cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teresa wa Mtoto Yesu
Miaka ya mwisho
Mwezi Aprili 1896, alipatwa na TB, ugonjwa uliokuja kumuua baada ya miezi 18. Mateso ya mwili yaliendana na yale ya ndani yanayojulikana kama "usiku wa roho" na ni jaribu kali la imani. Pamoja na Bikira Maria chini ya msalaba wa Mwanae, Teresa alifaulu kulishinda katika giza nene lilioenea ndani mwake. Alitambua kwamba alipaswa kupatwa na jaribu hilo kwa ajili ya wokovu wa wakana Mungu wote wa ulimwengu wa kisasa, ambao aliwaita “ndugu”.
Alizidi vilevile kutekeleza upendo wa kidugu: kwa masista wa jumuia yake, kwa wamisionari wawili aliokabidhiwa awaombee, kwa mapadri na kwa watu wote, hasa wale wa mbali zaidi, akawa kweli dada wa wote. Upendo wake wa kuvutia ulitokeza furaha ya dhati ambayo mwenyewe alifichua siri yake: “Ee Yesu, furaha yangu ni kukupenda wewe”.
Katika hali hiyo ya mateso, akitekeleza upendo wa hali ya juu katika mambo madogo ya maisha ya kila siku, Teresa alitimiza wito wake wa kuwa upendo katika moyo wa mama Kanisa.
Katika barua yake ya mwisho, aliandika hivi juu ya picha ya Mtoto Yesu iliyochorwa ndani ya Hostie takatifu: “Siwezi kumuogopa Mungu aliyejifanya mdogo hivi kwa ajili yangu! … Mimi nampenda! Kwa kuwa yeye ni Upendo na Huruma tu!”
Mnara wa taa wa São Sebastião
thumb|Mnara wa taa wa Sao Sebastiao Mnara wa taa wa São Sebastião ni mnara wa taa uliopo katika makumbusho ya São Sebastião yaliyoko kusini mashariki mwa nchi ya Ghuba ya Ana Chaves huko São Tomé
Teresa wa Mtoto Yesu
Miaka ya mwisho
“Mimi amenipa Huruma yake isiyo na mipaka, na ni katika kioo hicho kisichosemeka kwamba nazingatia sifa zake nyingine za Kimungu. Hizo zote zinaonekana kwangu zinang’aa kwa upendo. Hata Haki yake, labda kuliko sifa nyingine, inaonekana kwangu imevikwa Upendo”.
Mnara wa taa wa São Sebastião
Ulitengenezwa mnamo mwaka 1928. .
Teresa wa Mtoto Yesu
Miaka ya mwisho
Ndani mwake yalitimia maneno aliyoyandika: “Watakatifu wote walielewa, na kwa namna ya pekee labda wale waliojaza ulimwengu kwa mwanga wa mafundisho ya Injili. Haikuwa katika sala kwamba Mt. Paulo, Mt. Augustino, Mt. Yohane wa Msalaba, Mt. Thoma wa Akwino, Fransisko, Dominiko na marafiki wa Mungu wengine wengi hivi walichota elimu ile ya ajabu ambayo iliteka akili bora?”
Mnara wa taa wa São Sebastião
Mnara wa taa huo una urefu wa mita sita|6.
Teresa wa Mtoto Yesu
Miaka ya mwisho
Tarehe 10 Julai 1897 udhaifu wa mwili ulimzuia asiendelee kuandika habari za maisha yake kama alivyoagizwa. Neno la mwisho aliloliandika katika sentensi isiyomalizika ni "upendo". Alifariki tarehe 30 Septemba 1897, mnamo saa 19:20, huku akitazama sanamu ya Msulubiwa aliyoishika mikononi na kusema, “Mungu wangu, nakupenda!”. Maneno hayo yalikuwa muhtasari wa maisha yake.
Mnara wa taa wa São Sebastião
Urefu wa kitovu wa mnara huo ni mita 14.
Teresa wa Mtoto Yesu
Heshima baada ya kufa
left|thumb|250px|Basilika la Lisieux, lenye eneo la 4500 m2 na urefu wa mita 95, lililojengwa kwa heshima yake mwaka [[1937.]] Mara baada ya kufa maandishi yake yalianza kusambaa kwa namna ya ajabu na kumvutia heshima ya wengi. Pia ilitokea miujiza kwa maombezi yake. Ni kama alivyosema, kuwa atamimina mvua ya mawaridi kutoka mbinguni, akitumia [[uzima wa milele] kutenda mema mengi duniani.
Njia yake ya kiroho
“Njia ndogo ya tumaini na upendo”, njia ya "utoto wa kiroho” aliyoielekeza inafundisha kutimiza sharti la Yesu: “Msipoongoka na kuwa kama vitoto, hamtaingia katika ufalme wa mbinguni” (Math 18:3). Njia hiyo inatia moyo wa kujitoa kikamilifu kama kikafara kwa wokovu wa ulimwengu. Mwenyewe aliifuata hata akasema: “Kupenda ni kutoa yote, na kujitoa pia”. “Sijawahi kumnyima chochote Mungu mwema!”
Siri yake ni nguvu ya upendo, ambao Teresa alitambua ndio wito wake katika Kanisa: kuwa moyo wa Mwili wa Kristo ili kusaidia viungo vyake vyote kufanya kazi vizuri.
Sala zake
Ee Mungu wangu! Utatu mtakatifu! Natamani tu kukupenda na kukufanya upendwe...
Ili maisha yangu yaweze kuwa tendo moja tu la upendo kamili: Ninajitoa mhanga kama kitambiko cha kuteketezwa kabisa na upendo wako rahimu.
Nakusihi uniteketeze bila ya kukoma, ukiyaruhusu yale mawimbi ya upendo wako usiopimika, yanayojazana ndani yako, yafurike rohoni mwangu: hivyo nami niweze kuwa shahidi wa upendo wako, Mungu wangu!
Unijalie kifodini hicho baada ya kunitayarisha kutokea mbele yako, hatimaye unisababishe kufa: na roho yangu iruke moja kwa moja, bila ya kuchelewa popote pale, ifikie kukumbatiana milele na upendo wako rahimu.
Ee mpenzi wangu, mimi napenda, katika kila pigo la moyo wangu, kurudia upya, mara nyingi zisizohesabika, hili tendo langu la kujitoa kwako.
Mpaka hapo vivuli vitakapotoweka, nami nikaweza kukuambia milele, uso kwa uso, jinsi ninavyokupenda.
Ee Yesu, upendo wangu, hatimaye nimegundua wito wangu.
Wito wangu ni kupenda!
Ndiyo, nimeona nafasi yangu ndani ya Kanisa, na nafasi hiyo umenipatia wewe, Mungu wangu.
Katika moyo wa Kanisa, mama yangu, nitakuwa upendo: hivyo nitakuwa yote na hamu yangu itatimia.
Ee Bwana Yesu, mimi si tai, ila nina macho na moyo wake.
Skellefteå
thumb|250px| Bonnstan katika Skellefteå thumb|180px| Skellefteå ni mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 32 425 (mwaka 2005).Mji ulianzishwa 1845.
Jiografia
Eneo lake ni 21.70 km².
Teresa wa Mtoto Yesu
Sala zake
Ingawa ni mdogo, nathubutu kulikazia macho jua la upendo, na kutamani kurukia kwake.
