cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yoana Delanoue
Yoana Delanoue (Saumur, Anjou, 18 Juni 1666 - Fencet, 17 Agosti 1736), alikuwa mtawa mwanzilishi wa Shirika la Mt. Ana wa Maongozi ya Mungu huko Ufaransa.
Ingawa alikuwa na ubinafsi mkubwa tangu utotoni, alipoongoka akawa na upendo wa ajabu kwa maskini hata akavuta wengine kuwahudumia pamoja naye.
Alitangazwa rasmi mwenyeheri na Papa Pius XII tarehe 8 Novemba 1947, halafu mtakatifu na Papa Yohane Paulo II 31 Oktoba 1982.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe aliyofariki dunia.
UH
UH au  ni kifupi cha:
1833
Makala hii inahusu mwaka 1833 BK (Baada ya Kristo).
Johannes Stark
left|80px right|frame|Johannes Stark, 1919
Wachagga
300px|thumb|Nyumba ya asili huko Marangu. Wachagga ni kabila la watu wenye asili ya Kibantu (lakini pia mchanganyiko wa damu, hasa ya Kikushi) wanaoishi kaskazini mwa Tanzania chini ya mlima Kilimanjaro, mkoani Kilimanjaro.
Wachagga ni kabila la tatu kwa ukubwa nchini Tanzania. Takwimu za mwaka 2003 zinaonyesha kuwa idadi yao ni watu 2,000,000.
Shughuli kubwa ya Wachagga ni biashara, kilimo na kazi za ofisini.
Vikundi vya Wachagga
Wachagga wana historia ndefu ya asili yao na ya maingiliano yao na makabila mengine. Kabila la Kichagga ni mkusanyiko wa makabila madogomadogo (ya Kichagga) yaliyosambaa kijiografia kuzunguka mlima Kilimanjaro kuanzia mashariki (Tarakea, Rombo) hadi magharibi kwa Kilimanjaro (Siha, Machame).
Wachaga ni kama vile Wa-Vunjo ambao wanajumuisha watu wa Mwika, Mamba, Marangu, Kilema na Kirua ambayo ndiyo inajulikana na wengi kama Kirua Vunjo. Ukipenda unaweza kuwagawa watu hawa wa Vunjo kufuatana na vijiji hivyo. Wengine ni Wa-Old Moshi, Wa-Kibosho, Wa-Machame, Wa-Uru, na Wa-Siha.
Lugha ya Kichagga
Lugha ya Kichagga inabadilika kuanzia unapotoka Tarakea mpaka unapofika Siha magharibi mlima Kilimanjaro.
Lugha hizo zinakaribia kufanana kadiri makundi hayo yalivyopakana. Kwa mfano, Kivunjo kinafanana na Kioldimoshi. Vile vile Kisiha kinafanana sana na Kimachame ambacho pia kinafanana kidogo na Kikibosho.
Baadhi ya Wamachame walihamia sehemu za Meru, Arusha, na kuchanganyikana na Waarusha, hivyo lugha yao ikabadilika kidogo na kuwa Kimeru. Kwa sababu hiyo Wameru wanasikilizana sana na Wamachame ingawa lafudhi zao zinatofautiana kidogo.
Koo za Kichagga
Majina ya kiukoo ya Kichagga pia huashiria wanatoka sehemu gani ya Uchaga, japo si lazima kuwa hivyo: kwa mfano, familia maarufu za Kichagga nchini Tanzania ni kama ukoo wa akina Mushi au Moshi, Mmasy, Kimaro, Swai, Massawe, Lema, Urassa, Nkya, Ndosi, Meena n.k.
Majina mengine ya Old Moshi ni kama yafuatayo: Saria, Mmari, Macha, Machange, Mshiu, Kyara, Moshi, Massamu, Kimambo, Mboro, Mlngu, Saule, Tenga, Njau, Malisa, Maro, Maeda, Ringo,Olomi, Ngowi, Lyatuu na mengine mengi.
Kavishe, Mrosso, Bongole, Mariki, Moshi, Tarimo, Laswai, Mallya, Mrema, Mkenda, Mushi, Massawe, Silayo, Lyaruu, Makyao, Mowo, Lamtey, Tairo, Masue, Maleto, Mramba, Kauki, Kiwango na Kyauke wanatoka Rombo.
Mchaki, Masawe, Sawe, Usiri, Shayo, Kiwelu, Makundi, Urasa, Mtui, Moshi, Meela, Minja, Njau, Saria, Mtei wanatoka Marangu na Kilema.
Ukoo wa akina Teri wako Mamba, Chami, Chuwa, Kiria Owoya na wachache Sango, Old Moshi na wengine walihamia Maji ya Chai, Mkoa wa Arusha.
MAJINA YA KOO ZA KICHAGA KWA UJUMLA
1.Mushi au Moshi
3.Swai
4.Massawe
5.Lema
6.Urassa
7.Nkya
8.Ndoshi
9.Meena
10.Meela
11.Temu
Miaka ya 1560
Makala hii inahusu miaka 1560 - 1569.
Wachagga
Koo za Kichagga
12.Mlaki
14.Lyimo
15.Moshiro
13.Matiri
16.Mselle
17.Kamnde
18.Kileo
22.Assey
23.Kyara
24.Kessy
25.Ndanu
26.Macha
27.Mbishi
28.Mbasha
29.Kombe
32.Mmari
33.Mshiu
34.Massamu
35.Kimambo
36.Mboro
38.Tenga
39.Mtenga
40.Malisa
41.Maro
42.Muro
43.Maeda
44.Ngowi
45.Lyatuu
45.Salema
Yuan Xikun
Yuan Xikun (alizaliwa Kunming, Mkoa wa Yunnan, 1944 ) ni msanii wa picha nchini China na mwanaharakati wa mazingira. Mnamo mwaka 2011, Yuan alipendekeza kujenga sanamu kubwa inayojumuisha mchanga uliokusanywa kutoka mabara matano ya dunia na maji kutoka maeneo yake ya Aktiki na Antarctic ili kuvutia umakini wa uharibifu wa ozoni na mabadiliko ya hali ya hewa.
Wachagga
Koo za Kichagga
46.Lyakurwa
48.Lyaruu
49.Lyakunda
50.Kawiche
51.Kavishe
52.Kawau
53.Tarimo
54.Lasway
55.Lamtey
56.Mtey au Mtei
57.Mallya
58.Mrema
59.Mremi
60.Mkenda
61.Silayo
63.Mowo
Kigude
Kigude ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria na Kamerun inayozungumzwa na Wagude. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kigude nchini Nigeria imehesabiwa kuwa watu 68,000; nchini Kamerun kuna wasemaji 28,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigude iko katika kundi la Kichadiki.
