cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Melesi wa Sanaklar
Sikukuu yake inaadhimishwa kwenye 4 Desemba.
Tarafa ya Yocoboué
Tarafa ya Yocoboué (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Yocoboué) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya Guitry katika Mkoa wa Lôh-Djiboua ulioko kusini mwa Cote d'Ivoire.
Makao makuu yako Yocoboué (mji).
Hapa chini ni majina ya vijiji 14 vya tarafa ya Yocoboué na idadi ya wakazi mwaka 2014 : • # Bangourédougou (1 780)
• # Dioulabougou-Boléko (3 936)
• # Doguidoukou (1 031)
• # Guégboudoukou (260)
• # Kragbédoukou (848)
• # Méné (175)
• # Nandjedoukou (569)
• # Taboué (2 429)
• # Tachidou 1 (951)
• # Tachidou 2 (3 023)
• # Tiko (2 055)
• # Yakassé (171)
• # Yocoboué (5 030)
• # Zrimbadoukou (502)
Maria W. Stewart
Maria W. Stewart (née  Miller ) (1803 - Desemba 17, 1879) alikuwa mzaliwa wa Marekani na Afrika ambaye alikua mwalimu, mwandishi wa habari, mhadhiri, mteteaji wa haki za wanawake na mwanaharakati. Alikua mwanamke wa kwanza  wa kimarekani kuzungumza na hadhira mchanganyiko ya wanaume na wanawake, weupe na weusi, pia alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika-Mmarekani kufanya mihadhara ya umma, na vile vile kuongea  juu ya haki za wanawake na kutoa hotuba kwa uuma kupambana na utumwa. Liberator (gazeti la kupambana na utumwa) | Mkombozi ni moja ya magazeti aliyo yahudumia.aliwahi kuchapisha vijikaratasi viwili vilivyosema:  Dini na Kanuni safi za Maadili, Msingi wa Hakika Ambayo Tunapaswa Kujenga  (ambayo ilitetea utumwa wa mtu mweusi) mnamo mwaka 1831, na tafakari nyingine ya kidini, Mnamo Februari 1833, alihutubia Boston's African Masonic Lodge. Madai yake yalikua  wanaume weusi walikosa "shahuku na ujasiri wa lazima" ilisababisha ghasia kati ya mkutano, na Stewart aliamua kustaafu kutoa hotuba kwenye mikutano. Miezi saba baadaye, alitoa hotuba ya kuaga kwenye chumba cha shule katika Nyumba ya Mkutano wa Afrika ("Kanisa la Paul"). Baada ya hapo, alihamia New York City, kisha Baltimore, na mwishowe Washington, DC, ambapo alifanya kazi kama mwalimu, na kisha mkuu wa shule.Alifariki kwenye Hospitali ya Freedmen.
Maisha ya mapema
Alizaliwa Maria Miller, mtoto wa wazazi wa Kiafrika na Marekani huko Hartford, Connecticut. Mnamo mwaka ï1806, akiwa na umri wa miaka mitatu alipoteza wazazi wote wawili na akapelekwa kuishi na waziri na familia yake. Aliendelea kuwa mtumishi katika nyumba hiyo hadi alipokuwa na miaka 15, bila kupata elimu yoyote rasmi. Kati ya umri wa miaka 15 hadi 20, Maria alihudhuria Shule ya Sabato kabla ya ibada ya Jumapili na kukuza ushirika wa maisha yake na kazi ya dini. Mnamo Agosti 10, mnamo mwaka 1826, Maria Miller aliolewa na James W. Stewart, wakala wa usafirishaji, mbele ya Mchungaji Thomas Paul, mchungaji wa Nyumba ya Mkutano wa Afrika, huko Boston, Massachusetts. Hakuchukua tu jina lake la mwisho bali pia na jina la kati la mumewe. Ndoa yao ilidumu kwa miaka mitatu tu na hawakuweza kupata watoto; James Stewart alifariki mnamo mwaka 1829. Wasimamizi wa mali yake walimnyima Maria kama mjane wake urithi wowote. Wakati huu ulimchochea Stewart kuanza kufikiria juu ya haki za wanawake na ukosefu wa haki waliokabiliana nao. Walakini, James alikuwa amehudumu katika Vita ya mwaka 1812 na mwishowe sheria ilipitishwa inayowaruhusu wajane kupata pensheni za waume zao.
Kifo na urithi
Stewart alifariki katika Hospitali ya Freedmen mnamo Desemba 17, 1879. Alizikwa uko Graceland Cemetery, wilaya ambayo mazishi hufanyika. Kalenda ya watakatifu (Kanisa la Maaskofu uko marekani huwa linafanya kumbukizi ya Maria Stewart kila mwaka, pamoja na William Lloyd Garrison mnamo Disemba 17.
Stewart amejumuishwa katika maandiko ya dina na wanaharakati kama vile  Daughters of Africa: an International Anthology of Words and Writings by Women of African Descent , iliyohaririwa na Margaret Busby (1992), jina ambalo lilichochewa na tangazo la Stewart la mwaka1831,
Mia mbili na tisini na tatu
293 ni namba tasa.
Yohane Mtendamiujiza
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake inaadhimishwa kwenye 4 Desemba.
Alice Kinloch
Alice Kinloch alikuwa mwanaharakati wa haki za binadamu, mzungumzaji wa hadhara, na mwandishi wa Afrika Kusini ambaye alianzisha Umoja wa Afrika huko London mwaka wa 1897, na kuandaa Mkutano wa Pan-African mwaka wa 1900. Alice alikuwa anajitahidi kuwajumuisha Waafrika na hili likamtia taji la kuwa mwanamke shupavu sana kwa umahiri wake.
Maisha
Baada ya muda Alice alisafiri kuenda Uingereza mwaka wa 1895 ambapo aliungana na Aborigines Protection Society [APS].
Mwanaharakati huyu alizungumza na wanaharakati mbalimbali kwa madhumuni ya kujaribu kuitetea haki za haswa wale wa Afrika Kusini.
Alipopata nafasi, alisisitizia utetezi wa haki haswa alipokuwa Uingeresa.
Alisafiri hadi Uingereza mnamo 1895 na akajiunga na Jumuiya ya Ulinzi ya Waaborigines (APS), shirika kuu la kukomesha na haki za binadamu. Kama mwakilishi wa APS, alizungumza na hadhira kubwa huko London, Newcastle, York, na Manchester. Katika majukwaa nchini Uingereza, alijadili hali ya Afrika Kusini. Mada yake ilikuwa "kutendewa vibaya kwa watu wa kiasili kote Afrika Kusini, hasa Mumu wa Mchanganyiko unaopatikana katika wilaya zote za uchimbaji madini".
Baadaye, alichapisha kitabu kiitwacho "Je, Almasi za Afrika Kusini Zinastahili Gharama Yake?" Kama sehemu ya ripoti hiyo, alielezea hali ya maisha kwenye misombo ya uchimbaji madini kama "kama ya watumwa" na alibishana dhidi ya sheria za kupita huko Natal.
