cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bonaventura wa Bagnoregio
Sala zake
Wewe ni uhai unaohuisha kila uhai, mwanga unaoangaza kila mwanga!
Myles Munroe
Kifo
Munroe na mkewe walifariki katika ajali ya ndege binafsi wakati wakikaribia uwanja wa ndege tarehe 9 Novemba 2014. Maafisa wa Bahamas walisema kuwa ndege yao iligonga kreni kwenye uwanja wa meli karibu na Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Grand Bahama. Munroe na abiria wengine walikuwa wakielekea Freeport, Grand Bahama kwenye mkutano.
Bonaventura wa Bagnoregio
Sala zake
Bwana Yesu Kristo, unichome mpaka kiini cha moyo wangu kwa donda lile tamu la kuletea wokovu la upendo wako.
Unijaze kwa ule upendo motomoto, mnyofu na mtulivu uliomfanya mtume wako mtakatifu Paulo atamani kutengwa na mwili wake awe nawe.
Roho yangu ikuonee shauku, ikijaa daima hamu ya makao yako ya milele.
Dambou
Dambou (pia Dambu) ni mlo wa asili wa Zarma na Songhai wa Kusini-Magharibi mwa Niger iliyotengenezwa kwa nafaka na Moringa. Inatumika wakati wowote lakini haswa wakati wa sherehe za nje na harusi. sahani hii pia ni ya kawaida kati ya watu wa Dendi wa Benin Kaskazini na miji mingine ya Afrika Magharibi. Pia ni kawaida katika Makazi ya Zongo ambako Songhai na Zarma husafiri.
Nyaraka (Biblia)
Nyaraka ni mtindo wa uandishi ulio maarufu hasa kutokana na zile zilizomo katika Biblia ya Kikristo.
Katika Agano Jipya
Kati ya vitabu 27 vya Agano Jipya, 21 vina mtindo wa barua au nyaraka. Hiyo ni tofauti kabisa na Agano la Kale, ambamo vitabu kadhaa vinazileta, lakini si kitabu kizima hata kimoja.
Paulo ndiye aliyetumia zaidi mtindo huo ili afikie na ujumbe na mamlaka yake pale asipoweza kufikia kimwili.
Barua 14 zinahusishwa na yeye kwa namna moja au nyingine, wakati nyingine 7 zinahusishwa na Yakobo, Petro, Yohane na Yuda. Hii haina maana kwamba ziliandikwa zilivyo na Mitume hao.
Ingawa tofauti kati ya barua na waraka inaeleweka kinadharia, pengine ni vigumu kugawa vitabu hivyo vya Agano Jipya katika makundi mawili: kwa hakika Eb ni waraka na 3Yoh ni barua, lakini nyingine ziko katikati.
Barua saba zisizohusishwa na Paulo zinaitwa Katoliki, maana zimekubaliwa na Kanisa lote, ingawa maana asili ya neno hilo ilikuwa kwamba ni kwa ajili ya watu wote, jambo ambalo si kweli.
Katika Biblia barua hazikupangwa kufuatana na tarehe za kuandikwa, bali zinatangulia zile za Paulo, na kati ya hizo zinatangulia zile kwa makanisa 7, zinafuata zile kwa watu binafsi 3 na mwisho waraka kwa Waebrania ambao haumtaji Paulo. Ndani ya makundi hayo, zinatangulia zile ndefu zaidi hadi zile fupi.
Sisi, tukitaka kuelewa zaidi ujumbe na maendeleo yake, ni afadhali tuzisome kwa mpangilio wa tarehe kadiri tunavyoweza kuikadiria.
Mto Kanyamisiba (Cankuzo)
(pia: Kanyamisha) ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Kondoo (kundinyota)
Kwa maana tofauti wa jina hili angalia kondoo. Kwa maana tofauti ya Hamali angalia hapa Mpagazi
400px|thumb|Nyota kuu za Kondoo (Hamali - Aries) 400px|thumb|Kondoo -Hamali jinsi ilivyowazwa na wasanii wa kale Kondoo (pia: Punda, zamani Hamali, Aries) ni kundinyota ya zodiaki linalojulikana pia kwa jina lake la kimagharibi la Aries. Hamali pia ni jina la kimataifa kwa nyota angavu zaidi kati kundinyota hili.
Jina
Kondoo ni tafsiri ya Hamali. Mabaharia Waswahili walijua nyota hizi tangu muda mrefu kwa jina la "Hamali".
Hamali linatokana na Kiarabu حمل ḥamal ambalo linamaanisha "kondoo". Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa Wagiriki wa Kale waliosema Κριός krios "dume wa kondoo" na hao walipokea tayari (kundinyota)| hii kutoka Babeli.
Katika unajimu wa kisasa katika Afrika ya Mashariki jina "Hamali" limesahauliwa ikiwa kundinyota linatafsiriwa tu "Kondoo".
Mahali pake
Kondoo iko angani kwenye mstari wa Zodiaki kati ya Samaki (pia Hutu, lat. Pisces) na Ng'ombe (pia Tauri, lat. Taurus).
Magimba ya angani
Kondoo huwa na nyota angavu 3 hasa zilizotumiwa kwa ubaharia tangu zamani. Hizi mara nyingi zinatajwa kama Alpha, Beta na Gamma Arietis.
Alpha Arietis inajulikana kimataifa pia kwa jina la "Hamali" kwa sababu majina mengine ya Kiarabu yaliyopokelewa na wanaastronomia wa Ulaya. Ni nyota jitu yenye rangi ya kichungwa na mwangaza unaoonekana wa mag 2.0. Umbali wake na dunia ni mwakanuru 66 na uangavu haĺisi ni  −0.1.
Beta Arietis inayoitwa pia Sheratan ina rangi ya buluu-nyeupe na mwangaza unaoonekana wa 2.64 ikiwa umbali wa miakanuru 59 kutoka Dunia.
Mto Akwangakera
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Ndani ya Bongo
Ndani ya Bongo ni jina la albamu ya pili kutoka kwa msanii wa muziki wa hip hop wa Dar es Salaam, Tanzania maarufu kama II Proud. Albamu imetoka mwaka 1996 mwaka mmoja tangu atoe albamu ya kwanza. Nyimbo kali kutoka katika albamu ni pamoja na Kwa Penzi, Ndani Ya Bongo na Mojakwamoja. Albamu imetayarishwa na watayarishaji wakubwa wawili wa Tanzania, P. Funk na Master Jay.
Mugwe
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, Eneo bunge la Chuka/Igambang'ombe, nchini Kenya.
Ba Ria
240px|right|thumb|Bà Rịa Ba Ria (thành phố Bà Rịa) mji mkuu, Jimbo la Ba Ria-Vung Tau, Vietnam, na km 1690 kutoka kusini mwa mji wa Hanoi.. Kiwanja cha Ndege cha Long Thanh km 50 kutoka kaskazini mwa mji wa Bà Rịa. Ho Chi Minh City, kutoka kaskazini mwa mji wa Ba Ria.
