cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Udhibiti wa uzazi
Kufunga uzazi
Ufungaji uzazi kwa upasuaji hupatikana kwa njia ya kufunga uzazi kwa wanawake na vasektomi kwa wanaume. Hakuna athari kuu za muda mrefu, na kufunga uzazi hupunguza hatari ya saratani ya ovari. uwezekano wa athari za muda mfupi zinazotokana na vasektomi huwa chini ya mara ishirini na tano kuliko ufungaji uzazi wa mwanamke. Baada ya vasektomi kunaweza kuwa na uvimbe na maumivu ya korodani ambayo kwa kawaida huisha baada ya wiki moja au mbili. Kwa kufunga uzazi wa mwanamke athari hutokea kwa asilimia 1 hadi 2 za taratibu kukiwa na athari kali kwa kawaida zinazosababishwa na ganzi. Kati ya mbinu hizi hakuna inayokinga dhidi ya maambukizi ya zinaa.
Wanawake wengine hujuta baadaye: takribani asilimia 5 ya walio na umri wa zaidi ya 30, na takribani asilimia 20 walio na umri wa chini ya 30. Wanaume huwa na uwezekano mdogo wa kujuta kwa sababu ya ufungaji uzazi (<asilimia5); huku walio na umri mdogo, walio na watoto wachanga au bila, na ndoa zinazoyumbayumba zikiongeza hatari. Katika uchunguzi mmoja wa watu waliowahi kuwa na watoto, asilimia 9 walisema kuwa hawangepata watoto tena iwapo wangefunga uzazi tena.
Ingawaje ufungaji uzazi huchukuliwa kuwa utaratibu wa kudumu, inawezekana kujaribu kurejesha uzazi kwa kuunganisha tena neli ya falopia au kupindua vasektomi ili kutoa vasa diferentia. Hamu ya wanawake kutaka kurejesha huhusishwa mara nyingi na kubadilisha kwa mwanamume. Viwango vya kufaulu kupata mimba baada ya kurejesha uzazi huwa kati ya asilimia 31 hadi 88, huku athari ikiwa ni pamoja na ongezeko la hatari ya mimba bandia. Idadi ya wanaume ambao huomba kurejesha ni kati ya asilimia 2 na 6. Kiwango cha mwanaume kufaulu kupata mtoto mwingine baada ya kurejesha ni kati ya asilimia 38 na 84; huku kiwango cha kufaulu kikiwa chini kulingana na muda kati ya utaratibu wa kwanza na kurejesha. Kutolewa kwa mbegu za kiume kukifuatiwa na utungisho katika vitro pia kunaweza kuwa njia nyingine.
Mbinu za kitabia
Mbinu za kitabia ni pamoja na kufanya ngono kwa kuzuia mbegu kuingia katika njia ya uzazi ya mwanamke, wakati wowote au wakati kuna uwezekano wa kuwepo kwa kijiyai. Inapotumiwa ipasavyo kiwango cha kufeli katika mwaka wa kwanza kinaweza kuwa takribani asilimia 3.4, hata hivyo, isipotumiwa ipasavyo viwango vya kufeli mwaka wa kwanza vinaweza kuwa takribani asilimia 85.
Mafundisho ya uzazi
Mbinu ya mafundisho ya uzazi huhusisha ubainishaji wa siku za kushika mimba katika kipindi cha hedhi na kuepuka ngono siku hizo. Mbinu hizo ni pamoja na kuchunguza halijoto, ute wa uke, au siku ya hedhi. Huwa na kiwango cha kufeli katika mwaka wa kwanza kwa kati ya asilimia 1 na 5; viwango vya kufeli katika mwaka wa kwanza baada ya matumizi bora hulingana na mfumo uliotumiwa na huwa asilimia 0 hadi 2.9. Thibitisho linalozingatiwa na makadirio haya, hata hivyo, ni hafifu kwa kuwa watu wengi wanaojaribu kuzitumia huacha mapema. Ulimwenguni, hutumiwa na takribani asilimia 3.6 ya wachumba.
Iwapo itazingatia pia halijoto na ishara zingine kuu, njia hii huitwa symptothermal. Viwango vya mimba zisizotarajiwa vimeripotiwa kati ya asilimia 1 na 20 kwa wanaotumia symptothermal.
Kukatiza ngono
Mbinu ya kukatiza ngono, ni shughuli ya kukatiza kufanya ngono ("kuvuta nje") kabla ya kumwaga mbegu za kiume. Hatari kuu ya kukatiza ngono ni kuwa mwanaume anaweza kutotoa kwa usahihi au kwa wakati unaofaa. Viwango vya kufeli katika mwaka wa kwanza huwa kati ya asilimia 4 inapotumiwa ipasavyo hadi asilimia 27 isipotumiwa ipasavyo. Haichukuliwi kuwa udhibiti wa uzazi na baadhi ya weledi wa afya.
Kujinyima ngono
Ingawa makundi mengine hukubaliana na kujinyima ngono, hii humaanisha kuepuka shughuli zote za ngono, katika muktadha wa kudhibiti uzazi neno hili humaanisha kujinyima ngono inayohusisha ukeni. Kujinyima ngono hufaulu kwa asilimia 100 katika kuzuia mimba; hata hivyo, si kila anayekusudia hujinyima shughuli zote za ngono, na katika idadi nyingi za watu huwa na hatari nyingi za mimba kutokana na ngono isiyokubaliwa.
Old Trafford
thumb|281x281px|Old Trafford Old Trafford ni uwanja wa mpira wa miguu wa nyumbani wa timu ya Manchester United.
Udhibiti wa uzazi
Kujinyima ngono
Watafiti mbalimbali wanasema elimu ya kujinyima ngono haipunguzi mimba za vijana, ambazo huwa nyingi kwa wanaopewa elimu ya kujinyima ngono, ikilinganishwa na wale wanaopewa elimu ya ngono. Baadhi ya mamlaka hupendekeza kuwa wanaojinyima ngono wawe na mbinu nyingine za kutumia (kama vile kondomu au tembe za kontraseptivu za dharura). Ngono isiyo ya kuingiliana na ngono ya mdomo bila ngono ya ukeni pia wakati mwingine hutumiwa, ingawa baada ya ashiki kupata nguvu, pengine ni vigumu kujizuia katika kuishia katika tendo la ndoa. Ingawa kwa kawaida huzuia mimba, ujauzito bado unaweza kupatikana kwa ngono ya katikati ya miguu na mbinu nyingine za ngono ambapo uume huwa karibu na ukeni (kusugua viungo vya uzazi, na kutoka kwa uume kutoka kwa ngono ya unyeo) ambapo mbegu ya kiume yanaweza kumwagika karibu na ukeni halafu yanaweza kupitia viowevu vinavyolainisha uke.
Unyonyeshaji
Mbinu ya amenorea ya unyonyeshaji huhusisha matumizi ya utasa asili wa baada ya kuzaa wa mwanamke na unaweza kuendelezwa kwa kunyonyesha. Hii kwa kawaida huhitaji kutokuwepo kwa damu ya hedhi, kunyonyesha tu mtoto mchanga, na mtoto aliye chini ya miezi sita. Shrika la Afya Ulimwenguni hueleza kuwa iwapo kunyonyesha ndio njia ya pekee ya mtoto kupata chakula, kiwango cha kufeli katika miezi sita ya kwanza baada ya kuzaa ni asilimia 2. Majaribio yametambua viwango vya kufeli kuwa kati ya asilimia 0 hadi 7.5. Viwango vya kufeli huongezeka hadi asilimia 4-7 katika mwaka moja na asilimia 13 katika miaka miwili. Kulisha watoto, kubembeleza badala ya kutunza, matumizi ya mpira wa watoto, na kulisha chakula kigumu vyote huongeza kiwango chake cha kufeli. Kwa wale wanaonyonyesha, takribani asilimia 10 hupata hedhi kabla ya miezi tatu na asilimia 20 kabla ya miezi sita. Kwa wanaonyonyesha, uwezo wa kuzaa unaweza kurudi wiki nne baada ya kuzaa.
