cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kwame Nkrumah
Kurudi Ghana
Baada ya kurusi Gold Coast, Nkrumah kwenye mwaka 1947 alikuwa katibu mkuu wa chama cha United Gold Coast Convention (UGCC). Mwaka 1948 kulitokea ghasia ya "Accra Riots"; askari Waafrika wa jeshi la Kiingereza walioachishwa baada ya vita kuu walidai malipo waliyoahidiwa. Nkrumah alihutubia mkutano wao; baada ya maandamano yao kuvunjwa na polisi na watu kufa katika ghasia iliyofuata, polisi ilikamata viongozi wa chama cha UGCC.
Mwaka 1949 Nrumah alitoka katika UGCC akaunda Convention People’s Party (CPP) iliyokuwa na madai makali zaidi. Mwaka 1951 CPP ilipata kura nyingi katika uchaguzi baada ya kudai uhuru mara moja. Nkrumah aliyekuwa tena mbaroni aliruhusiwa kugombea, alipata asilimia 98,5 za kura mjini Accra akaachwa huru. Mwaka 1952 alichaguliwa na Halmashauri ya Kisheria kuwa waziri mkuu wa koloni.
Baada ya uhuru
Nkrumah alianzisha mipango mingi ya kuendeleza Ghana kiutamaduni, kielimu na kiuchumi. Pamoja na Haile Selassie wa Ethiopia aliunda Umoja wa Muungano wa Afrika (kwa Kiingereza: Organisation of African Union - OAU). Alikaribia nchi za kikomunisti na kuajiri washauri na wahandisi kutoka Urusi na China.
Alijipatia maadui kati ya machifu waliokuwa na mamlaka kubwa wakati wa ukoloni lakini sasa wengi waliachishwa au kupinduliwa na serikali kama hawakufuata maagizo yote kutoka juu. Alipata pia maadui kati ya wakulima tajiri wa kakao kwa sababu aliongeza sana kodi wakati bei ya zao hili kwenye soko la dunia ilipanda juu. Mnamo mwaka 1960 bei za kakao zilishuka sana na hapo alikosa pesa kwa miradi mingi aliyoanzisha wakati mapato ya kakao yalikuwa juu.
Gharama za miradi kubwa zililipiwa kwa kukopa pesa nje ya nchi. Deni la taifa lilikua haraka. Baada ya bidhaa kadhaa kuwa haba, serikali ilijaribu kuongoza uchumi kwa mfano wa nchi za kikomunisti. Upinzani kati ya wananchi ulitazamwa kama uasi na watu wengi walikamatwa. Kodi zilipandishwa.
Inasemekana ya kwamba pia huduma za siri za CIA (Marekani) na MI5 (Uingereza) zilichochea wapinzani wa Nkrumah waliopanga kumpindua. Mwaka 1966 alipokwenda safari ya kutembelea China na Korea ya Kaskazini kamati ya siri ya upinzani pamoja na jeshi la ulinzi na polisi ya kitaifa ilipindua serikali.
Wabena
Jina la Wabena hurejea makabila tofauti:
Kikwerba-Mamberamo
Kikwerba-Mamberamo ni lugha ya Kitor-Kwerba nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakwerba. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kikwerba-Mamberamo imehesabiwa kuwa watu 300. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwerba-Mamberamo iko katika kundi la Kwerba.
Mkoa wa Miyazaki
260px|thumb|right thumb|right|260px|Ramani ya Japani na Miyazaki thumb|right|260px|Miyazaki, Miyazaki, Wakakusa Street Miyazaki (宮崎県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Miyazaki (宮崎市).
Nimefulia
"Nimefulia" ni jina la wimbo uliotoka 26 Juni, 2010 kutungwa na kuimbwa na msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania, Benjamin wa Mambo Jambo akiwa na A.T. Wimbo umetayarishwa na Benjamin mwenyewe kupitia studio yake ya Mzuka Records ya Mbezi Beach, Dar es Salaam. Video ya wimbo huu, umeongozwa na Adam Juma wa Visual Lab. Ndani wanaonekana wakiwa mahali pa kuoshea magari kienyeji baada ya kufukuzwa kazi bila maelezo ya maana. Ili kujikimu kimaisha, anaamua kuingia mtaani na kufanya kazi mbalimbali ili aweze kumudu gharama za maisha.
VE
VE au ve ni kifupi cha:
Nimefulia
Wazo la wimbo
Wazo hili Miika aliunga mkono kwa asilimia mia moja. Na hasa ilitakiwa wimbo huu urekodiwe Finland, ila tu ratiba zilibana kwa wawili hawa ikaishia kuja kufanywa nchini Tanzania. Vilevile hii ndiyo ilikuwa mara ya kwanza kwa Benjamin kwenda barani Ulaya. Akiwa Tanzania, alitengeneza mdundo wake na kutia sauti pekee.
Aliendelea kusikiliza mwenyewe hadi hapo alipompata A.T na kutia sauti yake katika kiitikio. Awali Benja alikataa kumruhusu A.T atie sauti zake katika wimbo wake, hasa kwa kufuatia A.T alikuwa anaimba miduara na yeye Benjamin anaimba ragga. Kukutana kwa wawili hawa kulisababishwa na Adam Juma aliyemtambulisha A.T kwa Benjamin. Kilichopelekea Benjamin kumkubali A.T ni baada ya kumfanyia wimbo wake wa Nipigie alioimshirikisha Stara Thomas. Kuanzia hapo, Benjamin ikabidi atulie na akubali matokeo ya kumshirikisha A.T katika kibwagizo.
Wimbo wote umetungwa na Benjamin peke yake. Hata mistari ya kwanza katika wimbo huu "Wamemfunga kaka yangu mwanangu muziki" ni sehemu ya Benja ila alimpasia A.T baada ya kushirikishwa. Wazo kuu lilikuwa kuleta ladha mbili za muziki tofauti ili kufanya iwe burudani ya kipekee.
Maudhui na uchambuzi
thumb|Sampuli ya Nimefulia kama jinsi inavyoimbwa na Benja na A.T. Muundo wa mashairi umefuata mitindo yote miwili ya kimapokeo na kimambo leo. Mfano mstari wa kwanza unasema "Wamemfunga kaka yangu mwanamuziki, niliyekuwa namtegemea anitoe kwenye dhiki". Upande A "ki" na upande B kuna "ki", yaani mwanamuziki na dhiki. Huo ni muundo au mtindo wa kimapokeo. Hajaishia hapo, anasema "aliyekuwa anazunguka kutafuta riziki, tupate kula nisome pia niondokane na dhiki". Maneno haya au ufunguzi huo unaweza kuwa aidha wa kisiasa au lengo katika maisha ya kweli. Benjamin anajibu "siwezi kukubali, siwezi kukubali" huku A.T akijibu "yale yalitokea huenda yamekusudiwa" huku Benjamin akirudia maneno sawa na ya awali. Matukio haya, yanaweza kuwa ya yametendwa na wanadamu aidha kwa makusudi au bahati mbaya. A.T na Benjamin wanaona maisha magumu huku watu akijilimbikizia mali huku wengine wakiishi maisha ya tabu. A.T anajibu baada ya Benjamin "siwezi kukubali" akimaanisha hali hiyo, kwa "zama za mabepari naona zinajirudia" huku akimaliza na "nimefulia".
