cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Waklara
Marekebisho kuendelea (1517-1762)
Baada ya utengano wa Ndugu Wadogo (1517) monasteri zilizo nyingi ziliwekwa chini ya Waoservanti, hata zile za Wakoleta (nyingine tena zikaongezwa baadaye, k.mf. zile zote za Hispania na Ureno mwaka 1566). Kama kawaida mzigo huo ulilalamikiwa na mkutano mkuu (1532); hivyo ikakatazwa monasteri nyingine zisipokewe chini ya OFM pasipo ruhusa ya mkutano, na hasa wahusika washughulikie mahitaji ya kiroho tu ya Waklara. Baada ya Mtaguso wa Trento kutoa maagizo kuhusu watawa wanawake (1563) yaliyochangia marekebisho ya sheria na hasa juhudi kwa maisha magumu, mkutano mkuu wa OFM ulitunga sheria muhimu kwa utekelezaji wake ukifuta wadhifa wa ndugu msimamizi wa Waklara na kuwaweka moja kwa moja chini ya Watumishi wa kanda (1565). Lakini Waoservanti walipojaribu kusawazisha mno, kwa kudai monasteri zote ziwe na mali (ilivyoruhusiwa na Mtaguso) wakapatwa na matatizo makubwa, hasa kwa sababu Wakoleta hawakukubali kuacha ufukara mkuu, na kuja kulingana na Waurbani wenye kutegemea mali zao.
Urekebisho wa Ndugu Wadogo Wakapuchini ulisababisha mapema tawi jipya la Waklara linalodumu hadi leo. Mwanzilishi ni Maria Lorenza Llonc (+1542) mjane Mhispania aliyeishi Napoli (Italia) na kuhudumia wagonjwa pamoja na jumuia ya wanawake Wafransisko wasekulari aliyoianzisha. Wakapuchini walipohamia hospitali yake (1529), akawakabidhi uongozi wa jumuia hiyo. Kati ya 1533 na 1538 wakaongozwa na Gaetano wa Thiene aliyewaelekeza kwenye maisha ya sala tu na kuwatafutia idhini ya kuishi kimonaki kwa kufuata kanuni ya Klara (1535). Baadaye akawakabidhi tena Wakapuchini, kwa kuwa karama yao iliathiri sana monasteri hiyo na roho yake, na ndivyo alivyotaka mwanzilishi. Papa Paulo III (1534-1549) akathibitisha hayo na nia yao ya kushika kikamilifu kanuni (1538). Kwa ajili hiyo mwanzilishi aliikamilisha katiba ya Koleta kwa kutumia ile ya Wakapuchini. Sifa ya monasteri ikaenea haraka na kusababisha kabla ya 1600 zianzishwe 17 nyingine Italia (Karolo Boromeo aliunda tatu katika jimbo lake). Ila Wakapuchini wanaume wakakataa katakata kuzisimamia, isipokuwa mbili. Hata hivyo dada zao wakaendelea kuomba msaada huo kwa kuwapitia Maaskofu na wafalme, mpaka Mapapa wakalazimisha hao wanaume kuhudumia walau kiroho monasteri fulanifulani. Hata nje ya Italia wakaenea haraka: Hispania (1588), Ufaransa (1603), Ureno (1625), Mexico (1665) ambayo ikawa nchi walipoongezeka zaidi hadi leo, Peruu (1713), Gwatemala (1725), Chile (1727) n.k.
Hata marekebisho mengine ya Utawa I yalijaribu bure kukataa huduma kwa Waklara, hasa Wariformati waliojitahidi sana ili Mapapa wawaweke wote chini ya Maaskofu. Hatimaye wakalazimika kuwahudumia Waklara. Masista wa Utawa II na III waliokuwa chini ya Warekoleti wakaja kutumia jina hilo pia.
Marekebisho mengine ya Waklara yalifanyika katika karne XVII, hasa Italia. Kati yake ule wa Wakaapweke wa Mt. Petro wa Alkantara, ulioanzishwa na Kardinali Mkapuchini na kuthibitishwa na Papa Klementi X (1670-1676), ndio tawi gumu kuliko yote yaliyowahi kuwepo. Masista hao waliishi kila mmoja peke yake kama Wakartusi na kujitahidi kumuiga Petro wa Alkantara katika yote, lakini hawakuenea sana.
Katika karne XVII na XVIII hata Waurbani wakapata marekebisho yao hasa upande wa ufukara, Ufaransa na Italia.
Waklara waliorekebishwa walitoa mifano bora ya kutetea imani na ubikira wakati wa uenezi wa Uprotestanti na vita vya dini vilivyofuata. Upungufu uliosababishwa na mambo hayo Ulaya Kaskazini ulifidiwa kabisa sio tu katika nchi zilizobaki kuwa za Kikatoliki, bali hata Amerika na Asia. Wakonsesioni walifika Mexico mwaka 1540. Waklara wakafungua monasteri yao ya kwanza ya Amerika huko Hispaniola mwaka 1551. Monasteri nyingine zikaanzishwa karne hiyohiyo Peruu, Ekwado, Kolombia, Chile, Gwatemala na Brazili. Katika karne XVII Waklara wakaenea Ufilipino (1621) na China (1633). Katika karne XVIII ongezeko liliendelea ingawa kasi yake ilipungua.
Takwimu ni kama ifuatavyo: Mwaka 1587 Waklara tu walikuwa 28,000 katika monasteri 618 (Hispania + Ureno 277, Italia + visiwa 199, Ufaransa 91, Ulaya ya Kati 46, Amerika 5). Monasteri za Wakonsesioni zilikuwa 76 na za Waanunsyata 9. Mwaka 1680 Waklara tu walikuwa 38,000 katika monasteri 973 (Hispania + Ureno 394, Italia + visiwa 248, Ufaransa 182, Ulaya ya Kati 128, Amerika 21). Monasteri za Wakonsesioni zilikuwa 90 na za Waanunsyata 40. Kati yao wote anang’aa hasa Veronika Giuliani (+1727) aliyejaa karama na njozi tangu utotoni, alivyosimulia kwa utiifu na unyofu katika shajara yenye kurasa 22,000. Wako pia wenye heri 4.
Karne za mwisho (1762-2005)
thumb|220px Kama ilivyowatokea Ndugu Wadogo, Waklara pia walishambuliwa na siasa mpya za serikali, kuanzia Austria na nchi zote zilizokuwa chini yake (1782-1783), monasteri zote zilipofutwa. Uamuzi huohuo ulichukuliwa Ufaransa (1792); miaka 2 baadaye Yosefina Leroux akauawa kwa kosa la kuanza tena kuishi kijumuia), halafu Ubelgiji, Italia, Ujerumani na Hispania. Katika nchi hiyo ya mwisho monasteri nyingi zikaendelea hata baada ya sheria nyingine kudai zifutwe; pengine ilitumika mbinu ya kukubali kutoa huduma fulani (k.mf. shule) Lakini katika nchi nyingine monasteri nyingi zikakoma, hasa Ureno ambapo zilikwisha zote kufuatana na sheria ya mwaka 1834.
