cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hans Bruyninckx
Elimu
Bruyninckx alisomea sayansi ya siasa iliyolenga mahusiano ya kimataifa katika Chuo Kikuu cha Antwerp na KU Leuven. Alipata digrii ya ziada katika masomo ya maendeleo katika Chuo Kikuu cha Louvain (UCLouvain) na, baadaye, alipata digrii yake ya PhD mnamo 1996 katika Chuo Kikuu cha Jimbo la Colorado juu ya mada ya siasa za kimataifa za mazingira.
Lucy Fidelis Owenya
Lucy Fidelis Owenya (amezaliwa tarehe 2 Februari 1964) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti Maalum kwa miaka 2015 – 2020.
Bambi (Unguja Kati)
Bambi ni kata ya Wilaya ya Kati katika Mkoa wa Unguja Kusini, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 2,390 waishio humo.
Kangemi
ni kata ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya, katika eneo bunge la Westlands.
Saddle Brook, New Jersey
thumbnail|right|250px|Nyumba katika Makaburi ya Riverside katika Mji wa Saddle Brook, New Jersey
Mwanya wa mpenzi
Neno " boyfriend loophole" linarejelea pengo katika sheria ya Marekani kuhusu umiliki wa bunduki ambayo inaruhusu ufikiaji wa bunduki na wapenzi wa zamani na wawindaji wanaowanyanyasa kimwili walio na hatia za awali au amri za kuwazuia. Ingawa watu ambao wamehukumiwa, au wako chini ya amri ya kuzuiliwa, unyanyasaji wa nyumbani wamepigwa marufuku kumiliki silaha, katazo hilo linatumika tu ikiwa mwathiriwa alikuwa mwenzi wa mhalifu au mshirika wake, au ikiwa mhalifu alikuwa na mtoto na mwathiriwa. Mwanya wa rafiki wa kiume umekuwa na athari ya moja kwa moja kwa watu wanaopata unyanyasaji wa nyumbani au kuviziwa na wapenzi wa karibu au wa sasa. Marekebisho ya Lautenberg ya 1996 yaliweka vikwazo vikali zaidi kwa udhibiti wa bunduki nchini Marekani, hata hivyo, ufafanuzi wa washirika wa karibu ulileta sababu za mwanya huu. Mataifa kadhaa yamejaribu kufunga mwanya huu kwa sheria, lakini kwa ujumla hayakufanikiwa. Hata hivyo, sheria mpya ya shirikisho, Sheria ya Jumuiya Salama Mbili, iliyotiwa saini na kuwa sheria mnamo Juni 25, 2022, inapunguza kwa kiasi kikubwa mwanya wa mpenzi, kuwanyima ufikiaji wa bunduki kwa miaka mitano (lakini sio ya kudumu) kwa watu waliopatikana na hatia ya unyanyasaji katika uhusiano wa kimapenzi, lakini sivyo. kwa wale walio na maagizo ya vizuizi pekee.
Kibwaidoka
Kibwaidoka ni lugha ya Kiaustronesia nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wabwaidoka. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibwaidoka imehesabiwa kuwa watu 6500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibwaidoka iko katika kundi la Kioseaniki.
Saddle Brook, New Jersey
Saddle Brook ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey.
Mwanya wa mpenzi
Usuli
Sikusare otomnia
Sikusare otomnia (ing. autumnal equinox) ni moja ya sikusare mbili za mwaka yaani siku ya usawa wa muda wa mchana na usiku katika maeneo mbali ya kanda ya ikweta.
Mwanya wa mpenzi
Marufuku iliyowekwa kwa watu ambao wamepatikana na hatia ya uhalifu wa unyanyasaji wa nyumbani na au kwa unyanyasaji, kununua na kumiliki bunduki inatolewa chini ya sheria ya sasa ya shirikisho nchini Marekani. Hata hivyo, inatumika tu kwa sharti kwamba mnyanyasaji alikuwa ameolewa, na kuishi na, au kupata mtoto na mwathiriwa. Washirika wa uchumba hawajaorodheshwa mahususi chini ya sheria hii.
Sikusare otomnia
Sikusare otomnia ni sikusare ambako kipindi cha mchana mrefu umekwisha na kipindi cha nusu mwaka kinaanza ambako usiku ni mrefu kuliko mchana. Kupunguka kwa muda wa mchana kunasababisha kuongezeka kwa hewa baridi hivyo katika nchi zenye majira baridi mimea huanza kuopoteza majani na kuandaa usingizi.
Mwanya wa mpenzi
Uhusiano kati ya unyanyasaji wa nyumbani na kuvizia
Utafiti uliofanywa unaonyesha uhusiano kati ya vitisho na kuvizia miongoni mwa wahasiriwa wa unyanyasaji wa washirika. Simu ya dharura ya Kitaifa ya unyanyasaji wa nyumbani ilirekodi data inayoonyesha zaidi ya wapiga simu mmoja kati ya watatu waliripoti kutishiwa kwa bunduki na mnyanyasaji wao, na zaidi ya robo tatu ya waathiriwa wa unyanyasaji wa nyumbani. ripoti ya utafiti ikinyemelewa na mshirika wao wa zamani.
Sikusare otomnia
Sikusare ya otomnia inakadiriwa kuwa 21 Machi kwenye nusutufe ya kusini na 23 Septemba kwenye nusutufe ya kaskazini.
Mwanya wa mpenzi
Uchambuzi wa ufyatuaji risasi wa watu wengi uliofanywa na kikundi cha utetezi cha Everytown for Gun Safety kutoka 2009 hadi 2017 ulionyesha kuwa angalau 54% ya matukio ambayo watu wanne au zaidi walipigwa risasi na kuuawa (bila kujumuisha mpiga risasi) ilionyesha kuwa mhalifu alimpiga risasi mtu wa karibu au wa zamani. mpenzi au mwanafamilia.
Utafiti uliofanywa mwaka wa 2011 na kikundi cha utetezi cha Everytown for Gun Safety ulionyesha kuwa zaidi ya nusu ya wanawake waliouawa kwa bunduki waliuawa na wanafamilia au wapenzi wa karibu wa jinsia zote. Hii ilikuwa kesi ambapo bunduki zilikuwepo katika nyumba za unyanyasaji wa nyumbani na iligunduliwa kuwa hatari ya mauaji ya wanawake iliongezeka kwa wastani wa 500%.
Madende
Madende ni ndege wa jenasi Cichladusa katika familia ya Muscicapidae. Zamani waliainishwa katika familia ya mikesha (Turdidae). Wana mnasaba na kurumbiza na wanafanana nao. Wana rangi ya kahawa mgongoni na nyeupe chini; madende madoadoa ana madoa meusi kidarini na tumboni. Hawa ni ndege wa misitu mikavu ya Afrika. Madume ya spishi hizi waimba vizuri. Hula wadudu hasa. Hujenga tago lao kwa umbo wa kikombe katika au chini ya kichaka. Jike huyataga mayai 2-4.
Augustino Zhao Rong
Augustino Zhao Rong (Wuchuan, 1746 hivi - Chengdu, Majira ya kuchipua 1815) alikuwa padri wa China ambaye alifungwa na hatimaye kuuawa kwa ajili ya imani ya Kikristo nchini mwake.
Kabla ya kuongokea dini hiyo alikuwa askari.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 1 Oktoba 2000 pamoja na wengine 119.
Miaka ya 580
Makala hii inahusu muongo ya miaka 580 - 589.
