cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bawasiri
Pathofisiolojia
Mito ya hemoroidi ni muhimu kwa kushikilia. Huchangia hadi asilimia 15–20% ya shinikizo la kufungika kwa mkundu wakati wa kupumzika na kukinga misuli ya spinkta ya mkundu wakati wa kupitisha kinyesi. Mtu anapoketi chini, shinikizo la ndani la fumbatio huongezeka, na mito ya hemoroidi kuongezeka kwa ukubwa ikisaidia kudumisha kufungika kwa mkundu. Inaaminika kuwa dalili za hemoroidi hutokea wakati miundo hii ya mishipa huteleza upande wa chini au wakati shinikizo la vena linaongezeka sana. Ongezeko la spinkta ya mkundu shinikizo pia linaweza kuhusishwa katika dalili za hemoroidi. Aina mbili za hemoroidi hutokea: Za ndani kutoka kwa pleksasi kubwa ya hemoroidi na za nje kutoka kwa pleksasi ndogo ya hemoroidi. mstari wa denteti Hugawanya sehemu zote mbili ya hemoroidi.
Utambuzi
Hemoroidi hutambuliwa kwa uchunguzi wa kimwili. Uchunguzi wa kutazama mkundu na maeneo yaliyo karibu na mkundu unaweza kutambua hemoroidi za nje au zile zilizoshuka. uchunguzi wa rektamu unaweza kufanywa ili kutambua uwezekano wa tyuma, ya rektamu polipsisi, prosteti iliyo kubwa, au jipu. Uchunguzi huu unaweza kutofaulu bila utulizaji unaofaa kwa sababu ya maumivu ,Hata ingawa hemoroidi nyingi hazihusiani na maumivu. Udhibitishaji wa kutazama kwa hemoroidi za ndani unaweza kuhitaji anoskopu, kifaa cha bomba tupu kilicho na mwanga ulioshikishwa katika mwisho wa upande mmoja. Kunazo aina mbili za hemoroidi: Za nje na za ndani. Hizi zinatofautishwa na mahali zilipo kwa kuzingatia mstari wa denteti. Watu wengine wanaweza kuwa na aina zote mbili za dalili kwa wakati mmoja. Ikiwa maumivu yapo kuna uwezekano mkuu wa hali kuwa kupasuka kwa mkundu au hemoroidi ya nje kuliko ile ya ndani.
Za ndani
Hemoroidi za ndani ni zile ambazo huanza kutokea juu ya mstari wa denteti. Huwa zimefunikwa na kolamu ya epitheliumu ambayo haina maumivu risepta inayopitisha hisia. Ziliainishwa mwaka wa 1985 katika viwango vinne kwa kuzingatia kiwango cha prolapsi.
Za nje
thumb|left|Hemoroidi ya nje iliyo na thrombasi Hemoroidi za nje Ni zile zinazotokea chini ya denteti au mstari wa pektineti. Zimefunikwa kwa karibu na anodemu na kwa umbali na ngozi, zote huwa na hisia za maumivu na halijoto.
Utofautisho
Hali nyingine zinazosababisha vidonge vya mkunduni ni pamoja na: kishikizo cha ngozi, kuchunjuka kwa mkundu, prolapsi ya rektamu, polipsi na pupila ya mkundu iliyo kubwa. varisesi ya rektamu ya mkundu kwa sababu ya ongezeko la pota hipatensheni (shinikizo la damu katika mfumo wa pota ya vena) unaweza kujitokeza sawa na hemoroidi lakini ni hali tofauti.
Kinga
Baadhi ya vigezo vya kukinga vimependekezwa vikiwa ni pamoja na kutojikaza unapoenda haja kubwa, kuepukana na choo iliyofungika au kuhara kwa kula chakula kilicho na kiwango cha juu cha faiba na kunywa vinywaji vingi au kula nyongeza ya faiba, na kupata mazoezi ya yanayotosha. Kutumia muda mchache ukienda haja kubwa, kutosoma ukiwa chooni, na pia kupunguza uzito kwa wale ambao wana uzito ulio mwingi zaidi na kuepukana na uinuaji wa vitu vizito.
