cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mwandiko wa kikabari
Vigae vya mwandiko wa kikabari
Mistari hii ilipatikana kutokana na njia ya kawaida ya kuandika: hapakuwa na karatasi lakini waandishi walitumia vipande vya udongo wa mfinyanzi kama ubao mdogo wa umbo la mchemraba bapa. Humo waliandika kwa kijiti na kwa njia walichora alama zinazofanana na mistari yenye vichwa au "kabari".
Vipande vya udongo wa mfinyanzi vilikaushwa na vingine kuchomwa kama tofali au vigae. Kwa njia hii viliweza kudumu katika mazingira makavu kwa miaka elfu kadhaa hadi leo. Mikusanyiko ya vigae vya mwandiko wa kikabari ilikuwa kama maktaba au hifadhi za nyaraka na ile iliyodumu hadi leo ni chanzo cha habari nyingi kuhusu utamaduni wa Mesopotamia ya Kale.
Maandishi maalumu, kama sheria za mfalme Hammurabi wa Babeli, yaliandikwa pia cha kuchonga alama katika jiwe au mwamba lakini hii haikuwa njia ya kawaida.
Upper Kaewa/Iveti
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Kathiani, nchini Kenya.
Mwandiko wa kikabari
Mabadiliko ya mwandiko
Katika muda wa miaka 2000 ya matumizi yake mwandiko huo uliendelezwa jinsi inavyoonekana katika picha kwenye makala hii. Baada ya kuacha picha yenyewe, alama zilitumiwa kama silabi, hivyo mwandiko wa silabi ulijitokeza. Maana watu hawakuangalia tena maana asilia ya picha, bali sauti yake tu, jinsi ilivyo na herufi za alfabeti yetu.
Mwanzoni walitumia tu picha za nyumba, watu, mifugo au mazao pamoja na mistari kwa kutaja idadi. Baadaye waliendelea kuunganisha alama. Kwa mfano walitumia mistari minne |||| kwa namba 4 kama alama ya „kubwa“ au „sana“. Picha ya kisu pamoja na „4“ ilimaanisha hivyo upanga (kisu kikubwa). Picha ya samaki ilimaanisha pia rutuba, pamoja na „4“ ilipata maana ya „kuzaa kwa wingi, kuenea“.
Kaliro
thumb|Picha ya ramani kuonesha Kaliro Uganda
Mwandiko wa kikabari
Mabadiliko ya mwandiko
Mfano mwingine ni kuunganisha picha za mdomo na maji kwa maana ya „kunywa“, au jicho na maji kwa „kulia machozi“. Hadi nagi hii bado walishindwa kushika lugha yenyewe, hasa vitenzi na nyakati zao.
Hapo walipata maendeleo kwa kutumia sauti ya majina tu, bila kujali maana.
Kaliro
Kaliro ni mji mkuu wa Wilaya ya Kaliro nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 12,300.
Mwandiko wa kikabari
Mabadiliko ya mwandiko
Jina la maji katika lugha yao ilikuwa sauti ya „a“ – basi walianza kutumia picha ya maji kwa fonimu „a“. Vivyo hivyo neno lao kwa samaki ilikuwa "cha" - basi walianza kutumia alama ya samaki kwa sauti „cha“. Kwa njia hii walichagua picha za vitu vyenye majina fupi yaliyowakilisha silabi na sauti zilizotosha kutamka maneno yote ya lugha yao jinsi walivyosema. Kwa mfano, kwa kuandika neno "acha" wangeunganisha picha za maji yenye sauti ya "a" na samaki yenye sauti ya "cha", kumbe pamoja ni "acha".
Babu wa alfabeti yetu
Baadaye mwandiko huu uliendelezwa kuwa mwandiko wa Wafinisia uliokuwa asili ya alfabeti ya Wagiriki iliyo mama ya alfabeti yetu ya Kilatini. Katika alfabeti ya Kilatini herufi ya "A" yaonekana hadi leo ya kwamba asili yake ilikuwa picha cha kichwa cha ng'ombe iliyogeuzwa.
Mbuga ya Taifa ya Mountain Zebra
alt=Picha ya wanyama wanaopatikana katika Mbuga ya Mountain Zebra|thumb|Picha ya wanyama wanaopatikana katika Mbuga ya Mountain Zebra Mbuga ya Taifa ya Mountain Zebra ni mbuga ya kitaifa katika jimbo la Eastern Cape ya Afrika Kusini iliyoanzishwa mnamo Julai 1937 kwa madhumuni ya kutoa hifadhi ya asili kwa pundamilia wa mlima wa Cape walio hatarini kutoweka.
Historia
Mapema mwa miaka ya 1930, pundamilia wa mlima wa Cape walitishiwa kutoweka. Bodi ya Wadhamini wa Hifadhi za Taifa ilitangaza km 17.12 ni kwa ajili ya  eneo la uhifadhi wa pundamilia mnamo 1938 baada ya ununuzi wa shamba la Babylons Toren, Cradock mwaka mmoja kabla.
Mto Nyamugerera (Cibitoke)
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Boli
thumb|Boli kuchoma nchini Nigeria Boli ni mlo wa ndizi ziliochomwa nchini Nigeria. Ni asili ya Wayoruba wa Nigeria. Inajulikana kama 'boli' Kusini Magharibi mwa Nigeria watu hawa wanajulikana kama watu wa Yoruba na huliwa na karanga. Wayoruba wamekuwa wakifurahia kitamu hiki kwa muda mrefu, kinaweza kuliwa kama vitafunio au chakula kikuu ambacho kinaweza kuambatana na mchuzi wa pilipili uliojaa nyama, samaki choma au kuku wa kukaanga hasa wakati wa sikukuu. neno 'boli' linatamkwa kama 'bole' kutokana na tofauti ya lafudhi katika eneo la kusini-kusini nchini Nigeria. Kusini Kusini mwa Nigeria, inajulikana kama 'bole' lugha iliyokopwa kutoka kwa watu wa kusini-magharibi mwa Nigeria na huliwa na samaki wakati wa tamasha muhimu.
Kapchorwa
thumb|Ramani kuonesha Kapchorwa Uganda
Kapchorwa ni mji mkuu wa Wilaya ya Kapchorwa nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 11,300.
Iganga
thumb|Ramani ya Iganga, Uganda thumb|Kanisa lililopo Iganga, Uganda Iganga ni mji mkuu wa Wilaya ya Iganga nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 48,200.
Sehemu
Iganga ipo eneo la ukanda  mdogo wa Busoga.Upo  takriban kilomita 40, kwa barabara ,kaskazini-mashariki  mwa mji wa Jinja na majira-nukta ya eneo hilo ni: 0°36'54.0"N, 33°29'06.0"E (Latitudi:0.6150; Longitudi:33.4850).
Mwandege
Mwandege   ni jina la kata katika wilaya ya Mkuranga katika mkoa wa Pwani nchini Tanzania yenye postikodi namba  61524
Iganga
Maelezo
Vivutio vya mji huo ni pamoja na miradi ya 'DevelopNet', ambao ni sehemu ya kupatia mtandao na kutoa msaada kwa jamii kwa kuandaa majukwaa tafauti tafauti  kupitia taasisi zisizo za kiserikali.Ni sehemu ambayo   taasisi zisizo za kiserikali zimejikita zaidi ili  kusaidia  kwenye maswala ya elimu na maendeleo ya jamii kwa ujumla.Mji wa  Igunga ina ofisi za kutoa mitandao kadhaa, nyumba za wageni na soko lililotazamana na eneo la kuegesha teksi.