Dharura
Mbinu za udhibiti wa uzazi wa dharura ni dawa (tembe za asubuhi) au vifaa vinavyotumika baada ya ngono kwa matarajio ya kuua mimba. Hutenda kazi kwa kuzuia uovulesheni au utungaji mimba. Baadhi ya njia hupatikana, ikiwa ni pamoja na dozi ya juu ya tembe za kudhibiti uzazi, levonorgestrel, mifepristone, ulipristal na IUD. tembe za levonorgestrel hupunguza uwezekano wa mimba kwa asilimia 70 (kiwango cha mimba asilimia 2.2) inapotumiwa kati ya siku 3 baada ya ngono bila kinga au kufeli kwa kondomu. Ulipristal hupunguza uwezekano wa mimba kwa asilimia 85 (kiwango cha mimba hadi asilimia 1.4) hadi siku 5 na inaweza kuwa bora kuliko levonorgestrel. Mifepristone pia huwa bora zaidi kuliko levonorgestrel ilhali IUD za shaba ndizo njia bora zaidi. IUD zinaweza kutiwa siku 5 baada ya ngono na kuzuia takribani asilimia 99 ya mimba (kiwango cha mimba cha asilimia 0.1 hadi 0.2). Hii huzifanya kuwa aina mbinu bora zaidi wa kudhibiti uzazi kwa dharura.
Old Trafford
Uko umbali wa kilomita 3 kutoka Old Trafford Cricket Ground na karibu na tram stop.
Udhibiti wa uzazi
Dharura
Kupeana tembe za asubuhi kwa kina mama mapema haiathiri kiwango cha maambukizi ya ngono, matumizi ya kondomu, viwango cha mimba, au tabia hatari ya ngono. Mbinu zote huwa na athari chache.
Old Trafford
Old Trafford pamekuwa nyumbani kwa Manchester United tangu mwaka 1910.
Udhibiti wa uzazi
Kinga mbili
Kinga mbili ni matumizi ya mbinu zinazozuia maambukizi ya zinaa na mimba. Hii inaweza kuwa kwa kodomu pekee au pamoja na mbinu nyingine ya kudhibiti uzazi au kwa kuepuka ngono ya kuingiliana. Iwapo mimba ni hoja kuu kutumia njia zote mbili kwa wakati mmoja kunakubalika, na aina zote mbili zimependekezwa kwa wale wanaotumia dawa isiyo na chunusiisotretinoini, kwa sababu ya hatari kuu ya matatizo ya uzazi itumiwapo wakati wa ujauzito.
Afya
Matumizi ya kontraseptivu katika nchi zinazoendelea umekadiriwa kupunguza idadi ya vifo vya kina mama kwa asilimia 40 (takribani vifo 270,000 vilizuiliwa mwaka 2008) na ungepunguza asilimia 70 ya vifo iwapo matakwa yote ya udhibiti wa uzazi yangetimizwa. Faida hizi hupatikana kwa kupunguza idadi ya mimba zisizotarajiwa ambazo husababisha uavyaji mimba usiokuwa salama na kwa kuzuia mimba kwa walio na hatari kuu.
Udhibiti wa uzazi huboresha kuishi kwa mtoto katika ulimwengu unaokua kwa kuacha nafasi kubwa kati ya mimba. Katika idadi hii ya watu matokeo huwa mabaya zaidi mama anaposhika mimba kati ya miezi kumi na nane ya baada ya kujifungua. Kuchelewesha mimba baada ya kuharibika kwa mimba hata hivyo hakuonekani kupunguza hatari na wanawake hushauriwa kujaribu kushika mimba katika hali hii wakati wowote wanapokuwa tayari.
Mimba za utotoni, yaani za wasichana wadogo, huwa katika hatari kuu ya matokeo mabaya pamoja na kuzaa kabla ya wakati, kuzaa mtoto aliye na uzito wa chini na kifo cha mtoto. Nchini Marekani asilimia 82 ya mimba kwa walio kati ya miaka 15 na 19 ni zile zisizopangwa. Mafundisho ya ngono kwa kina na utumiaji wa kontraseptivu huwa bora katika idadi ya mimba katika kikundi hiki cha umri.
Faida
Countriesbyfertilityrate.svg as of 2012.
{{legend|#ffc600|7–8}} {{legend|#ffc600|6–7}} {{legend|#ffc600|5–6}} {{legend|#ffc600|4–5}}
{{legend|#ffc600|3–4}} {{legend|#00FF00|2–3 Children}} {{legend|#20DFD8|1–2 Children}} {{legend|#35B0E3|0–1 Children}} ]]
Katika nchi zinazokua, udhibiti wa uzazi hukusudia ongezeko la uchumi kwa sababu ya kuwepo kwa watoto wachache wategemezi na hivyo mama hushiriki katika utendakazi. Mapato ya wanawake, rasilimali, uzito wa mwili, na kielelezo cha mwili na usomaji wa watoto vinaweza vikaongezeka kukiwa na udhibiti wa uzazi. Upangaji uzazi wa kisasa ni njia bora zaidi kwa afya. Kwa kila dola inayotumiwa, Umoja wa Kimataifa hukadiria kuwa karibu dola mbili hadi sita huwekezwa. Huwekezaji huu huhusiana na uzuiaji wa mimba zisizopangwa na upunguzaji wa maradhi ya kuambukizana. Ilhali mbinu zote zinaleta manufaa ya kifedha, matumizi ya IUD za shaba zilisaida katika uwekezaji. Kufikia mwaka 2012 gharama yote ya matitabu ya ujauzito, kuzaa na utunzaji wa mtoto mchanga nchini Marekani ni takribani dola 21,000 kwa kuzaa kupitia uke na dola 31,000 kupitia upasuaji. Katika nchi nyingi gharama huwa chini ya nusu. Kwa mtoto aliyezaliwa mwaka 2011, familia ya kawaida nchini Marekani hutumia dola 235,000 kwa zaidi ya miaka 17 kumlea.
Uenezi
[[File:SOWM2010 modern contraception.svg|thumb|alt=prevalence of modern birth control map|Asilimia ya wanawake wanaotumia teknolojia katika kupanga uzazi (mwaka 2010).
{{legend|#000000|6%}} {{legend|#550000|12%}} {{legend|#aa0000|18%}} {{legend|#ff0000|24%}} {{legend|#ff5500|30%}} {{legend|#dddd00|36%}}
{{legend|#55aa00|42%}} {{legend|#55aa00|48%}} {{legend|#55aa00|54%}} {{legend|#55aa00|60%}} {{legend|#55aa00|66%}} {{legend|#55aa00|72%}}
{{legend|#aa0000|78%}} {{legend|#aa0000|84%}} {{legend|#aa0000|86%}} {{legend|#b3b3b3|no data}} ]] Kote ulimwenguni, kufikia mwaka 2009, karibu asilimia 60 ya waliokuwa wameolewa na kupata watoto walitumia udhibiti wa uzazi. Namna ambavyo mbinu mbalimbali hutiwa hutofautiana katika nchi.
Mbinu ya kawaida katika nchi zilizoendelea ni kondomu na dawa ya kumeza, ilhali barani Afrika ni dawa ya kumeza na kule Amerika Kusini na Asia ni ufungaji wa uzazi.