Felisi wa Bologna
Felisi wa Bologna (karne ya 4 - Bologna, leo nchini Italia, 4 Desemba 432) alikuwa askofu wa 7 wa mji huo kuanzia mwaka 397 hivi hadi kifo chake. Kabla ya hapo alikuwa shemasi wa Ambrosi huko Milano.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki, Waorthodoksi na Waorthodoksi wa Mashariki kama mtakatifu.
Sikukuu yake inaadhimishwa kwenye 4 Desemba.
1653 KK
Makala hii inahusu mwaka 1653 KK (kabla ya Kristo).
Yohane Gabrieli Perboyre
thumb|[[Sanamu ya Mt. Yohane Gabrieli akiwa katika mavazi ya Kichina.]] , C.M. (Montgesty, Lot, 6 Januari 1802 – Wuchang, Hubei, 11 Septemba 1840) alikuwa padri kutoka Ufaransa aliyefanya umisionari nchini China akauawa huko msalabani kwa ajili ya imani yake ya Kikristo.
Alitangazwa mwenye heri na Papa Leo XIII tarehe 10 Novemba 1889, halafu mtakatifu na Papa Yohane Paulo II tarehe 2 Juni 1996.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifodini chake.
1652 KK
Makala hii inahusu mwaka 1652 KK (kabla ya Kristo).
Mto Kipinyo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Dioskoro wa Qais
Dioskoro wa Qais (alifia dini Aleksandria, Misri, 305 hivi) alikuwa Mkristo wa Qais, Misri, mtoto wa msomaji.
Mariana wa Molokai
Mariana wa Molokai au Marianne Cope (jina la awali kwa Kijerumani likiwa Maria Anna Barbara Koob; Heppenheim, Hesse, 23 Januari 1838 - Kalaupapa, Hawaii, leo nchini Marekani, 9 Agosti 1918) alikuwa mtawa wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.
Dioskoro wa Qais
Baada ya kukaa muda mrefu gerezani na kuteswa kwa namba mbalimbali kwa ajili ya imani yake, alikatwa kichwa wakati wa dhuluma ya kaisari Diokletian.
Mariana wa Molokai
Alipata umaarufu kwa kuhudumia wakoma hadi kifo chake, mmojawao Damiano wa Molokai.
Dioskoro wa Qais
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Mariana wa Molokai
Papa Benedikto XVI alimtangaza mwenye heri tarehe 14 Mei 2005 na mtakatifu tarehe 21 Oktoba 2012.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Januari, au 15 Aprili au 9 Agosti.
Dioskoro wa Qais
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 18 Mei au 13 Oktoba.
1651 KK
Makala hii inahusu mwaka 1651 KK (kabla ya Kristo).
Tarafa ya Bonikro
Tarafa ya Bonikro (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bonikro) ni moja kati ya Tarafa 2 za Wilaya ya Djékanou katika Mkoa wa Bélier ulioko katikati ya Cote d'Ivoire.
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 6,420.
Hapa chini ni majina ya vijiji 4 vya tarafa ya Bonikro na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
Mto Koloayita
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Kiaja (Sudan)
Kiaja ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Waaja. Isichanganywe na lugha ya Kiaja nchini Benin na Togo. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kiaja imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kwa hiyo lugha ya Kiaja imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaja iko katika kundi la Kikresh.
Mto Koloayita
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Lioba
thumb|[[Sanamu yake huko Schornsheim.]] Lioba (pia: Leoba au Leofgyth; Wessex, 710 hivi - Shornsheim, 28 Septemba 782) alikuwa mmonaki Mbenedikto kutoka Uingereza aliyetumwa kama mmisionari huko Ujerumani mwaka 746 , halafu akawa abesi na kuanzisha monasteri mbili.
Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na wengineo kama mtakatifu bikira.
Mto Sipa (Tabora)
Mto Sipa ni kati ya mito ya mkoa wa Tabora (Tanzania Magharibi).
Lioba
Sikukuu yake ni tarehe 28 Septemba ya kila mwaka.
Kibai
Kibai ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabai. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kibai imehesabiwa kuwa watu 2500 wakati walianza kubadilisha lugha yao, maana yake inawezekana kuwa lugha ya Kibai imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibai iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Mto Komukai
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Sage Steele
thumb|Sage Steele akiwa katika Uchangishaji wa 10 wa Mwaka wa CoachArt Gala mnamo Oktoba 16, 2014
1654 KK
Makala hii inahusu mwaka 1654 KK (kabla ya Kristo).
Sage Steele
Sage Marie Steele (alizaliwa Novemba 28, 1972) ni mtangazaji wa kike wa televisheni wa nchini Marekani.
Maisha ya awali
Steele ni binti ya Gary & Mona (O'Neil) Steele. Mona ana asili ya Ireland na Italia. Gary ni Mweusi na alikuwa mchezaji wa kwanza wa mpira wa miguu mweusi katika klabu ya West Point katikati ya miaka ya 1960. Aliingizwa katika Army Sports Hall of Fame mnamo 2013 kwa kazi yake bora kwenye mpira wa miguu wa Black Knights.
Steele kazi yake ya kwanza ya utangazaji wa Televisheni ilikuwa katika kituo kijulikanacho kama WSBT-TV, CBS- huko [South Bend] Indiana, kama mtayarishaji wa habari na mwandishi tangu mwaka 1995 hadi mwaka 1997.
Mto Tajo
thumb| Tajokaribu na mpaka wa Hispania - Uremo
Mto Tajo (pia: Tejo; kwa Kihispania: Tajo; kwa Kireno: Tejo; kwa Kiingereza: Tagus) ni mto mrefu zaidi katika rasi ya Iberia yaani kwenye nchi za Hispania na Ureno. Urefu wake ni km 1,007 kwa jumla, ikiwa km 716 ziko nchini Hispania na km 275 huko Ureno. Kwa km 47 mto huu ni mpaka kati ya Ureno na Hispania. Tejo inaishia katika ya Bahari Atlantiki karibu na mji mkuu wa Ureno, Lisbon.
Beseni lake ni km2 80,100. Tajo-Tejo hutumiwa sana kwa shughuli za umwagiliaji katika sehemu inapopita kozi yake yote. Mabwawa kadhaa yanakusanya maji ya kunywa kwa maeneo mengi ya Hispania, pamoja na Madrid, na ya Ureno. Kuna vituo kadhaa vya umeme vinavyotengeneza umeme. Kwenye mdomo wake baharini mto unapanuka sana na ndipo bandari ya Lisbon inapopatikana.
Chanzo cha Tajo kipo katika milima ya Mkoa wa Teruel nchini Hispania. Miji mikubwa zaidi ambako hupitia ni Aranjuez, Toledo, Talavera de la Reina na Alcántara huko Uhispania, halafu Abrantes, Santarém, Almada na Lisbon huko Ureno.
Korongo (jiografia)
Kwa maana tofauti ya neno hilo tazama Korongo (maana) thumb|Korongo kwenye msitu nchini Ukraine Korongo (kijiografia) ni mfereji mkubwa kama mto usio na maji ya kutiririka mwaka mzima, au mvo wa (bonde la) mmomonyoko.
Hata hivyo chini ya mchanga wake mara nyingi watu huenda kuchota maji katika mazingira ya ukame.