Usaliti
Wimbo unaonesha usaliti katika jamii iliyotuzunguka. Kabla ya maisha ya Benja kwenda kombo, alikuwa na marafiki wengi, lakini punde upepo umeenda kusi, wote wamekimbia. Hasa kwa kufuatia hana cha kuwapa katika maisha yake. Ananuka dhiki. Anasema hivi: "Wale masela wangu wa karibu hivi sasa siwaoni". Halafu "waliojifanya wananipenda kwa sana sasa nao siwaoni" hapa anamaanisha wapenzi zake. Hata wale waliokuwa wanatumia ote nao hawaonekani.
Ufundi na lugha
Katika kusukumia maneno, anachanganya maneno ya Kiingereza na Kiswahili. Mfano kwenye kutaja waliomsaliti anasisitiza kwa Kiingereza: So damn haters kaitaja baada ya "waliojifanya wananipenda kwa sana sasa nao siwaoni". "I'm a broke one" kaitaja baada ya "Hata wale waliokuwa wanatumia ote nao hawaonekani".
Siasa, ufisadi na ukosoaji
Katika wimbo anakosoa tabia za wanasiasa katika kutoa ahadi ambazo hawawezi kuzitimiza. Ben anachukizwa na utaratibu huo. Mfano anasema "Uliniahidi utajenga barabara za juu na chini, kila kitu utaboresha elimu na mambo yote" lakini "hadi sasa huna lolote ulilofanya umesepaaa". Ben analia tabia za baadhi ya viongozi kujilimbikizia mimali. Anarejea katika wimbo kwa kusema "mgodi wenyewe umetaifishwa" halafu "shamba la bibi yako limebinafsishwa" tena "soko la babu yako nalo limebinafsishwa". Mara nyingi hawa wazabuni na waseti ni wenyewe vigogo wa serikali. Matukio haya yalikuwa ya kawaida kwa karibia tawala zote zilizopita. Katika wimbo anasikitikia hali hiyo kwa majonzi jinsi ubadhilifu na dhulma dhidi ya wanyonge kutoka kwa vigogo wa serikalini.
James Zikusoka
James Mbuzi Nyonyintono Zikusoka (11 Novemba 1926 - 29 Januari 2012), alikuwa mhandisi wa ujenzi kutoka Uganda, ambaye alifanya kazi kama Waziri wa ujenzi na usafiri kutoka 1971 hadi 1972.
Elimu
Zikusoka alizaliwa tarehe 11 Novemba 1926, katika Wilaya ya sasa ya Iganga, mkoa mdogo wa Busoga, katika Mkoa wa Mashariki wa Uganda. Alisoma shule za msingi za eneo hilo kabla ya kuingia katika Chuo cha Busoga Mwanri, ambapo alimaliza elimu yake ya ngazi ya juu na kidato cha tano na cha sita ,na kuhitimu mwaka 1947. . Akawa msimamizi wa shule ya bweni ya wavulana wote. Baadaye alifanya kazi kama mhandisi wa ujenzi.
Wolfgang Pauli
thumb|right|Wolfgang Pauli left|80px
Mto Olony
unapatikana katika wilaya ya Oyam, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mwamapalala
Mwamapalala ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,091 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39216.
M'banza-Kongo
thumb|Mahali pa M’banza Kongo nchini Angola M'banza-Kongo ni mji wa Angola ya Kaskazini wenye wakazi 25,000 na pia makao makuu ya mkoa wa Zaire ndani ya Angola. Iko karibu na mpaka wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kwenye 6°16′0″S 14°15′0″E.
Mwaka 2009 idadi ya wakazi ilikuwa 30,768.
M'banza-Kongo ilikuwa mji mkuu wa Ufalme wa Kongo ikaitwa kwa karne kadhaa "São Salvador do Congo".
Mabaki yake yameorodheshwa na UNESCO katika Urithi wa Dunia.
Historia
Kuna maghofu ya makanisa mbalimbali ya karne ya 16. Kanisa Kuu lililojengwa 1549 linasemekana ni kanisa kuu la kwanza katika Afrika Kusini kwa Sahara na Ethiopia. Lilitembelea na Papa Yohane Paulo II alipozuru Angola mwaka 1992.
Ulikuwa mji mkubwa wakati ya mfalme Afonso I wa Kongo. Taarifa ya kanisa ya miaka ya 1630 yasema kulikuwa na ubatizo wa watu 4,000 hadi 5,000 mjini na katika nchi ya karibu kwa mwaka, hivyo wataalamu wamekadiria idadi ya wakazi kuwa 100,000.
Mji uliharibiwa wakati wa vita vya wenyewe kwa wenyewe mwaka 1665. Wakazi wote walitoka na kuacha maghofu matupu mwaka 1678. Lakini mwaka 1709 mfalme Pedro IV wa Kongo akarudisha mji mkuu wa milki yake hapo. Umeendelea kukaliwa hadi leo ingawa idadi ya watu ilibadilika mara nyingi.
Wakamba
Wakamba ni kabila la watu wa Kenya wakikalia eneo la Ukambani kati ya Nairobi, Voi na kati ya mlima Kenya na mlima Kilimanjaro. Wakamba ni kabila kubwa la nne nchini Kenya.
Hutumia lugha ya Kikamba ambacho ni lugha ya Kibantu karibu na Kigikuyu, Kiembu na Kimeru.
Maisha kabla ya ukoloni
Asili yao inaaminika kuwa katika eneo la Kilimanjaro yenyewe lakini walihama takriban miaka 400-500 iliyopita kuja Ukambani walipo. Walikuwa wafugaji, wakulima na wawindaji.
Katika karne ya 19 walikuwa na nafasi muhimu katika biashara ya pembe za ndovu kati ya bara na pwani ya Kenya. Misafara yote kutoka au kwenda Mombasa ilipaswa kupita katika eneo lao. Walitafutwa sana kama wapagazi.
Maisha wakati wa ukoloni
Kuanzia miaka ya 1930 Wakamba walianza kujiunga kwa wingi na jeshi na polisi ya kikoloni. Imekadiriwa kuwa karibu theluthi moja ya Wakamba wote walioajiriwa walikuwa jeshini. Mwendo huo ulisababishwa na ugumu wa maisha kutokana na ukame wa Ukambani kwa upande mmoja na hali ya kukaa karibu na reli na taasisi za dola la kikoloni kwa upande mwingine.
Wakati wa vita vya Mau Mau sehemu za Wakamba walijiunga na harakati ile, lakini wanajeshi kwa ujumla walisimama upande wa serikali ya kikoloni.
Katika kilimo Wakamba walianza kilimo cha umwagiliaji.
Sanaa
Wasanii Wakamba wamekuwa maarufu kama wachongaji wa ubao nchini Kenya. Katika historia yao hutunza kumbukumbu ya kwamba wakati wa ukoloni Mkamba alifika Dar es Salaam alipojifunza sanaa hiyo kutoka kwa wachongaji Wamakonde na kurudi na maarifa aliyofundisha wengine. Leo hii ni hasa Wakamba wanaochonga sanamu za wanyamapori zinazotafutwa na kununuliwa na watalii.
Kibena (Nigeria)
Kibena ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabena. Isichanganywe na lugha ya Kibena nchini Tanzania. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kibena imehesabiwa kuwa watu 95,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibena iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Kibubi
Kibubi ni lugha ya Kibantu nchini Gabon inayozungumzwa na Wabubi. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kibubi imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibubi iko katika kundi la B30.