Katika nchi zinazoendelea, asilimia 35 ya udhibiti wa uzazi ni kupitia ufungaji wa uzazi wa kike, asilimia 30 ni kupitia IUD, asilimia 12 ni kupitia dawa ya kumeza, asilimia 11 ni kupitia kondomu, na asimia 4 ni kupitia ufungaji uzazi wa kiume.
Wakati inatumika mara chache kwa nchi zilizoendelea kuliko zile zinazoendelea, kufikia mwaka 2007 wanawake zaidi ya milioni 180, walikuwa wakitumia IUD
Uepukanaji wa ngono wakati wa kuwa na uwezo wa kupata mimba unatumiwa na wanawake wanaoendelea kuzaa karibu asilimia 3.6, na kutumika sana kwa asilimia 20 kule Amerika Kusini.
Kufikia mwaka 2005, asilimia 12 ya wachumba walikuwa wanatumia mbinu ya kiume ya kuzuia mimba (mojawapo KATI ya kondomu au utoaji wa mrija wa mbegu), hali nyingi zikiwa katika nchi zilizoendelea. Matumizi ya kudhibiti uzazi kwa kutumia njia ya wanaume imepungua kati ya mwaka wa 1985 na 2009.
Matumizi ya dawa za kuzuia mimba kwa wanawake Kusini mwa Jangwa la Sahara yameongezeka kutoka karibu asilimia 5 mwaka 1991 hadi karibu asilimia 30 mwaka 2006.
Kufika mwaka 2012, asilimia 57 ya wanaoendelea kuzaa wanataka kuepukana na ujauzito (milioni 867 kati ya 1520 Hata hivyo wanawake karibu milioni 222 hawakuweza kupata udhibiti wa kuzaa, milioni 53 wakiwa Kusini mwa Jangwa la Sahara na milioni 97 wakiwa Asia. Hii inasababisha milioni 54 ya mimba zisizopangwa na vifo 80,000 hivi vya kina mama kila mwaka. Baadhi ya sababu za wanawake kutokuwa na huduma ya udhibiti ni sababu za kidini na kisiasa, ilhali umaskini huchangia pia.
Kwa sababu ya sheria za utoaji mimba Kusini mwa Jangwa la Sahara, wengi hutafuta watoaji mimba wasiokuwa na kibali kwa mimba zisizopangwa, inayosababisha karibu asimilia 2-4 ya utoaji mimba unaoitwa si salama kila mwaka.
Historia
Ebers Papyrus ya Misri kutoka 1550 na Kahun Papyrus kutoka 1850 KK zina maelezo kuhusu udhibiti wa kuzaa, matumizi ya asali, matawi na nyuzi za pamba ya acacia zinazowekwa ukeni ili zizuie mbegu ya kiume. Michoro ya zamani ya Misri yanaonyesha matumizi ya kondomu.
Hali ya kutoa kiungo cha kiume wakati wa tendo la ndoa (kwa Kilatini coitus interruptus), inasimuliwa na Kitabu cha Mwanzo kama njia ya kudhibiti uzazi wakati Onan "hutoa mbegu za kiume" (kumwaga) chini ili asimpatie mtoto bibi ya kakaye aliyekufa, Tamar.
Inaaminika kuwa hapo zamani nchini Ugirikisilphium ilitumiwa kudhibiti uzazi, kwa sababu ya kudumu na ubora wake, ulivunwa hadi ukaisha.
Katika Ulaya ya leo, juhudi za kutoa mimba unachukuliwa kama uovu na Kanisa Katoliki. Inaaminika kuwa wanawake hadi leo bado hutumia baadhi ya mbinu za kudhibiti uzazi kama vile coitus interruptus na kuingiza mizizi ya lily na rue katika ukeni (na, zaidi ya hayo, uuaji wa mtoto mchanga baada ya kuzaliwa).
Casanova (1725-1798), wakati wa kuchipuka upya kwa Italia alielezea jinsi ya kutumia ngozi ya kondoo kuzuia ujauzito; hata hivyo, upatikanaji wa kondomu haikutokea hadi karne ya 20.
Mwaka 1909, Richard Richter alitengeneza kifaa cha kuweka ndani ya uterasi kutokana na uzi nyororo ya utumbo, ambacho kilitengenezwa zaidi na kuuza nchini Ujerumani na Ernst Gräfenberg mwishoni mwa miaka ya 1920.
Mnamo 1916 Margaret Sanger alifungua kituo cha kwanza cha kudhibiti uzazi nchini Marekani iliyosababisha akamatwe. Mwanamke huyo alikuwa pia mtetezi wa ubaguzi wa rangi na kulenga kupunguza Wanegro na wengineo   Hii ilifuatiwa na kituo cha kwanza barani Ulaya mwaka 1921, kilichofunguliwa na Marie Stopes.
Gregory Pincus na John Rock kwa msaada wa Planned Parenthood Federation of America walitengeneza vidonge vya dawa vya kudhibiti uzazi miaka ya 1950 iliyoanza kuuzwa kwa umma miaka ya 1960.
Dawa za kutoa mimba zilianza kutumika badala ya utoaji mimba kwa njia ya upasuaji kwa kuwepo kwa prostaglandin analog na kuwepo kwa mifepristone miaka ya 1980.
Hali ya sheria
Baadhi ya maafikiano kuhusu Haki za Kibinadamu yanadai serikali zitoe huduma na maelezo ya upangaji uzazi. Hii ilijumuisha mahitaji ya kutengeneza mpango wa kitaifa wa kupanga uzazi, kuondoa sheria zinazozuia huduma ya kupanga uzazi, kuhakikisha kuna aina mbalimbali za mbinu salama na bora za kupanga uzazi, kuhakikisha kuna wahudumu wa afya waliohitimu na vifaa vya afya kwa bei nafuu, na kubuni utaratibu wa kukagua mpango zilizoidhinishwa. Serikali ikikosa kutekeleza inaweza kulaumiwa kwa kuvunja sheria za kimataifa.
Miungano ya Kimataifa yalizindua kikundi cha Every Woman Every Child kinachoshughulikia taratibu za kina mama za kupata dawa za kuzuia mimba. Shughuli hii inalenga kuongeza wanawake wanaotumia mbinu mpya za kuzuia mimba kwa milioni 120 katika nchi zilizo maskini kufikia mwaka 2020. Vile vile, wanataka kuruhusu hata wasichana wadogo wajitafutie dawa za kuzuia mimba bila ruhusa ya wazazi.
Mtazamo wa kidini
Dini zinatofautiana sana kuhusu maadili ya udhibiti wa uzazi.
Kanisa Katoliki hukubali tu uzazi wa mpango kwa njia za kisayansi bila teknolojia, ingawa waumini wengi katika nchi zilizoendelea hukubali na kutumia mbinu nyingine.
Miongoni mwa Waprotestanti kuna mitazamo tofauti kutoka wale wasiokubali hadi wanaokubali mbinu zote za kudhibiti uzazi.
Mtazamo wa Uyahudi hutoka kwa madhehebu kali ya Waorthodoksi wa Kiyahudi hadi kwa Wayahudi wa mageuzi
Katika Uislamu dawa za kupanga uzazi zinakubalika ikiwa hazidhuru afya, ingawa matumizi yake hukataliwa na wengine. Kurani haitoi maelezo yoyote kuhusiana na uadilifu wa kupanga uzazi, lakini zina maelezo yanyohimiza watoto. Mtume Muhammad huripotiwa kuwa "alioa na kuzaa".