Kipugira
Kipugira   ni jina la kata katika wilaya ya Rufiji katika mkoa wa Pwani nchini Tanzania yenye postikodi namba
Mto Kanyansese
unapatikana katika wilaya ya Bundibugyo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Trasea wa Eumenia
Trasea wa Eumenia (alifariki karibu na Smirna, leo Izmir, nchini Uturuki, 170/180 hivi) alikuwa askofu wa mji huo wa mkoa wa Frigia, aliyefia dini yake katika dhuluma ya Dola la Roma.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Oktoba.
Plakali
Plakali ni chakula kinachoandaliwa na watu wa Ahanta na Nzema kutokea magharibi mwa Ghana. Kinaandaliwa na mchanganyiko wa miogo iliyokandwa iliyowekwa kwenye maji ya koto, na kinafana na banku ambacho ni chakula kingine kutokea Ghana. Plakali huliwa na supu ya karanga.
Turnaround
Turnaround ni albamu ya nne ya bendi ya vijana ya Kiingereza, Westlife. Albamu ilitolewa mnamo tar. 24 Novemba 2003.
Single ya kwanza kutoka kwenye albamu ilikuwa "Hey Whatever". Kimsingi wimbo umegezewa kutoka kwa kundi la muziki wa orck la Kiere la Relish na kibao chao cha Rainbow Zephyr, lakini wamefanya mabadiliko kidogo tu kwenye upande wa mashairi na utofauti wa jina la wimbo. Single iliyofuata ilikuwa kibao cha Barry Manilow, "Mandy". Toleo la bendi hii ilitamba sana, imewapatia kibao chao cha 12 kuwa nafasi ya kwanza kwenye chati za Ufalme wa Muungano na kupewa tuzo ya rekodi ya mwaka ya Kiere. "Obvious", wimbo halisi, ulikuwa wa tatu na mwisho kutolewa kutoka kwenye albamu hii. Wimbo wa Turnaround ulitolewa kwenye mawimbi huko nchini Afrika Kusini na kushika nafasi ya #4. Turnaround uliuza takriban milioni 7.
"Turnaround" ilikuwa albamu ya mwisho kumshirikisha mwanachama wa zamani wa bendi hii, Bryan McFadden. Albamu ilikuwa ya 23 kwa mauzo bora katika mwaka wa 2003 huko nchini Uingereza.
Toleo la Juu la Asia
Toleo la Asia lilijumlishwa na diski ya ziada na inajumlisha nyimbo kama:
Katakwi
thumb|Ramani kuonesha Wilaya ya Katakwi Uganda Katakwi ni mji mkuu wa Wilaya ya Katakwi nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 7,300.
Muammar al-Gaddafi
Amiri Muammar al-Gaddafi (kwa Kiarabu: معمر القذافي   Mu‘ammar al-Qadhāfī) alikuwa kiongozi wa taifa la Libya.
Maisha
Alizaliwa katika familia ya mabedawi (wafugaji wa kuhamahama) mnamo mwaka 1942.
Baada ya masomo ya sheria kwenye chuo kikuu cha Libya alijiunga na jeshi mwaka 1963 akasoma kwenye chuo cha kijeshi cha Sandhurst (Uingereza) mwaka 1965.
Tarehe 1 Septemba 1969 pamoja na maafisa wenzake alipindua serikali ya mfalme Idris I na kutangaza Jamhuri ya Kiarabu ya Libya.
Ingawa hakuwa na cheo rasmi aliendelea kutawala nchi yake akiitwa "Kiongozi wa mapinduzi ya 1 Septemba ya Jamahiriya ya Ujamaa ya watu ya Kilibya-Kiarabu".
Hatimaye akapinduliwa mwenyewe tarehe 23 Agosti 2011, na kuuawa tarehe 20 Oktoba 2011.
A7, Tanzania
300px|thumb|A7 inapita mguuni pa milima ya Uluguru. Barabara ya kitaifa ya A7 ni barabara kuu nchini Tanzania inayounganisha Dar es Salaam na Iringa. Ni barabara ya lami yenye urefu wa kilomita 492.
Syokimau/Mulolongo
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Mavoko, nchini Kenya.
A7, Tanzania
Inaanza ndani ya jiji la Dar es Salaam kwenye Barabara ya Morogoro. Ndani ya jiji ni pana yenye njia 4, katika mwaka 2019 ilianza kupanuliwa vile hadi Kibaha ambako yako makao makuu ya Mkoa wa Pwani; inatarajiwa kupanuliwa kama barabara ya malipo hadi Chalinze. Baada ya Mlandizi A7 inatelemka bondeni ikivuka mto Ruvu kwenye daraja jipya la Ruvu. Kwa km 105 pale Chalinze A14 inaanza kuelekea Tanga na Mombasa. Baadaye inaingia katika Mkoa wa Morogoro kwa km 140 ikivuka mto Ngerengere.
Mto Kamawe
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).
A7, Tanzania
A7 hupita Morogoro na Milima ya Uluguru ikiendelea katika nchi ya vilima hadi Hifadhi ya Taifa Mikumi. Inapita hifadhi ya taifa ambako magari yanaweza kupita bila kulipa kiingilio na kwa kubahatika wanaweza kuona wanyamapori. Ndani ya hifadhi magari yanapaswa kufuata mwendo kasi wa km 50 kwa saa. Takriban km 336 baada ya Dar es Salaam A7 inafika kwenye Mto Ruaha Mkuu na kuifuata hadi daraja la Mbuyuni inapoingia katika Mkoa wa Iringa kwa kufuata bonde la Mto Lukosi.
Takriban km 420 baada ya Dar es Salaam njia inapanda na kufika kwenye nyanda za juu za Uhehe. Barabara kuu inapita Lugalo kwa km 451 baada ya Dar es Salaam penye mnara wa ukumbusho wa mapigano ya mwaka 1891 ambako Wahehe walishinda kikosi cha Jeshi la Schutztruppe la Wajerumani.
Baada ya km 492 A7 inafika Iringa.
Shark chutney
Shark chutney ni chakula kinachoandaliwa kutokea visiwa vya ushelisheli. Huwa kina kuwa na takribani gram 900 za papa aliechemshwa, kusagwa na kuchanganywa na sharubati ya bilimbi na limao. Alafu huchanganywa na vitunguu, pilipili, chumvi, binzari. Vitunguu vinakaangwa na kupikwa kwenye mafuta. center|thumb|shark chutney
Kalama
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Machakos Mjini, nchini Kenya.
Mohoro
Mohoro   ni jina la kata katika wilaya ya Rufiji katika mkoa wa Pwani nchini Tanzania yenye postikodi namba
Mua
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Machakos Mjini, nchini Kenya.
Prawn Rougalle
Prawn rougaille ni chakula kinachopatikana Mauritania na mara nyingi hupikwa na samaki aina ya kamba na mchuzi wa rougaille
is a Mauritian dish which is usually cooked with king prawns in a rougaille sauce.