Augustino Zhao Rong
Sikukuu yake na ya wenzake huadhimishwa tarehe 9 Julai.
Embu
thumb|Embu
Embu ni mji wa Kenya upande wa kusini-mashariki wa Mlima Kenya. Umbali na Nairobi ni km 120. Embu ni makao makuu ya Kaunti ya Embu.
Wakazi walikuwa 60,673 wakati wa sensa ya mwaka 2009.
Kuna asilimia kubwa ya watumishi wa serikali hapa wanaofanya kazi kwenye ofisi na shule nyingi zilizopo.
Hideo Hashimoto
Hideo Hashimoto (橋本 英郎; alizaliwa 21 Mei 1979) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Hashimoto alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 1 Juni 2007 dhidi ya Montenegro. Hashimoto alicheza Japani katika mechi 15.
Stomata
Stomata ni matundu yanayopatikana katika majani. Stomata hufanya kazi ya hupitisha hewa ili iweze kuingia katika mmea.
Matundu hayo ni mipaka na jozi ya seli maalumu za parenchyma zinazojulikana kama seli za ulinzi ambazo zinahusika na udhibiti wa ukubwa wa kufunguka kwa stomata.
Mimea hupumua kwa kutumia stomata hizo zilizopo kwenye majani. Katika upumuaji stomata hizo ndizo zinazopokea kabonidaioksaidi ili iweze kutumika na mmea katika kutengeneza chakula chake.
Stomata katika jani zilizoonyeshwa kupitia picha ya saratani ya hadubini ya elektroni.
Ovada
Ovada ni jina la kata ya Wilaya ya Chemba katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania yenye postikodi namba 41810 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11648 waishio humo.
Diskografia ya Spice Girls
thumb|right|350px|Spice Girls kazini
Hii ni orodha kamili ya matoleo rasmi ya albamu za Spice Girls, kundi la muziki wa pop la Kiingereza. Kundi la Spice Girls wametoa albamu tatu, moja ni kompilesheni albamu, single kumi na tatu na miziki ya video kadhaa. Nyimbo zimerekodiwa katika studio ya Virgin.
Mto Gifurwe (Muramvya)
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Muramvya).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Peni
thumb|Peni Peni (kutoka Kiingereza "pen") ni kifaa ambacho kimejazwa wino ambao husaidia katika kuandika mambo mbalimbali.
Faida
1. Hutusaidia kumbukumbu, kwa mfano ya masomo
2. hutusaidia kuchora mambo muhimu, kwa mfano ramani za majumba
Hasara
1. Hasara mojawapo ya peni ni pamoja na uchafuzi wa mikono na nguo kutokana na uwekaji mbaya.
William Speirs Bruce
thumb|right|William Speirs Bruce William Speirs Bruce (1 Agosti 1867 - 28 Oktoba 1921) alikuwa mpelelezi kutoka Uskoti.
Alizaliwa mjini London. Miaka ya 1902–1904 alisafiri Antaktiki.
Aliaga dunia alipokuwa na umri wa miaka 54.
Kifausi (kundinyota)
400px|thumb|Nyota za kundinyota Kifausi (Cepheus) katika sehemu yao ya angani (nyota karibu zaidi na ncha ya anga hazionekani kutoka Afrika ya Mashariki)
Kifausi (Cepheus kwa Kilatini na Kiingereza). ni jina la kundinyota kwenye angakaskazi ya dunia yetu.
Mahali pake
Inapakana na makundinyota jirani ya Dajaja (Cygnus), Mjusi  (Lacerta), Mke wa Kurusi (Cassiopeia), Twiga (Camelopardalis) na Dubu Mdogo (Ursa Minor)
Jina
Kifausi lilijulikana kwa jina hili kwa miaka mingi na mabaharia Waswahili walioitumia kupata njia baharini wakati wa usiku.
Jina la Kifausi linatokana na Kiarabu قِيفاوس qiifaaws ambayo ni umbo la jina asilia la Kigiriki Κηφεύς Kefeus (baadaye Cepheus kwa tahajia ya Kilatini).
Katika mitholojia ya Ugiriki ya Kale alikuwa mfalme wa Ethiopia na mume wa malkia Cassiopeia (Mke wa Kurusi) aliyejivunia kuwa yeye mwenyewe na binti yake Mara (Andromeda)  ni wazuri kushinda mabinti wa Poseidon mungu wa bahari. Hapo Poseidon aliamua kumwadhibu kwa kutuma dubwana Ketusi dhidi yake. Kifausi pamoja na malkia yake waliamua kumtoa binti Mara (Andromeda) kama sadaka kwa Ketusi kwa kumfunga kwenye ufuko wa bahari ili aliwe na dubwana huyu lakini shujaa Farisi (Perseus) akaingia kati na kumwokoa. Baadaye wote waliinuliwa angani kama nyota kwa hiyo tunaona Kifausi (Cepheus) jirani na kundinyota za Mke wa Kurusi (Cassiopeia) na Mara, halafu Ketusi na  Farisi aliyekuja kumwokoa Mara katika simulizi la mitholojia.
Kifausi ni kati ya makundinyota yaliyotajwa tayari na Klaudio Ptolemaio katika karne ya 2 BK kwa jina Kassiopeia. Iko pia katika orodha ya makundinyota 88 ya Umoja wa kimataifa wa astronomia kwa jina la Cepheus. Kifupi chake rasmi kufuatana na UKIA ni 'Cep'.
Mto Gishanga (Bururi)
ni jina la mito miwili na makorongo mawili vinavyopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi).
Maji yake yanafikia ziwa Tanganyika halafu yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki, ila yale ya mto mmojawapo yanaelekea mto Nile na hatimaye Bahari ya Kati.
Miaka ya 680
Makala hii inahusu muongo ya miaka 680 - 689.
South Hackensack, New Jersey
thumbnail|right|250px|Sehemu ya Kuingilia katika Mji wa South Hackensack, New Jersey
South Hackensack ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey.
Maria Ndilla Kangoye
Maria Ndilla Kangoye (amezaliwa tarehe 21 Oktoba 1985) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti maalumu kwa miaka 2015 – 2020.
Pasifiko wa San Severino
thumb|[[Sanamu ya Mt. Pasifiko huko Lendinara.]] Pasifiko Divini wa San Severino, O.F.M. (1 Machi 1653 - 24 Septemba 1721) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo (tawi la Wareformati) na padri wa Kanisa Katoliki.
Kesi ya kumtangaza mtakatifu ilianza mwaka 1740; Papa Pius VI alimtangaza mwenye heri tarehe 4 Agosti 1786, na Papa Gregori XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 26 Mei 1839.
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 24 Septemba.
Maisha
Alizaliwa na Antonio Maria Divini na Mariangela Bruni huko San Severino (wilaya ya Macerata, mkoa wa Marche, nchini Italia).
Wazazi wake walifariki muda mfupi baada ya yeye kupata kipaimara, akiwa na umri wa miaka 3.
Alipata upadrisho tarehe 4 Juni 1678, akawa mwalimu wa falsafa (1680-1683) wa watawa vijana wa shirika lake.
Halafu kwa miaka sita akafanya kazi ya kuhubiri katika maeneo ya kandokando.
Baada ya hapo alivumilia kishujaa mateso mengi, kama vile uwete, upofu na uziwi kwa karibu miaka 29.