Utunzaji
Matibabu ya kutunza huwa na lishe iliyo na faiba ya chakula, unywaji wa vinywaji ili kudumisha hidrasheni, madawa ya kuzuia inflamesheni yasiyo na steroidi (Dawa za kutibu inflamesheni), uogaji katika hali ya kuketi, na kupumzika. Ongezeko la ulaji wa faiba umeonyeshwa kuboresha matokeo, na hili linaweza kufanyika kwa kubadilisha chakula au kwa kula nyongeza ya faiba. Dhibitisho la faida kutokana na uogaji katika hali ya kukaa katika wakati wowote wa matibabu hata hivyo unakosekana. Ikiwa zitatumika zinapaswa kupimiwa kuwa hadi dakika 15 kwa kila wakatiI.
Wakati ajenti nyingi na sapozitorisi zinapatikana kwa matibabu ya hemoroidi, kunalo dhibitisho ndogo la kudhibitisha matumizi yake. Steroidi zilizo na ajenti hazipaswi kutumiwa kwa muda wa zaidi ya siku 14 zinaweza kusababisha kukonda kwa ngozi. Ajenti nyingi huwa ni pamoja na mchanganyiko wa viambato hai. Hivi vinaweza kuwa ni pamoja na: krimu kizuizi kama grisi au zinki oksidi, ajenti ya analijesikia kama vile lidokeni, na vasokonstrikta kama vileepinefirini. Flavonoidi faida zake haziaminiki na zinaweza kudhuru. Dalili kwa kawaida huisha kufuatia ujauzito; Kwa hivyo matibabu hucheleweshwa hadi baada ya kuzaa.
Utaratibu
Baadhi ya taratibu zinaweza kutekelezwa ofisini. Ingawaje kwa kawaida huwa salama, madhara hatari kama vile sepsis ya kuzunguka mkundu yanaweza kutokea kwa nadra.
Upasuaji
Baadhi ya mbinu za upasuaji zinaweza kutumiwa ikiwa udhibiti wa utunzaji na taratibu rahisi zitafeli. Matibabu yote ya upasuji huhusishwa na kiwango fulani cha athari zikiwa ni pamoja na kuvuja damu, maambukizi, msongo wa mkundu na kubakia kwa mkojo, kwa sababu ya kukaribiana kwa rektamu kwa neva zinazosafirishia kwa utumbo. Kunaweza pia kuwa na hatari ndogo ya kutoweza kuzuia kinyesi, hasa kile cha kiowevu, with rates reported between 0% and 28%. with rates reported between 0% and 28%. * Haemoroidektomi ya ukataji ni ukataji na uondoaji wa hemoroidi unaotumika tu kwa hali hatari. Unahusishwa na maumivu baada ya upasuaji yanayohisika na kwa kawaida huhitaji muda wa wiki 2–4 kupona. Hata hivyo, kunazo faida za muda mrefu kwa wale walio na kiwango cha tatu cha hemoroidi ikilinganishwa na ukanda wa mpira wa kufunga. Ni matibabu yaliyopendekezwa kwa wale walio na hemoroidi za nje zilizotiwa thrombasi ikiwa itafanyika kati ya muda wa masaa 24-72. gliserali trineteti utaratibu wa lihamu ya baadaye, husaidia kwa maumivu na uponyaji.
Uenezi
Ni vigumu kutambua kiwango cha watu wanaopata hemoroidi kwa kuwa watu wengi walio nayo huwa hawaendi kumwona mhudumu wa afya. Hata hivyo, inaaminiwa kuwa hemoroidi za kidalili huathiri angalau asilimia 50% ya idadi ya watu katika nchi ya Marekani katika wakati fulani katika maisha yao na takribani asilimia ~5% ya idadi ya watu imeathirika kwa wakati wowote unaopeanwa. Jinsia zote hupitia karibu tukio sawa la hali hii Huku viwango vikieleza kati ya miaka 45 na 65. Zinapatikana sana katika Kihindi. Matokeo ya muda mrefu kwa kawaida huwa mazuri, hata kama watu wengine wanaweza kuwa na matukio ya muda mrefu yanayojirudia. Kiwango kidogo tu cha watu mwishowe huhitaji upasuaji.