Wachagga
Koo za Kichagga
64.Tairo
65.Mramba
66.Kauki
67.Sawe
68.Usiri
69.Shayo
70.Kiwelu
71.Makundi
72.Mtui
73.Minja
74.Rite
Miikka Mwamba
Miikka Aleksanteri Kari (amezaliwa tar. 16 Oktoba 1971, mjini Helsinki, Ufini) ni mtayarishaji wa muziki na mhandisi wa sauti toka nchini Ufini-Tanzania. Anafahamika zaidi kwa jina lake la kitayarishaji kama Miikka Mwamba. Miikka Mwamba ni mtayarishaji mashuhuri sana kwa nchi ya Tanzania, na ameweza kujibebea umaarufu mkubwa sana nchini Tanzania kunako miaka ya 2000.
Wachagga
Koo za Kichagga
75.Ramale
Miikka Mwamba
Miikka aliwahi kufanya kazi na wasanii mbalimbali wa nchini Tanzania. Wasanii hao ni: Dully Sykes, Inspector Haroun, Lady Jay Dee, Mad Ice, Chegge, Mandojo na Domo Kaya, Solid Ground Family, Complex, Zahrani (maarufu kama Big Punisher wa Bongo), Only Face, Dknob na wengine wengi wa kutoka Tanzania.
Miikka Mwamba, ameshawahi kufanya kazi miaka mingi kwenye medani za muziki, filamu, michezo ya kuigiza na dansi, ni swala ambalo si mara nyingi kufanyika kwa nchi ya Ufini na Tanzania pia.
Mto Cogo (Kayanza)
ni jina la mto na la korongo yanayopatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Miikka Mwamba
Miikka alihitimu elimu yake ya msingi na secondary katika Lohja, ambacho ni chuo cha sanaa (Torkkelin kuvataidelukio) alisomea Helsinki, na shahada ya uzamili (MA) alipata Theatre Academy of Finland, Dept. of Light and Sound Design.
Wachagga
Koo za Kichagga
76.Makule
77.Massae
Mto Cogo (Kayanza)
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Wachagga
Koo za Kichagga
78.Mashayo
79.Chao
80.Shao
81.Makawia
82.Massenge
83.Kimario
84.Mariale
85.Mafole
86.Kituo
87.Kitomari
88.Mrosso
89.Mbando
90.Matemba
91.Munuo
92.Mono
93.Monyo
94.Akaro
95.Kanje
96.Uisso
97.Woisso au Wisso
Dhuluma
Dhuluma ya kidini, ya kisiasa, ya kikabila n.k. ni kati ya makosa ya jinai dhidi ya utu yanayolaaniwa kimataifa, k.mf. katika Nuremberg Principles.
Mtu anayetenda hivyo anaitwa dhalimu, kama yeyote anayewakosea haki wengine.
Wachagga
Koo za Kichagga
98.Oisso
98.Mwanga
99.Matowo
100.Towo
102.Temba
103.Foya
104.Munishi
105.Kilawe
106.Teri
107.Chami
108.Chuwa
109.Kiria
110.Owoya
111.Mongi
112.Shirima
Chwale
Chwale ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 1698 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 75111.
Wachagga
Koo za Kichagga
113.Mosha
114.Mboya
115.Mbowe
116.Mbuya
117.Mateo
118.Saleko
119.Mrina
Carl Spitteler
Carl Friedrich Georg Spitteler (24 Aprili 1845 – 29 Desemba 1924) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Uswisi. Hasa aliandika mashairi, riwaya fupi na insha. Mwaka wa 1919 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.
Wachagga
Koo za Kichagga
120.Lyamuya
122.Mamuya
123.Assenga
124.Nyaki
125.Urio
128.Riwa
129.Mariki
130.Ulomi au Olomi
131.Ngowo
132.Manyanga
133.Mariwa
134.Saritta
135.Kowero
136.Makoi
137.Lekule
138.Kaale
140.Mbatia
141.Kyisima
Kivera'a
Kivera'a ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vanuatu inayozungumzwa na Wavera'a kwenye kisiwa cha Vanua Lava. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kivera'a imehesabiwa kuwa watu 300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kivera'a iko katika kundi la Kioseaniki.
Wachagga
Koo za Kichagga
142.Matei
144.Ngomuo
145.Mengi
145.Kamasho
146.Mkaro
147.Kiwoli
148.Msaki
145.Kihundwa
146.Natai
147.Mambo
148.Nyange
149.Kissaka
150.Massao
151.Hamaro
152.Mng’anya
153.Mangale
154.Njuu
155.Mambali
156.Kilenga
157.Saria
158.Olotu
159.Senguo
160.Mosile
160.Mandari
161.Kwayu
162.Kinyaha
163.Kisanga
164.Mringo
165.Mawala
167.Mwase
169.Silemu
170.Mlang’a
171.Masue
172.Mangesho
173.Kinyaiya
174.Ngoli
175.Nkini
176.Rimoi
177.Teti
178.Machangu
179.Mossile
180.Marua
181.Mria
183.Komu
182.Kinyaha
182.Mghase
183.Mwase
184.Mangia
185.Kitali
186.Kweka
187.Kilawe
188.Matesha
190.Manjuu
200.Mashayo
201.Mashao
202.Machao
204.Mosha
203.Ikamba
204.Hamaro
205.Mleo
207.Pacho
208.Tilya
209.Meena
210.Meela
211.Kway
212.Keenja
213.Kimei
214.Maleo
215.Salema
216.Malekia
Aldegunda
thumb|[[Sanamu ya Mt. Aldegunda huko Hautmont.]] Aldegunda (Cousolre, Ufaransa 639 hivi - Maubeuge, Ufaransa, 684 hivi), alikuwa mwanamke aliyeanzisha monasteri pacha na kuziongoza kama abesi chini ya kanuni ya Kolumbani.
Wachagga
Koo za Kichagga
218.Matesha
219.Mamasawe
Aldegunda
Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu bikira.
Wachagga
Koo za Kichagga
220.Mashirima
Aldegunda
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Januari.
Pembetatu mraba
Pande zina majina maalumu kutokana na kawaida ya wanahisabati ya Ugiriki wa Kale.
Nandan Peak (Haramosh Valley)
ni mlima wenye kimo cha m 6,986 juu ya usawa wa bahari.
Elfu moja na themanini na tatu
Elfu moja na themanini na tatu ni namba inayoandikwa 1083 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXIII kwa zile za Kirumi.