Faraja Kotta
Faraja Kotta (amezaliwa Dar es Salaam, 6 Mei 1985) alikuwa mrembo wa Tanzania mwaka 2004.
Kotta ni mtoto wa mwisho katika familia ya watoto wanne.
Elimu yake ya msingi aliipata katika shule ya msingi Olympio iliyopo jijini Dar es Salaam, baadae kujiunga na shule ya sekondari St Francis iliyoko mkoani Mbeya kisha kuendelea na elimu ya kidato cha 5 na 6 katika shule ya sekondari ya St Mary's Mazinde Juu, iliyoko Lushoto, Tanga, Tanzania.
Historia ya Urembo
Kotta aliwahi kuwa "Miss Ubungo" na baadae kuwa "Miss Kinondoni", baada ya kuwa Miss Kinondoni akaja kuchaguliwa kuwa "Miss Tanzania" kwa mwaka wa 2004.
Kazi Tofauti na Urembo
Kotta ni Mwanachama wa "Youth Executive Committee" ambayo ipo chini ya Youth Net Tanzania, na pia ni Program Officer wa kipindi cha Njia Panda ambapo anafuatilia wale wananchi wanaojitokeza na matatizo na kuhakikisha wamesaidiwa na vipi wanaendelea.
Maisha Binafsi
Faraja tarehe 30 novemba 2007 alifunga ndoa na mbunge wa Singida, Lazaro Nyalandu.
Viungo vya nje
Miss_World_2004
Mfalme Amoni
Mfalme Amon (664 KK – 641 KK) alikuwa mfalme wa 15 wa Yuda (643 KK – 641 KK au 642 KK - 640 KK) aliyeendeleza ibada za miungu ili kufuata dini za mataifa makuu ya wakati huo, hata kutumia Hekalu la Yerusalemu. Kwa kwenda kinyume cha imani ya Israeli hata aliuawa na watumishi wake (2 Wafalme 21:18-26; 2 Mambo ya Nyakati 33:22).
Familia
Mwana wa mfalme Manase, anayetajwa na Biblia kama mmojawapo kati ya wafalme waovu zaidi wa ukoo wa Daudi kinyume cha uaminifu wa baba yake Hezekia, na Meshullemet, alirithi utawala akiwa kijana wa miaka 22 akatawala miaka 2 tu.
Mfalme Amoni alimuoa Jedidah, nao walikuwa na mwana aliyeitwa Yosia.
Anatajwa pia katika Injili ya Mathayo (1:10) kati ya mababu wa Yesu.
Weber
Weber ni jina la:
Mto Alakaituk
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Aubin-Thierry Goporo
Aubin-Thierry Goporo (alizaliwa tarehe 15 mei 1968) ni kocha wa mpira wa kikapu Afrika ya kati pia alikuwa mchezaji apo awali ambaye ni mkurugenzi wa maendeleo timu ya wanafunzi ,Tennessee Volunteers basketball team. Alicheza mpira wa kikapu chuoni Florida Tech Panthers na kihitimu mwaka 1996. Goporo alikuwa kaitka timu ya taifa ya kikapu Jamhuri ya Afrika ya kati iliyo shiriki Olimpiki mwaka 1988, alikuwa kocha wa mwaka 2015 kwanye mashindano ya FIBA Afrika.
Mto Murusumbwe
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Aubin-Thierry Goporo
Ni kaka wa mchezaji wa mpira wa kikapu na kocha  Frédéricque Rufin Goporo.
Magumoni
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, Eneo bunge la Chuka/Igambang'ombe, nchini Kenya.
Hifadhi ya Msitu wa Kumadi
Hifadhi ya Msitu wa Kumadi ni mbuga ya misitu nchini Gambia. Ina ukubwa wa hekta 283.
Eneo hili liko katika eneo la Ukingo wa Kaskazini katika wilaya ya Jokadu na lilianzishwa kama mbuga nyingine za misitu nchini Gambia mnamo Januari 1, 1954.
Inakadiriwa mwinuko wa ardhi juu ya usawa wa bahari ni mita 20.
Mto Alalaka
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Karingani
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, Eneo bunge la Chuka/Igambang'ombe, nchini Kenya.
Thanh Hoa
240px|right|thumb|Thanh Hóa Thanh Hóa (thành phố Thanh Hóa) mji mkuu, Jimbo la Thanh Hoa, Vietnam, na km 137 kutoka kusini mwa mji wa Hanoi. Kiwanja cha Ndege cha Sao Vang km 45 kutoka kaskazini mwa mji wa Thanh Hoa. Vinh, kutoka kaskazini mwa mji wa Thanh Hoa.
Mto Kataro
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mto Musenyi (Bubanza)
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Mwogandoge
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Sylvia Bahame
Sylvia Bahame (alizaliwa 20 Juni 1983) alikuwa Mrembo wa Tanzania kwa mwaka wa 2003.
Sylvia alianza elimu ya msingi mkoani Arusha, baadae akaenda kumalizia nchini Saudia, Oman, kisha kujiunga na elimu ya sekondari akiwa hukohuko Saudia na kumaliza mwaka 2001.
Kazi na Masomo
Mwaka wa 2002 akajiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam ambako alisomea masomo ya sheria. Mpaka anakuwa Mrembo wa Tanzania alikuwa ana mwaka wa pili toka aanze kusoma Chuo Kikuu.
Mto Kalira (Uganda)
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Musorobwe
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Karenda
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Double Double
"Double Double" ni jina la wimbo kutoka kwa msanii wa muziki wa hip hop kutoka nchini Tanzania, Nyandu Tozzy. Ndani yake ameshirikishwa Chin Bees na Young Dee. Chin Bees amesimama kwenye kiitikio, wakati Young Dee ametambaa katika ubeti wa pili. Mashairi ya Nyandu hasa yanaelezea hasa wasanii wachanga wanaongia katika muziki na kupata mafanikio ya awali punde wanaanza dharau na kuona hata waliotangulia hawana maana. Nyandu anasema hata yeye mwenyewe haonekani sana kibwege na mara nyingi anakuwa kwenye gari lenye kioo cha kiza, ila amekuwa anajichanganya katika shughuli mbalimbali bila kubagua wengine. Mwishoni anawatakia heri marafiki zake walioko jela. Ubeti wa pili anaanza Young Dee anayejisifu kwa kutoringa, lakini ana akili nyingi. Isitoshe siku hizi muziki ni kazi, hawezi kufanya kazi bila malipo. Anawaponda wale ambao wanamuona hana akili. Mikwara ya mchana David, usiku paka.
Mto Aulem
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mofo gasy
Mofo Gasy, jina hili lina maana ya "mkate wa Kimalagasi", ni mapishi ya kitamaduni ya Kimalagasi ambayo kwa kawaida huliwa kama kifungua kinywa. Hujumuisha hasa unga wa mchele na sukari iliyokaangwa ndani ya ukungu maalum. Mofo gasy pia inaweza kufanywa na maziwa ya nazi. Tofauti za mapishi hutokea kulingana na mikoa ya Madagaska.