Kisha kushindwa na ulemavu huo wote asiendelee na utume wa kuhubiri, alikazania maisha ya sala, akijaliwa na Mungu njozi na uwezo wa kutenda miujiza.
Pamoja na hayo, miaka (1692-1693) alikuwa mhudumu wa konventi ya Mt. Maria delle Grazie huko San Severino, alipokuja kufariki.
Čvrsnica
thumbnail|right|200px|Mlima Čvrsnica ni mlima wa Balkani (Ulaya), katika nchi ya Bosnia na Herzegovina.
Urefu wake ni mita 2,238 juu ya usawa wa bahari.
Pahi
Baadhi ya vijiji vya kata ya Pahi vyenye shule ya msingi ni Pahi yenyewe, Kinyasi, Kinyasi Majengo, Salare, Potea, Ikova, Lusangi na Kiteo. Asilimia kubwa za wakazi wa kata ya Pahi ni Warangi.
Mto Gatayungu
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Mtipa
Mtipa ni jina la kata ya Manisipaa ya Singida katika Mkoa wa Singida, Tanzania yenye msimbo wa posta 43111. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,351 waishio humo.
Taranto
thumbnail|right|280px|Mji wa Taranto
Taranto ni mji wa Italia katika mkoa wa Puglia. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 200,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo mita 15 juu ya usawa wa bahari.
Alexander Mahone
Alexander Mahone ni jina la kutaja uhusika wa katika kipindi cha televisheni cha Kimarekani cha Prison Break. Uhusika huu ulichezwa na William Fichtner. Uhusika huu ulitambulishwa katika sehemu ya pili ya msimu wa mfululizo huu. Amecheza katika sehemu maarufu za mwanzoni kabisa na tangu hapo akawa anaonekana katika kila sehemu ya mfululizo huu.
Mahone alikuwa Kachero Maalum wa FBI, alibobea katika fani ya kuwawinda wafungwa waliotoroka, na ana uzoefu huo kwa takriban miaka kumi na minne. Baada ya nyota wa mfululizo huu, Michael Scofield (imechezwa na Wentworth Miller), kufaulu kuwatorosha wafungwa wenzake kutoka katika jela ya Fox River State Penitentiary, Mahone amesaini mkataba na kukusanya nguvu ili kuwarudisha watoro wote waliotoroka. Humu kacheza kama ana umri wa miaka 42.
Didier Drogba
Didier Yves Drogba Tébily (amezaliwa 11 Machi 1978) ni mchezaji wa mpira wa miguu kutoka Cote d'Ivoire. Anachezea kilabu cha Phoenix Rising F.C. kama mshambuliaji akiwa pia mmiliki wake.
Mountain View, Nairobi
ni kata ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya, katika eneo bunge la Westlands.
Boksi
thumb|mfano wa boksi linalo hifadhi risasi Boksi (kutoka Kiingereza "box"; kwa Kiswahili linaitwa pia "sanduku") ni kifaa ambacho mara nyingi kimeundwa na karatasi gumu.
Didier Drogba
Ndiye mchezaji bora wa wakati wote na nahodha wa zamani wa timu ya taifa ya Ivory Coast. Yeye anajulikana sana kwa kazi yake huko Chelsea F.C., ambaye amefunga malengo zaidi kuliko mchezaji mwingine wa kigeni na kwa sasa ni mchezaji wa nne wa klabu ya juu zaidi ya wakati wote. Ameitwa Mchezaji wa Afrika wa Mwaka mara mbili, kushinda mechi ya mwaka 2006 na 2009.
Mto Kita (Uganda)
unapatikana katika wilaya ya Yumbe, kaskazini mwa Uganda.
Boksi
Maboksi yapo ya maumbo mbalimbali kama mraba, pembetatu, mstatili n.k.
Kingombale
Kingombale ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangombale. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kingombale imehesabiwa kuwa watu 45,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingombale iko katika kundi la Grassfields ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Boksi
Boksi pia hutumika kuhifadhi vitu mbalimbali kama simu, runinga n.k.
Didier Drogba
Katika majira ya joto ya 2004, Drogba alihamia klabu ya Ligi Kuu ya Chelsea kwa rekodi ya klabu £ milioni 24, na kumfanya mchezaji wa gharama kubwa zaidi wa Ivory Coast katika historia. Katika msimu wake wa kwanza alisaidia klabu kushinda cheo cha kwanza cha ligi katika miaka 50, na mwaka baadaye alishinda jina lingine la Ligi Kuu. Mwezi Machi 2012, aliwa mchezaji wa kwanza wa Kiafrika kushambulia malengo 100 ya Ligi Kuu, na pia akawa mchezaji pekee katika historia ya kupiga fainali nne za Kombe la FA mwaka huo huo, wakati alifunga katika kushinda Chelsea dhidi ya Liverpool. 2012 mwisho. Pia alicheza katika mwisho wa Ligi ya Mabingwa wa UEFA 2012, ambapo alifunga mechi ya dakika ya 88 na adhabu ya kushinda katika kuamua risasi dhidi ya Bayern Munich.
Baada ya kutumia miezi 6 na Shanghai Shenhua nchini China, na msimu mmoja na nusu pamoja na klabu ya Kituruki Galatasaray ambako alifunga lengo la kushinda katika mwisho wa 2013 Cup Super Cup, Drogba alirejea Chelsea mwezi Julai 2014. Kwa rekodi ya kazi ya kufunga mabao 10 katika michuano 10 ya mwisho ya kushinda katika klabu, Drogba imetajwa kuwa "mchezaji mkubwa wa mchezo." Ivory Coast ya kimataifa kati ya mwaka 2002 na 2014, Drogba alifunga timu ya kitaifa tangu mwaka 2006 mpaka kustaafu kutoka timu ya Ivory Coast na ni lengo la taifa la wakati wote juu ya malengo 65 kutoka maonyesho 104. Aliongoza Ivory Coast kwenye Kombe la Dunia ya FIFA ya 2006, kuonekana kwao kwanza katika mashindano, na pia alifunga lengo lao la kwanza. Baadaye alipata Ivory Coast kwenye vikombe vya Dunia vya 2010 na 2014. Alikuwa sehemu ya timu ya Ivory Coast ambayo ilifikia mwisho wa Kombe la Mataifa ya Afrika mwaka 2006 na 2012, lakini ilipigwa kwa adhabu kwa mara mbili. Mnamo Agosti 8, 2014, alitangaza kustaafu kutoka kwa soka ya kimataifa.
Miaka ya 780
Makala hii inahusu muongo ya miaka 780 - 789.
Victoria Reggie Kennedy
thumb|Januari 12, 2022 Victoria Anne Kennedy (née Reggie; alizaliwa Februari 26, 1954) ni mwanadiplomasia wa Marekani, wakili na mwanaharakati ambaye amehudumu kama Balozi wa Marekani nchini Austria tangu 2022. Yeye ni mjane na mke wa pili wa Seneta wa muda mrefu wa Marekani Ted. Kennedy, ambaye alikuwa mwandamizi wake kwa miaka ishirini na mbili.
Mwanachama wa Familia maarufu ya Kennedy kupitia kwa marehemu mumewe, shemeji zake ni Seneta wa zamani wa Merika Robert F. Kennedy na Rais wa zamani wa The United States John F. Kennedy. Baba mkwe wake ni mfanyabiashara na mwanadiplomasia Joseph P. Kennedy, Sr. Yeye pia ni dada wa aliyekuwa Mama wa Kwanza Jacqueline Kennedy.