Barbara Roles
Barbara Ann Roles (majina ya ndoa: Pursley, Williams, alizaliwa Aprili 6, 1941) ni mchezaji wa kandanda wa Marekani wa zamani ambaye kwa sasa anafanya kazi kama kocha. Yeye ni mshindi wa medali ya shaba ya Olimpiki ya mwaka 1960 na bingwa wa kitaifa wa Marekani wa mwaka 1962.
Maisha binafsi
Barbara Ann Roles ni binti Carl A. Roles. Alikuwa ameolewa baada ya kustaafu mnamo mwaka 1960. Binti yake, Shelley Pursley Boatright, alizaliwa Juni 24, 1961. Mnamo mwaka 1962, alijifungua mtoto wa kiume, Ronald Dean Pursley Chorak. Alimchagua jina lake la kati kwa heshima ya mwalimu wake, Deane McMinn, ambaye alifariki katika ajali ya ndege ya mwaka 1961. Yeye ni mama wa kambo wa mchezaji wa kandanda wa Marekani, Scott Williams.
Kazi
Roles alishinda taji la U.S. la vijana mnamo 1958. Mwaka uliofuata, alishinda medali ya shaba kwa watu wazima na akateuliwa kwa Mashindano ya Dunia kwa mara ya kwanza, ambapo alimaliza wa tano. Baada ya kushinda fedha kwenye Mashindano ya U.S. ya 1960, alitumwa kwenye Olimpik i ya Majira ya Baridi ya 1960 na Mashindano ya Dunia ya 1960. Alishinda medali ya shaba kwenye mashindano yote mawili. Alistaafu baada ya msimu huo na kuanzisha familia.
Roles alitakiwa kurudi kutoka kustaafu baada ya ajali ya Ndege ya Sabena 548, ambayo ilisababisha kifo cha timu nzima ya mchezo wa U.S. ya 1961. Alikubali na akashinda medali ya dhahabu kwenye Mashindano ya U.S. ya 1962, akifanya kuwa mwanamichezo wa kwanza kushinda mataji ya kitaifa ya U.S. kwenye viwango vya novice, vijana, na wakubwa. Roles alikuwa mwanamichezo pekee kufanikisha hilo hadi Kimmie Meisner alipofanya mafanikio kama hayo mnamo 2007. Alikosa msimu ufuatao ili kujifungua mtoto wake wa pili.
Roles alirudi kwenye mashindano kujaribu kufuzu kwa Olimpiki ya Majira ya Baridi ya 1964, lakini alimaliza wa tano kwenye mashindano ya kitaifa na kushindwa kuingia kwenye timu. Akaanza kazi ya ufundishaji mnamo 1964. Wanafunzi wake walikuwa pamoja na Lisa-Marie Allen, Wendy Burge, Nicole Bobek, Brian Pockar, Vikki DeVries, Geoffry Varner na Scott Williams.
Machakos ya Kati
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Machakos Mjini, nchini Kenya.
Leon Goretzka
thumb|320x320px|Goretzka akiwa na mpira. Leon Christoph Goretzka (alizaliwa 6 Februari 1995) ni mchezaji wa soka wa Ujerumani ambaye anacheza kama kiungo wa Bayern Munich na timu ya taifa ya Ujerumani.
Mwaka 2004, Goretzka alianza kazi yake na klabu ya watoto wa Werner SV 06 Bochum. Tarehe 30 Juni 2013, Schalke 04 alithibitisha uhamisho wa Goretzka kutoka SV 06 Bochum. Alisaini mkataba wa miaka mitano hadi 30 Juni 2018, ada ya uhamisho iliripotiwa kuwa € milioni 3.250.
Mnamo 1 Julai 2018, Goretzka alijiunga rasmi na Bayern Munich. Goretzka ilisaini mkataba wa miaka minne hadi Juni 2022. Tarehe 12 Agosti 2018, alicheza mechi yake ya kwanza ya klabu katika Kombe la German Super Club, Goretzka alikuwa mbadala wa Thomas Müller katika dakika ya 64.
Mto Nyamungugu
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Nyamure (Burundi)
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Pate acha
Pate acha inajulikana kama pete acha, tere, gote au gwete ni chakula cha Nigeria kutokea ukanda wa juu wa Nchi hiyo. Kinaandaliwa na acha, mchele na mahindi.
Ekwang
Ekwang (pia inajulikana kama "Ekpang Nkukwo", "Ekpang" na "Ekwang Coco") ni chakula cha kikameruni kwa watu wa Bakweri, Bafaw na Oroko. Imetengenezwa kwa cocoyams zilizosagwa ambazo zimefungwa kwa majani ya cocoyam. Viungo vingine nikama samaki wabichi au wakukaanga, nyama, mafuta ya mawese,  kamba na vikolezo.
right|thumb| Ekwang
Manafwa
thumb|Ramani ya Manafwa,Uganda
Manafwa ni mji mkuu wa Wilaya ya Manafwa nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 14,300.
Mkate wa tapalapa
Mkate wa Tapalapa ni mkate unaopatikana Senegal, Gambia na Guinea. Mkate huo una umbo kama mkate unaopatikana Ufaransa. thumb|Wauzaji wa mkate wa Tapalapa thumb|Uokaji wa mkate wa Tapalapa
Mikate ya Tapalapa huwa inaliwa na maharage, samaki, pamoja na vyakula vingine vya Gambia. Huwa vinauzwa na kuokwa kwenye mitaani. Huwa inauzwa na watu wa kabila la Fula wanaojulikana kwa kubadilishana bidhaa.
Viungo muhimu ni Unga wa ngano na Amira.
Mutitini
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Machakos Mjini, nchini Kenya.
Mto Nyamurobotsa
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mumbuni Kaskazini
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Machakos Mjini, nchini Kenya.
Mto Kirimia
unapatikana katika wilaya ya Bundibugyo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Semliki, ziwa Albert, mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kumi (Uganda)
thumb|Ramani ya Kumi,Uganda thumb|Watoto wanao ishi Kumi,Ugana
Kumi ni mji mkuu wa Wilaya ya Kumi nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 11,400.
Kola (Machakos)
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Machakos Mjini, nchini Kenya.
Mkutano wa Vienna
thumbnail|350px|Mkutano wa Vienna (Uchoraji na [[Jean-Baptiste Isabey, 1819.]]
Mkutano wa Vienna ulikuwa mkutano wa kimataifa wa nchi za Ulaya uliofanyika mjini Vienna (Austria) kati ya 18 Septemba 1814 hadi 9 Juni 1815. Maazimio ya mkutano huu yalichora mipaka ya Ulaya kwa miaka mingi ya mbele.
Shabaha ya mkutano wa Vienna
Shabaha kuu ya mkutano ilikuwa kujenga utaratibu mpya katika Ulaya baada ya vita za Napoleoni. Katika miaka iliyotangulia mtawala huyu wa Ufaransa aliwahi kuvuruga nchi zote za Ulaya bara; alifuta madola makubwa na madogo na kuunda nchi mpya. Mabadiliko haya yalitazamiwa kuwa si halali na baada ya mwisho wa Napoleoni viongozi wa mataifa waliona haja ya kurudisha utaratibu wa kale pale ulipowezekana au kuunda utaratibu mpya uliolingana na haki.