Nandan Peak (Haramosh Valley)
Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram. Uko nchini Pakistan.
Elfu moja na themanini na tatu
Ni namba asilia inayofuata 1082 na kutangulia 1084.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 19 x 19.
Aldegunda
Maisha
Mtoto wa wazazi wa koo mashuhuri, aliongokea Ukristo akabatizwa alifuatwa na baba yake, ambaye akawa baadaye mtakatifu Walbert. Pia mama yake Bertila na dada yake Vatrude ni watakatifu.
Baada ya kukataa kuolewa, alitawa.
Alivumilia kwa ushujaa maumivu ya saratani ya matiti ambayo ikaja kumuua.
Wachagga
Koo za Kichagga
222.Makavishe
223.Makawiche
224.Makanje
Didia
Didia ni kata ya Wilaya ya Shinyanga Vijijini katika Mkoa wa Shinyanga, Tanzania yenye msimbo wa posta 37212.
Wachagga
Koo za Kichagga
226.Makimario
227.Masalema
Didia
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,666 waishio humo.
Wachagga
Koo za Kichagga
228.Masilayo
Didia
Kata ya Didia ina jumla ya vijiji vitano ambavyo ni Bukumbi, Chembeli, Didia, Mwamalulu na Mwanono. Kila kijiji kina shule moja ya msingi. Mbali na shule moja ya msingi kwa kila kijiji, Didia ina shule ya binafsi inayoendeshwa na masista wa shirika la OLA.
Wachagga
Koo za Kichagga
229.Mamrema
230.Maramale
231.Masilemu
232.Machao
233.Mashao
234.Makimambo
235.Meli
236.Matiri
237.Matari
240.Malyimo
241.Matesha
242.Makawishe
243.Mamongi
1834
Makala hii inahusu mwaka 1834 BK (Baada ya Kristo).
Wachagga
Koo za Kichagga
244.Mamoshii
245.Makimambo
246.Makimaro
Kivunapu
Kivunapu ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vanuatu inayozungumzwa na Wavunapu kwenye kisiwa cha Santo. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kivunapu imehesabiwa kuwa watu 380. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kivunapu iko katika kundi la Kioseaniki.
Wachagga
Koo za Kichagga
248.Mameena
UI
UI au ui ni kifupi cha:
Wachagga
Koo za Kichagga
251.Masalema
252.Masilemu
253.Makiwoli
252.Maolotu
253.Maurassa
254.Mankya
255.Mandanu
256.Mamramba
257.Matairo
258.Mamonyo
Blandina wa Lyon
thumb|[[Picha takatifu ya Mt. Blandina. Fresque de la chapelle orthodoxe de la Dormition de la Mère de Dieu (Drôme).]] Blandina (kwa Kifaransa: Blandine; alifariki Lyon, leo nchini Ufaransa, 177) alikuwa mwanamke mtumwa aliyeuawa katika dhuluma wa kaisari Marcus Aurelius dhidi ya Wakristo.
Barua iliyotufikia kutoka kwa walionusurika kuuawa wakati huo inaleta ripoti kali lakini sahihi ya mauaji hayo ya wafiadini wa Lyon yaliyofanyika katika mji mkuu wa Gallia. Yeye alikuwa wa mwisho kuuawa: baada ya kuhamasisha wenzake wastahimili mateso pamoja na mwenyewe kuyapata kuliko wote, alichinjwa kwa upanga.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu bikira na mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Juni pamoja na ya wenzake 47: askofu Potinus wa Lyon, Aleksanda, Attalus, Vezi Espagati, Maturus, shemasi Sanctius, padri Zakaria, Makari, Asklibiade, Silvio, Primo, Ulpio, Vitale, Komino, Oktoba, Filomeno, Gemino, Julia, Albina, Grata, Emilia, Potamia, Pompea, Rodana, Biblis, Kwarsya, Materna, Elpis, Pontiko, Isto, Aristeo, Korneli, Zosimo, Tito, Julius, Zotiko, Apoloni, Jeminiani, Julia mwingine, Ausona, Emilia mwingine, Iamnika, Pompea mwingine, Domna, Yusta, Trofima na Antonia. Baadhi walifia gerezani, baadhi waliuawa katika kiwanja cha michezo mbele ya maelfu ya watazamaji, ama kwa kwa kukatwa kichwa ama kwa kutupwa waliwe na wanyamapori.
Wachagga
Koo za Kichagga
261.Makimambo
262.Makiwoli
263.Mangesho
264.Mamonyo
265.Maoisso
266.makinyaiya
267.Makitali
268.Mamangia
269.Mamlay
270.Matemu
271.Makishimbo
272.Mamatiri
273.Mambasha
274.Maurio
275.Mamtenga
274.Mamalisa
275.Matenga
276.Makamnde
277.Mamsele
278.Manjau
279.Mamsaki
281.Mafoya
282.Mamunishi
283.Mamkenda
284.Mamacha
285.Mambishi
286.Mandoshi
287.Mamoshiro
288.Makombe
289.Manjuu
290.Mamosile
291.Miku
292.Kishimbo
293.Kilawe
294.Shangali
295.Kitefure
296.Shiletikwa
297.Mramu
Miaka ya 1550
Makala hii inahusu miaka 1550 - 1559.
Wachagga
Koo za Kichagga
298.Kishewo
300.Kireti
301.Kereti
302.Kimati
303.Shikonyi
304.Komu
305.Mafole
306.Konyanga
307.Mamboro
308.Horombo
309.Sekei
310.Ndeuka
311.Lesuo
312.Kway
313.Shio
314.Ngowi
Mto Gakana
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Wachagga
Koo za Kichagga
315.Makupa
315.Mangalu
Mto Gakana
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Maida Hamad Abdallah
Maida Hamad Abdallah (amezaliwa 17 Januari 1975) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania tangu 2005. Alirudishwa mwaka 2010, 2015 na 2020 kama mbunge wa viti maalum kupitia chama cha Mapinduzi (CCM).
Kunyang Chhish
thumb|Milima Khunyang Chhish na Pumari Chhish. ni mlima wenye kimo cha m 7,852 juu ya usawa wa bahari.
Wachagga
Koo za Kichagga
316.Katembo
Kunyang Chhish
Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram. Uko nchini Pakistan.
Jadida
Jadida ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, nchiniTanzania yenye postikodi namba 75104 . Kata hii ina wakazi wapatao 6193, kulingana na sensa iliyofanyika mwaka wa 2012.
