akaunti zao zimekaa angalau siku nne. Wiki nyingine kama vile Wikipedia ya Kireno hutumia mahitaji ya uhariri badala ya mahitaji ya muda tu, kupeana zana za ziada kwa mtumiaji baada ya kufanya hariri kadhaa kuonyesha uaminifu wake na umuhimu wake kama mhariri.
Mto Jopudong
unapatikana katika wilaya ya Lamwo, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kisiwa cha Bongoyo
ni kisiwa kimojawapo cha Tanzania ambacho kinapatikana katika Bahari ya Hindi.
Wiki
Usalama
Kimsingi, Wiki "zisizo wazi" ni salama zaidi na za kuaminika, lakini hukua polepole, wakati Wiki zilizo wazi hukua katika kiwango stedi lakini huwa shabaha rahisi kwa waharibifu. Mfano mwafaka wa jambo hili utakuwa ule wa Wikipedia na Citizendium. Ya kwanza ni wazi mno, inaruhusu mtu yeyote mwenye kompyuta na anayeweza kupata mtandao kuihariri, na kuifanya kukua kwa kasi, ilhali ya pili inahitaji 'jina halisi' la mtumiaji na wasifu wake, na kuathiri ukuaji wa Wiki lakini kujenga karibu mandhari isiyo na uharibifu.
Jamii za watumiaji
Jamii nyingi za Wiki ni za binafsi, hasa ndani ya makampuni. Hizo mara nyingi hutumiwa kama nyaraka za ndani za mifumo ya ndani na matekelezo.
Pia kuna WikiNodes ambazo ni kurasa kwa Wiki ambazo zinaelezea kurasa zinazohusiana. Kupangwa kwao ni kama kwa majirani na wajumbe. Wiki jirani ni Wiki ambayo inaweza kujadili maudhui yanayofanana au vinginevyo inaweza kuwa ya manufaa. Wiki mjumbe ni Wiki ambayo inakubali kuachiwa maudhui fulani.
Njia moja ya kupata Wiki zenye maudhui fulani ni kufuata mtandao wa wiki kutoka moja hadi nyingine; njia nyingine kwa mfano ni kufunga safari ya "basi la Wiki": Majina ya kimtandao yanayoihusisha "Wiki" yanazidi kupata umaarufu katika kusaidia sekta maalum.
Kwa wale ambao wangependa kutengeneza Wiki zao wenyewe, zinapatikana Wiki za umma zinazoitwa "shamba za wiki", na baadhi yake zinaweza kutengeneza Wiki zinazohitaji neno la siri ili kutumia PBwiki, Socialtext, Wetpaint na Wikia ni mifano maarufu ya huduma hii. Kwa habari zaidi, tazama Orodha ya mashamba ya wiki. Kumbuka kwamba mashamba ya Wiki yana matangazo ya biashara katika karibu kila ukurasa.