cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vidonda vya tumbo
border|right|frameless|284x284px|Dalili za vidonda vya tumbo Vidonda vya tumbo (kwa Kiingereza: "gastritis") ni miongoni mwa magonjwa ya mfumo wa mmeng'enyo wa chakula katika mwili wa binadamu. Huo ni ugonjwa unaowasumbua watu wengi sana duniani na huwapata sanasana watu wazima kuliko watoto wadogo.
Vyanzo
Chanzo kingine cha ugonjwa huo ni mawazo: mtu akiwa na msongo wa mawazo yupo kwenye hatari ya kupata vidonda vya tumbo.
Kisiwa cha Dwanga Mukulu
ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Mukono).
Vidonda vya tumbo
Dalili na tiba
Baadhi ya dalili za ugonjwa huo ni kuwa na maumivu makali ya tumbo, hasa mara ya kula chakula, tumbo kuwaka moto baada ya kula baadhi ya vyakula kama dagaa, mimea ya jamii ya mikunde hasa maharagwe, pia pilipili.
Dalili nyingine ni kizunguzungu, kushindwa kupumua, tumbo kujaa gesi, kufunga choo, kukosa hamu ya tendo la ndoa, kuharibika kwa mimba, homa isiyopona, UTI sugu, choo chenye mchangayiko wa damu, kutapika damu, kupungukiwa damu, maumivu ya mgongo na misuli, kichomi, maumivu ya kichwa, kichefuchefu, kushindwa kula baadhi ya vyakula.
Ugonjwa huo unapozidi kushamiri husababisha pia kupata haja kubwa iliyochanganyika na damu, pia kukosa hamu ya kula chakula na kujisikia kama kutapika pindi tindikali inapokuwa inamwagika tumboni.
Mara nyingi vidonda vya tumbo vinaambatana na chembe ya moyo yaani tumbo linapokusumbua huuma kwa kuambatana na chembe ya moyo na mgonjwa huteseka sana; kwa sababu huo ugonjwa unampangia mgonjwa chakula ambacho awe anakula; akila chakula tofauti mambo yanakuwa mengine.
Endapo mgonjwa hatapata matibabu kwa wakati kutapelekea kutapakaa kwa tindikali mwilini na kunaweza kuwa chanzo cha magonjwa ya kisukari, ini, moyo, figo, ugumba na saratani. Athari kuu ya vidonda vya tumbo vinaposhamiri ni kuwa husababisha kifo.
Kutokana na utafiti wa hapa na pale zimepatikana dawa za kutibu madonda ya tumbo, mojawapo ni asali; hiyo ni dawa nzuri sana kwa vidonda vya tumbo: si hutuliza tu, bali inatibu ukizingatia matumizi. Vilevile ulaji wa bamia na mbogamboga za majani, matunda husaidia kupunguza makali ya vidonda vya tumbo
Mto Nyanderama
unapatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Wawindaji-wakusanyaji
Wawindaji-wakusanyaji ni jina wanalopewa makundi ya watu wanaoishi bila kuzalisha chakula chao kwa njia ufugaji na kilimo kama ilivyozidi kuwa kawaida ya wengi tangu uzalishaji huo ulipoanza milenia kumi na mbili iliyopita.
Kwa kusongwa na wafugaji na wakulima, mara nyingi wawindaji-wakusanyaji wameishia katika maeneo yasiyofaa kwa uzalishaji, wanapoishi kwa kuhamahama, na wametazamwa na kudharauliwa kama watu wasioendelea, ingawa wanaweza kuwazidi wengine kwa maadili
Kjetil Borch
Kjetil Borch (amezaliwa Tønsberg nchini Norwei, 14 Februari 1990) ni mpiga makasia anayewakilisha nchi ya Norwei. Ni mshindi wa medali ya Olimpiki na bingwa wa dunia mara mbili. Amechaguliwa kama Mwana Olimpiki wa Tokyo 2021 na anatarajiwa kucheza mechi yake ya tatu ya Olimpiki akikimbia mbio za scull moja kutoka nchini Norway.
Borch alianza kupiga makasia mwaka wa 2001, kabla ya kuchukua mapumziko na kuanza tena mwaka wa 2004. Anapiga safu kutoka Horten Roklubb kwenye Oslofjord karibu na Tonsberg. Borch alicheza kwa mara ya kwanza kama mwakilishi wa kitaifa wa Norway katika mchezo wa quad scull katika Mashindano ya Dunia ya Makasia ya Vijana huko Beijing mwaka wa 2007 na kisha kupiga makasia katika mchezo wa kunyata mara mbili katika Mashindano ya Dunia ya Vijana ya 2008. Mnamo 2009 alimaliza wa tatu katika mbio mbili za Mashindano ya Dunia ya U23 na Truls Albert katika kiti cha upinde.
Buku Mkia-mrefu
Mabuku mkia-mrefu ni wanyama wa jenasi Beamys katika nusufamilia Cricetomyinae ya familia Nesomyidae ambao wanafanana na panya, lakini panya ni wanafamilia wa Muridae. Urefu wa mwili ni sm 13-19 na mkia una sm 10-16; uzito ni g 55-150. Wana pochi kwa ndani ya mashavu yao ambazo wazitumia kwa kuweka chakula. Rangi yao ni kijivu hadi kahawia juu na nyupe chini. Hula matunda, makokwa, mizizi na wadudu na hupenda machikichi sana.
Wawindaji-wakusanyaji
Matarajio ya kuishi ni kufikia kwa wastani umri wa miaka 21-37 tu.
Kati ya makabila ya Afrika yaliyo maarufu kwa mtindo huo wa maisha wapo Wahadza wa mkoa wa Singida, Tanzania.
Kisiwa cha Dwanga Muto
ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Mukono).
Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.
Mto Lwembwa
unapatikana katika wilaya ya Kamwenge, magharibi mwa Uganda.
Segererua
ni volkeno yenye kimo cha mita 699 juu ya UB. Volikano hiyo iko kwenye Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, kaunti ya Marsabit, Kenya.
Elizabeti Qin Bianzhi
(Nanpeiluo, 1846 hivi - Liucun, 19 Julai 1900) alikuwa mwanamke wa China aliyefia Ukristo wakati wa Uasi wa Waboksa pamoja na mwanae Simoni Qin Chunfu.
Ancona
thumb|300px|[[Bandari ya Ancona.]] Ancona (kutoka Kigiriki: Ἀγκών, Ankṓn, yaani "bandari") ni makao makuu wa mkoa wa Marche, Italia ya Kati.
Elizabeti Qin Bianzhi
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe ni tarehe ya kifodini chake.
Ancona
Mji ulianzishwa na Wagiriki wa Kale kutoka Siracusa mwaka 387 KK.
Kwa sasa una wakazi 101,331 na hivyo ni wa 43 nchini Italia.
931 KK
Makala hii inahusu mwaka 931 KK (kabla ya Kristo).
Ufuta
Ufuta (pia huitwa benne) ni mmea unaochanua maua. Ufuta hujitokeza sana katika mapori hasa katika nchi za Afrika na idadi ndogo zaidi nchini India.
Mara nyingi ufuta huota sana katika maeneo ya kitropiki duniani kote na unalimwa kwa ajili ya mbegu zake zinazoliwa, ambazo hukua kwenye maganda. Uzalishaji wa dunia mwaka wa 2018 ulikuwa tani milioni 6 za metriki (tani ndefu 5,900,000; tani fupi 6,600,000), huku Sudan, Myanmar, na India zikiwa wazalishaji wakubwa zaidi.