Kungsbacka
thumb|250px|Mtaa wa Kungsbacka thumb|180px| Kungsbacka  ni mji nchini Uswidi. Kuna wakazi 17,784 (mwaka 2005).Mji ulianzishwa 1582.
Jiografia
Eneo lake ni 9.64 km². Umbali na Jiji la Göteborg ni 28 km.
Mto Mambizi
ni kati ya mito ya mkoa wa Dar es Salaam (Tanzania Mashariki) ambao maji yake yanaishia katika Bahari Hindi kupitia mto Msimbazi. Urefu wake ni kilometa 6.5 tu.
Chuo Kikuu cha Ufundi cha Berlin
thumb|right|200px|Technische Universität Berlin, Februari 2005 300px|thumb|Jengo kuu la TU Belin Chuo Kikuu cha Ufundi Berlin (jer. Technische Universität Berlin, kifupi TU Berlin, ing. Technical University of Berlin) ni kimoja cha vyuo vikuu mjini Berlin, Ujerumani.
Mwaka 2018 chuo hiki kilikuwa na wanafunzi 33,577 na theluthi moja walikuwa wanawake. Takriban robo moja walikuwa wanafunzi wasio Wajerumani hasa kutoka China, Urusi, Uturuki na nchi za Afrika.
Chuo kilianzishwa mwaka 1879 kama chuo cha Prussia, wakati ule dola kubwa la Ujerumani. Wanafunzi na walimu kumi wa chuo hiki waliendelea kupokea Tuzo ya Nobel katika fani za fizikia na kemia ambao ni Adolf von Baeyer, Carl Bosch, Dennis Gabor, Ernst Ruska, Eugene Paul Wigner, Fritz Haber, George de Hevesy, Gerhard Ertl, Gustav Hertz, Wolfgang Paul.
Pasadena
Pasadena:
Aliso Viejo, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Aliso Viejo, California
thumb|right|260px|Mahali pa Aliso Viejo katika Orange County na [[California]] Aliso Viejo ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 40,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 127 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 27 km².
Wakoloni wakuu wa Kenya
Orodha ya wakoloni wakuu wa Kenya (tarehe katika italiki zinaonyesha muendelezo wa ofisi) de facto
Kwa mfululizo baada ya uhuru, angalia: Wakuu wa Nchi ya Kenya
Uwanja wa ndege wa Nzagi
Uwanja wa ndege wa Nzagi (ni uwanja wa ndege unaohudumia Nzagi ( Andrada ) katika Mkoa wa Lunda Kaskazini, kaskazini mashariki mwa Angola.
Kigaringbal
Kigaringbal kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wagaringbal katika jimbo la Queensland. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kigaringbal ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigaringbal kiko katika kundi la Kimariki.
Pijini na krioli
Pijini na Krioli ni aina za lugha mpya ambazo zinajitokeza katika mazingira ya pekee. Yafuatayo ni maelezo juu ya tofauti na mahusiano kati ya aina hizo mbili katika asili na matumizi. Lugha zote mbili, Pijini na Krioli, ni lingua franka.
Utangulizi
Pijini ni lugha ambayo hutokea pale ambapo wazungumzaji wa lugha tofauti hukutana; hapo, ili kukidhi haja yao ya kuwasiliana, inawalazimu kuibua au kutumia lugha moja ambayo itawawezesha kuelewana katika nyanja za mawasiliano. Pijini huzuka mara nyingi kwa ajili ya biashara hasa.
Pijini kadhaa zinazoonekana leo zilianza wakati wa ukoloni ambako watu waliotawaliwa na mataifa ya Ulaya kwa hiari yao au kwa kulazimishwa walianza kutumia lugha za Kizungu katika maisha ya kila siku.
Pijini ni lugha ya kijuujuu ambapo jamii mbili au zaidi za waongeaji wa lugha tofauti zinazirahisisha ili kuungana katika lugha yenye maneno pamoja na sheria za 'moja kwa moja' kisarufi. Yaani pijini ni matokeo ya mchanganyiko wa lugha ambao muundo na msamiati wake umerahisishwa sana. Lugha ya aina hii basi huwa haizungumzwi na mtu yeyote kama lugha ya kwanza. Izingatiwe pia kuwa kwa kawaida sehemu kubwa ya msamiati pamoja na muundo wa pijini huwa na misingi katika lugha moja tu kati ya lugha zilizoizaa. Mfano wa Pijini ni ule wa Pijini ya Kiingereza au Kiingereza cha Kipijini kinachotumiwa sana Afrika Magharibi.
Wakati unapofika wa watu kujifunza pijini kama lugha mama, 1ugha hiyo wanayojifunza na kuiongea kienyeji hujulikana kama Krioli. Hiyo inatokea wakati jamii ya wazungumzaji inapoanza kutegemea Pijini kwa kila hali na kuipokeza kwa watoto wao. Kwa hiyo Pijini ni lugha ya kijuujuu inayotokana na kuengaengwa na lugha zinazojitegemea baada ya kuazimwa msamiati na miundo rahisi ya msamiati. Lugha ya aina hiyo inapoanza kuimarika na kupata waongeaji wake yenyewe, inakuwa Krio1i.
Mahusiano baina ya lugha za Pijini na lugha za Krioli
Ingawa lugha za Pijini huzitangulia lugha za Krioli katika kuzuka, lugha hizo zote hutokea katika jamii kwa sababu ya mawasiliano ambapo watu wanaozungumza lugha mbalimbali wamekutana na hapana lugha ambayo wanaelewa wote, yaani pale amabapo kila mmoja huzungumza lugha yake ya kipekee.
Lugha za Pijini na Krioli huzuka ili kuwaunganisha watu wanaozungumza lugha mbalimbali ili waweze kuelewana. Lugha kama hizo, ambazo huwaunganisha watu wa makabila au mataifa mbalimbali, huitwa lugha franka, lugha sambazi, lugha za mawasiliano mapana, lugha za mahusiano na maingiliano, lugha unganishi na hata lugha za biashara. Kwa misingi hii basi, lugha za Pijini na Kirioli kadri muda unapozonga hukua na huenda ukawa  lingua franka ambazo hutokana na watu wa lugha mbalimbali kukutana na kuwepo kwa hitaji la mawasiliano baina yao. Hata hivyo, hii itatokea tu pale lugha hiyo itapata wazungumzaji wengi na pia msamiati uliokomaa.
Katika lugha hizo mbili, Pijini hupatikana au kuzalika kwanza. Pijini ikiendelea kuwepo na kutumika kama chombo cha mawasiliano huzalisha Krioli. Kwa hiyo, Pijini ndiyo inayokua na kuzaa Krioli. Hivyo basi lugha hizo mbili zina msingi mmoja, ingawa Krioli huwa imekolea na kupiga hatua zaidi kama lugha kamili. Kwa kifupi, Krioli hutokana na Pijini na hapawezi kamwe kuwepo lugha ya Krioli bila kutanguliwa na lugha ya Pijini. Kwa msingi huo, lugha ya Pijini na ile ya Krioli ni kama pande mbili za shilingi moja.
Msamiati wa lugha za Pijini na Krioli huwa sawa na hufanana kote zinapoongewa. Pijini hutumika katika shughuli za kijamii kana kwamba ni lugha ya kwanza (asili), msamiati wake huongezeka kwa kiasi kikubwa ili kuweza kutosheleza mahitaji ya kila siku ya mawasiliano ya watumizi wake.
Mbali na kupata wazungumzaji asilia, Krioli huwa na msamiati wake mpana na miundo changamano ya kisarufi na maana. Ingawa Krioli ina msamiati mpana kuliko Pijini, la msingi ni kuwa Pijini ndiyo huzaa Krioli.