Tarafa ya Gagoré
Tarafa ya Gagoré au Tarafa ya Gogné (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Gagoré) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Lakota katika Mkoa wa Lôh-Djiboua ulioko kusini mwa Cote d'Ivoire.
Makao makuu yako Gagoré (mji).
Hapa chini ni majina ya vijiji 5 vya tarafa ya Gagoré na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
1655 KK
Makala hii inahusu mwaka 1655 KK (kabla ya Kristo).
Mto Rugufu
unapatikana kaskazini magharibi mwa Tanzania.
Maji yake yanaishia katika mto Kongo na hatimaye katika Bahari ya Atlantiki.
1657 KK
Makala hii inahusu mwaka 1657 KK (kabla ya Kristo).
Ziwa Peipus
Ziwa Peipus (kwa Kiestonia: Peipsi-Pihkva järv; kwa Kirusi: Чудско-Псковское озеро; kwa Kijerumani: Peipussee) ni ziwa kubwa la maji safi katika Ulaya ya Kaskazini. Liko kwenye mpaka baina ya Estonia na Urusi.
Ziwa Peipus ni ziwa la nne kubwa zaidi Ulaya likiwa na eneo la kilomita za mraba 3,500. Kina cha wastani ni mita 7, sehemu ndefu zaidi ni mita 15.
Ziwa hutumiwa kwa uvuvi na burudani.
Tarehe 5 Aprili 1442 ziwa hilo lilikuwa mahali pa mapigano ambayo ni mashuhuri katika historia ya Ulaya. Jeshi la Wamisalaba Wajerumani lilishindwa na jeshi la Warusi wa Novgorod na hivyo uenezi wa Dola la Wamisalaba Wajerumani ulisimamishwa. Mapigano yakitokea kwenye barafu ya Ziwa Peipus lililokuwa limeganda kutokana na baridi ya mwezi Aprili.
Kasulu
Kasulu ni mji wa Mkoa wa Kigoma magharibi mwa Tanzania yenye msimbo wa posta 47301. Inatawaliwa na halmashauri yake, hivyo huwa na hadhi ya wilaya tangu enzi za ukoloni.
Wakati wa sensa ya mwaka 2012 ilikuwa na wakazi 208.244. Eneo la manispaa ni km² 911.
Awali mji wa Kasulu ulitawaliwa pamoja na wilaya ya Kasulu Vijijini kama wilaya moja ila tangu 2012 ni wilaya mbili za pekee.
Kasulu iko karibu na mpaka wa Burundi. Baada ya mapigano ya wenyewe kwa wenyewe nchini Burundi wakimbizi wengi walikimbia Tanzania na makambi makubwa yalijengwa karibu na mji wa Kasulu. Makambi haya ni Muyovosi, Mtabila I and Mtabila II. Mnamo mwaka 2000 idadi ya wakimbizi ilifikia 90,000.
Makambi yaliongeza biashara ya eneo lakini yalileta pia matatatizo kama kupanda kwa bei na upungufu wa usalama kwa sababu ujambazi ulizidi.
Kasulu ni makao makuu ya Dayosisi ya Magharibi ya Kanisa Anglikana Tanzania. Askofu wake alikuwa ni Gerard Mpango. Kanisa kuu ni St Andrew's Cathedral.
Mto Rusange
unapatikana mashariki mwa Tanzania.
Kasulu
Kasulu kuna shule mbalimbali pamoja Kasulu Bible College ya Kanisa la Kianglikana.
Mto Semerero
unapatikana katikati ya Tanzania.
Ziwa Vostok
250px|thumb|Ziwa Vostok chini ya barafu ya Antaktiki 150px|thumb|Ziwa Vostok jinsi linavyoonekana kutoka satelaiti Ziwa Vostok ni ziwa lililopo kwenye Bara la Antaktiki chini ya ngao ya barafu. Ni moja kati ya maziwa 400 yaliyotambuliwa chini ya barafu ya Antaktiki; ni ziwa kubwa la bara hilo.
Ni ziwa lenye maji ya kumiminika yaliyo mita 4000 chini ya uso wa barafu ya Antaktiki.
Jina lake limetokana na Kituo cha Vostok cha Urusi kilichopo kwenye uso wa barafu juu yake.
Kuwepo kwa ziwa hilo liligunduliwa na wanasayansi wa Urusi na Uingereza waliotumia mitambo ya rada.
Ziwa lina maji safi. Jotoridi ya maji ni karibu -3 °C lakini hayagandi, hubaki kiowevu kwa sababu ya shinikizo kubwa la barafu juu yake.
Uhai
Hakuna uthibitisho bado kama huna uhai wowote katika maji ya ziwa hili. Sehemu hii haikuwa na uhusiano na nje kwa miaka milioni kadhaa kwa sababu imefungwa chini ya ngao ya barafu ya Antaktiki. Wanasayansi walitoboa barafu hadi uso wa ziwa mara 3 wakakuta baadaye bakteria katika sampuli za maji lakini imegunduliwa baadaye kwamba bakteria wote ni machafuko yaliyoingizwa na vifaa vya kutobolea barafu. Enzymes ya kinga.
Mazingira katika ziwa yanaaminiwa kufanana na yale ya mwezi Europa wa Mshtarii (Jupiter) au mwezi Enceladus wa Zohali. Kupata uhai katika ziwa hilo kungeongeza uwezekano wa kukuta uhai umekuwepo katika moja ya miezi hiyo.
Kibelanda-Bor
Kibelanda-Bor ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabelanda. Mwaka wa 1983 idadi ya wasemaji wa Kibelanda-Bor imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibelanda-Bor iko katika kundi la Kinilotiki.
Hoteli ya Kibo Peak Palace
Hoteli ya Kibo Peak Palace ni hoteli ya fahari nchini Tanzania iliyopo Morogoro Mjini kwenye barabara Kuu kuelekea Mkoa wa Dar es Salaam, kilomita moja kutokea Stendi Kuu ya mabasi Msamvu katika Mkoa wa Morogoro.
1656 KK
Makala hii inahusu mwaka 1656 KK (kabla ya Kristo).
Hoteli ya Kibo Peak Palace
Pia hoteli hii hushiriki mambo mbalimbali ya kijamii na shughuli za uhamasishaji ndani ya Mkoa wa Morogoro kupitia Makundi mbalimbali katika kuinua Uchumi na uwekezaji.
Matukio
thumb|[[Bustani ya Hoteli ya Kibo Peak Palace, Morogoro Mjini]] Hoteli hii inamilikiwa katika mfumo wa sekta binafsi na inashiriki mara kwa mara kutoa huduma kwa wasafiri na wanajamii wengine wanaotumia barabara ya Morogoro-Dar es Salaam kwa usafiri wa kila siku pamoja na vituo vingine vya biashara.
Mkoa wa Morogoro kwa miongo tofauti Wadau wa ndani huandaa mashindano ya sanaa na kusaka vipaji ndani ya mkoa, pia hoteli ya Kibo Peak imeweza kuchangia na kushiriki shughuli hizo kama mdau.