Maisha
Mtoto wa pili kati ya watoto sita, Victoria Anne Reggie alizaliwa huko Crowley katika Parokia ya Acadia kusini magharibi mwa Louisiana. Baba yake, Edmund Reggie, alikuwa jaji wa benki ya Louisiana, na mama yake, Doris Ann Boustany, alikuwa mwanakamati wa Kitaifa wa Kidemokrasia.
Usiku
right|thumb|350px|Dunia wakati wa usiku; picha hii imeunganishwa kutokana na picha mbalimbali zilizopigwa na chomboanga. Hali halisi hakuna eneo lote linaloonekana liko gizani wakati mmoja. Nukta nyeupe upande wa kulia ni nuru ya miji wakati wa giza. thumb|right|Kutwa huko [[Albuquerque, New Mexico.]] Usiku ni kipindi cha siku kilichopo kati ya machweo na macheo na hasahasa kipindi cha giza kinachotokea baada ya machweo ambapo mwanga wa jua hauonekani tena angani hadi muda mfupi kabla ya macheo yaani kabla ya jua kuonekana juu ya upeo wa anga.
Kinyume chake ni mchana.
Watu wengi pamoja na wanyama wengi hulala usiku, lakini kuna wanyama wengine wanaofanya shughuli zao usiku kama vile bundi, popo na wadudu wengi.
Nyakati za usiku
Nyakati za mwanzo na mwisho wa usiku hutofautiana kati ya mahali na mahali duniani. Mstari unaofikiwa na mwanga wa jua unatembea juu ya uso wa dunia kutokana na mzunguko wa dunia kwenye mhimili wake.
Mwendo huu ndio sababu ya kugawiwa kwa uso wa dunia katika kanda muda.
Karibu na ikweta muda wa usiku ni masaa 12 sawa na muda wa mchana, lakini penginepo duniani, kadiri palipo mbali na ikweta kuelekea kaskazini au kusini, muda wa usiku hubadilika kila siku.
Usiku mrefu kabisa hutokea kwenye ncha za dunia ambako wala jua wala utusitusi havionekani angani kwa muda wa karibu miezi 3.
Utamaduni
Katika tamaduni za binadamu usiku mara nyingi una maana mbaya kutokana na matatizo ya kutoona vema na hofu ya vitu visivyoonekana katika kipindi hicho.
Ritta Enespher Kabati
'''Dkt. Ritta Enespher Kabati''' (amezaliwa 25 Desemba 1969) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama cha Mapinduzi (CCM).
Alishika nafasi mbalimbali za uongozi katika Chama Cha Mapinduzi katika mkoa wa Dar es Salaam. Aliwahi kuwa diwani wa viti maalum kata ya Ukonga kabla ya kugombea Ubunge viti maalum vya wanawake mkoa wa Iringa.
Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti Maalumu kwa miaka 2015 – 2020.
Gilbert Gottfried
Gilbert Gottfried (amezaliwa tar. 28 Februari 1955) ni mwigizaji wa filamu na mchekeshaji kutoka nchini Marekani.
Sayansi za dunia
Sayansi za dunia nu jumla ya sayansi zinazochungulia maumbile na sifa za dunia yetu au sayari tunapoishi.
Kuna matawi manne makuu yanayoshughulikia utafiti huu ni
Yote hutumia matokeo na mbinu za masomo kama fizikia, kemia, biolojia na hisabati na kuyatumia kwa upimaji na utafiti wa dunia yetu.
Daudi Kabaka
Daudi Kabaka (1939-2001) ni mwimbaji mzaliwa wa Kenya.
Aina ya muziki anayojulikana nayo inaitwa 'Benga', mtindo maarufu sana katika Afrika Mashariki. Nyimbo zake bora zinazojulikana ni pamoja na "African Twist", "Harambee Harambee" na "Western Shilo".
Wimbo wake wa "Helule Helule" uliangaziwa na The Tremeloes na ulitamba sana nchini Uingereza.
Daudi Kabaka pia anajulikana nchini Kenya kwa wimbo wake "Harambee Harambee" ambao kwa kiasi kikubwa huonyesha matumainio ya Wakenya baada ya ukolini ya kuazimi kujenga taifa la Kenya upya.
Alishirikiana na John Nzenze kwenye nyimbo tatu: Masista ,Bachelor Boy  na Nyumba za Tumbaku. Nyimbo hizi zilitolewa na Jambo Records na zikavuma sana Kabaka alitoa katika albamu ya "Pesa Maradhi Ya Moyo" na Maroon Commandos mwaka wa 1986
Kamerun (mlima)
Kamerun ni volkeno hai na mlima mkubwa nchini Kamerun wenye kimo cha m 4095 juu ya UB. Majina mengine ni Fako (jina la kilele cha juu) au Mongo ma Ndemi ("Mlima Mkubwa").
Mlima uko karibu na Ghuba ya Guinea ya Atlantiki na mji wa bandari Douala.
Milipuko imeripotiwa katika miaka 1650, 1807, 1825, 1838, 1852, 1865, 1866, 1871, 1909, 1922, 1925, 1954, 1959, 1982 na 1999 BK.
Paulo Liu Hanzuo
Paulo Liu Hanzuo alikuwa padri wa China aliyefia Ukristo kwa kunyongwa huko Chengdu 13 Februari 1818.
18 Januari
Tarehe 18 Januari ni siku ya kumi na nane ya mwaka. Mpaka uishe zinabaki siku 347 (348 katika miaka mirefu).
Mto Gisumo (Bururi)
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yake yanakwenda kuchangia mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
18 Januari
Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Suksesi, Paulo na Lusio, Koskoni, Zenoni na Melanipo, Volusiano wa Tours, Priska wa Roma, Deikolo abati, Margareta wa Hungaria n.k.
Mto Gisumo (Bururi)
Katika mkoa huohuo kuna korongo lenye jina hilohilo. Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Paulo Liu Hanzuo
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu mfiadini mwaka 2000.
Sikukuu yake na ya wenzake 119 huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.
Washington Township, New Jersey
thumbnail|right|250px|Jenngo kongwe katika Jiji la Washington Township, New Jersey lililojengwa mnamo miaka ya 1745–1750
Washington ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey.
Miaka ya 880
Makala hii inahusu muongo ya miaka 880 - 889.
Kilimani (Nairobi)
ni kata ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya, katika eneo bunge la Dagoretti Kaskazini.
Paranga
Baadhi ya vijiji vya kata ya Paranga vyenye shule ya msingi ni Paranga yenyewe, Kelema Balai, Kelema Kuu, Isini, Sori na cheku. Asilimia kubwa ya wakazi wa kata ya Paranga ni Warangi.
Wannabe
"Wannabe" ni wimbo wa kundi la muziki wa pop la Kiingereza la Spice Girls. Ulitolewa ukiwa kama single ya kwanza, na unafikirika kama ndiyo wimbo ambao ndiyo alama yao. Wimbo huu umetungwa na Spice Girls wenyewe, Richard Stannard na Matt Rowe kwa ajili ya albamu yao ya kwanza ya Spice.
Mto Ivubu
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Muramvya).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Orjen
right|thumb|Milima ya Orjen ni safu ya milima ya Balkani (Ulaya), katika nchi ya Montenegro.
Urefu wake ni mita 1,894 juu ya usawa wa bahari.
Mahmoud Hassan Mgimwa
Mahmoud Hassan Mgimwa Amezaliwa 13 Machi 1963 ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa Mufindi Kaskazini kwa miaka 2015 – 2020.