Tangu miaka ya kwanza ya karne XIX monasteri zikaundwa tena Ufaransa na Ubelgiji, pamoja na kuanzishwa mashirika mengi ya Kifransisko. Mojawapo ni tunda la Maria Klara Bouillevaux (+1871) aliyelianzisha Paris (1854), likifuata kanuni ya Utawa Hasa III na katiba maalumu, yenye jambo la pekee la kuabudu ekaristi saa zote. Mwaka 1912 monasteri zake zote zikapokea kanuni ya Urbani IV na kujiita Waklara Fukara wa Kuabudu Mfululizo, halafu Wafransisko wa Sakramenti Kuu. Walienea sana na kudumisha uhusiano na Wakapuchini. Hata katika nchi nyingine monasteri mpya ziliundwa na nyingine zilifunguliwa tena. Baadhi ziligeuka kuwa mashirika ya kitume, bila ya kuacha kanuni ya Kiklara.
Katika karne XX uenezi ukaendelea hasa katika nchi za Amerika na za misheni. Baada ya Mkusanyo wa Sheria za Kanisa idara ya Papa kwa Watawa iliagiza itungwe katiba moja kwa Waklara wote, isipokuwa Wakapuchini. Kazi hiyo ilifanywa polepole na OFM kwa kupokea mapendekezo ya maabesi pia, ikapitishwa (1930), lakini si kwa Wakoleta. Kwa Waklara Wakapuchini katiba ilitungwa na wenzao wa kiume na kupitishwa mapema zaidi (1927). Waurbani pia wakaja kukubaliwa katiba maalumu (1973). Juhudi hizo za kuimarisha umoja zilichangiwa sana na Papa Pius XII (1939-1958) alipohimiza mashirikisho ya monasteri pamoja na kulegeza masharti ya ugo (1950) kwa lengo la kuziondoa katika hali ya ukiwa, kuzisaidia upande wa malezi na kuruhusu pengine uhamisho. Kazi hiyo ilianza Ufaransa (1953) na kuendelezwa na Mtaguso II wa Vatikani hivi kwamba mwaka 1975 kulikuwa na mashirikisho 43 (1 chini ya Wakonventuali, 7 chini ya Wakapuchini na 35 chini ya OFM). Ni mafanikio makubwa tukizingatia ugumu wa kushinda desturi za siku nyingi na tofauti za kila aina.
Uhusiano kati ya monasteri na kati ya hizo na Wafransisko wengine umeongezeka na kuinua ujuzi wa kidini na wa hali na mahitaji ya Kanisa na ya ulimwengu. Mtaguso uliagiza pia matabaka kati ya masista yafutwe; hivyo Waklara wakarudia mpango wa mwanzilishi kuhusu udugu, pamoja na kuzidi kuchimba karama yake kwa jumla. Katika uchangamfu huo mpya monasteri nyingi zikapokea kanuni I badala ya kanuni II. Hivyo mnamo mwaka 1975 kati ya monasteri za Waklara, 660 hivi zilikuwa zinafuata kanuni I na 150 hivi kanuni II. Hata sinodi ya Maaskofu kuhusu watawa (1994) ikajadili sana masuala ya wamonaki na kuhimiza tena mashirikisho yaimarishwe na ugo urekebishwe hasa kwa faida ya malezi.
Baada ya ongezeko la nusu ya kwanza ya karne XX, uhaba wa miito Ulaya umerudisha nyuma ustawi wa monasteri nyingi. Takwimu ya uenezi ni kama ifuatavyo: Mwaka 1907 Waklara tu walikuwa 11,000 katika monasteri 561 (Hispania + Ureno 185, Italia 157, Amerika 40, Ulaya ya Kati 53, Ufaransa 43). Monasteri za Wakonsesioni zilikuwa 88 na za Waanunsyata 6. Mwaka 1980 Waklara tu walikuwa 17,000 katika monasteri 824 (Hispania + Ureno 289, Italia 144, Amerika 172, Ulaya ya Kati 78, Asia+Afrika+Australia 60, Ufaransa 43). Monasteri za Wakonsesioni zilikuwa 153 na za Waanunsyata 4. Mwaka 2000 Waklara tu walikuwa 13,160 katika monasteri 926. Monasteri za Wakonsesioni zilikuwa 164 na za Waanunsyata 7. Kuhusu matawi, mwaka 2005 takwimu zilikuwa hivi: Waklara wa kawaida 7,662, Waklara Wakoleta 681, Waklara Waurbani 1,122, Waklara Wakapuchini 2,246, Wakapuchini wa Sakramenti Kuu 295, Waklara wa Kuabudu Mfululizo 587 = Jumla ya Waklara 12,593 katika monasteri 928. Wakonsesioni walikuwa 2,019 katika monasteri 157 na Waanunsyata 96 katika monasteri 8. Waklara wafiadini wengine 6 wa karne XX, hasa Wahispania, wameshatangazwa wenye heri. Mklara maarufu zaidi wa milenia mpya ni Maria Anjelika wa Kupashwa Habari ambaye, karibu na monasteri yake ya kuabudu ekaristi mfululizo, ameanzisha (1981) mtandao wa Kikatoliki mkubwa kuliko yote ya Amerika (EWTN)!
Tazama pia
Orodha ya Watakatifu Wafransisko
Gatunga
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, eneo bunge la Tharaka, nchini Kenya.
Mto Nabisira
unapatikana katika wilaya ya Luuka, mashariki mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Angelina Jolie
Angelina Jolie (alizaliwa tar. 4 Juni 1975) ni mwanamitindo wa zamani, mwigizaji wa filamu na pia mfadhili, wakala wa wakimbizi wa kujitolea wa Umoja wa Mataifa (UN). Ni mwanamama anayetajwa mara kwa mara kwenye vyombo habari kwamba ni mzuri zaidi.
Maisha ya awali na familia
Alizaliwa kwa jina Angelina Jolie Voight huko mjini Los Angeles, California, Marekani, akiwa kama binti wa waigizaji John Voight na Marcheline Bertrand, ambaye alifariki 27 Januari 2007 kwa ugonjwa wa saratani.
Jolie pia ni mpwa wa mshairi, mwanamuziki "Chip Taylor" maarufu kama James Wesley Voight, na pia ni dada wa mwigizaji wa filamu James Haven. Asilia ya Jolie kwa upanda wa baba ni Mslovak na Mjerumani asilia, na kwa upande wa mama yake ni Mfaransa na Mkanada wenye jamii ya Iroquois", japokuwa mama yake Jolie aliwahi kudai uataifa wa kuwa Mmarekani uliamuliwa na mumewe Voight.
Ilivyofika mwaka 1976 mwaka mmoja toka anglelina azaliwe baba na mama yaek jolie wakatengana hivyo joilie na kaka yake wote walikulia kwa malezi ya mama, na kuwatelekeza kwenye mradi wa Ugizaji kisha kuhamia nao wote Mjini Palisades, New York.
Alivyokuwa mtoto Jolie alikuwa anakawaida ya kuangalia filamu mara kwa mara na mama yake na baadae kuelezea kwamba hii inaashilia kwamba mapenzi ya Jolie ni kuwa Muigizaji, japokuwa hakuvutiwa na uigizaji wa baba yake.