Kibelanda-Viri
Kibelanda-Viri ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabelanda. Mwaka wa 1971 idadi ya wasemaji wa Kibelanda-Viri imehesabiwa kuwa watu 16,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibelanda-Viri iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Mto Singa (Tanzania)
unapatikana kaskazini mwa Tanzania.
Anoni wa Koln
Anoni wa Koln (Ehingen, Ujerumani, 1010 hivi - Koln, 4 Desemba 1075) alikuwa askofu mkuu wa Koln kuanzia mwaka 1056 pamoja na kushughulikia masuala ya siasa.
Alitangazwa mtakatifu na Papa Lucius III tarehe 29 Aprili 1183.
Sikukuu yake inaadhimishwa kwenye 4 Desemba.
Mto Kotutwo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Antonino wa Piacenza
Antonino wa Piacenza (alifariki Piacenza, 303) alikuwa Mkristo aliyeuawa wakati wa dhuluma ya Dola la Roma chini ya kaisari Dioklesyano.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Septemba.
Mto Lagwal
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Kulukwac (Kitgum)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Seya (Tanzania)
unapatikana katikati ya Tanzania.
Maji yake yanaishia katika mto Rufiji na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Kibisu
Kibisu ni lugha ya Kisino-Tibeti nchini Uthai inayozungumzwa na Wabisu. Mwaka wa 2016 idadi ya wasemaji wa Kibisu imehesabiwa kuwa watu 700, na wote hao pia huzungumza Kithai-Kazkazini. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibisu iko katika kundi la Kingwi.
Mto Tungu (Tanzania)
unapatikana kaskazini mwa Tanzania.
Denis Ablyazin
thumb|Denis Ablyazin katika mashindano ya Uropa 2015Denis Mikhailovich Ablyazin (Kirusi: Денис Михайлович Аблязин, alizaliwa 3 Agosti 1992) ni mtaalum wa mchezo wa viungo vya mwili wa nchini Urusi. Yeye ni mshindi mara saba wa medali katika michezo ya Olimpiki. Katika michezo ya Olimpiki ya 2012 huko London alishinda medali ya fedha na shaba. Katika michezo ya Olimpiki ya Rio de Janeiro, alishinda medali ya shaba akiwa na timu ya wanaume wakiiwakilisha Urusi. Pia ni mshindi mara tatu wa Uropa (2013, 2014 na 2019).
Orodha ya lugha za Sudan
Orodha hii inaorodhesha lugha za Sudan:
Mto Lakwoo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Airaldo
Alipokuwa mkaapweke huko Portes-en-Bugey, na vilevile alipokuwa askofu wa Maurienne, aliunganisha busara ya mchungaji na ugumu wa maisha wa Mkartusi.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Januari.
Mwangati
Miangati ni spishi mbalimbali za mti katika jenasi Terminalia ambazo zina majani madogo kuliko mkungu (Terminalia catappa). Inatokea savana na misitu ya Afrika ya tropiki. Spishi kadhaa, k.m. T. mantaly, hupandwa katika bustani na kandokando ya mitaa. Majina mengine ni mbombaro, mkaa, mkulungo, mpululu, mwalambe, mwarambe na mwavuli. Jina mwangati hutumika pia kwa mti mwingine, Juniperus procera, unaoitwa mtarakwa vilevile.
Mto Ainaplakwet
unapatikana katika kaunti ya Bomet nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Silvesta wa Troina
Silvesta wa Troina (Troina, Sicilia, leo nchini Italia, 1110 hivi - Troina, 2 Januari 1164), alikuwa padri mmonaki wa Kibazili, pia abati aliyefuata juhudi za Mababu wa Mashariki katika kisiwa cha Sicilia na hatimaye akaishi kama mkaapweke hadi kifo chake.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu. Heshima hiyo ilithibitishwa na Papa Julius III.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Januari.
Mto Lalacchar
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Mambi (Mtwara)
Mto Mambi ni kati ya mito ya mkoa wa Mtwara (Tanzania Kusini Magharibi) ambayo maji yake yanaishia katika Bahari Hindi karibu na Sudi, upande wa kaskazini wa Mtwara.
Mdomoni mto huwa mpana sana. Mdomo huo mpana ulikuwa bandari nzuri wakati wa biashara ya jahazi, lakini meli kubwa haziwezi kuingia.
Amira Selim
Amira Selim (amezaliwa Cairo, Misri ) ni mwimbaji wa soprano wa Misri, mwimbaji wa opera, makazi yake ni nchini Ufaransa.
Maisha
Selim alizaliwa huko Cairo, binti ya mpiga kinanda Marcelle Matta na mchoraji Ahmed Fouad Selim. Baada ya kusoma kutumia kinanda, kucheza ballet na uchoraji, alianza mafunzo ya sauti na uimbaji wa Kiitaliano nchini Italia akiwa na soprano Gabriella Ravazzi mwaka wa 1993 na kuhitimu Cairo Conservatoire mwaka wa 1999. Mnamo Oktoba 2001, alipata ufadhili wa masomo kutoka Serikali ya Ufaransa kusoma na soprano Caroline Dumas katika shule ya École Normale de Musique de Paris, ambapo alipata Diplôme supérieur de concertiste(stashahada) mwaka wa 2004.
1658 KK
Makala hii inahusu mwaka 1658 KK (kabla ya Kristo).
Samuel Umtiti
thumb|Samuel Umtiti Samuel Umtiti (amezaliwa tarehe 14 Novemba mwaka 1993) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza kama mchezaji wa nyuma/au kwa jina lingine ni beki wa klabu ya Hispania iitwayo Barcelona F.C. na timu ya taifa ya Ufaransa.
Baada ya kushinda mabao 47 na kufunga malengo matatu katika kiwango cha vijana, ikiwa ni pamoja na kushinda Kombe la Dunia chini ya miaka 20 la mwaka 2013, Umtiti alifanya mechi yake ya kwanza kwa Ufaransa katika UEFA Euro 2016, ambapo taifa lake lilifikia mwisho.
Mto Kerekilet
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kostanso wa Ancona
thumb|Mt. Kostanso akisali. Kostanso wa Ancona (alifariki katika karne ya 5) alikuwa mtawa wa mji huo wa Italia ya Kati.
Papa Gregori I aliandika juu yake akimsifu kwa karama ya kutenda miujiza, lakini zaidi kwa unyenyekevu wake mkubwa.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 23 Septemba.
Kibeli (Sudan)
Kibeli ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabeli. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kibeli imehesabiwa kuwa watu 65,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibeli iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.
Mto Walajulu
unapatikana kaskazini mwa Tanzania.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Lalano
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
1640 KK
Makala hii inahusu mwaka 1640 KK (kabla ya Kristo).
Lusiano wa Lentini
Lusiano wa Lentini (alifariki karne ya 8/karne ya 9) alikuwa askofu wa mji huo wa Sicilia, leo nchini Italia kwa miaka 27 na kurudisha imani sahihi.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 3 Januari.
Osmundi wa Salisbury
Papa Kalisti III alimtangaza kuwa mtakatifu tarehe 1 Januari 1457.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 4 Desemba.
Mto Uwindi (Kigoma)
unapatikana kaskazini magharibi mwa Tanzania, mpakani mwa Burundi.