Yosefu Yuan Zaide
Yosefu Yuan Zaide alikuwa padri wa China aliyefia Ukristo huko Chengdu 24 Juni 1817.
Mto Gitotwe
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Yosefu Yuan Zaide
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu mfiadini mwaka 2000.
Ryoichi Maeda
Ryoichi Maeda (前田 遼一; alizaliwa 9 Oktoba 1981) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Maeda alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 22 Agosti 2007 dhidi ya Kamerun. Maeda alicheza Japani katika mechi 33, akifunga mabao 10.
Mto Kulubu
unapatikana katika wilaya ya Yumbe, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
John Ngugi
John Ngugi Kamau (alizaliwa 10 Mei 1962 katika sehemu ya Kigumo, wilayani Muranga) ni mkimbimbiaji wa zamani wa Kenya na mara nyingi huitwa mmoja wa wanariadha bora nchini katika mbio za “cross-country” na ni mshindi wa mita 5,000 katika Olimpiki ya mwaka wa 1988.
Rungwe (mlima)
thumb|400px|Mlima Rungwe Mlima Rungwe ni volkeno iliyozimika ya Tanzania kusini magharibi ikikadiriwa ya kwamba mlipuko wake wa mwisho ulitokea mnamo miaka 2000 hadi 5000 iliyopita.
John Ngugi
Ngugi ni mzaliwa wa Kigumo na mafanikio yake ya mapema ya kimataifa yalikuja katika michuano ya dunia Cross Country, ambapo alishinda taji nne mfululizo kati ya mwaka wa 1986 na 1989 (hii ililkuwa rekodi ya uanariadha) na kwa ujumla taji tano.
Ngugi alijiimarisha mwenyewe kama mkimbiaji wa mburuzo yake aliposhinda mbio ya mita 5000 katika Michuano ya Dunia ya mwaka wa 1987 katika mji mkuu wa Roma. Katika fainali, Ngugi alichukua uongozi alipofikia kilomita ya pili, lakini licha ya mbinu zake za uongozi katika mbio hizo, alipitwa na wanariadha wenzake wakati wa kumaliza, na kumaliza katika nafasi kumi na mbili; nafasi ya kusikitisha. Alishinda mbio za mita 5000 katika Michezo ya All-Africa ya mwaka wa 1987 uliofanyika nchini Kenya.
Katika Michezo ya Olimpiki yaliyofanyika katika mji mkuu wa Seoul, Ngugi alichukua uongozi baada ya kilomita moja na akafanikiwa kuchukua uongozi wa mita 50. Ingawa uoongozi wake ulipunguzwa wakati mbio za kasi zilitarajiwa katika Lapu ya mwisho, bado Ngugi aliweza kushinda kwa mita 30.
Wakati Michezo ya Jumuiya ya Madola ya mwaka wa 1990 katika mji mkuu wa Auckland, nchini New Zealand, Ngugi alijaribu kutimia mbinu sawa na zile ambazo zilimsaidia kushinda medali ya dhahabu ya Olimpiki. Ingawa aliteguka na kuanguka baada lapu mbili tu na kupoteza mita 35 kwa washindani wenzake, aliweza kulishika kundi lililokuwa likiongoza na kuimarisha pengo la mita 40 wakati kengele ya lapu ya mwisho iligongwa. Lakini wakati huo, juhudi zake hazikutosha kwani Andrew Lloyd kutoka Australia alishinda na sekunde 0.08 tu katika mmalizio wa ajabu.
Ngugu alirejea mwaka wa 1992 kulikamata taji la dunia la Cross Country kwa mara ya tano.
Ngugu alirejea mwaka wa 1992 kulikamata taji la dunia la Cross Country kwa mara ya tano. Mwaka wa 1993 Ngugi alikataa kufanyiwa jaribio la dawa la nje-ya-ushindani [9] na awali alipokea marufuku ya miaka minne lakini baadaye ilipunguzwa kwa miaka miwili kutokana na 'hali za ajabu'. Kwa ufanisi huu ulikamilisha wasifu wake kama mwanariadha.
Rungwe (mlima)
Ukiwa na kimo cha m 2960 ni mlima mkubwa wa Tanzania ya Kusini.
Mlima unasimama juu ya ncha ya kaskazini ya Ziwa Nyasa. Upande wa kusini-mashariki wa mlima hupokea usimbishaji wa mm 3,000 kwa mwaka ambao ni wa juu kabisa katika Tanzania.
Mazingira ya mlima ni nchi yenye rutuba na kilimo. Rungwe ni eneo la Wanyakyusa.
Jina la mlima limekuwa pia jina la wilaya ya Rungwe.
Marejeo
]
Tilfi
Tilfi ni mbinu ya kitamaduni ya kusuka huko Banarasi brocades ambapo hutumia nyuzi za rangi tatu. Neno hili lilianzishwa na wasukaji wengi na chapa ya varanasi, ya Kihindi yenye jina moja la Tilfi Banaras.
Tilfi pia ni vazi la Eritrea lililotengenezwa kwa mikono, lililo na mshono unaofanana na msalaba kuzunguka eneo la kifua, shingo na kifundo cha mkono. Baadhi ya wanawake huweka na sehemu ndogo kama vifungo au dhahabu ya karati karibu na mtindo husika.
Dinara
right|thumb|Mlima Dinara ni mlima wa Balkani (Ulaya), kati ya nchi za Korasia na Bosnia na Herzegovina.
Urefu wake ni mita 1,913 juu ya usawa wa bahari.
Chamko la volkeno
thumbnail|right|200px|Mlipuko wa [[Ol Doinyo Lengai, mkoani Arusha, mwaka 1966.]] thumbnail|right|200px|Mlipuko wa [[Mount St. Helens (Marekani) mwaka 1980.]] Chamko la volkeno hutokea kama lava (zaha) na gesi kutoka vilindi vya ganda la Dunia zinatoka nje ya ardhi. Kutegemeana na tabia ya magma (mwamba wa joto katika hali ya kiowevu) na mazingira chamko hilo linaweza kuwa kama mlipuko au kama kumwaga kwa lava ya moto inayosambaa kwa utaratibu zaidi.
Miaka ya 980
Makala hii inahusu muongo ya miaka 980 - 989.
Chamko la volkeno
Volkeno hupatikana hasa pale ambapo vipande vya ganda la dunia vinaachana au kusukumana. Kuna pengo ambako magma joto kutoka ndani ya dunia inapanda juu kufika usoni mwake. Volkeno hutokea pia juu ya sehemu ya joto (hotspot) inayopanda juu kutoka kiini cha Dunia kupitia koti la Dunia.
Pale ambapo lava inatoka ardhini inapoa na kuganda; hivyo inajenga ukuta kuviringisha shimo linapotoka; kwa njia hiyo kutoka kwa lava inaweza kujenga milima inayokua na kuwa mirefu yenye njia ya lava ndani yake.
Kama volkeno imelala kwa muda mrefu njia ya kasoko yake inafungwa kwa sababu zaha ndani yake imeganda kuwa mwamba imara. Ikitokea ya kwamba joto la chini linaongezeka tena magma inaanza kupanda juu lakini haiwezi kutoka nje. Inakwama chini ya volkeno na shindikizo ndani yake linaongezeka. Kama shindikizo linazidi husababisha mlipuko na kutoka ghafla kwa lava (zaha) na gesi nyingi mara moja. Ukali unaongezeka kama maji ya chini ya ardhi yanaingia katika chumba cha magma chini ya volkeno.