Pamoja na kuchora upya mipaka ya Ulaya mkutano uliangalia pia mambo yafuatayo:
Mahudhurio na mataifa makuu
Waliohudhuria walikuwa wawakilishi wa madola, nchi, mataifa, miji ya kujitawala jumla 200 za Ulaya. (Wakati ule nchi kama Ujerumani au Italia zilikuwa na madola mengi ya kujitegemea kabisa ndani zao).
Washindi wa vita dhidi ya Napoleon walikuwa na nafasi kuu na kufanya maazimio muhimu kati yao. Ndio Urusi, Uingereza, Austria na Prussia, pamoja na ufalme uliotengenezwa upya wa Ufaransa. Waliamua maswali muhimu pamoja.
Kwa mambo mengine walishauriana na wawakilishi wa maeneo yaliyohusika, hasa na Hispania, Ureno, Uswidi na madola ya Ujerumani kama vile Hanover, Bavaria na Württemberg.
Wanasiasa muhimu zaidi walikuwa thumbnail|350px|Mipaka ya Ulaya baada ya Mkutano wa Vienna
Agenda
Mkutano ulishughulika agenda zake katika kamati mbalimbali kama vile mambo ya Ulaya, mambo ya Ujerumani, swali la ugawaji wa maeneo ya madola yasiyorudishwa, swali la uhuru wa usafiri kwenye mito ya kimataifa na swali la biashara ya utumwa.
Katika matokeo muhumi ni hizi:
Azimio kuhusu Biashara ya watumwa
Uingereza ilishawishi madola makubwa ya kutamka azimio la kupinga biashara ya watumwa. Azimio hili halikugusa swali la utumwa lenyewe. Azimio la Vienna lilikuwa muhimu kwa mapatano yaliyofuata kati ya Uingereza na nchi mbalimbali ya kuharamisha biashara ya watumwa, kwa mfano na Ufaransa, Hispania na Ureno.
Hali halisi biashara iliendelea kwa muda mrefu kwa sababu serikali za Hispania na Ureno ziliendelea kuvumilia biashara hii hasa kati ya Afrika na kolonia zao zilizoendelea kutumia kazi ya watumwa katika uchumi wa mashamba ya miwa na mazao mengine. Lakini azimio la Vienna ilikuwa hatua muhimu katika harakati ya kukomesha biashara ya watumwa na mshishowe utumwa mwenyewe kwa upande wa mataifa ya Ulaya.
Mto Mampongi
(pia: Nampongiya) ni korongo linalopatikana katika wilaya ya Bundibugyo, magharibi mwa Uganda.
Mto Manjuguja
unapatikana katika wilaya ya Bundibugyo, magharibi mwa Uganda.
Mto Mampongi
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Manjuguja
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Muvuti/Kiima-Kimwe
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Machakos Mjini, nchini Kenya.
Mbiuni
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Mwala, nchini Kenya.
Makutano/Mwala
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Mwala, nchini Kenya.
Mto Nyandago (Cibitoke)
(pia: Nyandaga) ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Kana
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.
Mto Mbeyi
unapatikana katika wilaya ya Bundibugyo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
GCompris
GCompris ni mkusanyo wa michezo ya kufunza watoto wenye umri wa miaka 2 hadi 10. GCompris ya kwanza iliandikwa na lugha C na Python na ilitumia GTK+, lakini kutoka mwaka 2014 imeandikwa tena na C++ na QML na inatumia Qt. GCompris ni programu huru na wazi na inatumia leseni ya AGPL-3.0-only.
Mto Nyamusenyi (Cibitoke)
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Utakatifu
Utakatifu (kutoka kitenzi "kutakata") ni ule usafi wa pekee wa Mwenyezi Mungu mwenyewe asiye na mawaa.
Mto Nyamusenyi (Cibitoke)
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Utakatifu
Kwa binadamu ni hali ya ukamilifu katika kuepukana na dhambi, na hivyo kuwa karibu na Mungu.
GCompris
Kwa lugha ya Kifaransa, jina GCompris likitamkwa J'ai compris linamaanisha "nimeelewa".
Utakatifu
Katika Biblia
Neno la Kiebrania Qadosh linamhusu kwa namna ya pekee Mungu katika ukuu wake usioweza hata kufafanishwa na ule wa viumbe vyake bora na unaodai yale yanayomhusu yasichanganywe na matumizi mengine.
Katika Kigiriki kuna neno Agios likimaanisha kutokuwa na makosa au udhaifu au uchafu.
GCompris
Inaweza tumika kwa Linux, BSD, macOS, Windows na Android.
Historia ya kuitengeneza
Bruno Coudoin aliandika programmu ya kwanza mwaka wa 2000. Kutoka mwanzo ilikuwa programmu huru na wazi, na iliweza kuptaikana kutoka mtandao. Watengenezaji wanapenda programmu ya kusomesha inaweza kutumikana kwa Linux. Watu wameongeza sanaa na michezo kwa GCompris, na sasa kuna mitendaji zaidi ya 150.
Gari soaking
right|thumb|Gari Soaking Gari Soaking ni chakula maarufu cha Ghana kinachotengenezwa na gari (unga wa chakula unaotengenezwa kutokana na mizizi ya mmea wa muhogo). Kama jina linavyodokeza, hutengenezwa kwa kuchanganya gari kwenye maji au maziwa.
Mto Nyantumba
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Mto Kawa
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.
Mto Nyantumba
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Katimba (Rukwa)
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.
Mto Kilemba
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).
Mto Mbuga (Bundibugyo)
unapatikana katika wilaya ya Bundibugyo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Namutumba
thumb|Ramani ya Namutumba,Uganda
Namutumba ni mji mkuu wa Wilaya ya Namutumba nchini Uganda.
Mto Kausinse
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.
Mayuge
Mayuge ni mji mkuu wa Wilaya ya Mayuge nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 10,700.
Mto Kuku
Mto Kuku ni jina la mito kadhaa ya Afrika, ikiwemo:
Bona wa Pisa
250px|thumb|Mt. Bona alivyochorwa na Giovanni Lorenzetti Fusari, 2003. Bona wa Pisa (Pisa, Italia, 1156 - 29 Mei 1207) alikuwa bikira aliyemfuata tangu ujanani Yesu Kristo katika familia ya kiroho ya Waaugustino kwa kuhiji mara kadhaa Roma, Nchi takatifu na hasa Santiago de Compostela pamoja na kuhudumia waliokwenda huko.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 29 Mei.
Mto Nyankombe
ni jina la mito miwili inayopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Muthetheni
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Mwala, nchini Kenya.
Ujamaa
Ujamaa ni siasa iliyoanzishwa kwa misingi ya sera za Julius Nyerere za maendeleo ya kijamii na ya kiuchumi katika Tanzania punde tu baada ya Tanganyika kupata uhuru kutoka Uingereza mwaka 1961.
Mwaka 1967 Rais Nyerere alichapisha mwongozo wa maendeleo yake, ambao uliitwa Azimio la Arusha, ambapo alionyesha haja ya kuwa na mtindo wa Kiafrika wa maendeleo; huo ukawa msingi wa Usoshalisti wa Afrika.
Maana
Ujamaa linatokana na neno la Kiswahili linalomaanisha familia au jamii na hujulikana kwa sifa kadhaa muhimu, yaani mtu anakuwa mtu kwa kupitia watu au jamii.
