cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kiini cha atomu
Ugunduzi wa protoni
Kutokana na matokeo aliunda “kanuni ya namba ya jumla“. Kutokana na kanuni hii uwiano wa chaji na tungamo wa kila ayoni ulikuwa mara kadhaa ya ule wa ayoni za Hydrojeni. Ilionyesha Hydrojeni kuwa ni ayoni iliyojenga ayoni (na atomu) nyingine. Hivyo jina protoni, kutoka neno la Kigiriki ‘protos’ ikimaanisha ‘ya kwanza’, ilipewa ayoni ya hydrojeni.
Mto Mulutui
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Kiini cha atomu
Namba ya atomu
Uthibitisho kuwa chaji chanya katika kiini zilikuwa chembe za msingi na muhimu ulitolewa na H. G. J. Moseley. Katika majaribio yake ya mwaka 1913 katika chuo kikuu cha Manchester, Moselay aligongesha elementi kadhaa na mionzi ya cathode (elektroni). Nishati iliyotolewa na mionzi ilisababisha elementi kutoa mionzi X. Moselay alichunguza uhusiano kati ya mizunguko (frequency) ya mionzi X na asili ya elementi iliyokuwa inaitoa. Kwa njia hiyo Moselay aliweza kuonyesha kuwa namba ya atomu, ambayo ilikuwa inafahamika kama idadi ya protoni katika nyukliasi, ilipelekea mpangilio wa elementi katika Jedwali la Elementi (Mfumo radidia).
Ugunduzi wa neutroni
Miongoni mwa matokeo ya majaribio ya Aston kuna kwamba tungamo la atomu ya oksijeni ilikuwa mara 16 zaidi ya lile la protoni. Kufuatia ugunduzi wa Rutherford wa nyukliasi, na uchunguzi wa Moseley wa namba ya atomu, ilikuwa wazi kuwa nyukliasi ya oksijeni ina chaji chanya nane tu. Hii ilimaanisha ina protoni nane, lakini tungamo la oksijeni lilionyesha kuwa kubwa (karibia mara mbili zaidi) kuliko protoni nane.
Utata huo uliondolewa na James Chadwick mwaka 1932 kwa ugunduzi wa neutroni. Ilichukua muda mrefu tangu majaribio ya Aston (1919) hadi ugunduzi wa neutron (1932). Sababu iliyopelekea kuwa hivi ni kutokuwepo kwa chaji katika neutroni, hivyo kufanya kuwa vigumu kugundulika kwa kutumia usumaku au umeme.
Msingi wa ugunduzi wa Chadwick ulikuwa kama ifuatavyo. Aliweka chanzo cha chembe za alpha kwenye upande mmoja wa foili ya beryllium. Upande mwingine wa beryllium kulikuwa na kinasa chembe (detector) cha alpha ambacho kiligundua uwepo wa ayoni. Katika mpangilio huu, ayoni hazikuweza kugundulika katika kinasa chembe. Kisha mche wa paraffin uliwekwa katikati ya beryllium na kinasa chembe, hali iliyopelekea kinasa chembe kugundua uwepo wake. Hivyo lazima kutakuwa na chembechembe zilizotoka katika beryllium na kusababisha pambano ambalo lilipelekea ayoni kugundulika katika kinasa chembe za ayoni. Hizi chembechembe zilikuja kugundulika kuwa ni neutroni.
Baada ya kugundua uwepo wa nyutroni, Dmitri Ivanenko alitunga maelezo ya kiini cha atomu kuwa nyutroni na protoni.
Idadi ya protoni katika kiini inafanya namba atomua. Namba ya nyukleoni (protoni na nyutroni kwa pamoja) hufanya namba ya masi. Masi ya atomu thabiti zinazotokea kiasili ziko kati ya 1 (hidrojeni) na 238 (urani). atomu zenye masi kubwa zaidi hazitokei duniani kiasili maana si thabiti.
Ilhali karibu masi yote imo ndani ya kiini, nafasi yake ni ndogo na sehemu kubwa ya nafasi ya atomu huchukuliwa na mzingo elektroni.
Kwa hali ya kawaida atomu haionyeshi chaji ya umeme. Ina chaji ndani yake kulingana na idadi ya protoni ambazo ni chanya na elektroni ambazo ni hasi. Katika hali ya kawaida idadi yake ni sawa, kwa hiyo chaji zinabatilishana. Lakini kama elektroni zinaondoka katika mzingo elektroni hali inabadilika na atomu huonyesha chaji. Kiini cha atomu peke yake daima kina chaji chanya maana hakina elektroni zilizomo katika mzingo.
Ulinganifu wa elektroni, protoni na neutroni
Tungamo la protoni lilikuwa kwa kiasi fulani rahisi kupima kwa kutumia mass spectrograph. Hata hivyo njia hiyo haiwezi kutumika kupima tungamo la neutroni. Badala yake, neutroni ziligongeshwa na chembe nyingine za atomu. Mwendokasi na tungamo za chembe zilizotolewa (emitted) zilipimwa. Kwa kutumia kanuni ya utunzaji wa momentamu (The Law of Conservation Momentum), iliwezekana kukokotoa tungamo la neutroni. Tungamo la neutroni lilibainika kuwa karibu sawa na lile la protoni. Angalia jedwali hapa chini.
Hitimisho
Ni muhimu kufahamu kuwa ingawa atomu imeundwa na chembechembe tofauti, yenyewe kwa jumla haina chaji ya aina yoyote. Hii ni kwa sababu atomu zina idadi sawa ya protoni (chaji chanya) na elektroni (chaji hasi). Idadi ya neutroni (haina chaji) katika nyukliasi ya atomu si lazima iwe sawa na idadi ya protoni au elektroni. Tofauti hiyo ya neutroni katika nyukliasi za atomu ya elementi moja hupeleka kuwa na isotopes za elementi. Elektroni hutembea kuzunguka nyukliasi ya atomu. Ikiwa atomu ina chaji, hii ni kwa sababu imepata (na kuwa na chaji hasi) au imepoteza (na kuwa chaji chanya) elekroni; lakini si kwa sababu idadi yake ya protoni imebadilika.
Marejeo
Atkins, P. W. (1990). Physical Chemistry, Oxford University Press, Oxford. Matthews, P. S.C. (1986). Quantum Chemistry of Atoms and Molecules, Cambridge Unversity Press, Cambridge. Matthews, P. (2003). Advanced Chemistry, Cambridge Unversity Press, Cambridge.
Mto Mulutui
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Mto Kadandali
unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kiimonda
Kiimonda ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waimonda. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kiimonda imehesabiwa kuwa watu 250. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiimonda iko katika kundi la Kiwaris.
Mkoa wa Kaskazini-Magharibi, Kamerun
ni mmojawapo kati ya mikoa ya Kamerun. Jina lenyewe linadokeza mahali pake nchini.
Mkoa huo una wakazi 1,968,578 (kadirio la mwaka 2015 ) katika eneo la Km² 17,300.
Hussein Javu
Hussein Javu, (alizaliwa 10 Agosti 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Tanzania, ambaye anacheza kama mshambuliaji.
Pia Javu alishiriki katika mashindano mbalimbali ya kimataifa, akichezea Timu ya Taifa ya Tanzania ikiwa ni pamoja na michuano ya Fainali za Kombe ya CECAFA 2011.
Kaaleng/Kaikor
ni kata ya kaunti ya Turkana, Eneo bunge la Turkana Kaskazini, nchini Kenya.