Lugha za Pijini na Krioli huangaliwa na baadhi ya watu kama zisizo muhimu kutokana na asili zake na pia hali za umaskini ambazo wengi wa wale wanaozizungumza hujikita kwamo. Lugha za Pijini na Krioli zinapatikana hasa katika mataifa ya Ulimwengu wa Tatu.
Kihistoria, lugha za Pijini na Krioli zimekuwa zikibezwa kwa muda mrefu kutokana na ukweli kuwa lugha hizo zimezuka hivi karibuni tu. Kwa hiyo lugha za Pijini na Krioli hazina historia ndefu kwa sababu zilijitokeza kama zao la ukoloni pamoja na watawala na wafanyabiashara walioingiliana na wenyeji.
Bulyakashaju
Bulyakashaju ni jina la kata ya Wilaya ya Muleba katika Mkoa wa Kagera, Tanzania yenye postikodi namba 35511. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 9,951 waishio humo.
Pijini na krioli
Mahusiano baina ya lugha za Pijini na lugha za Krioli
Pia, msingi wa lugha zote huathiriwa na msamiati kutoka lugha anzishi husika japokuwa huwepo lugha moja inayojitokeza kama msingi wa Pijini husika. Madhara hayo ya Pijini kutawaliwa na lugha moja baina ya lugha iliyokopa msamiati kutoka kwake, hukopwa pia na Krioli inayokuzwa. Ikiwa msingi wa Pijini husika utajikita sana katika lugha moja, kwa mfano lugha ya Kifaransa, Krioli itakayozalika nayo vilevile itakuwa na misingi katika hicho Kifaransa, si katika Kiingereza au Kijerumani.
Tofauti zilizopo baina ya Pijini na Krioli
Ingawa Pijini ndiyo huizaa Krioli, pana tofauti za kutosha zinazopinga hoja kuwa pana mahusiano baina ya lugha ya Pijini na Krioli. Japo lugha za Pijini na Krioli zinao uingiliano mwingi, zipo tofauti za hapa na pale. Tofauti hizo ni kama zifuatavyo:
Kiulinganishi, muundo wa lugha za Krioli huwa imara kuliko lugha za Pijini. Hii ni kwa sababu lugha za Krioli huangaliwa kama lugha za kawaida na kwa hivyo zaweza kufanyiwa juhudi za kupangwa. Juhudi hizo za kupangwa kwa lugha za Krioli huzifanya kupewa hadhi ya kutumiwa kama lugha za taifa au hata lugha rasmi.
Pijini huwa ni zao la maingiliano ya watu walio na lugha tofauti lakini ambao wanapenda kuwasiliana. Kutokana na hali hiyo, Pijini huwa na muundo sahili kusudi mawasiliano yaweze kusahilishwa bila ugumu mkubwa. Hivyo basi, lugha za Pijini huwa na muundo wa vokali ulio na vokali tano za msingi ambazo ni a, e, i, o, u. Maumbo ya maneno mara nyingi hujikita katika yale ya lugha-msingi ya Pijini husika. Pijini huwa na msamiati finyu. Muundo wa sentensi za lugha za Pijini huwa sahili na wakati mwingine usio wa sentensi zilizokamilika kisarufi.
Lugha za Pijini huwa na mawanda finyu ya matumizi kwa sababu mara nyingi hujikita katika shughuli iliyosababisha kuzuka kwake. Yaani, Pijini ikiwa imezuka kwa sababu za biashara au za vita, msamiati wake utajikita katika sajili hiyo fulani. Krioli hujitokeza kuwa tofauti kabisa na Pijini katika kitengo cha msamiati na miundo wa kisarufi. Krioli huwa na msamiati mpana na miundo changamano ya kisarufi na maana.
Hadhi ya Krioli huwa juu kuliko ya Pijini ambayo hadhi yake huwa ya kiwango cha chini. Hali hiyo hutokea pale ambapo lugha za Krioli hupangwa na muundo wake wa kisarufi kuimarishwa na kubainishwa. Jambo hilo huchangia hadhi ya lugha za Krioli kupanda na kuwa tofauti na ile ipewayo lugha za Pijini na mawanda ya matumizi ya lugha za Krioli hupanuka ili kukidhi mahitaji ya mawasiliano ya watumiaji wake wote.
Tofauti nyingine baina ya lugha ya Pijini na Krioli ni kuwa, wakati mwingine Pijini hukosa kukua na kuimarika hadi kufikia kiwango cha Krioli. Jambo hilo hutokana na kuwa shughuli iliyopelekea kuzuka kwa Pijini fulani kukosa umuhimu na hivyo kupelekea Pijini husika kudidimia na kujifia mbali. Jambo hilo huwa halitokei katika lugha ya Krioli.
Ibrahim Babangida
alt=Ibrahim Badamasi Babangida|thumb|Ibrahim Badamasi Babangida Jenerali Ibrahim Badamasi Babangida (amezaliwa 17 Agosti, 1941), kiumaarufu anajulikana kama IBB, Alikuwa rais wa '8' pia alikuwa kiongozi wa kijeshi wa nchini Nigeria kuanzia mwezi wa Agosti mwaka 1985 hadi safari yake ilipofika ya kutoka ofisini kinguvu, Kutokana na msukumo mzito wa watu wenye kudai demokrasia ya kweli mnamo mwaka 1993, Baada ya kuanguka katika uchaguzi mkubwa uliofanyika mwaka huo. Uchaguzi huo ulikuwa wa huru na haki katika historia ya Nigeria toka wapate uhuru. Babangida alitanguliwa na rais Muhammadu Buhari, Kisha akafuatiwa na Ernest Shonekan.
Kilima Rondo
Kilimarondo ni kata ya Wilaya ya Nachingwea katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 4,344 walioishi humo. Msimbo wa Posta kwa Kilima Rondo ni 65326.
Mto Kagomera (Gitega)
ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).
Maji yake, kupitia mto Ruvubu, huelekea Ziwa Nyanza, Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Hifadhi ya Taifa ya Luangwa Kaskazini
Hifadhi ya Taifa ya Luangwa Kaskazini ni mbuga ya taifa nchini Zambia, iliyo kaskazini mwa bonde la Mto Luangwa. Ilianzishwa kama hifadhi mnamo 1938, ikawa mbuga ya taifa mnamo 1972 na sasa ina eneo la kilomita za mraba 4,636.
Wanyamapor i wanaopatikana kwa wingi katika hifadhi ni pamoja na nyumbu wa Cookson, pundamilia wa Crawshay na swala na ndege wengi. Idadi ya tembo imepona kutokana na ujangili katika miaka ya 1970 na 1980. Mapambano dhidi ya ujangili katika mbuga hiyo yalielezwa na Delia na Mark Owens katika kitabu chao cha Jicho la Tembo.
Greensboro, North Carolina
thumbnail|right|200px|Mji wa Greensboro, North Carolina Jump to navigationJump to search
Greensboro ni mji wa Marekani katika jimbo la North Carolina. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 710,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 266 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Edwin Bruno
Edwin Bruno Shayo (alizaliwa mkoani Kilimanjaro), ni mhandisi wa programu na mjasiriamali aliyeshinda tuzo. Ni mwanzilishi na mkurugenzi mtendaji wa Smart Codes Limited, kampuni ya teknolojia yenye makao yake makuu nchini Tanzania.
