cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mtume Barnaba
Anajulikana hasa kwa jina la Barnaba (kwa Kiaramu בר נביא, bar naḇyā, yaani 'mwana wa nabii'. Lakini Luka mwinjili (kitabu cha Matendo ya Mitume 4:36) alilitafsiri kwa Kigiriki υἱός παρακλήσεως, huios paraklēseōs, yaani "mwana wa faraja" au "mwana wa himizo".
David Livingstone
Safari za kuvuka Afrika
Watumishi wake chini ya uongozi wa Myao Susi walizika moyo wake palepale wakakausha maiti yake wakaibeba hadi Bagamoyo iliposafirishwa kwa meli hadi Uingereza na kuzikwa London katika kanisa la Westminster Abbey tarehe 18 Aprili 1874.
Ukristo, biashara na maendeleo
Hapo alipata wazo alilotangaza katika vitabu vyake la kuwa Afrika yahitaji mabadiliko yanayoweza kufikiwa kwa kusambaza Ukristo, biashara na maendeleo ("Christianity, commerce, civilization"). Aliamini ya kwamba Ukristo utavusha mipaka ya makabila na kujenga uhusiano mpya kati ya Waafrika, biashara italeta aina mpya ya utajiri wa kundoa utegemezi wa mapato ya utumwa na maendeleo kwa ujumla yangeboresha maisha ya watu.
Mtume Barnaba
Tangu kale Kanisa Katoliki, Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki, Waanglikana na Walutheri wanamheshimu kama mtakatifu tarehe 11 Juni.
David Livingstone
Ukristo, biashara na maendeleo
Livingstone alipingwa mara nyingi kwa ujumbe huu kwa sababu hali halisi jitihada zake zilisaidia kukandamiza utumwa lakini ziliweka pia msingi kwa ajili ya ukoloni uliofuata baadaye.
Mtume Barnaba
Habari zake katika Biblia
Katika kitabu hicho cha Agano Jipya (Biblia ya Kikristo) tunapata habari kuwa aliongokea mapema Ukristo, akauza shamba lake na kuwakabidhi Mitume wa Yesu mapato yake ili wawasaidie maskini. Labda kwa sababu hiyo Mitume walimuita Barnaba (Mdo 4:36-37).
Hakimiliki
Kutegemeana na sheria za nchi mbalimbali mkiukaji anaweza kushtakiwa chini ya sheria za biashara au wakati mwingine sheria za jinai. Mkiukaji anaweza kuhukumiwa kulipa fidia au hata kwenda jela. Kwa kawaida, sheria za hakimiliki hulinda haki za watungaji na warithi wao kwa kipindi fulani, katika sheria ya kimataifa angalau hadi miaka 50 baada ya kifo cha mtungaji. Nchi mbalimbali huwa na vipindi virefu zaidi.
Kikati
Kikati ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Afghanistan na Pakistan inayozungumzwa na Wakati. Mwaka wa 1994 idadi ya wasemaji wa Kikati nchini Afghanistan imehesabiwa kuwa watu 15,000. Pia kuna wasemaji 6,000 nchini Pakistan (2004). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kikati kiko katika kundi la Kinuristani.
Hakimiliki
Katika nchi zinazofuata zaidi sheria za Marekani kuna kanuni zinazorahisisha kampuni kushika hakimiliki badala ya wafanyakazi wake kama kazi ilitekelezwa ofisini.
Historia ya hakimiliki
Hakimiliki ilianzishwa kwa waandishi wa vitabu. Kabla ya kupatikana kwa uchapishaji, vitabu viliweza kunakiliwa tu kwa mkono, kazi ambayo inachukua muda mrefu. Lakini kwa kutumia mashine za kuchapa, vitabu vinaweza kunakiliwa kwa haraka na urahisi. Kwa sababu hiyo, vitabu vingi vilinakiliwa, ila waandishi walikosa mapato. Ndiyo chanzo cha kutunga sheria ya kumpa mwandishi hakimiliki kuhusu kazi yake.
Kutokana na maendeleo ya teknolojia, sheria za hakimiliki zilianza kupanuliwa zikitaja pia media kama picha, sauti, na filamu.
Nani anamiliki hakimiliki?
Katika nchi nyingi, watungaji wanamiliki hakimiliki kwa kazi yoyote waliyotengeneza au kuunda, maadamu hawampi mtu mwingine hakimiliki.
Kama mtungaji analipwa kufanya kazi kwa mtu mwingine, mwajiri mara nyingi atapata hakimiliki badala ya mwandishi mwenyewe. Kwa mfano, ikiwa mtu anayefanya kazi kwa kampuni Microsoft inaunda mpango mpya wa programu ya kompyuta kazini, kampuni ya Microsoft inakuwa na hakimiliki. Ni kawaida kwamba kampuni itasajili hakimiliki ili kuwazuia wafanyakazi wao kudai kazi zao.
Kamusi ya Tiba
Kamusi ya Tiba (KyT) ni kamusi iliyotolewa na TUKI inayokusanya istilahi za tiba. Inapanga istilahi kwa lugha ya Kiingereza na kuonyesha visawe vyake vya Kiswahili.
Joseph-Dieudonné Ouagon
Alikuwa katika timu ya taifa iliyoshiriki Olimpiki mwaka 1988.
Kamusi ya Tiba
Kamusi hii iliandaliwa na wanaistilahi wawili wa Taasisi ya Uchunguzi wa Kiswahili kwenye Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambao ni A.M.A. Mwita pamoja na H.J.M. Mwansoko na kuchapishwa mara ya kwanza mwaka 2003 kwa kutumia ISBN 9976-911-65-3.
Kamusi hii haipatikani kwa urahisi kwenye maduka ya vitabu nje ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na hivyo istilahi zake hazikutumiwa katika makala za kwanza za tiba zilizotungwa katika wikipedia hii.
Igoji Magharibi
ni kata ya kaunti ya Meru, eneo bunge la Imenti Kusini, nchini Kenya.
Mtume Barnaba
Habari zake katika Biblia
Kisha kuheshimiwa hivyo katika Kanisa la awali huko Yerusalemu, alimtambulisha na kumdhamini Mtume Paulo muda mfupi baada ya huyo kuongoka huko Damasko (Mdo 9:26Katika kitabu hicho cha Agano Jipya (Biblia ya Kikristo) tunapata habari kuwa aliongokea mapema Ukristo, akauza shamba lake na kuwakabidhi Mitume wa Yesu mapato yake ili wawasaidie maskini. Labda kwa sababu hiyo Mitume walimuita Barnaba (Mdo 4:36-37). -28).
Jordano Ansalone
Anaheshimiwa kama mtakatifu pamoja na Lorenzo Ruiz na wenzao waliotangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa wenye heri tarehe 18 Februari 1981 halafu watakatifu tarehe 18 Oktoba 1987.
Mtume Barnaba
Habari zake katika Biblia
Watu wa mataifa walipoanza kuingizwa moja kwa moja katika Ukristo mjini Antiokia, alitumwa huko kwa niaba ya Kanisa mama, akawa kiongozi mkuu wa jumuia hiyo mpya (Mdo 11:19-30; 13:1).
Baadaye Roho Mtakatifu alidai yeye na Paulo wapelekwe kufanya umisionari sehemu nyingine, wakaondoka pamoja na binamu yake, Yohane Marko, kuelekea kwanza kisiwani Kupro, halafu bara, katika maeneo ya Uturuki Kusini wa leo (Mdo 13:2-14:28).