Mikhail Atallah
Mikhail Jibrayil (Mike) Atallah ni mwanasayansi wa kompyuta wa Marekani mwenye asili ya Lebanoni, profesa wa kipekee wa sayansi ya kompyuta katika chuo kikuu cha Purdue.
Pep Guardiola
right|thumb|214x214px|Pep Guardiola akiwa na Manchester City mnamo 2017 Josep "Pep" Guardiola Sala (amezaliwa 18 January 1971 ) ni meneja wa soka la kulipwa,Raia wa Uhispania na mchezaji wa mpira wa miguu wa zamani, ambaye ni meneja wa klabu ya Manchester City tangu 2016. Anachukuliwa kuwa mmoja wa wasimamizi muhimu katika historia ya soka na anashikilia rekodi za mechi nyingi mfululizo za ligi alizoshinda kwenye La Liga akiwa na klabu ya Barcelona F.C.
Guardiola alikuwa kiungo mkabaji. Alitumia muda mwingi wa maisha yake akiwa na Barcelona,Pia alikuwa sehemu ya timu ya Johan Cruyff iliyoshinda kombe la kwanza la klabu bingwa Ulaya mwaka 1992. na kushinda makombe manne mfululizo katika ligi kuu ya Uhispania (1991-1994).Alikuwa nahodha wa timu kutoka mwaka 1997 hadi 2001 alipoondoka katika klabu hiyo.Guardiola aliwahi kucheza Brescia na Roma nchini Italia, Al-Ahli ya Qatar, na Dorados de Sinaloa ya Mexico.Alicheza mara 47 akiwa kama nahodha wa timu ya taifa ya Uhispania, na alicheza  kwenye Kombe la Dunia la FIFA la mwaka 1994, na vile vile kwenye UEFA Euro ya mwaka 2000.
Tuzo ya Eric Gregory
Tuzo ya Eric Gregory ni tuzo ya fasihi inayotolewa kila mwaka na jamii ya waandishi nchini Uingereza kwa washairi walio na umri wa chini ya miaka 18.
Mkoa wa Kyoto
260px|thumb|right thumb|right|260px|Ramani ya Japani na Mkoa wa Kyoto Kyoto (京都府) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Kyoto (京都市).
Tuzo ya Eric Gregory
Tuzo hiyo ilianzishwa mwaka 1960 na Erick Gregory kwa ajili ya kuunga mkono na kuwatia moyo washairi wachanga.
Mwaka 2019 washindi sita walipatikana: James Connor Patterson, Sophie Collins, Mary Jean Chan, Dominic Leonard, Seán Hewitt, na Phoebe Stuckes. Kila shairi lilizawadiwa euro 4,725.
VF
VF au  ni kifupi cha:
Mwadobana
Mwadobana ni kata ya Wilaya ya Bariadi katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania yenye postikodi namba 39114. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 25,778 waishio humo.
Idd Mohamed Azzan
Idd Mohamed Azzan (amezaliwa tar. 8 Oktoba 1965) ni Mbunge wa jimbo la Kinondoni katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.
Pidurutalagala
thumb ni mlima wenye kimo cha m 2,534 juu ya usawa wa bahari.
Uko nchini Sri Lanka na ndio mrefu kuliko yote ya kisiwa hicho.
Kikwesten
Kikwesten ni lugha ya Kitor-Kwerba nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakwesten. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kikwesten imehesabiwa kuwa watu 2000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwesten iko katika kundi la Tor.
Mto Kanyamvuvyi
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Alifa Rifaat
alt=Alifa Rifaat mnamo (1988)|thumb|Alifa Rifaat (1988) Fatimah Rifaat (alizaliwa Juni 5 1930 ,alifariki Januari 1996), alijulikana Kama Alifa Rifaat (Kiarabu: أليفة رفعت), alikua mwandishi wa nchini Misri ambaye hadithi zake fupi zenye utata zilijulikana wakati wa maonyesho ya mienendo ya mahusiano ,jinsia ya kike na katika utamaduni wa Misri.
1856
Waliozaliwa
bila tarehe
Sri Pada
thumbnail|right|200px|Mlima Sri Pada
ni mlima wenye kimo cha m 2,243 juu ya usawa wa bahari.
Scotch Plains, New Jersey
thumbnail|right|250px|Shule ya kwanza iliyojengwa katika mji huo, ambayo ilipewa jina la Park Middle School
thumb|right|260px|Mahali pa mji wa Scotch Plains katika Union County na [[New Jersey]] Scotch Plains ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 23,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 66 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 23.6 km².
Jane Seymour (mwigizaji)
Jane Seymour OBE (jina la kuzaliwa: Joyce Penelope Wilhelmina Frankenberg; 15 Februari 1951) ni mwigizaji wa filamu wa Uingereza. Anafahamika zaidi kwa kucheza filamu ya James Bond - Live and Let Die na pia kucheza katika mfululizo wa kipindi cha TV cha Dr. Quinn, Medicine Woman.
Naoto Otake
Naoto Otake (大嶽 直人; alizaliwa 18 Oktoba 1968) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Otake alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 27 Septemba 1994 dhidi ya Australia. Otake alicheza Japani katika mechi 1.
Mkoa wa Nagano
260px|thumb|right thumb|right|260px|Ramani ya Japani na Mkoa wa Nagano Nagano (長野県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu wake ni Nagano (長野市).
Mussa
Mussa ni kata ya Wilaya ya Arusha Vijijini katika Mkoa wa Arusha, Tanzania yenye postikodi namba 23205.
Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,836 walioishi humo.
Kiberom
Kiberom ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Waberom. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiberom imehesabiwa kuwa watu 300,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiberom iko katika kundi la Plateau.
Mhunze
Mhunze ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,835 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39203.
Kobayashi Issa
Kobayashi Issa (kwa Kijapani: 小林 一茶; 15 June 1763 - 5 Januari 1828 alikuwa mshairi wa Japani na kuhani wa dini ya Ubudha akiandika sana mashairi aina ya Haiku.
Alikuwa akijulikana sana kwa lakabu ya jina la Issa na ni miongoni mwa walimu wanne maarufu wa haiku nchini Japani pamoja na Matsuo Bashō, Yosa Buson na Masaoka Shiki
Kikwinsu
Kikwinsu ni lugha ya Kitor-Kwerba nchini Indonesia inayozungumzwa na Wakwinsu. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kikwinsu imehesabiwa kuwa watu 500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikwinsu iko katika kundi la Kwerba.
Unga Ltd
Jina la kata latokana na kiwanda cha kampuni ya Unga Ltd kilicho karibu. Unga Ltd ni mtaa wa vibanda na kati ya maeneo maskini zaidi ya Arusha.
Joseph Yobo
Joseph Yobo (alizaliwa Kono, Nigeria, 6 Septemba 1980) alikuwa mlinzi wa timu ya Nigeria ya kandanda na ya klabu ya Ligi ya Uingereza ya Everton. Alikuwa nahodha wa timu ya taifa ya Nigeria, na mchumba wake ni malkia wa urembo wa zamani Adaeze Igwe.
Wasifu wa Klabu
Joseph Stefano Yobo alikulia mjini Port Harcourt na ni rafiki wa karibu wa Crewe Alexandra, George Abbey ambaye walikua pamoja. Baadaye aliomba ushauri kutoka kwa Abbey alipoamua  kuhamia Uingereza.