Mbegu za ufuta ni mojawapo ya mazao ya zamani zaidi ya mbegu za mafuta yanayojulikana, yaliyopandwa tangu zaidi ya miaka 3,000 iliyopita. Sesamum ina spishi nyingine nyingi, nyingi zikiwa za porini na asili yake ni Afrika ya Kusini mwa Jangwa la Sahara.
Piacenza
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Piacenza
Piacenza ni mji wa mkoa wa Emilia-Romagna, Italia Kaskazini.
Mji una wakazi 102,269 na hivyo ni wa 44 nchini Italia.
930 KK
Makala hii inahusu mwaka 930 KK (kabla ya Kristo).
Yohane Mbatizaji Zhou Wurui
(Lujiazhuang, 1883 hivi - Zhujiahe, 19 Julai 1900) alikuwa mvulana wa China aliyefia Ukristo wakati wa Uasi wa Mabondia.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe ni tarehe ya kifodini chake.
Slothi
Slothi (kutoka Kiing.: sloth) au wavivu-miti ni mamalia wa ukubwa wastani wa familia Choloepodidae (slothi wenye vidole viwili) na Bradypodidae (slothi wenye vidole vitatu) wanaoainishwa katika spishi sita. Ni wana wa oda Pilosa na kwa hivyo huwa uhusiano na armadilo na walasisimizi walio na kucha sawa na zile za slothi. Spishi zinazopo hadu sasa huishi mitini mwa misitu mizito ya Amerika ya Kati na ya Kusini, na hujulikana kwa kusonga polepole, kwa hivyo walipewa jina la slothi ambalo kwa Kiingereza lina maana ya "mvivu", au kwa Kiswahili mvivu-miti.
Taksonomia na majina
Nusuoda ya kitaksonomia ya slothi ni Folivora, wakati mwingine inaitwa Phyllophaga. Majina mawili yanamaanisha "mla-majani"; kutoka Kilatini na Kigiriki. Majina ya wanyama hawa yanayotumiwa na makabila ya Ekwado ni ritto, rit na ridette, ambayo humaanisha "kulala", "kula" na "mchafu" kutoka kabila ya Watagaeri wa Huaorani.
Ekolojia
Slothi wanaainishwa kama wala-majani kwa sababu hula maua na majani kwa kawaida. Slothi wengine wenye vidole viwili hula wadudu, watambaazi wadogo na ndege. Majani wanayoyakula hayawatolei nishati nyingi, kwa hivyo, slothi wana utumbo mkubwa. Slothi hawawezi kuishi nje ya misitu ya mvua ya kitropiki ya Amerika ya Kusini na ya Kati, katika mazingira hayo slothi ni viumbe wanaoishi vizuri.
Charles Babbage
thumb|Hii ni picha ya Charles Babbage. Charles Babbage (26 Desemba 1791 – 18 Oktoba 1871) alikuwa mwanahisabati, mwanafalsafa, mwanzilishi na mhandisi wa mitambo ya Kompyuta.
Eneo bunge la Kitui ya Kati
Eneo bunge la Kitui ya Kati ni mojawapo ya Majimbo 290 ya uchaguzi nchini Kenya. Ni moja kati ya Majimbo nane ya Kaunti ya Kitui, Mashariki mwa Kenya.
Charles Babbage
Mawazo yake yanachukuliwa na wengine kuwa "baba wa kompyuta" kwa kuwa alitengeneza mashine ambayo hadi sasa wanasayansi wengine wanatohoa kutoka kwake inayoitwa "Analytical Mashine". Ni kama kompyuta ya kwanza: mawazo yote muhimu ya kisasa ya kompyuta yanapatikana katika hiyo injini ya uchambuzi wa Babbage.
Eneo bunge la Kitui ya Kati
Historia
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1963, huku mbunge wake wa kwanza akiwa Eliud Ngala Mwendwa.
Mto Nyantwere
unapatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Philip Tabane
Philip Tabane, (alizaliwa 25 Machi 1934 - 18 Mei 2018).Alikua mwanamuziki wa Afrika Kusini,Mwimbaji, Mpiga gitaa la jazz na kiongozi wa Bendi.Tabane alifariki mjini Pretoria akiwa na umri wa Miaka 84.
Mto Mpanga (Kamwenge)
unapatikana katika wilaya ya Kamwenge, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika ziwa Dweru, mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Bolzano
thumbnail|right|280px|Muonekano wa Bolzano
GuiltyBeatz
Ronald Banful, (alizaliwa Januari 17, 1990), anajulikana kwa jina lake la kisanii la GuiltyBeatz, ni DJ wa muziki nchini Ghana na mtayarishaji wa muziki. Alizaliwa huko Palermo, Italia, GuiltyBeatz alipata umaarufu wa kwanza kama mtayarishaji wa muziki baada ya kutayarishaji wimbo kama "Bad girl(msichana mbaya) ulioimbwa na Jesse Jagz pamoja na Wizkid na nyimbo nyingine nyingi.
Bolzano
Bolzano (kwa Kijerumani: Bozen) ni makao makuu wa wilaya ya kujitegemea katika mkoa wa Trentino-Alto Adige ambao ni wa kaskazini kuliko yote ya Italia.
Mji una wakazi 106,441 (2016) na hivyo ni wa 42 nchini Italia.
Volikano Andrews
ni volkeno yenye kimo cha mita 808 juu ya UB. Volikano hiyo iko kwenye Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, kaunti ya Turkana, Kenya.
MoShang
thumb|mwanamuziki wa downtempo na mtayarishaji wa muziki asili yake kutoka Afrika Kusini MoShang ni mwanamuziki wa mtindo wa taratibu na mtayarishaji mwenye asili ya Afrika Kusini. Anajulikana kama Kinara wa Sauti na amekuwa akiishi Taiwan tangu 2003.
Maisha ya awali na historia ya muziki
MoShang ni mtunzi wa Uchina wa SESAC- mtunzi mshirika Jean Marais. Alianza kama mwimbaji wa kwaya mapema miaka ya 1980 huko Cape Town, Afrika Kusini wakati huo alipata kompyuta yake ya kwanza, Commodore VIC-20. Ingechukua muda, hata hivyo, kwa upendo wake wa muziki na kompyuta kupata usemi wake bora. Marais alipata sifa kwa mara ya kwanza kama mwimbaji mkuu/mtangulizi wa bendi ya muziki ya roki ya Afrika Kusini ya Duusman. na kama mpiga saksafoni wa kikundi cha Tsunami; pia aliwahi kuwa mtayarishaji wa albamu tatu zilizoshinda tuzo za kumheshimu mshairi Breyten Breytenbach na kuunda nusu ya wasanii wawili wa pop wa Kiafrikana 12 Hz wakiwa na Riku Lätti. Alipata tuzo ya kifahari ya Avanti Craft ya Afrika Kusini kwa alama zake kwenye filamu fupi "Angels in a Cage"
Marais walihamia mji wa Taiwan wa Taichung mwaka wa 2003; toleo lake la kwanza kama MoShang, Made in Taiwan, lilitolewa kwa alama ya Onse Plate (Kiafrikaans kwa Rekodi Zetu) mwaka wa 2004. Yake ya pili, Chill Dynasty, ilifuatiwa mwaka wa 2006. Muziki wake ulichaguliwa kwa Discovery HD uzalishaji Sikukuu za Ajabu za Ulimwengu.Mnamo 2009, alichaguliwa kama mshindi katika kitengo cha sauti cha Ubuntu 9.04 Free Culture Showcase na wimbo wake Invocation ulisambazwa pamoja na toleo hilo la OS. Mnamo 2009 aliungana (kama Jean Marais) na Andre van Rensburg na Louis Minnaar na kutoa mradi/albamu wa Eentonig
Yakobo Mkatwakatwa
Yakobo Mkatwakatwa (alifariki Beth Lapat, nchini Uajemi, 421) alikuwa askari Mkristo aliyeuawa kwa sababu ya imani yake katika dhuluma ya mfalme Yazdegerd I. Ingawa kwanza alikubali kuasi, alipolaumiwa na familia yake alitubu na hatimaye alivumilia kukatwakatwa sehemu 28 kabla ya kukatwa kichwa.