Baada ya kutengana na Paulo, Barnaba alifunga tena safari kwenda Kupro pamoja na Marko (Mdo 15:36-39) kati ya miaka 50 na 53.
Habari nyingine
Wataalamu wengine wanamtaja kama mtunzi wa Waraka kwa Waebrania, na Klemens wa Aleksandria alimtaja kama mwandishi wa Waraka wa Barnaba, lakini hakuna hakika.
Mto Ngandi
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Mto Nganga
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Patriarki
Patriarki (kutoka Kigiriki πατήρ ἄρχων patèr àrchon, yaani "baba-kiongozi") ni cheo cha juu kati ya maaskofu wa Makanisa ya Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na wa mapokeo ya Mashariki ya Kanisa Katoliki.
Chini yake wako maaskofu wakuu na maaskofu wote wa mapokeo fulani au wa nchi fulani pamoja na waamini wao.
Kati ya mapatriarki wote wa Mashariki, muhimu zaidi kimapokeo ni yule wa Konstantinopoli, kwa kuwa mitaguso ya kiekumene ya karne ya 4 iliorodhesha maaskofu muhimu zaidi ya Kanisa kuanzia yule wa Roma, halafu Konstantinopoli, Aleksandria, Antiokia na Yerusalemu.
Hata hivyo Patriarki wa Moscow na wa Urusi wote ndiye mwenye waamini wengi zaidi.
Kumbe katika Kanisa la Kilatini cheo cha Patriarki hakileti mamlaka yoyote ya pekee.
Mto Kadlekep
unapatikana katika wilaya ya Kween, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Maria wa Misri
Maria wa Misri (Misri, 344 hivi – Palestina, 421 hivi ) alikuwa mwanamke Mkristo aliyeishi peke yake jangwani mashariki kwa mto Yordani miaka 47 baada ya kutubu maisha yake ya dhambi (miaka 17 ya ukahaba mjini Aleksandria ).
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.
Abogeta Mashariki
ni kata ya kaunti ya Meru, eneo bunge la Imenti Kusini, nchini Kenya.
Mto Ngunja
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Leoni Abo
Wassis Hortense Léonie Abo, (hujulikana pia kwa jina la Léonie Abo; amezaliwa mwaka 1945 nchini Kongo-Kinshasa) ni mwandishi wa ushuhuda inayoleta nuru kuhusu mambo yaliyotendeka wakati wa ukoloni katika Kongo-Zaïre tangu mwaka 1963 hadi mwaka 1968.
Yeye ni mjane wa Pierre Mulele. Ameishi sasa akiwa mkimbizi kwenye nchi ya Kongo-Brazzaville baada ya kifo cha mumewe.
Régis Koundjia
Régis Junior Koundjia-Sindo (alizaliwa Bangui, Jamhuri ya Afrika ya Kati, 8 Novemba 1983) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa kikapu kutoka Jamhuri ya Afrika ya Kati. Alicheza mpira wa kikapu chuoni LSU Tigers na George Washington Colonials kuanzia 2003 hadi 2007. Koundjia alicheza timu ya taifa ya Jamhuri ya Afrika ya Kati kwenye Mashindano ya FIBA Afrika mwaka 2005, 2007 na 2009. Alisaini Vermont Frost Heaves inayo shiriki Ligi Kuu  (PBL) msimu wa 2008-09 baada ya  kucheza Ligi ya Marekani  NBA msimu wa joto na San Antonio Spurs.
Maisha binafsi
Baba yake, mwanadiplomasia wa Jamhuri ya Afrika ya Kati, aliuawa kwa kuwekewa sumu mwaka 1991.
Koundjia alisomea sosholojia katika Chuo Kikuu cha George Washington.
Shauri (kipaji)
Shauri kama kipaji cha Roho Mtakatifu ni utayari wa Mkristo kuangaziwa na Roho Mtakatifu katima maamuzi kuhusu mambo yake na ya wengine.
Shauri ni kipaji cha Roho Mtakatifu kinachotuelekeza kuchagua siku zote mambo yenye kufaa zaidi kwa sifa ya Mungu na kwa wokovu wetu.
Mto Ngenge (Kween)
unapatikana katika wilaya ya Kween, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Bustani ya Jeevanjee
thumbnail|Sanamu ya Mzee Jeevanjee katika bustani yenye jina lake
Bustani ya Jeevanjee ni bustani ya umma katika kitovu cha jiji la Nairobi, Kenya. Bustani ya Jeevanjee ilianzishwa na Alibhai Mulla Jeevanjee, mfanyabiashara mzaliwa wa Karachi, Pakistani aliyefika wakati wa ujenzi wa reli ya Uganda nchini Kenya.
Hii ndio bustani ya pekee katika mji inayomilikiwa moja kwa moja na raia, baada ya kuchangiwa kwa watu maskini wa Nairobi kama eneo la kupumzika (mbuga ilikuwa mali binafsi inayomilikiwa kwa niaba ya watu wa Nairobi).
Kisasisho (SQL)
Katika lugha ya programu SQL, kisasisho (kutoka kitenzi cha Kibantu kusasisha ambazo mzizi wake ni kielezi sasa; kwa Kiingereza: update) ni kauli inayobadilisha data za hifadhidata.
Mfano wa kisasisho katika SQL
Kuweka thamani ya nguzo C1 katika hifadhidata T kwa 1, wakati tu katika safu ambapo thamani ya safu C2 ni "a".
Mto Karonge (Bubanza)
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Wakfu
Wakfu (kwa Kiarabu وقف ‎‎) inamaanisha hali ya kutengwa na matumizi mengine, hasa kwa ajili ya matumizi ya kidini au manufaa kwa umma tu.
Watu, vitu na mahali wanaweza kuwekwa wakfu kwa namna mbalimbali.
Maana ya Kisheria
Kwa maana ya kisheria wakfu (kwa Kiingereza foundation au charitable trust) ni taasisi au shirika lililopokea mali au pesa kwa matumizi ya manufaa kwa umma.
Sheria za Kenya zinaruhusu mali kuwekwa wakfu kwa manufaa ya dini, elimu, utamaduni, sayansi, jamii, michezo au usaidizi wa watu maskini.
Mali ya taasisi ya aina hiyo imo mikononi mwa wadhamini (ing. trustees) wenye wajibu wa kutunza mali ya wakfu kwa madhumuni yaliyoelezwa katika hati ya taasisi na kuandikishwa katika ofisi ya serikali.
Kimsingi taasisi ya wakfu ilipokea mali ambayo ni msingi wa kazi yake, kwa mfano ardhi, majengo, hisa au pesa. Kuna pia mifano ya taasisi za wakfu zisizo na rasilmali zikitafuta zaidi michango ya wafadhili kwa ajili ya kazi yao kulingana na madhumuni.
Ukristo
Katika Ukristo, watu wanaweza kuwekwa wakfu, hasa kwa njia ya sakramenti zisizoweza kurudiwa kwa sababu zinatia alama isiyofutika milele (yaani ubatizo, na kwa madhehebu mengine pia kipaimara na daraja takatifu), lakini pia kwa kushika maisha ya pekee katika useja mtakatifu (kwa kawaida pamoja na ufukara na utiifu).