Nyerere alitumia Ujamaa kama msingi wa mradi wa maendeleo ya taifa. Aliitafsiri dhana ya Ujamaa kuwa mfumo wa usimamizi wa kisiasa na wa kiuchumi kwa namna mbalimbali:
Utekelezaji
Uongozi wa Julius Nyerere uliivutia Tanzania macho na heshima ya kimataifa kutokana na msisitizo wake wa maadili kama msingi wa maamuzi ya siasa. Chini ya Nyerere Tanzania ilipiga hatua kubwa katika vipengele mbalimbali vya maendeleo: vifo vya watoto vilipungua kutoka 138 kwa 1000 waliozaliwa hai mwaka 1965 hadi 110 mwaka 1985; tarajio la kuishi lilipanda kutoka miaka 37 (1960) hadi 52 (1984); uandikishaji wa wanafunzi katika shule ya msingi ulipanda kutoka 25% (16% tu kwa watoto wa kike) mwaka 1960 hadi 72% (85% kwa watoto wa kike) mwaka 1985 (ingawa idadi ya wananchi ilikuwa inaongezeka kwa kasi); asilimia ya watu wazima waliojua kusoma na kuandika ilipanda kutoka 17% mwaka 1960 hadi 63% mwaka 1975 (juu sana kuliko nchi nyingine za Afrika) ikaendelea kupanda.
Hata hivyo Ujamaa (kama vile mipango mingine ya uzalishaji wa pamoja) ulipunguza uzalishaji hata kutia shaka juu ya uwezo wake wa kustawisha uchumi.
Hatimaye sababu mbalimbali zilifanya Ujamaa uonekane umeshindikana kiuchumi. Kati ya hizo, tatizo la kimataifa la mafuta miaka ya 1970, anguko la bei ya bidhaa zilizozalishwa nchini (hasa kahawa na katani), utovu wa uwekezaji kutoka nje ya nchi na vita vya Uganda-Tanzania miaka 1978-1979 vilivyofyonza sana mtaji muhimu, na miaka miwili mfululizo ya ukame.
Kufikia mwaka 1985 ilikuwa wazi kwamba Ujamaa ulishindwa kutoa Tanzania nje ya ufukara wake; Nyerere alitangaza kuwa atang'atuka asigombee tena urais katika uchaguzi wa mwaka huohuo.
Ujamaa ulivunjwa (ingawa si kinadharia) mwaka 1985 wakati Nyerere alipomwachia mamlaka Ali Hassan Mwinyi aliyeingiza nchi katika taratibu za soko huria.
Hoja dhidi yake
Serikali iliwalazimishwa watu kuhamia mashamba ya pamoja, jambo ambalo lilitatiza shughuli za kilimo na uzalishaji.
Wengine walilazimishwa, kwa mfano, kwa kuchoma vijiji vyao. Nyumba ziliteketezwa kwa moto au kubomolewa, wakati mwingine pamoja na mali ambayo familia hizo zilikuwa nayo kabla ya Ujamaa. Watu walipoteza heshima kwa utamaduni na maeneo kama vile makaburi ya mababu zao.
Polisi na wanajeshi waliojihami kwa silaha walitumika katika uhamisho wa watu. Tanzania iligeuka kutoka taifa la wakulima waliojitahidi kukidhi mahitaji yao na kuwa taifa la wakulima walioangamia kwa njaa kwa pamoja.
Uchumi ulianguka. Kiasi kikubwa cha utajiri wa nchi aina ya mijengo na kuboresha miundo ya ardhi (mashamba, miti ya matunda, nyua) iliharibiwa au kutelekezwa kwa lazima.
Mifugo waliibwa, kupotea, kupata magonjwa, au kufa.
Suleman Sumra aligundua kuwa mavuno katika mashamba ya Ujamaa kwa pamoja yalikuwa chini kwa asilimia 33-85 kuliko yale ya mashamba yaliyomilikiwa kibinafsi. Kwa wastani yalikuwa chini kwa asilimia 60. Wakulima wa pamoja hawakuwa na motisha za kufanya kazi.
Hali ya nchi ilienea haraka na kuathiri karibu kila sekta. Mwaka 1967, ustawishaji wa taifa ulibadilisha serikali na kuifanya mwajiri mkubwa zaidi katika nchi. Ilihusika katika kila kitu, kuanzia kufanya mauzo ya rejareja hadi biashara ya kuuza na kuagiza bidhaa kutoka ng'ambo na hata uokaji, na kuleta mazingira muafaka kwa ufisadi.
Ukiritimba na taratibu zisizoeleweka ziliongezeka na viwango vya juu vya kodi kuwekwa.
Fedha za umma zilitumika vibaya na kuweka kwa matumizi yasiyo na faida. Uwezo wa kununua ulipungua kwa kiwango kikubwa mno na hata bidhaa muhimu zikawa hazipatikani.
Mfumo wa kutoa vibali uliwaruhu maafisa wakuu kuchukua rushwa kubwa ili kutoa vibali. Msingi wa mfumo wa ufisadi ukawa umewekwa.
Barabara ziliharibika na kuwa kati ya barabara mbovu zaidi barani Afrika.
Sekta ya viwanda ikadidimia. Kampuni ya mgodi iliyomilikiwa na serikali ikaonekana kushindwa.
Benki ya Dunia pia imekosolewa kwa kuchangia mpango huo: "Nchini Tanzania, kwa mfano, Benki hii ilitoa fedha kwa kampeni ya udikteta wa Julius Nyerere unaoitwa Ujamaa, ni mfano wa mfumo wa vijiji wa Mengistu. Wakulima walipoteza uhuru wao, na nchi ilichukua ardhi yao na kudai mazao yao, yote haya kwa msaada na baraka za Benki ya Dunia. Katika miaka michache tu, Nyerere aligeuza nchi yake kuwa gofu, taifa la waombaji. Lakini Benki hii haijawahi kukubali makosa haya.
Katika muziki
Muziki wa hip hop nchini Tanzania ulipata msukumo kutokana na mawazo na mandhari ya Ujamaa. Mwaka 1967, baada ya Rais Nyerere kuanzisha itikadi mpya ya siasa, ambayo aliahidi itawakomboa Watanzania kutoka ubeberu wa kimataifa, ilitelekezwa na wanasiasa wa Tanzania, kanuni za Ujamaa zilifufuliwa tena kupitia "njia isiyotarajiwa: Wanamuziki wa Rap na wasanii wa hip hop katika mitaa ya Tanzania.
Wamunyu
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Mwala, nchini Kenya.
Mto Nyarubugu (Burundi)
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Mto Kamyare
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.
Mto Nyarubugu (Burundi)
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Luiche (Rukwa)
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).
Idris I wa Libya
thumb|110px| Idris I (kwa Kiarabu: إدريس الأول idris-al-auwwal) (12 Machi 1890 - 25 Mei 1983) alikuwa mfalme wa kwanza na wa mwisho wa Libya kati ya miaka 1951 na 1969.
Jina lake la kiraia lilikuwa Muhamad Idris bin as-Sayyid ibn Muhamad as-Senussi (kwa Kiarabu: محمد إدريس بن السيد المهدي ابن محمد السنوسي  ). Alikuwa mjukuu wa Muhamad ibn Ali as-Senussi aliyeanzisha jumuiya ya Wasufi wa Senussi. Muhamad alirithi cheo cha babu yake. Alikubaliwa kama Emir wa Cyrenaika na Uingereza na Italia baada ya Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia. Baada ya Italia kuvamia Libya (1911) aliongoza vita vya porini.