Tangu kale anaheshimiwa na Waorthodoksi, Waorthodoksi wa Mashariki na Wakatoliki kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Novemba.
Andria
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Andria
Andria ni mji wa mkoa wa Puglia, Italia Kusini.
Mji una wakazi 99,671 na hivyo ni wa 46 nchini Italia.
Fakundi na Primitivi
Fakundi na Primitivi (walifariki karibu na Sahagún, Hispania, 300 hivi) walikuwa Wakristo waliokatwa kichwa kwa ajili ya imani yao.
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu.
Sikukuu yao huadhimishwa kila tarehe 27 Novemba.
Gregori Grassi
thumb|250px|right|Picha yake. Gregori Maria Grassi (Castellazzo Bormida, Italia, 13 Desemba 1833 - Taiyuan, Shanxi, China, 9 Julai 1900) alikuwa mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo na askofu mmisionari wa Kanisa Katoliki aliyefia dini yake nchini China wakati wa Uasi wa Waboksa.
Anaheshimiwa na Kanisa hilo kama mtakatifu mfiadini tangu tarehe 1 Oktoba 2000, alipotangazwa na Papa Yohane Paulo II pamoja na wenzake 119 maarufu kama wafiadini wa China.
Kabla ya hapo alitangazwa na Papa Pius XII kuwa mwenye heri tarehe 27 Novemba 1946.
Beauveria
Spishi za Beauveria huonekana sana zikimea juu ya mizoga ya wadudu. Zinatokea pia katika udongo kila mahali pa dunia, isipokuwa Antakitiki, na hata ndani ya mimea (endofiti). Spishi kadhaa, kama Beauveria bassiana na B. brongniartii, hutumika kama dawa za kibiolojia dhidi wadudu waharibifu.
Spishi
Spishi mbili zimewekwa katika jenasi nyingine: B. simplex inaitwa Acrodontium simplex sasa na B. nivea inaitwa Tolypocladium inflatum sasa.
Abili Agituk
ni volkeno yenye kimo cha mita 496 juu ya UB. Volikano hiyo iko kwenye Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, kaunti ya Turkana, Kenya.
Khadija Gbla
Khadija Gbla ni mwanaharakati wa wanawake na haki za binadamu kutoka Sierra Leone. Anafanya kazi kama mshauri wa kitamaduni, mzungumzaji mkuu na mhamasishaji kampeni ya kupinga ukeketaji.
Gbla alianza, "ukeketaji unathiriwa katika kila hatua ya maisha yako; kila mwanamke ana aibu yake na kujitenga katika uzoefu wake. Nataka watu wajue jinsi gani hili tendo ni lakikatili, lenye ukiukwaji wa haki za wanawake na wasichana. Kuna elimu nyingi ambayo inahitaji kufanywa. Ni juu yetu kumaliza kabisa huu ukiukwaji wa haki za kibinadamu."
Maisha binafsi
Mwaka 1991 familia yake ilihamia Gambia na baadaye Australia kwa sababu za kiusalama, ambapo alipewa hifadhi ya ukimbizi mwaka 2001.
Kutambulika
Kazi yake ilipewa heshima mara kadhaa:
Tokomeza Ukatili wa Kijinsia
Tokomeza Ukatili wa Kijinsia ni kampeni ya kimataifa inayosimamiwa na Shirika la kutetea Haki za Binadamu duniani, kampeni hii imelenga kutokomeza  ukatili dhidi ya Wanawake.
Kampeni hii ilizinduliwa rasmi tarehe 5 Machi 2004 ikiwa ni katika maaandalizi ya maadhimisho ya Siku ya Wanawake Duniani, shirika la kutetea haki za binadamu linaamini kwamba Ukatili dhidi ya Wanawake ni kinyume na haki za Binadamu,pia shirika hili lina wasi wasi kuwa matukio mengi ya Ukatili dhidi ya wanawake yalitokea katika kipindi cha Vita vya Kongo na machafuko ya Darfur.
Waswevi
thumb|400px|Uhamisho wa makabila ya Kigermanik wakati wa Uhamisho mkuu wa Ulaya; Ramani inaonyesha Dola la Roma katika magharibi na mashariki na njia za [[Wahunni, Wavandali, Wagothi, Waanglia-Wasaksoni, Wafaranki, Waburgundi na Walombardi ]] Waswevi (au Waswebi) walikuwa kabila la Kigermanik ambao baadhi yao katika karne za kwanza BK walihama kutoka sehemu za Ulaya ya Kati hadi Hispania kaskazini mashariki na Ureno kaskazini za leo wakiunda ufalme wao uliodumu miaka 410-584.
948 KK
Makala hii inahusu mwaka 948 KK (kabla ya Kristo).
Kisiwa cha Dwasendwe
ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Mukono).
Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.
Telekis
(pia: Teleki) ni volkeno yenye kimo cha mita 603 juu ya UB. Volikano hiyo iko kwenye Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, kaunti ya Turkana, Kenya.
El Weezya Fantastikoh
Bayongwa Olivier Mutawala (anajulikana kwa jina la jukwaani la El Weezya Fantastikoh) ni msanii, mwanamuziki, mwimbaji, mtunzi wa nyimbo na uhisani kutoka mji wa Goma huko Kivu KaskaziniKongo.
Wasifu
El Weezya Fantastikoh alizaliwa mnamo Februari 10, 1992 huko Goma huko Kivu Kaskazini, katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (wakati huo Jamhuri ya Zaire). Alianza kama cantor akiwa na umri wa miaka mitatu katika kwaya katika kanisa ambalo baba yake alikuwa mchungaji.
Kazi ya muziki
Mnamo 2007, alianzisha na marafiki wake Dj Mishka, Money Man na Charly L Dalix kikundi cha muziki cha G.D.P na walirekodi wimbo wao wa kwanza ulioitwa "Let's Go Now Sasa " (kwa Kiswahili "Twende sasa"), ikifuatiwa mwaka mmoja baadaye na wimbo wa pili "Get Rich" (kwa Kiswahili "Utajiriki") ambapo anacheza nafasi ya mtongozaji mkubwa ambaye anachukua kila kitu anachotaka kwa sababu ya pesa zake.
El Weezya alizindua kazi yake ya peke na wimbo " Touch Ngai " uliotayarishwa na Emma Matsoro chini ya usimamizi wa Thierry Vahwere Croco, ambao haraka ukawa maarufu sana katika jiji la Goma. Kisha akashirikiana na msanii wa Kivu Kaskazini Wanny S-King kwenye wimbo wake " Stranger " , lakini hiyo ilikuwa mnamo 2015, na wimbo wake " 3X Sweety ", ambayo alijulikana kwa umma wa mkoa katika sehemu ya mashariki ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Alialikwa kwenye tamasha la Siku ya Uhuru Kongo (Independance Day Congo) mnamo 2017 pamoja na Mr Eazi kutoka Nigeria na Diamond Platnumz kutoka Tanzania.