Wachagga
Koo za Kichagga
317.Mahoo
318.Mola
319.Chaki
320.Masecha
321.Mchau
Utawala wa jadi wa Wachagga
Watawala wa Kichagga waliitwa "Mangi". Akina mangi walihodhi mashamba, ng'ombe na waliheshimiwa kama viongozi wa jadi. Walikuwa na nguvu za kisiasa na utajiri. Baadhi ya Ma-mangi mashuhuri katika historia ni kama Mangi Shangali (wa ukoo wa Mushi) kutoka Machame, Mangi Rindi aliyeingia mikataba na wakoloni (Wajerumani), Mangi Sina wa Kibosho na Mangi Horombo wa Keni - waliojulikana kwa uhodari wao wa vita katika kupigana na Wamachame na kupora ng'ombe na mazao yao, na Mangi Marealle wa Marangu na Vunjo. Mangi Meli alikuwa mangi wa Waoldmoshi ambaye alipigana na Wajerumani na aliishia kukatwa kichwa; mpaka sasa fuvu lake lipo Ujerumani, alizikwa kiwiliwili tu baada ya kunyongwa; mti aliyonyongewa upo mpaka sasa sehemu ya Oldmoshi bomani karibu na Kolila Sekondari. Alinyongwa kwa sababu alikataa kuwa kibaraka wa kutumika na Wajerumani.
Wakoloni walipokuja Kilimanjaro waliingia mikataba na viongozi hao wa kikabila ili kuweza kuweka misingi yao ya kikoloni. Pia ndugu na watoto wa Ma-mangi walikuwa wa kwanza kupata elimu ya kikoloni, kwa hiyo waliweza kushirikishwa katika serikali za kwanza. Hao pia wanaaminika walikuwa kama mabepari wa kwanza wa kijadi, maana walifanyiwa kazi na watu wengine wakati wao wamekaa kuhesabu mali zao. Hii ni desturi ya watawala, hasa wafalme kote ulimwenguni.
Elimu kati ya Wachagga
Wachagga wanajulikana kwa uwezo wao mkubwa katika uwanja wa elimu, hususani katika masomo ya sayansi na hisabati. Moshi ni maeneo ya mwanzo ambayo wamisionari wa Ukristo walijenga makanisa na shule.
Shule nyingi za sekondari ziko katika mkoa huu kwa sababu zifuatazo:
August Krogh
thumb|right|August Krogh left|80px
Wachagga
Elimu kati ya Wachagga
Ni vema pia kusema kuwa shule hizo huvutia wanafunzi kutoka Tanzania nzima, haziwasomeshi Wachagga tu.
August Krogh
August Krogh (15 Novemba 1874 – 13 Septemba 1949) alikuwa daktari na mwanafiziolojia kutoka nchi ya Denmark. Hasa alichunguza maswali ya uvutaji pumzi. Mwaka wa 1920 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Wachagga
Ardhi
Mojawapo ya urithi wapewayo watoto ni "kihamba". Hii ni sehemu ya ardhi ambayo mtoto anategemewa atajenga na kuanzisha familia yake. Bahati mbaya watoto wa kike walikuwa hawapewi kipaumbele katika ugawanaji wa vihamba. Uhaba wa ardhi huko Uchaga ulipelekea Wachagga wengi kuhamia mikoa mingine. Hivi leo utakuta Wachagga wakiishi Dodoma, Morogoro, Iringa, Mbeya n.k. wakiwa wamepanda migomba yao na kuendesha biashara za maduka ya vyakula, pamoja na biashara nyingine.
Ukienda kwenye mikoa hiyo utakuta wamejenga jamii zao na vyama vyao vya kusaidiana wakati wa sherehe au matatizo. Aidha hata pombe ya mbege utaweza kuikuta kwenye makusanyiko ya Wachagga katika mikoa mbalimbali.
Kilimo na chakula
Wachagga hulima mazao ya chakula kama vile mahindi, maharagwe, viazi, ndizi, ulezi na mboga mbalimbali. Pia mazao ya biashara kama vile kahawa, nyanya na vitunguu.
Ndizi za Wachagga na upishi wa samaki
Ingawa Wachagga wa leo wanakula vyakula mbalimbali kama vile ugali, wali na viazi, chakula kikuu cha Wachagga ni ndizi.
Kuna ndizi za aina mbalimbali na kwa matumizi tofauti. Mfano ndizi sukari ni fupi na huachwa hadi ziive na huliwa mbivu kama tunda.
Ndizi mshale hukatwa zikiwa mbichi na kupikiwa vyakula mbalimbali pamoja na nyama ya ng'ombe, kondoo au mbuzi. Mara nyingine hupikwa na maharage, choroko, kunde au hata maziwa ya mtindi. Vyakula vya ndizi huja kwa ladha tofauti kama vile ndizi nyama, mtori, machalari, kiburu na kadhalika.
Aina nyingine ni ndizi ng'ombe ambazo huachwa ziive halafu humenywa na kutumiwa kutengenezea kinywaji maarufu kiitwacho mbege. Mbege hutengenezwa kwa kutumia ndizi mbivu, maji, na ulezi.
Aina nyingine ni ndizi mzuzu. Hizi zikikomaa huachwa zianze kuiva kidogo halafu huchomwa na kuliwa kama kitafunwa pamoja na chai au kinywaji kingine. Ukipita mitaa ya Dar es Salaam utaona ndizi mzuzu zikichomwa sambamba na muhogo au kuku vumbi au kiti moto.
Wachagga na muhogo
Inasemekana kuwa "Mchagga halisi hali muhogo - akila muhogo atakufa". Usemi huu umetokana na historia ya mababu kuwa Wachagga waliopanda mihogo Kilimanjaro enzi za kale walikufa baada ya kuila. Historia hiyo yaweza kuwa ya ukweli kwa sababu aina nyingi za mihogo zinajenga sumu ya sianidi ndani yake; watu waliozoea kutumia mihogo huwa na njia za kuondoa sumu kwa kuiloweka mihogo katika maji kwa muda. Lakini kama Wachagga wale wa zamani, hasa wa Machame, walifanya jaribio bila kujua mbinu ya kuondoa sumu, ajali iliweza kutokea. Cha kushangaza ni kwamba hukohuko Kilimanjaro, majirani na watani wa Wachagga, yaani Wapare, walikuwa wameshazoea mihogo na ilikuja kuwa moja ya chakula chao kikuu.