Korogwe (mji)
Mwaka 2012 mji ulikuwa na wakazi 68,308 walioishi katika kata 8 za eneo lake.
Mwaka 2012 eneo la mji wa Korogwe lilitengwa na Wilaya ya Korogwe ya awali na kuwa na halmashauri yake ya pekee.
Pia ni makao makuu ya Dayosisi ya Kanisa la Anglikana ya Tanga.
Historia
Korogwe ilianza kama makazi ya kundi la Wasigua (waliojiita pia Waruvu) kwenye kisiwa cha mto Ruvuma. Hapa palikuwa na mkutano wa njia mbili za misafara kutoka Ziwa Viktoria Nyanza na nyingine kutoka Ugogo.
Wakati wa ukoloni wa Afrika ya Mashariki ya Kijerumani kulikuwa na kituo cha posta, wakati wa koloni ya Tanganyika Korogwe ilikuwa makao makuu ya wilaya.
Lapur
ni kata ya kaunti ya Turkana, Eneo bunge la Turkana Kaskazini, nchini Kenya.
Mto Gitanga (Rutana)
ni korongo la mkoa wa Rutana (Burundi mashariki) ambalo maji yake yanatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Boeremusiek
Mtindo
Tamasha ni sawa na accordion na ndicho chombo kinachoongoza katika bendi nyingi za Boeremusiek. Kuna aina nyingi tofauti za concertina, ndiyo maana Boeremusiek ina sauti na mitindo mingi ya kipekee, na ujenzi wa tamasha ndio hutengeneza sauti tofauti katika bendi ya Boeremusiek; inategemea mahali nafasi na mashimo yamewekwa hufanya tofauti kwenye sauti ambayo tamasha hufanya.
Bendi ya Boeremusiek inaweza kujumuisha accordion ya piano, harmonicas ya vitufe, accordion, kinanda, harmoniums na gitaa, na wakati mwingine, sollo au gitaa la besi linaweza kuonekana.
Valencia CF
Valencia Club de Fútbol (matamshi ya Kihispania: [balenθja kluβ ðe fuðβol], kwa kawaida hujulikana kama Valencia CF au Valencia tu) ni klabu ya soka ya Hispania iliyoko mjini Valencia.
Milka Chepkorir
Milka Chepkorir alizaliwa mwaka wa 1990), ni mwanaanthropolojia, mwanaharakati wa hali ya hewa na pia mwanaharakati wa haki za binadamu. Uwanaharakati wake ulijulikana zaidi alipokuwa mwakilishi wa Sengwer People wanaoishi karibu na Embobut na Kapolet Forest kutetea haki zao baada ya kufurushwa kwa nguvu na Huduma ya Misitu ya Kenya (KFS).
Valencia CF
Klabu hii ilianzishwa tarehe 5 Machi 1919 na kupitishwa tarehe 18 machi 1919 na Octavio Augusto Milego Díaz kama raisi wake wa kwanza.
Boeremusiek
Mtindo
Sauti ya bendi ya Boeremusiek inaweza kutegemea eneo ambalo bendi hiyo inatoka (kwa mfano, Boeremusiek katika Potchefstroom inaweza kutofautiana na zile za Stellenbosch), kwa kuwa dhamira ya Boermusiek ni kuwa muziki wa dansi usio rasmi, wa ala.
Valencia CF
Klabu ya Valencia inacheza katika La Liga.
Valencia imeongoza mara sita katika La Liga, mara saba katika Copa del Rey na mara mbili katika mashindano ya Inter-Cities Fairs Cups (mchezaji wa Kombe la UEFA). pia imechukua mara moja Kombe la UEFA.
thumb|350x350px|Uwanja wa Mestalla Stadium unaomilikiwa na klabu ya Valencia CF
Mto Mumbole
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Boeremusiek
Mtindo
Leo, kuna bendi nyingi za Boeremusiek zilizofanikiwa ambazo zimerekodi albamu. Baadhi ya bendi maarufu na wasanii binafsi leo ni pamoja na Klipwerf Boereorkes, Danie Grey, Nico Carstens, Taffie Kikkilus, Brian Nieuwoudt, Samuel Petzer, Worsie Visser na Die Ghitaar Man.
Mto Mumbole
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Milka Chepkorir
Usuli na Elimu
Chepkorir anatoka kwa jamii ya Sengwer kutoka Msitu wa Kapolet. Anaishi mji wa Kitale, Kenya. Alipata Shahada ya Kwanza ya Anthropolojia kutoka Chuo Kikuu cha Maseno. Kwa sasa, anaendelea na masomo yake kwa kuchukua Shahada za Uzamili katika Jinsia na Mafunzo ya Maendeleo katika Chuo Kikuu cha Nairobi chini ya ufadhili wa mpango wa JHW.
Kgagodi
Kgagodi ni kijiji katika Serowe Palapye, Wilaya ya Central huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 1,756 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Milka Chepkorir
Uanaharakati
Uanaharakati wake ulianza alipokuwa kwenye shule ya upili. Ingawa, uanaharakati wake ulijulikana zaidi alipokuwa mmoja wa wenzake wa Mpango wa Ushirika wa Wenyeji wa Ofisi ya Haki za Kibinadamu la Umoja wa Mataifa mwaka wa 2016.
Kupitia ushirika huu, anahudhuria Kongamano la Kudumu la 16 la Umoja wa Mataifa kuhusu Masuala ya Wenyeji huko New York na kuripoti ukosefu wa utekelezaji wa haki za Wenyeji na UN kwa kuwakilisha Mpango wa Watu wa Misitu, Haki ya Asili na mashirika mengine ishirini. Pia alishiriki ukiukaji wa KFS ambapo walichoma nyumba 90 za watu wa Sengwer ambao ulianza wakati Umoja wa Ulaya na benki ya Dunia zilipowafadhili.
Alirejea kwenye Kongamano la 17 la Kudumu la Umoja wa Mataifa kuhusu Masuala ya Wenyeji mwaka wa 2018 na kuripoti dhuluma zidi ya jamii ya Sengwer na Huduma ya Misitu ya Kenya kwa kuwafurusha kutoka kwa ardhi ya mababu zao. Watu wa Sengwer wamekabiliwa na msururu wa kufukuzwa kulikosababishwa na Mpango wa Kulinda Minara ya Maji na Kupunguza Mabadiliko ya Tabianchi na Kukabiliana na Mabadiliko ya Tabianchi unaofadhiliwa na Umoja wa Ulaya. Kufukuzwa kwa lazima kulifanywa na KFS na kutoka kwa taarifa ya Chepkorir:"'Walichukua mtoto wa miaka sita na kuzunguka naye wakichoma nyumba baada ya mama yake kukimbia. Walimwacha msituni usiku peke yake'"Kufuatia ripoti hii, EU ilisimamisha mradi huo.
Kazi
Kwa sasa, anafanya kazi kama Mratibu wa Hatua ya Ardhi ya Jamii SASA! (CLAN), na pia ni mratibu wa Kutetea Maeneo ya Maisha na pia mshauri wa hazina ya Agroecology.
Kikope
alt=Jicho la mtu mwenye kikope|thumb|Jicho la mtu mwenye kikope Kikope (Kwa Kiingereza conjunctivitis) ni ugonjwa wa jicho ambao humpata mtu iwapo konjaktiva ya jicho inakuwa nyekundu.