Mnamo Februari 2019, aligunduliwa na bosi wa lebo ya F'Victeam iliyoundwa mnamo 2013 na iliyoko Kinshasa, nyota wa rumba wa Kongo Fally Ipupa, wakati wa toleo la tano la Tamasha la Amani (Festival Amani) katika jiji la Goma ambapo msanii huyo alialikwa. Mwaka mmoja baadaye, mnamo Juni 2020, alithibitisha kusaini El Weezya kwenye lebo yake.
Maisha ya binafsi
El Weezya Fantastikoh aliowa mnamo Desemba 29, 2018, kwenye makazi ya Rais Joseph Kabila, na Bora Muchinya Nathalie, anayejulikana kama Bikira Nefertiti. Pamoja, wana watoto wawili wa kike ikiwa ni pamoja na Princess-Almah Kinja Mutawala na Tamara-Manel Ahana Mutawala.
Mto Mukakerre
unapatikana katika wilaya ya Kamwenge, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Vladimir Vysotsky
Vladimir Semyonovich Vysotsky (25 Januari 1938 – 25 Julai 1980) alikuwa mwimbaji, mwanashairi na mwigizaji katika Umoja wa Kisovyeti. Hakukubaliwa na serikali ya siku zake lakini malipendwa sana na watu na hadi leo ana athiri kubwa juu ya wanasanii nchini Urusi.
Babake alikuwa mwanajeshi Mrusi wa Kiyahudi, mamake Mrusi. Tangu utoto aliwashangaza watu wengine kwa uwezo wake kutunga shairi mara moja, kufanya maigizo na kuimba.
Aliimba tofauti na wote wengine wa siku zake na hakukubali kubanwa na mamlaka ya serikali juu ya utamaduni na sanaa. Aligusa pia mada ambazo hazikukubaliwa na mamlaka ya sanaa ingawa zilikuwa matatizo halisi katika jamii kama vile uhaini, chuki dhidi ya Wayahudi na ukahaba.
Nyimbo nyingi hazikupewa nafasi katika redio au kwenye rekodi za makampuni rasmi kwa hiyo wasikilizaji wake walirekodi wenyewe alipoimba na kusambaza nyimbo kati yao wenyewe kwa njia ya samisdat.
Alikuwa pia mwigizaji katika filamu nyingi.
Simoni Qin Chunfu
(Nanpeiluo, 1886 hivi - Liucun, 19 Julai 1900) alikuwa mvulana wa China aliyefia Ukristo wakati wa Uasi wa Mabondia pamoja na mama yake Elizabeti Qin Bianzhi.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe ni tarehe ya kifodini chake.
Mto Nyanzari (Ruyigi)
ni jina la mto na la korongo vinavyopatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).
Maji ya mto huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki, kumbe yale ya korongo yanaelekea Ziwa Nyanza, mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Raymond Pace Alexander
Raymond Pace Alexander (Oktoba 13, 1897 - Novemba 24, 1974) alikuwa mwanaharakati wa haki za raia, wakili, mwanasiasa, na jaji wa kwanza wa Kiafrika wa Amerika aliyeteuliwa katika korti ya Marekani.
Alizaliwa na kukulia huko Philadelphia, mnamo 1920 alikua mhitimu wa kwanza Mweusi wa Shule ya Biashara ya Wharton. Baada ya kuhitimu kutoka Shule ya Sheria ya Harvard mnamo 1923, Alexander alikua mmoja wa mawakili wa haki za raia huko Philadelphia. Alipata umaarufu kama wakili mweusi aliye tayari kupigania haki sawa katika kesi ya kutengwa kwa Berwyn na akawawakilisha washtakiwa weusi katika kesi zingine zenye wadhifa juu, pamoja na Trenton Six, kundi la wanaume weusi waliokamatwa kwa mauaji huko Trenton, New Jersey.
Alexander alianza kushiriki katika siasa na mbio zisizofanikiwa za jaji katika Korti ya Common Pleas mnamo 1933 na 1937. Mnamo 1949 alizingatiwa na Rais Harry S. Truman na kupewa nafasi kwenye Korti ya Rufaa ya Marekani kwa Mzunguko wa Tatu. Mwishowe alishinda nafasi kwenye Halmashauri ya Jiji la Philadelphia mnamo 1951. Baada ya mihula miwili kwenye baraza la jiji, Alexander aliteuliwa kuketi kwenye Korti ya Common Pleas na alichaguliwa tena kwa muhula wa miaka kumi kama jaji mnamo 1959. Aliendelea kufanya kazi kwa usawa wa rangi wakati wote katika serikali ya manispaa.
Alexander alichukua hadhi ya juu katika umri wa kustaafu mnamo 1969 na alifariki mnamo 1974. Urithi wake unaheshimiwa katika Chuo Kikuu cha Pennsylvania.
Paulo Denn
thumb|[[Picha yake halisi.]] Paulo Denn, S.J. (Lille, Ufaransa, 1 Aprili 1847 - Zhujihae 20 Julai 1900) alikuwa padri wa Ufaransa mmisionari nchini China aliyefia Ukristo huko wakati wa Uasi wa Waboksa.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 mwaka 2000.
Sikukuu yao ya pamoja huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe 20 Julai.
Mto Kayahwe
unapatikana katika kaunti ya Murang'a, katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
947 KK
Makala hii inahusu mwaka 947 KK (kabla ya Kristo).
Martino wa Braga
thumb|[[Mchoro mdogo wa Mt. Martino.]] Martino wa Braga (Panonia, leo Hungaria, 510 hivi - Braga, Ureno, 20 Machi 579) alikuwa mmonaki huko Palestina, halafu alihamia sehemu iliyotazamwa kama mwisho wa dunia, akawa mmisionari kati ya Waswevi walioteka Hispania kaskazini mashariki. Baada ya kuanzisha monasteri mbalimbali, akawa askofu wa Dumio na hatimaye askofu mkuu wa Braga.
Wakipsigis
Wakipsigis ni jina la kabila dogo ambalo huhesabiwa katika kabila kuu la Wakalenjin, ambao ni miongoni mwa Waniloti wa Nyanda za Juu nchini Kenya. Wanachukua sehemu kubwa ya bonde la ufa nchini humo.
Martino wa Braga
Msomi mkubwa sana, aliacha maandishi mbalimbali. Hasa kwa juhudi zake alifaulu kuwafanya watu wa kabila hilo la Wagermanik waache Uario na kujiunga na Kanisa Katoliki.
Wakipsigis
Wanaishi hasa katika kaunti za Bomet, Kericho na Nakuru. Hata hivyo kutokana na maendeleo ya jamii na uchumi wanapatikana sehemu mbalimbali nchini Kenya na hata nchi za nje.
Martino wa Braga
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Wakipsigis
Lugha
Wao huongea lugha ya Kikipsigis, mojawapo ya lugha za Kiniloti. Kikalenjin ni jamii kubwa inayounganisha lahaja mbalimbali, mojawapo ya lahaja hiyo ni Kipsigis. Watu wa lugha moja wanaweza kutengana na kwa hivyo lugha yao hubadilika. Hii ilitokea kwa Wakaleniin pia lakini utamaduni wao umebaki sawa na wao ni watu wamoja.
Martino wa Braga
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 20 Machi.
Wakipsigis
Utamaduni
Utamaduni unahusu asili, mila na desturi za mavazi, vyakula, imani, na maisha ya jamii kwa jumla. Ni kipengele muhimu katika kulea lugha fulani, jamii nayo huipa lugha jina na eneo linalotumika. Utamaduni huonyesha shughuli za kila siku za jamii fulani. Hapa zitaelezwa harakati za Wakaleniin hadi walipo sasa.