Ulaji kiti-moto
Pamoja na kilimo cha mazao, Wachagga hupendelea sana kufuga nguruwe kwa ajili ya biashara kwani nyama ya nguruwe hupendwa sana na watu na huuzwa sana kwenye baa na hoteli mbalimbali mijini hasa katika jiji la Dar es Salaam. Tabia ya kula nyama ya nguruwe ijulikanayo leo kwa jina la "kiti moto" ni moja ya mambo yaliyoenezwa na Wachagga. Ulaji wa "kiti moto" haukuwapendeza baadhi ya wenyeji wa Pwani na Dar es Salaam ambapo Wachagga walihamia, kwani wengi wao ni Waislamu, kwa hiyo nguruwe kwao ni haramu. Wakazi wa Dar es Salaam watokao makabila mengine na wasio Waislamu kwao kula nguruwe ilikuwa "ruksa".
Maoni juu ya Wachagga
Kipato cha Wachagga ni kikubwa kulingana na cha makabila mengine.
Wanawake wa Kichagga (hasa kutoka Machame) hujulikana kama wafanyakazi hodari. Huchangia sana katika mapato ya nyumbani na chakula. Mama wa Kichagga anaweza kushinda shambani kutwa na hana desturi ya kubeba watoto mgongoni kwenda nao shambani, hivyo wanakuwa nyumbani na mayaya au peke yao. Mfano ulio dhahiri ni nyakati za asubuhi na mapema kwenye vyombo vya usafiri karibu robo tatu ya abiria ni wanawake wakienda katika shuguli za biashara na kilimo na vivyo hivyo nyakati za jioni wakirudi majumbani. Hao ni nje ya wale wanaotumia usafiri wa miguu ambao ni wengi zaidi.
Ingawa wanaume wa Kichagga hupendelea kufanya kazi mbali na kwao, wake zao hukaa nyumbani (Kilimanjaro) kufuga ng'ombe na kufanya kazi za shambani. Kwa sasa kutokana na ugonjwa wa ukimwi tabia hii imepungua miongoni mwao.
Pia baadhi ya kina mama wa Kichaga wanawajali waume zao zaidi kwani nyama nzuri ni ya baba. Ili kuepuka gharama baba ataandaliwa chakula kizuri, tofauti na chakula walichoandaliwa watoto, japo ni chakula kilekile.
Pia Wachagga wamekuwa na desturi ya kuwaenzi wazee wao waliotangulia mbele za haki kwa kuwatambikia kwa pombe na nyama za mbuzi pale tu wanaporudi nyumbani mwezi Desemba. Hilo limekuwa suala la kawaida sana. Wengi wao huwa wanarudi na magari, ndiyo sababu utaona ya kwamba kila mwaka ufikapo mwezi Desemba foleni za magari zimekuwa zikiongezeka katika mji wa Moshi kutokana na Wachagga kurudi nyumbani msimu wa sikukuu. Wengi wao wamekuwa wakitoka sehemu mbalimbali za nchi na hata nje ya nchi.
Wachagga wengi hupenda kurudi nyumbani kipindi cha Krismasi, ikiwa ni kuwatembelea wazazi wao, rafiki, au ndugu. Pia imekuwa kama desturi wanaukoo kukaa pamoja na kujadiliana mambo jinsi yalivyokwenda katika kipindi kizima cha mwaka na wakati mwingine inakuwa sehemu ya kwenda kuwatambulisha watoto kwa bibi na babu zao, hasa wale waliozaliwa mijini. Ni kipindi chenye shangwe na furaha sana: hakuna kaya utakayokuta haina furaha kwa sababu hata kama huna sherehe kuna mialiko mbalimbali ambao haihitaji kadi au michango.
Ingawa wengi hudhani kwamba Wachagga wamepokea sana dini (imani) ya Ukristo kwa kuwa wengi wao ni Wakristo na hiki huwa kipindi cha likizo kwao, inaaminika pia kuwa kurudi kwao wakati wa Krismasi ni pamoja na kutembelea ndugu zao na kujumuika pamoja katika kuumaliza mwaka baada ya kazi nyingi za kutafuta pesa mwaka mzima.
Sababu kuu za Wachaga wengi kwenda kwao mwisho wa mwaka
Si wote wanakwenda kwa sababu hizo zote bali lazima sababu mojawapo ihusike.
Kutokana na sababu hizo wanaokwenda ni watu wote wa dini zote. Ukienda tofauti na kipindi hiki huwezi kukuta watu wengi sana. Kwanza baada ya kipindi hicho kupita kila mtu anashughulika na mambo yake (kutafuta pesa).
Kama umekwenda na huna chochote, utakumbana na ubaguzi na manyanyaso makubwa.
Nandan Peak (Hushe Valley)
ni mlima wenye kimo cha m 6,096 juu ya usawa wa bahari.
Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram. Uko nchini Pakistan.
Mto Gasarara (Kayanza)
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Aidani wa Lindisfarne
thumb|right|Mtakatifu Aidani katika [[dirisha la kioo cha rangi.]] Aidani wa Lindisfarne (Ireland, 590 hivi - Northumberland, Uingereza, 31 Agosti 651) ndiye aliyeanzisha kituo cha utawa na kuwa askofu wake wa kwanza kwenye kisiwa cha Lindisfarne. Kabla hajafika Northumbria alikuwa mtawa katika kwenye kisiwa cha Iona katika nchi ya Uskoti.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waanglikana kama mtakatifu kwa kufufua Ukristo katika eneo la Northumbria hata akaitwa Mtume wa Northumbria.
Sikukuu yake huadimishwa tarehe 31 Agosti.
Maisha
Wakati wa enzi ya Warumi, Ukristo ulikuwa umeenea mpaka Uingereza, lakini kwa sababu ya kushindwa kwa Warumi, Upagani ukaanza kurudi upande wa kaskazini wa Uingereza.
Oswald, mfalme wa Northumbria, mwaka 616 alilazimishwa kwenda uhamishoni katika kisiwa cha Iona ambako akabadilika kuwa Mkristo na kubatizwa.
Mwaka 634 Oswald alirudishiwa ufalme wa Northumbria akaamua kuwaingiza katika Ukristo wananchi wake ambao wengi wao walikuwa Wapagani. Ili kutekeleza lengo hilo aliwaomba watawa wa Iona wamtumie wamisionari, naye Aidani akafika mwaka 635.
Aidani alichagua kisiwa cha Lindisfarne kiwe makao makuu ya dayosisi yake kwa vile kilikuwa karibu na ngome ya kifalme kule Bamburgh.
Mwanzoni alikuwa mfalme Oswald mwenyewe aliyewatafsiria Aidan na watawa wake kwa vile walikuwa hawajajifunza lugha ya kale ya Kiingereza. Baada ya kifo cha Oswald mwaka 642, Aidan alisaidiwa na mfalme Oswine wa Deira, nao wakawa marafiki wa karibu sana.