Vita ya Kijerumani
400px|thumb|Ramani ya Ujerumani wakati wa vita ya 1866; ; ; ; Vita ya Kijerumani ya 1866 (inaitwa pia Vita ya Austria dhidi ya Prussia, au Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Ujerumani; kwa Kijer.: Deutscher Krieg) ilipiganwa mnamo 1866 kati ya Milki ya Austria kama kiongozi wa Shirikisho la Ujerumani na Ufalme wa Prussia. Prussia ilisaidiwa hasa na Italia pamoja na madola madogo ndani ya Ujerumani.
Edwin Bruno
Ni mhitimu wa Chuo Kikuu cha Mtakatifu Joseph nchini Tanzania. Ubunifu wake wa M-Paper ilishinda tuzo ya Appsafrica.com ya uvumbuzi bora wa elimu mwaka wa 2015. Katika mwaka huo huo, Edwin Shayo alishinda Tuzo ya Chipukizi wa Vijana wakati wa Tuzo za Tanzania Leadership Awards. Mnamo mwaka 2016, jarida la Forbes lilimshirikisha katika orodha ya 30 chini ya 30 ya wajasiriamali wengi wenye ushawishi barani Afrika. .
Sanaa za maonesho
Sanaa za maonesho ni kitendo chochote kinachodhihirishwa na mambo yafuatayo:
Vita ya Kijerumani
Vita hiyo ilikuwa sehemu ya mwisho ya ushindani kati ya Austria na Prussia kuhusu kipaumbele katika Ujerumani kwa jumla. Tokeo lake lilikuwa ushindi wa Prussia, kuondoka kwa Austria katika siasa ya Ujerumani na ukuu wa Prussia juu ya madola mengine ya Ujerumani.
Clichy, Hauts-de-Seine
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Clichy, Hauts-de-Seine left|60px Clichy ni mji wa Ufaransa.
Abdulrazak Gurnah
left|80px thumbnail|right|300px|Abdulrazak Gurnah Abdulrazak Gurnah Al Kindi (amezaliwa Zanzibar, 20 Desemba 1948 ) ni mwandishi mwenye asili ya Zanzibar aliyeishi nchini Uingereza tangu mwaka 1968. Huko anafundisha katika Chuo Kikuu cha Kent tangu mwaka 1982.
Tangu mwaka wa 1987 alitolea riwaya kadhaa kwa lugha ya Kiingereza. Mwaka 2021 alipewa tuzo ya Nobel ya Fasihi.
Maisha yake
Abdulrazak Gurnah alizaliwa katika Usultani wa Zanzibar, ambao kwa sasa ni sehemu ya Tanzania. Alifika Uingereza mwaka 1968 baada ya kukimbia Zanzibar kutokana na machafuko yaliyowalenga watu wenye asili ya Kiarabu wakati wa Mapinduzi ya Zanzibar. Gurnah amewahi kusema, 'Nilikuja Uingereza wakati ambao maneno kama "asylum-seeker" hayakuwa yakitumika sana kama wakati huu, watu wengi zaidi wanateseka na kukimbia nchi za kigaidi.'
Alipofika Uingereza alianza kusoma kwenye Chuo cha Christ Church College, Canterbury, baadaye akahamia Chuo Kikuu cha Kent alipopata shahada ya uzamili katika fasihi mnamo 1982. Tasnia yake ilikuwa kuhusu Criteria in the Criticism of West African Fiction.
Kuanzia mwaka 1980 hadi 1983, Gurnah alifundisha kwenye Chuo Kikuu cha Bayero mjini Kano, Nigeria. Akarudi Uingereza akawa profesa wa fasihi hadi alipostaafu.
Kazi zake
Hadithi nyingi zilizosimuliwa na Gurnah zinaonyesha mazingira ya pwani ya Afrika ya Mashariki, na wahusika wakuu wa riwaya zake ni wenyeji wa Unguja. Mhakiki wa fasihi Bruce King aliona kwamba Gurnah anaonyesha wahusika wake Waafrika katika uhusiano mpana na Dunia yote, akiwaona kama sehemu za Dunia kubwa inayoendelea kubadilikabadilika. Kufuatana na King, wahusika wa Gurnah mara nyingi ni watu walioondolewa katika asili zao, wanaokataliwa na jamii na kujisikia kama wahanga wa maisha. Mhakiki Felicity Hand aliona kuwa riwaya za Admiring Silence, By the Sea na Desertion, zote zinajadili hisia za kuwa mgeni na kukosa ndugu zinazotokea kwa watu waliopaswa kuondoka kwao na kukaa ugenini.
Tuzo na heshima
Gurnah ndiye mshindi wa tuzo ya Nobel ya fasihi ya mwaka 2021. Alichaguliwa kuwa mmoja wa wanajumuiya ya kitaaluma ya fasihi ya Royal Society of Literature mwaka 2006. Mwaka 2007 alishinda tuzo ya RFI Witness of the world nchini Ufaransa kupitia riwaya yake ya By the Sea.
Uwanja wa ndege wa Ondjiva Pereira
Uwanja wa ndege wa Ondjiva Pereira (ni uwanja wa ndege unaohudumia Ondjiva ( tahajia mbadala: Ongiva, Ngiva, N'giva) katika Mkoa wa Cunene, Angola . Uwanja wa ndege una kilomita 38 kaskazini mwa mpaka wa Namibia.
Nuru ya N'giva isiyo ya mwelekeo (Kitambulisho: GI ) ipo kwenye uwanja.
Vita ya Kijerumani
Vita ilimaliza Shirikisho la Ujerumani lililoondolewa. Prussia haikudai maeneo ya Austria lakini ilimeza madola ya Ufalme wa Hannover na temi za Hessen zilizoendelea kama mikoa ya Prussia. Sehemu za kaskazini za Ujerumani ziliungana katika Shirikisho la Ujerumani Kaskazini chini ya uongozi wa Prussia.
Italia iliwahi kushambulia Milki ya Austria katika majimbo yake kaskazini mwa rasi ya Italia; inagawa jeshi lake halikufaulu katika mashambulio yake, baada ya vita Austria ilipaswa kukabidhi maeneo ya Venezia na Mantova kwa Ufalme wa Italia.
Computer network
Mtandao wa kompyuta ni mpangilio wa kompyuta zenye kubadilishana rasilimali zinazopatikana au kutolewa kwenye fundo za mtandaoni. Kompyuta hutumia itifaki zinazofahamika kwa mawasiliano kwenye muingiliano wa kidijitali kuwasiliana zenyewe kwa zenyewe.Huu muingiliano umetengenezwa na teknolojia ya mtandao wa Mawasiliano ya simu kwa msingi wa mbinu za kutumia waya, vifaa vya macho na mawimbi ya redio ya bila waya ambazo zinaweza kupangiliwa katika itifaki mbalimbali za mtandao.
Pindo za mtandao wa kompyuta huweza kujumuisha kompyuta ya mtu binafsi, seva, mtandao wa vifaa vigumu, au vitu vingine maalumu au vitu vyenye lengo kuu. Huweza kutambulika kwa anwani ya mtandao na pia huweza kuwa na majina la kifaa husika. Majina ya kifaa husika husaidia kama kumbukumbu inayowekwa katika pindo na mara chache hubadilika baada ya utambulisho wa mara ya kwanza. Anwani ya mtandao husaidia kwa kuonyesha na kutambulisha pindo kwa itifaki ya mawasiliano kama vile itifaki ya mtandao.