Emil von Behring
thumb|right|Emil von Behring left|80px
Emil Adolf von Behring (15 Machi 1854 – 31 Machi 1917) alikuwa daktari kutoka nchi ya Ujerumani. Alichunguza virusi visababishavyo maradhi, hasa dondakoo. Mwaka wa 1901 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Mto Kazibaziba (Cankuzo)
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Ruguru/Ngandori
ni kata ya kaunti ya Embu, Eneo bunge la Manyatta, nchini Kenya.
Gari na maharage
Gari na maharagwe ni aina ya chakula kinachotengenezwa kwa vyakula vikuu nchini Ghana. Ni kawaida katika sehemu ya kusini ya Ghana maarufu kama bober, borbor au gobe, yo ke gari na hata nyekundu.
Viungo vyake ni maharagwe (macho nyeusi), ndizi iliyokatwa (nyekundu nyekundu), mafuta ya mawese, kitunguu, nyanya, gari. pilipili, parachichi na yai ya kuchemsha.
Apiano wa Comacchio
Akiwa huko alifanya pia utume kwa wananchi.
Mto Nakibundwe
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Niels Ryberg Finsen
thumb|right|Niels Ryberg Finsen left|80px
Mto Nakibundwe
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Apiano wa Comacchio
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Niels Ryberg Finsen
Niels Ryberg Finsen (15 Desemba 1860 – 24 Septemba 1904) alikuwa daktari kutoka nchi ya Denmark. Hasa alichunguza athari za nuru weknye chembe hai. Mwaka wa 1903 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Niite Mr. II
Niite Mr. II, ni jina la albamu ya tatu kutoka kwa msanii wa muziki wa hip hop wa Dar es Salaam, Tanzania maarufu kama II Proud. Albamu imetoka mwaka 1998, miaka miwili tangu atoe albamu yapili. Nyimbo kali kutoka katika albamu ni pamoja na Zaidi na Zaidi, Hali Halisi, Nnapotaka na Sema Nao.
Apiano wa Comacchio
Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 4 Machi.
Mto Kayogoro (Cankuzo)
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mariani
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, Eneo bunge la Chuka/Igambang'ombe, nchini Kenya.
Santiago Ramón y Cajal
thumb|right|Santiago Ramón y Cajal left|80px
Santiago Ramón y Cajal (1 Mei 1852 – 17 Oktoba 1934) alikuwa daktari kutoka nchi ya Hispania. Hasa alichunguza vyembe vya neva na matumizi yake. Mwaka wa 1906, pamoja na Camillo Golgi alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Kutangaza
alt=mabango |thumb|290x290px|Ma[[bango ya matangazo huko Tokyo, Japani.]] Kutangaza (kutoka kitenzi hicho hupatikana nomino tangazo) ni namna chama au kampuni inavyohamasisha watu wanunue bidhaa au huduma zao, lakini pia mawazo. Matangazo hujaribu kuvutia watu kwa kuonesha uzuri badala ya ubaya wa bidhaa zao.
Kwa kawaida huundwa na wakala wa matangazo kwa mdhamini, na kufanywa kwa vyombo vya habari. Matangazo hutangazwa kwenye runinga pia redio, magazeti, majarida na mabango mitaani na mijini.
Mto Kibenga (Cankuzo)
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mto Namutoke
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Petro wa Cava
Hata hivyo alijiuzulu arudie monasteri yake ya kwanza akawa abati wake wa tatu akaiongoza kwa uimara hadi kifo chake, alipofuatwa na Kostabile.
Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu. Heshima hiyo ilithibitishwa na Papa Leo XIII tarehe 21 Desemba 1893.
Sikukuu yake inaadhimishwa kila tarehe 4 Machi.
Basino wa Trier
Basino wa Trier (alifariki Trier, leo nchini Ujerumani, 4 Machi 705) alikuwa askofu wa 30 wa mji huo kuanzia mwaka 697/698 hadi kifo chake.
Mwana wa familia ya watawala, alijiunga na monasteri akawa abati, akapewa uaskofu.
Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Jimbo Katoliki la Wote
Jimbo Katoliki la Wote ni mojawapo kati ya majimbo 27 ya Kanisa Katoliki nchini Kenya. Limeanzishwa tarehe 22 Julai 2023 kwa kumegwa kutoka Jimbo Katoliki la Machakos.
Basino wa Trier
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 4 Machi.
Jimbo Katoliki la Wote
Liko chini ya jimbo kuu la Nairobi.
Lilianzishwa likiwa na eneo la km2 8,009, Wakatoliki 388,946 kati ya wakazi 987,653, parokia 31, mapadri 90 wanajimbo na 9 wamisionari, mashemasi 3, waseminari 36 na makatekista 732.
Askofu wa kwanza ni Paul Kariuki Njiru, akiwa na makao makuu mjini Wote.
Mto Kigezi (Cankuzo)
unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Leonardo da Vinci
Kifupi, alikuwa mwanahisabati, mhandisi, mwanasayansi, mgunduzi, mwanaanatomi, mchoraji, mchongaji, msanifuujenzi, mwanabotania, mwanamuziki na mwandishi.
Ndiye mwakilishi bora wa tapo la Renaissance.
Leonardo alikuwa mdadisi wa kila kitu asilia. Alitaka kujua kila kitu kinavyofanya kazi. Alikuwa hodari sana katika kusoma, kuunda na kutengeneza vitu vya aina mbalimbali tena vya kupendeza.
Mwanahistoria wa sanaa Helen Gardner alisema hakuna mtu aliyewahi kuwa kama yeye kwa sababu alikuwa na shauku na vitu vingi sana: "...Akili yake na utu wake vinaonekana kuwa zaidi ya mtu, ni mtu wa ajabu na tofauti".
Leonardo siku zote alikuwa akifiria kugundua mambo mapya. Vitu vingi alivyogundua havikuwahi kufanywa. Hata hivyo, tunajua fikra zake, kwa sababu aliweka kwenye vijitabu na kuandika na kuvichora mara kwa mara.
Baadhi ya nadharia alizofikiria ni pamoja na helikopta, kifaru, baiskeli, kikokotoo, roboti na vifaa vinavyogeuza nishati ya jua kuwa umeme.
Leonardo aliweza kufanya vitu vya aina nyingi vya kijanja, lakini alikuwa maarufu sana kama mchoraji. Watu wengi hufikiria kwamba Leonardo alikuwa mmoja kati ya wachoraji bora wa historia yote. Amefanya michoro mingi sana. Miongoni mwa picha zake, mbili zilizo maarufu zaidi duniani ni Mona Lisa na Karamu ya mwisho.
Mchoro mwingine unaojulikana sana ni Vitruvian Man. Unajulikana sana hata Homer Simpson na Garfield ambazo zilichorwa kwa mraba na mzunguko ili kuonekana kama mchoro.