Alivyofikia umri wa miaka 11 Familia ilirudi tena Los Angeles na Jolie akamua kuwa anataka kuigiza na akaenda kujiandikisha katika taasisi ya uigizaji ya 'Lee Strasberg' maarufu kama "Strasberg Theatre Institute", Ambako alipata mafunzo kwa muda wa miaka miwili na baadae kuonekana kwenye maigizo ya jukwaa kadha wa kadha.
Mama yake Jolie alikuwa akiridhika na kipato chake alichokuwa anapata japokuwa kilikuwa cha hali ya chini na Jolie alikuwa akivaa nguo za mitumba. Alikuwa akilizwa sana na baadhi ya wanafunzi wenzake waliokuwa wakimuonyeshea kidole na kumcheka kwa kuwa alikuwa mwembamba sana na mtindo wake wa kuvaa miwani na gango. Heshima yake ilipungua sana pale alijaribu kutaka kuanza masuala ya Uanamitindo na kutoka bila mafanikio.
Na pia Jolie alikuwa tofauti kabisa na baba yake hasa kwa kitendo cha kutokuwa mwaminifu na kuvunja familia yake, japokuwa kipindi fulani walijaribu kupatanishwa na kuweza kuelewana na baadae kuigiza pamoja katika filamu ya "Lara Croft: Tomb Raider".
Ilivyofika Julai 2002 Jolie alifungua jalada halali la kuomba kubadili jina la "Angelina Jolie" na kulibwaga jina la babake mzee voight kuwa ndio jina la mzee wake, jina la Angelina Jolie lilibadilishwa rasmi 12 Septemba 2002. Mwezi wa Agosti mwaka huo huo baba yake Jolie alikuwa akitangaza kwamba binti yake ana mtindio wa akili katika kituo cha TV cha mjini hollywood maarufu kama "Access Hollywood".
Mwezi Oktoba 2004 toleo la gazeti moja hivi liitwalo Premiere Magazine, liliandika habari kwamba Jolie hana mda tena wala kutaka msaada wowote ule kutoka kwa baba yake mzazi mzee John Voight na kusema kwamba ni baba yake sawa lakini wala hana haja ya kuzungumza nae.
Sina kinyongo nae ila sina imani kama kuna mtu yoyote ambaye yeye ni damu yake (Voight).
kwasabu watoto zake wamelelewa na wamekuwa, sema jolie hakutaka kusema mengi mbele ya hadhara kwasababu ya malumbano na baba yake, kwakuwa mwanawe alimlea mwenyewe bila ya ushirikiano wowote ule na mzee voight basi ana amini kila kitu anaweza kufanya bila ya voight.
Jolie ni ni mwanama jasili na aliyekulia kwenye maisha ya tabu sana wakati baba yake mzazi ana uwezo sema hana mda kuitazama familia, ndio sababu iliyoplekea Jolie kutompenda baba yake.
Mahusiano
thumb|left|190px|Jolie Katika Filamu ya Mr. & Mrs. Smith Tarehe 28 Machi Jolie aliolewa na muigizaji filamu wa kiingereza maaurufu kama Jonny Lee Miller, mshirika mwenzie katika filamu ya "Hackers". Aliuzuria harusi yake akiwa amevaa suruali nyeusi ya ngozi na shati leupe, lilochorwa jina la bwana harusi mgongoni kwake.
Baada ya mwaka mmoja Jolie na Miller wakatengana, arafu taraka ilifuata baadae 3 Februari 1999. Wakawa wamebaki kwenye hali nzuri na baadae Jolie alikubali kuwa jamaa alikuwa mume mzuri na msichana anaweza akamtaka 'na nitaendelea kumpenda' kwasababu wote tulikuwa tungali vijana.
Baadae akaolewa tena na muigizaji filamu wa kimarekani "Billy Bob Thornton", ambaye alikutana nae katika filamu ya "Pushing Tin" iliyochezwa mwaka 1999. ilifika tarehe 5 mei 2000, ilikuwa siku ya kutangaza penzi mbele ya hadhara na kufanya mshangao mwingine tena wa kuzungushia baadhi ya vitu kwenye shingo zao, mahusiano yao yakaja kuwa ni mada inayopendwa kuzungumziwa kila mara kwenye vyombo vya habari.
Jolie na Miller waliachana tarehe 27 Mei. Mwanzoi mwa mwaka 2005 Jolie alikubwa na kashfa na kushtakiwa kwamba yeye anahusika na utarikiano baina ya muigizaji Brad Pitt na Jennifer Aniston kuwa Jolie alikuwa mwanamke wa nje wa Brad Pitt hivyo kufunguliwa mashtaka ya kuaribu ndoa yake.
Mahusiano ya Jolie na Pitt yalianza pale walipoigiza filamu pamoja katika filamu ya "Mr. & Mrs. Smith", japokuwa alikuwa akikana mara mara kwa mara kwenye vyombo vya habari aikihojiwa juu ya hilo.
Kwenye mahojiano 2005 na Ann Curry, alieza kuwa ana mahusiano ya kimapenzi na mume wa mtu, wakati baba yake mzazi alimdanganya mamake na mwanamke mwingine kitu ambacho hatoweza kumsamehe. Akasema hakujiangalia mwenyewe asubuhi kama amefanya hicho kitendo cha kutembea na mume wa mtu na wala hakuvutiwa na mwanaume mwenye kumsaliti mkewe.
Wakati Jolie na Pitt hawakuweka bayana asili ya mahusiano yao, ubazazi uliendela na kuishia 2005. Mwandishi wa habari wa siri alipiga picha mwezi Aprili, Mwezi mmoja toka Aneston afungue jalada la utarikiano, nakumuonyesha mwana mama huyo picha ya Jolie na mwanae wa kiume wakiwa kwenye fukwe za nchini kenya akiwa pamoja na Pitt.
Kipindi cha kiangazi Jolie na Pitt walikuwa wakikutana pamoja na kuongezana mara mara kitendo kilipelekaa vyombo vingi vya habari kusema wale mke na mume huku wakijiita "Brangelina".
Mnamo tarehe 11 Januari 2006 Jolie alithibitisha kuwa ana ujauzito wa Brad Pitt na wana mpango wa kuweka bayana uhusiano wao.
Watoto
thumb|right|150px|Jolie Mnamo tarehe 10 Machi,2002, Jolie amemlea mtoto wake wa kwanza Maddox Chivan Jolie-Pitt, (Jina Halisi Maddox Chivan Thornton Jolie).Alizaliwa 5 Augosti 2001, mjini Rath Vibol nchini Kambodia na akanza kuishi katika kituo binafsi cha kulelea watoto yatima cha mjini Battambang.
Tarehe 6 Julai 2006, Jolie ameanza kumlea mtoto yatima wa miezi sita kutoka Ethiopia, jina lake Zahara Marley Jolie-Pitt (Jina Halisi Zahara Marley Jolie), ambae wazazi wake walifariki na Ukimwi. Zahara alizaliwa 8 Januari, 2005 kama Tena Adam. Jolie akamchukua mtoto na kumpeleka kwenye ktuo cha kulea watoto yatima kilichopo Addis Ababa.
baadae kidogo akarudi Marekani kwa muda, kipindi chote ambacho Jolie hayupo Ethiopia Zahara alikuwa akiishi Hospitali kwasababu zahara alikuwa na upungufu wa maji mwilini na utapiamlo.