Uislamu
Katika Uislamu wakfu ni mali iliyotengwa kwa kusudi la kidini. Mifano ya wakfu ni kutoa kiwanja kwa kujenga msikiti, shamba au nyumba ikiwa mapato yake yatagharamia misikiti, madrasa, hospitali, watu maskini au wanafunzi, au pia kutoa pesa kwa makusudi haya.
Julien Paluku Kahongya
thumb| Julien Paluku Kahongya. Julien Paluku Kahongya ni mwanasiasa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, mzaliwa wa Kivu ya Kaskazini.
Ni Wako
Ni Wako ni jina la wimbo ulioimbwa na msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Norway, Makihiyo akimshirikisha Ben Pol kutoka Tanzania. Wimbo umetungwa na Ben Pol na kutayarishwa na Tiddy Hotter. Huu ni wimbo wa kwanza kutoa kwa msanii huyu chipukizi na amepanga kuimba mitindo mbalimbali ya muziki unaopatikana Tanzania. Awali aliutambulisha kwa mara ya kwanza mnamo tarehe 7 Disemba, 2017 na video yake kutoka tarehe 15 Disemba, 2017. Huku akiwa na ziara za kutembelea media mbalimbali kuanzia tarehe 12 Disemba 2017 hadi tarehe 2 Januari, 2018. Wimbo unahusu wimbi zito la mahaba waliyonayo wapenzi wawili. Wanajibishana kwa ustadi wa hali ya juu kiasi kwamba sio rahisi kufahamu kama aliyeimba si Mswahili. Makihiyo kaonesha nia ya dhati ya kuimba na kupaisha muziki wa Bongo Flava anga nyingine. Video ya wimbo huuu imeongozwa na Khalfani, ikionesha mazingira ya wakazi wengi wa Pwani, huko Bagamoyo. Lengo hasa ilikuwa kuleta umbo la asili la Mwafrika. Makihiyo anaonekana kushiriki katika michezo ya ngoma na vazi la khanga.
Mto Karambira (Bubanza)
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Nguvu (kipaji)
Nguvu ni kipaji cha Roho Mtakatifu kinachotutia moyo wa kushika sana amri za Mungu na mambo ya utumishi wake tusiogope watu wala matukano wala mateso wala kifo.
Alibhai Mulla Jeevanjee
thumbnail|[[Sanamu ya Mzee Jiwanji katika bustani yenye jina lake]] Alibhai Mulla Jeevanjee (1856-1939) alikuwa mfanyabiashara Mhindi ambaye alizaliwa Karachi iliyokuwa sehemu ya Uhindi wa Kiingereza. Alihamia Mombasa nchini Kenya katika Afrika ya Mashariki mwaka wa 1890 baada ya kukaa Australia kwa miaka michache. Alianza shughuli zake za urasirimali katika Karachi nchini Pakistan kabla ya kuhamia Afrika Mashariki. Mnamo 1895, A M Jeevanjee wa Karachi - kama alivyoitwa wakati huo, alipewa kandarasi ya kutafuta wafanyikazi na kampuni ya Imperial British East Africa iliyokuwa imepewa kandarasi ya kujenga reli.Wengi wa wafanyikazi hawa walitoka eneo la Punjab huko India. Kundi la kwanza kufika lilikuwa na jumla ya watu 350 na idadi iliongezeka kwa miaka sita ijayo na kufikia jumla ya wafanyikazi 31,895. Wengi wao walikuwa Sikhs, Wahindi na Waislamu ambao walifanya kazi kama vibarua wenye ujuzi, mafundi, waashi, maseremala, washonaji, mafundi wa mashine na waweka umeme. Baadaye alifuatilia uana biashara kwa kufungua tawi la ofisi yake Karachi katika mji wa Mombasa. Alianza kufanya biashara zingine katika mkoa huo baada ya kusimamia ujenzi wa reli. Na ilianza kusambaza vifaa ambayo ni pamoja na chakula kwa wafanyikazi hao waliokuwa wanajenga reli.Kampuni yake pia ilipewa kandarasi za kujenga ofisi za serikali, vituo vya reli na ofisi za posta.
Biashara
Alifuatilia maslahi mbalimbali ya biashara wakati wa kuishi kwake huko Australia na hata baada ya kuhamia Afrika Mashariki.
African standard
Wakati ujenzi wa reli ya Kenya-Uganda ilifika ziwa Victoria, Jeevanjee alizindua Africa standard ambayo ilikuwa gazeti ya kila wiki. Alikuwa ameajiri mhariri mwandishi, W.H. Tiller ambaye kazi yake ilikuwa kusimamia shughuli za gazeti hilo.Mnamo 1905, aliuza Africa standard kwa wafanyabiashara wawili wa Uingereza ambao walibadili jina la gazeti hilo kuwa East African Standard. Baadaye mnamo 1910 gazeti hili likawa la kila siku na likahamisha makao yake makuu kutoka Mombasa hadi Nairobi ambao ulikuwa kituo cha kibiashara.
Mto Ngurumahiga
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Luka wa Nicosia
Luka wa Nicosia (Nicosia, wilaya ya Enna, karne ya 9 hivi - Agira, Enna, karne ya 9 hivi) alikuwa mmonaki wa Ukristo wa Mashariki akawa abati wa monasteri ya Agira katika kisiwa cha Sicilia.
Alikuwa maarufu kwa unyenyekevu na maadili mengine.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Machi.
Mto Kyebolom
unapatikana katika wilaya ya Kween, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Artelaide
Artelaide (pia: Arthelais; Konstantinopoli, leo nchini Uturuki, 544 - Benevento, Italia, 560) alikuwa bikira ambaye anasemekana alihama nchi yake ili asiolewe na kaisari Justiniani I.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Machi.
Elimu (kipaji)
Elimu kama kipaji cha Roho Mtakatifu ni utayari wa Mkristo kuangaziwa na Roho Mtakatifu kuhusu mambo ya duniani ili kuelewa kasoro zake. Hivyo haitegemei akili wala elimu ya kawaida.
Elimu ni kipaji cha Roho Mtakatifu kinachotutia maarifa ya mambo ya ulimwengu huu, kwa kutambua mapungufu yake pamoja na mitego, werevu na udanganyifu wa shetani akitujaribu mwenyewe au kwa kupitia vitu kama watu.
Andrea wa Krete
His masterpiece, the Great Canon (also known as the Canon of Repentance or the Great Canon of Repentance), is the longest canon ever composed (250 strophes). It is written primarily in the first person, and goes chronologically through the entire Old and New Testaments drawing examples (both negative and positive) which it correlates to the need of the sinful soul for repentance and a humble return to God. It is divided into four parts (called methymony) which are chanted at Great Compline on the first four nights of Great Lent (one part per night); later, it is chanted in its entirety at Matins on Thursday of the fifth week of Great Lent.
Twenty-four canons are reputed to have been written by Saint Andrew of Crete. Of these, we can be more or less certain that he wrote fourteen, including: the canons for the Resurrection of Lazarus (chanted at Compline on the Saturday—i.e., Friday night—before Palm Sunday); the Conception of St. Anne (9 December); the Maccabean Martyrs (1 August); St. Ignatius of Antioch (20 December), as well as four Triodia, and no fewer than one hundred and seven irmoi.
Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Julai.