Maji yake yanaishia katika mto Kongo na hatimaye katika Bahari ya Atlantiki.
Filipo II wa Hispania
Filipo II wa Hispania (kwa Kihispania Felipe II (el Prudente) (yaani Mwenye busara); 21 Mei 1527 – 13 Septemba 1598), alikuwa mfalme wa Hispania (1556–1598), Ureno (1581–1598), Napoli na Sicily (kuanzia 1554), na mume wa malkia Maria I wa Uingereza (1554–1558). Alikuwa pia mtawala wa Milano na kuanzia mwaka 1555 wa wilaya kumi na saba za Netherlands.
Dola lake lilienea katika mabara yote yaliyojulikana na Wazungu, na mpaka leo nchi ya Ufilipino inaitwa kwa jina lake (Visiwa vya Filipo). Chini yake, Hispania ilifikia kilele cha ustawi wake.
Njinga
thumb|Mtawala Njinga. Njinga (anaitwa pia: Rainha Ginga, Njinga Mbande, Njinga Mbandi, Jinga, Singa, Zhinga, Ginga, Njingha, Ana Njinga, Ngola Njinga, Zinga, Zingua, Mbande Ana Njinga, Ana Njinga, Njinga wa Ndongo na Matamba; 1583 - 1663) alikuwa mtawala wa Dola la Ndongo na Matamba katika Afrika ya Kati (Angola ya leo). Aliongoza dola hilo miaka 37.
Alikuwa mwanamke mkuu wa bara la Afrika katika karne ya 17.
Maisha yake
Alipambana na Ureno kwa msaada wa Uholanzi miaka 30 na hatimaye akatia saini mkataba nao.
Alibatizwa mwaka 1622, lakini baada ya kumrithi kaka yake (1627) aliasi kabisa na kuongoza muda mrefu. Aliongokea tena Kanisa Katoliki mwaka 1656, jambo lililoshangaza sana waliofahamu maisha yake ya awali. Hapo alijitahidi kugeuza ufalme wake kuwa wa Kikristo, akiagiza watu wahubiriwe na akisimamisha misalaba kila mahali.
Mto Amala
unapatikana katika kaunti ya Bomet nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Lalekan
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Amato wa Nusco
Tangu zamani anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 30 Septemba.
Tarafa ya Lomokankro
Tarafa ya Lomokankro (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Lomokankro) ni moja kati ya Tarafa 4 za Wilaya ya Tiébissou katika Mkoa wa Bélier ulioko katikati ya Cote d'Ivoire.
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 14,835.
Mto Wiango
unapatikana mashariki mwa Tanzania.
Tarafa ya Lomokankro
Makao makuu yako Lomokankro (mji).
Hapa chini ni majina ya vijiji 23 vya tarafa ya Lomokankro na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
• # Aboblakro (614)
• # Amienkro (318)
• # Assé-N'gattakro (1 318)
Amal Maher
Amal Maher alizaliwa 19 Februari 1985) ni mwimbaji wa nchini Misri . Ameshawishiwa sana na Umm Kulthum . Alianza kuimba akiwa mtoto na aligunduliwa na umma  akiwa na umri wa miaka kumi na tano kwa kuimba nyimbo za Umm Kulthum. Aliacha  shule ya kitamaduni, Maher alijiandikisha katika Conservatory ya muziki wa Kiarabu ili kuanza taaluma ya uimbaji.
Mto Lalum
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Tarafa ya Lomokankro
• # Assoko Yao Djèkro (582)
Mharagwe-pana
Mharagwe-pana (jina la kisayansi: Vicia faba) ni jina la mmea katika familia Fabaceae. Mbegu zake huitwa maharagwe mapana.
Asili ya mmea huu ni Mashariki ya Kati lakini siku hizi hukuzwa mahali pote katika kanda za nusutropiki na wastani.
Vipande vinavyolika ni mbegu (bichi na bivu), matumba machanga na majani.
Tarafa ya Lomokankro
• # Atchin Koffikro (450)
• # Bakro-Sakassou (418)
• # Bongobo (1 184)
• # Bouégbessou (996)
• # Bouékro (307)
• # Djahakro (283)
• # Gogokro (362)
• # Koffi N'gorankro (460)
• # Koua-Kouassikro (485)
• # Kouassi-Afflékro (226)
• # Kpassanou (831)
• # Kpodjou-Kpangbassou (204)
• # Lougbéli (653)
• # N'gangoro-Ahitou (846)
• # N'gatta-N'guessanblékro (397)
• # N'zissiessou (1 391)
• # Wawakro (416)
Amal Maher
Alikutana na mtunzi Mohamed Diae, ambaye hatimaye alimuoa na kupata naye mtoto wa kiume. Diae alimsaidia Amal Maher kuachilia wimbo ya video ya Ely Binak W Binah. Wimbo huo ulikuwa maarufu kwenye redio na televisheni ya muziki. Maher alirekodi wimbo wake wa kwanza mwaka wa 2006 kwa usaidizi wa Ammar El Sherei, ambaye anamchukulia kama babake wa kiroho kwa sababu amekuwa mfuasi mwaminifu na mshauri katika kazi zake zote. Mnamo 2004, alitoa albamu yake ya kwanza, Isa 'Ini Ana yenye nyimbo nyingi kama vile Eini Aliki Ta Tiba, Makanak, Alo El Malayka, Ana El Basha Ghona, Ana Baadak na Ya Marsr.
Kididinga
Kididinga ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadidinga. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kididinga imehesabiwa kuwa watu 60,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Ki iko katika kundi la Kisurmi.
1641 KK
Makala hii inahusu mwaka 1641 KK (kabla ya Kristo).
Mto Yeye
unapatikana magharibi mwa Tanzania.
Mto Kware Magharibi
unapatikana kaskazini mwa Tanzania.
Maji yake yanaishia katika mto Pangani na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
GetValue
thumb|right|[[Nembo ya GETVALUE.]] "GETVALUE" ni shirika la biashara linalolenga faida lililo na makao makuu Dar es Salaam, nchini Tanzania, ambalo hutoa huduma za uuzaji na usambazaji wa bidhaa za kidijitali mtandaoni.
GETVALUE ni mmiliki wa tovuti iliyozinduliwa rasmi tarehe 15 Mei 2020 na Gaston Jackson Ngailo, aliyeanzisha shirika hilo mnamo tarehe 7 Disemba 2017.
Jina la GETVALUE linatokana na malengo ya Gaston Jackson Ngailo kuwa kila mtu atakayepata fursa ya kutumia GETVALUE basi apate thamani. Neno GETVALUE ni muunganiko wa maneno mawili ya lugha ya Kiingereza yaani neno “GET” likimaanisha “PATA” na neno “VALUE” likimaanisha “THAMANI”. Kwa sasa, GETVALUE imejikita zaidi katika kuuza vitabu. Kunapatikana aina mbalimbali za vitabu kuanzia vya ukufunzi wa maisha ,fedha, riwaya, dini, ualimu, ujenzi na ujasiriamali.