Brad Pitt na Jolie ilitaarifiwa kuwa wametiya saini hati za kulelea mtoto na kisha kumchukua kama mtoto wao rasmi, baadae Pitt akakubali kumlea pamoja mtoto Zahara. Ilivyofika Desemba 2005 ilithibitishwa kuwa Pitt aliomba malezi ya watoto wa waili wa Jolie kiharali, na ilvyofika tarehe 19 Januari 2006 Hakimu wa California alithibitisha ombi hilo. Watoto hao baadae majina ya wazee yakabadilishwa kuwa Jolie-pitt.
27 Mei 2006, Jolie Amejifungua mtoto wa kike aitwaye Shiloh Nouvel Jolie-Pitt aliyezaliwa mjini Swakopmund, Namibia, ni tafsiri kutoka kwenye Biblia, inakuja maana ya "Enye Amani".
Mnamo Tar. 15 Machi 2007, Jolie amemchukua mtoto mwingine wa kiume mwenye umri wa miaka mitatu, kutoka nchini Vietnam, wakamwita Pax Thien Jolie-Pitt, aliyezaliwa tarehe 29 Novemba 2003 na kutelekezwa katika hospitali za kienyeji, Ambako alipewa jina Pham Quang Sang. Jolie alimchukua mtoto huyo kutoka kwenye kituo cha kulelea watoto yatima kiitwacho Tam Binh orphanage, cha mjini "Ho Chi Minh City". Jina lake jipya ni mchanganyiko wa neno la kilatini "Amani" na la kivietnam "Mawingu" au Mbinguni".
Mto Kivoga (Burundi)
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Ayigbe
Ayigbe ni vitafunio vya nchini Ghana vilivyotengenezwa na Yonunawo Kwami Edze kutoka Agbozume katika Mkoa wa Volta thumb|Biskuti za Ayigbe.
Historia
Biskuti hiyo ilitengenezwa na Yonunawo Kwami Edze kutoka Agbozome katika Mkoa wa Volta. Yonunawo Kwami Edze alianzisha biskuti kwa jamii ya Agbozome aliporudi kutoka Ivory Coast kama mwokaji mikate mnamo 1907. Aliweza kutumia ujuzi aliojifunza kutengeneza Biskuti ya Ayigbe ambayo inafurahiwa na Waghana hadi sasa. Vitafunio hivi vinaweza kumudu kiuchumi kwa sababu aliwafunza wanawake wengi jinsi ya kuandaa biskuti ili kujikimu kimaisha.
Viungo vilivyotumika katika utayarishaji wa Biskuti ya Ayigbe ni: Wanga wa muhogo, Nazi, Sukari, Chumvi, mbali ya maji.
Katika kutengeneza biskuti unachanganya wanga ya muhogo, nazi, sukari, chumvi na maji pamoja na baada ya mchanganyiko huo kuweka kwenye oveni ili kuoka kwa joto fulani. Biskuti ikawa na rangi ya hudhurungi nyeupe baada ya kuoka kabisa.
Mto Kivobera
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Christian Gombe
Christian Gombe (alizaliwa tarehe 22 Februari 1962) ni raia wa Afrika ya Kati na alikuwa mchezaji wa mpira wa kikapu katika kikosi kilicho shiriki Olimpiki mwaka 1988 na timu ya taifa ya mpira wa kikapu ya Jamhuri ya Afrika ya kat i.
Wikipedia ya Kinorwei
Kuna matoleo mawili ya Wikipedia kwa lugha ya Kinorwei: moja kwa ajili ya makala zinazoandikwa kwa Bokmål au Riksmål, na moja kwa ajili ya makala zinazoandikwa kwa lugha ya Nynorsk. Tovuti ya kwanza, yaani, Wikipedia halisi ya Kinorwei, ilianzishwa mnamo tar. 26 Novemba 2001, na hiyo ilikuwa ikiruhusu makala ziandikwe kwenye kiwango cha Kinorwei cha kawaida.
Wikipedia ya Kinorwei cha Nynorsk ilianzishwa mnamo 31 Julai 2004 na ikakua haraka sana. Kwa kufuatia kula zilizopigwa mnamo mwaka wa 2005, ukurasa wa mwanzo wa Kinorwei uikuwa unataja lugha zote mbili, yaani, Bokmål na Riksmål.
Mnamo mwezi wa Februari ya mwaka wa 2007, toleo la Bokmål/Riksmål ilimekuwa na zaidi ya makala 100,000 na toleo la Nynorsk likawa na zaisi ya makala 20,000. Mnamo Februari 2006, ikawa Wikipedia ya kumi na tatu kuwa na makala zaidi ya 50,000, na baada ya mwaka mmoja ikawa ya kumi na nne kufikisha makala 100,000.
Hata hivyo, ikaja kupitwa mnamo Aprili 2006 na Wikipedia ya Kifini na kuifanya iwe ya kumi na nne kwa hesabu ya wingi wa makala.
Mto Nyera
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Demakufu
Dj Demakufu (kwa jina halisi anaitwa Martin Owaka; amezaliwa 21 Oktoba) ni dijei kutoka Kenya.
Maxime Zianveni
Maxime Zianveni (alizaliwa tarehe 29 Desemba 1979) ni Mfaransa mzaliwa wa Afrika ya kati zamani alikuwa mchezaji wa mpira wa kikapu kwa sasa ni kocha mkuu wa timu ya mpira wa kikapu nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati. Alicheza vilabu kadhaa nchini ufaransa enzi za uchezaji wake.
Wasifu kama kocha
Tarehe 23 Aprili 2020, Zianveni saini kuwa kocha mkuu wa Le Cannet ya Nationale Masculine 2 (NM2), ligi daraja la nne nchini Ufaransa.
Alikua mkufunzi mkuu wa timu ya taifa ya mpira wa kikapu nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati mwaka 2021, na akaifundisha katika FIBA AfroBasket 2021.
Mto Pindiro
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Mto Kabingo (Cankuzo)
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mukothima
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, eneo bunge la Tharaka, nchini Kenya.
Mto Kagondo (Burundi)
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mto Nakitokolo
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Agbeli Kaklo
|thumb|Agbeli Kaklo
Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi cha Watu wa Ethiopia
Chama hiki ni maungano ya vyama 4 vya kieneo ambayo ni Umoja wa Kidemokrasia wa Watu wa Oromo (Oromo Peoples' Democratic Organization), Harakati ya Kidemokrasia ya Kitaifa ya Amhara (Amhara National Democratic Movement), South Ethiopian Peoples' Democratic Front na Tigrayan Peoples' Liberation Front.
EPRDF ilishinda kila uchaguzi tangu 1991. Wapinzani wanadai ya kwamba chama kilitumia mbinu zisizo halali na kubadilisha matokeo ya kweli mara kwa mara pamoja kupeleka wapinzani wengi gerezani.
Saidi (nyota)
Saidi (lat. & ing. Scheat pia  β Beta Pegasi, kifupi Beta Peg’’’, β Peg’’’) ni kati ya nyota angavu za kundinyota ya Farasi (Pegasus).