Historia
thumb|Kisanamu cha Kiingereza cha karne ya 11. Katika upande wa kulia ni oparesheni ya kutoa hemoroidi. Utamkwaji wa kwanza unaojulikana wa mateso haya ni kutoka 1700 KK Misri mafunjo, ambayo ushauri: “…Hupaswi kumpa mapishi, lihamu ya ukingaji mkuu; matawi ya Akeshia, chini, yakiwa yamechanganywa na kupikwa. Paka mstari wa laini hapo -kwa na uweke katika mkundu, ili apone mara moja."
Katika 460 KK, Maandishi ya kusanyo wa Hipokratiki unaeleza matibabu yaliyo sawa na ukanda wa mpira wa kufunga wa kisasa: “Na hemoroidi kwa njia sawa unaweza kuzitibu kwa kuzibadili kwa sidano na kuzifunga kwa uzi sufu ulio mnene, ili upake, na usitibu mpaka zipungue na kwa kawaida uwache moja nyuma; na mgonjwa anapopona, wacha awekwe katika njia ya Hellebore.”
Maelezo ya hemoroidi pia yanapatikana kwa Biblia.
Celsus (25 KK – 14 BK) alieleza ufungaji kwa uzi na taratibu za eksisheni, na kujadili uwezekano wa athari. Galen alitetea kuharibika au kwa muunganisho wa ateri kwa vena, akidai kuwa ilileta upungufu wa maumivu na kuenea kwa gangrini. Susruta Samhita, (Karne ya 4 – 5AD), sawa na maneno ya Hippocrates, lakini hutilia mkazo suala la usafi wa kidonda. Katika karne ya 13, madaktari wa upasuaji kutoka Ulaya kama vile Lanfranc of Milan, Guy de Chauliac, Henri de Mondeville na John wa Ardene walifanya maendeleo makuu na ukuzaji wa mbinu za upasuaji.
Utumizi wa kwanza wa "hemoroidi" kwa Kiingereza ulitokea mwaka wa 1398, kutoka‘’haemoroides’’ kwa Kifaransa kutoka Kilatini hæmorrhoida -ae", kwa zamu kutoka Kigiriki "αἱμορροΐς" (haimorrhois), "inayoweza kutoa damu", kutoka "αἷμα" (haima), "damu" + "ῥόος" (rhoos), "mtiririko", kutoka kitenzi "ῥέω" (rheo), "kutiririka".
Suala la kutilia maanani
Ukumbi-wa-mchezaji maarufu wa besiboli George Brett alitolewa mchezoni katika mfululizo wa dunia1980 kwa sababu ya maumivu ya hemoroidi. Baada ya kufanyiwa upasuaji mdogo, Brettvalirudi kucheza mchezo uliofuata, akisema "...shida zangu zote ziko nyuma yangu." Brett underwent further hemorrhoid surgery the following spring. mtoaji maoni ya kisiasa anyeshikilia mambo Glenn Beck alifanyiwa upasuaji wa hemoroidi, baadaye akaeleza tukio alilopitia lisilopendeza katika video YouTube inayotazamwa sana ya mwaka wa 2008s.
Christine Haigler
alt=picha ya Christine Haigler mwaka 2010|thumb|picha ya Christine Haigler mwaka 2010 Christine "Christy" Haigler (jina la ndoa: Krall, alizaliwa Januari 5 1948) ni mchezaji wa zamani wa Marekani, mshindi wa medali ya fedha ya Marekani ya 1963 na 1965 na mshindi wa medali ya shaba ya 1964. Pia aliiwakilisha Marekani katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya Baridi ya 1964, ambapo alishika nafasi ya 7.