Maria Zhou Wuzhi
(Zhujiahe, 1850 hivi - Zhujiahe, 20 Julai 1900) alikuwa mwanamke wa China aliyefia Ukristo wakati wa Uasi wa Waboksa.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai.
Louis Braille
Alichomwa kwa bahati mbaya na msharasi kwenye jicho lake moja wakati akiwa kwenye duka la baba yake. Kwa kipindi hicho kulikuwa hakuna antibaotiki na jicho lake liliathirika. Ambukizo hilo lilisambaa kwenye jicho lake lingine na mwishowe akawa ameathirika macho yote mawili, hivyo kuwa kipofu.
Wakipsigis
Utamaduni
Jamii ya Kipsigis ni mojawapo ya jamii inayoshikilia utamaduni wao tisti. Mojawapo ya mila zao ni kutahiri watoto wa kiume watimiapo umri fulani. Mara nyingi kijana wa kiume ndio walikuwa wakitumika katika shughuli za vita. Hivyo, walipohitimu umri wa kubaleghe walifanyiwa sherehe za tohara. Sherehe hizi hufanywa hasa baada ya mavuno Ili watahiriwa wapate lishe bora.
Shughuli nzima ilihusisha watu maalum. Ngariba aliitwa (Motiryot). Baada ya shughuli ya sherehe hizi vijana walipelekwa mafichoni ambapo walipewa mafunzo makali ya ndoa na utamaduni wa jamii. Pia Wakipsigis ni mojawapo ya jamii ambao walikeketa wasichana Kwa misingi kwamba wao watakuwa waaminifu na wake wema Kwa waume zao.Katika shughuli hii nzima wahusika walivishwa mavazi za kitamaduni kutoka kwa sehemu za mifugo vilivyofumwa Kwa ufundi.Kijadi, elimu miongoni mwa Wakipsigis ilitolewa wakati wa kutengwa kufuatia tohara. Vijana wa kiume na wa kike walifundishwa jinsi ya kuwa watu wazima wanaofanya kazi na wenye tija katika jamii. Siku hizi, vijana wa kiume na wa kike bado wametengwa baada ya kufundwa, lakini kwa muda mfupi (mwezi mmoja ikilinganishwa na miezi mitatu iliyopita). Muda wa likizo ya shule ya Desemba unaambatana na mazoezi ya unyago na utengano.Nguo za kitamaduni za wakipsigis zilijumuisha ngozi za wanyama wa kufugwa au wa porini. Pete zilikuwa za kawaida kwa jinsia zote hapo awali, ikiwa ni pamoja na mikunjo ya shaba nzito ambayo ilifanya sikio kunyoosha chini karibu na bega. Leo, mavazi ya Kimagharibi ya wakipsigis wengi, hata katika maeneo ya mashambani, si tofauti kabisa na ya watu wa miji ya karibu. Wanaume huvaa suruali na mashati, kwa kawaida na koti ya suti au koti la michezo. Wanawake huvaa sketi na blauzi, magauni, na/au khanga.
Kakorinya
ni kasoko ya volkeno yenye kimo cha mita 903 juu ya UB. Volikano hiyo iko kwenye Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, kaunti ya Turkana, Kenya.
Wakipsigis
Utamaduni
Kipsigis ni Jamii ambao shughuli zao za kila siku ni ukulima na ufugaji hasa wa ngombe na wanyama wengine. Mazao ambazo walikuza ni ikiwemo mtama, mboga, maharagwe na mahindi. Kutokana na maendeleo ya kijamii wao hukuza mimea ya buashara kama vile Michai na Mikahawa. Chakula kikuu cha Kalenjin ni ugali. Hiki ni chakula kinachofanana na keki, cha wanga ambacho hutengenezwa kwa unga mweupe wa mahindi uliochanganywa na maji yanayochemka na kukorogwa kwa nguvu wakati wa kupika. Huliwa kwa mikono na mara nyingi hutolewa na mboga za kijani zilizopikwa kama vile kale. Hutolewa mara chache na nyama choma ya mbuzi, nyama ya ng’ombe au kuku. Kabla ya kuanzishwa na kuenea kwa mahindi katika siku za hivi karibuni, mtama na mtama (nafaka asilia za Kiafrika) zilikuwa nafaka kuu. Nafaka hizi zote zilikuwa, na bado zinatumika kutengeneza bia nene sana ambayo ina kiwango cha chini cha pombe. Kinywaji kingine maarufu ni mursik. Hii inajumuisha maziwa yote yaliyochachushwa ambayo yamehifadhiwa kwenye kibuyu maalum, kilichosafishwa kwa kutumia fimbo inayowaka. Matokeo yake ni kwamba maziwa yanaingizwa na vipande vidogo vya mkaa.
Women Jazz Band
ilikuwa bendi ya muziki wa dansi kutoka Dar es Salaam, Tanzania. Bendi ilianzishwa na mnamo 1965 ikiwa na wanawake tupu, lakini baadaye ilileta wanaume kwenye upande wa kupiga vyombo.
Wakipsigis
Utamaduni
Chakula cha mchana na chakula cha jioni ni milo kuu ya siku. Kiamsha kinywa kwa kawaida huwa na chai (yenye maziwa na sukari) na mabaki ya mlo wa usiku uliopita, au labda mkate wa dukani. Nyakati za chakula, pamoja na tabia ya kunywa chai, zilipitishwa kutoka wakati wa ukoloni wa Uingereza.Mbali na mkate, watu hununua mara kwa mara vyakula kama vile sukari, majani ya chai, mafuta ya kupikia, soda na vitu vingine ambavyo hawajitengenezi. Pia Kipsigis ni Jamii ambayo inajulikana sana Kwa riadha, wanasema uwezo huo unapatikana Kwa kuwa wao hunywa maziwa iliyolala(mursik). Wao hujishughuliaha pia na kazi za ujenzi.Wakipsigis wengi hujipatia riziki kwa kulima nafaka kama vile mtama na mtama (na mahindi ya hivi majuzi), na kufuga ng’ombe, mbuzi na kondoo. Kilimo na ufugaji wa wanyama huwa ni shughuli tofauti kwani ardhi ya malisho kwa kawaida iko mbali na mashamba.
Women Jazz Band
Historia yake
thumb|Kijakazi Mbegu kwenye solo gitaa. thumb| kazini thumb| kazini thumb| kazini Mwaka 1965 kundi jipya la muziki la aina yake lilianzishwa Tanzania. Lilikuwa ni bendi ya akina mama watupu. Akina mama hawa, wengine wakiwa wafanya kazi wa Government Press walijichagua na kuanza kuhudhuria mafunzo ya muziki chini ya yule mwanamuziki mahiri Mzee Mayagilo aliyekuwa kiongozi wa shughuli za muziki katika Jeshi la Polisi.
Wakipsigis
Utamaduni
Katika jamii za Wakipsigis, sehemu kubwa ya kazi hiyo, imegawanywa kimapokeo kwa misingi ya jinsia. Wanaume wanatarajiwa kufanya kazi nzito ya kusafisha mashamba ambayo yatatumika kwa kupanda, pamoja na kupindua udongo. Wanawake huchukua sehemu kubwa ya kazi ya kilimo, ikiwa ni pamoja na kupanda, kupalilia, kuvuna (ingawa wanaume huwa na bidii), na usindikaji wa mazao. Wanawake pia wanatarajiwa kufanya takriban kazi zote za nyumbani zinazohusika katika kuendesha kaya. Wanaume wanadaiwa kujihusisha zaidi na kuchunga mifugo kuliko shughuli zingine. Hata hivyo, wakati wanaume wanajishughulisha na kazi ya kulipwa mbali na nyumbani, wanawake, watoto (hasa wavulana), na wazee wanatunza wanyama mara nyingi kama wanaume.