Jina
Jina la Saidi ilijulikana kwa mabaharia Waswahili tangu miaka mingi wakifuata njia yao baharini wakati wa usiku kwa msaada wa nyota. . Walipokea jina hili kutoka kwa Waarabu wanaosema kwa kawaida الساعد as-sa’id inayomaanisha  “mkono" (au mguu wa farasi).  Walitafsiri kwa njia hii maelezo ya Ptolemaio asiyetumia jina lakini alieleza “nyota kwenye mbega wa kulia pale ambako mguu unaanza”.
Chama cha Mapinduzi cha Kidemokrasi cha Watu wa Ethiopia
Tangu uchaguzi wa mwaka 2010 EPRDF imeshika nafasi 499 katika jumla la wabunge 546.
Saidi (nyota)
Jina
Kwa matumizi ya kimataifa Umoja wa Kimataifa wa Astronomia ulikubali jina la Kiarabu kwa tahajia ya Kijerumani jinsi ilivyokuwa kawaida katika Ulaya na kuorodhesha nyota  kwa jina la "Scheat".
Beta Pegasi ni jina la Bayer ; Beta ni herufi ya pili katika Alfabeti ya Kigiriki na Saidi ni nyota angavu ya pili katika Farasi - Pegasus.
Tabia
Saidi ni nyota jitu jekundu katika kundi la spektra M2 ikiwa umbali wa karibu miaka nuru 200. Ni pia nyota badilifu ni mwangaza wake unacheza baina ya mag 2.3 na 2.7 kila baada ya siku 41.
Woga
Woga ni tabia ya kupatwa na hofu kupita kiasi inayokuwa ndani ya binadamu juu ya kitu au vitu fulanifulani.
Kila mtu ana woga wake, huenda ikawa juu ya Mungu, malaika, shetani, roho, lakini pia juu ya mnyama, mahali, kifo, mauaji, giza n.k.
Kila mmoja anatakiwa kujitawala asije akashindwa na tabia hiyo hata kuacha majukumu yake.
Mto Kaminabure
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Nkondi
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, eneo bunge la Tharaka, nchini Kenya.
Haile Mariam Desalegne
Maisha
Baada ya kumaliza shule ya sekondari alihamia Addis Ababa aliposoma uhandisi hadi digrii ya kwanza. Alirudi katika kusini ya nchi akafanya kazi kwenye taasisi ya teknolojia ya maji huko Arba Minch. 1990 alitumwa kwa masomo ya juu kwenda Tampere, Ufini aliposoma hadi digrii ya pili akarudi kama master in sanitation engineering. Akaendelea kufanya kazi ya taasisi ya teknolojia ya maji hadi kuwa mkuu wake. Wakati wa kupanda ngazi katika taasisi alijiunga na chama tawala cha Ethiopia EPRDF.
Mwanasiasa
Haile Mariam hakushiriki katika shughuli za mapinduzi yaliyopindua udikteta wa kikomunisti wa Mengistu mwaka 1991 maana wakati ule alikuwa masomoni huko Ufini. Lakini baada ya ya kujiunga na EPRDF aliteuliwa mwaka 2000 kuwa makamu wa rais la jimbo la Mataifa ya Kusini na tangu mwaka 2001 hadi 2006 pia raisi yake.
Mwaka 2005 aliingia katika siasa ya kitaifa kwa njia ya kuchaguliwa mbunge. Wakati uleule alikuwa pia mshauri kwa ofisi ya waziri mkuu Meles Zenawi. 2008 alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa kindu la EPRDF katika bunge la Ethiopia.
Mto Kivyuka
ni korongo linalopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Haile Mariam Desalegne
Mwanasiasa
Zenawi alimfanya makamu wake na waziri wa mambo ya nje mwaka 2010. Baada ya kifo cha Zenawi alikuwa waziri mkuu mtendaji.
Mto Kivyuka
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Kuvuruga
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Wayazidi
Wayazidi ni kabila la watu wanaoishi hasa katika eneo la Kurdistan na kwa namna ya pekee katika sehemu yake nchini Iraq, lakini wengine wengi wamekimbilia Ujerumani  na nchi nyingine.
Wanakadiriwa kuwa milioni moja au moja unusu.
Wanafuata dini yao maalumu ambayo inamuabudu Mungu mmoja tu. Kwa ajili yake wamedhulumiwa sana na Waislamu waliotawala eneo lao, kwanza Waarabu, halafu Waturuki.
Chiakariga
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, eneo bunge la Tharaka, nchini Kenya.
Mto Kagoti (Cankuzo)
ni jina la makorongo yanayopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji ya mojawapo, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Kumbe maji ya lingine huelekea mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Mto Umira
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Mto Ruhanga
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Dhieu Deing
Maisha ya chuo
kwa kila mchezo wake wa kwanza akiwa na timu ya USC Aiken, Deing alipata wastani wa pointi 11.6 na baundi 4.3. Alihamia Chuo cha Jumuiya ya Dodge City, ambapo alipata wastani wa pointi 19.1 na bandis 4.7 katika mwaka wake wa pili. msimu uliofuata, alihamia UTSA, ambapo alipata wastani wa pointi 13.6 na rebounds 5.3 kwa kila mchezo katika msimu wake mdogo. Deing baadae alitangaza kwa rasimu ya NBA ya mwaka 2022 na akaamua kughairi ustahiki wake uliosalia wa chuo.
Mto Migende (Bubanza)
ni jina la miwili kati ya makorongo yanayopatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Mto Kanyabwanda
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Orodha ya mito ya wilaya ya Soroti
Orodha ya mito ya wilaya ya Soroti inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda mashariki.
Rainer Nõlvak
Rainer Nõlvak (amezaliwa 28 Septemba 1966) ni mjasiriamali na mlinzi wa mazingira kutoka Estonia Ambaye ni Mwenyekiti wa Bodi ya Hazina ya Mazingira ya Estonia.
Alikuwa miongoni mwa waandaaji wa Let's Do It 2008, hatua ya kiraia na watu wa kujitolea 50,000 walioshiriki katika kusafisha mashambani mwa Estonia kwa siku moja. Kwa sababu hii alipokea tuzo ya kitaifa ya Kujitolea ya Mwaka wa 2008. Harakati hiyo imeanzisha Let's Do It! Shughuli ya ulimwengu.
Alianzisha makampuni yafuatayo: Microlink Baltics, Curonia Research, Celecure.
Alitunukiwa cheo cha Raia Bora wa Mwaka mnamo 2008 na Order of the White Star Daraja la 3 huko Estonia mnamo 2014.
Marimanti
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, eneo bunge la Tharaka, nchini Kenya.
Cleanthony Early
Cleanthony Early (amezaliwa Aprili 17, 1991) Ni mchezaji wa mpira wa kikapu wa Kimarekani aliyechezea timu ya Cape Town Tigers ya Ligi ya Mpira wa Kikapu nchini Afrika (BAL). Alikuwa mchezaji wa chuo kikuu cha All-American pamoja na Chuo Kikuu cha Jimbo la Wichita baada ya kusoma katika Chuo cha Jamii cha Sullivan County.
Mto Kamonyi (Burundi)
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mto Zinga
ni kati ya mito ya mkoa wa Lindi (Tanzania Kusini Mashariki) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi.