Utoto, 1452–1466
thumb|Mchoro uliojulikana awali wa Leonardo, Arno Valley, (1473) - [[Uffizi, Florence, Italia.]] Leonardo alizaliwa tarehe 15 Aprili 1452, mkoani Toscana, katika mji mdogo wa kilimani wa Vinci, katika mabonde ya Mto Arno, karibu na Florence nchini Italia.
Babu yake, Ser Antonio, anajivunia kwa kuweka kumbukumbu ya maelezo. Wazazi wa Leonardo walikuwa hawajaoana. Baba yake alikuwa mwanasheria, Messer Piero Fruosino di Antonio da Vinci. Mama yake, Caterina, alikuwa mhudumu. Yawezekana alikuwa mtumwa kutoka Mashariki ya Kati. Jina kamili la Leonardo lilikuwa "Leonardo di ser Piero da Vinci", ambalo lina manaa ya "Leonardo, mtoto wa Bwana Piero kutoka Vinci".
Alama
Alama (kwa Kiingereza "sign" ) ni kitu, mchoro, maandishi, kifaa ambacho hutambulisha kitu kingine, tukio, sehemu n.k.
Leonardo da Vinci
Utoto, 1452–1466
Wakati Leonardo ameshakua, aliandika vitu viwili tu kuhusu maisha yake ya utotoni. Alikumbuka kwamba alivyokuwa amelala kwenye kitanda chake cha watoto nje ya nyumba yao ndege mkubwa alikuwa akipaa na kumzungukazunguka juu yake. Mikia yake ikawa inamfutafuta sura yake. Kumbukumbu nyingine muhimu ya Leonardo ilikuwa vipi aligundua pango milimani wakati anapeleleza. Alikuwa na hofu kubwa sana huenda kukawa na kiumbe kikubwa cha ajabu kimejificha mle ndani ya pango. Lakini pia alikuwa na hamu na shauku ya kujua kilichopo mle ndani.
Giorgio Vasari aliandika kuhusu maisha ya Leonardo kwa ufupi baada ya kifo chake. Ameelezea hadithi za kuvutia kibao kuhusu utundu aliokuwa nao Leonardo. Anasema kwamba Leonardo alichora bamba la taarifa la mbao-mzunguko likiwa na picha ya mijoka inayotema moto. Messer Piero alichukua michoro ya mwanawe hadi Florence na kuiuza kwa wauzaji wa bidhaa za kisanaa.
Alama
Baadhi zimetungwa na binadamu, kwa mfano vituo katika maandishi na vitendo vya mikono wakati wa kuongea.
Leonardo da Vinci
Ujana na utu uzima
thumb|left|220px|[[The Baptism of Christ (Verrocchio)|Ubatizo wa Kristo kadiri ya Verrocchio na Leonardo (1472–1475) — Uffizi.]] Leonardo alianza kuchora tangu yungali bado kijana. Alifunzwa usanii na mchongaji na mchoraji Verrocchio.
Mto Ojom
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Leonardo da Vinci
Ujana na utu uzima
Sehemu kubwa ya maisha yake alimtumikia tajiri mmoja maarufu wa Italia.
Mwaka 1516 Leonardo alikwenda Amboise, Ufaransa, baada ya kupata mwaliko kutoka kwa mfalme Fransisko I. Kati ya mizigo aliyosafiri nayo ulikuwemo mchoro maarufu wa Monalisa.
Mto Ojom
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Leonardo da Vinci
Ujana na utu uzima
Leonardo aliishi mjini Amboise, katika nyumba yake nzuri aliyopewa na Mfalme huyo wa Ufaransa, miaka yake ya mwisho, toka mwaka huo mpaka mwaka 1519.
Afya yake haikuwa nzuri kwa sababu alipatwa na ugonjwa wa kiharusi toka mwaka 1517, lakini taarifa za ugonjwa wake zikatolewa wiki chache kabla ya kifo chake.
Kifo
Alifariki huko Amboise tarehe 2 Mei 1519 akiwa na umri wa miaka 67, akazikwa St. Hubert.
Gundi
Gundi (kwa Kiingereza: Adhesive, glue, cement, mucilage au paste ) ni majimaji mazito yanayoweza kutokana na miti n.k. ambayo hutumika katika kugandisha au kuunganishia vitu mbalimbali, kwa mfano karatasi.
Mchele wa Banga
alt=Chakula cha Banga|thumb|Chakula cha Banga Mchele wa Banga ni chakula cha kitamaduni cha Kinaijeria kilichoandaliwa kwa matunda ya mawese kama vile supu ya njugu. Mlo huo ni wa kawaida miongoni mwa watu wa Urhobo wa kusini mwa Nigeria. Banga ni juisi inayotolewa kutoka kwa mitende. Unaitwa wali wa Banga baada ya juisi inayotolewa kutoka kwa mawese kupikwa kwa wali mweupe uliochemshwa.
Watu wa Urhobo hawaongezi viungo maalum kama; Taiko, Benetientien, na Rogoje kwa wali wa Banga wanapotayarisha sahani kama wanavyofanya wakati wa kuandaa Supu ya Banga.
Dani Carvajal
thumbnail|right|260px|Carcajal akiichezea Real Madrid mwaka 2019 Daniel "Dani" Carvajal Ramos (alizaliwa tarehe 11 Januari 1992) ni mchezaji wa klabu ya Real Madrid na timu ya taifa ya Hispania kama beki wa kulia.
Alipokuzwa na Real Madrid baadaye alipelekwa Bayer Leverkusen na kurudi Real Madrid. Kwenyengazi ya timu ya taifa ya vijana wadogo chini ya miaka 19 alishinda 2011 European Championship.
Mto Omugenya
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kithimu
ni kata ya kaunti ya Embu, Eneo bunge la Manyatta, nchini Kenya.
Kieran wa Saighir
Kieran wa Saighir (pia: Ciaran Mzee; Cleire, karne ya 5 - 530 hivi) alikuwa mmonaki wa Ireland na askofu wa Saighir, Ossory.
Tangu kale anaadhimishwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu, hasa tarehe 5 Machi, sikukuu yake.
Ivan Pavlov
thumbnail|right|280px|Mwanafiziolojia Ivan Pavlov left|80px
Uislamu mjini Zanzibar
Uislamu ndiyo dini kubwa katika kisiwa cha Zanzibar. Kwa mujibu wa CIA Factbook, Zanzibar ina Waislamu zaidi ya 99%. Uislamu uliingia mjini Zanzibar kunako karne ya 10.
Ivan Pavlov
Ivan Petrovich Pavlov (26 Septemba 1849 – 27 Februari 1936) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Urusi. Hasa alichunguza mwenendo wa wanyama. Mwaka wa 1904 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Uislamu mjini Zanzibar
Uislamu katika harakati za kupinga ukoloni
Kwa mujibu wa chanzo kimoja, "Uislamu mjini Zanzibar imetia msukumo harakati za kupinga ukoloni, kisiasa na hata kitaifa wakati wa kupigania uhuru."