Historia
Mtandao wa kompyuta huweza kuchukuliwa kama tawi la sayansi ya kompyuta, uhandisi wa kompyuta na mawasiliano ya simu, kwa sababu huegamia katika programu tumizi ya nadharia na kwa vitendo ya mambo yanayoendana. Mtandao wa kompyuta uliwezeshwa na maendeleo na historia ya technolojia kubwa ya safu.
Matumizi
Mtandao wa kompyuta umepanua mawasiliano ya watu kwa njia za kielektroniki kwa teknolojia mbalimbali kama email, ujumbe wa papo hapo, mawasiliano ya ndani ya mtandao, kupiga simu za sauti na video pamoja na mikutano ya video. mtandao umeruhusu kuhusiana kwa rasilimali za kompyuta na mtandaoni. Watumiaji wanaweza kupata na kutumia rasilimali zinazotolewa kwenye mtandao, kama vile utoaji wa mfanano wa picha au kutumia sehemu moja inayohifadhi taarifa. Mtandao umeruhusu kushiriki katika mafaili, taarifa na aina zingine za taarifa kuwapa watumiaji wanaoruhusiwa uwezo wa kupata taarifa zilizohifadhiwa kwenye kompyuta nyingine kwenye mtandao. Mgawanyiko wa kikompyuta hutumia rasilimali zilizopo kwenye mtandao kukamilisha kazi zake.
Sanaa za maonesho
- Dhana inayotendeka (Tendo lenyewe)
Mto Kinyenyele
ni kati ya mito ya mkoa wa Dar es Salaam (Tanzania Mashariki) ambao maji yake yanaishia katika Bahari Hindi kupitia mto Msimbazi. Urefu wake ni kilometa 4.35 tu.
Sanaa za maonesho
- Uwanja wa kutendea (Mandhari)
- Watazamaji (Hadhira) Sanaa hiyo huhusisha vipera mbalimbali vya fasihi simulizi. Kwa mfano; michezo ya kuigiza, ngonjera na kadhalika.
Kisongo
Kisongo ni jina la:
Mbondo
Mbondo ni kata ya Wilaya ya Nachingwea katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,485 walioishi humo. Msimbo wa Posta kwa Mbondo ni 65324.
Kiriako mkaapweke
Kiriako mkaapweke (kwa Kigiriki: Ὅσιος Κυριάκος ὁ Ἀναχωρητής, Hosios Kyriakos ho Anachōrētēs ; Korintho, Ugiriki, 9 Januari 449 - Pango la Mt. Chariton, Palestina, 557) alikuwa mmonaki kwa muda wa miaka 90 hivi.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 29 Septemba au 10 Novemba.
Orodha ya Marais wa Malawi
Ukarasa huu una orodha ya marais wa Malawi:
Kiriako mkaapweke
Maisha
Mtoto wa padri Yohane, na ndugu wa askofu Petro wa Korintho, alifanywa mapema msomaji kanisani.
Orodha ya Marais wa Malawi
Orodha
thumb|left|200px|Bendera ya Rais wa Malawi
Kiriako mkaapweke
Maisha
Akisoma Biblia alitamani kuishi kwa utakatifu, hivyo kabla ya kufikia umri wa miaka 18, alijiondokea akahiji Yerusalemu.
Baadaye alijiunga na monasteri akapata uongozi wa kiroho wa watakatifu Eutimi Mkuu na Gerasimo wa Yordani.
Baadaye tena aliishi peke yake akakaa kimya kabisa miaka 10.
Alipofikia miaka 37 alipewa daraja takatifu ya ushemasi, na miaka kadhaa baadaye ile ya upadri.
Kisha kuishi miaka 30 tena monasterini akarudi jangwani ili aishi upwekeni lakini watu walianza kumtafuta ili wapate miujiza kwa maombezi yake. Ndiyo sababu alihamahama hadi kifo chake.
Kigarlali
Kigarlali kilikuwa lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia iliyozungumzwa na Wagarlali katika majimbo ya Queensland na New South Wales. Hakuna wasemaji ambao wamebaki kuongea lugha hii, yaani lugha ya Kigarlali ilitoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigarlali kiko katika kundi la Kingura.
Dj Davizo
David William Mchome, maarufu kwa jina la sanaa muziki kama Dj Davizo. alizaliwa 26 Juni 1987, katika wilaya ya Moshi mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania. Ni mwanamuziki wa Bongo Flava kwa miondoko ya dancehall anayefanya shughuli zake za sanaa ya muziki wa Bongo Flava nchini Tanzania, lakini pia ni mtunzi wa mashairi na muandaaji wa ala za muziki kutoka kaskazini mwa Tanzania.
Elimu na maisha ya awali
David William Mchome au maarufu kwa jina la Dj Davizo kwenye kazi zake za sanaa ya muziki wa Bongo Flava na Dancehall aliweza kupata elimu yake ya shule ya msingi pamoja na Elimu ya sekondari huko jijini Kampala Uganda na baadaye kurejea nyumbani Moshi Kilimanjaro, Tanzania kwaajili ya maisha mengine pamoja na kuanza safari yake ya sanaa ya muziki nchini Tanzania. Mnamo mwaka 2008 David William Mchome au maarufu kama Dj Davizo aliweza kuunda kundi la kucheza muziki ambalo liliweza kuleta ushindani na mafanikio kipindi cha harakati za kuingia kwenye sanaa ya muziki. Pia David William Mchome au kwa jina la sanaa ya muziki kama Dj Davizo aliweza kupata umaarufu kama Dj mkoani Arusha na jijini Dar es salaam huku akitengeneza ala zake mwenyewe za muziki mpaka kufikia hatua ya kutoa nyimbo iliyoitwa kwa jina la Vumiliaa. iliyoweza kuzidi kumtambulisha kwenye sanaa ya Muziki wa Bongo Flava na miondoko ya dancehall kwa ujumla.
Muziki
David William Mchome amekuwa kwenye sanaa ya muziki wa Bongo Flava kwa miondoko ya dancehall pamoja na kazi yake ya awali aliyokuwa akiifanya ya Dj kwa takribani zaidi ya miaka kumi na nne. Huku kwa kipindi hiko chote aliweza kujipatia umaarufu kwa kutoa nyimbo mbalimbali na kupata nafasi ya kushirikiana na wasanii tofauti nchini Tanzania wakiwemo kama Chin Bez, G-nako, Dipper rato, Gigy money.
Vile vile Msanii Dj Davizo amekuwa chini ya uongozi wa Bunduki Music Label ambayo imekuwa ikisimamia kazi zake tangu ajiunge na lebo hiyo ambayo imeleta mafanikio kadhaa kwenye kazi zake za muziki wa Bongo Flava na hususani miondoko anayoifanya ya dancehall hapa nchini Tanzania na pia nje ya mipaka.
Albamu zake
Mpaka sasa Dj Davizo katika sanaa yake ya muziki wa Bongo Flava kwa miondoko ya dancehall ameweza kutoa albamu zake mbili katika miaka miwili mfululizo ambazo ni kama zifuatazo.
Tracy Strauss
Tracy Strauss, umechezwa na Ali Larter, ni jina la kutaja mhusika wa kipindi maarufu cha ubunifu wa kisayansi kinachorushwa hewani na televisheni ya NBC, Heroes. Ana uwezo wa kugandisha kitu chochote anachogusa. Kadiri mfululizo unavyoendelea, uwezo wake unakua hadi kufikia kiasi cha kujigeuza hata kuwa maji. Alianza kuonekana kwenye msimu wa tatu, yeye ni mshauri mkuu wa gavana wa New York ambaye ndiye aliyemvuta Nathan Petrelli awe seneta.