Women Jazz Band
Historia yake
Akina mama hawa wakawa chini ya kitengo cha Polisi Jazz Band, wakaanza kufanya mazoezi ya nguvu. Bendi hiyo ya akina mama ilikuwa chini ya TANU Youth League. Wakati wakianza shughuli hii walikuwa hawana ujuzi wowote wa muziki. Kutokana na jitihada waliyofanya taratibu wakaanza kufanya maonyesho yao hasa kwenye hafla za serikali na Chama tawala wakati huo.
Wakipsigis
Utamaduni
Kipsigis huthamini sana utamaduni wao na hivyo Ili kuendeleza hiyo wao hawachelei katika shughuli nzima ya ndoa. Kijana wa kiume anapohitimu umri wa kujenga na kukimu familia na baada ya kupitia unyagoni huruhusiwa kuoa. Kijana wa kiume alipaswa kutafuta mchumba katika famili ambazo hawana uhusiano wa damu nao. Cha muhimu Kwa mke pia ilikuwa ni bidii na anayetoka katika familia yaani isiyohusishwa na uchawi. Baada ya kijana wa kiume kupata mke basi wazazi wake walipaswa kupelekwa posa na kutoa mahari, Kwa kawaida mahari ilikuwa ni mifugo na nafaka. Hata hivyo Kwa sasa mahari inaweza kuwa kima Cha pesa. Baada ya hapo sherehe za harusi hupangwa na baadaye bwana na bibi wanaanza Maisha yao rasmi.Kwa kawaida, baada ya ndoa mwanamume alimleta mke wake ili aishi naye katika, au karibu sana, na nyumba ya baba yake. Ndoa ya mwanamume mmoja kwa wake wengi (wake wengi) iliruhusiwa na inaruhusiwa, ingawa wanaume wengi hawawezi kumudu gharama za vyama hivyo kwa sababu ya mzigo wa kulipa mahari. Bila kujali aina ya ndoa, watoto walionekana kimila kuwa baraka kutoka kwa Mungu. Kutokana na hili, hadi hivi majuzi Kenya ilikuwa na kiwango cha juu zaidi cha ongezeko la watu duniani.
Women Jazz Band
Historia yake
Tarehe 31 Mei 1966 Women Jazz band iliingia katika studio za RTD na kurekodi nyimbo sita. Nazo ni:
Masimo wa Riez
Masimo wa Riez (Chateau-Redon, Provence-Alpes-Côte d'Azur, leo Ufaransa, 388 hivi - 460 hivi) alikuwa mfuasi wa Honorati wa Arles, mwanzilishi wa monasteri maarufu katika kisiwa cha Lerins. Alimpokea kama abati, halafu yeye pia akawa askofu (wa Riez) ingawa kwanza alikimbia.
Women Jazz Band
Washirika wakuu
Washiriki katika bendi hiyo walikuwa;
Mto Musarre
unapatikana katika wilaya ya Kamwenge, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Masimo wa Riez
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Novemba.
Kisiwa cha Dyabalume
ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Mukono).
Women Jazz Band
Mapokezi katika jamii na kuvunjika kwa kundi
Women Jazz ilipata umaarufu kiasi cha kuanza kufanya safari nje ya Tanzania, na kuweza kufanya maonyesho Nairobi na Mombasa, baada ya kutembelea miji kadhaa nchini Tanzania. Wakati wa matayarisho ya kwenda China kundi lilisambaratika. Kikubwa kilichosababisha hili ilikuwa ni wanamuziki kuona hawapati chochote kutokana na mapato yaliyotokana na muziki.
Kisiwa cha Dyabalume
Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.
Wakipsigis
Utamaduni
Mapokeo ya mdomo yalikuwa na bado ni muhimu sana kati ya Wakipsigis. Kabla ya kuanzishwa kwa uandishi, ngano zilitumika kuwasilisha hisia za historia ya kitamaduni...
Kifo ni kitu ambacho Kila mja lazima apitie. Ingawa kifo ina huzuni tele, Kila jamii Ina njia ya kuendeleza shughuli hii ya Maisha ya mwanadamu. Hapo zamani, ni watu tu waliokuwa wamezaa watoto wangezikwa baada ya kifo; wengine wangetolewa porini na kuachwa kuliwa na fisi. Leo, Wakalenjin wote wamezikwa, lakini sio kwenye kaburi. Watu wanarudishwa kwenye shamba lao, au shamba, kwa mazishi. Kwa kawaida hakuna alama ya kaburi, lakini wanafamilia, marafiki, na majirani wanajua mahali ambapo watu hupumzishwa.Ikiwa ni mke amefariki basi ilikuwa ni lazima azikwe katika familia ya bwana wake au Kwa shamba lake. Sherehe ya kumuaga aliyefariki zilifanywa na pia Mila Fulani zilifanywa Ili kukata uhusiano ya janga kama Hilo. Hata hivyo Kipsigis wanashikilia Mila ya kuwapa majina watoto wao Kwa wale waliofariki kitambo. Hii ni Kwa minajili ya kutosahau mwanajamii huyo. Utamaduni ni jambo la kimsingi katika kuwapo Kwa jamii. Inategemeana na kukamilishana. Utamaduni hutambulisha jamii Fulani na kuwapa mwelekeo wa Maisha ya Kila siku. Kila mwanajamii anapaswa kuwa kiungo muhimu ya kuhifadhi turathi zao. Hata hivyo zile tamaduni ambazo hazina mashiko katika jamii ya sasa unapaswa kuwekwa katika kaburi la sahau.
Majina
Wanatumia majina kama 'chemosi' kumaanisha jitu, 'chamgei' na 'yomunee' kumaanisha habari? Mising' ni njema. 'Matiiman' ni usinisumbue, 'tugul' ni yote na vijana waliotahiriwa huitana 'botum' na 'bagule'. Msichana akiitwa Chelangat, cherono, chebet. Mvulana kiplangat, kiprono, kibet.
Asilimia kubwa ya Wakipsigis hufuata dini za jadi huku wengine dini ya Kikristo.