Mipango
1) Zanzibar irudi katika asili yake ya zamani kuwa kitovu cha dini ya Uislamu na taasisi. 2) Kuhakikisha sheri za Kiislamu zinatekelezwa. 3) Kuhakikisha Kuipa Uhuru Zanzibar wa kujiamulia mambo yake yenyewe.
Taasisi imeanza kampeni zake katika maeneo tofauti ya mikoa huko mjini Zanzibar ikiwa na lengo la kudai uhuru wa Zanzibar kutoka mikononi mwa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Uamsho waliitisha kura ya maoni juu ya kujitoa kwa Zanzibar katika muungano wake na Tanzania bara, kitendo ambacho kimepelekea kwa serikali zote mbili ya Tanzania bara na Visiwani kuingilia kati na kuzuia mikutano yote ya aina hiyo, kwa kuwaambia hakuna kufanya mikutano yoyote hadi hapo taarifa zaidi zitakapotolewa. .
Uharibifu kadhaa uliripotiwa na jumuia hiyo ikiwa ni pamoja na suala la kuchoma makanisa mawili huko mjini Zanzibar, Polisi wakawashtaki kundi Uamsho kwa kutoa agizo la kufanya hivyo kupitia wafuasi wake huko mitaani - lakini viongozi wa jumuia hiyo walikataa kuhusishwa na matukio hayo.
Baadhi ya watafiti walieleza kwamba kikundi cha kina Uamsho kimepata umaarufu wake baada ya kutiwa jeuri na msaada wa chama kikubwa cha upinzani cha mjini Zanzibar cha Civic United Front (CUF) hasa baada ya uamuzi wake kutaka kuanzishwa kwa serikali ya muungano na chama tawala cha Chama Cha Mapinduzi (CCM).
Mto Nashabaga
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Uislamu nchini Algeria
Uislamu nchini Algeria ni dini karibu ya watu wote wa Algeria. Imeenea karibuni katika kila nyanja za maisha ya Walgeria. Sehemu kubwa ya raia wake ni waumini wa dhehebu la Sunni. Uislamu nchini Algeria unatoa huduma zake za kijamii na utamaduni ikiwa pamoja na mazingira yanayouzunguka Uislamu kila siku. Uchunguzi wa imani ya Orthodox ni mdogo mno hata uenezi na ukuaji wa haraka wa shughuli zake ni hafifu kulinganisha na ujulikanaji wa dini ya Uislamu. Pia kuna salfasa za Wasufi ambayo imeanza kutoa somo lake kwa baadhi ya wanafunzi wake.
Mto Kigoti
unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Hifadhi ya Msitu wa Kenowore
Hifadhi ya Msitu wa Kenowore ni mbuga ya misitu nchini Gambia. Inashughulikia hekta 67.
Iko katika Mkoa wa Mto Chini katika Wilaya ya Kiang Mashariki na ilianzishwa kama Mbuga nyingine za Misitu nchini Gambia mnamo Januari 1, 1954.
Nginda (Embu)
ni kata ya kaunti ya Embu, Eneo bunge la Manyatta, nchini Kenya.
Mbeti Kaskazini
ni kata ya kaunti ya Embu, Eneo bunge la Manyatta, nchini Kenya.
Ukame
Ukame (kwa Kiingereza "Drought") ni hali ya hewa ya sehemu au mahali fulani inayofanya pakose maji ya kutosha kwa muda mrefu. Kwa kawaida hii inamaanisha kipindi ambako kuna mvua kidogo, au kupungukiwa kwa usimbishaji mwingine kama theluji.
Ukame unatokea pia pale ambako watu na kilimo wanategemea maji kwa umwagiliaji na vyanzo vingine vya maji vinakauka.
Ukame unaweza kuhatarisha uhai wa mimea, wanyama na watu, ambao wote wanahitaji maji.
Kiashirio cha DOS
thumb|365x365px|Kiashirio cha DOS katika COMMAND.COM. Kiashirio cha DOS (kwa Kiingereza: DOS prompt) ni dirisha la amri kwa DOS, Windows 95, Windows 98, Windows 98SE na Windows ME.
Mto Omunyal
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kirimari
ni kata ya kaunti ya Embu, Eneo bunge la Manyatta, nchini Kenya.
Ribeira do Paul
alt=Picha ya Ribeira na Vale do Paul karibu na Eito|thumb|Picha ya Ribeira na Vale do Paul karibu na Eito Ribeira do Paul ni korongo nchini Kapo Verde.
Emil Theodor Kocher
thumb|right|Emil Theodor Kocher left|80px
Ilya Mechnikov
thumb|right|Ilya Mechnikov left|80px
Emil Theodor Kocher
Emil Theodor Kocher (25 Agosti 1841 – 27 Julai 1917) alikuwa daktari mpasuaji kutoka nchi ya Uswisi. Alifanya na kuboresha pasuaji nyingi, hasa ya tezi dundumio. Mwaka wa 1909 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Ribeira do Paul
Vyanzo vya mkondo waviko kaskazini mashariki mwa kreta ya Cova, karibu na makazi ya Cabo da Ribeira. Inapita kwenye korongo jembamba na mwinuko, kando ya makazi ya Campo de Cão na Eito, na inatiririka hadi Bahari ya Atlantiki kwenye mji wa Pombas. Kuna kilimo kidogo katika bonde, kuzalisha miwa, kahawa, viazi vikuu, ndizi, papai na maembe.
Bariis Iskukaris
Bariis Iskukaris, pia huitwa Isku-dheh karis (Kisomali البيلاف الصومالي), au inajulikana tu kama Bariis ni sahani ya jadi ya wali kutoka vyakula vya Kisomali. Jina Isku-dheh karis kihalisi linamaanisha "kupikwa vikichanganywa pamoja", kwa hivyo wakati mwingine hutumiwa kurejelea kwa upana zaidi mazao mengine yanayotokana na nafaka ambayo yanahitaji kupikia sawa. Kwa hivyo neno mahususi zaidi la sahani hii ni bariis isku-dheh karis ambalo linamaanisha "mchele (bariis) uliopikwa pamoja".
Mto Ngomante (Bubanza)
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Kiniha
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Archibald Vivian Hill
thumb|right|Archibald Vivian Hill left|80px
Archibald Vivian Hill (26 Septemba 1886 – 3 Juni 1977) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa alichunguza nishati ndani ya misuli. Mwaka wa 1922, pamoja na Otto Meyerhof alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Genfo
alt=Genfo ikiwa na mchuzi wa Berbere|thumb|Genfo ikiwa na mchuzi wa Berbere Genfo (Kiamhari: ገንፎ, gänəfo), Ga'at (Kitigrinya: ጛኣት, ga'atə), au Marca (Oromiffa: Marqaa) ni uji ambao kwa kawaida huundwa kuwa umbo la duara lenye tundu katikati. kwa mchuzi wa kuchovya, mchanganyiko wa siagi na pilipili nyekundu, au kunde kama vile alizeti, kokwa (Carthamus tinctorius) na kitani (Linum usitatissimum).