Huyu ni dada kashinde wa Niki Sanders na Barbara, wote walibadilishwa vinasaba vyao na Dr. Zimmerman na kutengenezwa kiuzazi. Pia ni mama mdogo wa kuzaliwa na Micah Sanders. Kulingana na watunzi Joe Pokaski na Aron Coleite, Niki aliondolewa kwenye mfululizo na badala yake akawekwa Tracy hivyo basi Larter ataweza kucheza uhusika tofauti-tofauti, pindi walipogundua ya kwamba hawatoendelea zaidi na uhusika huo.
Mabadiliko hao nayo yamewawezesha kuelezea chimbuko la hadithi yao, ambapo mhusika anagundua kuwa ana vipawa.
Marejeo
Luettelo televisiosarjan Heroes hahmoista
Wilhelm Bleek
thumb|Wilhelm Bleek Wilhelm Heinrich Immanuel Bleek (8 Machi 1827 - 17 Agosti 1875) alikuwa mwanaisimu na mwandishi Mjerumani aliyeishi nchini Afrika Kusini. Anajulikana hasa kwa kuandika kitabu cha sarufi ya Kizulu pamoja na tafiti nyingi za lugha za Kibantu.
Mto Kagoti (Gitega)
ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).
Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Ibn Battuta Mall
Ibn Battuta Mall ni duka kubwa lililoko katika barabara ya  Sheikh Zayed mjini Dubai karibu na Interchange 6 ya kijiji cha Jebel Ali. Jina lake linatokana na msafiri maarufu Ibn Battuta. Mradi huu ulimalizwa na kampuni ya Nakheel mapema 2005. Majina ya maeneo sita ya duka hili yametokana na nchi ambazo Ibn Battuta alitembelea.
Duka hili limegawanyika katika maeneo kuu sita:
Ikiunganisha maeneo ya ununuzi, maeneo yote makuu yanayopatikana katika karibu maduka yote Dubai na Mashariki ya Kati yanawakilishwa. Géant, supamaketi kubwa ya Kifaransa duka hapa. Duka hili ni mfano wa moja ya miradi ya Nakheel katika Dubai.
Duka kubwa la rejareja la Australia la Myer limetangaza kuwa litakuwa na duka lililokamilika mwaka 2010.
Mto Zimbire
ni kati ya mito ya mkoa wa Dar es Salaam (Tanzania Mashariki) ambao maji yake yanaishia katika Bahari Hindi kupitia mto Msimbazi. Urefu wake ni kilometa 3.6 tu.
Ibn Battuta Mall
Ibn Battuta inaringa kwa kuwa na sinema ya IMAX ya pekee nchini na pia iko na sinema ya skrini 21 katika eneo la Uchina. Kuna maeneo mawili makubwa ya chakula, yaliyoko katika miisho yote miwili ya duka hilo (Maeneo ya Andalusia na Uchina), na pia iko na maduka kadhaa ya kahawa yaliyotawanyika kote.
Duka hili lina maonyesho ya mavumbuzi ya kitambo ya kiteknolojia, hususan kutoka Mashariki ya Kati. Hizi ni pamoja na saa iliyo na muundo wa tembo, uvumbuzi wa kiislamu ulio na saa inayopata nguvu kutoka kwa maji iliyo na muundo wa tembo.
Nyati-maji wa mwitu
Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Nyati-maji wa mwitu ni wanyama wakubwa wa pori wa spishi Bubalus arnee katika familia Bovidae, ambao pia huitwa nyati-maji wa Uhindi au arni. Nyati-maji wa mwitu anafanana sana na nyati-maji (Bubalus bubalis) aliye mnyama wa kufugwa.
The Lion Guard
The Lion Guard ni mfululizo wa televisheni ya Marekani uliotengenezwa na Ford Riley kulingana na filamu ya Disney ya 1994 The Lion King. Mfululizo huo ulitangazwa kwanza na filamu ya televisheni, inayoitwa The Lion Guard: The Return of the Roar kwenye Disney Channel mnamo Novemba 22, 2015.
Nyati-maji wa mwitu
Maelezo
thumb|Fuvu la kichwa cha nyati-maji wa mwitu.
Mkoka
Mkoka ni neno la kutaja
Mfereji wa Panama
thumb|250px|right|Mfereji wa Panama thumb|250px|Ramani ya Mfereji wa Panama Mfereji wa Panama ni njia ya maji nchini Panama (Amerika ya Kati) kati ya Bahari ya Pasifiki na Bahari ya Atlantiki. Shingo ya nchi la Panama ni njia fupi kati ya bahari zote mbili.
Kabla ya kujengwa kwa mfereji huu meli zote zilipaswa kuvuka ncha ya kusini ya Amerika na mfereji umefupisha safari hii kwa kilomita maelfu.
Utangulizi wa mfereji ulikuwa reli kutoka Colon upande wa Karibi kwenda mji wa Panama upande wa Pasifiki iliyojengwa 1855. Reli hii ilirahisisha safari kati ya Atlantiki na Pasifiki kwa watu na bidhaa vilivyoelekea watu ule kwenda Kalifornia. Watu wengi walikwenda Kalifornia miaka ile kwa sababu ya dhahabu iliyopatikana kule tangu 1848 na hapakuwa na reli kati ya pwani zote mbili za Marekani wakati ule.
Kampuni ya Kifaransa ilianza kujenga mfereji tangu 1880 lakini ilishindwa. Serikali ya Marekani iliendeleza kazi na kumaliza mfereji mwaka 1914.
Marekani ilitawala kanda ya mfereji kuanzia 1904 hadi mwaka 1999 kwa kuikodi kutoka nchi ya Panama. Siku hizi mfereji uko chini ya serikali ya Panama.
Kiegei
Kiegei ni kata ya Wilaya ya Nachingwea katika Mkoa wa Lindi, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,047 walioishi humo. Msimbo wa Posta kwa Kiegei ni 65327.
Nyati-maji wa mwitu
Maelezo
Akiwa na uzito zaidi ya tani moja, nyati-maji wa mwitu ni mnyama mkubwa mwenye nguvu sana aliye na pembe pana kuliko wanyama wengine wote katika familia ya Bovidea. Pembe hizo zina umbo wa hilali na ni nzito kwenye tako na nyembamba karibu na ncha, na madume wana pembe pana kuliko majike. Mara nyingi hizo pembe zina upana zaidi ya mita mbili. Kwato kubwa zinazotanuka pia ni faida kwa kutembea katika matope na vinamasi pale wanapokula nyati hao. Mnyama huyo ana manyoya marefu ya kutawanyika, yenye rangi ya kijivu hadi nyeusi, na ana miguu meupe-michafu chini ya magoti. Mkia wake ni mrefu kiasi mwenye manyoya zaidi kwenye ncha yake, naye ana alama ya 'V' nyeupe katika chini ya shingo yake.
Eskişehir
thumbnail|right|200px|Mji wa Eskişehir Eskişehir (eskē'shehēr, Kituruki: Eskişehir, "Mji wa Kale"; Kilatini Dorylaeum; Kigiriki: Δορύλαιον, Dorylaeum) ni jiji lililopo kaskazini-magharibi mwa ya Uturuki na ndiyo mji mkuu wa Jimbo la Eskişehir.