Milipuko mikubwa ya aina hiyo iliwahi kurusha mlima wote hewani kwa mfano mlima wa Krakatau mwaka 1883 BK. Mlima wenye urefu wa mita 813 juu ya UB ulipotea kabisa pamoja na kisiwa chake.
Ukitokea baharini mlipuko unaweza kusababisha mawimbi makubwa ya tsunami yanayofyeka mwambao.
Hatari nyingine ya milipuko ni kiasi kikubwa cha gesi na majivu pamoja na tefra, yaani mawe na miamba ya moto. Gesi na majivu yenye halijoto hadi 800 °C zinaweza kusambaa haraka sana zikiteketeza kila kitu njiani. Pia gesi zinazotoka zinaweza kuwa za sumu. Wakati wa mlipuko wa Vesuvio watu wengi wa Pompei waliuawa na gesi pamoja na majivu.
Milipuko inaweza kutokea sambamba na tetemeko la ardhi.
Cecilia Daniel Paresso
Cecilia Daniel Paresso (amezaliwa tarehe 22 Novemba 1981) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama cha kisiasa cha CHADEMA. Amechaguliwa kuwa mbunge wa Viti Maalum kwa miaka 2015 – 2020.
Mto Kabangara
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Muramvya).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Orodha ya makabila ya Uganda
Hii ni orodha ya makabila ya Uganda inavyotokana na orodha ya Ethnologue ya lugha za Uganda.
Mtamaa
Mtamaa ni kata ya Manisipaa ya Singida katika Mkoa wa Singida, Tanzaniayenye msimbo wa posta 43104.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,981 waishio humo.
Papa Eleutero
thumb|right|Papa Eleutero. Papa Eleutero (kwa Kigiriki Ελευθέριος) alikuwa Papa kuanzia takriban 171/177 hadi kifo chake takriban 185/193. Alitokea Nikopoli, Ugiriki.
Alimfuata Papa Soter akafuatwa na Papa Viktor I.
Egesipo aliandika kwamba alikuwa shemasi wa Roma chini ya Papa Aniseti na Papa Soter.
Chini yake uzushi ulienea na Eleutero aliandika kitabu kuupinga
Wafiadini wa Lyon, wakiwa gerezani, walimuandikia barua nzuri sana kuhusu kudumisha amani ya Kanisa.
Kingong
Kingong ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Kamerun inayozungumzwa na Wangong. Mwaka wa 1983 kulikuwa na wasemaji wawili wa Kingong tu. Kwa hiyo lugha imetoweka kabisa sasa. Wengine wanasema lugha hiyo ni lugha ileile na Kinagumi. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kingong iko katika kundi la Kijarawan ambalo linafanana na lugha za Kibantu.
Papa Eleutero
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 26 Mei.
Mto Gitarungama
ni korongo linalopatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Pirin
|thumbnail|right|200px|Mlima Pirin ni milima ya Balkani (Ulaya), katika nchi ya Bulgaria.
Urefu wake ni mita 2,914 juu ya usawa wa bahari.
Quebec
thumbnail|right|280px|Msitu wa Gaspé, Québec thumb|right|270px|Ramani ya Quebec Quebec (Kiingereza: Quebec, Kifaransa: Québec) ni jimbo la Kanada upande wa Bahari Atlantiki kati ya mdomo wa mto Saint Lawrence hadi ghuba ya Hudson. Imepakana na Ontario, New Brunswick na Newfoundland and Labrador.
Ina eneo la km² 1,542,056 ikiwa ni kubwa zaidi kati ya majimbo ya Kanada.
Kuna wakazi milioni saba na nusu (7,546,131).
Kileleshwa
ni kata ya Nairobi, mji mkuu wa Kenya, katika eneo bunge la Dagoretti Kaskazini.
Wyckoff, New Jersey
thumbnail|right|250px|Nyumba ya Van Blarcom – Jardine katika Mji wa Wyckoff, New Jersey
Wyckoff ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey.
19 Januari
Tarehe 19 Januari ni siku ya kumi na tisa ya mwaka. Mpaka uishe zinabaki siku 346 (347 katika miaka mirefu).
Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Jermaniko wa Filadelfia, Ponsyano wa Spoleto, Mario, Martha, Audifas na Abako, Makari mkuu, Makari wa Aleksandria, Basiano wa Lodi, Liberata na Faustina, Launomaro, Yohane wa Ravenna, Remi wa Rouen, Arseni wa Korfu n.k.
Mto Limika (Yumbe)
unapatikana katika wilaya ya Yumbe, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Eritrea
Eritrea ni nchi ya Afrika ya Mashariki. Mashariki na Kusini-Mashariki Eritrea ina pwani ndefu katika Bahari ya Shamu.
Upande wa Magharibi imepakana na Sudan, upande wa Kusini imepakana na Ethiopia, na Kusini-Mashariki kuna nchi ya Djibouti. Eneo hili lote hujulikana pia kama Pembe ya Afrika.
Jina
Jina la nchi limetungwa mnamo mwaka 1890 na wakoloni wa Italia kutokana na neno la Kigiriki "erythraîa" linalomaanisha “bahari nyekundu” – kwa Kiingereza “Red Sea”. Hii ni kwa sababu Bahari ya Shamu iliitwa "Sinus Erythraeus" na mabaharia Wagiriki au “Mare Erythraeum” kwa Kilatini na Waroma wa kale – maana yake ni "bahari nyekundu".
Mgodi
thumb|Mgodi wa dhahabu kubwa kabisa duniani. thumb|Almasi maarufu kama "Great Star of Africa". Mgodi ni sehemu au mahali ambapo madini huchimbwa. Mgodi unaweza ukawa wa almasi, dhahabu, mafuta, tanzanaiti, rubi n.k.
Eritrea
Jiografia
Eritrea iko katika eneo la Pembe la Afrika na ina Bahari ya Shamu upande wa kaskazini mashariki. Kwa mchanga wa pwani ulio eneo kame pahali pa kutega samaki ni Funguvisiwa la Dahlak.
Eneo ambalo liko kwa milima kusini si kame vile, lakini hali ya hewa ni poa. Mlima wa juu zaidi ni Soira, ambao uko kati ya nchi, mita 3018 juu ya bahari.
Miji
Mji mkuu wa Eritrea ni Asmara na miji mingine ni kama vile mji wa bandari Assab kusini mashariki, na pia miji kama Massawa na Keren.
Eneo
Eritrea imegawiwa katika maeneo 6:
Historia
Pwani ilikaa karne nyingi chini ya utawala wa Uturuki au baadaye Misri kama nchi zenye nguvu kwenye Bahari ya Shamu.
Historia ya Eritrea kama eneo la pekee jinsi ilivyopata uhuru mwisho wa karne ya 20 ilianza na ukoloni wa Italia.
Mwanzo wa ukoloni wa Italia
Serikali ya Misri ilipinga mapatano hayo kwa sababu ilidai eneo lilikuwa chini ya amri yake. Makubaliano hayakufikiwa hadi 1882, serikali ya Italia ilipochukua moja kwa moja mali ya kampuni kama koloni lake la kwanza katika Afrika.
Tangu kuporomoka kwa utawala wa Misri nchini Sudan, baada ya vita vya Al-Mahdi, Misri ilijiondoa pia katika pwani ya kusini mwa bahari ya Shamu. Italia ilitumia nafasi hiyo na tarehe 5 Februari 1885 ilipeleka wanajeshi mjini Massawa na kuitangaza kuwa koloni lake.