Genfo anashiriki mambo mengi yanayofanana na Waarabu Asida. Genfo hutengenezwa kwa shayiri au unga wa ngano na kuipika unga na maji huchanganywa na kukorogwa kwa kijiko cha mbao.
Gaturi Kusini
ni kata ya kaunti ya Embu, Eneo bunge la Manyatta, nchini Kenya.
Mto Ninga (Burundi)
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Opetachoro
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Opoet
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Gaturi Kaskazini
ni kata ya kaunti ya Embu, Eneo bunge la Runyenjes, nchini Kenya.
Mto Ongaro (Soroti)
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Hoteli
alt=Hoteli|thumb|249x249px|Hoteli mojawapo. thumb|249x249px|Hoteli ya Llao Llao huko Bariloche ([[Argentina).]] Hoteli (kutoka neno la Kiingereza hotel linalotokana na lile la Kifaransa hôtel ambalo, sawa na neno "hospitali", lina asili katika Kilatini hospes, yaani mgeni) ni jengo kubwa lenye vyumba vingi, ambapo watu wanaweza kulala wakati hawapo nyumbani. Wenye sehemu hizo wanakodisha chumba kwa siku yoyote. Wanatoa vyumba vya kulala, na kwa kawaida hata chakula, hatimaye kwa ajili ya huduma hizo hutaka pesa, ambazo kiasi chake hutegemea ubora wa jengo.
Pia kuna hoteli ambapo mikutano hufanyika.
Aina za vyumba vya hoteli
Aina za vyumba hutazamwa kulingana na aina au idadi ya vitanda vilivyomo ndani yake.
Mto Kinyanzobe
unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mto Kinyamaganga (Cankuzo)
Maji ya matatu yanaelekea mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Kumbe maji ya lingine, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Balabala (mjusi)
Balabala ni spishi za mijusi za nusufamilia Agaminae katika familia Agamidae. Mijusi hawa ni wadogo hadi wakubwa kiasi na wana miguu yenye nguvu na mkia mrefu. Katika spishi nyingi madume wana rangi kali, kama nyekundu, machungwa na buluu, lakini majike wote wana rangi ya majivu, ya mchanga au kahawia. Wanatofautinana na mijusi wengine, isipokuwa vinyonga, kwa sababu meno yao yapo kwa ukingo wa nje wa mdomo wao badala ya ukingo wa ndani.
Mto Kiruhura (Cankuzo)
unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Orodha ya mito ya wilaya ya Sironko
Orodha ya mito ya wilaya ya Sironko inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda mashariki.
Orodha ya miji ya Ukraine
Hii ni orodha ya miji 460 ya nchi ya Ukraine.
Mto Nyabikenke (Bubanza)
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
John James Rickard Macleod
thumbnail|right|280px|Mwanafiziolojia John Macleod left|80px
John James Rickard Macleod (6 Septemba 1876 – 16 Machi 1935) alikuwa mwanafiziolojia kutoka nchi ya Uskoti. Hasa anajulikana kuwa mmoja wa wanasayansi waliogundua insulini. Mwaka wa 1923, pamoja na Frederick Banting alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Kifuu
thumb|Nazi ikiwa imepasuliwa Kifuu ni umbo la nje la nazi. Pale unaponunua au kutungua nazi huwa na eneo gumu la nje pia, ambalo ndani huwa na nazi yenyewe na maji yake. Pale unapovunja na kukuna ya ndani, kile kinachobakia huitwa kifuu cha nazi ambacho ndio fuvu la nazi.
Kagaari Kusini
ni kata ya kaunti ya Embu, Eneo bunge la Runyenjes, nchini Kenya.
Lambo la Mtera
-7.13619°N, 35.98683°W ni lambo lililojengwa miaka ya 1970 kati ya mkoa wa Iringa na mkoa wa Dodoma (Tanzania) ili maji ya mto Ruaha Mkuu yaweze kutumika kuzalisha umeme (80 MW) kabla hayaendelea likielekea lambo la Kidatu.
Bwawa la Mtera ni bwawa la kufua umeme kubwa zaidi lililopo nchini (km 56 x 15).
Historia
Bwawa hili lina ukubwa wa kilomita za mraba 660 kwa uwezo kamili. Bwawa hili lina urefu wa kilometa 56 na upana wa kilometa 15 na linalishwa na mto Ruaha Mkuu na Mto Kisigo. Madhumuni ya kujengwa kwa bwawa hili ni kudhibiti kiwango cha maji katika eneo la chini la mto Ruaha lililowekwa kwa ajili ya kuzalisha umeme wa Kidatu.
Ikolojia
Bwawa hili linachukuliwa kuwa mojawapo ya maeneo bora zaidi ya kuchunguza ndege nchini Tanzania, kwa kuwa kuna takriban miti milioni moja iliyokufa ndani yake na ina maeneo mengi ya kina. Aidha, maji mengi huwa yana samaki katika bwawa hili. Mapema miaka ya 1990 takriban tani 5000 za samaki zilivuliwa bwawani.
Marejeo
Öhman, May-Britt, Taming Exotic Beauties: Swedish Hydro Power Constructions in Tanzania in the Era of Development Assistance, 1960s - 1990s, Stockholm, 2007, PhD Thesis, http://www.diva-portal.org/smash/record.jsf?pid=diva2:12267
José Neto
José Alves dos Santos Neto (alizaliwa 16 Machi 1971) ni kocha mtaalamu wa mpira wa kikapu kutoka nchini Brazil. Tangu mwaka 2020 alikuwa kocha mkuu wa klabu ya Petro de Luanda katika Ligi ya Mpira wa Kikapu ya Angola, na pia kwa timu ya taifa ya mpira wa kikapu ya wanawake ya nchini Brazil.
Virjili wa Arles
Virjili wa Arles (karne ya 6 – 610 hivi) alikuwa mmonaki, halafu abati na hatimaye Askofu mkuu wa Arles (Ufaransa) miaka 588 - 610.
Anakumbukwa kwa mafungamano yake na Papa Gregori I, ambayo kwanza yalikuwa mazuri, lakini baadaye yakavurugika kwa sababu mbalimbali.
Alipokea vizuri wamisionari Augustino wa Canterbury na wenzake waliotumwa na Papa huyo huko Uingereza.
Habari zake ziliandikwa na Gregori wa Tours.
Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu.
Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga
Orodha ya mito ya mkoa wa Tanga inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Tanzania Mashariki.
Tarantula
Tarantula ni spishi za buibui katika familia Theraphosidae wa nusuoda Opisthothelae. Spishi za nusufamilia Harpactirinae huitwa bui-nyani. Spishi nyingi ni kubwa hadi kubwa sana na zote zina manyoya marefu mengi. Kwa kawaida huwinda kwa kuvamia mawindo.