Namba sanifu ya kimataifa ya vitabu
ISBN inapangwa kwa kila toleo na tofautisho (isipokuwa marekebisho) la kitabu. Kwa mfano, Kitabu cha kielektroniki, paperback na toleo gumu (hardcover) la kitabu kilekile kila moja itakuwa na ISBN tofauti. ISBN ina urefu wa tarakimu 13 kama iliwekwa kuanzia tarehe 1 Januari 2007, na urefu wa tarakimu 10 kama iliwekwa kabla ya mwaka 2007.
Namna ya kuweka ya ISBN inategemea taifa lenyewe na hutofautiana kutoka nchi hadi nchi, mara nyingi inategemea na ukubwa wa sekta ya uchapishaji ndani ya nchi. Kila namba inaweza kuonyeshwa kwa tarakimu au msimbo pau.
Mto Kibasye
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Sanda Bouba Oumarou
Sanda Bouba Oumarou (alizaliwa tarehe 1 Januari 1958) ni mchezaji wa mpira wa kikapu na msimamizi wa michezo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati. Alicheza katika mashindano ya Olimpiki mwaka 1988 na timu yake ya taifa. Pia ni mkuu wa Kamati ya Kitaifa ya Olimpiki nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati.
Mitheru
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, eneo bunge la Maara, nchini Kenya.
Mto Kidwebezi
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Hifadhi ya Msitu wa Kusum
Hifadhi ya Msitu wa Kusum ni mbuga ya misitu nchini Gambia. Ilianzishwa mnamo Januari 1, 1954, inashughulikia hekta 316.
Iko mashariki mwa nchi, katika Mkoa wa Mto wa Juu katika wilaya ya Kantora. Upande wa magharibi wa eneo hilo ni Garowol na upande wa mashariki eneo hilo linapakana na Mto Gambia.
Mto Njawala
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Mto Kazirabagore
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
1517
Makala hii inahusu mwaka 1517 BK (Baada ya Kristo).
Mto Sundet
unapatikana katika wilaya ya Kween, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Tabuk (Uganda)
unapatikana katika wilaya ya Kween, mashariki mwa Uganda.
Muthambi
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, eneo bunge la Maara, nchini Kenya.
Mto Tabuk (Uganda)
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Erzgebirge
thumb|400px|Ramani ya Erzgebirge Erzgebirge (jer. tamka erts-ge-bir-ge, milima ya madini, Kicheki Krušné hory) ni safu ya milima iliyopo mpakani wa Ujerumani na Ucheki yenye urefu wa kilomita 150. Upande wa Ujerumani iko katika jimbo la Saksonia, upande wa Ucheki mpakanni wa Bohemia.
Jina latokana na madini yaliyochimbwa katika milima hii hasa fedha kuanzia zama za shaba. Wakati wa karne za kati eneo hili ilikuwa chanzo muhimu cha fedha na pesa ya "Taler" (iliyoitwa "dollar" kwa Kiingereza) ilianzishwa hapa. Tangu karne ya 19 umuhimu wa mogodi imeendelea kupungua.
Milima ya juu ni Klínovec (jer.: Keilberg) yenye kimo cha mita 1,244 na Fichtelberg yenye kimo cha mita 1,215.
Hope Mwanake
Biografia
Hope alizaliwa na kukulia katika familia karibu na Mombasa. Alikuwa wa kwanza katika familia yake kuhudhuria chuo kikuu ili kuendeleza masomo yake ya juu. Alimaliza Shahada yake ya Kwanza katika Sayansi ya Majini kutoka Chuo Kikuu cha Egerton mnamo 2010. Mnamo 2013, alihitimu katika sayansi ya Mazingira kutoka UNESCO-IHE taasisi ya elimu ambayo iko huko Uholanzi.
Kazi
Hapo awali alifukuzia kazi yake kama mjasiriamali wa kijamii kabla ya kuwa mwanasayansi. Ni mwanzilishi mwenza wa Trace Kenya, shirika la kijamii ambalo linafanya kazi pamoja na vijana katika kushughulikia masuala yanayohusiana na udhibiti wa taka ngumu. Trace Kenya ilianzishwa katika Mji mkuu wa Kenya huko Gilgil ili kusimamia na kudumisha utupaji taka.
Pia alitoa hotuba ya maono katika Wiki ya Maji Duniani ya 2015 huko Stockholm, Uswidi. Mnamo 2016, alishiriki kuanzisha kampuni ya uzalishaji ya Eco Blocks and Tiles pamoja na mwanasayansi mwenzake Kevin Mureithi. Pia ikawa kampuni ya kwanza nchini Kenya kutengeneza vigae vya paa na vifaa vingine vya ujenzi kutoka kwa taka za plastiki na glasi.
David Rudisha
Maisha ya awali
Alizaliwa mjini Kilgoris, Wilaya ya Trans Mara nchini Kenya.Rudisha alienda shule ya St Patrick,shule ya upili ya Kimuron huko Iten, Wilaya ya Keiyo, ambayo inajulikana kwa kuwalea wakimbiaji kadhaa ikiwa ni pamoja na Wilson Kipketer aliyekuwa ameshikilia rekodi ya mbio za mita 800m kwa miaka kadhaa kabla ya Rudisha kujiunga na shule hiyo. Mnamo Aprili 2005 Japheth Kimutai alipendekeza Rudisha kwa James Templeton, na Rudisha akajiunga na kundi la wakimbiaji linalosimamiwa na Templeton.
Mwimbi (Kenya)
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, eneo bunge la Maara, nchini Kenya.
Mto Lambala
unapatikana katika wilaya ya Luuka, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Kinyamigogo
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Njenje
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Ibada (kipaji)
Ibada kama kipaji cha Roho Mtakatifu ni utayari wa Mkristo kuongozwa na Roho Mtakatifu katika kumuabudu Mungu namna ya kumpendeza, yaani kwa kumuita Baba. Pamoja na kumfanya amtambue Mungu hivyo na kujitambua mtoto wake, kipaji hicho kimanfanya atambue wote kuwa ndugu.
Ibada ni kipaji cha Roho Mtakatifu kinachotufanya tumpende Mungu kama Baba yetu mwema na watu wote kama ndugu; kwa msingi huo kutimiza utumishi wa Mungu na yote yale yenye kumpa Mungu sifa na heshima.
Jamel Artis
Jamel Gurley Artis (amezaliwa Baltimore, Maryland, Januari 12, 1993) ni mchezaji wa mpira wa kikapu wa Marekani. Alicheza mpira wa kikapu katika Chuo Kikuu cha Pittsburgh.
Maisha ya chuo
Kutoka Notre Dame Prep huko Massachusetts, mnamo Aprili 12, mwaka 2013 alitia saini kuichezea timu ya Pittsburgh Panthers. Akiwa kama mwanafunzi mpya, Artis alicheza nafasi ya mbele kwa nguvu akitokea benchi. Kufuatia msimu wa mpira wa kikapu kwa wanaume mwaka 2014-15 Atlantic Coast Conference, Artis aliteuliwa kuwa mchezaji wa timu ya tatu ya All-ACC.Artis. alipokea tuzo za heshima za All-ACC kama mkuu.
Mto Kiririma (Burundi)
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Babeli
thumb|200px|right|Sehemu ya [[geti la Ishtar huko Babeli.]] thumb|350px|Mnara wa Babeli ulichorwa mara nyingi na [[wasanii kama katika picha hii ya Pieter Brueghel Mzee.]] Babeli ulikuwa mji wa kale katika Mesopotamia, muhimu kwa karne nyingi kama mji mkuu wa milki zilizotawala maeneo makubwa ya Mashariki ya Kati.