Wahindu wanaweza kutumia upangaji uzazi wa kawaida na wa kisasa.
Mtazamo wa kawaida wa wafuasi wa Buddha ni kuwa uzuiaji wa mimba unakubalika, lakini utoaji baada ya kutungwa mimba haikubaliki.
Siku ya Ulimwengu ya kupanga uzazi
Tarehe 26 Septemba ni Siku ya Ulimwengu ya kupanga uzazi, iliyotengwa kwa uhamasishaji na uboreshaji wa elimu kuhusu afya ya kuzaa na ngono, ikiwa na lengo la dunia ambayo mimba inahitajika. Inasaidiwa na kikundi cha Serikali na Mashirika ya kimataifa yasiyo ya kiserikali, ikijumuisha baraza la Asian Pacific Council kuhusu Uzuiaji mimba, Centro Latinamericano Salud y Mujer, European Society of Contraception and Reproductive Health, German Foundation for World Population, International Federation of Pediatric and Adolescent Gynecology, International Planned Parenthood Federation, Marie Stopes International, Population Services International, Population Council, United States Agency for International Development (USAID), na Women Deliver.
Dhana zisizo sahihi
Kuna idadi kadhaa ya matatizo ya kawaida kulingana na ngono na ujauzito. Usafishaji baada ya kufanya ngono si mbinu mwafaka wa kupanga uzazi. Vile vile, huhusishwa na baadhi ya matatizo ya kiafya na kwa hivyo haipendekezwi. Wanawake wanaweza kuwa wajawazito mara ya kwanza anaposhiriki ngono na katika hali yoyote ya ngono. Kuna uwezekano, ingawa si rahisi, kuwa mjamzito wakati wa hedhi.
Léré (Chad)
ni mji uliopo katika mkoa wa Mayo-Kebbi Magharibi nchini Chad.
Udhibiti wa uzazi
Wanaume
Mbinu za kiume za kudhibit uzazi zinajumuisha kondomu, ukataji na utoaji wa mrija. Wanaume kati ya asilimia 25 na 75 wanaoweza kuzalisha hutumia homoni za kudhibiti uzazi ikiwa wanaweza kupata. Idadi ya mbinu za homoni na zisizo za homoni zinafanyiwa majaribio, na kuna baadhi ya utafiti unaochunguza uwekezano wa chanjo ya kontraseptivu. Mbinu ya upasuaji wa kugeuza inayochunguzwa ni reversible inhibition of sperm under guidance (RISUG) inayojumuisha huiingizaji wa polymer gel, styrene maleic anhydride kwa dimethyl sulfoxide, katika vas deferens. Ukidungwa sindano na sodium bicarbonate hutoa dawa na hurudisha uwezo wa kuzaa tena. Nyingine ni intravas device inayohusisha uwekaji wa urethane ndani ya vas deferens ili izuie. Mchanganyiko wa androgen na progestin huleta matumaini, kwa selective androgen receptor modulator. Ultrasound na mbinu za kupasha moto makende zimefanyiwa uchunguzi wa kwanza.
Léré (Chad)
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 22,899.
Udhibiti wa uzazi
Wanyama
Upakaji, unayojumuisha utoaji wa baadhi ya sehemu za viungo vya uzazi, ni mbinu inayofanywa mara nyingi kwa wanyama.
Udhibiti wa uzazi huchukuliwa kama njia mbadala ya kupunguza idadi ya wanyama wa mwituni.
Chanjo za kontraseptivu zimepatikana kuwa na ubora kwa idadi fulani ya wanyama.
Reli ya abiria ya Dar es Salaam
Historia
Kabla ya kuzinduliwa kwake, matumizi ya daladala yalikuwa njia ya pekee ya usafiri wa umma. Safari ya uzinduzi zilifanyika tarehe 29 Oktoba mwaka 2012. . Umma uliitaja kama "Gari moshi ya Mwakyembe" kwa heshima ya Harrison Mwakyembe, Waziri wa Uchukuzi wakati huo. Huduma zilikabiliwa na matatizo kama hali mbaya ya mabehewa na kukwama kwa injini.
Huduma
Gari moshi hazipatikani mfululizo siku nzima bali kwenye saa ya asubuhi na jioni pekee. Huduma ya TAZARA inaanza kwenye kituo kikuu kilichopo njiapanda ya Barabara ya Nelson Mandela na Barabara ya Julius K. Nyerere ikiendelea kwa kilomita 30 hadi Mwakanga. Treni za mzunguko husafirishaji abiria 9,000 kila siku lakini hakuna huduma wakati wa Jumapili na kwenye sikukuu. TRC inahudumia njia mbili za jijini. Moja inaunganisha kituo kikuu kwenye Railway Street mjini na Pugu, ikitumia vituo vya Pugu Station, Mwisho wa Lami, Gongo la Mboto, FFU Mombasa, Banana (Njia Panda Segerea), Karakana, Vingunguti Mbuzi, Bakhresa, Kamata na Stesheni. Nyingine iko kati ya kituo kikuu na Ubungo-Maziwa.
Uislamu nchini Nigeria
Uislamu nchini Nigeria una idadi kubwa ya waumini kuliko nchi yoyote ile katika Afrika Magharibi. Utafiti wa kituo cha Pew Research Center unakadiria kuwa upo kati ya asilimia 48.5 (2010) na 50.4% (2009). Kina CIA wanakadiria kuwa asilimia 50 wakati BBC wanakadiria kati ya asilimia 50 (2007).
Waislamu wa Nigeria ni wa dhehebu la Sunni wanaofuta mafundisho ya imamu Maliki, ambao pia hufuata utawala wa sheria ya Kiislamu, yaani, Sharia.
Idadi ya Waislamu kwa asili ya makundi ya watu nchini Nigeria
Hakuna makubaliano ya kutunga au kutunza taarifa za waumini wa dini nchini Nigeria. Hata hivyo, Joshua Project, jamii ya kichungaji ya Wainjilisti yenye kituo chake nchini Marekani maarufu kama World Mission, inatoa takwimu zake yenyewe juu ya wingi wa Waislamu kiasili nchini humo kama ifuatavyo:
Tuzo za muziki Tanzania
Tuzo za muziki Tanzania- ni tuzo za muziki za kitaifa zinazofanyika kila mwaka nchini Tanzania. Pia zinajulikana kama Kilimanjaro Music Awards au  Kili Music Awards  baada ya mfadhili wao [[Kilimanjaro Premium Lager ]]. Ttuzo zake zilianzishwa mwaka 1999 na Baraza la Sanaa la Taifa [[BASATA ]]  chini ya Wizara ya Elimu na Utamaduni ya Tanzania.
Vipengere vya Tuzo
o  Msanii Bora wa Kiume
o  Mwimbaji Bora wa Kiume
o  Mwandishi Bora wa Wimbo
o  Msanii Bora Anayekuja
o  Msanii bora wa Hip Hop
o  Rapa bora (kutoka bendi)
o  Wimbo Bora
o  Video Bora ya Muziki
o  Mkurugenzi Bora wa Video ya Muziki
o  Wimbo Bora wa Afro Pop
o  Wimbo Bora wa R&B
o  Wimbo Bora wa Hip Hop
o  Wimbo Bora wa Ushirikiano
o  Wimbo Bora wa Kiswahili (kutoka bendi)
o  Wimbo Bora wa Ragga/Dancehall
o  Wimbo Bora wa Reggae
o  Wimbo Bora wa Taarab
o  Wimbo Bora wa Afrika Mashariki
o  Wimbo Bora wa Jadi
Poppy Drayton
Poppy Gabriella Drayton (alizaliwa 7 Juni 1991) ni mwigizaji filamu wa Uingereza. Anajulikana kwa kucheza Elizabeth Thatcher katika kipindi cha muda mrefu cha televisheni ya Hallmark Channel, na kwa kucheza Amberle Elessedil katika tamasha la MTV fantasy The Shannara Chronicles.