Aidani alikuwa huwatembelea watu kijiji hadi kijiji, na kuongea nao kwa adabu na kujaribu katika maongezi hayo wavutwe na Ukristo.
Aidani aliweza kuongea na watu na hivyo alifaulu kuwasaidia wananchi wengi wa Northumbria wawe Wakristo. Pia katika kituo chake cha utawa aliwafundisha wavulana kumi na wawili, wenyeji wa Northumbria, ili kuhakikisha kwamba Kanisa la Uingereza liongozwe na Waingereza wenyewe.
Ilola
Ilola ni kata ya Wilaya ya Shinyanga Vijijini katika Mkoa wa Shinyanga, Tanzania yenye msimbo wa posta 37205. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,068 waishio humo.
Aidani wa Lindisfarne
Maisha
Aidani alifuata tawi la Kiselti la Ukristo, si mapokeo ya Kiroma. Hata hivyo tabia yake na bidii katika umisionari zilisababisha Papa Honorius I amheshimu.
Kituo cha utawa cha Lindisfarne kiliendelea kukua na kuanzisha makanisa na vituo vingine. Pia kilikuwa kama hazina ya ujuzi wa kitaalamu.
Baadaye, Beda Mhashamu aliandika wasifu wa maisha yake Aidanipamoja na miujiza yake yote.
Monica Azuba Ntege
Elimu
Monica Azuba alizaliwa katika eneo dogo la Busoga, Mkoa wa Mashariki wa Uganda, takribani mwaka 1954. Alihudhuria Shule ya Upili ya Gayaza kwa masomo yake ya O-Level na A-Level, na kuhitimu mnamo mwaka 1973. Aliingia Chuo Kikuu cha Makerere mnamo 1974, na kuhitimu mnamo 1978 na Shahada ya Sayansi katika Uhandisi wa Kiraia.
Kazi
Aliajiriwa na Benki ya Biashara ya Uganda baada ya kuhitimu Makerere mnamo 1978. Iliponunuliwa na Benki ya Standard ya Afrika Kusini mwaka wa 2002, alikaa na taasisi hiyo, akipanda hadi nafasi ya Meneja wa Vifaa katika Benki ya Stanbic Uganda Limited. Amehudumu kama mwanachama wa bodi ya Mamlaka ya Kitaifa ya Barabara ya Uganda tangu Juni 2014. Tarehe 6 Juni 2016, aliteuliwa kuwa Waziri wa Ujenzi na Uchukuzi.
Maisha binafsi
Ntege ameolewa. Yeye ni bingwa wa gofu na ameshinda mashindano kadhaa kitaifa na kikanda. Hapo awali, amehudumu kama mdhamini wa eneo la All Africa Challenge Trophy wa gofu ya wanawake.
Kigvoko
Kigvoko ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria na Kamerun inayozungumzwa na Wagvoko. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kigvoko nchini Nigeria imehesabiwa kuwa watu 20,000. Pia kuna wasemaji 1000 nchini Kamerun. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigvoko iko katika kundi la Kichadiki.
Mohammed Abdi Abdulaziz
Mohamed A. Abdulaziz (amezaliwa tar. 17 Juni 1958) ni mbunge wa jimbo la Lindi Mjini katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.
Kat DeLuna
Kathleen Emperatriz "Kat" DeLuna (amezaliwa tar. 17 Novemba, 1987 mjini The Bronx, New York) lakini amekulia katika moja kati ya sehemu za Newark, New Jersey. Kat ni mwimbaji wa Kimarekani mwenye asili ya Kidominika.
Wazazi wake wote wanatokea huko Dominika, mama yake, ana miliki duka la mikate mjini mwa mji wa Newark. Kwa sasa ameingia mkataba na studio ya Epic Records/GMB na studio ya Akon maarufu kama Konvict Muzik.
Konvict imetoa kile cha moyoni kwa kusema kuwa wanampango wa kuitoa upya albamu yake ya kwanza ya mwanadada huyu ya 9 Lives, lakini maelezo yake wa hivi karibuni alioyatoa kupitia mtandao wa myspace na kusema kwamba, amerejea zake studio kwa ajili ya kutoa albamu ya pili, na kupendekeza kuwa albamu ya 9 Lives haito tolewa tena, bali atashughulikia albamu mpya tu.
1836
Makala hii inahusu mwaka 1836 BK (Baada ya Kristo).
Miaka ya 1540
Makala hii inahusu miaka 1540 - 1549.
Kazuyoshi Miura
Kazuyoshi Miura (三浦 知良; alizaliwa 26 Februari 1967) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Miura alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 26 Septemba 1990 dhidi ya Bangladesh. Miura alicheza Japani katika mechi 89, akifunga mabao 55.
Elfu moja na themanini na nne
Elfu moja na themanini na nne ni namba inayoandikwa 1084 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXIV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 1083 na kutangulia 1085.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 271.
Imesela
Ilola ni kata ya Wilaya ya Shinyanga Vijijini katika Mkoa wa Shinyanga, Tanzania yenye msimbo wa posta 37204. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 10,068 waishio humo.
Kivures
Kivures ni lugha ya Kiaustronesia nchini Vanuatu inayozungumzwa na Wavures kwenye kisiwa cha Vanua Lava. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kivures imehesabiwa kuwa watu 1100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kivures iko katika kundi la Kioseaniki.
Masherbrum
right|thumb|Mlima Masherbrum ni mlima wenye kimo cha m 7,821 juu ya usawa wa bahari.
Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram. Uko nchini Pakistan.
UJ
UJ au uj ni kifupi cha:
Tetsuya Asano
Tetsuya Asano (浅野 哲也; alizaliwa 23 Februari 1967) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Asano alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 2 Juni 1991 dhidi ya Uthai. Asano alicheza Japani katika mechi 8, akifunga mabao 1.
Rahway, New Jersey
thumbnail|right|250px|Wauzaji wa nyumba na nyumba ya Dwawa ',Mji wa Rahway, New Jersey
thumb|right|260px|Mahali pa mji wa Rahway katika Union County na [[New Jersey]] Rahway ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 28,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 6 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 6.4 km².
Malubiting
thumb|Mlima Malubiting ni mlima wenye kimo cha m 7,458 juu ya usawa wa bahari.
Forever, Michael
Forever, Michael ni albamu ya nne kutolewa na mwimbaji wa Kimarekani Michael Jackson. Albamu ilitolewa na Motown mnamo tar. 16 Januari katika mwaka wa 1975.
Kinyikani
Kinyikani ni kata ya Wilaya ya Wete katika Mkoa wa Kaskazini Pemba, Tanzania. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 2296 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 75111.