Kwa kutumia GETVALUE, unaweza kupata nakala laini ya kitabu mahali popote pale duniani. Pia mtandao unatoa huduma ya vitabu kwa njia ya sauti.
Dinosaria wa Tendaguru
thumb|Uchoraji wa kitabu (Thomas Thiemeyer) thumb|Kuinzi mifupa cha dinosauri kutoka Tendaguru kwenye [[Makumbusho ya Historia Asilia mjini Berlin]] thumb|"Oberaufseher präpariert grosse Rippe" - Msimamizi mkuu (Boheti bin Amrani) akisafisha ubavu mkubwa thumb|Walter Janensch alivyoorodhesha hali ya visukuku vilivyopatikana Tendaguru Dinosaria wa Tendaguru ni kitabu cha Kitanzania kwa wasomaji wadogo kuhusu historia ya awali na dinosauri ambao mifupa yao yalipatikana pale Tendaguru kwenye Mkoa wa Lindi, Tanzania. Kiliandikwa kwa Kiswahili na waandishi Cassian Magori na Charles Saanane, kwa picha za mchoraji wa Ujerumani Thomas Thiemeyer.
Kitabu hicho kilichapishwa mwaka 1998 kwa msaada wa Taasisi ya Goethe (Goethe-Institut) huko Dar es Salaam na E & D Vision Publishing, Tanzania.
Yaliyomo
Kitabu kinaelezea hadithi ya dinosauri walioishi miaka milioni mia moja na hamsini iliyopita katika Afrika Mashariki. Mifupa yao yalipatikana wakati wa ukoloni kwenye mlima wa Tendaguru katika koloni la zamani la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani na hata leo inawakilisha uchunguzi muhimu zaidi wa visukuku vya dinosauri Afrika.
Kama kitabu kinachoelekezwa kwa wasomaji wadogo nchini Tanzania, waandishi walitengeneza hadithi ya Kiafrika ya kuweka hadithi ya uchunguzi, pamoja na yaliyomo ya kisayansi ya historia ya awali na maisha ya dinosaria, kwa mtazamo wa kisasa, wa mitaa. Kitabu hutoa habari kuhusu uchunguzi huu, na mifupa iliyojengwa ya dinosaria yaliyoonyeshwa katika Makumbusho ya Historia Asilia (Museum of Natural History, Berlin) huko Berlin, kwa mara ya kwanza kwa wasomaji wa Tanzania kwa lugha yao wenyewe.
Kati ya miaka 1909 na 1913 na chini ya usimamizi wa wanasayansi wa asili Wajerumani, tani mia mbili na thelathini za visukuku vilivyopatikana Tendaguru, pamoja na mifupa na mabaki mengine ya viumbehai walioishi miaka milioni kadhaa iliyopita, zilijaa ndani ya masanduku ya mbao na wafanyakazi wa Afrika na kupelekwa bandari ya karibu ya Lindi. Kutoka kwenye mahali pa kuchimbuliwa pale Tendaguru, yalipelekwa Hamburg na hatimaye Berlin. Hatimaye, wanasayansi huko Berlin waliweza kuunganisha mifupa ya aina mbalimbali za dinosauri hadi kukamilisha kiunzi mifupa kamili kinachopamba moja ya makusanyo muhimu duniani kwa utafiti unaoendelea. Mtazamo wa maonyesho ni mifupa ya karibu mita kumi na nne ya aina ya Giraffatitan brancai, kiunzi mifupa kikubwa zaidi ya dinosaura kinachoonyeshwa duniani.
Pamoja na kuwasilisha ujuzi wa kisayansi kuhusu kuwepo na mazingira ya dinosaria, sababu za kudhaniwa za kutoweka kwao, na uainishaji wao katika makundi tofauti, hadithi ya ugunduzi wao hapa imewasilishwa kwa njia tofauti na vyanzo vya kihistoria vya Ujerumani. Kumbukumbu za Ujerumani zinasema kwamba kisukuku kilipatikana kwanza na Mjerumani aliyepita eneo la Tendaguru akitafuta madini na kupiga kambi karibu na mifupa mikubwa iliyoonekana pale. Kitabu hiki kinatoa sifa hii kwa mkulima wa ndani, Mzee Buheti mwenye umri wa busara, ambaye kwa njia ya mimea ya kichawi inayotolewa na mke wake Mama Msomoe, anaweza kusafiri kwa wakati na nafasi kama aina ya roho. Katika moja ya safari zake nyuma ya mamilioni ya miaka, anakuja na wanyama wakubwa katika mkoa wa milima ya Tendaguru. Baada ya kurudi kwa kipindi cha miaka mia moja, anashuhudia mabadiliko ya mazingira ambayo hatimaye husababisha kupoteza kwa dinosaria. Kwa njia ya mstari wa wakati unaofikia mwanzo wa ulimwengu wetu hadi sasa na kuonyesha picha za aina tofauti, msomaji mdogo hutolewa kwa habari fupi, kisayansi kuhusu mageuzi ya dinosaria na aina nyingine. Jina la "Buheti" wa kitabu limechukuliwa na mhusika wa kihistora aliyekuwa msimamizi mkuu wa kazi ya kuchimba chini ya wataalamu Wajerumani, ambaye jina lake limeandikwa na Wajerumani "Boheti bin Amrani" aliyeajiriwa nao mjini Lindi.
Hatimaye, mnamo mwaka wa 1907, mhandisi wa Ujerumani Bernhard Sattler anaangalia eneo hilo, Mzee Buheti anamwonyesha mahali ambapo kisukuku kilipatikana, na hivyo kuchochea uchunguzi wao wa kisayansi. Kitabu kinakwisha na picha za kisasa za wafanyakazi wa Afrika kwenye tovuti ya uchunguzi na ya mifupa ya dinosaria wakubwa katika Makumbusho ya Historia ya Asili huko Berlin. Ili kutoa maoni ya kutosha ya dinosaria na mazingira yao, Thomas Thiemeyer, mtayarishaji wa Ujerumani aliyefafanua juu ya suala hili, alialikwa kuunda bodi za rangi kwa hali zote za kudumu na kupoteza kwa dinosaria, pamoja na uongo hadithi ya ugunduzi wao, aliiambia kutoka mtazamo wa kisasa wa Tanzania. Maandiko ya Kiswahili yaliandikwa kwa pamoja na mtaalamu wa palantolojia Charles Sanaane na mwanahistoria wa asili Cassian Magori wa Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, na iliyorekebishwa kwa wasomaji wadogo na Bernard Mapalala.
Malengo ya kitabu
Kwa kuwa utafiti wote wa kisayansi na uwasilishaji kwa umma kwa jumla ya uchunguzi huu umechapishwa kwa Kijerumani au Kiingereza, Watanzania wachache sana walijua kuhusu kuwepo na historia ya kisukuku kutoka Tendaguru kabla ya kuchapishwa kwa kitabu. Ijapokuwa mjadala wa kimataifa na madai ya kurejesha urithi wa kitamaduni wa Kiafrika kutoka kwenye makumbusho huko Ulaya wamekuwa maarufu zaidi, Tanzania bado haina rasilimali za kutosha binafsi au miundombinu ya kuwasilisha kisukuku hizi kwa njia ya kutosha. Ili kuifanya habari hii muhimu ya kihistoria kupatikana kwa wasikilizaji wa kawaida, Goethe-Institut huko Dar es Salaam ilipendekeza jambo hili kwa mchapishaji na waandishi wa kitabu mwaka wa 1998. Kwa mujibu wa mchapishaji, nakala za 4000 zilitolewa kwa usaidizi wa kifedha ya mdhamini na kusambazwa bila malipo kwa shule za sekondari za Tanzania. Imekuwa haijawahi kuchapishwa.