633 KK
Makala hii inahusu mwaka 633 KK (kabla ya Kristo).
Jaribio la Shapiro-Wilk
Katika takwimu, Jaribio la Shapiro-Wilk (kwa Kiingereza: Shapiro-Wilk test) ni jaribio la takwimu ambalo linaweza kujaribu ukawaida wa sampuli moja.
Jaribu la Shapiro-Wilk linaitwa pia: Jaribio la ukawaida.
Ukawaida unapatwa kwa hesabu kama Jaribio la Shapiro-Wilk.
Kwa programu ya takwimu R
Ili utafute Jaribu la χ² la Pearson kwa lugha ya programu ya takwimu R uandike :
Wojciech Szczęsny
thumb|304x304px|Szczesny akiwa golini Wojciech Tomasz Szczęsny (alizaliwa 18 Aprili 1990) ni mchezaji wa soka wa Poland ambaye anacheza kama golikipa wa klabu ya Italia Juventus na timu ya taifa ya Poland.
Baada ya kuanza kazi yake katika klabu ya Legia Warsaw, Szczęsny alijiunga na Arsenal mwaka 2006. Baada ya mwaka mmoja alihamia Brentford kwa mkopo msimu uliofuata, baadaye akawa golikipa bora katika klabu yake, alishinda makombe mawili ya FA na kuwa mpokeaji wa Golden Glove ya 2013-14 pamoja na mwenzake Petr Čech.
Katika ngazi ya kimataifa, Szczęsny amepata kofia zaidi ya 30 nchini Poland tangu mwanzoni mwa mwaka 2009, na alijumuishwa katika kikosi cha taifa kama mwenyeji wa Euro 2012, na baadaye kushiriki katika Euro 2016 na Kombe la Dunia la 2018, Ameisaidia nchi yake kwa kiasi kikubwa.
634 KK
Makala hii inahusu mwaka 634 KK (kabla ya Kristo).
Alicia Keys
Alicia Keys (alizaliwa tarehe 25 Januari 1981) ni mwandishi, mtunzi, mwimbaji na mtayarishaji wa muziki wa Marekani.
Alianza kazi ya muziki alipokuwa na umri wa miaka 15 aliposaini mkataba katika lebo ya Columbia Records. Mwaka 2001 alitoa albamu iliyoitwa Songs in A Minor iliyosimamiwa na studio inayoitwa J Records na alifanikiwa kuuza zaidi ya milioni 12 ya nyimbo zake Dunia nzima. Mwaka 2004 alitoa albamu yake ya pili iliyoitwa The Diary of Alicia Keys na kufanikiwa kuwa msanii wa kwanza wa kike kuchukua tuzo ya MTV.
Kibareli-Palya
Kibareli-Palya ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wabareli. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibareli-Palya imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibareli-Palya iko katika kundi la Kiaryan.
Eneo bunge la Tiaty
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo sita ya Kaunti ya Baringo.
Eneo bunge la Bomet Mashariki
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo matano ya Kaunti ya Bomet.
Tewane
Tewane ni kijiji katika Mahalapye, Wilaya ya Central huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 459 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Kibalochi-Mashariki
Kibalochi ya Mashariki ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan na Uhindi inayozungumzwa na Wabalochi. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kibalochi ya Mashariki nchini Pakistan imehesabiwa kuwa watu 1,800,000. Pia kuna wasemaji 800 nchini Uhindi (2007). Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibalochi ya Mashariki iko katika kundi la Kiiran. Huandikwa na herufi za Kiarabu.
Kweli kinzani
thumb| [[Robert Boyle|Chupa inayojiririka ya Robert Boyle inajazana kwenye picha hii, lakini mashine za mwendo wa milele haziwezi kuwepo.]] thumb| Pua la [[Pinokyo linajulikana likiongezeka urefu wakati anasema uwongo. Kuna nini inayoteka akisema "Pua langu linaongezeka urefu sasa"?]] Kweli kinzani (Kiing. paradox) ni sentensi katika elimu ya mantiki ambayo haiwezi kuwa kweli lakini pia haiwezi kuwa uongo. Inajipinga yenyewe. Mafumbo mengi maarufu ya aina hii yapo.
Kweli kinzani ya mwongo
Kinzani maarufu huitwa "kweli kinzani ya mwongo". Ni sentensi sahili "Sentensi hii ni uongo", au pia "Taarifa hii ni ya uongo."
Ikiwa sentensi hiyo ni kweli, basi ni uongo kama inavyosema. Lakini ikiwa ni uongo, haiwezi kuwa kweli. Uongo hauwezi kuwa ukweli pia. Kwa hiyo sentensi hiyo kuwa ya kweli kunaifanya uongo.
Kwa upande mwingine, ikiwa sentensi ni uongo, basi sio kama inavyosema: ni kweli. Lakini ndivyo tu sentensi inavyosema, ambayo inafanya yaliyomo kwenye sentensi hiyo kuwa ya kweli. Kwa hivyo sentensi hiyo kuwa ya uongo inaifanya iwe kweli.
Kweli kinzani hiyo siyo kwa lugha ya Kiswahili pekee, bali kwa lugha yoyote. Hutokea pia katika hisabati. Kweli kinzani haiwezi kamwe kuondolewa katika mfumo wowote wa alama ambao unaweza kufanya matamshi juu yake mwenyewe.
Mfano mwingine ni sentensi kwamba "hakuna njama". Mshiriki katika njama pekee anayeweza kujua ikiwa hakuna njama, kwa hiyo sentensi hii labda ni kisia cha kubahatika, au ni njama inayojaribu kujifanya haipo.
Kitendawili pia kinaweza kutokea katika maadili. Kuchukua mamlaka juu ya wengine wakati mwingine kunaweza kuhitajika kuwalinda wakati kunapunguza haki yao ya uhuru. Hii inafafanuliwa kama mtanziko wa kimaadili ambao unamaanisha "kweli kinzani kutokana na maadili".
Eneo bunge la Bomet ya Kati
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo matano ya Kaunti ya Bomet.
Joe Gomez
thumbnail|right|280px|Joe Gomez Joseph Dave Gomez (alizaliwa Mei 23, 1997) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anacheza kama mlinzi/beki wa klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Liverpool na timu ya taifa ya Uingereza.
Alianza kazi yake na Charlton Athletic, kabla ya kujiunga na Liverpool F.C. mwezi Juni 2015. Gomez amewakilisha Uingereza katika kila ngazi. Alicheza mechi yake ya kwanza kwa timu ya Uingereza Novemba 2017.
Mto Kapkandiwa
unapatikana magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Bongor
alt=Maeneo ya mkoa wa Mayo-Khebi Mashariki mwa Chad|thumb|Maeneo ya mkoa wa Mayo-Khebi Mashariki mwa Chad ni mji uliopo katika mkoa wa Mayo-Kebbi Mashariki nchini Chad. Ndio makao makuu ya mkoa.
= Mwaka 2009 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 44,578. =
Carlos Vela
Carlos Vela (alizaliwa 1 Machi 1989) ni mchezaji wa soka wa Mexiko ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya Los Angeles FC na timu ya taifa ya Mexico.