Pilipili ya Baklouti
alt=Picha ya Pilipili ya Baklouti|thumb|Picha ya Pilipili ya Baklouti Pilipili ya Baklouti(Arabic: بقلوطي, ya kimapenzi: baqlūṭī) ni aina ya pilipili ( Capsicum annuum ) inayopatikana katika eneo la Maghreb. Ni kiungo kikuu cha harissa, mchuzi maarufu sana katika vyakula vya Tunisia vinavyotengenezwa kutoka kwa pilipili ya kuvuta sigara. Imepewa jina la mji wa Bekalta.
Pilipili za Baklouti zimerefushwa, takriban sentimita 15 hadi 20 kwa urefu, na maganda yaliyopinda na ladha kidogo.
Jarida
Jarida ni ripoti iliyochapishwa yenye habari (taarifa) za matukio ya kibiashara ya shirika (taasisi, jumuia, chama) fulani (kwa mfano, jina la kisheria; namna ya kupata huduma, n.k.).
Antiokia
thumb|Antiokia leo. thumb|Antiokia Antiokia ya Siria (kwa Kituruki: Antakya) ni mji wa Uturuki, kwenye mto Oronte, karibu na Bahari ya Mediteranea na mipaka ya Syria.
Ni makao makuu ya wilaya ya Hatay na wakazi wake ni 139.000 (2001); ni muhimu sana kwa akiolojia.
Swahili Rap from Tanzania
Swahili Rap from Tanzania ni jina la albamu ya nyimbo mchanganyiko za muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania. Albamu imetoka tarehe 15 Novemba mwaka wa 2004 chini ya kampuni ya Kijerumani maarufu kama Out Here Records. Albamu imetayarishwa na studio mbalimbali jijini za jijini Dar es Salaam. Albamu ina nyimbo kali kibao za miaka ya 2003 na 2004 yenyewe. Nyimbo hizo kama vile Zali la Mentali, Wauguzi, Alikufa kwa Ngoma, Asali wa Moyo na nyingine kibao. Hii ndiyo albamu ya kwanza ya nyimbo mchanganyiko za Bongo Flava kupata kutumiwa na mashirika ya kimataifa.
Jarida
Jarida mara nyingi huwa na mada kuu kwa ajili ya wapokeaji wake.
Antiokia
Historia
Zamani za ustaarabu wa Kigiriki ulikuwa jiji pamoja na Roma na Aleksandria, muhimu kwa biashara na elimu, lakini baada ya kuangamizwa na tetemeko la ardhi mwaka 525 B.K. na kutekwa na Waajemi mwaka 540 ulirudi nyuma sana.
Katika Biblia na historia ya Kanisa
Katika historia ya Kanisa umuhimu wa mji huo ulisisitizwa kwanza na Mwinjili Luka katika Matendo ya Mitume, alipoonyesha kwamba ni huko Antiokia kwamba wafuasi wa Yesu Kristo walianza kubatiza watu wengi wasio Wayahudi bila ya kudai wafuate Torati.
Hivyo Kanisa lilionekana wazi si madhehebu ya Uyahudi, bali dini mpya. Ndiyo sababu watu waliwatungia jina jipya, "Wakristo" (watu wa Kristo). Sababu nyengine ni tabia zao, matendo yao na hotuba zao zilikuwa kama za Kristo. Ilitumika kiasili na watu wasiookoka wa Antiokia kama jina la kimajazi (utani) ili kuwadhihaki wakristo hao. Ina maana sawa na “Kuwa mmoja wa kundi la kristo” au “mfuasi wa kristo,” ambayo imefanana na tafsiri ya Neno hili katika kamusi ya Webster.
Baadaye, Antiokia ukawa kituo kikuu cha kuendea umisionari kwa Mtume Paulo na Mtume Barnaba.
Baadaye tena, Antiokia ukawa kituo kikuu kimojawapo cha teolojia, kilichoshindana na Aleksandria. Tunda lake bora ni Yohane Krisostomo.
Mto Mpongora
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye bahari ya Atlantiki.
Anselmo wa Nonantola
thumb|Mt. Anselmo akianzisha monasteri ya Nonantola. Anselmo wa Nonantola (Cividale del Friuli, 723 - Nonantola, 803) alikuwa mtawala wa Friuli miaka 749-751, lakini aliacha siasa akatawa katika monasteri mbili alizozianzisha akafanywa abati wa ile karibu na mji wa Nonantola, Italia, aliyoiongoza kwa miaka 50 akihamasisha nidhamu ya kimonaki kwa maisha na mafundisho yake.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Machi.
Mto Akoli (Uganda)
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Vijaypal Baghel
Vijaypal Baghel ni mwanaharakati wa mazingira kutoka India ambaye aliokoa zaidi ya miti milioni moja. Mnamo 2020, Posta ya India na Serikali ya India ilimheshimu kwa kumpa chapa. Anajulikana sana kama "Mtu wa kijani wa India".
Mto Munyini
unapatikana magharibi mwa Burundi (mkoa wa Bubanza).
Mto Kamurengwe
ni korongo linalopatikana mashariki mwa Burundi (mkoa wa Cankuzo).
Maji yake, kupitia ziwa Tanganyika, huelekea Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Igambang’ombe
ni kata ya kaunti ya Tharaka-Nithi, Eneo bunge la Chuka/Igambang'ombe, nchini Kenya.
Bonaventura wa Bagnoregio
thumb|250px|right|Bonaventura alivyochorwa na [[Francisco de Zurbarán.]] Mtakatifu Bonaventura (Bagnoregio, Italia, 1217 hivi – Lyon, Ufaransa, 15 Julai 1274) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo, halafu padri, askofu na kardinali.
Mtu wa sala na utendaji, alijitokeza hasa katika uongozi, ufundishaji na uandishi kama mmojawapo kati ya wale waliochangia zaidi ulinganifu wa imani na utamaduni katika karne XIII, ambapo Ukristo wa magharibi ulizaa matunda bora hata upande wa elimu na sanaa mbalimbali.
Kisha kufa alitangazwa mtakatifu na mwalimu wa Kanisa.
Maisha yake kabla ya kuwa mtumishi mkuu wa shirika
Mwaka aliozaliwa haujulikani kwa hakika, bali ni kati ya 1217 na 1221. Mahali ni Civita di Bagnoregio, karibu na Viterbo, leo katika mkoa wa Lazio, Italia ya Kati.
Wazazi wake walikuwa mganga Yohane Fidanza na Maria wa Ritello; kwanza aliitwa kwa jina la baba yake, lakini alipoingia utawani aliitwa Bonaventura (yaani Bahati Njema). Inasemekana jina hilo lilikuwa shangilio la Fransisko wa Asizi alipomuona bado mtoto kabla hajamponya kimuujiza ulemavu wake baada ya kufa na kutangazwa mtakatifu.
Alizidi kumfahamu Fransisko alipokwenda Paris (Ufaransa), kwa masomo (1235) na kukuta huko Ndugu Wadogo waliokuweko tangu mwaka 1219. Baada ya kupata stashahada ya Arts, aliamua kujiunga nao, kwa kutambua kazi ya Kristo ndani ya tapo lao, akavikwa kanzu ya shirika mwaka 1243.
“Nakiri mbele ya Mungu kwamba kilichonifanya zaidi nipende maisha ya mwenye heri Fransisko ni kuwa yalifanana na mwanzo na ustawi wa kwanza wa Kanisa. Kanisa lilianza na wavuvi sahili, halafu likatajirika na walimu maarufu na wenye hekima sana; utawa wa mwenye heri Fransisko haukuanzishwa na busara ya watu bali na Kristo”..