Maelezo
Ingawa spishi fulani za tarantula zinaweza kuwa ndogo kama mm 5, takriban zote ni kubwa hadi kubwa sana, Kwa kweli, spishi kadhaa zinaweza kufikia sm 11 zenye upana wa miguu wa sm 30 na uzito wa g 170. Chonge zinaweza kufikia urefu wa sm 3.8.
Kama buibui wote, tarantula wana miguu 8, macho 8 na sehemu mbili za mwili, kefalothoraksi au prosoma na fumbatio au opisthosoma, zilizounganishwa na pediseli. Chonge zinaelekea chini wima badala ya chonge zinazopitana za buibui wengi wengine. Pia, kinyume na wale wa mwisho, wana chuchu mbili au nne za kukalidi badala ya sita.
Sumu na manyoya ya kuchomea
Tarantula wote wana sumu ambayo hutumia kupooza au kuua mawindo yao. Kwa kawaida sumu hiyo haisababishi zaidi ya hisia inayowaka kwa wanadamu wakati wanaumwa. Walakini, spishi nyingine zina sumu kali zaidi ambayo inaweza kusababisha usumbufu mkubwa unaodumu siku kadhaa. Dalili za kawaida ni mikakamao na mikazo mikali ya misuli. Bui-nyani mwekundu (Pelinobius muticus) anaweza kusababisha maruerue mabaya. Pamoja na sumu, protini nyingine huingizwa pia na hizi zinaweza kusababisha athari za mzio ambazo zinaweza kutisha maisha. Vidonda vya kuchomwa vinaweza kuambukizwa na bakteria ikiwa vidonda havitasafishwa vizuri.
Spishi za Dunia ya Kale hutukuta sana na kuwa na haraka kwa kushambulia. Zaidi ya hayo wana sumu kali sana. Kabla ya kuuma huchukua mkao wa kutishia kwa kunyanyua prosoma yao, kuinua miguu ya mbele juu na kupanua chonge zao. Spishi fulani hutoa pia sauti ya kuchata kwa njia ya kufikicha manyoya magumu kwenye kelisera zao.
Spishi za Dunia Mpya hazina haraka sana kuuma. Badala ya hiyo hutumia manyoya maalum kwenye opisthosoma yao inayoitwa manyoya ya kuchomea, ambayo hutumika kama kinga dhidi ya mbuai. Wanaweza kuyatupa kuelekea adui kwa miguu yao au kuyasugua dhidi ya lengo. Manyoya hayo yana vizari na hutumika ili kuwasha. Mara nyingi yanaua vipanya. Watu wengi ni nyeti kwa manyoya hayo na kupata kuwasha kali na mbati. Kuyavuta na kuingia kwao machoni inapaswa kuepukwa kabisa. Lau kama manyoya yanaposhindwa kumzuia mbuai, tarantula hawa huamua kuuma.
Chakula
Tarantula hula kila kitu wanachoweza kupata porini na kilicho kidogo kuliko wao. Kwa kawaida invertebrata wadogo hushikwa, kama wadudu, lakini vertebrata wadogo, kama vipanya na watambaazi, huliwa pia. Wanaweza kukamata ndege wadogo lakini hii imeripotiwa mara chache tu. Kinyume na buibui wengi wengine tarantula hawafanyi mitandao. Spishi kadhaa hufunika makao kwa tabaka nyembamba ya hariri na spishi nyingine hunyumbua nyuzi za kukwaza ili kugundua mawindo, lakini mawindo huwa yanachupiwa kila wakati. Manyoya ya tarantula yana jukumu kubwa katika hiyo. Sio tu ukubwa na mahali pa mawindo, lakini pia umbali umedhamiriwa na machunguzi ya manyoya yenye hisia. Aghalabu hayo yapo miguuni lakini pia kwenye sehemu za kinywa. Tarantula huingiza sumu na maji ya mmeng'enyo ndani ya mawindo ili kumpooza na mtawalia kumyeyusha, na kisha kufyonza kioevu kilichomo. Kilichobaki cha mawindo ni kitonge kinachofanana na kidonge kilichotapikwa na bundi k.m. chenye sehemu ngumu zilizovunjika. Machunguzi ya buibui kifungoni yalionyesha kuwa huweka vitonge hivi kila mara mahali pamoja. Takamwili za buibui ni kioevu na huondoka buibui kupitia ncha ya fumbatio. Tarantula-miti wanaweza kufyatua takamwili kwa lengo ikiwa watafadhaika.
Maadui
Tarantula, wachanga haswa, huwa na maadui wengi, kama ndege, watambaazi na wanyama wengine ambao huishi kwa kutegema invertebrata wadogo. Violezo vipevu mara nyingi hawana maadui wengi sana, lakini mamalia fulani wakubwa mbuai kama rakuni, nyegere, vinyegere na vicheche hufukua tarantula kabla ya kuwaua na kuwala. Maadui muhimu wa buibui wengi, pamoja na tarantula, ni nyigu wa familia Pompilidae wanaoitwa wauabuibui mara nyingi. Baada ya buibui kugunduliwa hupoozwa na kuzikwa kwenye kishimo au kufichwa katika sehemu za mimea kama mashina yenye matundu. Kisha nyigu hutaga mayai yake na baadaye mabuu hula buibui kutoka ndani akiwa hai. Wauabuibui wengi huwinda buibui wadogo, lakini spishi kadhaa zimetabahari katika tarantula. Mifano ni nyigu wa jenasi Hemipepsis (spishi kadhaa katika Afrika ya Mashariki).
Hifadhi ya Msitu wa Katilenge
Hifadhi ya Msitu wa Katilenge ni hifadhi ya msitu nchini Gambia. Inashughulikia hekta 324. Mpaka na Senegal ndio mpaka wa kusini wa eneo la msitu.
Iko katika mita 30 juu ya usawa wa bahari.
Adelaide wa Vilich
Adelaide wa Vilich, O.S.B. (kwa Kijerumani Adelheid; 970 hivi – 5 Februari 1015), binti Megingoz des Brunharingen, mtawala wa Guelders, na Gerberga wa Metzgau, wa ukoo wa kaisari Karolo Mkuu , alikuwa abesi wa monasteri mbili nchini Ujerumani.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Tarehe 27 Januari 1966 Papa Paulo VI alithibitisha heshima hiyo.
Maisha
Kwanza alijiunga na monasteri ya Mt. Ursula, ambayo ilianzishwa na wazazi wake huko Cologne kufuatana na kanuni ya Jeromu.
Mwaka 980 hivi, walianzisha nyingine huko Vilich, mkabala wa Bonn.
Baada ya kifo cha Gerberga, Adelaide aliingiza kanuni kali zaidi, ile ya Benedikto wa Nursia, akadai masista wajifunze Kilatini ili waelewe Misa.
Sifa za utakatifu na karama yake ya uponyaji zilimvutia Heribert wa Cologne, Askofu mkuu wa Cologne, aliyemfanya abesi wa St. Maria im Kapitol, Cologne.