Yobo alihama Nigeria kuenda Ubelgiji kujiunga na Standard Liege mwaka wa 1998. Alijitokeza katika timu yake mara ya kwanza mwaka wa 2000, na akaendelea kujitokeza mara 46 katika klabu ya Ligi Jupiler. Mwaka wa 2001, alinunuliwa na klabu ya Kifaransa, Olympique Marseille. Muda mfupi baada ya maamuzi yake ya kwanza, Yobo alikopeshwa katika klabu ya CD Tenerife nchini Hispania. Baada ya karibu miezi 9 Yoboalirudi Marseille, kabla ya kujiunga na klabu ya Evertonya Uiingereza, kwa mkopo tena, mwezi Julai 2002. Ada ya £ 1m ilihitajika kusajili mchezaji huyu, na yeye akawa wa kwanza kusainiwa kama mchezaji mpya na meneja David Moyes. Fursa ya kufanya hatua hiyo kudumu ilichukuliwa na kukamilika mwaka wa 2003 baada ya mzozo kati Yobo na Marseille mara ulipotatuliwa pamoja na kukubaliana na Everton kwa kuongeza £ 4m.
Yobo alikuwa mmoja wa wachezaji thabiti zaidi katika kikosi cha Everton, na alikuwa mmoja wa wachezaji saba tu katika ligi nzima waliocheza kila dakika ya kila mchezo katika kipindi cha 2006-2007 Ligi Kuu ya msimu
Kuchelewa kwa kutia saini mkataba mpya na Everton, mwaka 2006, kulisababisha uvumi kuwa anahamia Arsenal, lakini tarehe 22 Julai Yobo alijitolea kwa Goodison Park hadi mwaka wa 2010. Kwanzia 15 Aprili 2007 Joseph Yobo ana rekodi ya wachezaji kutoka Ng'ambo katika timu ya Everton.
Katika mchuano wa Kombe la UEFA kwa mechi dhidi ya AE Larissa ya Ugiriki tarehe 25 Oktoba 2007, Yobo alichukua usukani kwani Phil Neville hakuwepo na hivyo akawa Mwafrika wa kwanza kuwa nahodha wa klabu hiyo.Mnamo tarehe 16 Mei 2009 Yobo alifunga bao lake kwanza la msimu dhidi ya West Ham United na kushinda 3-1.
Katika msimu wa 2009/10 ilibidi Yobo kuzoea kushirikiana na mshiriki wake mpya, Sylvain Distin, baada Joleon Lescott kuhama na Phil Jagielka kujeruhiwa. Mnamo tarehe 29 Novemba 2009, alijifunga bao na Evertons kushindwa 2-0 na Liverpool katika katika mapambano ya timu za Merseyside.
Wasifu wa Kimataifa
Mnigeria huyu aliweza kucheza mechi tatu za Kimataifa na timu ya Super Eagles nchini Japan na Korea ya Kusini, katika mchuano wa Kombe la dunia la FIFA 2002, na kusaidia upande wake, katika bao lao moja tu katika mchuano huo Uchezaji wake wa kimataifa umepokea maneno chanya.
Tuzo
Everton
Mto Kariba (Kayanza)
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Maji yake kupitia mto Ruvubu huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
VG
VG au  ni kifupi cha:
Springfield Township, Union County, New Jersey
thumb|right|260px|Mahali pa mji wa Springfield Township katika Union County na [[New Jersey]] Springfield Township ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 14,700 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 54 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 13.3 km².
Paektu
thumb|Mlima Paektu ni mlima wa volikano wenye kimo cha m 2,744juu ya usawa wa bahari.
Uko kati ya China na Korea Kaskazini; ndio mrefu kuliko yote ya rasi ya Korea.
Mto Omwodoaita
unapatikana katika wilaya ya Oyam, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mkoa wa Nagasaki
260px|thumb|right thumb|right|260px|Ramani ya Japani na Mkoa wa Nagasaki Nagasaki (長崎県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Nagasaki (長崎市).
Pinnipedia
Pinnipedia ni jina la kisayansi la familia ya juu iliyo na sili, simba-bahari, sili-manyoya na walarasi ndani yake.
Mwainisho
Familia ya juu Pinnipedia
Kibwisi (Gabon)
Kibwisi ni lugha ya Kibantu nchini Jamhuri ya Kongo na Gabon inayozungumzwa na Wabwisi. Isichanganywe na Kitalinga-Bwisi cha Uganda. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibwisi imehesabiwa kuwa watu 3020 nchini Kongo na watu 1230 nchini Gabon. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kibwisi iko katika kundi la B40.
1857
Makala hii inahusu mwaka 1857 BK (Baada ya Kristo).
Waliozaliwa
bila tarehe
Herode Mkuu
250 px|right|Herode Mkuu. 250px|right|thumb|Herode akiteka [[Yerusalemu.]] thumb|250px|right|[[Hekalu la Yerusalemu.]] 250 px|right|thumb|[[Mamajusi mbele ya Herode.]] 250px|thumb|right|[[Mchoro wa Duccio di Buoninsegna kuhusu Mauaji ya watoto wachanga yaliyoagizwa na Herode.]]
Rosenda Monteros
Rosenda Monteros  (amezaliwa 31 Agosti 1935) ni mwigizaji wa filamu wa Mexiko.
Anafahamika zaidi kwa kucheza kama Petra, yule msichana aliyekutwa na Chico katika msitu, katika filamu ya The Magnificent Seven.
Herode Mkuu
Mkatili hasa, aliua hata mke wake mmojawapo na watoto watatu.
Ingawa alifuata dini ya Uyahudi na kuanza kazi kubwa ya kupanua na kupamba hekalu la Yerusalemu, alizingatia zaidi ustaarabu wa Kigiriki na kuendeleza miji kipagani.
Ni maarufu zaidi kutokana na taarifa za Injili ya Mathayo kuhusu jinsi alivyopokea kutoka kwa Mamajusi habari ya kuzaliwa kwa Mfalme wa Wayahudi, Yesu. Kwa hofu yake aliposhindwa kumtambua mtoto huyo, aliagiza wauawe watoto wote wa kiume chini ya umri wa miaka 2.
Mbita
Mbita ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,623 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39220.
Badru Kiggundu
Badru Malimbo Kiggundu ni mhandisi wa Uganda, msomi na mshauri, ambaye anahudumu kama mwenyekiti wa kamati teule ya rais yenye jukumu la kusimamia ukamilishaji wa vituo vyote viwili vya Kufua Umeme wa Maji cha Isimba na  Karuma. Aliteuliwa katika nafasi hiyo na Yoweri Museveni, rais wa Uganda mwezi Agosti 2016. Wakati huo huo anahudumu kama Mwenyekiti wa bodi ya wakurugenzi ya Shirika la Taifa la Majisafi na Majitaka. Aliteuliwa katika nafasi hiyo mnamo 20 Julai 2020, akichukua nafasi ya Christopher Ebal, ambaye mkataba wake uliisha.
Hapo awali, kuanzia 2002 hadi 2016, aliwahi kuwa mwenyekiti wa Tume ya Uchaguzi ya Uganda, kwa miaka 14 mfululizo.
Elimu
Alisoma shule ya msingi Kabasanda. Kisha akahamishiwa Shule ya Sekondari Kibuli kwa masomo yake ya O-Level. Mwishoni mwa 1964, alipata udhamini kamili kutoka kwa serikali ya Buganda, ili kuendelea na masomo yake ya A-Level katika Shule ya Upili ya Nabumali katika Wilaya ya Mbale, na kuhitimu kutoka hapo mwaka 1965.