Krall alihitimu kutoka Shule ya Upili ya Cheyenne Mountain na Chuo cha Colorado na kupata mafunzo katika Klabu ya Skating ya Broadmoor. Alianza kufundisha (kama mwalimu wa michezo) kwa muda akiwa na umri wa miaka 18 kama msaidizi wa Carlo Fassi. Kuanzia 1996 hadi 2002, Krall aliwahi kuwa mkurugenzi mwandamizi wa mipango ya wanariadha wa Skating ya Marekani na alikuwa mwanachama wa ujumbe katika Michezo ya Olimpiki ya Majira ya baridi ya 2002 katika uwezo huo alikuwa mmoja wa watengenezaji wa hatua za USFSA katika muundo wa mtihani wa shamba.
Mto Enkurma-Enye
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Dulse Pontes
Dulse Pontes, kwa jina la awali Maria Rita de Souza Pontes (Salvador, Bahia, Brazil, 26 Mei 1914 – Salvador, 13 Mei 1992) alikuwa mtawa Mfransisko ambaye alianzisha taasisi kwa ajili ya fukara.
Alitangazwa na Papa Benedikto XVI kuwa mwenye heri tarehe 22 Mei 2011, halafu Papa Fransisko alimtangaza mtakatifu tarehe 13 Oktoba 2019 , akiwa mwanamke wa kwanza kutoka Brazil.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Diego Tryno
Maisha ya awali
Diego alizaliwa katika Hospitali ya Wilaya ya Sakubva. Alikuwa mtoto wa kwanza kuzaliwa na mamake Fungisai Kanjera na babake Christopher Chikoboka. Alipokuwa akisoma shule ya msingi, alihamia Zvishavane kwa muda na kurejea Mutare kumalizia elimu yake ya msingi. Alihudhuria Shule ya sekondari ya juu ya Chikanga kabla ya kuhamia Harare, na kumaliza shule ya upili katika Shule ya Upili ya Living Waters. Wakati wa masomo yake, Tryno alifanya mazoezi ya muziki faraghani, kwani wazazi wake hawakuvumilia uamuzi wake wa kutafuta muziki.
Mto Agulo (Homa Bay)
unapatikana katika kaunti ya Homa Bay, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Ushahidi
Ushahidi (pia: ushuhuda; kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza: testimony) ni kitu au maelezo yanayotolewa aghalabu kwenye vyombo vya sheria, kwa mfano mahakamani, ili kuthibitisha kuona au kusikia jambo fulani lililotokea.
Idris Sultan
Idris Sultan (alizaliwa 28 Januari 1993) ni mwigizaji, mchekeshaji, na mtangazaji wa redio wa Kitanzania ambaye alishinda Big Brother Africa-Hotshots mnamo 2014.
Ushahidi
Katika dini ni maneno na matendo ya kuthibitisha ukweli wa imani fulani. Kilele cha ushahidi kinaweza kuwa kifodini.
Idris Sultan
Anasimamia kipindi kikubwa cha habari cha ucheshi kiitwacho Sio Habari. Mbali ya hiyo, yeye ni mwendeshaji wa kipindi chake cha ucheshi. Pia ni mwendeshaji wa kipindi cha redio kiitwacho MwB (Mji wa Burudani) kupitia kituo cha redio kiitwacho Choice Fm nchini Tanzania.
Kaloleni (Moshi Mjini)
Kwa matumizi mengine ya jina hili angalia Kaloleni
Kaloleni ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25110. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 6,554 walioishi humo.
Idris Sultan
Anajulikana nchini Tanzania kupitia machapisho yake ya vichekesho kwenye kurasa zake za mitandao ya kijamii.
Mto Saint Lawrence
Mto Saint Lawrence (kwa Kiingereza: Saint Lawrence River, kwa Kifaransa: Fleuve Saint-Laurent) ni mto mkubwa katika Amerika ya Kaskazini. Mwanzoni unafuata mpaka baina ya Kanada na Marekani halafu unapita katika jimbo la Quebec hadi kuishia katika Ghuba ya Saint Lawrence na Bahari Atlantiki.