Sababu ya kikope inaweza kuwa maambukizi ya virusi au bakteria. Hivyo tunashauriwa kuosha macho kwa maji safi ya kutitirika.
Ishara na dalili
Jicho kuwa na rangi nyekundu, uvimbe kwenye konjaktiva, na macho kutoa machozi mengi ni dalili za kawaida kwa aina zote za kikope.
Ugonjwa wa kikope huweza kutambulika kirahisi kwa dalili kama kuwashwa kwa macho na konjaktiva kuwa na rangi nyekundu. Isipokuwa katika aina nyingine za kikope huhitaji vifaa maalum ili kuthibitisha utambuzi.
Fransisko De Geronimo
Alitangazwa mwenyeheri na Papa Pius VII mwaka 1806, halafu mtakatifu na Papa Gregori XVI mwaka 1839.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Mei.
Jengo la Bharmal, Zanzibar
Jengo la Bharmal, Zanzibar liko katika mtaa wa Malindi ndani ya Mji Mkongwe.
Awali lilisimama pembezoni mwa kijito kilichogawanya Mji Mkongwe kutoka Ng'ambo. Leo jengo hilo linasimama pembezoni mwa barabara karibu na kijito, baada ya mkondo kurudishwa polepole kati ya miaka 1915 na 1960.
Historia
Hapo awali lilijengwa kama makazi ya mfanyabiashara tajiri wa India, Mohamedbhai Sheikh Hoosenbhai, kisha likatumika kama ofisi za utawala wa Uingereza, na leo inatumika kama ofisi za Baraza la Manispaa la Zanzibar (ZMC).
Mto Mumonzwe
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Tambarare ya Siberia Magharibi
thumb|350x350px|Mto Vasyugan. right|thumb|Sehemu ya Magharibi ya Siberia katika ramani ya satelaiti ya [[Asia ya Kaskazini.]] Tambarare ya Siberia Magharibi (kwa Kiingereza: West Siberian Plain) ni tambarare kubwa ambayo inachukua sehemu ya magharibi ya Siberia, kati ya Milima ya Ural upande wa magharibi na Mto Yenisei upande wa mashariki, tena Milima ya Altay upande wa kusini mashariki. Eneo lote ni takriban km² 2,500,000.
Miji muhimu ni pamoja na Omsk, Novosibirsk, Tomsk na Chelyabinsk.
Jiografia
Kuna sehemu pana za vinamasi. Upande wa kusini iko misitu ya misonobari, inayoendelea kubadilika kuwa misitu ya taiga, na hatimaye tundra kadiri inavyofika kaskazini zaidi ambako jotoridi inashuka. Katika maeneo hayo ya kaskazini mimea mirefu kama miti haiwezi kustawi kwa sababu ya upungufu wa maji ambayo yameganda kuwa barafu.
Mito mikubwa ni:
Mto Kabindi (Burundi)
ni korongo la mkoa wa Rutana (Burundi mashariki) ambalo maji yake yanatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Chuo cha Taifa cha Usafirishaji
Chuo cha Taifa cha Usafirishaji ni miongoni mwa vyuo nchini Tanzania kilichopo Dar es Salaam kilianzishwa mnamo mwaka 1975.
Kozi
Chuo kinatoa kozi mbalimbali kuanzia ngazi ya Cheti, Stashada na Shahada ikiwa na baadhi ya idara za Uhandisi, Usafirishaji Biashara na Ugavi
Mto Kakwata
unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kiiteri
Kiiteri ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waiteri. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiiteri imehesabiwa kuwa watu 480, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiiteri iko katika kundi la Kiarai.
Ubalozi Mdogo wa Uingereza, Zanzibar
Ubalozi Mdogo wa Uingereza, Zanzibar ulifunguliwa mnamo 1841, ulijengea kimkakati katika maeneo ya biashara karibu na ufukwe wa bahari.
Historia
Jengo hilo linasemekana lilikuwa kwa nyakati tofauti makazi ya wachunguzi maarufu, Speke, Burton na Dk Livingstone. Mnamo 1874 ubalozi ulihamishiwa Mambo Msiige na nyumba hiyo ikachukuliwa na Kampuni ya Smith MacKenzie hadi mwaka 1974 ilipogeuzwa kuwa ofisi ya serikali.
Mto Kagege (Burundi)
ni korongo la mkoa wa Rutana (Burundi mashariki) ambalo maji yake yanatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Bara (ngoma)
thumb|Ngoma ya Bara Bara (Bambara pia inaitwa bendré) ni ngoma yenye umbo la duara iliyotengenezwa kwa kibuyu kikavu au kibuyu kilichotumika Afrika Magharibi, haswa katika nchi za Burkina Faso, Ivory Coast, na Mali). Kichwa chake kimoja kimetengenezwa kwa ngozi ya mbuzi. Ili kutengeneza ngoma hiyo, kibuyu kilichokaushwa hukatwa upande mmoja na kichwa kimoja kilichotengenezwa kwa ngozi ya mbuzi kinanyoshwa kwenye uwazi.
Mto Munyii
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Nakalale
ni kata ya kaunti ya Turkana, Eneo bunge la Turkana Kaskazini, nchini Kenya.
Kiisaka
Kiisaka (pia Kikrisa) ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waisaka. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiisaka ilihesabiwa kuwa watu 420. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiisaka iko katika kundi la Kiskou.
Mto Esambu Keke
unapatikana katika kaunti ya Kajiado nchini Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Tunguli
Tunguli ni kata ya Wilaya ya Kilindi katika Mkoa wa Tanga, Tanzania.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 7,774 waishio humo.
Jamii yake hujihusisha sana na kilimo cha mahindi, maharagwe, kwa wingi; pia wana kilimo cha mazao jamii ya mbaazi. Wakazi hao pia hujihusisha na ufugaji wa mbuzi, ng'ombe na kondoo.
Mto Kayera
unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Makopong
thumb|Kibao kinachoonyesha Makopong
Rende
thumb|Rende,Calabria ni mji wa mkoa wa Calabria, Italia Kusini wenye wakazi 33,555 (sensa ya mwaka 2011 ).
Farakano la mwaka 1054
Farakano la mwaka 1054 lilitokea hasa kati ya Papa Leo IX wa Roma na Patriarki Mikaeli Serulari wa Konstantinopoli likasababisha ushirika kati ya Ukristo wa Magharibi na sehemu kubwa ya Ukristo wa Mashariki usiendelee kuwa kamili hadi leo.
Mahusiano yalikuwa yamezidi kuharibika tangu karne ya 4 ambapo ulianza ushindani kati ya miji hiyo miwili iliyokuwa kwa pamoja makao makuu ya Dola la Roma.
Maelekeo tofauti katika teolojia, maisha ya kiroho n.k. yalitumika kama visingizio katika kulaumiana, na hata kufarakana kwa muda.
Hatimaye mabalozi waliotumwa na Papa, ingawa hawakuwa na mamlaka hiyo, waliacha juu ya altare ya kanisa kuu la Konstantinopoli hati ya kumtenga Patriarki na Kanisa Katoliki, naye akaitikia kwa kumtenga Papa na Kanisa la Orthodoksi.
Juhudi mbalimbali za kurudisha umoja zilifanyika katika nafasi mbalimbali, lakini pengine haraka haikusaidia kuzifanikisha, kwa mfano katika Mtaguso wa pili wa Lyon (1274) na katika Mtaguso wa Firenze (1431-1449).