Vela alianza kazi yake katika klabu ya Guadalajara, ambapo alipatabahati kutokan ufundi wake na kusajiliwa Ulaya baada ya kumaliza kama mchezaji bora katika michuano ya Ulimwengu ya FIFA ya watu chini ya miaka 17, na hatimaye kujiunga na klabu ya Premier League Arsenal mwaka huo.
Uislamu nchini São Tomé na Príncipe
Uislamu huko São Tomé na Príncipe, unakadiriwa kuwa na waumini wapatao 5,500 dhidi ya idadi ya wakazi wote nchini humo ambayo imekadiriwa kuwa 181,000, sawa na asilimia 3 ya wakazi wote wa nchini humo. Asilimia kubwa ya wakazi wa nchini humo ni wafuasi wa Ukristo wa dhehebu la Romani Katoliki ambao wamechukua asilimia 80 ya wakazi wote nchini humo; São Tomé na Príncipe lilikuwa koloni wa Ureno kwa miaka mingi sana, ambao wamekithiri Ukatoliki.
Kuna misikiti na baadhi ya tasisi ambazo zinajiendesha na vilevile zinajulikana nchini humo.
The Shannara Chronicles
alt=The Shannara Chronicles|right|frameless|243x243px
The Shannara Chronicles ni mfululizo wa filamu za televisheni ya Marekani iliyoundwa na Alfred Gough na Miles Millar.
Ni kuhusu Upanga wa Shannara imeandikwa kama riwaya na Terry Brooks. Mfululizo ulifanyika kwenye studio za Auckland huko New Zealand.
631 KK
Makala hii inahusu mwaka 631 KK (kabla ya Kristo).
The Shannara Chronicles
Sehemu ya kwanza ya The Shannara Chronicles ilitengenezwa studio za MTV huko Marekani Januari 5, 2016 na ilikuwa na vipande 10. Kwa kutumia hizo Studio za MTV walitengeneza sehemu ya pili Aprili 2016; hata hivyo, mwezi Mei 2017, ilitangazwa kuwa mfululizo huo utahamia kwenye studio za Spike. Msimu wa pili ulianza mnamo Oktoba 11, 2017 na kumalizika Novemba 22, 2017. Mnamo Januari 16, 2018, ilitangazwa kuwa mfululizo huo ulifutwa baada ya misimu miwili.
Hirving Lozano
Alianza kazi yake na klabu ya Pachuca, kushinda ligi ya Clausura 2016 kucheza katika michezo 149 na kufunga mabao 43 kwa timu hiyo. Mnamo Juni 2017, alijiunga na PSV Eindhoven, kushinda Eredivisie msimu wake wa kwanza nchini Uholanzi, na kumaliza kama mchezaji mkuu wa timu.
Benki ya Wanawake Tanzania
Benki ya wanawake Tanzania (kwa Kiingereza: Tanzania Women Bank Limited; kifupi: TWBL) ni benki ya Tanzania ambayo ina utaalamu katika kutoa huduma za kifedha kwa wanawake. Imeorodheshwa kama "Taasisi ya Fedha iliyosajiliwa" na Benki Kuu ya Tanzania, mdhibiti wa benki za taifa.
Benki hii ni taasisi ndogo ya kifedha nchini Tanzania, ambapo usawa wa wanahisa wa benki hiyo ulikuwa na thamani ya TSh8.5 bilioni (takriban dola milioni 4 za Kimarekani).
Historia
Wazo la kuanzisha Benki ya Wanawake nchini Tanzania lilianza mnamo mwaka 1999, wakati wajasiriamali kadhaa wa kike walipomwendea Rais wa Tanzania wakati huo, Benjamin William Mkapa, na wazo hilo. Baada ya miaka nane, mnamo mwaka 2007, Benki ya Wanawake Tanzania iliundwa. Benki ilifunguliwa rasmi kwa biashara mnamo Julai 28, mwaka 2009. Lengo la TWB ni kuwawezesha wanawake kiuchumi na kijamii. Benki hii inatumika kwa jamii zote ikiwa ni pamoja na wenye kipato cha chini, mashirika makubwa na biashara ndogo na za kati (SMEs).
Mtandao wa matawi
Mnamo Novemba mwaka 2014, benki hii ilikua na matawi katika maeneo yafuatayo:
Tuzo za Headies kwa mwimbaji bora wa R&B
Tuzo za Hedies kwa mwimbaji bora wa R&B, ni tuzo inayotolewa na The Headies, ilianzishwa mnamo mwaka 2006 na ilijulikana kama tuzo ya Dunia ya Hip Hop. Ilitolewa kwa mara ya kwanza kwa Banky W. mnamo 2010.
Kibareli-Pauri
Kibareli-Pauri ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wabareli. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kibareli-Pauri imehesabiwa kuwa watu 628,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibareli-Pauri iko katika kundi la Kiaryan.
Fianga
ni mji uliopo katika mkoa wa Mayo-Kebbi Mashariki nchini Chad.
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 22,162.
Mto Kaptesang
unapatikana magharibi mwa Kenya.
Visakhapatnam
ni jiji la jimbo la Andhra Pradesh nchini Uhindi lenye wakazi milioni 1.7 (2011). Ni mji mkubwa wa kumi na saba nchini Uhindi.
Mto Kaptesang
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Gounou Gaya
ni mji uliopo katika mkoa wa Mayo-Kebbi Mashariki nchini Chad.
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 20,814.
Tell Me It's Real
"Tell Me It's Real" ni jina la kutaja wimbo uliorekodiwa na waimbaji wa muziki wa R&B kutoka nchini Marekani, K-Ci & JoJo. Kibao hiki kilitayarishwa kwa ajili ya albamu ya pili ya K-Ci & JoJo, ''It's Real (1999).
César Montes
thumb|César Montes
César Jasib Montes Castro (alizaliwa 24 Februari 1997) ni mchezaji wa soka wa Mexiko ambaye anacheza kama mlinzi wa Liga MX klabu ya Monterrey.
Uziwi
thumbnail|Alama ya kimataifa ya uziwi. Uziwi ni hali ya mtu ambaye hawezi kusikia kabisa, au hawezi kusikia vizuri. Uziwi pia hujulikana kama 'kupoteza usikivu'.
630 KK
Makala hii inahusu mwaka 630 KK (kabla ya Kristo).
Uziwi
Kulikuwa na watu wengi maarufu ambao walikuwa viziwi, kama vile Ludwig van Beethoven na Helen Keller.
Ufafanuzi
Mtu anahesabiwa kuwa kiziwi ikiwa hawezi kusikia sauti kama mtu mwenye uwezo wa kusikia kawaida. Watu ambao hawawezi kusikia sauti yoyote ni viziwi. Watu ambao hawezi kusikia vizuri pia ni viziwi.
Matatizo ya kusikia yanasababishwa na mambo mbalimbali, yakiwa ni pamoja na kuzeeka, kelele, ugonjwa, au kemikali na maumivu ya kimwili au mchanganyiko wa hayo.
Upimaji unaweza kutumika kuamua ukali wa kuharibika kwa kusikia. Matokeo yanaonyesha katika decibels, descriptor kimwili. Ubaya wa hali una viwango kama vile: kali, kali-wastani, wastani, kali-kiasi, kali, au kubwa.
Maendeleo ya teknolojia yanafanywa kuendelea kuboresha usikivu wa wale ambao kusikia kwao kumeharibika. Misaada ya kusikia huwa ya juu zaidi au midogo. Kumekuwa na maendeleo katika usimamizi wa dawa ya kusikia katika kukabiliana na shida yatokanayo na kelele, mawakala kemikali, au maumivu ya kimwili.
Eneo bunge la Chepalungu
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo matano ya Kaunti ya Bomet.