Mto Kiririma (Burundi)
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Babeli
Inatajwa mara nyingi katika Biblia, hasa kwa jina la Babuloni.
Maghofu yake hupatikana karibu na mji wa kisasa wa Al Hillah (Irak) kando ya mto Frati km 90 kusini kwa Baghdad.
Historia
Orodha ya wafalme wake ilianza mnamo mwaka 2300 KK. Mfalme mashuhuri wa kwanza alikuwa Hammurabi.
Uchaji wa Mungu
Uchaji wa Mungu ni sifa inayoheshimiwa katika dini mbalimbali.
Babeli
Historia
Babeli ulikuwa mji mkuu wa milki mbili kubwa kabla na baada ya kipindi cha enzi ya Ashuru.
Uchaji wa Mungu
Kama kipaji cha Roho Mtakatifu ni utayari wa Mkristo kuangaziwa na Roho Mtakatifu kuhusu ubaya wa dhambi ambayo inamchukiza Mungu. Si hofu ya adhabu yake tu.
Kipaji hicho kinatutia hofu ya kumchukiza Mungu kwa dhambi kama vile mtoto mwema aogopavyo kumtia baba yake uchungu.
Babeli
Historia
Kati ya miaka 1770 KK na 1670 KK na mara ya pili kati ya miaka 612 KK na 320 KK inaaminika ulikuwa mji mkubwa zaidi duniani.
Wakati wa Milki ya pili ya Babeli mfalme Nebukadreza II alitawala nchi zote kati ya Palestina (Kanaani au Israeli) hadi Ghuba ya Uajemi.
Mto Kabenga (Cankuzo)
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Babeli
Historia
Piramidi au zigurat kubwa za mji zilikuwa maarufu na mfano wao ni mnara wa Babeli unaotajwa katika kitabu cha Mwanzo 11:1-9 (katika Tanakh, yaani Biblia ya Kiebrania, na katika Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo).
Wakati ule jeshi la Babeli liliteka mji wa Yerusalemu mwaka 587 KK, lilibomoa hekalu la Suleimani na kuwapeleka Wayahudi hadi Mesopotamia kwa uhamisho wa Babeli.
Inaaminika ya kwamba sehemu kubwa za Biblia ya Kiebrania ziliandikwa uhamishoni kule Babeli.
Mwaka 539 KK Waajemi walivamia Dola la Babeli na kuliteka. Babeli uliendelea kuwa mji muhimu katika Dola la Uajemi.
Baada ya ushindi wa Aleksanda Mkuu juu ya mfalme Mwajemi Darius III, Babeli ulikuwa chini ya utawala wa Wagiriki. Aleksanda alikufa Babeli mwaka 323 KK katika jumba la kifalme la Nebukadreza.
Mto Ntandamanga
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Babeli
Historia
Mwaka 275 KK Wagiriki walijenga mji mkuu mpya wakawalazimisha wakazi wa Babeli kuhamia huko Seleukia. Huo ulikuwa mwisho wa mji ule mkubwa.
Mataifa ya kale walikumbuka mji wa Babeli kwa muda mrefu.
Barua ya kwanza ya Petro na kitabu cha Ufunuo wa Yohane katika Agano Jipya (kilichoandikwa mnamo mwaka 90 BK) vinatumia jina la Babeli kama jina la fumbo kuashiria Roma.
Amoni Abati
Alikuwa kati ya mababu wa jangwani walioheshimika zaidi na alitajwa na Atanasi katika kitabu chake juu ya maisha ya Antoni
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Oktoba.
Ganga
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, eneo bunge la Maara, nchini Kenya.
Amoni Abati
Maisha
Kisha kusukumwa na familia yake aoe akiwa na umri wa miaka 20, alifaulu kumfanya mke wake akubali waweke nadhiri ya usafi kamili kufuatana na maneno ya Mtume Paulo katika 1Kor 7.
Waliishi hivyo bila tendo la ndoa miaka 18, halafu wakatengana kwa ombi la mke wake, naye alikwenda huko Scetis na kwenye Mlima Nitria, kusini kwa Ziwa Mareotis, alipoishi miaka 22, akimtembelea mara mbili kwa mwaka katika monasteri aliyoianzisha mwenyewe nyumbani mwake.
Alishirikiana na Antoni Mkuu na kukusanya wafuasi wake chini ya usimamizi wake. Alifariki kabla ya mtakatifu huyo aliyemuandikia barua ,yaani kabla ya mwaka 365, kwa sababu humo alisema kuwa "aliona roho ya Amoni ikichukuliwa na malaika hadi mbinguni".
Maandishi
Pia kuna Miundo 22 ya Juhudi iliyoandikwa na Amoni huyo au mwingine.
Hatimaye kuna mkusanyo wa barua zake katika Patrologia Orientalis, volume 10/6.
Anufu ya Farasi
Anufu ya Farasi (lat. & ing. Enif pia  ε Epsilon Pegasi, kifupi Epsilon Peg’’’, ε Peg’’’) ni nyota angavu zaidi katika kundinyota la Farasi (Pegasus).
Jina
Anufu ya Farasi inayomaanisha “Pua la Farasi” ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema kwa kawaida الأنف al-anfu inayomaanisha  "pua"..
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu na kuorodhesha nyota kwa jina la "Enif".
Epsilon Pegasi ni jina la Bayer ; ingawa Epsilon ni herufi ya tano katika Alfabeti ya Kigiriki na Anufu ya Farasi ni nyota angavu zaidi katika Farasi - Pegasus. Bayer alifuata hapa tena utaratibu jinsi gani nyota angavu zinaonekana angani akatangulia kutaja nyota angavu za pembenne ya Farasi.
Tabia
Anufu ya Farasi ni nyota jitu jekundu katika kundi la spektra K2 ikiwa umbali wa  karibu miaka nuru 700. Baada ya miaka milioni kadhaa itakwisha kama nyota kibete cheupe. Inawezekana pia ya kwamba italipuka kama nyota nova.
Anufu ya Farasi ni nyota badilifu isiyofuata utaratibu maalumu iliyotambuliwa katika mageuko yake. Wakati mwingine inarusha masi kubwa nje yake na hapo mwangaza wake unaongezeka. Mwaka 1972 ilitazamiwa kuongeza mng’aro kwa muda wa dakika 10 hadi kufikia mwangaza sawa na nyota ya Tairi wa mara tano kawaida yake.
Mto Ntondo
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Assidat Zgougou
Assidat Zgougou ni Tunisian dessert mara nyingi huwa tayari kusherehekea Mūled]. Hapo awali ilitengenezwa kutoka kwa [[Pinus halepensis|Aleppo pine, Unga, maziwa, cream na nut, hiyo lahaja moja ya sahani sasa inajulikana kama "εasida Tunisia".