Njia ya taratibu iliyoshikwa pamoja katika karne ya 20 inatia tumaini zaidi. Inakumbukwa hasa tamko la upendo la tarehe 7 Desemba 1965 ambalo Papa Paulo VI na Patriarki Atenagora I kwa pamoja walifuta kutoka kumbukumbu ya Kanisa hati za mwaka 1054 ambazo pande hizo mbili zilitengana.
Letea
ni kata ya kaunti ya Turkana, Eneo bunge la Turkana Magharibi, nchini Kenya.
Kikairak
Kikairak ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakairak. Mwaka wa 2012 idadi ya wasemaji wa Kikairak imehesabiwa kuwa watu 900. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikairak iko katika kundi la “East New Britain”.
Mto Kanga (Uganda)
unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Munyuni (Makueni)
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Lopur
ni kata ya kaunti ya Turkana, Eneo bunge la Turkana Magharibi, nchini Kenya.
Meridiani ya sifuri
300px|thumb|Meridiani ya sifuri. Meridiani ya sifuri (kwa Kiingereza: Prime Meridian, Null meridian, Zero meridian) ni mstari wa meridiani unaokubaliwa kuwa mstari wa rejeo kwa kutaja longitudo za mahali duniani. Tangu mwaka 1884 meridiani hiyo ni mstari unaopita kutoka ncha ya Kaskazini hadi ncha ya Kusini kupitia paoneaanga pa Greenwich mjini London, Uingereza. Mstari wa Greenwich ni sifuri, na mistari zenye umbali wa nyuzi moja hutajwa kuwa nyuzi za longitudo upande wa mashariki au magharibi za sifuri, yaani Greenwich.
Historia ya uteuzi wa Greenwich
Hadi mwaka ule kulikuwa na meridiani za kurejelea tofauti kati ya nchi na nchi pamoja na meridiani ya Greenwich kuwa rejeleo kwa ramani za Kiingereza. Maana Greenwich, ambayo ni pambizo la London, ilikuwa mahali pa paoneaanga pakuu pa Uingereza. Mnamo mwaka 1880 Uingereza ilikuwa nchi yenye meli nyingi duniani na idadi kubwa ya meli ilitumia ramani zilizorejelea Greenwich kwa kutaja majiranukta ya mahali.
Mwaka 1884 rais wa Marekani alikaribisha mkutano wa kimataifa "International Meridian Conference" uliohudhuriwa na wawakilishi kutoka nchi 25. Mkutano ulipendekeza kutumia meridiani ya Greenwich kama "meridiani ya sifuri".
Hata hivyo, Ufaransa haukukubali mwanzoni na kwa miaka kadhaa iliyofuata ramani za Kifaransa zilionyesha meridiani ya Paris kuwa "meridiani ya sifuri".
Mfumo wa kutaja majiranukta au anwani ya kijiografia
Meridiani ya Greenwich huhesabiwa kuwa "0", halafu kuna nyuzi 180 upande wa mashariki na nyuzi 180 upande wa magharibi. Nyuzi ya 180 ni ya pamoja kinyume cha mstari wa Greenwich.
Nyuzi za longitudo hutajwa ama kwa kuongeza "za mashariki / East" na "za magharibi / West", au kwa kutumia namba chanya kwa nyuzi za mashariki na namba hasi kwa zile za magharibi.
Nchi zinazopitwa na meridiani ya sifuri
Mstari wa longitudo Greenwich unapita kwenye nchi zifuatazo:
Inapita pia kwenye sehemu za
Mto Kagoti (Rutana)
ni korongo la mkoa wa Rutana (Burundi mashariki) ambalo maji yake yanatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Kikarkar-Yuri
Kikarkar-Yuri ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakarkar-Yuri. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kikarkar-Yuri imehesabiwa kuwa watu 1140. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikarkar-Yuri iko katika kundi la Kipauwasi.
Neema Emanuel Sule
Neema Emanuel Sule (alizaliwa 18 Juni 1994) ni msichana mwanariadha wa Tanzania ambaye alishiriki michezo ya Olimpiki ya vijana ya mwaka 2010 katika mbio ya kilomita 15 akitumia muda wa dakika 55 na sekunde 14 na ya kilomita 3 akitumia dakika 10 na sekunde 22.
Donald Randolph
Donald Randolph (5 Januari 1906 - 16 Machi 1993) alikuwa mwigizaji, mtangazaji wa runinga na redio. Mwanamuziki huyo ambaye alionekana katika Alfred Hitchcock pia aliigiza kwenye radio dramas, vipindi vya runinga na zaidi ya sinema thelathini His other Broadway credits include I Like It Here (1945), The Naked Genius (1943), The Sun Field (1942), Yours, A. Lincoln (1942), Lady in the Dark (1940), King Richard II (1939), Hamlet (1939), King Richard II (1936), Crime Marches on (1935) and Strange Gods (1932)''. ''
Songot
ni kata ya kaunti ya Turkana, Eneo bunge la Turkana Magharibi, nchini Kenya.
Donald Randolph
Alifariki kwa nimonia huko Los Angeles akiwa na umri wa miaka 87.
Magazeti
Baadhi ya magazeti ya Randolph yamehifadhiwa Library Special Collections
Moroka
Moroka ni kijiji katika North East, Wilaya ya North-East huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 1,692 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Paternò
thumb|Paternò,Sicilia ni mji wa mkoa wa Sicilia, Italia visiwani wenye wakazi 47,870 (sensa ya mwaka 2011 ).
Uhamiaji wa binadamu
right|thumb|Kiwango cha uhamiaji duniani. Uhamiaji wa binadamu ni mchakato wa watu kutoka sehemu moja kwenda hadi nyingine kwa nia ya kuanzisha makazi ya kudumu au ya muda katika eneo jipya. Kwa kawaida, watu husafiri masafa marefu, ndani mwa nchi au kutoka nchi moja hadi nyingine.
Watu wanaweza kuhama kama watu binafsi, kama familia au katika makundi makubwa.
Mtu anayetoroka maafa ya asilia au vita vya wenyewe kwa wenyewe huitwa mkimbizi au mkimbizi wa ndani kama anahamia ndani mwa nchi. Pia, kuna watu ambao hutafuta kimbilio kutokana na kuteswa kwa ajili ya msimamo wa siasa au dini.
Wahamahamaji hawachukuliwi kuwa wahamiaji kwa kuwa hawana nia ya kufanya makazi na kuhama kwao ni kwa msimu tu. Pia, shughuli za watu kusafiri kwa madhumuni ya utalii, upelelezi au hija si uhamiaji.
Takwimu za uhamiaji
thumb|Sehemu ya wahamiaji katika kila nchi ya ulimwengu katika mwaka 2015. Makadirio kadhaa ya takwimu za uhamiaji katika dunia yapo.
Maendeleo ya hivi karibuni katika utafiti wa uhamiaji kupitia mtandao unawezesha kuelewa vizuri zaidi mwelekeo wa uhamiaji na nia za uhamiaji.
Kiwango kikubwa cha uhamiaji hufanyika katika nchi za kaskazini na nchi za kusini. Wahamiaji wengi kutoka nchi zilizoendelea huhama kuenda nchi zilizoendelea zaidi na takriban 43% ya wahamiaji kutoka nchi zinazoendelea huhama kuenda nchi zingine zinazoendelea.
Mto Kiyonga
unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda.