1642 KK
Makala hii inahusu mwaka 1642 KK (kabla ya Kristo).
Yinka Kudaisi
Yinka Kudaisi (alizaliwa 25 Agosti 1975) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Nigeria ambaye amecheza kama beki kwenye klabu ya wanawake ya Stars Pelican na timu ya taifa ya Nigeria katika michuano ya Olimpiki mnamo mwaka 2004.
Lydia Koyonda
Lydia Koyonda (alizaliwa 29 Mei 1974) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Nigeria ambaye alicheza kama golikipa wa timu ya taifa ya Nigeria na alishiriki na timu yake ya Taifa katika Kombe la Dunia la FIFA mwaka 1991.
Mto Ainobngetunyek
ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Bomet nchini Kenya.
Mto Yere Awak
unapatikana kaskazini mwa Tanzania.
Maji yake yanaishia katika mto Rufiji na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Mto Changana
unapatikana katika kaunti ya Bomet nchini Kenya.
1643 KK
Makala hii inahusu mwaka 1643 KK (kabla ya Kristo).
Mto Changana
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Laminlurwat
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Chemogo
unapatikana katika kaunti ya Bomet nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
1644 KK
Makala hii inahusu mwaka 1644 KK (kabla ya Kristo).
Mto Lanyabonyo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mystic Night Move
Mystic Night Move ni jina la kutaja wimbo uliombwa na kutungwa na msanii wa muziki wa raggae kutoka nchini Ivory Coast - Alpha Blondy. Mashairi yake anazungumzia kwanini mashujaa weusi wanakufa mapema. Mstari wa kwanza anasema: Naamka asubuhi na Mola anapambazua jua, Machozi machoni mwangu, Kwa sababu usiku wa jana nimepata habari za kusikitisha mno, Nimesikia eti Bob Marley kafa, Na ninafahamu ya kwamba kwa uwezo wake ipo siku atainuka tena, Simba wa Zayuni kenda zake, Kupumzika katika makazi yake ya milele.
Bunmi Kayode
Bunmi Kayode (alizaliwa 13 Aprili 1985) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Nigeria ambaye alicheza kama beki kwenye timu ya taifa ya wanawake nchini Nigeria. Alishiriki na timu yake ya taifa kwenye michuano ya Kombe la Dunia la FIFA mwaka 2003.
Mlipuko wa homa ya mafua wa 1918
Ugonjwa uliosambaa shauri ya Vita Kuu
Usambazaji wake uliathiriwa na vita ambako wanajeshi na wafanyakazi walisafirishwa kwa idadi kubwa kati ya mabara yote, pia kutokana na njaa iliyosambaa katika sehemu nyingi za dunia wakati wa vita na kudhoofisha watu wengi.
Pandemia hiyo iliua baina ya watu milioni 50 hadi 100 - waliokuwa sawa na asilimia 3 hadi 5 ya watu wote duniani wakati huo. Hii inamaanisha kuwa lilikuwa moja ya maafa asilia mabaya zaidi katika historia.
Jina la "Spanish Flu"
Jina "mafua ya Kihispania" (Spanish Flu) lilitokana na taarifa juu ya ugonjwa katika magazeti ya Hispania; hali halisi nchi nyingine za Ulaya ziliathiriwa vibaya zaidi lakini serikali za nchi zilizoshiriki vitani zililenga kuficha habari za vifo vingi ; ilhali Hispania haikushiriki vita, hivyo magazeti yalikuwa na uhuru. Kwa hiyo taarifa katika magazeti yake yalileta picha isiyo ya kweli kuwa ugonjwa ulianza Hispania.
Tabia za ugonjwa
Virusi vilisambaa duniani kwa mawimbi matatu. Wimbi la kwanza mwanzoni wa mwaka 1918 halikuwa na nguvu sana, na pale lilipopita watu walianza kujenga kinga dhidi ya mawimbi yaliyofuata. Wimbi kuu lilianza kwenye Oktoba/Novemba 1918 na kuua watu wengi. Iliathiri zaidi Afrika ambako wimbi la kwanza halikufika. Wimbi la tatu liliendelea hadi 1920 lakini halikuwa kali vile kwa sababu watu wengi waliwahi kuambukizwa na hivyo kuwa na kinga. Tabia ya pekee ya pandemia hiyo ilikuwa kwamba homa ya mafua kwa kawaida inasababisha vifo kati ya watoto wadogo na wazee, lakini mlipuko huo uliua hasa vijana na watu wazima wenye umri wa wastani.
Hakuna data za kutosha ili kuhakikisha mahali ambapo ugonjwa huo ulipoanzia. Virusi vyake vilikuwa vya aina H1N1. Mabadiliko ya aina hiyo yalirudi katika karne ya 20 na 21 yakisabisha pandemiki mpya.
Athari katika Afrika ya Mashariki
Tanganyika iliona mapigano kwa miaka yote ya Vita Kuu hadi Novemba 1918. Wanajeshi kutoka nchi jirani kama Kenya, Rhodesia (Zambia) na Kongo, kutoka Afrika Kusini, Ulaya na Uhindi waliingia na kurudi na kusambaa virusi vyake, pamoja na wapagazi elfu nyingi waliolazimishwa kubeba mizigo yao. Mapigano yaliwahi kuleta uharibifu na njaa ilhali askari walichukua vyakula vyote walivyokuta katika nchi ambako ukosefu wa barabara ulileta ugumu wa kupeleka vyakula hadi vikosi kwenye pori.
Maambukizi ya kwanza yalitambuliwa Mombasa, Kenya mnamo Septemba 1918. Ugonjwa ulifika kwa meli kutoka Uhindi. Kutoka hapa ulisambaa haraka pamoja na wapagazi wa Carrier Corps walioachishwa na kubeba virusi hadi makwao nyumbani.
Virusi vilienea haraka hadi Tanganyika iliyotawaliwa wakati ule na majeshi wa Uingereza na Ubelgiji, ilhali vikosi vya Wajerumani walipatikana kwenye kanda nyembamba la kusini. Waingereza walipoanza kujenga serikali yao kwenye mwisho wa 1918, walikadiria kuwa nusu ya watu wote aliathiriwa. Katika eneo la Tukuyu lenye wakazi 180,000, takriban asilimia 10 au watu 18,000 walikufa. Makadirio ya vifo vyote katika Tanganyika hutaja vifo 100,000 (eneo lote lilikuwa na wakazi milioni 4 kabla ya vita). Zanzibar pekee iliweza kuthibiti mlipuko kwa sababu serikali ilichukua hara hatua za kutenganisha wagonjwa na kuwafuatilia.