High Point, North Carolina
thumbnail|right|200px|Mji wa High Point
Eskişehir
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2008, idadi ya watu wanaoishi katika mji imekadiriwa kufikia kiasi cha 614,247 ambao 599,796 wanaishi katikati ya jiji la Eskişehir. Jiji lipo katika ukingo wa Mto Porsuk, takriban mita 792 kutoka juu ya usawa wa bahari, ambamo inatizama mapolomoko ya Phrygia.
Katika vilima vya karibu kuna visima vya maji ya moto. Takriban km 250 kutoka jiji hapa kuelekea mjini magharibi mwa Ankara, na km 350 kusini-mashariki ya jiji la Istanbul pia km 90 kutoka jiji hapa na kuelekea kaskazini-mashariki mwa mji wa  Kütahya. Mji huu una eneo la kilomita za mraba zipatazo 2,678.
Historia
Jina la mji la Eskişehir linamaa ya Mji wa Kale kwa lugha ya Kituruki, ingawa neno la kwanza la şehir linatokana na Kiajemi yaani neno shahr (Kiajemi: شهر), ina maana ya "mji". Mji hasa ulianzishwa na Waphrygia mnamo mwaka wa 1000 KK. Vinyago na masananmu mengi ya Waphrygia bado yanapatikana katika Majumba ya Sanaa ya Mambo ya Kale.
Pia kuna majumba ya maonyesho ya mawe ya meerschaum, ambazo shuhuli zake bado zinatamba hadi leo, ambavyo leo hii vinatumika kutengenezea kiko za kuvutia tumbaku zenye ubora hali ya juu. Mnamo karne ya nne AD, karibuni km 10 zilisogea kaskazini-mashariki mwa Karadja Hissar hadi Shehir Euyuk.
Kama jinsi ilivyo miji mingi ya Anatolia, Ukristo ulifikia baada ya Konstantine Mkuu aliyefanya kama dini rasmi ya Dola la Rom. Kuanzia karne ya nne, rekodi zilizopo zinaonyesha kwamba maaskofu wameanza kumiliki maofisi yao mjini Eski؛ehir. Hapo zamani mji ulikuwa ukijulikana kama Dorylaeum. Miongoni mwa maaskofu hawa, alikuwepo Eusebius, alikuwa akihusika sana na kuendeleza siri na itikadi ya kanisa. thumb|left|ESTRAM (Eski؛ehir's tram service)
Hali ya hewa
Eski؛ehir ni mji mkavu na wenye baridi, theuluji na joto, kiangazi. Mvua mara nyingi hutokea wakati bubujiko na kipupwe.
High Point, North Carolina
High Point ni mji wa Marekani katika jimbo la North Carolina. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 130,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 286 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Bumbile
ni jina la kata ya Wilaya ya Muleba katika Mkoa wa Kagera, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 10,428 waishio humo.
Nyati-maji wa mwitu
Maelezo
Nyati-maji wa mwitu ana urefu wa mita 2.4–3, urefu wa mkia wa mita 0.6–1, kimo cha mita 1.5–1.9 mabegani, na uzito wa hadi tani 1.2 kwa madume.
Biolojia
Nyati-maji wa mwitu hula asubuhi na jioni, na mara nyingine usiku. Wapendelea manyasi manyevu na majani ya mimea ya majini. Wakati wa joto, wajiogesha na kuvingirika matopeni kupunguza halijoto mwilini na kujikinga na wadudu waumao.
Nyati-maji wa mwitu huishi kwa makundi, lakini hawalindi eneo maalumu wao. Nyati hawa waishi kwa makundi imara yakiwa na majike na ndama wao, nao huongozwa na jike mkuu. Madume huondoka makundi hayo walipo na umri wa miaka mitatu, kwa kawaida kuungana na makundi ya madume wengine takribani kumi. Dume mmoja hujamiiana na majike wawili au zaidi, na kupandisha kunaweza kutokea kwa msimu wa mvua tu, au mwaka wote. Kwa kawaida majike watazaa ndama mmoja kila miaka miwili, na Nyati-maji wa mwitu watabeba mimba kwa muda wa siku 300–340, ambao ni kipindi cha mimba kilicho kirefu kuliko nyati wengine wote. Majike wataendelea kunyonyesha ndama wao kwa miezi sita–tisa, na ndama wa kike watakomaa baada ya mwaka moja na nusu, na ndama wa kiume baada ya miaka mitatu. Nyati-maji wa mwitu wanajulikana kuishi mpaka miaka 12 porini.
Usambazaji
Ingawa Nyati-maji wa mwitu ni wenyeji wa Asia ya kusini-mashariki, nyati-maji wengine wamefugwa sana na sasa wamesambaa kufika kwingine. Wanaishi kaskazini mpaka Afrika ya kaskazini na Mashariki ya Karibu, na pia Australia, Brazil na Amerika ya kati. Hata hivyo, Nyati-maji wa kweli wa mwitu wanafikiriwa kubaki Bhutan, Nepal, Uhindi na Uthai. Wanaishi Uhindi kwa wingi kuliko nchi nyingine zozote.
Makazi
Nyati-maji wa mwitu wategemea sana maji, na watumia muda mwingi wao wakivingirika mitoni au matopeni. Kwa hiyo makazi ya nyati-maji wa mwitu ni makazi manyevu kwa msitu-mtoni, mapori, vinamasi na mabwawa - kwa kawaida katika maeneo ya tambarare, lakini hadi mwinuko wa mita 2800 katika Nepal.
Hali ya sasa
Nyati-maji wa mwitu wameainishwa kama spishi hatarini na IUCN.
Vitisho
Ingawa Nyati-maji wa kufugwa wameshamiri na kustawi, inawezekana kwamba nyati-maji wa kweli wa mwitu watatoweka hivi karibuni - labda wemeshatoweka. Idadi ya Nyati-maji wa mwitu duniani inadhani kuwa chini ya 4000, labda ndogo zaidi, lakini inawezekana sana kwamba nyati-maji wa kweli wa mwitu hawapo kabisa. Kwa bahati mbaya, ni ngumu kuhesabu kamili idadi ya nyati-maji hao kutokana na matatizo ya kutofautiana nyati-maji wa mwitu toka nyati-maji wa kufugwa ambao wametoroka kuishi mwituni. Walakini, spishi hiyo inaaminika kupungukiwa sana kutokana na uwindaji, punguo la makazi, na kuzalishwa na nyati-maji wa kufugwa. Vitisho vingine ni magonjwa na vimelea zinazopitishwa na mifugo, na ushindani wa kupata chakula na maji baina ya nyati wa mwitu na wa kufugwa.
Hifadhi
Nyati-maji wa mwitu wanalindwa na sheria katika usambazaji wao katika Bhutan, Nepal, Uhindi na Uthai, na inadhani kwamba nyati-maji wa kweli wanakuwepo katika hifadhi kadhaa. Miradi ya hifadhi inayofanywa sasa inajaribu kuhifadhi makazi ya nyati yanayopunguzwa, lakini hiyo kazi inakuwa ngumu zaidi huku idadi ya watu inaongezeka na angamizi la makazi linaendelea. Kwa huzuni, mustakabali wa nyati-maji wa kweli wa mwitu hauonekani kuwa mzuri, na wapo hatarini sana wa kutoweka kwa muda wote.