Mto Eseki
unapatikana katika kaunti ya Kajiado nchini Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Aga Khan Jamaat Khana, Zanzibar
Aga Khan Jamaat Khana ni msikiti wa mwanzo wa dhehebu la Kish'ia huko Zanzibar uliojengwa eneo la Forodhani; kwa kiasi kikubwa msikiti huo ulijengwa mnamo mwaka 1905.
Katika nusu ya pili ya karne ya 19, jamii za Waislamu kutoka bara la India zilianza kujenga misikiti katika Mji Mkongwe; huo ulijulikana kama Msikiti wa Aga Khan, au Ismaili Jamatkhana.
Sehemu kubwa ya msikiti imechongwa milango ya mbao ya mtindo wa Kigujarati na paneli zilizohifadhiwa.
Mto Muooni (Makueni)
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Yosefina Bakhita
Yosefina Margaret Bakhita, F.D.C.C., (Olgossa, Darfur 1869 hivi - Schio, Veneto, Italia, 8 Februari 1947) alikuwa mtumwa kutoka Darfur, wa kabila la Wadaju nchini Sudan ambaye kisha kuletwa Italia akawa huru, akabatizwa, akajiunga na shirika la Wakanosa, akaishi na kufanya kazi huko kwa miaka 45.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mwenye heri tarehe 17 Mei 1992 na mtakatifu tarehe 1 Oktoba 2000.
Dickson Job
Dickson Nickson Job (alizaliwa 29 Desemba 2000) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Tanzania ambaye anacheza kama beki wa kati wa klabu ya Young Africans na Timu ya Taifa ya Tanzania.
Yosefina Bakhita
Maisha
Katika familia yake aliishi kwa furaha pamoja na ndugu zake sita (watatu wa kiume na watatu wa kike) hadi alipotekwa na Waarabu waliofanya biashara ya utumwa akiwa na umri wa miaka 7/9, mnamo Februari 1877, kama ilivyomtokea dada yake miaka miwili ya nyuma.
Dickson Job
Klabu
Job alianza soka lake katika Ligi Kuu ya Tanzania Bara akiwa katika klabu ya Mtibwa Sugar. Alihamia klabu ya Young Africans mnamo 11 Januari 2021.
Kikilmeri
Kikilmeri ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakilmeri. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kikilmeri imehesabiwa kuwa watu 1970. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikilmeri iko katika kundi la Kibewani.
Helen Gichohi
Helen Wanjiru Gichohi ni mwanaikolojia wa kutoka nchini Kenya.Alikuwa alikuwa Rais wa Wakfu wa Wanyamapori wa Afrika (AWF) kuanzia mwaka wa 2007 hadi mwaka wa 2013.
Dickson Job
Ushiriki Kimataifa
Job alicheza mechi yake ya kwanza akiwa katika Timu ya Taifa ya Tanzania katika mechi ya kirafiki dhidi ya Kenya, ambapo Tanzania ilipoteza kwa mabao 2-1 mnamo 15 Machi 2021.
Yosefina Bakhita
Maisha
Baada ya kulazimishwa kusafiri miguu mitupu 960 km hadi El Obeid; njiani aliuzwa na kununuliwa mara mbili tayari. Katika miaka 12 iliyofuata (1877–1889) aliuzwa tena mara tatu.
Helen Gichohi
Elimu
Helen Gichohi alizaliwa katika jamii ya kilimo kati mwa Kenya. Alipata Shahada ya Kwanza ya Sayansi katika Zoolojia kutoka Chuo Kikuu cha Kenyatta na Shahada ya Uzamili wa Sayansi katika biolojia ya Uhifadhi kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi. Aliendelea kusoma Chuo Kikuu cha Leicester, ambako alipata shahada ya PhD katika ikolojia. Alipokuwa akifanya kazi kwa PhD yake, Helen alisoma athari za uchomaji unaodhibitiwa kwenye maeneo ya malisho ya wanyamapori katika Mbuga ya Kitaifa ya Nairobi. Hitimisho lake lilikuwa kwamba, kusimamiwa ipasavyo, moto unaweza kusaidia katika kudumisha savanna iliyo wazi ambayo hutoa chakula kwa wanyamapori. Alisema alijiingiza kwenye ikolojia, kwa sababu alipendelea sana kufanya kazi nje kuliko ndani ya maabara.
Kazi
Mwaka wa 1990, akiwa mtafiti katika Shirika la Kimataifa la Uhifadhi wa Wanyamapori (WCI), Helen Gichohi alitayarisha taarifa ya athari za kimazingira kwenye Eneo la Biashara la Uzalishaji wa Bidhaa Nje kwa serikali ya Kenya. Alikua Mkurugenzi wa Kituo cha Uhifadhi wa Afrika (ACC), akiungwa mkono na Jumuiya ya Uhifadhi wa Wanyamapori. Mwaka wa1998 aliteuliwa katika jopo la watu watano kumshauri Rais wa Marekani Bill Clinton kuhusu masuala ya mazingira barani Afrika. Alijiunga na Wakfu wa Wanyamapori wa Afrika Februari 2001 kama Mkurugenzi wa Mpango wa African Heartlands na Februari 2002 aliteuliwa kuwa makamu wa rais wa programu. Mnamo Januari 2006, Rais wa Kenya alimtunukia Dkt. Gichohi Tuzo la Great Warrior of Kenya kwa kutambua mchango wake katika uhifadhi.
Yosefina Bakhita
Maisha
Inasemekana kwamba uchungu wa matukio hayo ulimfanya asahau jina lake, akaanza kutumia lile alilopewa na mabwana wake, Bakhita, kwa Kiarabu Mwenye bahati.
Helen Gichohi
Kazi
Mnamo Januari 2007, bodi ya wadhamini ilimchagua kama Rais wa AWF. Pia anahudumu katika bodi ya wadhamini ya Huduma ya Wanyamapori ya Kenya. Helen Gichohi anaangazia kama mzungumzaji aliyebobea katika filamu iliyoshinda tuzo ya 2009 ya Milking the Rhino. Kufikia 2011 alikuwa mwanachama wa Kamati ya Ushauri ya Ndani nchini Kenya ya Global Give Back Circle. Alikuwa mwanachama wa bodi ya wadhamini wa Kenya Land Conservation Trust na wa Beads for Education, shirika lisilo la faida ambalo huwasaidia akina mama kupata pesa za kuwapeleka binti zao shuleni. Alikuwa mwanachama wa bodi ya Benki ya Equity Kenya, ambayo ilianza kama jumuiya inayojenga, baadaye ikawa taasisi ya fedha ndogo na kisha benki kamili ya biashara.
Rodrick Kabwe
Kazi ya Klabu
Kabwe alianza kazi yake akiwa na Kabwe Warriors mwaka 2011, kabla ya kuhamia klabu iliyopo Ligi Kuu ya Zambia Zanaco miaka mitatu baadaye.
Yosefina Bakhita
Maisha
Pia alisilimishwa.
Rodrick Kabwe
Kazi ya Klabu
Wakati akiwa na klabu ya Zanaco, aliweza kuchukua kombe la Ligi Kuu ya Zambia mwaka 2016. Mnamo tarehe 22 Desemba 2016, Kabwe alijiunga na klabu ya Ajax Cape Town Kusini mwa Afrika Kusini.
Yosefina Bakhita
Utumwani
Huko El Obeid, Bakhita alinunuliwa na Mwarabu tajiri sana aliyemtumia kuhudumia mabinti wake wawili waliompenda na kumtendea vema. Lakini kaka yao alimpiga kikatili hivi kwamba alishinda kusimama tena zaidi ya mwezi mzima.