Ufadhili mwinginealiupata katika Chuo Kikuu cha New Mexico, akihitimu Shahada ya Sayansi katika Uhandisi wa Kiraia. Aliendelea na masomo yake katika Chuo Kikuu cha Carnegie Mellon, alihitimu kutoka hapo mnamo 1971, na Shahada ya Uzamili ya Sayansi katika uhandisi wa umma. Baadaye, mnamo 1981, alipata Phd ya Daktari wa Falsafa kutoka Chuo Kikuu cha New Mexico.
Kazi nchini Marekani
Kwa kipindi cha miaka sita, kuanzia 1971 hadi 1977, Badru Kiggundu aliwahi kuwa mhandisi na mtendaji kwenye Kampuni ya National Housing and Construction Company, kampuni ya serikali ya mashirika ya umma, ambapo alihusika na ujenzi wa barabara.
Kazi katika Chuo
Kiggundu alifanya kazi kwenye sekta ya ujenzi binafsi kwa miaka miwili na nusu, baada ya kurejea Uganda mwaka 1988. Mnamo 1991, Chuo Kikuu cha Makerere, kilimwajiri kama mwanachama wa wafanyikazi wa taaluma katika idara ya uhandisi wa umma. Mnamo 1993, alipanda cheo nakua mkuu wa idara. Kuanzia 1999 hadi 2002, alihudumu kama Mkuu wa Kitivo cha Teknolojia. Aliondoka Makerere mwaka 2002 katika cheo cha Profesa Mshiriki.
Familia
Ameoa na ni baba wa watoto kumi na mmoja, na wake watatu.
Nuru Awadhi Bafadhili
Nuru Awadhi Bafadhili (amezaliwa 22 Novemba 1952) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania kupitia Chama cha Wananchi CUF kutokea jiji la Tanga.
Kitaaluma ni Mwalimu aliyestaafu. Ni Mjumbe wa Baraza Kuu la Uongozi Taifa - CUF, Mjumbe wa Mkutano Mkuu Taifa - CUF, na Mjumbe wa Baraza Kuu Taifa CUF, pia ni mlezi kichama wa Kanda ya Pwani ambayo inajumuisha mikoa ya Dar es Salaam, Pwani, na Bagamoyo.
Shinkichi Kikuchi
Shinkichi Kikuchi (菊池 新吉; alizaliwa 12 Aprili 1967) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Aristoteli
right|thumb|200px|Aristoteli, nakala ya Kiroma ya kichwa kilichochongwa kiasili na mchongaji Mgiriki [[Lysippo wakati wa karne ya 4 KK]] Aristoteli (kwa Kigiriki Αριστοτέλης, Aristotelēs; pia: Aristo; 384 KK - 7 Machi 322 KK) alikuwa mwanafalsafa muhimu wa ustaarabu wa Ugiriki ya Kale.
Pamoja na Plato huhesabiwa kati ya wanafalsafa muhimu zaidi katika utamaduni wa magharibi. Aristoteli alikuwa mwalimu wa Aleksander Mkuu kabla huyu hajawa mfalme.
Alichangia sehemu kubwa sana katika elimu ya sayansi na falsafa. mawazo na ugunduzi wake umewachochea watu na maandishi yake yametafsiriwa na kusomwa na watu wengi sana.
Maisha
Aristoteli alizaliwa kwenye rasi ya Halkidiki katika Ugiriki ya kaskazini kama mtoto wa mganga wa mfalme Amyntas wa Masedonia.
Alipofikia umri wa miaka 17 au 18 alitumwa kusoma kwenye chuo cha Plato huko Athens alipokaa kwa miaka 20, mwanzoni kama mwanafunzi baadaye kama mwalimu.
Baada ya kifo cha Plato mwaka 347 alisafiri akatembelea mahali mbalimbali kwenye visiwa vya Bahari ya Aegei pamoja na Asia Ndogo. Akakaa kwa mfalme Hermias wa Assos akamwoa binti yake Phytias.
Mnamo 345 Hermias aliuawa na Wajemi na Aristoteli alipokea wito la kuwa mwalimu wa mfalme mteule Aleksander wa Masedonia.
Baada ya Aleksander kuwa mfalme, Aristoteli alirudi Athens 385/334 alipofundisha falsafa yake.
Mnamo 323 baada ya kifo cha Aleksander Mkuu alipaswa kuondoka Athens kwa sababu wapinzani wa Masedonia waliongezeka nguvu akahamia Halki alipoaga dunia mapema.
Maandishi
Kati yake kuna maandishi juu ya mantiki, fizikia, falaki na metafizikia. Neno "metafizikia" limetokana na Aristoteli kwa sababu dhana zake juu ya chanzo na tabia za vitu zilipangwa baada ya maelezo juu ya "fizikia" (hivyo jina "meta-fizikia").
Mafundisho
Aristoteli alikusanya elimu ya wakati wake akajaribu kuipanga katika utaratibu.
Mwenyewe alifundishwa na Plato lakini alitofautiana na mwalimu wake katika mafundisho juu ya tabia za vitu vyenyewe. Plato aliona ya kwamba ujuzi wote tunaopata kupitia milango ya fahamu hukosa uhakika, si kamili; ujuzi wa kweli unapatikana kwa njia ya roho inayoweza kuelewa kiini cha kitu, wakati milango ya utambuzi inaona umbo la nje tu. Aristoteli alifikiri tofauti akaona utambuzi kupitia milango yetu ni muhimu zaidi na ujuzi hutegemea utazamaji wa mazingira.
Katika "metafizikia" yake kuna pia dhana juu ya "mwanzilishi" au "mwenye mwendo wa kwanza". Aliona kwamba kila kitu kina mwendo kilichosababishwa na kitu kingine. Hivyo mantiki yake ilidai kuwepo kwa chanzo cha mwendo wote akakiita "mwendeshaji asiyeendeshwa" (kwa Kigiriki proton kinoun akineton) au kwa lugha nyingine "chanzo asilia". Chanzo asili hiki kwake ni roho au dhana yenyewe (kwa Kigiriki nous). Aristoteli aliweza kukiita pia "Mungu".
Kati ya dhana zake za kudumu iko nadharia juu ya michezo tanzia inayotajwa mara nyingi kuhusu maigizo, filamu na hata michezo ya kompyuta ya leo. Kufuatana na Aristoteli mchezo tanzia huamsha maono ya watazamaji kama vile pendo au chuki, hamu au hofu, furaha au huzuni na hasira. Ilhali mtazamaji anaingizwa katika hisi hizi roho yake husafishwa wakati wa kutazama mchezo.
Mto Onekogwok
unapatikana katika wilaya ya Oyam, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Ilemela
Kwa matumizi mengine ya jina hili tazama hapa
thumb|Eneo la Wilaya ya Ilemela ndani ya Mkoa wa Mwanza. Ilemela ni jina la kata ya Manisipaa ya Ilemela (sehemu ya Jiji la Mwanza)katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania yenye postikodi namba 33205. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  43,244 waishio humo. Msimbo wa posta ni 33203.
Kimander
Kimander ni lugha ya Kitor-Kwerba nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamander. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kimander imehesabiwa kuwa watu 20 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimander iko katika kundi la Tor.