Mto Momgungu
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Koobi
thumb|Koobi thumb|Koobi ndani ya mfuko Koobi ni tilapia ni samaki wa chumvi aliyekaushwa chumvi nchini Ghana. Samaki ana ladha ya kiasili kwenye mchuzi na supu katika vyakula vitamu vya kienyeji vya Ghana. Hutumika kutayarisha vyakula vya Ghana kama vile fufu, supu, ndizi na mchuzi na vyakula vingine vya asili ya Ghana.
Mto Ndugutu (Bundibugyo)
unapatikana katika wilaya ya Bundibugyo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Pallisa
thumb|Ramani ya Pallisa,Uganda
Pallisa ni mji mkuu wa Wilaya ya Pallisa nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 29,000.
Sabrina Kizito
Sabrina Kizito ni jina la uhusika kutoka katika tamthilia ya Siri ya Mtungi kutoka nchini Tanzania. Uhusika umechezwa na Patricia Nyamaka. Sabrina ni msichana mpole sana, mwenye kutaka kujua mengi ya dunia iliyomzunguka. Mdadisi, na mwingi wa taarifa kuhusu familia yake. Ana mengi aliyosikia, mbali pia kujionea, hasa vituko vya mama yake mkubwa Bi. Farida. Sabrina ni msichana mwenye kipaji cha uimbaji wa taarab ambacho amerithi kutoka kwa mama yake mzazi, Vingawaje. Alianza kuonesha ujuzi na uwezo wake wa kuimba taarab kwenye sehemu ya pili ya msimu wa kwanza. Pamoja na vikwazo vingi kutoka kwa baba yake mzazi, Mzee Kizito, hatimaye akamruhusu kuwa mmoja kati ya wanakundi la taarab.
Kibauni
ni kata ya kaunti ya Machakos, Eneo bunge la Mwala, nchini Kenya.
Mto Nyarunazi (Cibitoke)
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Sironko
thumb|Ramani ya Sironko,Uganda thumb|Kilimo Katika walaya ya Sironko,Uganda
Sironko ni mji mkuu wa Wilaya ya Sironko nchini Uganda. Idadi ya wakazi wake ni takriban 13,000.
Mto Nyaruhondo
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Bushiri
Bushiri inaweza kutaja makala hizi:
Halogeni
Halogeni (Kigiriki hals, “chumvi”; genes, “kuzaliwa”), katika kemia, ni simetali za kundi la 17 katika mfumo wa IUPAC (kabla zilifahamika kuwa katika kundi la VII, VIIA) katika jedwali la elementi zinazohusiana kwa karibu sana – fluorine, chlorine, bromine, iodine na astatine. Jina la halogeni, au mzalisha chumvi, linaelekeza katika tabia ya kila halogeni kutengeneza chumvi na sodium kama ile chumvi ya mezani (sodium chloride). Kila mhusika wa kundi hili ana valensi ya -1 na huungana na metali kutengeneza halides, pia huungana na metali na simetali kutengeneza ayoni zenye miundo tata.
Asili ya elementi
Elementi za kundi la VII, fluorine, chlorine, bromine, iodine na astatine hujulikana kama halogeni. Miaka mingi iliyopita jina hili lilitoholewa kutoka maneno mawili ya kigiriki yenye maana kutengeneza chumvi ya bahari. Hata hivyo halogeni zote hupamabana na metali za kundi la I na kutengeneza chumvi za ayoniki kama vile sodium chloride, NaF, sodium chloride, NaCl, potassium bromide, Kbr na nyingine nyingi.
Halogeni zote ni kovalenti na zinaonyesha mlolongo wa tabia zinazotarajiwa kutokana na nafasi zao katika mpangilio wa Jedwali la Elementi. Zaidi kabisa zina tabia ambazo ni muhimu sana zinazozifanya kuwa bidhaa za thamani. Jedwali hapo chini linaonyesha baadhi ya tabia zao muhimu.
Astatine imetayarishwa kwa kiwango kidogo sana katika pambano la kinyukliasi hivyo baadhi ya tabia zake bado zinaendelea kusomwa.
Fluorine
Kati ya mwaka 1813 na 1814, Humphry Davy alifanya mlolongo wa majaribia ambayo alithibitisha uwepo wa elementi mpya katika idadi fulani ya kampaundi. Aliita elementi hiyo fluorine. Kwa bahati mbaya alishindwa kupata hata kiwango chake kidogo kikiwa peke yake. Hii iliwezeshwa na mwanakemia wa Kifaransa Henri Moissan. Moissan alipitisha umeme katika hydrogen fluoride kavu iliyokuwa na potassium hydrogenflouride, KHF2, iliyoyeyushwa ndani yake. Njia yake hii ya ugunduzi imeendelea kutumiwa viwandani kama njia ya kupata fluorine.
Elementi ya fluorine hutengeneza muungano thabiti na elementi nyingine inayopambana nayo, hivyo ni kwa umeme pekee ndio unaweza kuvunja muungano huu na elementi zingine.
Chlorine
Chlorine ilitengwa kwa mara ya kwanza na Scheele mnamo mwaka 1774, lakini asili yake kama elementi ilianzishwa na Davy. Hatimaye mnamo mwaka 1810 alikuwa ni Davy ambaye aliipa jina lake la chlorine (hii ilitoholewa kutoka neno la kigiriki lililomaanisha kijani kilichofifia). Kabla ya kupewa jina hili, chlorine ilikuwa inafahamika kama asidi ya oxymuriatic. Mojawapo ya sababu kuhusu jina hili ilikuwa, mpaka majaribio ya Davy yalipokubalika, wanakemia wengi waliamini gasi hii kuwa ni kampaundi ya oksijeni na elementi nyingine.
Chlorine hupatikana viwandani kwa kiwango kikubwa kwa elektrolisisi ya brine.
Bromine
Bromine ambayo jina lake linamaanisha kunuka iligunduliwa na Antoine Balard mnamo mwaka 1826. Balard hakuwa mwanakemia maarufu, hata iliwahi kusemwa kuwa badala Balard kuigundua bromine, ilikuwa ni bromine iliyomgundua Balard. Aliigundua elementi kwa bahati wakati akifanya majaribio kwenye maji ya bahari. Alishitushwa na rangi ya kimanjano ya machungwa ambayo bromine huwa inatoa pale inapotengezwa kutokana na maji ya bahari na chlorine. Pambano hili ni kutokana na oksidesheni ya ayoni za bromine kwa chlorine.
2Br-(aq) + Cl2(aq) → Br2(aq) + 2Cl-(aq)
Iodine
Malimbikizo ya sodium nitrate (Chile saltpetre) mara nyingi huwa na sodium iodate, NaIO3, kama nyongeza. Endapo nyongeza hii ipo kwa kiasi kikubwa basi hutumika katika kutengeneza iodine kutoka katika iodate. Zoezi zima la utenganishaji hufanyika katika hatua tatu za muhimu: IO3-(aq) + 3HSO3-(aq) → I-(aq) + 3HSO42-(aq)
Matayarisho ya halogeni katika maabara.