Baadaye alinunuliwa na jenerali Mturuki ili kuhudumia mama mkwe na mke wake ambao wote walikuwa wakatili kwa watumwa. Bakhita alisema: "Katika miaka mitatu niliyokaa katika nyumba hiyo, sikumbuki siku iliyopita bila majeraha ya viboko. Jeraha lilipotaka kupona, viboko vingine vilinipata.
Pia alisema kuwa kumbukumbu ya kutisha zaidi ya wakati ule ni ile ya kuchanjwa (kama watumwa wengine) kwa ukatili mkubwa kifuani, tumboni na mkononi.
Mwishoni mwa mwaka 1882, El Obeid ilitaka kushambuliwa wa askari wa Dola la Mahdi, hivyo jenerali aliuza watumwa wake wote isipokuwa 10 aliokwenda kuwauza Khartoum.
Huko mwaka 1883 Bakhita alinunuliwa na balozi mdogo wa Italia, Callisto Legnani, aliyekuwa mwema sana, hivyo hatimaye Bakhita aliweza kutulia.
Karibu miaka miwili baadaye, Legnani alipotakiwa kurudi Italia, Bakhita alimuomba aende naye. Mwishoni mwa mwaka 1884 walifaulu kukimbia Khartoum iliyozingirwa wakiwa na rafiki yao, Augusto Michieli. Kisha kusafiri katika hatari kubwa kilometa 650 (maili 400) wamepanda ngamia hadi Suakin, bandari kuu ya Sudan.
Mnamo Machi 1885 waliondoka Suakin wakafikia bandari ya Genova, Italia mnamo Aprili. Huko Callisto Legnani alimtoa Bakhita kwa Turina Michieli, mke wa Augusto, kama "zawadi".
Mabwana wapya wa Bakhita walikwenda naye Zianigo, karibu Mirano Veneto, kilometa 25 (maili 16) magharibi kwa Venice. Huko aliishi miaka mitatu akawa yaya wa Alice Michieli, ambaye aliitwa pia Mimmina, na aliyezaliwa mnamo Februari 1886.
Julie Manning
Julie Manning alikuwa mwanasheria, hakimu na mwanasiasa wa Tanzania. Alikuwa mwanamke wa kwanza kusoma sheria Tanzania, akawa Jaji wa Mahakama Kuu kabla ya kutumikia kama Waziri wa Sheria kutoka mwaka 1975 mpaka 1983.
Yosefina Bakhita
Wongofu na uhuru
Tarehe 29 Novemba 1888, Turina Michieli aliwaacha Bakhita na Alice kwa masista Wakanosa huko Venice ili amfuate mumewe Sudan. Aliporudi kuwachukua aende nao Suakin, Bakhita alikataa katakata, ingawa bibi Turina alimshinikiza siku tatu mfululizo.
Kelvin John
Pia John alijiunga na klabu ya chuo ya Brooke House College (2019 - 2022).
Yosefina Bakhita
Wongofu na uhuru
Kesi ilipopelekwa mahakamani, tarehe 29 November 1889 uamuzi ukawa kwamba Bakhita hajawahi kuwa mtumwa kisheria, kwa sababu huko Sudan utumwa ulikatazwa kabla hajazaliwa, tena Italia hakuna kabisa.
Julie Manning
Maisha
Katika mwaka 1963 Julie Manning alikuwa mwanamke wa kwanza kusoma sheria katika Chuo Kikuu cha Afrika Mashariki. Baadae alisoma law drawtswoman katika Chama cha Mwanasheria Mkuu wa Sheria.
Yosefina Bakhita
Wongofu na uhuru
Hivyo kwa mara ya kwanza Bakhita alijikuta ana maamuzi yote juu ya maisha yake. Akachagua kubaki na Wakanosa.
Karl Ernst von Baer
thumb|Karl Ernst von Baer akiwa mzee. Karl Ernst Ritter von Baer, Edler von Huthorn (kwa Kirusi: Карл Эрнст фон Бэр; Baer pia anajulikana nchini Urusi kama Karl Maksimovich Baer (Kirusi: Карл Максимович Бэр); Februari 28 [O.S. 17 Februari] 1792 - Novemba 28 [O.S. 16 Novemba] 1876 alikuwa mwanasayansi na mtafiti kutoka Estonia, Urusi na Scandinavia.
Yosefina Bakhita
Wongofu na uhuru
Tarehe 9 Januari 1890 Bakhita alibatizwa kwa jina la Yosefina Margaret Fortunata (ndiyo tafsiri ya Bakhita). Siku hiyohiyo alipata kipaimara na kupokea ekaristi kwa mikono ya kardinali Giuseppe Sarto, ambaye baadaye akawa Papa Pius X akatangazwa mtakatifu.
Karl Ernst von Baer
Baer alikuwa mtaalamu wa jiolojia, meteorolojia na baba na mwanzilishi wa embryology (elimu ya kiini tete). Alikuwa mwanachama wa Chuo cha Sayansi cha Kirusi, mwanzilishi mshiriki wa Shirika la Kirusi la Kijografia, na rais wa kwanza wa Chama cha Urusi cha Entomological, na kumfanya awe mwanasayansi wa Baltic Ujerumani aliyejulikana.
Julie Manning
Maisha
Mwaka 1973 alichaguliwa kuwa Hakimu wa Mahakama Kuu ya Tanzania, alifanywa mwanamke wa kwanza kuwa Hakimu wa Mahakama kuu katika Afrika Mashariki na kati. Mwaka 1975 alichaguliwa kuwa Waziri wa Sheria, kumfanya awe mmoja wa wanawake wawili wa kwanza kutumikia Baraza la mawaziri Tanzania.
Baada Joseph Warioba alifanikiwa Manning kama Waziri wa Sheria mwaka 1983, alifanya kuwa mshauri katika Ubalozi wa Tanzania huko Washington.
Sera za kigeni
thumb|300px|[[Donals Trump|Rais Trump wa Marekani na Kim Jong Un wa Korea Kaskazini walikutana Singapur mwaka 2018 katika jaribio la kubadilisha sera za kigeni kati ya mataifa yao.]] Sera za kigeni ya nchi (pia inaitwa sera ya mahusiano ya kimataifa, siasa ya nje; kwa Kiingereza: foreign policy) ni jumla ya matendo, matamko na mipango ya nchi vinavyolenga kuendeleza uhusiano wake na nchi nyingine, pamoja na jumuiya na mashirika vya nchi za nje kuhusu uchumi, siasa, jamii na jeshi.
Caoimhín Kelleher
thumb|Kelleher akiwa na Liverpool mnamo 2021 Caoimhín Odhrán Kelleher (alizaliwa katika kaunti ya Cork, ambapo alihudhuria chuo cha Presentation Brothers., 23 Novemba 1998) ni mchezaji wa kandanda kutoka nchi ya Eire (Ireland) ambaye anacheza kama golikipa wa Liverpool na timu ya taifa ya Jamhuri ya Eire.
Yosefina Bakhita
Utawani
Tarehe 7 Desemba 1893 Bakhita aliingia unovisi na tarehe 8 Desemba 1896 aliweka nadhiri zake.
Sera za kigeni
Sera za kigeni zinabuniwa ili kusaidia kulinda maslahi ya taifa, usalama wa taifa, malengo ya kiitikadi, na mafanikio ya kiuchumi. Hii inaweza kufanyika kama matokeo ya ushirikiano wa amani na mataifa mengine, au kwa njia za kutisha hadi kutumia nguvu ya kijeshi.