Maandalizi
Safu ya chini imeundwa na nafaka (pine nut mbegu), za Aleppo pines, "zgougou", isichanganywe na pine nuts za stone pines, au pinus armandii. Nafaka husafishwa, kisha hutiwa maji na kuchujwa kwa ukubwa mdogo sana. Dutu inayotokana ya juicy kisha huchanganywa na unga wa ngano na / au wanga kulingana na mapishi. Wakati mwingine maziwa ya kujilimbikizia huongezwa. Kisha kila kitu kinapikwa kwa joto la chini huku kikichochewa. Sukari ya unga huongezwa hatua kwa hatua mchanganyiko unapozidi kuwa mzito, na hivyo kutoa rangi ya hudhurungi-kijivu. Matokeo yake hutiwa moto ndani ya bakuli na kufunikwa kwa cream nyeupe iliyotengenezwa kwa maziwa, wanga, sukari, mayai na kidogo ya maua ya machungwa essence, kisha kupambwa kwa lozi na mbegu nyingine na. karanga, nzima au chini, na pipi ndogo. Inawezekana pia kutengeneza assida kutoka kwa kokwa zingine badala ya nafaka za allepo pine, kama hazelnuts, chestnuts, pistachios au zingine, lakini katika hali hiyo haitashinda' t kuwa assidat zgougou, lakini assidat ya kile kilichotumika.
Matumizi
Kijadi, Watunisia hubadilishana bakuli za Assidat Zgougou kati ya majirani na wanafamilia kwenye Mūled, hivyo kufanya mapambo kuwa muhimu kama ladha. Wengi hutumia kila aina ya mbegu na karanga, ardhi au nzima, ili kutofautiana fomu na rangi ya mapambo.
Marejeo
Jamii:Chakula cha Kiafrika Jamii:Africa Wiki Challenge Arusha 2022
Funge
thumb|chakula cha kitamaduni cha Kiafrika Funge au fungi (Angola) au mfundi (Kongo - DCR na Jamhuri ya Kongo), ni chakula cha kitamaduni cha Kiafrika iliyotengenezwa kwa unga wa muhogo na kusagwa ndani ya maji yanayochemka. Inaweza pia kutengenezwa kwa mtama, au mahindi. Inaweza kuliwa pamoja na mboga, samaki, au kitoweo cha nyama, pamoja na aina nyingine za mboga, nyama na samaki. Funge ni chakula kikuu katika vyakula vya Kiafrika. Baadhi ya matoleo tajiri na ladha zaidi yanaweza kutengenezwa kwa hisa, kama samaki, badala ya maji. Pia inajulikana kama bidia (kihalisi "chakula").
Funge huliwa kwa vidole, na huwa na umbo la mpira mdogo unaweza kuingizwa kwenye sahani ya kitoweo au mchuzi.
Funge ni chakula kikuu cha kitamaduni katika vyakula vya Angola. Nchini Brazil, chakula kama hicho kinajulikana kama pirão. Katika Antilles Ndogo, chakula sawa kinajulikana kama fungi au cou-cou.
Nchini Ghana kuna tofauti mbili, kwa kawaida hutengenezwa na mahindi ya kusagwa, ingawa tofauti inayojulikana kama banku wakati fulani hufanywa kutokana na mchanganyiko wa mihogo iliyokunwa na mahindi. Mahindi yanaruhusiwa kuchachuka kabla ya kuiva. Ili kutengeneza banku mchanganyiko uliochacha hupikwa kwenye sufuria, lakini tofauti inayoitwa kenkey hupikwa kwa sehemu tu kabla ya kuvikwa kwenye majani ya ndizi au maganda ya mahindi na kuchomwa kwa mvuke.
Wikipedia ya Kiarabu
Wikipedia ya Kiarabu (Kiarabu: ويكيبيديا العربية Wīkībīdyā al-ʿArabiyya au ويكيبيديا، الموسوعة الحرة Wīkībīdyā, al-Mawsūʿa al-Ḥurra) ni toleo la kamusi elezo ya Wikipedia kwa lugha ya Kiarabu. Ilianzishwa mnamo mwezi wa Julai 2003. Na kwa mwezi wa Februari 2009, imefikisha zaidi ya makala 90,000, kurasa 358,000, watujiaji waliojisajiri ni 150,000 na mafaili 4100. Wikipedia ya Kiarabu, ni ya 26 kwa ukubwa wa wingi wa hesabu ya makala, na ya tatu kwa habari za ndani baada ya Wikipedia ya Kiingereza na Kiebrania.
Mto Nyangao
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Waklara
Waklara ni jina linalojumlisha wanawake wote waliomfuata utawani Fransisko wa Asizi (1182-1226) nyuma ya Klara wa Asizi (1193-1253).
Mwanzo na uenezi (1212-1300)
Klara, aliyejiita “mche mdogo wa Mt. Fransisko”, ndiye jiwe la msingi la Utawa II wa Wafransisko ulioleta karama ileile ya Ndugu Wadogo kwa wanawake na kwa kujifungia faraghani. Ndizo nguzo mbili za utawa huo.
Binti huyo wa ukoo bora alizaliwa Asizi (Italia) mwaka 1193. Kisha kuvutiwa na mifano ya Fransisko, na kusikiliza mahubiri na mashauri yake, akaamua kujiweka wakfu kwa Yesu Kristo katika ufukara mkuu. Basi, akatoroka nyumbani usiku (1212) akamuendea Fransisko huko Porsyunkula ambapo alinyolewa naye na kuvikwa kanzu, kamba na shela nyeusi. Kesho yake asubuhi akapelekwa kwa masista Wabenedikto, na baada ya wiki mbili kwenye monasteri yao nyingine, alipofikiwa na mdogo wake (Anyesi wa Asizi) ambaye pia alipaswa kukabili upinzani mkali wa ukoo wao.
Fransisko alipomaliza kuandaa jengo la Mt. Damiano, akina dada hao wakahamia huko kushika maisha ya ndani, wakaongezeka haraka. Miaka 40 baadaye Klara akaja kuandika kwamba mwanzo ulikuwa mgumu na walidharauliwa sana. Mwaka huohuo (au ule uliofuata) mwanzilishi, alipoona walivyovumilia yote, aliwaandikia kwa ufupi “mtindo wa maisha”. Wakati huo aliwaomba wamsaidie kutambua kama Mungu anataka yeye na Ndugu Wadogo waishi upwekeni tu au wafanye utume pia. Jibu likawa kwamba wakahubiri; lakini Klara na wenzake watawafuata kiroho tu kwa sala na sadaka, wakichangia urekebisho wa Kanisa bila ya kutoka nje ya kiota chao.
Baada ya Mtaguso IV wa Laterano (1215) kukataza kanuni mpya iliwabidi wapokee mojawapo ya zamani ili wakubaliwe na Kanisa Katoliki kama watawa. Basi wakaichagua ile ya Benedikto wa Nursia, wakiifuata katika mambo kadhaa kadiri yalivyopatana na mtindo wao mpya, bila ya nia ya kuwa Wabenedikto. Hapo ilimpasa Klara kuitwa abesi, jina alilolikubali tu kwa kumtii mwanzilishi, ingawa akaendelea kujiita “mtumishi wa Kristo na wa akina dada fukara”. Hasa Klara hakutosheka na uhalali wa monasteri yake mbele ya Kanisa, bali kwa njia ya Fransisko aliomba akapewa na Papa Inosenti III “fadhili ya ufukara” (1216), yaani ruhusa ya kuishi bila ya mali hata kijumuia, kama jambo la msingi katika wito wake wa “kuishi kadiri ya ukamilifu wa Injili takatifu”, kwa kuungana na Yesu fukara kama bibiarusi fukara.