Ndipo alipofariki, lakini kuzikwa alizikwa Vilich, ambapo tangu hapo sikukuu yake iliadhimishwa kwa fahari ikivuta wengi kuhiji.
Mwalimu wa Kanisa
thumb|right|300px|Walimu wa Kanisa wa kwanza kutangazwa walivyochorwa na [[Pier Francesco Sacchi mwaka 1516 hivi. Kwa sasa mchoro unatunzwa huko Paris, Ufaransa. Kuanzia kushoto mbele: Agostino wa Hippo, Papa Gregori I, Jeromu na Ambrosi wa Milano.]]
Mwalimu wa Kanisa ni jina la heshima ambalo kwa nadra Kanisa Katoliki linampa mtakatifu ambaye katika maisha, mafundisho na maandishi yake alionyesha na kueneza mwanga wa pekee katika masuala ya imani, maadili na maisha ya kiroho.
“Tamko la kwamba mtakatifu fulani ni Mwalimu wa Kanisa lote linategemea utambuzi wa karama maalumu ya hekima ambayo alijaliwa na Roho Mtakatifu kwa faida ya Kanisa ikabainishwa na athari njema ya mafundisho yake katika Taifa la Mungu” (Papa Benedikto XVI, Barua ya Kitume ya tarehe 7 Oktoba 2012).
Utaratibu
Jina hilo linatolewa na Papa au Mtaguso. Mpaka sasa, katika miaka karibu 2000 ya historia ya Kanisa wanaume 32 na wanawake 4 tu wamepewa heshima hiyo.
Wa kwanza kutangazwa (mwaka 1298) ni mababu wa Kanisa wanne muhimu zaidi upande wa Magharibi: Ambrosi wa Milano, Agostino wa Hippo, Jeromu na papa Gregori I.
Mwaka 1568 walitangazwa mababu wa Kanisa wanne muhimu zaidi upande wa Ukristo wa Mashariki: Atanasi wa Aleksandria, Basili Mkuu, Gregori wa Nazienzi na Yohane Krisostomo, pamoja na Thoma wa Akwino, mwalimu bora wa Karne za Kati upande wa Ukristo wa Magharibi.
Halafu mapapa wakaendelea kuongeza wengine. Wa mwisho kutangazwa kwa sasa ni Gregori wa Narek (12 Aprili 2015).
Orodha
Mwaka wa kutangazwa ukifuatwa na nyota unaonyesha watakatifu wanaoheshimiwa na Waorthodoksi pia, ingawa kwao hakuna cheo cha mwalimu wa Kanisa.
Mto Kumuzi
unapatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Miodrag Perišić
Miodrag Perišić (alizaliwa 28 Agosti 1972) ni Mserbia ambaye ni mkufunzi wa kitaalamu wa mpira wa kikapu ambaye ni kocha mkuu wa sasa wa Al Ittihad Alexandria.
Mto Nyabitaka (Bubanza)
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Ogoh Odaudu
Ogoh Odaudu (alizaliwa 3 Agosti 1981) ni mchezaji wa mpira wa kikapu aliyestaafu kutoka Nigeria ambaye ni kocha mkuu wa timu ya Rivers Hoopers ya Ligi Kuu ya nchini Nigeria. Katika miaka yake ya kucheza, Odaudu alikuwa mchezaji wa timu ya taifa ya Nigeria ya mpira wa kikapu.
Mto Nyabitaka (Bubanza)
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Ogoh Odaudu
Wasifu wa kucheza
Amezaliwa Jos, ameichezea timu ya taifa ya Nigeria ya vijana katika Mashindano ya Dunia ya mwaka 1999 ya FIBA Under-19.
Odaudu alikuwa mwanachama wa timu ya wakubwa nchini Nigeria na alicheza na timu hiyo katika matoleo ya mwaka 2001, 2003 Mashindano ya Afrika ya FIBA. Alicheza pia kwenye Michezo ya Jumuiya ya Madola ya 2006.
Kagaari Kaskazini
ni kata ya kaunti ya Embu, Eneo bunge la Runyenjes, nchini Kenya.
Safari 431 ya Kenya Airways
thumb|Kenya Airways flight 431
Kenya Airways Flight 431 ilikuwa safari ya ndege ya aina ya Airbus A310-300 ambayo ilikuwa imepangwa kimataifa katikati ya Abidjan-Lagos na Nairobi. Ndege hii ilianguka kwenye bahari karibu na pwani ya Ivory Coast, tarehe 30 Januari 2000, saa 21:09:24 GMT, muda mfupi baada ya kutoka kwa uwanja wa Kimataifa wa Felix Houphouët-Boigny. Ilikuwa na jumla ya watu 179 huku 169 walikuwa ni abiria. Hii ilikuwa ni ajali ya kwanza iliyosababisha vifo iliyokumba Kenya Airways.
Ndege
Iliyopewa jina Harambee Star, ndege iliyohusika katika ajali ilikuwa aina ya Airbus A310-304, mkia nambari ya usajili 5Y-BEN, ilikuwa imenunuliwa ikiwa mpya na kampuni ya Kenya Airways mnamo 1986.
Kilasi
Kilasi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Pakistan inayozungumzwa na Walasi. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kilasi imehesabiwa kuwa watu 11,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kilasi kiko katika kundi la Kiaryan.
Mto Diragana
unapatikana katika wilaya ya Sironko, mashariki mwa Uganda.
Orodha ya mito ya wilaya ya Serere
Orodha ya mito ya wilaya ya Serere inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda mashariki.
Mto Diragana
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Guragado
unapatikana katika wilaya ya Sironko, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mlima Shani
thumb|Mlima Shani; mbele yake [[kanisa la Utatu Mtakatifu.]] Mlima Shani ni mlima unaopatikana nchini Georgia.
Una mwinuko wa mita 4,451 (futi 14,603) na uko kwenye mpaka wa kimataifa kati ya Georgia na Ingushetia, Urusi.
Mto Bombo
ni kati ya mito ya mkoa wa Tanga (Tanzania Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Moma
Moma ni spishi za nyoka wenye sumu wa jenasi Bitis katika familia Viperidae. Spishi moja huitwa bafe pia na spishi nyingine wa familia Viperidae huitwa vipiri.
Spishi nyingi za moma, zile za Afrika ya Mashariki hasa, ni kubwa na nene kuliko vipiri wengine, lakini spishi kadhaa ni ndogo zaidi na moma mdogo wa Namakwa ni mdogo kabisa wa Viperidae wote duniani. Kinyume chake moma-misitu ni mkubwa kabisa.
Wakitishwa moma hutuna na kujipojaa wakifyonya kwa sauti kubwa. Inaonekana kama sio wepesi lakini wanaweza kupiga kwa kasi ya umeme.
Nyoka hawa ni wanene na wazito kwa kulinganisha na urefu wao. Wana kichwa kipana kwa umbo wa pembetatu na mkia mfupi. Magamba yao yana miinuko na yale ya pua yanaweza kuwa marefu na kufanana na pembe.
Mto Nyabitore
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).