Mabathoana High School
Mabathoana High School ni shule ya upili iliyopo katika mjii wa Maseru nchini Lesotho, jina la shule hii linatokana na jina la Mchungaji Emmanuel Mabathoana aliekuwa Mchungaji wa Kanisa  Katoliki la nchini Lesotho Shule hii inawanafunzi zaidi ya  600, moja ya wanafunzi walisoma katika shule hii ni  Thabang Makwetla.
Kizemba
Kizemba (au Kidhimba) ni lugha ya Kibantu nchini Angola na Namibia inayozungumzwa na Wazemba. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kizemba nchini Angola imehesabiwa kuwa watu 18,000. Pia kuna wasemaji 12,000 nchini Namibia (2009). Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kizemba iko katika kundi la R30.
Mto Kajenda (Burundi)
ni korongo linalopatikana nchini Burundi (mkoa wa Gitega).
Maji huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Godfrey Mwakikagile
Godfrey Mwakikagile (alizaliwa Kigoma, 4 Oktoba 1949) ni mwandishi Mtanzania aishiye nchini Marekani. Anajulikana hasa kwa kuandika wasifu wa rais Julius Kambarage Nyerere.
Ameandika zaidi ya vitabu sabini. Vitabu vyake vingi vinatumiwa vyuoni katika nchi mbalimbali duniani. Ameandika vitabu vya siasa, uchumi, historia na masomo mengine kuhusu bara la Afrika na nchi mbalimbali katika bara hilo. Pia ameandika vitabu kuhusu watu weusi wenye asili ya Kiafrika nchini Marekani, Uingereza na visiwa vya Karibi pamoja na nchi ya Belize, bara la Amerika, ambayo pia ina asili ya watumwa kutoka Afrika.
Pia aliwahi kuwa mwandishi wa gazeti la Daily News ambapo wakati huo lifahamika kama "The Standard".
Mwakikagile alikuja kupata umaarufu baada ya kuandika kitabu kinachoitwa Nyerere and Africa: End of an Era, ambacho ni biografia ya Rais wa kwanza wa Tanzania Julius Nyerere na ambacho kinaongelea Afrika, maisha ya ukoloni, vita vya ukombozi katika nchi za kusini mwa Afrika ambapo Nyerere alisaidia kwa kiasi kikubwa.
Maisha yake ya mwanzo na kazi
Kabla ya kwenda nchini Marekani, Godfrey Mwakikagile alikuwa mwandishi wa habari, Daily News moja kati ya magazeti makubwa na makongwe nchini Tanzania, pia ni kati ya magazeti makubwa Afrika Mashariki, Dar es Salaam, Tanzania. Pia aliwahi kuwa mwandishi wa habari katika Wizara ya Habari na Utangazaji, Dar es Salaam.
Mhariri wa Daily News wakati ule, Benjamin Mkapa, ambaye baadaye alichaguliwa kuwa rais wa Tanzania, alimsaidia kwenda Marekani kusoma. Alipokuwa mwanafunzi Chuo Kikuu cha Wayne State, Detroit, Michigan, nchini Marekani, Godfrey Mwakikagile alichaguliwa kuwa rais wa Chama cha Wanafunzi wa Kiafrika katika chuo hicho.
Amewahi kufundisha sehemu mbalimbali nchini Marekani.
Pia amealikwa na vyuo vikuu mbalimbali nchini Marekani kwenda kuzungumza na wanafunzi na walimu wa vyuo hivyo kuhusu masuala mbalimbali kwa sababu ya vitabu alivyoandika. Vyombo mbalimbali vya habari, pamoja na BBC, Voice of America (VOA), PBS (Public Broadcasting Service) ya Marekani na vingine navyo vimemwalika kuzungumza naye kuhusu masuala mbalimbali yanayohusu bara la Afrika pamoja na viongozi wake na sera zao.
Professor Guy Martin, katika kitabu chake, African Political Thought, ameandika kwamba Godfrey Mwakikagile ni miongoni mwa wasomi wa juu kutoka bara la Afrika ambao ni "populist scholars" na "thinkers" pamoja na viongozi kama Kwame Nkrumah, Mwalimu Julius Nyerere, Amilcar Cabral, Cheikh Anta Diop, Steve Biko, na Claude Ake, katika historia ya bara hilo tangu karne nyingi zilizopita.
Godfrey Mwakikagile anaendelea kuandika vitabu. Kitabu chake ambacho kilichapishwa tarehe 4 Oktoba 2019, siku yake ya kuzaliwa, kinaitwa Conquest of the Mind: Imperial subjugation of Africa.
Uwanja wa ndege wa Porto Amboim
Uwanja wa ndege wa Porto Amboim (ni uwanja wa ndege unaohudumia Porto Amboim, mji wa pwani katika Mkoa wa Cuanza Sul, Angola.
Gali
Gali ni elementi. Namba atomia yake ni 31 kwenye mfumo radidia na uzani atomia ni 69.723.
Ni metali haba na laini yenye rangi ya kifedha-buluu. Kwa halijoto ya duni ni mango kechu lakini huyeyuka tayari ikifikia kiwango cha 29 °C hivyo itayeyuka mkononi.
Hupatikana katika mitapo za boksiti na zinki.
Kampaundi zake hutumiwa kama nusupitisho katika teknolojia ya diodi.
Jina limetolewa na mwanakemia Mfaransa Paul Emile Lecoq de Boisbaudran aliyefumbua elementi hii mara ya kwanza mwaka 1875. "Gallium" larejea jina la "Gallia" ambalo ni jina la Kilatini la Ufaransa. Wengine huona ya kwamba alitaka kuweka kumbukumbu ya jina lake yeye mwenyewe kwa sababu "Lecoq" lamaanisha "jogoo" ambayo kwa Kilatini ni "gallus".
Jalisco
thumbnail|right|200px| Puerto Vallarta, Jalisco thumb|Bendera ya Jalisco thumb|Mahali pa Jalisco katika [[Mexiko]] Jalisco (kwa Kinahuatl: tambarare ya mchanga) ni moja kati ya majimbo 31 ya Mexico ya kati-magharibi ya nchi. Ina pwani na Pasifiki. Mji mkuu na mji mkubwa ni Guadalajara.
Imepakana na Nayarit, Zacatecas, Aguascalientes, San Luis Potosí, Guanajuato, Colima na Michoacán.
Jimbo lina wakazi wapatao 7,000,000 (2005) wanaokalia katika eneo la kilomita za mraba zipatazo 79,085.
Gavana wa jimbo ni Emilio González Márquez.
Lugha rasmi ni Kihispania.
Utu
Utu ni ile hali ya binadamu kutenda kadiri ya hadhi yake kati ya wanyama na viumbe vingine, inayomfanya astahili kupata haki zote za kijamii kama elimu, afya, ajira nk.
Hivyo ni jumla ya tabia njema anazopasa kuzionyesha mtu kwa jamii (hulka ya matendo mema).
Kwa maana nyingine, utu ni ile hali ya kutenda jambo kwa mwingine bila ya kutegemea malipo yoyote kutoka kwake.
Pasadena, California
thumbnail|right|200px|Mji wa Pasadena, California
Kigithabul
Kigithabul ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wagithabul katika jimbo la Australia ya Magharibi. Mwaka wa 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kigithabul ishirini tu, yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigithabul kiko katika kundi la Kibandjalangiki. Wengine hukiangalia kama lahaja ya Kibandjalang.
Pasadena, California
thumb|right|260px|Mahali pa Pasadena katika Los Angeles County na [[California]] Pasadena ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 150,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 263 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 60 km².