Ketoni
Ketone inaweza kuzalishwa kwa oksidishaji ya alkoholi upili.
Mfano wake ni asetoni ambayo pia huitwa ketoni dimetili, (CH 3 CO.CH 3 )
Raúl López Gómez
thumb|Raúl López Gómez
Raúl López Gómez (pia anajulikana kama "Dedos"; alizaliwa 23 Februari 1993) ni mchezaji wa soka wa Mexiko ambaye anacheza Liga MX klabu C.F. Pachuca.
Yeye ana uwezo wa kucheza kama winga au kurudi nyuma.
Tanzania Tiger Plan
Mpango wa Tiger wa Tanzania ni mpango wa kiuchumi unaolenga kukuza maendeleo nchini Tanzania kwa kuongeza mauzo ya nje katika soko la kimataifa. Mpango huo uliwasilishwa kwa bunge la Tanzania mnamo Mei 2004 baada ya mazungumzo ya muda mrefu kati ya Tanzania, ADB, na nchi zinazosaidia, haswa nchi za Tiger (Asia Kusini).
Tanzania ilichaguliwa kuwa kitovu cha programu hiyo kwani ilitimiza mahitaji ikiwa ni pamoja na usalama, utulivu wa kisiasa, mipango ya maendeleo ya milenia, na mambo mengine mengi.
Mpango wa Tiger Tanzania Mini ulianza kutekelezwa mnamo mwaka 2005 ukiwa na malengo yafuatayo:
Mpango huo ulinakiliwa kutoka nchi zinazoendelea za Asia kwani wamefanikiwa baada ya kutumia mipango ya Tiger kwa maendeleo yao ya kiuchumi. Nchi kama Korea Kusini, Vietnam, na Uchina zimefikia viwango vya juu vya maendeleo kwa kutumia mikakati hiyo ya maendeleo.
Kipindi cha majaribio cha mpango huo kilikwisha mwaka 2020.
Kibareli-Rathwi
Kibareli-Rathwi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wabareli. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kibareli-Rathwi imehesabiwa kuwa watu 101,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibareli-Rathwi iko katika kundi la Kiaryan.
Ukwi
Ukwi ni kijiji katika Kgalagadi North, Wilaya ya Kgalagadi huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 459 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Tanzania Mercantile Exchange
Tanzania Mercantile Exchange ni Orodha ya kubadilishana bidhaa nchini Tanzania. Mabadilishano hayo ya  bidhaa yamewekwa ili kuwasaidia wakulima tofauti kupata soko bora la ndani na la kimataifa ikiwa ni pomoja  na kupata bei nzuri katika kuuza mazao yao. Kubadilishana kwa sasa kunaendelea na mafunzo ya wafanyikazi wao na umeanza na biashara ya majaribio katika Mbegu za Sesame na Gramu za Kijani. .Mabadilishano hayo yanapanga kufanya biashara ya Uzalishaji wa kahawa nchini Tanzania, Uzalishaji wa korosho nchini Tanzania , ufuta, mchele, alizeti na mahindi, ambayo yote kwa sasa yanauzwa chini ya mfumo wa stakabadhi ghalani. Soko la Mitaji na Mamlaka ya Usalama (CMSA) kwa sasa inasimamia shughuli za ubadilishaji na iko katika mchakato wa kuwaelimisha wakulima kutumia mfumo huu, hata hivyo, wakulima wengi wana wasiwasi na mfumo huu.
Howrah
ni jiji la jimbo la West Bengal nchini Uhindi lenye wakazi karibu milioni 1.1 (2011). Ni mji mkubwa wa thelathini na tisa nchini Uhindi.
Mysore
ni jiji la jimbo la Karnataka nchini Uhindi lenye wakazi milioni 0.9 (2011). Ni mji mkubwa wa hamsini na tatu nchini Uhindi.
Guélengdeng
ni mji uliopo katika mkoa wa Mayo-Kebbi Mashariki nchini Chad.
Mwaka 2009 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 16,320.
Tanzania Mercantile Exchange
Historia
Kubadilishana huku kulikuwa ni wazo la Rais Jakaya Kikwete, ambaye alitaka kuiga mfano kama huo nchini Tanzania baada ya kutembelea Ethiopia Commodity Exchange.. Kubadilishana huko kulikuwa na leseni na Mamlaka ya Soko la Mitaji na Usalama wa Tanzania na kuingizwa mnamo 25 Agosti mwaka 2014. The Exchange was inaugurated in November 2015 by Jakaya Kikwete and commenced operations in Sesame seeds in 2019.
Abdallah Rashid Sembe
Sheikh Abdallah Rashid Sembe (1912 - 22 Mei, 1999) alikuwa mwanaharakati na mzalendo aliyeshiriki katika kupigania uhuru wa Tanganyika katika miaka ya 1950. Vilevile alikuwa mwenyekiti wa TANU jimbo la Tanga. Huhesabiwa kama shujaa wa Azimio la Tabora lilofanyika kuanzia tarehe 21-26 Januari, 1958.
Maisha ya Tanga na uhodhi wa ukoloni, TAA hadi TANU
Mwaka 1955 Sheikh Abdallah Rashid Sembe alikuwa akijishughulisha na biashara ya kuuza nazi katika soko la Ngamiani mjini Tanga. Hali ya siasa katika jimbo la Tanga ilikuwa ni ya kipekee kabisa ukilinganishwa na jinsi hali ilivyokuwa sehemu nyingine za Tanganyika. Ilikuwa ni Tanga tu katika historia ya Tanganyika kuwa dhana mpya ya siasa zaidi ya ile hali kukubali kila jambo la Waingereza, hali hii iliongezeka katika uhusiano baina ya Waafrika na watu wa rangi nyingine.
Katika jimbo la Tanga kwa bahati mbaya sana Uarabu ulichukua nafasi ya tabaka la utawala juu ya Waafrika. Dhana hii ilitiwa nguvu na wakoloni ili kuwagawa wananchi na kuwakandamiza Waafrika. Hiki kilikuwa kitu ambacho Waafrika walikuwa hawajapamba nacho. Kwa zaidi ya karne moja walikuwa wamezoea ubwana wa Waingereza. Uongozi wa siasa kupitia African Association ulikuwa chini ya watu waliojinasibu kuwa asili yao ni Uarabu zaidi kuliko Uafrika ingawa wengi wao walikuwa na damu ya Kiafrika. Katika hali kama hii African Association Tanga haikuwa na nguvu ya kuwaunganisha wananchi kupambana na ukoloni kama ilivyokuwa sehemu nyingine. Mara chache sana watu waliihusisha ofisi ya TAA Tanga na siasa. Ofisi ya TAA inakumbukwa na kuhusishwa na mahakama ya kadhi ambako kadhi Sheikh Ali bin Hemed alihukumu jamii ya Waislamu kwa kutumia sharia.
Mwaka wa 1875 The Universities' Mission to Central Africa (UMCA) ilikuwa imehama kutoka Mkunazini Zanzibar kwenda Magila katika Jimbo la Tanga. Ukristo ulianzishwa na kustawi katika nchi ya Wabondei, na vivyo hivyo nafasi za elimu kwa watoto wa Wabondei ambao wengi walibatizwa katika lile wimbi la kuwania nafasi za elimu. Jimbo la Tanga likabarikiwa na kuwa na Waafrika walioelimika sana. Vijana wengi kutoka Ubondei waliingia Chuo Kikuu cha Makerere na siasa za kizalendo zilizoanza baada ya Vita Kuu ya Pili ya Dunia, Wabondei walikuwa wamejaa katika utumishi wa serikali ya kikoloni. Katika hali kama hii ingelitegemewa kuwa hawa wasomi wa Makerere ambao wengi walikuwepo pale Tanga mjini wakifanya kazi wangetoa uongozi katika African Association na kuanzisha harakati za kudai uhuru wa Tanganyika.