Mdomo wake ni mpana sana na huitwa Ghuba ya Saint Lawrence. Umbali baina ya Ziwa Ontario na Ghuba ya Saint Lawrence ni kilomita 500.
Upande wa Kanada kuna miji ya Kingston, Montreal, Trois-Rivières na Quebec City kando ya mto huu. Meli kubwa zinaweza kuutumia kama njia baina ya Maziwa Makuu na Atlantiki.
Kiminini
ni mji mdogo wa Kenya ambao wakati wa sensa ya mwaka 2019 ulikuwa na wakazi 16,560.
Ni kata ya kaunti ya Trans-Nzoia, Eneo bunge la Kiminini, nchini Kenya.
Lister Elia
Elia alijiunga na bendi ya Orchestra King Kikii Double O, ambayo ilikuwa inamilikiwa na Maestro King Kiki. Baadaye akajiunga na kuwa kiongozi wa bendi ya Benebene Group. Bendi yake ya tatu ilikuwa Orchestra Sambulumaa Band, halafu  Orchestra Safari Sound (Ndekule), na mwisho kabisa kwa bendi za Tanzania, ni MK Group, kwa kupiga kinanda kwenye wimbo wa  "Maumivu Makali". Mwaka mmoja aliyokaa na bendi ya Sambulumaa alirekodi nyimbo zote za albamu ya kwanza ya bendi, aliondoka katika bendi na kujiunga na Orchestra Safari Sound mnamo 1988. Uhamisho huu ulisimamiwa na Abel Baltazar, hasa kazi yake kubwa ilikuwa kukusanya watu na kuwatia kundini na alikuwa mmoja kati ya viongozi wa Orchestra Safari Sounds. Lister Elia vilevile aliwahi kuishi na kufanya kazi muda mchache jijini Nairobi, Kenya, kabala ya kuhamia mazima nchini Japan.
Huko Nairobi, Elia alipiga piano katika hoteli mbalimbali ikiwa ni pamoja na Jacaranda Hotel, Cassino- Galileo Hall na Tuna Tree Restaurant, Lessa Lassan’s Popolipo na Tchiakatumba. Huko Japan ameungana na rafiki yake wa utotoni maarufu kama Fresh Jumbe, vilevile mwanachama mwenzake wakati yupo Orchestra Safari Sound. Wawili hawa wameunda kundi maarufu kama “The Tanzanites Band-Tokyo. Kazi maarufu ya Lister kwenye kinanda ni pamoja na "Maumivu Makali" na "Mapenzi ya Adhabu" ya MK Group, "Kadiri Mke Wangu" ya Orchestra Sambulumaa,, Mayombo ya "Orchestra Sambulumaa"" , na "Mama Happy" (wimbo maarufu), ambao pia alitunga wakati yupo Sambulumaa  . Mbali na kazi yake ya muziki, Elia vilevile ni mwalimu wa muziki na mtunzi wa vitabu na hadi sasa keshachapisha vitabu vitabu ikiwa ni pamoja na : The Mystery of Tamko's Death, Jifunze Gitaa na Piano.
Kinakai
Kinakai ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wanakai. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kinakai imehesabiwa kuwa watu 700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinakai iko katika kundi la Kiok.
Utashi
Utashi (kwa Kiingereza: will) ni kipawa cha binadamu kinachomfanya aweze kutaka mwenyewe chochote.
Kitu hicho kinaweza kuwa chema na hata kibaya, ingawa akili yake mwenyewe inaona zaidi wema fulani uliomo na ambao unamvuta.
Mto Surumu
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kiserian
ni mji wa Kenya, kaunti ya Kajiado.
Wakati wa sensa ya mwaka 2019 ulikuwa na wakazi 76,903.
Fransisko Spinelli
Francesco Spinelli (Milano, 14 Aprili 1853 – Rivolta d'Adda, 6 Februari 1913 ) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki kutoka Italia Kaskazini.