Halogeni zote ni sumu hivyo inabidi kuwa makini sana unapofanya mapambano katika maabara yanayozihusisha. Inabidi ziwe zinatengenezwa katika kifaa kinachozuia gasi kuvuja. Fluorine ni ngumu sana kuitengeneza katika maabara. Halogeni zingine zinaweza kutengenezwa kutoka katika hydrogen halide husika, HCl, Hbr, au HI. Kwa kawaida wakala wa oksidesheni (oxidation) atumikaye ni manganese(IV) oxide.
Chlorine
Chanzo rahisi cha hydron chloride ni asidi ya hydrochloric iliyokolea. Kama asidi na manganese(IV) oxide zitapashwa joto kwa pamoja, chlorine hutoka. Kama unataka chlorine safi, gesi hupitishwa kwanza katika maji na kisha katika asidi ya sulphuric iliyokolea. Maji huyeyusha mabaki ya asidi ya hydrochloric, na asidi ya sulphuric hukausha gesi. Pambano ni:
MnO2(s) + 4HCl(aq) → MnCl2(aq) + Cl2(g) + 2H2O(l)
au
2Cl- (aq) + 4H +(aq) + MnO2(s) → Mn2+(aq) + Cl2(g) + 2H2O(l)
Kama utahitaji chlorine ambayo siyo safi ndani ya muda mfupi, inawezekana kwa kudondosha tone la asidi ya hydrochloric iliyokolea juu ya mabonge ya potassium manganate(VII):
2KMnO4(s) + 16HCl(aq) → 2KCl(aq) + 2MnCl2(aq) + 5Cl2(g) + 8H2O(l)
Bromine
Hydrogen bromide haipatikani sana, hivyo ni lazima itengenezwe wakati wa kutayarisha gesi kutoka katika kampaundi zenye bromine. Hydrogen bromide hutengezwa wakati, kwa mfano, potassium bromide inapochanganywa na asidi ya sulphuric iliyokolea. Hata hivyo, kama manganes(IV) oxide itachanganywa katika asidi, kabla hydogen bromide haijatoweka hupambana nayo kutengeneza bromine. Pambano zima ni sawa na lile la chlorine, badili chlorine kwa bromine katika mlinganyo wa hapo juu.
Kelly Kovach Schoenly
Kelly Kovach Schoenly ni kocha wa mchezo wa softball wa Marekani na pia alikuwa mchezaji wa softball. Amekuwa kocha mkuu wa softball katika chuo kikuu cha Ohio State tangu Juni 2012. Awali alikuwa kocha mkuu wa softball katika chuo kikuu cha Miami (Ohio) kutoka 2006 hadi 2012. Pia amewahi kuwa kocha msaidizi katika vyuo vikuu vya Michigan na Penn State.
Halogeni
Na maji
Wote fluorine na chlorine wanaweza kuoksidaizi maji. Fluorine hutoa mchanganyiko wa oksijeni na trioxygen (ozone), kwa mfano:
Kelly Kovach Schoenly
Kovach Schoenly alikuwa mchezaji wa softball wa chuo kikuu cha Michigan kuanzia 1992 hadi 1995. Alichaguliwa kama mchezaji wa kwanza wa timu ya kwanza ya NFCA All-American mnamo 1995 na CoSIDA Academic All-American kwa mwaka wa masomo 1994–1995. Pia aliteuliwa kuwa Mchezaji Bora Mpya wa Msimu wa Big Ten Conference mnamo 1992 na Mchezaji Bora wa Msimu wa Big Ten Conference kwa miaka 1992 na 1995.
Kamera pembuzi
thumb|269x269px|Kamera pembuzi [[nyeusi.]] Kamera pembuzi (kwa Kiingereza: webcam) ni kifaa cha tarakilishi kinachotumika kwa kutoa video mtandaoni. Programu ya kamera pembuzi huwawezesha watumiaji kurekodi au kuonyesha video mubashara mtandaoni. Watu wanatumia kamera pembuzi kwa kuongea kama uso kwa uso mtandaoni baina ya watu wawili au zaidi, na maongezi hayo huweza kuwa ya sauti au video mubashara.
Kelly Kovach Schoenly
Miaka ya Awali
Kovach Schoenly alikulia magharibi mwa Pennsylvania na alikuwa akicheza softball, mpira wa kikapu, na mpira wa wavu katika shule ya upili ya Baldwin iliyoko nje kidogo ya mji wa Pittsburgh. Mnamo mwaka wa 2012, alitunukiwa heshima ya kuingizwa katika Ukumbi wa Maarifa wa Western Pennsylvania Interscholastic Athletic League (WPIAL).
Halogeni
Na maji
2F2(g) + 2H2O(l) → O2(g) + 4HF(aq)
Kamera pembuzi
Kamera pembuzi kwa kawaida huwa kamera ndogo kwa umbo ambazo huweza kuwekwa juu ya dawati au meza, au katika tarakilishi ya mtumiaji. Vipimo vya ukubwa wa kamera pembuzi huwa ni vidogo kuliko kamera nyingi za kubebwa mikononi, na udogo huo wa umbo hufanya kamera hizo kuwa za gharama ya chini ukilinganisha na kamera nyingi za kurekodi video, hata hivyo udogo huo bado huweza kukidhi maongezi ya video kwa urahisi.
Kelly Kovach Schoenly
Binafsi
Kovach Schoenly ameolewa na mchezaji wa tenisi Doug Schoenly. Wanayo mtoto wa kike, Danielle.
Halogeni
Na maji
Chlorine ambayo siyo wakala wa oksidesheni mwenye nguvu, huwa hatoi oksijeni. Badala yake, hutoa mchanganyiko wa asidi ya hydrochloric na chloric (jina la zamani la asidi ya chloric(I) ni asidi ya hypochlorous):
Cl2(g) + H20(l) → H+(aq) + Cl-(aq) + H+(aq) + ClO-(aq) asidi ya hydrochloric			asidi ya chloric(I)
Ayoni za Chlorate(I), ClO-, katika maji ya chlorine ndizo hasa zinazohusika na tabia ya kufuta rangi (pia kuondoa madoa) ya chlorine. Kwa mfano kama utaweka nguo yenye rangi katika maji ya chlorine, rangi yote itatolewa. Ayoni ya chlorate(I) ina uwezo wa kupoteza oksijeni kwa urahisi sana, kitendo ambacho kinatumika katika mchakato wa oksidesheni.
Maji ya chlorine, yatatoa mapovu ya oksijeni kama yataachwa katika mwanga wa jua kutokana na uvunjikaji wa ayoni ya chlorate(I) : 2ClO-(aq) → 2Cl-(aq) + O2(g)
Na alkali
Kuna mabadiliko ya aina mbili kutegemeana na jotoridi la alkali. Katika mapambano yafuatayo, chukulia X kuwakilisha aina yoyote ya halogeni:
Mto Kuku (Rukwa)
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.
Halogeni
Na alkali
X2(g) + 2OH-(aq) → X-(aq) + XO-(aq) + H2O(l)
mfano: Cl2(g)+ 2OH - (aq) → Cl-(aq) + ClO-(aq) + H2O(l)
3X2(g) + 6OH-(aq) → 5X-(aq) + XO3-(aq) + 3H2O(l)
mfano:
Tofauti kubwa kati ya mapambano haya mawili ni, kwa kutumia alkali ya baridi isiyokolea, chlorate(I), ClO- zilitengenezwa; wakati kwa kutumia alkali ya moto iliyokolea chlorate(V), ClO3- ilitengenezwa.