Vuguvugu kutoka kwa wanaharakati wasoelimu, kutokea kwa Sembe
Hawa Waafrika wasomi kutoka shule za misheni na Makerere badala ya kuwa wapigania haki wakawa watiifu kwa taasisi mbili zenye nguvu, serikali ya kikoloni na Kanisa. Wasomi hawa waliunda vikundi vyao kwa kushawishiwa na Waingereza vilivyokuwa vikijulikana kama Discussion Groups yaani vikundi vya majadiliano. Vikundi hivi vilijitenga na siasa. Kwa ajili hii basi, ilibakia kwa Waafrika "wasiokuwa na elimu" kuunda TANU na kuongoza harakati za kudai uhuru wa Tanganyika. Hapa ndipo unakutana na Shekh Abdallah Rashid Sembe.
Mikutano ya awali ya kisiasa na kutafuta wanachama wa TANU, Tanga
Kikundi cha wafanyabiashara wadogo wadogo katika soko la Ngamiani, Abdallah Rashid Sembe akiwamo kiliitisha mkutano katika ukumbi wa Tangamano Septemba 5, 1955. Waliohudhuria mkutano huo walikuwa Abdallah Rashid Sembe, Hamis Heri, Peter Mhando, Mohamed Kajembe, Tuwa Abdallah, Dhili Mgunya, Victor Mkello, Mohamed Sadik, Hassan, Peter Ramadhani Jembe na Ali Mohamed. Peter Ramadhani tayari alikuwa mwanachama wa TANU huko Arusha na alikaribishwa mkutanoni ili waasisi wa TANU wanufaike kutokana na uzoefu wake.
Wasomi wa Makerere, uongozi wa TAA na Mwalimu Kihere mmoja wa wanasiasa wa wakati ule hawakuwepo kwenye mkutano huu muhimu. Mkutano ulifunguliwa na Hamis Heri na ulifungwa kwa uamuzi kuwa mkutano mwingine wa kuchagua viongozi wa chama ufanyike tarehe 23 Oktoba. Mkutano uliamua vile vile kuwa juhudi zifanyike kupata wanachama wengi iwezekanavyo. Kiasi kidogo cha fedha kilikusaywa na Harir Omari Siagi alipewa aende makao makuu ya TANU, Dar es Salaam kununua kadi sabini za TANU. Abdallah Rashid Sembe alikuwa mmoja wa wanachama wa mwanzo wa TANU.
Tarehe 23 Oktoba, wanachama wa mwanzo wa TANU huko Tanga walikutana kuchagua viongozi wao wa kwanza. Hamisi Heri alichaguliwa kuwa mwenyekiti na Peter Mhando Katibu. Jumla ya watu arobaini na tano walihudhuria mkutano huo na wakapewa kadi za TANU. Mwalimu Kihere alihudhuria mkutano lakini hakuchaguliwa katika nafasi yoyote ya uongozi. Kamati ya wanachama iliundwa kutokana na wale wanachama kumi na moja waasisi waliokutana katika ule mkutano wa kwanza mwezi uliopita.
Kamati hiyo ilikuwa na wajumbe wafuatao: Abdallah Rashid Sembe, Mohamed Kajembe, Victor Mkello, Dhili Mgunya, Ali Mohamed, Abdallah Mohamed na Mohamed Sadik. Peter Mhando alijitolea nyumba yake kuwa ofisi ya kwanza ya tawi la TANU mjini Tanga. Mara tu baada ya mkutano huu wazee wa Tanga wakiongozwa na Makoko Rashid, mwanachama wa zamani wa TAA walianza kufanya kampeni kwa ajili ya TANU. Chama kilipata msukumo mwingine na kuongezeka nguvu wakati Sadik Ali Patwa Muasia tajiri alipoingia TANU.
Kuanzishwa kwa Tawi la TANU Tanga
Baada ya kufungua tawi la TANU mjini Tanga, uongozi wa chama ulimwalika Julius Mwalimu Nyerere, Bibi Titi Mohamed, John Rupia na Mbutta Milando. Mwalimu Nyerere alifikia nyumbani kwa Hamis Heri. Huu ndiyo ukawa mwanzo wa urafiki kati ya Mwalimu Nyerere na Sheikh Abdallah Rashid Sembe. Wazee wa Tanga wanakumbuka kuwa wakati wa harakati Mwalimu Nyerere alipata kufanya mikutano mingi ya siri nyumba ya pili kutoka nyumba ya Sheikh Sembe barabara ya kumi na nne Sheikh Sembe akiwa mwenyeji wake. Nyumba hii sasa hivi inamilikiwa na ukoo wa Salim Mbaruku, moja ya koo maarufu mjini Tanga. Baada ya kushindwa kupata nafasi yoyote katika chama, Mwalimu Kihere alipoteza shauku ya siasa. Mwalimu Nyerere alipokuja Tanga kuifanyia kampeni TANU ndipo Mwalimu Kihere alikaribishwa na Mwalimu Nyerere kujiunga na chama. Matokeo ya ziara ya Mwalimu Nyerere Tanga ilikuwa ni kumrudisha tena Mwalimu Kihere katika siasa.
Mkutano wa kwanza wa hadhara Tanga
Mabingwa wa kuhamasisha wa TANU enzi zile, Julius Mwalimu Nyerere, Bibi Titi Mohamed walihutubia mkutano wa hadhara kwenye uwanja maarufu wa Tangamano. Hii ilikuwa hatua kubwa sana kwa TANU, na kwa harakati dhidi ya ukoloni katika jimbo la Tanga. Haya yalikuwa mapinduzi makubwa kutoka enzi za zile siasa za wasomi katika Discussion Group ambazo kama akina Sembe na wenzake wangeziendekeza uhuru ungelichelewa sana. Baada ya hapo, Mwalimu Kihere alichaguliwa kuwa Mwenyekiti wa Tanga badala ya Hamis Heri, na Amos Kissenge alichaguliwa Katibu. Abdallah Rashid Sembe mmoja wa wanachama wasisi wa mwanzo kabisa wa TANU alichaguliwa kuwa mjumbe wa Kamati Kuu ya Taifa ya TANU akiwakilisha Jimbo la Tanga. Sheikh Abdallah Rashid Sembe alidumu katika nafasi hiyo hadi mwaka 1969 akiwa mmoja wa viongozi waliopitisha Azimio la Arusha mwaka wa 1967.
Kifo cha Sheikh Sembe
Kifo cha Abdallah Rashid Sembe kilitokea Hospitali ya Bombo, Tanga tarehe 22 Mei, 1999. Siku ya pili yake, Jumapili asubuhi kwa wale waliokuwa wanasikiliza Radio One walisikia katika matangazo ya vifo Mwalimu Julius Kambarage akiarifiwa msiba ule. Kisha jina lililofuata likawa la Rais wa Zanzibar Dk. Salmin Amour na baadaye mtangazaji akasema habari za msiba ziwafikie ndugu na jamaa wote. Hili halikuwa tangazo la kifo la kawaida. Si kila siku wananchi wanapata bahati kama hiyo ya kusikia Mwalimu Nyerere akitangaziwa taarifa ya kifo kwenye redio. Ni wazi kuwa wananchi wengi walikuwa wamepigwa na mshangao. Pana uhusiano gani kati ya Sheikh Abdallah Rashid Sembe na Mwalimu Nyerere kiasi ya kifo cha Sheikh aarifiwe.