Yosefina Bakhita
Utawani
Mwaka 1902 alipangwa kwenye konventi ya Schio, Vicenza, alipoishi miaka yote hadi kifo chake, isipokuwa miaka 1935-1939 alipoishi Vimercate (Milan pamoja na kutembelea jumuia nyingine za Wakanosa ili kutimiza agizo la kushirikisha mang'amuzi yake na kuandaa masista vijana kwenda Afrika kama wamisionari. Inasemekana  "akili yake ilikuwa daima kwa Mungu, na moyo wake huko Afrika".
Caoimhín Kelleher
Maisha ya klabu
Kelleher alijiunga na akademi ya Liverpool kutoka Ringmahon Rangers majira ya joto 2015. Alishiriki mara kadhaa na kuwepo kwenye kikosi cha Liverpool wakati wa programu yao ya kujiandaa na msimu mpya wa 2018 na alikuwa sehemu ya kikosi kilichosafiri kuelekea Marekani kwa ajili ya ziara ya Liverpool majira ya kiangazi..
Mto Kanyomvyi (Rutana)
ni korongo la mkoa wa Rutana (Burundi mashariki) ambalo maji yake yanatiririka hadi ziwa Tanganyika. Baadaye, mengine yanachangia mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Caoimhín Kelleher
Maisha ya klabu
Mnamo Agosti 2018, alisaini mkataba mpya na Liverpool. Alikuwa miongoni mwa wachezaji wasiotumika wa benchi la Liverpool Fainali ya Ligi ya Mabingwa ya UEFA 2019 walipocheza dhidi ya Tottenham Hotspur. Katika kushinda Ligi ya Mabingwa, alikua mwanasoka wa 12 wa Eire kufanya hivyo na wa kwanza kwa zaidi ya muongo mmoja.
Yosefina Bakhita
Utawani
Huko Schio, Bakhita alifanya kazi kama mpishi, mtunzasakristia na bawabu. Hasa katika kazi hiyo alikuja kujulikana na wenyeji kwa upole, utulivu na tabasamu yake. Kitabu cha kwanza juu yake (Storia Meravigliosa, kazi ya Ida Zanolini) mwaka 1931 kilimfanya ajulikane na wengi nchini kote.
Wakati wa Vita vikuu vya pili (1939–1945) wakazi wa Schio walitegemea ulinzi wake, na kweli mabomu mengi yaliyorushwa kijijini hayakuua mtu yeyote.
Miaka ya mwisho alisumbuliwa na maradhi na maumivu mengi, akitumia baiskeli ya magurudumu matatu, lakini hakupotewa na tabasamu yake. Alipoulizwa anajisikiaje, jibu lilikuwa, "Bwana anavyotaka".
Saa za mwisho akili yake ilirudia mateso ya utumwani akalia, "Minyororo inanibana mno, muilegeze kidogo, tafadhali!". Alipozinduka, aliulizwa: "U hali gani? Leo ni Jumamosi". "Ndiyo, nina furaha iliyoje: Bibi yetu... Bibi yetu!". Ndiyo maneno yake ya mwisho.
Bakhita alifariki saa 2:10 usiku tarehe 8 February 1947. Siku tatu mfululizo watu waliandamana kuheshimu masalia yake kabla hajazikwa.
Ujumbe
Alipoulizwa na mwanafunzi: "Kama ungekutana na waliokuteka, ungefanya nini?", akajibu bila kusita: "Kama ningekutana na walioniteka, na hata walionitesa, ningepiga magoti na kubusu mikono yao. Kwa sababu, kama mambo hayo yasingetokea, leo singekuwa Mkristo wala mtawa."
Papa Benedikto XVI, mwanzoni mwa hati "Spe Salvi" ("Tumeokolewa katika tumaini") ya tarehe 30 Novemba 2007, alisimulia kifupi maisha yake kama kielelezo cha tumaini la Kikristo.
Sera za kigeni
Kwa kawaida sera ya kigeni huongozwa na waziri mkuu na waziri wa mambo ya nje. Katika baadhi ya nchi bunge pia lina jukumu kiasi la kuzisimamia.
Katika nchi mbalimbali, hasa zenye Serikali ya kiraisi, mkuu wa nchi ana jukumu kwa sera za kigeni, wakati mkuu wa serikali hasa anahusika na sera ya ndani.
Nadharia ya mahusiano ya kimataifa
Taaluma inayoshughulika na utafiti wa mahusiano ya kigeni hujulikana kama uchambuzi wa sera za kigeni (Foreign Policy Analysis).
Theluthi
300px|thumb|Theluthi moja Theluthi (kutoka neno la Kiarabu ثلث thulth; pia thuluthi) ni namba wiano inayotaja sehemu ya tatu ya jumla fulani. Theluthi tatu zinafanya 1.
Inaweza kuandikwa kama  au 1/3.
Kama desimali inakaribia 0.33333333333.
Inalingana na takriban 33,33%.
Hesabu: (1 ⁄ 3) · ((100 ⁄ 3) ⁄ (100 ⁄ 3)) = (100 ⁄ 3) ⁄ 100 ≈ 33,33 ⁄ 100 ≈ asilimia 33,33.
Holly Marie Combs
Anafahamika zaidi kwa kucheza uhusika wa Piper Halliwell kwenye mfululizo wa TV uliokuwa unarushwa na The WB, Charmed (1998–2006). Katikati mwa miaka ya 1990, Combs amecheza kama Kimberly Brock katika mfululizo wa TV uliokuwa unarushwa hewani na TV ya CBS, Picket Fences (1992–1996), ambayo ilimpatia tuzo ya Young Artist Award. Pia amepata kucheza katika filamu kama vile Sweet Hearts Dance (1988), Born on the Fourth of July (1989), Dr. Giggles (1992), Sins of Silence (1996), Daughters (1997) na Love's Deadly Triangle: The Texas Cadet Murder (1997). Combs kwa sasa anacheza kama nyota kwenye mfululizo wa TV unaorushwa hewani na TV ya "ABC Family", Pretty Little Liars - kama Ella Montgomery.
The Era (gazeti)
The Era lilikuwa gazeti la Uingereza la kuchapishwa kila wiki, lilichapishwa kutoka mwaka wa 1838 hadi 1939. Hapo awali, lilikuwa gazeti la habari ya jumla lakini likajulikana kwa habari yake ya michezo na ,hapo baadaye, habari zake za maigizo.
Historia
The Era ilianzishwa katika mwaka wa 1838 na muungano wa wanahisa ,baadhi yao waliokuwa wasambazaji wa bidhaa na watu wengine waliohusika na biashara yao. Jarida hili lilikuwa likilengwa kuwa chombo cha kuwasilisha habari ya kila wiki kama vile gazeti la Morning Advertiser lilivyokuwa chombo cha kutumika kila siku. Katika miaka miwili mitatu hivi ya kuwepo kwa gazeti hili, msimamo wake wa kisiasa ulikuwa wa kukubali siasa yoyote. Mhariri wake wa kwanza, Leitch Ritchie, alionekana kuwa huru sana na bodi ya wakurugenzi na kuongezea migogoro ya wahariri, gazeti hilo lilifeli. Frederick Ledger alichukua nafasi ya Ritchie na akawa mwendeshaji pekee na, vilevile, mhariri wa gazeti hilo. Alihariri jarida hili kwa zaidi ya miaka thelathini, likibadilisha siasa yake kutoka kukosa msimamo wowote hadi kuwa na msimamo wa uhafidina. Siasa, hata hivyo, ilikoma kuwa suala kubwa kwa The Era. Habari zake kuu, ikiwa chini ya Ledger,zilikuwa michezo ,dini ya freemasonna michezo ya kuigiza. Msomaji wa kisasa alisema kuwa, "Katika habari za maigizo ,gazeti hili limezipa nafasi kubwa sana. Katika uhusiano wa kiwango na usahihi wa habari zake za maigizo, gazeti hili ni bora kuliko magazeti mengine ya kila wiki.