Aliendelea kusoma katika chuo kikuu cha Paris (Ufaransa), hadi mwaka 1253, akipata digrii ya Biblia na teolojia, halafu akafundisha huko (1253-1257) akifuata falsafa ya Plato na teolojia ya Agostino wa Hippo.
Mazingira ya chuo hicho yalimwezesha kufahamiana na walimu na wanafunzi kutoka nchi mbalimbali za Ulaya na kustawisha mtazamo wake wa pekee, uliokuwa na Kristo kama kiini.
Upinzani wa maaskofu na maparoko dhidi ya Ndugu Wadogo na ya Wadominiko ulipoungwa mkono na chuo hicho hazikupingwa tu ruhusa kadhaa walizopewa, na haki yao ya kufundisha chuoni, bali msingi wenyewe wa mtindo wa maisha wao. Upya ulioletwa na mashirika hayo mawili haukueleweka kwa urahisi wakati huo, lakini pia kulikuwa na kijicho na wivu.
Baada ya Bonaventura na Thoma wa Akwino kuutetea kwa kuonyesha ulivyolingana na Injili, Papa Aleksanda IV alilaani upinzani na kusifu sana mtindo huo wa maisha (1257).
Mwaka huohuo mwalimu huyo kuchaguliwa kuwa Mtumishi mkuu wa shirika lake kukawa ushindi mwingine mkubwa chuoni.
Ni kwamba Mtumishi mkuu aliyemtangulia, Yohane wa Parma (1247-1257), alipoamua kujiuzulu, ingawa mkutano mkuu ulitaka aendelee, hakurudi nyuma. Hatimaye walimuomba walau amchague mwandamizi wake, naye akamtaja Bonaventura, mtu wa Mungu na wa watu, mwema kwa wote na mwenye kipawa cha uongozi.
Kufuatana na tabia yake chanya, alikubali hali halisi ya shirika na kujitahidi kuliepusha na hatari za nje na za ndani alizoziona mapema kabla hajachaguliwa.
Akiwa mtumishi mkuu wa shirika
Kwa miaka 17 (1257-1274) alikuwa Mtumishi mkuu wa shirika, akatembelea na kuwaandikia barua ndugu zake za kiroho, waliokuwa tayari zaidi ya 30,000 na kuenea Ulaya, Afrika Kaskazini, Mashariki ya Kati na hata China, akijitahidi kudumisha umoja kwa kulinganisha misimamo tofauti ya watawa walioelekea zaidi sala na ufukara na ya wale walioelekea zaidi elimu na utume.
Chini yake mkutano mkuu wa Narbone (1260) ulitunga katiba maarufu ambayo ilikusanya na kusawazisha taratibu za maisha ya kila siku ikawa msingi wa katiba za karne zilizofuata. Lakini alijua kwamba sheria haziwezi kutosha zisipoendana na umoja wa vipeo na malengo.
Mzizi wa uongozi wake ulikuwa daima sala na tafakuri. Muungano na Kristo ulimfanya asiishie kuagiza, bali aangaze watawa na kuwaleta kwa Yesu. Hivyo vitabu mbalimbali vya maisha ya Kiroho alivyoviandika vinatokeza namna yake ya kuongoza.
Kati yake, maarufu zaidi ni “Itinerarium Mentis in Deum” (yaani “Safari ya Akili kwa Mungu”), kinachoongoza kwa hatua sita kutoka ujuzi wa Mungu unaopatikana kwa kuchunguza ulimwengu na vipawa vya roho yetu hadi shibe ya muungano na Utatu kumpitia Kristo, kama alivyojaliwa Fransisko.
Sawa na huyo, Bonaventura alifurahia uzuri wa viumbe, alivyoandika mwanzoni mwa kitabu: “Asiyeangazwa na mng’ao huo wa vitu vilivyoumbwa ni kipofu; asiyeamshwa na kelele hiyo ni kiziwi; asiyemsifu Mungu kwa kazi hizo zote ni bubu; asiyegeukia Asili Kuu kutokana na maelekezo hayo ni mpumbavu”.
Ulimwengu wote unatangaza upendo wa Mungu mwema, na maisha ya binadamu ni safari ya kumuendea. Lakini hawawezi kupanda kwake kwa nguvu zao bila kuvutwa naye. Ndiyo sababu sala ni ya lazima kama mama na chanzo cha kwenda juu.
Karibu na mwisho aliandika: “Ukitaka kujua jinsi mambo hayo yote yanavyotokea, uiulize neema, si elimu; uiulize hamu, si akili; uuulize mlio wa sala, si juhudi ya kusoma; umuulize bwanaarusi, si mwalimu; umuulize Mungu, si mtu; uuulize ukungu, si weupe; usiulize mwanga, bali moto unaowasha nafsi yote na kuizamisha ndani ya Mungu kwa mpako wake tamu sana na mapendo motomoto zaidi”.
Mashambulizi ya kutisha yalitokea pia ndani ya shirika, upande wa ndugu “wa Kiroho” walioelekea kufuata uzushi wa abati Yohakimu wa Fiore, aliyefariki mwaka 1202, baada ya kutabiri umonaki mpya utakaoleta hali mpya katika Kanisa na jamii. Hao walidhani Ndugu Wadogo ndio waliotimiza utabiri huo wakajiona hawahitaji tena kuwa chini ya miundo ya zamani, wala chini ya uongozi wa shirika na wa Kanisa, kinyume cha utiifu mnyenyekevu wa Fransisko.
Dhidi ya upotoshaji huo, Bonaventura alisoma kwa makini maandishi yote ya abati huyo, na hatimaye akawafafanulia wanashirika wa Paris teolojia ya historia kwa usahihi. Mafundisho yake hayakutimia ila yalikusanywa na wasikilizaji katika kitabu “Hexaëmeron”, yaani ufafanuzi wa uumbaji kwa siku sita ambazo toka zamani zilitazamwa kumaanisha vipindi sita vya historia.
Hata hivyo yeye alivitafsiri upya kwa kumuonyesha Kristo kama kiini cha historia, si mwisho wake. Ndiyo sababu karne XIII ilipiga hatua kubwa upande wa ujuzi, wa utakatifu na wa umisionari vilevile, hasa kwa njia ya mashirika mapya ya Ombaomba. Karama ya Fransisko ilithibitisha kwamba Kristo anaweza kusababisha daima hali mpya kwa njia ya Roho Mtakatifu.
Basi, ndani ya Kanisa lilelile kuna maendeleo, na teolojia yenyewe haiwezi kuishia katika kurudiarudia tu mafundisho ya mababu wa Kanisa. Kwake teolojia inalenga hasa hekima, nayo inakumbatia kwanza ujuzi unaopatikana hasa kwa sala, halafu wema unaotokana na ujuzi huo kupitia matendo. “Imani imo akilini namna ambayo inasababisha mapendo".
Kwa mfano, ujuzi wa kwamba Kristo alikufa kwa ajili yetu haubaki ujuzi, bali unakuja kugeuka upendo. Ni upendo huo, si kiburi cha akili, unaotakiwa kuchochea teolojia kwa lengo la kuzidi kumjua Mpenzi. Hivyo kwa Bonaventura upendo unashika nafasi ya kwanza, kwa kuwa lengo la binadamu ni kuungana na Mungu katika upendo, na humo kupata heri.