Wafiadini wa Lyon
thumb|250px|right|[[Kiwanja cha michezo cha Lyon kikiwa na mahali pa kuheshimu wafiadini waliouawa humo.]] Wafiadini wa Lyon ndio Wakristo wafiadini wa kwanza wa Ufaransa.
Ni kwamba mwaka 177 dhuluma ya kaisari Marcus Aurelius dhidi ya Ukristo ilisababisha mauaji makubwa katika mji mkuu wa Gallia, jina lake Lugdunum (siku hizi Lyon).
Kati yao, ni maarufu hasa askofu Potinus wa Lyon na mtumwa bikira Blandina wa Lyon.
Wengine ni: Aleksanda, Attalus, Vezi Espagati, Maturus, shemasi Sanctius, padri Zakaria, Makari, Asklibiade, Silvio, Primo, Ulpio, Vitale, Komino, Oktoba, Filomeno, Gemino, Julia, Albina, Grata, Emilia, Potamia, Pompea, Rodana, Biblis, Kwarsya, Materna, Elpis, Pontiko, Isto, Aristeo, Korneli, Zosimo, Tito, Julius, Zotiko, Apoloni, JeminianI, Julia mwingine, Ausona, Emilia mwingine, Iamnika, Pompea mwingine, Domna, Yusta, Trofima na Antonia.
Wakiwa gerezani, walimuandikia Papa Eleuteri barua nzuri sana kuhusu kudumisha amani ya Kanisa.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Juni.
Merouane Abdouni
thumb|Merouane Abdouni Merouane Abdouni (alizaliwa 27 Machi 1981) ni golikipa mstaafu wa timu ya taifa Algeria ambaye aliyechezea klabu ya USM El Harrach, USM Alger, MC Alger na USM Blida.
Mitre Peak
thumb|Kilele Cha Mlima Mitre Peak ni mlima wenye kimo cha m 6,025 juu ya usawa wa bahari.
Papa Yohane IV
Papa Yohane IV alikuwa Papa kuanzia Agosti au tarehe 24 Desemba 640 hadi kifo chake tarehe 12 Oktoba 642. Alitokea Dalmatia. Jina la baba yake lilikuwa Venantius.
Merouane Abdouni
Wasifu
Abdouni alianza kucheza katika klabu ya USM El Harrach nakucheza kwa mara ya kwanza katika timu yake ya taifa mnamo 1999/2000. Katika Msimu huohuo, aliisaidia klabu ya USM El Harrach kupanda daraja hadi ligi kuu, ingawa walishuka daraja mwaka mmoja tu baadaye. Abdouni alikaa msimu mwingine na klabu ya USM El Harrach kabla ya kusaini mkataba kucheza katika klabu ya USM Alger katika msimu wa majira joto wa 2002.
Mitre Peak
Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram. Uko nchini Pakistan.
Papa Yohane IV
Alimfuata Papa Severino akafuatwa na Papa Theodori I.
Papa Martin I
thumb|right|Mt. Martino I. Papa Martin I alikuwa Papa kuanzia tarehe 5 Julai 649 hadi kifodini chake tarehe 16 Septemba 655. Alitokea Todi, Umbria, Italia.
Alimfuata Papa Theodor I akafuatwa na Papa Eugenio I.
Baada ya kuwa balozi wa Papa Theodori I huko Konstantinopoli, alichaguliwa kuwa mwandamizi wake bila kibali cha kaisari wa Dola la Roma Mashariki.
Ndiyo sababu tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 13 Aprili.
Elfu moja na themanini na tano
Elfu moja na themanini na tano ni namba inayoandikwa 1085 kwa tarakimu za kawaida na MLXXXV kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 1084 na kutangulia 1086.
1837
Makala hii inahusu mwaka 1837 BK (Baada ya Kristo).
Waliozaliwa
bila tarehe
Mto Gashaka
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Kihausa
Kihausa ni lugha ya Kiafrika-Kiasia inayozungumzwa na Wahausa katika nchi nyingi za Afrika Magharibi, hasa Nigeria (wasemaji zaidi ya milioni 18 mwaka wa 1991), Niger (zaidi ya milioni 5 mwaka wa 2006), Benin (800,000 mwaka wa 2006), Sudan (80,000 mwaka wa 2007) na Kamerun (23,500 mwaka wa 1982). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kihausa iko katika kundi la Kichadiki.
Mto Gashaka
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Papa Theodor I
Papa Theodor I alikuwa Papa kuanzia tarehe 12 Oktoba/24 Novemba 642 hadi kifo chake tarehe 14 Mei 649. Mzaliwa wa Yerusalemu (Israeli) ambapo baba yake alipata kuwa askofu, alikimbilia Roma Waislamu walipoteka Nchi Takatifu.
Alimfuata Papa Yohane IV akafuatwa na Papa Martin I.
Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake inaadhimishwa tarehe 18 Mei.
Msitu mweusi
Msitu Mweusi ni eneo la milima katika jimbo la Baden-Württemberg la Ujerumani kusini magharibi. Milima yafunikwa na misitu minene hivyo jina la eneo "msitu mweusi".
Safu za Milima Mweusi zaelekea sambamba na bonde la Rhine kuanzia mpaka wa nchi tatu za Uswisi, Ufaransa na Ujerumani kwenda kaskazini kwa kilomita 160.
UL
UL au ul ni kifupi cha:
Malu NCB
Maurice Lumona Alimasi (anajulikana kwa jina la kisanii la Malu NCB; alizaliwa Uvira, Mkoa wa Kivu Kusini, 7 Machi 1993) ni mwanamuziki wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Maisha
Malu NCB alizaliwa mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Yeye anatoka katika familia ya Mulela Bantu ya machifu wa kitamaduni wa kundi la Basikasilu la Fizi. Akichochewa na wajomba wake na shangazi, makaburu, alipendezwa na muziki tangu umri mdogo. Kwa hivyo akiwa na umri wa miaka tisa alijiunga na kwaya ya Chipukizi Sayuni ya Kanisa la Free Methodist huko Kongo.
Mnamo 2004, Maurice alihamia Bukavu baada ya masomo yake ya msingi katika Heri School Complex huko Uvira. Aliendelea na masomo yake ya sekondari katika Chuo cha Alfajiri. Anavutiwa na ushairi na tafsiri ya nyimbo wakati wa shughuli za shule na harakati za skauti ya Notre-Dame-de-la-Paix Cathedral huko Bukavu. Alihitimu kutoka shule ya upili katika Chuo Kikuu cha Saint-Paul mnamo 2011.