Mkataba wa Kulinda Uzazi, 2000
Mkataba wa kulinda Uzazi, 2000 ni mkataba wa Shirika la Kazi la Kimataifa ulioanzishwa mwaka 2000, ambao unaanza kwa kusema kuwa Kwa kuzingatia mahitaji ya kupitia Mkataba wa Kulinda Uzazi, 1952 na Mapendekezo ya Ulinzi wa Uzazi 1952, ili kuweza kuendelea kuhamasisha usawa kwa wanawake wote mahali pa kazi na afya bora na usalama wa mama na mtoto, ili kutambua mchango wa wadau mbalimbali kwenye shughuli za kiuchumi na maendeleo ya kijamii, kampuni mbalmbali na maendeleo katika kulinda haki ya uzazi kwenye sheria na miendendo ya kitaifa na Kwa kuzingatia masharti ya Tamko la Haki za Binadamu (1948), Mkataba wa umoja wa mataifa wa kutokomeza ukatili wa kila aina dhidi ya wanawake (1979), Mkataba wa Kimataifa wa Haki za Mtoto (1989), Azimio la Beijing na jukwaa la utekelezaji (1995), Azimio la Shirika la Kazi la Kimataifa juu ya fursa sawa na matibabu kwa wafanyakazi wa kike (1975), Azimio la Shirika la Kazi la Kimataifa juu ya Kanuni za Msingi na Haki za Kazi na Ufuatiliaji wake (1998), pamoja na mikataba ya kimataifa ya kazi na mapendekezo ya lengo la kuhakikisha fursa sawa na matibabu kwa ajili ya wanaume na wanawake wafanyakazi, hasa mkataba kuhusu wafanyakazi na majukumu ya familia, 1981, na Kwa kuzingatia hali ya wafanyakazi wa kike na haja ya kuwalinda wajawazito, ambayo ni jukumu la pamoja la serikali na jamii, na Baada ya kuamua juu ya kupitishwa kwa mapendekezo kadhaa kuhusiana na marekebisho ya Mkataba wa Ulinzi wa Uzazi (Uliorekebishwa), 1952, na Mapendekezo ya mwaka 1952, ambayo ni hatua ya nne ya ajenda ya kikao, na Baada ya kuamua kwamba mapendekezo haya yatakuwa katika mfumo wa mkataba wa kimataifa, imeamriwa kuwa tarehe 15 Juni mwaka 2000 mkataba ufuatao unaweza kujulikana kama Mkataba wa ulinzi wa Uzazi, 2000."
Historia
Mkataba huu ulirekebisha Mkataba wa Ulinzi wa Uzazi 1952, ambayo pia ilitokana na kurekebishwa kwa Mkataba wa awali wa Ulinzi wa Uzazi, 1919 mkataba wa Shirila la Kazi la kimataifa (3). Marekebisho haya yalilenga zaidi kuongeza ukubalifu/uidhinishwaji wa mkataba ile kurahisisha mahitaji ya mkataba wa mwaka 1952.
Yaliyomo
Mkataba huu unazungumzia mambo yafuatayo:
Uidhinishaji
Hadi mwezi oktoba mwaka 2022, nchi zipatazo 40 zilikuwa zimesha saini na kukukubaliana na mkataba huu:
Kikwambi
Kikwambi ni lugha ya Kibantu nchini Namibia inayozungumzwa na Wakwambi. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kikwambi imehesabiwa kuwa watu 32,700. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kikwambi iko katika kundi la R20.
Kishazi huru
Kishazi huru (alama yake ni: K/Hr) ni tungo inayotawaliwa na kitenzi kinachojitosheleza kimaana. Yaani, ni tungo inayotawaliwa na kitenzi kinachotoa taarifa kamili. Kitenzi hicho kinaweza kuwa: Mfano:
Mfano: Katika mabano juu kuna TS+(-)+T, yaani, hivi TS = kitenzi kisaidizi, (-) = kipashio cha hiari. Kwanini kiwe cha hiari? Tazama hii: "mama alikuwa anataka kwenda kununua samaki". Neno au kirai "kwenda" si lazima kiwepo ndiyo maana ya hiari. Hata kama ingewekuwa: "mama alikuwa anataka kununua samaki" ingeeleweka tu.
Mfano:
Kimediak
Kimediak ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Tanzania inayozungumzwa na Wamediak. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimediak imehesabiwa kuwa watu 5270 lakini wasemaji wengi wameshaanza kubadilisha lugha, yaani Kimediak iko hatarini mwa kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimediak iko katika kundi la Kinilotiki.
Mto Mutamba (Uganda)
unapatikana katika wilaya ya Kamwenge, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Nyarubari
unapatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Richard Jones
thumb|194x194px|Hii ni [[picha ya Richard Jones.]] Richard Jones (1790 - 26 Januari 1855) alikuwa mwanauchumi wa Kiingereza ambaye alikosoa maoni ya kinadharia ya David Ricardo na T. R. Malthus juu ya kodi ya uchumi.
Jost Gippert
Jost Gippert  (amezaliwa tar. 12 Machi mwaka 1956 katika Winz-Niederwingen, sasa: Hattingen, Ujerumani) ni mwanaisimu mjerumani na mwanamaarifa wa Caucasus. Yeye ni profesa kwa isimu ya mlingo katika chuo kikuu "Johann-Wolfgang-Goethe", Frankfurt.
Valeriani wa Aquileia
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Novemba.
Jost Gippert
Wasifu
Mwaka wa 1972 alihitimu masomo ya sekondari katika "Leibniz-Gymnasium", katika mji wa Essen-Altenessen. Tangu 1972 mpaka 1977 alijifunza isimu wa mlingo, usayansi wa India, usayansi wa Japan na usayansi wa China katika chuo kikuu Marburg na chuo kikuu huru Berlin. Baada ya masomo aliupata udaktari wa Falsafa (Ph.D.) kwa kazi yake kuhusu "Syntax of infinitival formations in the Indo-European languagues". Tangu 1977 mpaka 1990 alifanya kazi nyingine kama mwanamaarifa na alifanya madarasa katika Berlin, Vienna na Salzburg. Mwaka wa 1991, alipofanya kazi kama mwanamaarifa kwa isimu ya mashariki ya kompyuta, yeye alifanya habilitation katika chuo kikuu mji wa Bamberg kwa kazi yake kuhusu "Iranian loanwords in Armenian and Georgian". Jost Gippert afundisha isimu ya mlingo katika chuo kikuu "Johann-Wolfgang-Goethe", Frankfurt, tangu 1994. Tangu 1996 yeye ni mwanachama mgeni wa „Gelati Science Academy“ (Georgia). Tangu 2002 yeye ni mwanachama wa "Tufankommission"; na tangu 2007 ni mwanachama wa Katikati "Lugha" ya Chuo cha Sayansi Berlin-Brandenburg (Berlin-Brandenburg Science Academy).
Mwaka wa 1997 aliteuwa profesa wa heshima katika chuo kikuu "Sulkhan Saba Orbeliani", mji wa Tbilisi (Georgia), na 2009 aliteuwa udaktari wa heshima katika chuo kikuu "Ivane Javakhishvili", mahali sawasawa. Na mwaka wa 2013 aliteuwa udaktari wa heshima katika chuo kikuu "Shota Rustaveli", mji wa Batumi (Georgia). Kazi zake muhimu kama profesa kwa isimu ya mlingo katika Frankfurt, licha ya uchunguzi wa lugha za Kihindi-Kiulaya na mgawanyiko jenerali wa lugha, ni uchunguzi wa lugha za Caucasus. Miradi mingine ya kimataifa imefanyiwa chini ya usimamizi wake.
Jost Gippert anatawala mradi wake "TITUS" kama mwanaisimu wa kompyuta tangu mwaka 1987. Mradi "TITUS" wana shabaha kubomba madata ya nakala ya lugha za Kihindi-Kiulaya. Uchunguzi muhimu wa Jost Gippert ni isimu ya mlingo na kihistoria, mgawanyiko ya lugha, electronic text corpora, multimedia language documentation na electronic manuscript analysis.
Richard Jones
Kazi
Mwaka wa 1831 Jones alichapisha Jumuiya yake juu ya Usambazaji wa Mali na Vyanzo vya Kodi. Ndani yake alijionyesha kuwa mkosoaji wa mfumo wa Ricardo.
Kimosiro
Kimosiro ilikuwa lugha ya Kinilo-Sahara nchini Tanzania iliyozungumzwa na Wamosiro. Siku hizi Wamosiro wote wamebadilisha lugha yao na kuongea Kinandi badala ya lugha yao, maana yake lugha ya Kimosiro imetoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimosiro iko katika kundi la Kinilotiki.
Mto Kiahuho
unapatikana katika kaunti ya Murang'a, katikati ya Kenya.