Katika msimamo huo na katika teolojia yake yote aliathiriwa sana na Fransisko aliyechanganyikiwa na Yesu na kuwaka moto kama Serafi, aina bora ya malaika kadiri ya Pseudo-Denis. Katika maandishi ya Msiria huyo wa karne VI Bonaventura alichota hasa wazo la kwamba, katika kumuelekea Mungu, mtu anaweza akafikia hatua ambapo akili haioni tena, ila upendo unakwenda mbele na kupenya fumbo la Mungu. Hilo linalingana kabisa na karama ya Kifransisko inayopita michakato ya akili kwa kumpenda Kristo msulubiwa.
Katika uongozi wake Bonaventura alijipangia kulinganisha uaminifu kwa kanuni na mabadiliko shirikani, akionyesha hayo hayaendi kinyume cha nia ya mwanzilishi. Kwa ajili hiyo ilimpasa kuziondolea lawama za hao ndugu "wa Kiroho" msingi wowote kwa kupigania uaminifu kwa wito wa shirika. Mwenyewe alikubali kwa moyo matamko ya Mapapa juu ya kanuni kama ufafanuzi rasmi wa wachungaji wakuu wa Kanisa na wa shirika pia.
Kielelezo cha Fransisko wa Asizi kilitakiwa kuzingatiwa na wote kwa umoja, bila kupishana kuhusu namna ya kukitazama. Kwa ajili hiyo alitunga kitabu rasmi cha maisha yake kilichopitishwa na mkutano mkuu hata ukaagiza maandishi yote yaliyotangulia juu ya Fransisko yateketezwe. Ndivyo shirika lilivyopotewa kwa muda mrefu na habari nyingi muhimu juu ya mwanzilishi.
Bila kusema uongo, kitabu alichokiandika (“Legenda Maior”, kilichofupishwa katika “Legenda Minor”) kinaleta baadhi tu ya matendo na mafundisho ya Fransisko yaliyochaguliwa kwa makini ili kumchora kama mfano kamili wa Yesu msulubiwa na kusisitiza mang’amuzi yake bora ya kiroho, lakini kwa kuficha mambo fulanifulani kuhusu kipeo cha udogo.
Aliheshimu ufukara kama sifa kuu na utukufu wa shirika, ingawa alikubali mabadiliko yaliyotokea, yaani konventi kubwa mijini n.k. Kwake elimu pamoja na utume ni sehemu ya lazima ya utendaji wa Kifransisko. Kwa ajili hiyo alikubali ruhusa lilizopewa shirika, ingawa kwa udogo alipenda kupatana na Maaskofu na maparoko.
Basi, chini ya uongozi wake shirika likatulia, kwa jinsi alivyoweza kulinganisha upendo kwa Fransisko na furaha kwa mabadiliko, hamu ya kuishi upwekeni muda mrefu pamoja na ndugu “wa Kiroho” na utetezi wa konventi za mijini.
Myles Munroe
Myles Munroe, OBE (20 Aprili 1954 – 9 Novemba 2014) alikuwa mwinjilisti, profesa mwenye bidii katika Ufalme wa Mungu mwandishi, mzungumzaji na mshauri wa uongozi wa Bahamas. Alianzisha na kuongoza Bahamas Faith Ministries International (BFMI), na Myles Munroe International (MMI). Pia alikuwa afisa mkuu mtendaji na mwenyekiti wa bodi ya Jumuiya ya Kimataifa ya Viongozi wa Dunia ya Tatu, na rais wa Taasisi ya Kimataifa ya Mafunzo ya Uongozi. Dk Munroe alikuwa mwandishi wa vitabu vingi pia.
Bonaventura wa Bagnoregio
Akiwa kardinali askofu
Baada ya kuteuliwa na Papa Gregori X kuwa kardinali mnamo Mei 1273, akiwa askofu wa Albano Laziale, kwa agizo lake aliandaa kwa bidii Mtaguso wa pili wa Lyon ulioanza mwaka 1274 hasa kwa lengo la kurudisha umoja kati ya Wakatoliki na Waorthodoksi, lakini katikati yake akafa na muungano uliofikiwa ukaja kuvunjika tena.
Mto Akoyo (Uganda Mashariki)
unapatikana katika wilaya ya Soroti, mashariki mwa Uganda.
Myles Munroe
Munroe na mkewe walifariki katika ajali ya ndege mnamo Novemba 9, 2014. Maafisa wa Bahamia walisema ndege yao iligonga kreni kwenye uwanja wa meli karibu na Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Grand Bahama. Munroe na abiria wengine walikuwa wakielekea Grand Bahama kwenye mkutano.
Mto Akoyo (Uganda Mashariki)
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Bonaventura wa Bagnoregio
Kutukuzwa kwake baada ya kifo
Mwaka 1434 walipohamisha masalia yake, walikuta kichwa hakijaoza. Jambo hilo liliharakisha hatua ya kumtangaza mtakatifu iliyochukuliwa na Papa Sixtus IV tarehe 14 Aprili 1482.
Myles Munroe
Maisha ya awali na elimu
Alizaliwa Myles Egbert Munroe mwaka wa 1954 huko Nassau, Bahamas, Munroe ametoka kwenye familia maskini yenye watoto kumi na moja. Alilelewa kwenye eneo bunge la Nassau la Bain Town, alikuwa mkazi wa Jumuiya ya Madola maishani mwake. Munroe alikua Mkristo wakati wa ujana wake, baadaye akasoma katika Chuo Kikuu cha Oral Roberts (ORU) ambapo alipata Shahada yake ya Sanaa, Elimu, na Theolojia mnamo 1978 na Shahada ya Uzamili katika utawala kutoka Chuo Kikuu cha Tulsa mwaka 1980. Munroe pia alikuwa mpokeaji wa digrii za heshima za udaktari kutoka shule mbalimbali za elimu ya juu na aliwahi kuwa profesa msaidizi wa Shule ya Uzamili ya Theolojia huko ORU. Aliandika idadi kadhaa ya vitabu, na kitabu chake cha kwanza kilichoitwa "Kanuni na Nguvu ya Uraia wa Ufalme - The Principle and Power of Kingdom Citizenship: Keys to Experiencing Heaven on Earth" na kilichapishwa mnamo 1992.
Bonaventura wa Bagnoregio
Kutukuzwa kwake baada ya kifo
Halafu tarehe 14 Mei 1588 akatangazwa na Papa Sixtus V kuwa mwalimu wa Kanisa kwa jina la Doctor Seraphicus, yaani Mwalimu wa Kiserafi. Hilo lilitokana na umotomoto wa upendo uliokuwa tunda la maisha yake ya sala ya dhati na unaojitokeza katika maandishi yake mengi.
Sala zake
Lo, uzuri usiosemeka wa Mungu mkuu, lo, mng’ao safi kabisa wa nuru ya milele!
Myles Munroe
Huduma ya Kikristo
Kufuatia kuhitimu kwake kutoka Chuo Kikuu cha Tulsa, Munroe alianzisha Bahamas Faith Ministries International mapema miaka ya 1980.