Kazi ya muziki
Mnamo 2013, alishinda tuzo ya kwanza katika shindano la NTH New Talent Hip Hop huko Kivu Kusini iliyoandaliwa na nyumba ya Siku mpya, kwa kushirikiana na Taasisi ya Ufaransa ya Bukavu na Bralima. Haraka sana, alipata ufuatiliaji mkubwa katika mkoa wa Maziwa Makuu, haswa katika Kivu Kusini katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Malu amarekodi wimbo wake wa kwanza Unavyo Tembea wa Burundi katika studio ya Lyzer classic, hivi sasa akiwa kwenye Label ya WCB Wasafi na msanii wa Bongo Fleva Diamond Platnumz.
Kisha akaalikwa kwenye hafla kuu katika mkoa huo: haswa katika Tamasha la Amani Kuu huko Uvira, kwenye tamasha la Umoja wa Tamtam na kwenye tafrija ya amani nchini Rwanda na tume ya haki na sheria ya Dayosisi. Mnamo mwaka wa 2015, alifanya kazi huko Goma katika uzinduzi wa filamu ya uchaguzi ya TLF ya Quiproquo.
Mnamo mwaka wa 2017, kutokana na wimbo wake Assez, ambamo anazungumza juu ya maisha ya kila siku kuusu wa kongomani, Malu hupokea tuzo ya msanii bora wa kizalendo wa mkoa wa nchi za maziwa makuu. Mwaka huo huo alizindua video yake ya kwanza ya video Bure To Upendo kwa kushirikiana na kikundi cha Ubelgiji jioni kubwa iliyowekwa kwa sababu hii hiyo.
Malu NCB amekuwa katika Bujumbura, mji mkuu wa Burundi, tangu 2018. Anafanya kazi kwenye album yake inayoitwa Musicotherapy, iliyopangwa 2021.
Matoleo
thumb|300px| Malu NCB uko [[Bukavu ]]
Maisha ya binafsi
Malu alihitimu katika Sayansi ya Biomedical kutoka Chuo Kikuu cha Katoliki cha Bukavu. Yeye ni naibu mkurugenzi wa shirika la Kituo cha Ushindi cha Baraka.
1838
Makala hii inahusu mwaka 1838 BK (Baada ya Kristo).
Aziza Sleyum Ally
Aziza Sleyum Ally ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.
Muztagh Tower
thumbnail|right|200px|Mlima Muztagh Tower ni mlima wenye kimo cha m 7,273 juu ya usawa wa bahari.
Ni sehemu ya safu ya milima ya Karakoram. Uko nchini Pakistan.
Fernando Alonso
thumb|Fernando Alonso (2011)
Mto Gashishi (Kayanza)
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Fernando Alonso
Fernando Alonso Díaz (amezaliwa 29 Julai 1981) ni dereva wa mashindano ya Formula One kutoka Hispania aliyepata kuwa bingwa wa dunia mara mbili..
Jacinto Benavente
thumb|right|Jacinto Benavente left|80px
Jacinto Benavente (12 Agosti 1866 – 14 Julai 1954) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Hispania. Hasa aliandika tamthiliya. Mwaka wa 1922 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.
Xu Zuxin
Xu Zuxin (Kichina: 徐祖信; pinyin: Xú Zǔxìn; alizaliwa mnamo mwezi Aprili 1956) ni mwanamazingira wa kike nchini China ambaye ni profesa na msimamizi wa udaktari katika Chuo cha Sayansi ya Mazingira na Uhandisi, Chuo Kikuu cha Tongji.
Wasifu
Xu alizaliwa Pingxiang, Jiangxi, Aprili 1956. Alipata shahada yake ya kwanza, shahada ya uzamili na shahada ya udaktari yote kutoka Chuo Kikuu cha Hohai mnamo mwaka 1977 na 1988. Alifundisha katika chuo kikuu hicho tangu 1988, kile alichopandishwa cheo na kuwa profesa mnamo mwaka 1991 na kuwa profesa kamili mnamo mwaka 1996. Alikuwa mwanazuoni mgeni katika Chuo Kikuu cha Sapienza cha Roma kati ya 1993 na 1995. Alikuwa mwanafunzi mwenza wa uzamili katika Chuo Kikuu cha Tongji kuanzia 1995 hadi 1997. Mnamo mwaka 1997, alijiunga na kitivo cha Chuo Kikuu cha Tongji. Mnamo Aprili 2000 alikua naibu mkurugenzi wa Ofisi ya Hifadhi ya Mazingira ya Shanghai, akipanda hadi mkurugenzi mnamo Aprili 2003. Mnamo Septemba 2007 aliteuliwa kuwa naibu mkurugenzi wa Tume ya Manispaa ya Shanghai ya Sayansi na Teknolojia.
Mkoa wa Aomori
260px|thumb|right thumb|right|260px|Mahali pa Aomori katika Japani Aomori (青森県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Aomori (青森市).
Miaka ya 1530
Makala hii inahusu miaka 1530 - 1539.
Shetri (kundinyota)
Kwa maana mengine ya jina hili angalia hapa Shetri
400px|thumb|Ramani ya Shetri-Puppis
Shetri (kwa Kilatini na Kiingereza Puppis) ni jina la kundinyota kwenye nusutufe ya kaskazini ya dunia yetu.
Jina
Puppis (Shetri) ilianzishwa kama kundinyota ya pekee katika karne ya 18 kwa hiyo haikujulikana vile kwa mabaharia Waswahili ambayo hata hivyo waliotumia nyota zake kutafuta njia baharini wakati wa usiku.
Hadi karne 19 kundinyota hii ilitazamiwa kuwa sehemu ya kundinyota kubwa zaidi iliyoitwa Argo Navis, mara nyingi pekee "Navis" (yaani merikebu) iliyokuwa moja ya kundinyota 48 zilizoorodheshwa na Klaudio Ptolemaio. Waarabu waliita Safina au Markab. Lacaille alihesabu ndani yake nyota 180 zilizokuwa nyingi mno kwa kuzitaja kwa majina ya Bayer na hivyo alianza tayari kugawa Argo Navis kwa sehemu tatu za Tanga (Vela), Mkuku (Carina) na Shetri (Puppis). Hii ilithibitishwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia katika orodha ya kundinyota 88 za kisasa iliyotolewa mwaka 1930. Kifupi rasmi ni 'Pup'.
“Puppis” inataja shetri ambao ni sehemu ya nyuma ya merikebu au meli.
Mahali pake
Shetri - Puppis lipo katika ukanda wa Njia Nyeupe, katikati ya nyota angavu mbili za Shira (Sirius) na Suheli (Canopus).