Alianzisha na kuongoza kati ya matatizo mengine shirika la kitawa la Masista Waabuduo Sakramenti Takatifu Sana (1882) ambalo baadaye liligawanyika (1892), akivumilia yote kwa ajili ya Mungu.
Alitangazwa mwenye heri na Papa Yohane Paulo II 21 Juni 1992, halafu mtakatifu na Papa Fransisko tarehe 14 Oktoba 2018.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake.
Ghuba ya Saint Lawrence
Ghuba ya Saint Lawrence (kwa Kiingereza: Gulf of Saint Lawrence, kwa Kifaransa. golfe du Saint-Laurent) ni eneo la mdomo wa Mto Saint Lawrence katika Bahari Atlantiki. Hivyo ni pia sehemu ambako maji ya maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini yanaishia baharini. Mkono huu wa bahari umefungwa na nchi kavu ya Kanada pande tatu na una eneo la maji la km2 236,000.
Mzingo antaktiki
300px|thumb|Mstari wa mzingo antaktiki kwenye ramani ya Dunia. 300px|thumb|Mzingo antaktiki kwenye ramani ya Antaktiki.
Ghuba ya Saint Lawrence
Jiografia
Kuna milango miwili ambako ghuba inaunganishwa na Atlantiki:
Mzingo antaktiki
Kinyume chake ni mzingo aktiki upande wa kaskazini ya Dunia.
Ufafanuzi wa mzingo antaktiki
Mzingo antaktiki unafafanuliwa na latitudo ambako Jua linaanza kuonekana kwa saa 24 mfululizo kwenye solistasi ya Desemba, mnamo tarehe 21 au 22. Latitudo yake unabadilika kidogo mara kwa mara pamoja na kucheza kwa mhimili wa mzunguko wa Dunia.
Maana ya mzingo aktiki
Maana kwenye siku ya solistasi ya Desemba (mnamo 21 Desemba), Jua halitui tena chini ya upeo wa macho ndani ya mzingo aktiki hata saa za usiku wa manane. Kadiri latitudo inavyopungua, yaani tukielekea zaidi kwenda kusini na kukaribia ncha, kipindi cha mchana kinarefuka hadi kufikia nusu mwaka nchani kabisa.
Jiografia
Mzingo antaktiki una urefu wa kilomita 16,000 hivi. Maeneo ndani yake ni takribani kilomita za mraba 20,000,000 ambayo sawa na asilimia 4 za uso wa Dunia.
Mzingo Aktiki hupita kwa jumla katika Bahari ya Kusini isipokuwa inagusa pia sehemu chache kwenye kaskazini ya Bara ya Antaktiki. Sehemu kubwa ya Antaktiki ziko ndani ya mzingo huu. Hakuna vijiji au miji na hivyo hakuna wakai wa kudumu ndani ya mzingo antaktiki, isipikuwa vituo kadhaa vya kisayansi na wafanyakazi wao.
Lisa Dodd
Lisa Nicole Dodd (amezaliwa 4 Septemba 1984) ni mkufunzi wa mchezo wa mpira laini wa chuo kikuu cha Amerika na mchezaji wa zamani ambaye alikuwa kocha mkuu huko Santa Clara kutoka 2018 hadi 2019 na UNLV 2013 hadi 2017. Dodd alicheza mpira laini wa chuo kikuu huko UCLA.
Kinalca
Kinalca ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wanalca. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kinalca imehesabiwa kuwa watu 16,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinalca iko katika kundi la Kimek.
Odisei
300px|thumb|Odiseo jinsi alivyotoboa jicho la jitu Polifemo wakati wa safari ya Odisei, picha kwenye mtungi wa Kigiriki Odisei (ing. Odyssey) ni utenzi wa kale unaosimulia safari ya ajabu ya mfalme Odiseo wa kisiwa cha Ithaka wakati wa kurudi kutoka vita ya Troia.