Syr Darya
thumb| Picha ya mto Syr Darya iliyopigwa kutoka anga-nje. Syr Darya (kwa Kigiriki cha Kale ilijulikana kama Ἰαξάρτης, Iaxartes), ni mto wa Asia ya Kati.
Chanzo cha maji yake kipo katika Milima ya Tian Shan huko Kirgizia na mashariki mwa Uzbekistan. Mto wenyewe unaanza Kirgizia katika bonde la Ferghana ambako matawimto mikubwa ya Naryn na Kara Darya inaungana. Unaendelea kupita kwa km 2,212 katika Tajikistan, Uzbekistan na Kazakhstan hadi kuishia katika Ziwa Aral.
Queen Elizabeth Makune
Queen Elizabeth Makune ni mshindi wa mashindano ya Miss Tanzania 2018.
Aliiwakilisha nchi yake katika mashindano ya Miss world 2018, yaliyofanyika nchini China. Alipata fursa hiyo akiwa na umri wa miaka 22.
1646 KK
Makala hii inahusu mwaka 1646 KK (kabla ya Kristo).
Mto Chemosit
unapatikana katika kaunti ya Bomet nchini Kenya.
1645 KK
Makala hii inahusu mwaka 1645 KK (kabla ya Kristo).
Kidinka-Bor
Kidinka-Bor (au Kidinka ya Kusini-Mashariki) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadinka. Idadi ya wasemaji wa Kidinka-Bor nchini Sudan Kusini imehesabiwa kuwa watu 250,000. Pia kuna wasemaji nchini Kanada. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidinka-Bor iko katika kundi la Kinilotiki.
1647 KK
Makala hii inahusu mwaka 1647 KK (kabla ya Kristo).
Kidinka-Agar
Kidinka-Agar (au Kidinka ya Kati Kusini) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadinka. Idadi ya wasemaji wa Kidinka-Agar imehesabiwa kuwa watu 250,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidinka iko katika kundi la Kinilotiki.
Baraza la mawaziri Tanganyika 1961
Historia
Baada ya kupata uhuru mwaka 1961, Tanganyika ilikuwa na Baraza la mawaziri lenye mawaziri 11 tu, idadi ndogo kuliko serikali zote zilizofuata.
Mawaziri ni wafuatao:
Mfiwi
Mfiwi (Phaseolus lunatus) ni jina la mmea katika familia Fabaceae. Mbegu zake huitwa fiwi. Asili ya mfiwi ni milima ya Andes na Amerika ya Kati. Siku hizi mimea hii hukuzwa mahali pengi katika maeneo yaliyo na joto wastani.
Venance Salvatory Mabeyo
Venance Salvatory Mabeyo ni Mkuu wa majeshi ya ulinzi na usalama wa sasa nchini Tanzania
Simoni wa Rojas
Simoni wa Rojas (Valladolid, Hispania, 28 Oktoba 1552 - Madrid, 29 Septemba 1624) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mtawa wa shirika la Watrinitari, yaani watawa wa Utatu mtakatifu, waliojitoa kabisa kwa ajili ya kukomboa Wakristo waliotekwa utumwani.
Ingawa kwa miaka mingi alitakiwa kuongozana na malkia na kuishi ikulu, alizidi kuishi kwa unyenyekevu na ufukara, akimheshimu Bikira Maria kwa namna ya pekee.
Alitangazwa na Papa Klementi XIII kuwa mwenyeheri tarehe 19 Machi 1766, halafu Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu tarehe 3 Julai 1988.
Sikukuu yake ni tarehe 28 Septemba.
Kaka
Kaka ni jina ambalo linatumika kwa ndugu wa jinsia ya kiume, hasa akimzidi umri mwingine ambaye ni mdogo wake, lakini pengine hata kwa mdogo ikiwa msemaji ni ndugu wa kike anayetaka kuonyesha heshima kwa jinsia ambayo inapewa haki zaidi katika masuala mbalimbali (urithi, ndoa n.k.) kadiri ya utamaduni husika.
Mara nyingi mtoto wa kiume wa kwanza ndiye mwenye nafasi ya pekee katika familia, k.mf. katika Biblia.
Mfiwi mafuta
Mfiwi mafuta au mnjahe (Lablab purpureus) ni jina la mmea katika familia Fabaceae. Mbegu zake huitwa fiwi mafuta au njahe (kutoka na Kikikuyu: njahĩ). Mfiwi mafuta ni mmea wa Afrika unaokuzwa mahali popote katika ukande wa tropiki siku hizi.
Kidinka-Alor
Kidinka-Alor (au Kidinka ya Kaskazini-Magharibi) ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Sudan Kusini inayozungumzwa na Wadinka. Mwaka wa 1986 idadi ya wasemaji wa Kidinka-Alor imehesabiwa kuwa watu 80,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kidinka-Alor iko katika kundi la Kinilotiki.
Mto Lareca
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Bernadi wa Parma
thumb|right|300px|Mt. Bernadi alivyochorwa na [[Pietro Perugino.]] Bernadi wa Parma (Firenze, Italia, 1060 hivi – Parma, Italia, 4 Desemba 1133) alikuwa mmonaki na mkuu wa urekebisho wa Wabenedikto wakaapweke wa Vallombrosa.
Alifanywa kardinali na askofu wa Parma kuanzia mwaka 1106 hadi kifo chake.
Kamerun ya Kijerumani
Kamerun ya Kijerumani ilikuwa koloni la Dola la Ujerumani kuanzia mwaka 1884 hadi 1916. Koloni hilo lilijumuisha maeneo ya Jamhuri ya Kamerun, pamoja na sehemu zilizopo sasa katika kaskazini mwa Gabon na Jamhuri ya Kongo, pia sehemu za magharibi ya Jamhuri ya Afrika ya Kati na za kusini magharibi mwa Chad na maeneo mashariki mwa Nigeria.
Bernadi wa Parma
Tangu wakati huo aliheshimiwa kama mtakatifu. Mwaka 1139 Papa Inosenti II alipitisha sifa hiyo .
Andrea Tuong
(1812-1862) ni mmojawapo kati ya Wakristo wafiadini wa Vietnam waliouawa kwa ajili ya imani yao huko Vietnam katika karne ya 17, 18 na 19 (1625–1886).
Corentin Tolisso
thumb|Corentin Tolisso akiwa anafanya mazoezi thumb|Corentin Tolisso akiwa katika timu ya taifa ya Ufaransa Corentin Tolisso (amezaliwa 3 Agosti 1994) ni mchezaji wa soka wa Ufaransa ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Ujerumani Bayern Munich na timu ya taifa ya Ufaransa.
Bernadi wa Parma
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 4 Desemba.
Corentin Tolisso
Mhitimu wa chuo cha Lyon, alifanya kazi yake ya kwanza kwa klabu mwaka 2013 na alicheza mechi 160 na akafunga mabao 29. Alijiunga na Bayern Munich kwa milioni 41.5 milioni mwaka wa 2017, rekodi ya kuhamisha klabu ya Ujerumani.
Tolisso pia aliwakilisha Ufaransa katika ngazi mbalimbali za vijana kabla ya kufanya mwanzo wake mkuu mwaka 2017.