Richard Roxburgh
Richard Roxburgh (amezaliwa 1 Januari 1962) ni mwigizaji wa tamthilia na filamu kutoka nchini Australia.
Amecheza filamu nyingi sana huko nchini huko na ameonekana zaidi katika baadhi ya filamu za mjini Hollywood, Marekani. Roxburgh mara nyingi hucheza kama jambazi. Pia aliwahi kucheza kama adui mkuu msaidizi katika filamu aliyocheza nyota Tom Cruise - Mission Impossible II. Vilevile katika Van Helsing aliyocheza nyota Hugh Jackman, humo alicheza kama adui mkubwa - Dracula.
Kiduma
Kiduma ni lugha ya Kibantu nchini Gabon inayozungumzwa na Waduma. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiduma imehesabiwa kuwa watu 9840. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiduma iko katika kundi la B50.
Mkoa wa Nara
260px|thumb|right thumb|right|260px|Ramani ya Japani na Mkoa wa Nara Nara (奈良県) ni mkoa wa Japani. Mji mkuu ni Nara (奈良市).
Hallasan
thumb|Mlima Hallasan ni mlima wa volikano wenye kimo cha m 1,950 juu ya usawa wa bahari.
Kibete
Kibete ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabete. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kibete imehesabiwa kuwa watu 50 tu, Wabete wakitumia lugha ya Kijukun badala ya lugha yao. Kwa hiyo lugha imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibete iko katika kundi la Kijukunoidi.
Hallasan
Uko nchini Korea Kusini; ndio mrefu kuliko yote ya nchi hiyo.
Richard Roxburgh
Tuzo
- Taasisi ya filamu Australia:
- Tuzo za filamu Australia:
Mto Karira (Kayanza)
ni jina la mto na la korongo vinavyopatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Hehuan
thumb|mlima Hehuan Taiwan Urefu 3422m ni mlima wenye kimo cha m 3,416 juu ya usawa wa bahari.
Uko Taiwan.
Abubakar Khamis Bakary
Abubakar Khamis Bakary (amezaliwa 2 Novemba 1951) ni Mbunge katika Bunge la Tanzania.
Kibete-Bendi
Kibete-Bendi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wabete-Bendi. Mwaka wa 1963 idadi ya wasemaji wa Kibete-Bendi imehesabiwa kuwa watu 36,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibete-Bendi iko katika kundi la Cross River.
Akira Narahashi
Akira Narahashi (名良橋 晃; alizaliwa 26 Novemba 1971) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Narahashi alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 27 Septemba 1994 dhidi ya Australia. Narahashi alicheza Japani katika mechi 38.
Paulo Diakono
Paulo Diakono (takriban 720 - 13 Aprili 799) alikuwa mmonaki Mbenedikto, shemasi na mwanahistoria aliyetoka kabila la Walongobardi.
Aliandika historia ya maaskofu wa mji wa Metz, historia ya Walangobardi, na wasifu wa Papa Gregori I.
Mkuyuni (Morogoro vijijini)
Kwa matumizi tofauti ya jina hili angalia Mkuyuni
Mkuyuni  ni kata ya Wilaya ya Morogoro Vijijini katika Mkoa wa Morogoro, Tanzania yenye Postikodi namba 67203. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 17,935 walioishi humo.
Pamba (maana)
Pamba humaanisha
Orodha ya viwanja vya michezo vya Nigeria
Orodha ya viwanja vya michezo vya Nigeria ni mjumuisho wa viwanja vya michezo nchini Nigeria ikijumuisha pia timu za nyumbani zinazotumia viwanja hivi. Uwanja wa Onikan, ni uwanja mkongwe uliopo katika jiji maarufu la Lagos.
Lugulu
Kwa matumizi tofauti za jina hili angalia Lugulu (Same)
Lugulu ni kata ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 18,328 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39217.
1858
Makala hii inahusu mwaka 1858 BK (Baada ya Kristo).
Uharibifu wa ardhi
Inakadiriwa kuwa hadi 40% ya ardhi ya kilimo duniani imeharibiwa vibaya.
Mto Opati
unapatikana katika wilaya ya Oyam, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Uharibifu wa ardhi
Sababu
Uharibifu wa ardhi ni tatizo la kimataifa, zaidi kuhusiana na matumizi ya kilimo. Sababu kuu ni pamoja na:
Athari
Kukatwa sana kwa mimea hutokea wakati watu wanakata misitu, miti na vichaka - ili kupata mbao, kuni na bidhaa nyingine - katika kasi inayozidi kiwango cha asili cha kukua upya au kuendelea kukua. Hii ni mara kwa mara katika mazingira ambayo ni kame kwa kiasi, ambapo mara nyingi kuna uhaba wa kuni. Jambo hili ni muhimu katika nchi tatu hapa, ni sababu inayoongoza katika Iran.
Malisho yaliyozidi ni malisho ya asili katika hali juu ya uwezo wa kubeba mifugo; matokeo ya kupungua katika kuenea kwa mimea ni kupelekea kusababisha mmomonyoko wa upepo na maji. Ni kipengele muhimu katika nchi sita, na kwa mbali muhimu zaidi nchini Afghanistan.
Shughuli za kilimo ambazo zinaweza kusababisha uharibifu wa ardhi ni pamoja na kilimo cha kuhama bila vipindi vilivyojitosheleza, ukosefu wa hatua za kuhifadhi udongo, kulima ardhi dhaifu au zilizopo mpakani, matumizi ya kipimo kisicho sawa cha mbolea, na wingi wa kutokea matatizo kutokana na kosa katika kupanga au usimamizi wa umwagiliaji. Ndizo sababu kubwa katika Sri Lanka na yenye nguvu nchini Bangladesh.
Dhima ya idadi ya watu katika njia za uharibifu wa ardhi hutokea katika msingi wa sababu za mazingira. Katika eneo, kwa kweli, hakika hii ni moja ya sababu kuu mbili za msingi za uharibifu pamoja na uhaba wa ardhi, na uhaba wa ardhi wenyewe hatimaye ni matokeo ya kuendelea kwa ukuaji wa idadi ya watu katika rasilimali za ardhi. Katika suala la uhaba wa ardhi shinikizo la kuongezeka idadi ya watu, wakati wa 1980-1990, imesababisha kupungua katika maeneo madogo ya ardhi ya kilimo kwa kila mtu katika nchi sita kati ya nane (14% kwa India na 22% kwa Pakistan).
Uwezo wa uharibifu wa ardhi huathiri sehemu kubwa ya nchi yenye ardhi iliyomilikiwa inayofaa kwa kilimo, inapunguza utajiri na maendeleo ya kiuchumi wa mataifa. Uharibifu wa ardhi unabatilisha maendeleo yaliyopatikana  kwa kuboresha mazao na kupunguza ukuaji wa idadi ya watu. Kama msingi wa rasilimali ya nchi unakuwa chini ya uzalishaji, usalama wa chakula unaafikiana na ushindani wa kupungua kwa rasilimali huongezeka, mbegu za njaa na uwezekano wa kupandwa kwa vita.
Uharibifu wa ardhi kwa hiyo una uwezekano wa athari za majanga katika maziwa na hifadhi ambazo umebuniwa kupunguza mafuriko, kutoa umwagiliaji, na kuzalisha umeme wa nguvu za maji.