Mkoa wa Groningen
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mkoa wa Groningen thumb|right|Mahali pa mkoa wa Groningen katika [[Uholanzi]] Groningen ni jina la mkoa ya Uholanzi. Mji mkuu wake ni Groningen.
Eritrea
Mwanzo wa ukoloni wa Italia
Negus Yohanne IV hakufurahia kufika kwa Italia kwa sababu aliamini ya kwamba Massawa iliahidiwa kwake baada ya kuwasaidia Wamisri kujiokoa mbele ya jeshi la Al-Mahdi. Hivyo upanuzi wa Italia katika nyanda za juu ulikutana na upinzani.
Miaka ya 1080
Makala hii inahusu muongo ya miaka 1080 - 1089.
Eritrea
Mwanzo wa ukoloni wa Italia
Tarehe 26 Januari 1887 jeshi la Waitalia 587 walioelekea kaskazini lilishambuliwa karibu na Massawa kwenye kijiji cha Dogali na kushindwa na Ras Alula aliyekuwa mtemi chini ya Negus ya Ethiopia. Waitalia walipaswa kuongeza wanajeshi 13,000 ili kuhakikisha utawala wao.
Mkataba wa Wuchale na mapigano ya Adowa
Baada ya Yohanne IV kufariki katika mapigano na jeshi la Al-Mahdi, Waitalia walichukua nafasi hiyo ya kuziingia nyanda za juu za Tigray na kujenga vituo vyao huko.
Mfalme mpya Menelik II tarehe 2 Mei 1889 aliutia sahihi mkataba wa Wuchale uliokubali utawala wa Italia juu ya kanda ya pwani pamoja na maeneo kadhaa ya nyanda za juu za Tigray.
Waitalia walijaribu kumdanganya Negus katika mkataba huo kwa kuingiza maneno katika nakala ya Kiitalia yaliyosema "Ethiopia itakuwa chini ya ulinzi wa Italia". Menelik baada ya kuelewa haya alikana mkataba.
Italia ilijibu kwa kuvamia Ethiopia kwa jeshi kubwa. Jeshi hilo lilishindwa na Waethiopia katika mapigano ya Adowa tarehe 1 Machi 1896. Italia ilipaswa kukubali uhuru wa Ethiopia katika mkataba wa amani tarehe 26 Oktoba 1896. Ethiopia ilikubali mamlaka ya Italia juu ya koloni lake katika kaskazini.
Koloni la Eritrea
Baada ya kumaliza mashindano na Ethiopia, Italia tarehe 1 Januari 1890 iliunganisha maeneo yake yote katika koloni lililoitwa Eritrea kufuatana na jina la kale "Bahari ya Eritrea".
Katika kipindi hiki cha utawala wa kikoloni Eritrea ilitokea kama jamii na eneo la pekee. Koloni la Eritrea liliunganisha maeneo matatu yenye tabia za pekee:
Italia ilianzisha miradi ya kufanya Eritrea chanzo cha malighafi kwa ajili ya uchumi wa Italia. Kijiji cha Asmara katika nyanda za juu kilikuwa mji mkuu wa koloni na kupanuliwa kuwa mji kwa ajili ya walowezi Waitalia. Asmara ilipambwa na majengo mazuri ya kisasa.
Katika miaka ya 1930 idadi ya motokaa zilizoendeshwa Asmara ilishinda idadi ya magari ya binafsi mjini Roma. Urithi huo wa majengo umekuwa sababu ya kuingiza Asmara katika orodha ya Urithi wa dunia ya UNESCO.
Waitalia walipanga na kujenga miji mingine kama vitovu vya biashara, mabandari, vituo vya kijeshi au vya kiuchumi.
Idadi ya wakazi wote ilikadiriwa kuwa takriban 200,000 mwaka 1890. Idadi hiyo iliongezeka haraka kufikia zaidi ya 600,000 mnamo 1939. Mabadiliko makubwa yalitokea hasa katika nyanda za juu ambako walowezi Waitalia walianzisha mashamba yao na miji mikubwa zaidi ilijengwa.
Rila
thumbnail|right|280px|Mlima Rila ni milima ya Balkani (Ulaya), katika nchi ya Bulgaria.
Eritrea
Koloni la Eritrea
Idadi ya wasemaji wa Kitigrinya iliongezeka kutoka asilimia 35 mwaka 1905 kuwa asilimia 54 mwaka 1939.
Mwisho wa vita kati ya vikundi mbalimbali na kupatikana kwa huduma za kiafya pamoja na kuongezeka kwa upatikanaji wa chakula, vyote vilichangia katika kuongezeka kwa idadi ya watu.
Rila
Urefu wake katika mlima Musala unafikia mita 2,925 juu ya usawa wa bahari, ukizidi milima yote ya Balkani.
Eritrea
Koloni la Eritrea
Sehemu za Waeritrea waliingia katika maisha ya ajira ya kibepari. Hivyo maarifa ya wakazi wa Eritrea hasa katika nyanda za juu yalikuwa tofauti na wenzao katika Ethiopia yenyewe walioendelea kuishi chini ya utaratibu wa kikabaila. Waeritrea walisukumwa katika maisha ya kisasa na uchumi wa fedha. Hadi mwaka 1940 Eritrea ilikuwa tayari na tabaka la wafanyakazi wa viwandani na katika miji pia tabaka la wasomi wenye elimu ya kisasa.
Baada ya Mussolini kushika serikali, siasa ya Italia ilibadilika. Wafashisti walidharau Waafrika na kuanzisha siasa ya ubaguzi wa rangi. Wenyeji walipewa tu shughuli duni kabisa katika utumishi wa serikali.
Italia ya kifashisti ilifanya mipango ya kulipizia kisasi mapigano ya Adowa ikiandaa vita dhidi ya Ethiopia. Vita vilianza mwaka 1935 kutoka ardhi ya Eritrea. Silaha mpya za Italia (zikiwemo za kikemikali) zilishinda jeshi la Negus, hivyo Ethiopia yote ikawa koloni la Italia kwa miaka michache.
Waitalia walishindwa katika Vita Vikuu vya Pili mwaka 1941, ambapo Waingereza waliteka Ethiopia pamoja na Eritrea.
Baada ya vita vikuu vya pili
Waingereza walitawala Eritrea hadi 1952.
Mwaka huo Umoja wa Mataifa ulikabidhi Eritrea kwa Ethiopia kama eneo la pekee lenye serikali na bunge lake katika shirikisho.
Vita vya kupigania uhuru
Baada ya tukio hilo vikundi vya wanamgambo walienda porini kupigania kwa silaha uhuru wa Eritrea.
Vita vilitapakaa mwaka 1974 baada ya ufalme kupinduliwa na Umaksi kuingia na rundo la Jeshi lililoitwa Derg kuchukuwa mamlaka, na baadaye kuvamia Eritrea. Ukorofi wa serikali ya Mengistu Haile Mariam ulifanya mengi kuongeza waliotumaini uhuru wa Eritrea katika miaka ya 1980.