Kardinali Ugolino, akiona monasteri za namna hiyo zinavyoongezeka huko na huko, alizitungia katiba (1219) iliyopitishwa na Papa Honori III (1216-1227) ambayo ikawa msingi wa kanuni zote zilizoandikwa baadaye kwa Utawa II. Lengo lake lilikuwa kukinga monasteri hizo dhidi ya upinzani na kuzipa mtindo wa kimonaki zaidi bila ya kuondoa usahili wake maalumu, ziwe muundo mpya wa aina moja chini ya Kanisa la Roma moja kwa moja. Katika juhudi zake za kurekebisha umonaki alielekeza hata monasteri kadhaa za zamani zifuate mtindo wa Mt. Damiano. Desturi kali alizoziagiza humo hazikumtisha Klara, ambaye alijishinda tayari na kujitesa kwa ushujaa mkubwa (katika kula, kuvaa, kulala n.k.) mpaka akakatazwa asizidishe. Wala hakuogopa ukali wa ugo ulioagiwa na katiba hiyo, ili kutunza mazingira ya sala. Wasiwasi wake ulihusu ufukara mkuu akiona hautajwi na katiba hiyo. Mwanzoni Ugolino alitaka msimamo huo udumu katika monasteri kadhaa, ila alipochaguliwa kuwa Papa akaanza kuzipatia mali nyinginyingi, labda kisha kung’amua matatizo yaliyojitokeza. Lakini Klara hakukubali kabisa akamuomba amtibitishie “fadhili ya ufukara” akakubaliwa (1228), lakini si kwa monasteri zote.
Suala lingine lililojitokeza mapema, halafu likaendelea kusababisha migogoro, ni nani awajibike kuwasaidia Waklara upande wa roho na upande wa riziki. Fransisko alipokuwa Mashariki, Filipo Longo aliteuliwa msimamizi wao, lakini mwanzilishi aliporudi uteuzi huo ukafutwa, masista wakasimamiwa tena na wasio Wafransisko, mpaka Ugolino, kisha kuchaguliwa awe Papa Gregori IX (1227-1241) alipowalazimisha Ndugu Wadogo kuwajibika (1221).
Klara alipoona wito wake wa Kiinjili upo hatarini upande wa sheria, kwa kuwa kanuni na katiba hazikuwa za Kifransisko, akaanza kuomba aweze kuahidi kushika kanuni ya Ndugu Wadogo badala ya ile ya Benedikto. Mwaka 1234 akaja kumuunga mkono Anyesi wa Praha, binti mfalme ambaye alikataa kuolewa na mfalme mkuu Federiko II wa Ujerumani akaanzisha monasteri yake iliyokubaliwa “fadhili ya ufukara”. Alitunga kanuni mpya kwa kuchanganya “mtindo wa maisha” alioandika Fransisko na katiba ya Ugolino, akamuomba Gregori IX, halafu Papa Inosenti IV (1243-1254) waithibitishe, lakini akakataliwa. Kumbe Inosenti IV akathibitisha katiba ya Ugolino (1245) na kusisitiza ifuatwe kanuni ya Benedikto kwa sababu ina sifa nyingi. Wakati huohuo alijaribu kusuluhisha mgogoro wa uhusiano kati ya Ndugu Wadogo na Waklara. Klara alikuwa akiendelea kudai kwa nguvu msaada wa kiroho wa ndugu hao kulingana na ahadi ya mwanzilishi. Kumbe Mtumishi mkuu Kreshensi wa Iesi (1244-1247) aliomba shirika liondolewe mzigo liliobebeshwa na Gregori IX, yaani himizo la kuanzisha konventi ndogo karibu na kila monasteri ya Waklara. Basi, Inosenti IV aliamua Waklara wawe chini ya uongozi na mamlaka ya Ndugu Wadogo, akapendekeza masista waunganishwe na Utawa I. Lakini shirika likazidi kuona litalemewa na wingi wa monasteri.
Mwaka 1247 Inosenti IV akatunga katiba mpya badala ya ile ya Ugolino iliyokwishaenea katika monasteri zote za Kifransisko, ikitumika pengine pamoja na desturi maalumu za mahali. Katiba hiyo ilifanya kanuni ya Ndugu Wadogo kuwa msingi wa sheria za Waklara bila ya kuwadai waishike katika yote, ila katika utiifu, utovu wa mali na useja mtakatifu. Katiba hiyo ilimuondolea Kardinali mlinzi mamlaka juu ya Waklara, ambao wakawekwa moja kwa moja chini ya viongozi wa Utawa I. Kwa katiba hiyo Waklara wakaja kutambulikana Wafransisko kisheria, lakini ndani mlikuwa na pigo kubwa kwa Klara, yaani iliandikwa wazi kuwa monasteri zao zinaruhusiwa kuwa na mali za kujitegemea. Ndiyo sababu monasteri chache tu zikaipokea katiba hiyo. Vilevile Ndugu Wadogo wakazidi kulalamika hadi Kardinali mlinzi akajitwalia polepole mamlaka yao na hatimaye (1250) aliwaandikia wasithubutu kujiingiza katika uongozi wa Waklara. Hivyo kwa muda mfupi katiba hiyo ikashindikana pande zote.
Miaka miwili baadaye, Kardinali huyo akiwa amechaguliwa kuwa Papa Aleksanda IV (1245-1261), akamtangaza rasmi kuwa mtakatifu (1255). Mwaka 1260 masalia yake yakahamishiwa mjini Asizi katika kanisa lililojengwa kwa heshima yake.
Akiwa Mtumishi mkuu, Bonaventura wa Bagnoregio (1257-1274) alijaribu kusuluhisha kwa kusema huduma za kiroho kwa dada hao zinatokana na upendo, lakini si wajibu ambao waudai kwa haki; pia zitegemee uamuzi wa Kardinali mlinzi. Kumbe mwaka huohuo Papa Urbani IV (1261-1264) alipitisha kanuni mpya ili kustawisha nidhamu na umoja ikidai monasteri hizo zote ziitwe Utawa wa Mtakatifu Klara (O.S.C.), kama ilivyoelekea kufanyika baada ya kutangazwa mtakatifu. Kanuni mpya ilifuata kidogo ile ya Klara, na zaidi katiba ya Inosenti IV, ikibana sana masista katika vipengele vingi. Zaidi ya hayo ilipanga mali (mashamba na kodi zake) kuwa tegemeo la kawaida la uchumi wa monasteri. Hatimaye iliwaondolea Watumishi wa kiume wajibu wa kuwahudumia Waklara. Kanuni hiyo ikakataliwa na monasteri bora na baadhi ya Ndugu Wadogo. Hivyo ukatokea mgawanyiko unaodumu hadi leo kati ya Waklara wanaofuata kanuni ya Klara (inayoitwa kanuni I) na wale wanaofuata kanuni ya Urbani IV (Waurbani au wa kanuni II), na kufanana na Wakonventuali (ambao pia wamekubali kuwa na mali kishirika). Kanuni nyingine zikaachwa kabla ya karne kwisha. Kwanza ilienezwa sana ile ya Urbani, lakini ile ya mt Klara ikabaki huko na huko ikiendelea kuathiri sana historia yote ya Waklara kwa kukumbusha tunu asili na kuchochea marekebisho mengi kuliko yale ya Ndugu Wadogo, kutokana na urahisi wa kubadili hali ya monasteri moja kuliko ya shirika kubwa iliyotawanyika sehemu mbalimbali.