Mabadiliko ya hali ya hewa
Umuhimu wa uharibifu wa ardhi kutoka maji ya mto yaliyofurika, hasa katika delta ya mto na visiwa vya nyanda za chini, ni uwezekano wa hatari kwamba ilikuwa ikitambuliwa katika ripoti ya mwaka  2007 IPCC   Matokeo ya usawa wa bahari kupanda kutoka mabadiliko ya hali ya hewa, usawa wa chumvi wanaweza kufikia viwango ambapo kilimo inakuwa vigumu.
VI
VI au  ni kifupi cha:
Dizasta Vina
Edger Vicent (anafahamika zaidi kwa jina la kisanii kama Dizasta Vina; amezaliwa 17 Februari 1993) ni msanii wa muziki wa Hip Hop na mtayarishaji wa muziki kutoka nchini Tanzania.
Kikande
Kikande ni lugha ya Kibantu nchini Gabon inayozungumzwa na Wakande. Mwaka wa 1990 idadi ya wasemaji wa Kikande imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikande iko katika kundi la B30.
Dizasta Vina
Ni msanii ambaye muundo wa mashairi yake unajumuisha usimulia wa matukio na hadithi za maisha halisi ya jamii aliyotokea. Tungo zake zinajulikana kwa kuakisi maisha ya raia wa kawaida wa Tanzania na Afrika kwa ujumla.
Alianza kurap mnamo mwaka wa 2007 kwa kushiriki katika mashindano mbalimbali ikiwa ni pamoja na SM Straight Music Freestyle Battle mwaka wa 2010 mkoani Iringa. Mashindano haya yalimjenga kisanaa na baadaye alijiunga na Tamaduni Muzik kupitia shindano la utafutaji wa vipaji. Mnamo mwaka wa 2012 alianza kupata umaarufu kwenye tasnia ya muziki nchini Tanzania, baada ya kutoa wimbo uliokwenda kwa jina la "Harder".
Maisha ya awali na elimu
Dizasta Vina ni mtoto wa pili kuzaliwa katika familia yake na ni mwanaume pekee akiwa na dada zake wawili, alizaliwa mnamo tarehe 17 Februari 1993. Ingawa kiasili ni Mnyakyusa kutoka Mbeya (mkoa uliopo Nyanda za Juu Kusini mwa Tanzania) alizaliwa mkoa wa Iringa kabla ya wazazi wake kuhamia Dar es Salaam ambako alianza shule.
Elimu yake ya msingi aliipata katika shule ya msingi ya "Kimanga" iliyopo wilaya ya Ilala jijini Dar es Salaam aliandikishwa katika shule hiyo mnamo mwaka wa 2000. Mwaka wa 2007 alijiunga na elimu ya sekondari katika shule binafsi ya "White Lake High School" iliyopo eneo la Changanyikeni jijini Dar es Salaam kisha kumaliza masomo ya sekondari katika shule ya "Southern Highlands Secondary School" iliyopo Soweto jijini Mbeya — mnamo mwaka wa 2O1O. Aliendelea na kidato cha tano katika shule ya "Kigoma High School" mkoani Kigoma ambapo alisoma kwa muda wa miezi minne tu kabla ya kumalizia masomo yake ya elimu ya sekondari katika shule ya "Mbeya High School". Dizasta alijiunga na masomo ya elimu ya juu mwaka wa 2013 katika Chuo cha Usimamizi wa Fedha (IFM) kilichopo jijini Dar es Salaam na kusoma shahada ya kwanza ya uhasibu.
Kazi ya muziki
alt=|thumb|Dizasta vina katika Pozi — 2019. Dizasta Vina amezaliwa katika familia inayopenda muziki na alianza kufuatilia muziki tangu akiwa na umri mdogo. Msukumo wa kuupenda muziki aliupata kutoka kwa familia yake. Mama yake aliimba kwaya kanisani na pia kwa vipindi tofauti, dada zake walijiunga na uimbaji wa kwaya na wengine bado wanaimba mpaka sasa. Wakati anakua, Vina alijulikana mtaani kwa kukariri nyimbo za wanamuziki mashuhuri nchini Tanzania kama vile Professor Jay, Afande Sele, Juma Nature, na Solo Thang. Wakati fulani, watu walikuwa wakimpa pesa ili awaimbie baadhi ya nyimbo zilizotamba wakati huo. Alianza kutamani kuwa mchanaji baada ya kusikiliza albamu ya "Machozi Jasho na Damu" ya Professor Jay.
Dizasta vina alianza rasmi kujishughulisha na masuala ya muziki mnamo mwaka wa 2007 kwa kushiriki katika mashindano mbalimbali ya kurap ikiwa ni pamoja na SM Straight Music Freestyle Battle mwaka wa 2010 mkoani Iringa. Mashindano kama haya yalimjengea msingi wa kuwa mwanamuziki na kumpa hamasa ya kujifunza zaidi kuhusu misingi ya utamaduni wa hip hop.
Jade
thumb|Mlima Jade (Yu Shan) ni mlima wenye kimo cha m 3,952 juu ya usawa wa bahari.
Dizasta Vina
Kazi ya muziki
Mnamo mwaka wa 2011 alikutana na mtayarishaji wa muziki, Duke Touchez. Duke alimpa mwongozo wa jinsi ya kujiunga na Tamaduni Muzik ambayo kwa kipindi hicho ilikuwa inatafuta vipaji vipya kwa ajili ya "Tamaduni Foundation". Dizasta alishiriki shindano ya kuchana lililofanyika wakati wa tamasha la kuachia santuri tano kwa mpigo ("African Son" ya Stereo, "Sauti ya Jogoo" ya Nikki Mbishi, "Mzimu wa Shaaban Robert" ya Nash MC, "Underground Legendary" ya Duke Touchez na "Mathematrix" ya Songa na Ghetto Ambassador). Baada ya shindano hilo alifanikiwa kujiunga rasmi na Tamaduni Muzik. Alianza kupata umaarufu mnamo mwaka wa 2012, alipotoa wimbo wake wa  kwanza 'Harder'.
Jade
Uko Taiwan na ndio mrefu kuliko milima yote ya kisiwa hicho na cha Asia Mashariki kwa jumla.
Dizasta Vina
Kazi ya muziki
Mwaka wa 2013, Dizasta alitoa wimbo ulioitwa "Tega sikio", kisha akatoa "Goli la ushindi", "Nyumba Ndogo" na "Sister". Dizasta alishirikishwa kwenye albamu ya "Underground Project" ya mtayarishaji wa muziki anayefahamika kwa jina la AK 47,  kwenye wimbo uliokwenda kwa jina la "Heavyweight" alishirikiana na mwanamuziki wa kike, Tifa Flows. Mwaka huo huo alishirikishwa katika albamu ya "Upande wa pili wa sarafu" ya mtayarishaji wa muziki Abby Mp, kazi ya kilinge ya Duke Touchez, albamu ya "Kiutu Uzima" ya msanii Kadgo, Kandamseto ya "Slow Jams" ya mtayarishaji wa muziki - Innocent Mujwahuki, "Tamaduni Foundation" ya Ngwesa na "Representing Africa Popote" ya One the Incredible.