Karne ya 19
Karne ya 19 ilikuwa kipindi cha miaka mia moja kati ya 1800 na 1900. Kikamilifu kilianza tarehe 1 Januari 1801 na kuishia 31 Desemba 1900.
Kama kila "karne" ni kipindi kinachohesabiwa kwa hiari ya binadamu kwa sababu ni mgawanyo wa kalenda tu - hali halisi, maendeleo na mabadiliko makubwa hayafuati migawanyo ya kalenda ya kibinadamu.
Hata hivyo kipindi hiki cha karne ya 19 kilikuwa kipindi muhimu sana katika historia ya binadamu.
Watu na matukio
Mabadiliko mengi yalianzia Ulaya na kuenea duniani, hivyo karne hii imeitwa na wataalamu "karne ya Ulaya". Baadhi ya tabia za pekee za karne hii ni kama zifuatazo:
Mto Ngiti (Uganda)
unapatikana katika wilaya ya Bundibugyo, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Manda (Rukwa)
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi). Maji yake yanafikia bahari ya Atlantiki kupitia ziwa Tanganyika na mto Kongo.
Hifadhi ya Taifa ya Bia
Hifadhi ya Taifa ya Bia ni mbuga ya Taifa katika wilaya ya Bia katika Mkoa wa Magharibi wa Ghana. Pia ni hifadhi ya viumbe hai yenye hifadhi ya rasilimali ya kilomita za mraba 563. Ina baadhi ya mabaki ya mwisho ya Ghana ya msitu ambao haujaguswa na utofauti wake kamili wa wanyamapori.
Baadhi ya miti mirefu zaidi iliyosalia Afrika Magharib i inapatikana katika mbuga hii ya Taifa. Inajumuisha eneo pacha la uhifadhi linaloitwa Hifadhi ya Taifa ya Bia na Hifadhi ya Rasilimali ya Bia.
Mto Mongiro
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Nyavyamo (Cibitoke)
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Cibitoke).
Maji huelekea ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Mkavio
ni kati ya mito ya mkoa wa Rukwa (Tanzania Magharibi).
Sebastian Giovinco
thumbnail|right|200px|Sebastian Giovinco mwaka 2015
Sebastian Giovinco (alizaliwa mnamo 26 Januari 1987 mjini Turin) ni mwanakandanda mwenye uraia wa Italia anayeichezea klabu ya Serie A ya Juventus. Giovinco ni mchezaji wa kiungo kati anayeshambulia na mwenye ujuzi wa kuchenga na kutengeneza mchezo unaovutia.
Kutokana na kimo na ujuzi wake, Giovinco alipewa jina formica atomica ("mdudu wa kinyuklia", baada ya mhusika wa kipingi cha runinga cha Hanna-Barbera ) na ingawa alikuwa katika hatua za kwanza za wasifu wake wa kandanda, leo anafikiriwa kama mmoja wa wanakandanda wa Kiitaliano wenye ahadi.
Maisha ya Awali
Giovinco alizaliwa mjini Turin kwa wavyele wahamiaji wa Italia ya kusini;  mama yake anatoka Catanzaro, Calabria na baba yake anatoka Palermo, Sicily. Alilelewa akiwa na hamu sana ya kucheza kandanda na mchezo wake wa kusisimua uliivutia klabu ya Juventus ambao ilimleta katika mfumo wao wa mwaka wa 2001, akiwa na umri wa miaka 14. Kisha akapanda safu za klabu za mfumo wao wa vijana, na alisisimua kwa kushinda Campionato Primavera na bianconeri  katika kampeni yao msimu wa 2005-06.
Mchezo wake wa kwanza katika timu ya kwanza ya Juventus
Giovinco alifaulu kujumuishi katika timu ya Juventus ya kwanza na akacheza mechi yake ya kwanza mnamo 12 Mei 2007 katika ligi ya Serie B dhidi ya Bologna, kuingia kama mbadala wa Raffaele Palladino, na kuashiria mara moja ujuzi wake kwa kumwadalia David Trezeguet pasi safi ambayo aliifunga.
Mkopo katika klabu ya Empoli
Mnamo 4 Julai 2007 alikopwa nje kwa klabu ya Empoli timu ya Serie A ya Tuscan ambayo pia ilishiriki katika Kombe la UEFA la msimu wa 2007-08. Giovinco alifunga bao lake la kwanza la Serie A mnamo 30 Septemba 2007 wakati Empoli iliicharaza Palermo mabao 3 kwa 1. Bao lake ndilo lililosababisha ushindi.
Giovinco alisababisha riba kutoka kwa vyombo vya habari wakati alifunga bao lake la pili wiki chache baadaye, mnamo 4 Novemba. Bao hilo lilikuwa la kusawazisha katika dakika ya mwisho dhidi ya AS Roma, lilikuwa kombora ndefu lililokunjwa la "free kick" kutoka upande wa kulia, bao ambalo lililinganishwa na baadhi ya wapenda kandanda kama la Ronaldinho dhidi ya Uingereza katika kombe la dunia la mwaka wa 2002.
Kurejea Juventus
Mnamo 26 Juni 2008 ilithibitisha kuwa Giovinco angerudi Juventus kwa kampeni ya 2008-2009, kumpatia nafasi ya kucheza katika kiwango cha kombe la mabingwa barani Ulaya vilevile.
Giovinco alicheza mechi yake ya kwanza ya Juventus dhidi ya Catania mnamo 24 Septemba 2008. Giovinco aliingia kama mbadala wa mchezaji mwenzake wa timu ya Juventus,Pavel Nedved, mwisho wa nusu ya pili, na kucheza mchezo wa  kusisimua kwa kumwandalia Amauri pasi safi aliofunga katika ushindi wa Juventus wa 1-0. Alifunga bao lake la kwanza katika Jesi ya Juventus dhidi ya wapinzani Lecce tarehe 7 Desemba 2008 kutoka kwa "FreeKick". Giovinco pia amefunga mabao dhidi ya Catania katika Coppa Italia na nyingine dhidi ya Bologna katika maonyesho ya mchezaji bora wa mechi.
Wasifu wa Kimataifa
Giovinco ameiwakilishwa Italia katika kila kiwango ya vijana kuazia mika chini ya 16 ikiendelia juu. Alitajwa katika kikosi cha Italia ch vijana wasiozidi umri wa miaka 21 na kocha mkuu Pierluigi Casiraghi tarehe 1 Juni 2007 ilikucheza mechi yake ya kwanza katika kiwango hicho katika mechi ya kufuzu dhidi ya Albania. Yeye ndiye aliyemwandalia Acquafresca pasi safi ambaye alifunga. Timu hiyo ya Italia ya vijana wasiozidi umri wa miaka 21 ilishinda mechi hiyo 0-1.
Pia alishiriki katika shindano la Toulon mwaka wa {2008 ambapo aliteuliwa kama mchezaji mwenye thamana zaidi au ukipenda mchezaji bora zaidi katika shindano hilo, kwa kufunga mabao mawili katika mechi ya ufunguzi dhidi ya Ivory Coast, na kufunga penalti ya ushindi katika mechi ya nusu fainali  dhidi ya Japani. Italia hatimaye ilishinda shindano hilo, kwa kuicharaza Chile 1-0 katika fainali.