Takwimu ni kama ifuatavyo: Mwaka 1253: monasteri 111: Italia + visiwa 68, Hispania + Ureno 21, Ufaransa 14, Ujerumani + Ulaya Mashariki 8. Mwaka 1300: Waklara zaidi ya 15,000 katika monasteri 413: Italia + visiwa 196, Hispania + Ureno 57, Ufaransa 68, Ujerumani + Ulaya Mashariki 46, Mashariki + Korasia 23, Uingereza + Irelandi 23.
Ulegevu (1300-1400)
Karne XIV ilileta ulegevu katika Utawa II, kama tulivyoona kwa ule wa kwanza, hasa kutokana na wingi wa masista na wa mali. Walipokewa kwa urahisi wanawake wasiofaa lakini wenye kuleta mahari kubwa, ambao waliingiza monasterini watumishi wao binafsi, hata kuleta anasa, pengine kwa idhini ya Papa. Uovu ulizidi wakati wa farakano la Magharibi na fujo iliyofuata. Hata hivyo si monasteri zote zilipatwa kwa pamoja, kutokana na kila moja kujitegemea. Hazikukosekana pia juhudi za kurudisha nidhamu zilizofanywa na wasimamizi wa Utawa I – ambao Papa Bonifas VIII (1295-1303) aliurudishia wajibu wa kuwahudumia Waklara (1296) – na Makardinali walinzi na Mapapa wenyewe. Kati yao ni muhimu hasa Papa Benedikto XII (1334-1342), aliyekuwa mmonaki wa Citeaux, ambaye aliwapa Ndugu Wadogo katiba (1336) ambayo sura yake mojawapo inahusu Waklara tu. Katiba yake ilibadili sura ya monasteri. Kwanza ilipanga idadi ya juu ya masista katika kila monasteri; pili ilisisitiza ugo wa Kipapa, taratibu za pamoja kwa wote, usimamizi mzuri wa mali, katazo la pesa za binafsi na la dhuluma dhidi ya monasteri; tatu alilazimisha hata dada waliohudumia nje ya ugo wabaki ndani na hivyo wakaja kuwa tabaka la chini la masista, wakiwatumikia wenzao bila ya kuwa na sauti mikutanoni (ilikuwa hivyo kwa Wabenedikto, lakini ni kinyume cha udugu alioutaka Klara); nne kwa huduma hizo za nje waliruhusiwa wanawake wasekulari wa kufaa; tano vilikatazwa vyumba vya binafsi.
Jambo lingine lililokuja kubadilishwa ni muda wa uongozi wa abesi, kwa kuzingatia kwamba urefu wake unaweza ukafaa wakati wa juhudi, lakini unaweza ukasababisha uharibifu wa kudumu ulegevu ukiingia. Mtindo wa maisha wa Klara hausemi abesi adumu muda gani, ila unafuata kanuni ya Fransisko ukisema asipofaa tena aondolewe, halafu achaguliwe mwingine. Lakini utekelezaji wake haukuwa rahisi. Hivyo Papa Inosenti VII (1404-1406) aliagiza (1405) abesi achaguliwe kila baada ya miaka 10; baadaye muda ukapunguzwa tena hadi miaka 3. Lakini sheria hizo hazikufuatwa popote, hivyo baadhi ya monasteri zikaendelea kumchagua abesi hadi atakapokufa.
Pamoja na juhudi hizo na nyingine za kurekebisha hali, historia ya utawa inaonyesha kwamba nidhamu ya kuzalimishwa inaweza ikasaidia kiasi, lakini haiwezi kuleta hali mpya, kwa kuwa uhai unatoka ndani ya watawa wenyewe kwa kazi ya Roho Mtakatifu. Si suala la miundo, bali la roho. Hata katika ulegevu wa karne XIV mtindo wa maisha wa Klara ulivutia: kwa mfano malkia Sancha wa Napoli (+1345), alipojifanya Mklara hakukubali kuingia monasteri ya fahari ya Mt. Klara mjini, bali alianzisha nyingine ndogo fukara kwa kuita wamonaki toka Asizi na kushika kanuni I. Huko na huko Ufaransa ilitokea vilevile. Katika karne hiyo walipatikana wenye heri 3.
Takwimu ni kama ifuatavyo: Mwaka 1385: Waklara zaidi ya 15,000 katika monasteri 404: Italia + visiwa 245, Hispania + Ureno 51, Ufaransa 39, Ujerumani + Ulaya Mashariki 50, Mashariki + Korasia 11, Uingereza + Irelandi 8.
Marekebisho kuanza (1400-1517)
Karne XV hadi XVIII ziliona monasteri za Waklara kuhuishwa tena, kufuatana na marekebisho ya Ndugu Wadogo (kama ilivyotokea kwa wanawake wa mashirika mengine), halafu na Mtaguso wa Trento na maagizo ya Mapapa, lakini pia kutokana na karama yenyewe ya Klara iliyojitokeza wazi katika kanuni yake. Toka mwanzo utawa wake haukuwa tu muundo mpya wa kimonaki, bali mfumo mpya wa maisha ya Kiinjili, ambao unadai kufuatwa, la sivyo monasteri hazitatulia, kama vile Ndugu Wadogo.
Mwanzoni mwa karne XV ulitokea urekebisho mkubwa kwa njia ya Koleta Boylet (+1447) wa Corbie (Ufaransa). Baada ya kujifungia ndani amevaa mavazi ya Wafransisko Wasekulari, alitokewa mara kadhaa na Fransisko na kuhimizwa arekebishe utawa wake.
Kati ya marekebisho hayo, Wakoleta wamedumisha hadi leo umoja fulani kati ya baadhi ya monasteri zao. Vilevile Waklara Pekupeku walioanzishwa na Marina wa Villaseca (Hispania) aliyeruhusiwa (1490) kurekebisha monasteri yake ya Utawa III kwa kufuata kikamilifu kanuni I, na kupokea Waurbani wasirudie unovisi. Makundi mengine yamepoteza umaalumu wao: kwa mfano Dada Fukara Waklareno ambao Papa Sisto IV (1471-1484) aliwaweka (1473) chini ya Mtumishi mkuu kumpitia makamu wake Mklareno.
Papa Inosenti VIII (1484-1492) alimruhusu (1489) Beatriche wa Silva Meneses (+1490) aunde monasteri ya Kibenedikto aina ya Citeaux kwa heshima ya Bikira Maria Mkingiwa Dhambi ya Asili (Imaculata Concepcion). Baada ya mwanzilishi kufariki, Papa Aleksanda VI (1492-1503) akawaruhusu hao masista Wakonsesioni wafuate kanuni ya Klara na kuunda monasteri nyingine, halafu Papa Julius II (1503-1513) akawapatia kanuni mpya (1511) ambayo inafanana nayo, lakini inaruhusu mali ya monasteri na kulegeza mfungo. Hata hivyo wakaachwa chini ya Ndugu Wadogo wakapewa fadhili zote za Waklara (1520). Ndiyo sababu wanaorodheshwa pamoja na Utawa II. Hao wakastawi sana Ulaya na Amerika hadi leo.
Tofauti zaidi ni Utawa wa Bikira Maria (Waanunsyata) ulioanzishwa na malkia Yoana wa Valois (+1505) kwa heshima ya Maria Mpashwa Habari. Tawi hilo halifuati kanuni ya Kifransisko, lakini toka mwanzo liko chini ya Waoservanti na linashiriki fadhili za Waklara: ndiyo sababu linaorodheshwa pamoja nao.