Dizasta akiwa anaendelea na masomo ya chuo kikuu alijifunza mambo madogo madogo ya kuwa mwanamuziki wa kujitegemea. Kufikia mwaka wa 2015, Vina alikuwa maarufu nchini Tanzania baada ya kutoa wimbo wa ‘Kijogoo’ na ‘Siku Nikifa’. Mwaka 2017 alitoa kandamseto yake ya kwanza iliyokwenda kwa jina la "The Wonderboy Mixtape". Kandamseto hii ilivuta usikivu wa wadau wengi wa muziki na alianza kuzungumziwa kupitia media mbalimbali kama mmoja wa wasanii bora wa kizazi kipya na mtunzi mahiri wa nyimbo za masimulizi. Mnamo 14 Februari 2018, Dizasta alipata mwaliko kwenye "Dakika 10 za Maangamizi" kipindi kidogo ndani ya kipindi cha Planet Bongo cha East Africa Radio. Iliripotiwa kuwa kipindi chake cha mitindo huru ni mojawapo ya kipindi bora zaidi kwenye mfululizo wa kipindi hicho.
2018: Jesusta
Desemba mwaka wa 2018, Dizasta Vina alitoa albamu yake ya kwanza iliyoitwa "Jesusta". Albamu hiyo yenye nyimbo 20 imeshirikisha wasanii wengine ikiwa ni pamoja na Nikki Mbishi, Shaolin Senetor, Bokonya, Kinya, Motra the Future, Boshoo na Jeff Mduma. Albamu ilivuta hisia za wapenzi wengi wa muziki wa hip hop kote nchini na ilijumuisha nyimbo maarufu kama: "The Lost One", "Nobody is Safe", " Kanisa", na "Hatia". Wimbo wa "Kikaoni" ambao aliutayarisha mwenyewe uliingia katika chati za vituo kadhaa vya redio jijini Dar es Salaam na kote Tanzania.
2020:The Verteller
"The Verteller" albamu ya pili ya Dizasta Vina ilitolewa tarehe 27 Desemba 2020 ilitolewa kupitia Panorama Authentik na utayarishaji wake ulishughulikiwa na Ringle Beatz (ambaye pia amesimama kama mtayarishaji mkuu), Cjmoker na Jcob.
Dizasta alirekodi albamu hii kati ya mwaka 2019 na 2020. The Verteller ina jumla ya nyimbo 20 kama mtangulizi wake na imeshirikisha wasanii wengine kutoka nchini Tanzania ikiwa ni pamoja na Tk Nendeze, Adam ShuleKongwe, Bokonya, Wakiafrika, Nasra Sayeed na Dash. Albamu ilipokelewa vyema na mashabiki na wapenzi wa muziki. Nyimbo kama "Ndoano", " The Confession of a Mad Man", "Wimbo usio bora", " Kesho" na "Muscular Feminist" zilimletea umaarufu zaidi wa kitaifa na ufuasi mkubwa wa mashabiki.
Kutayarisha muziki
alt=|thumb|350x350px|Dizasta Vina akiwa katika studio za Panorama Authentik jijini Dar es Salaam, Tanzania— mnamo tarehe 17 Februari, 2018.
Miaka ya karibuni, Dizasta amekuwa akitayarisha muziki wake mwenyewe, hii ni baada ya kuamua kukaa chini na kuanza kusoma jinsi ya kutayarisha muziki na kufanya uhandisi wa sauti. Baadhi ya nyimbo zake mashuhuri alizotayarisha mwenyewe ni pamoja na "Fallen Angel" iliyotoka tarehe 23 Julai 2016, "Kanisa" iliyotoka 13 Novemba 2016 na "The Lost One" iliyotoka Aprili 2017.
Uwezo wake mkubwa kama mtayarishaji ulianza kuonekana kupitia mfululizo wa nyimbo zake kama vile "Hatia", "Nobody is Safe", "Hatia II", na "Hatia III" na "Kikaoni", kibao kilicho jizolea umaarufu mkubwa kwa wapenzi wa utamaduni wa handakini kutokana na kugusa maisha ya familia na ndoa. Katika albamu ya " The Verteller" alishiriki kutayarisha wimbo wa "Tatoo Ya Asili", "A Confession of a Mad Teacher","A Confession of a Mad Son", "Ndoano", "Maabara" na "Kifo.
Anakubali kuwa amepata utaalamu na mbinu nyingi zaidi za kutayarisha muziki kutokana na kufanya kazi na watayarishaji wengine wa muziki wa Kitanzania kama Duke Touchez, Ray Teknohama na Ringle Beatz. Dizasta anaamini kuwa na taaluma ya kutayarisha muziki wake mwenyewe kuna faida kubwa kwani kunafanya afikie hisia halisi za wimbo tofauti na pale anapotafuta na kujenga mahusiano ya kimuziki na mtayarishaji mwingine.
Dizasta Vina na Tamaduni Muzik
Tamaduni ni lebo ambayo Dizasta Vina alifanya nayo kazi baada ya uwezo na uelewa wake kuhusu utamaduni wa hip hop kumvutia Duke Touchez ambaye alifanikisha Dizasta kujiunga na "Tamaduni Foundation" akiwa na wasanii kama One the Incredible, Nikki Mbishi, Boshoo na wengineo. Kupitia Tamaduni Muzik waliweza kubadilisha na kutimiza nguzo karibia zote za hip hop zinavyotaka. Maoni ya Dizasta Vina kuhusu Tamaduni Muzik ni kwamba ndio wao waliobadilisha mtazamo na mwelekeo mzima wa muziki wa hip hop ya Tanzania. Kupitia wao, tuliweza kuona kutolewa kwa albamu kwa sana hata kwa wasanii wachanga, kutoa kandamseto, kurudisha maonesho ya hip hop kukusanya wasanii “Kilingeni” huko Msasani Club.
Diskografia
Hii ni orodha ya albamu za muziki alizotoa Dizasta Vina.
Mto Kazigabwara
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Kayanza).
Maji yake kupitia mto Ruvubu huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Tosin Oshinowo
Tosin Oshinowo ni mbunifu wa Nigeria, mjasiriamali, mzungumzaji wa umma na mwandishi.
Tosin, anajulikana kwa kazi zake za usanifu wa Maryland Mall huko Lagos, ni mhitimu wa Usanifu kutoka Chuo cha Kingston London na alikuwa na shahada ya Uzamili katika miundo ya Miji kutoka shule ya Usanifu ya Bartlett, Chuo Kikuu cha London. Baada ya kufanya kazi katika miradi mbalimbali na makampuni ya Usanifu Ulaya na Afrika, Tosin alianzisha kampuni yake ya shauri wa Usanifu, mwaka 2012.
Kazi
Tosin alichagua kufanya kazi ya ubunifu ambapo chaguzi hili lilichangiwa sana na mienendo yake kipindi cha awali cha maisha yake. Kwenye mahojiano ambayo yalifanyika kwenye tovuti ya Omenkaonline.com, Tosin alielezea kuhusika kwake katika Ubunifu wake ,mafanikio yake katika uchoraji wakisasa kipindi akiwa anasoma bado elimu ya juu, na uwezo wake wakutukuka wakuelewa michoro katika umri mdogo wa miaka 12, vilevile akishirikiana na baba yake kwenye kusimamia ujenzi wa nyumba ambayo baba yake atakuwa akiishi baada ya kustaafu.
Kimawes
Kimawes ni lugha ya Kitor-Kwerba nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamawes. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimawes imehesabiwa kuwa watu 850. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimawes iko katika kundi lake lenyewe la Kimawes.
Lagangabilili
Lagangabilili ni kata na makao makuu ya Wilaya ya Itilima katika Mkoa wa Simiyu, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,909 waishio humo. Msimbo wa posta ni 39201.