Richard Jones
Kazi
Njia ya Jones ilikuwa sahihi; hitimisho lake ni msingi wa ulimwengu halisi.
Mto Kiahuho
Maji yake yanaishia katika mto Tana, ambao ndio mrefu kuliko yote nchini, na hatimaye katika bahari ya Hindi.
946 KK
Makala hii inahusu mwaka 946 KK (kabla ya Kristo).
Watazamaji wa kudumu
Watazamaji wa kudumu katima Umoja wa Mataifa ni nchi ambazo si wanachama, lakini Mkutano mkuu wa UM umezikubali zishiriki katika shughuli zake mbalimbali, lakini bila ya haki ya kupiga kura.
Mwaka 2013 nchi za namna hiyo zilikuwa mbili tu, Ukulu mtakatifu na Palestina.
Mbali na hizo, kuna taasisi nyingi zenye hadhi ya watazamaji.
Bogaletch Gebre
Bogaletch "Boge" Gebre (1960 – 2 Novemba 2019) alikuwa mwanasayansi na mwanaharakati kutoka Ethiopia.
Mnamo mwaka 2010, gazeti la The Independent lilimuelezea kama mwanamke aliyeanzisha mapambano ya wanawake wa Ethiopia." Akiwa na dada yake Fikirte Gebre, Gebre alianzisha KMG Ethiopia, ambayo awali iliitwa Kembatti Mentti Gezzima-Tope (Kembatta Women Standing Together). Hisani hii husaidia wanawake katika maeneo mbalimbali, ikiwemo kupinga na kuepusha ukeketaji wa wawanawake (FGM) na utekaji wa bibi harusi, unaohusisha ubakaji wa wanawake wadogo ili kuwalazimisha waingie katika ndoa. Kwa mujibu wa kamati ya kitaifa ya mila na jadi za Ethiopia, matendo hayo yalikuwa ndio msingi wa asilimia 69 ya ndoa zote nchini humo kwa mwaka 2003.
Gazeti la The Independent linaripoti kuwa shirika hilo limepunguza utekaji wa bi harusi huko Kembatta kwa asilimia 90, pia gazeti la The Economist linasema kuwa shirika hilo limechangia kupunguza ukeketaji wa wanawake kutoka asilimia 100 mpaka asilimia 3. Mnamo mwaka 2005, Gebre alitunukiwa tuzo ya North-South Prize ya 2005 na mwaka 2007 alipewa tuzo ya Jonathan Mann kwa ajili ya afya ya ulimwengu na haki za binadamu. Kutokana na mchango wake kwa maendeleo ya Afrika, Boge alipewa tuzo ya King Baudouin International Development Prize mwezi mei, mwaka 2013.
Historia
Yeye mwenyewe alikuwa mhanga wa ukeketaji akiwa na umri wa miaka 12, Gebre alinyimwa haki ya kupata elimu rasmi (kiin. Formal education) na baba yake, lakini alikuwa akioroka nyumbani ili kwenda shule ya wamishonari. Mwishowe, alisomea mikrobiolojia huko  Yerusalemu kabla ya kujiunga na chuo kikuu cha  Massachusetts Amherst kwa udhamini wa  Fulbright scholarship. Akiwa nchini Marekani, alianzisha shirika lake la kwanza la hisani, Development through Education, kupitia hilo shirika wanafunzi wa shule za sekondari na vyuo vikuu vya Ethiopia walipokea kiasi cha dola za kimarekani 26,000 kwa ajili ya vitabu vya kiufundi.
Laveri wa Grumento
Laveri wa Grumento (alifariki Grumento, leo katika mkoa wa Basilicata, Italia Kusini, 312) alikuwa askari aliyefia imani ya Kikristo aliyokuwa ameitangaza sehemu mbalimbali.
Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 27 Novemba.
Kiherero
right|thumb|Enezi la Kiherero nchini Namibia thumb|Kiherero Kiherero ni lugha ya Kibantu nchini Namibia na Botswana inayozungumzwa na Waherero. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kiherero imehesabiwa kuwa watu 206,000 nchini Namibia na watu 31,000 nchini Botswana. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kiherero iko katika kundi la R30.
Kisiwa cha Funve
ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Kalangala).
Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.
Fransisko Fogolla
Anaheshimiwa na Kanisa hilo kama mtakatifu mfiadini tangu tarehe 1 Oktoba 2000, alipotangazwa na Papa Yohane Paulo II pamoja na wenzake 119 maarufu kama wafiadini wa China.
Kabla ya hapo alitangazwa na Papa Pius XII kuwa mwenye heri tarehe 27 Novemba 1946.
Dawati la Jinsia Tanzania
Dawati la Jinsia Tanzania ni kitengo maalumu ndani ya jeshi la polisi nchini Tanzania kinachoshughulikia kesi na matukio mbalimbali ya Ukatili wa kijinsia na ukatili dhidi ya watoto.
Lengo la dawati hilo, linalopatikana ndani ya vituo vya polisi, ni kutokomeza vitendo vya ukatili katika jamii.
Kitengo hiki kina wataalamu kutoka jeshi la Polisi wenye kushughulika na matukio yanayotokea katika jamii.
Kimbalanhu
Kimbalanhu ni lugha ya Kibantu nchini Namibia inayozungumzwa na Wambalanhu. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kimbalanhu imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kimbalanhu iko katika kundi la R20.
Kavetereng
ni kasoko ya volkeno yenye kimo cha mita 724 juu ya UB. Volikano hiyo iko kwenye Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki, kaunti ya Turkana, Kenya.
945 KK
Makala hii inahusu mwaka 945 KK (kabla ya Kristo).
Kisiwa cha Galo
ni kati ya visiwa vya Uganda kusini (Mkoa wa Kati, Wilaya ya Buikwe).
Kinapatikana katika ziwa Nyanza, la pili duniani kwa ukubwa.
Kodi
Kodi (kutoka neno la Kihindi) ina maana mbili:
Kodi (ushuru)
Kodi (ushuru) ni malipo ya lazima ya pesa au aina nyingine ya malipo yanayotozwa na taasisi ya serikali kwa mujibu wa sheria kutoka kwa mlipakodi (mtu binafsi au chombo kingine cha kisheria) ili kufadhili matumizi mbalimbali ya umma.
Aidha katika ukusanyaji wa kodi lazima kuwe na sheria mama ambayo ni katiba ya nchi kuweka kifungu (clause) kinachotoa mamlaka kwa bunge kutunga sheria mbalimbali za kodi ili kuwezesha serikali kusimamia gharama mbalimbali za uendeshaji wa shughuli zake. Kupitia upande wa serikali mamlaka iliyopewa kusimamia ukusanyaji wa kodi; utekeleza ukusanyaji wa kodi kwa mujibu wa sheria na pale inapotokea kutoelewana katika tafsiri ya sheria wakati wa utekelezaji basi chombo kilichopewa mamlaka kwa mujibu wa katiba ambacho ni mahakama hupokea shauri la kodi na kuanza kutafsiri sawa na taratibu na kanuni za sheria husika.
Kushindwa kulipa, au kukimbia au kupinga kodi, ni kosa la jinai na serikali ndio inayokushitaki uadhibiwe kadiri ya sheria.
Kodi zinajumuisha kodi ya moja kwa moja na kodi isiyo ya moja kwa moja.
Kodi (pango)
Kodi ya kupanga nyumba au ardhi ni malipo yanayofanyika kutokana na mkataba ambao anayekodisha nyumba au ardhi na mpangaji wa ile nyumba au ardhi huafikiana.