Ukombozi wa Eritrea ulitegemea rundo la Eritrean Liberation Front (ELF), ambayo pia inaitwa "Jebha", na Eritrean People's Liberation Front (EPLF), ambaye pia inaitwa "Shaabia". ELF ilikuwa na Waislamu wengi wa pwani na wahifadhi wa tedo za wananchi, na EPLF wengi Wakristo kutoka nyanda za juu za Tigrayi waamini wa Umaksi-Ulenin. ELF ilisaidiwa na wafadhili Waarabu, na EPLF kutoka nchi za kikomunisti zilizokuwa upande wa Urusi, lakini baadaye nchi hizo zikapinduka na kusaidia Derg ya Mengistu Haile Mariam. ELF na EPLF hazikuweza kufanya kazi pamoja na kwa hiyo EPLF ikaimaliza ELF na kuendelea kutafuta uhuru.
Vita vya uhuru vilikwisha mwaka 1991, ambapo Waeritrea na waasi Waethiopia kutoka Tigray walishinda jeshi la Ethiopia na kuteka Addis Ababa; serikali ya Derg ikaanguka miaka miwili baadaye.
Eritrea huru
Baada ya kura ya wakazi wa Eritrea kukubali karibu kwa kauli moja, uhuru wa nchi ulitangazwa tarehe 24 Mei 1993 na kukubaliwa kimataifa.
Tangu hapo nchi inaendeshwa na chama kimoja bila uchaguzi.
Awali uhusiano na serikali mpya ya Ethiopia ulikuwa mzuri, lakini baada ya miaka ya kwanza ulizorota.
Mwaka 1998 kulitokea vita kati ya Eritrea na Ethiopia vilivyokwisha na ushindi wa Ethiopia. Wanajeshi la kulinda amani la UM wanajaribu kutunza hali ya kutopigana.
Gretchen Morgan
thumb| Gretchen Morganni jina la kutaja uhusika wa katika kipindi cha [[televisheni cha Prison Break]]
Eritrea
Eritrea huru
Kiongozi wa EPLF, Isaias Afewerki, akawa Rais. Eritrea (EPLF or Shaebia), ikawa chama pekee kinachotawala Eritrea kwa sheria na kubadilisha jina People's Front for Democracy and Justice (PFDJ).
Gretchen Morgan
Huyu ni mwanadada asiye na huruma, hana subira, na asiye sita kumchinja mtu aliyejaribu kukwaza mpango wake usifane. Huyu mwanamke aliyeshika nafasi ya aliyekuwa adui mkuu wa Msimu wa 2 wa mfululizo huu, Bw. William Kim, ameonekana kuwa na uwezo mkubwa wa utesaji na kusimama vilivyo katika swala zima la martial arts.
Viung vya nje
List of Prison Break characters
Eritrea
Eritrea huru
Mwaka 1998, vita vya mpaka na Ethiopia vilileta kifo kwa wanajeshi wengi kwa nchi zote mbili, na Eritrea uchumi wake ukafifia na wananchi wakahangaika sana. Umma wa nchi ukanza kuhama na uchumi kukosa maendeleo. Eritrea ni nchi moja ya Afrika ambapo kuna shida ya mabomu ya ardhi. Serikali ya Ethiopia iliwafukuza WaEritrea ambao waiishi Ethiopia ama watu waliokuwa na utamaduni wa Eritrea baada ya vita na Eritrea. Hii iliwaletea Waeritrea shida na uhamaji.
Baadaye, serikali ya Eritrea imeweza kusisitiza desturi ya ukoloni wa Waitalia ambayo inadai Kanisa na Dini kujiandikisha kwa serikali na kupewa ruhusa wa kuhubiri. Dini zilizopewa ruhusa na serikali ni Kanisa la Kiorthodoksi la Eritrea, Kanisa Katoliki, Kanisa la Mekane Yesus (Walutheri) na Uislamu. Nyingine zote, hasa zenye itikadi kali zimebanwa kote nchini.
Vita vya Eritrea na Ethiopia viliisha mwaka 2000 kwa mashauriano yanayojulikana kama Mapatano ya Algiers. Mojawapo ya makubaliano lilikuwa kuanzisha Muungano wa kimataifa wa kuweka amani, ambao unajulikana kama Muungano wa Kimataifa wa misheni ya Eritrea na Ethiopia (UNMEE); Walinda amani 4,000 wa UM wamebaki kutoka mwezi Agosti 2004.
Makubaliano mengine ya Algiers yalikuwa kuanzisha usawazisho wa mwisho wa mpaka uliyobishaniwa kati ya Eritrea na Ethiopia. Komisheni iliyokuwa na madaraka kutoka kwa UM, iliyoitwa Komisheni ya Mpaka wa Ethiopia na Eritrea (EEBC), baada ya mashauriano mrefu, ilikata maamuzi ya mwisho mnamo Aprili 2002, lakini maamuzi yao yakakataliwa na Ethiopia.
Kutoka Oktoba 2005 bishano la mpaka bado lilibaki kuwa suala nyeti, na wanajeshi wa kulinda amani wa UM walijaribu kutunza hali ya kutopigana.
Hatimaye mwaka 2018 waziri mkuu mpya wa Ethiopia, Abiy Ahmed alimaliza mgogoro huo.
Siasa
thumb|Rais wa Eritrea, Isaias Afewerki (kulia) na Waziri wa Ulinzi wa [[Marekani, Donald Rumsfeld.]] Bunge la Taifa la viti 150, liliyotekezwa mwaka 1993 baada ya Uhuru, lilimchagua Rais wa sasa, Isaias Afewerki. Kura za nchi huwa zinapangwa na kupanguliwa.
Mambo ya nje yanahusu vita na Ethiopia, Sudan na Jibuti. Baada ya wajumbe wa serikali ya Eritrea wa Idara ya mambo ya kigeni kuenda Sudan, ushirikiano umeanza kuwa wa kawaida. Bishano na Ethiopia bado ni wazo kubwa la chuki ambalo limemfanya Rais kuuambia Umoja wa Mataifa ichukue hatua. Uagizaji huu umeelezwa kwa barua kumi na moja za Rais.
Watu
Wakazi wa Eritrea walikadiriwa kuwa 6,380,803 mwaka 2014.
Makabila makubwa ni Watigrinya (55%) na Watigre (30%), ambao wote wawanazungumza lugha za Kiafrika-Kiasia.
Nchi haina lugha rasmi ili kuheshimu sawasawa lugha zote. Hata hivyo Kitigrinya, Kiarabu na Kiingereza vina nafasi za pekee.
Mto Gitungugwe
unapatikana kusini mwa Burundi (mkoa wa Bururi). Maji yanafikia ziwa Tanganyika. Baadaye, maji yanakwenda kuchangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Sakar
ni mlima wa Balkani (Ulaya), katika nchi ya Bulgaria.
Urefu wake ni mita 895 juu ya usawa wa bahari.
Atsuto Uchida
Uchida alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 26 Januari 2008 dhidi ya Chile. Uchida alicheza Japani katika mechi 74, akifunga mabao 2.
Ellen Johnson-Sirleaf
thumb|Ellen Johnson-Sirleaf
Ellen Johnson-Sirleaf (alizaliwa 29 Oktoba 1938 nchini Liberia) amekuwa rais wa kwanza mwanamke barani Afrika baada ya kushinda katika uchaguzi wa mwaka 2005. Johnson-Sirleaf ameshika nyadhifa mbalimbali serikalini na katika mashirika ya kimataifa. Baada ya kumaliza masomo katika chuo kikuu cha Harvard, alifanya kazi katika serikali ya Rais William Tolbert mwaka wa 1970 akiwa ni Waziri wa Fedha.