Katika tangazo lake moja la 1856, gazeti la The Era lilidai kuwa "Gazeti kubwa kabisa Duniani, likihusisha makala sitini na nne zilizoandikwa katika hati ndogo. Hili ndilo gazeti pekee la kuchapishwa kila wiki linalounganisha faida ya gazeti la michezo na faida ya gazeti la familia. Fasihi, habari za miji na mikoa zimepewa nafasi kubwa sana katika The Era kuliko katika jarida lolote jingine. Maarifa ya Operatic na Muziki, ya nyumbani na ya bara, imekuwa ya kuvutia sana na kuelimisha." The Era likaanza kusemekana kama "Lina thamani sana katika mapitio ya maigizo, habari, uvumi na habari za jumla za maigizo. Pia, ya thamani, ni matangazo mbalimbali ya waigizaji na kampuni."
Mwanahistoria anayejihusisha na maigizo, W. J. MacQueen-Pope, alieleza kuwa The Era kama "Biblia ya Waigizaji" kwa sababu ya habari zake za maigizo zikiwa bora na kuarifu kuliko magazeti mengine:
"Gazeti la The Era lilianza kuandika makala mengi sana kuhusu maigizo(hasa kwa sababu ya matangazo) na masuala ya maigizo huku likichapisha ripoti ya kila wiki kuhusu maigizo ya London na majiji mengine makubwa. The Era likawa jarida muhimu sana la maigizo na kila mtu katika maigizo alilinunua ingawa bei ilikuwa ghali. Ingawaje, kuonekana kama umebeba The Era na kichwa chake kikionekana kwa wapita njia kulionyesha kuwa wewe ndiwe 'mtaalam'. "
The Era liliendelea kuchapishwa mpaka mwanzo wa Vita ya Pili ya Dunia, lakini umaarufu wake na umuhimu wake ulikuwa umedidimia.
Soweto
thumb|Soweto. thumb|[[Mtaa wa vibanda katika Soweto.]] thumb|Nyumba alipokaa [[Nelson Mandela 1946 - 1962 pale Soweto, Vilakazi Street.]] Soweto ni sehemu ya jiji la Johannesburg, Afrika Kusini.
Jina hilo ni kifupi cha Southwestern townships yaani "mapambizo ya kusini-magharibi". Hayo yalianzishwa wakati wa apartheid kama makazi ya Waafrika pekee, na kwa hiyo yalitazamwa kuwa "mapambizo meusi" ya Johannesburg.
Kati ya miaka 1983 na 2002 Soweto ilikuwa manisipaa ya pekee, baadaye imekuwa tena sehemu ya jiji la Johannesburg.
Wakati wa sensa ya mwaka 2008 idadi ya wakazi ilikuwa milioni 1.3 na hii inalingana na theluthi moja ya wakazi wote wa jiji hilo.
Ndani ya Soweto kuna vitongoji mbalimbali, idadi inatajwa mara kuwa 29, mara 34. Kati yake, vingine ni maeneo maskini sana, hata mitaa ya vibanda; vingine vina nyumba nzuri.
Soweto ilikuwa kitovu cha upinzani wa wanafunzi dhidi ya apartheid kwenye mwaka 1976.
Mto Musaa (Makueni)
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Mto Eselenkai
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Mto Musaa (Makueni)
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Fackson Kapumbu
Fackson Kapumbu (alizaliwa 6 Oktoba 1990) ni mchezaji wa soka wa timu ya taifa ya Zambia ambaye anacheza katika klabu ya ZESCO United kama beki wa kushoto.
Boma (Mkinga)
Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Boma (maana)
Alcamo
thumb|Alcamo thumb|Palazzo Pastore, Alcamo ni mji wa mkoa wa Sicilia, Italia visiwani wenye wakazi 45,314 (sensa ya mwaka 2011 ).
Boma (Mkinga)
Boma ni jina la kata ya Wilaya ya Mkinga  katika  Mkoa wa Tanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 2,587 waishio humo.
Fackson Kapumbu
Kazi ya klabu
Kapumbu alianza kazi yake mwaka 2010 akiwa na timu ya taifa, kabla ya kusaini Zanaco kwa iliyopo katika Ligi Kuu ya Zambia mwaka 2013.
Kapumbu baadaye alijiunga na klabu ya ZESCO United kabla ya msimu wa Ligi Kuu ya Zambia mwaka 2017.
Mnamo 1 Novemba 2017, Kapumbu alichaguliwa kutwaa Tuzo ya Mchezaji bora wa Afrika katika kombe la Shirikisho la Soka la Afrika.
Kazi ya kimataifa
Tarehe 28 Aprili 2013, Kapumbu alicheza kwa mara ya kwanza katika Timu ya taifa ya Zambia kupata ushindi wa magoli 2-0 dhidi ya Zimbabwe.
Mnamo 16 Julai 2017, Kapumbu alifunga bao lake la kwanza katika timu hiyo ya Zambia kwa ushindi wa magoli 4-0 dhidi ya Swaziland.
Mto Kyabirinkamba
unapatikana katika wilaya ya Kiryandongo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kisiwa cha Mombasa
right|thumb|240x240px|[[Mchwa katika kahawia, iliyopatikana kwenye Kisiwa cha Mombasa, kikiwa maonyeshoni katika Houston Makumbusho ya Sayansi ya Asili.]] Kisiwa cha Mombasa kinapatikana kwenye bahari ya Hindi karibu sana na pwani ya nchi ya Kenya na kinaunganishwa na bara kupitia "Makupa Causeway" upande wa Magharibi, daraja la Nyali upande wa Kaskazini na kivuko cha Likoni upande wa Kusini.
Mzwandile Ngubeni
{{Mwigizaji 2 Mzwandile Ngubeni (alizaliwa 1982) ni mwigizaji wa Afrika ya Kusini. Anafahamika kwa kuigiza katika filamu ya "In Desert and Wilderness" muongozaji filamu akiwa Gavin Hood. Katika filamu hiyo, alikuwa mhusika mkuu akiwa pamoja na mwigizaji mwingine wa kike wa Afrika ya Kusini, Lungile Shongwe.
Kisiwa cha Mombasa
Jiji la Mombasa linapatikana kisiwani.
Historia
Mji wa kale wa Mombasa upo upande wa Mashariki mwa ufuo wa kisiwa hicho. Kilindini na Port Reitz ndiyo bandari za kisasa zenye vina virefu na zinatenganisha kisiwa na bara la Kenya kwa upande wa kusini.
Bandari ya kale inayojulikana kama Tudor na ilitumika kulinda Fort Jesus na Tudor Creek zinatenganisha kisiwa na bara upande wa Kaskazini. Maeneo ya kisasa ya makazi na maeneo ya viwanda yanapatikana kwenye sehemu nyingine za kisiwa.