Masimulizi ya utenzi yanaanza baada ya vita ya Troia ambako Odiseo alikuwa mshiriki muhimu aliyehakikisha ushindi wa Wagiriki kwa mbinu wake wa kutumia "Farasi wa ubao".
Safari yake ya kurudi kutoka pwani ya Asia Ndogo hadi upande wa magharibi wa Ugiriki ilikuwa na matatizo mengi ikachukua miaka kumi. Odiseo na wenzake walipaswa kupambana na vizuizi, madubwana na maadui wengi. Wakati huohuo utenzi unasimulia jinsi gani mke wake mwaminifu Penelope anasumbuliwa kwao Ithaka na wanaume wanaoamini Odiseo amekufa hivyo yeye ni mjane anayepaswa kuolewa upya akijitahidi kukataa. Mwanawe Telemachos anajaribu kumtafuta baba.
Baada ya matatizo mengi Odiseo anarudi nyumbani kwako akijionyesha kuwa mwaombaomba asiyetambuliwa na wenyeji. Amakutana na mwanawe Telemachos anakitambulisha kwake. Kwa pamoja wanaamua kuwafukuza na kuwauua wanaume wote waliofika kumwoa Penelope na kuwa mfalme wa Ithaka. Odiseo anajitokeza kama mgombea na kuwashinda wote. Hatimaye anamwambia Penelope yeye niye mumewe akisitasita anamwambia siri ya kitanda chao alichowahi kutengeneza mwenyewe.
Mwishoni wenyeji wa Ithaka wanakubali kwa msaada wa mungu Athena ya kwamba mfalme wao amerudi na amani inarudishwa kisiwani.
Uaminifu
Uaminifu (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza: faithfulness) ni tabia njema ya mtu inayomfanya akubalike kwa wengine hata wakampatia dhamana ya pesa au mamlaka fulani.
Kwa kawaida unapatikana kwa kuishi sawasawa na maadili ya Mungu, dini au jamii; kwa mfano sheria na taratibu za asasi, kampuni au serikali.
Hugo Soto (mwigizaji)
Hugo Soto (15 Januari 1953 - 2 Agosti 1994) alikuwa mwigizaji na msanii wa Argentina.
Wasifu
Soto alizaliwa Corrientes, Argentina. Akikua na ndoto mapema katika uchoraji na jukwaa, Soto alihamia Buenos Aires mwanzoni mwa miaka ya 1970, ambapo alifundishwa na mchoraji Carlos Gorriarena.
Alianza kufanya kazi katika kikundi cha Buenos Aires Utamaduni wa Argentina Sinema na ukumbi wa michezo  na mnamo  mwaka 1975, mkurugenzi José María Paolantonio alimpa Soto jukumu lake la kwanza sinema ya Argentina  katika vichekesho  vya ' "La película" ("Sinema"). Katika sinema hii haukufanikiwa, ingawa Soto alizidi kuwa maarufu kama mwigizaji wa jukwaa na hivi karibuni alialikwa kuwa sehemu ya kifahari  Theatre ya Manispaa ya San Martín.
Mwandishi aliyejulikana wakati huo, Eliseo Subiela, alimwiga Soto katika jukumu la kuongoza kwa marekebisho yake ya Adolfo Bioy Casares ya novella mwaka 1986, jukumu la Soto katika Man Facing Southeast lilimpatia Fedha Condor kutoka Chama cha Wakosoaji wa Filamu wa Argentina kama Mwigizaji Bora Mpya na kupata msimamo wake katika sinema ya Argentina. Utendaji mkali, wa utabiri ulisababisha jukumu lake mnamo mwaka 1988 kama lengo lisilofahamika la udikteta wa wakati ujao katika Gustavo Mosquera 's Lo que vendrá. Jukumu lisilo la kawaida lilimpatia kutambuliwa Marekani kupitia Tuzo ya Kilatini ACE, kwa Mtaalam Bora.
Kilak
Kilak ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Walak. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kilak imehesabiwa kuwa watu 146,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilak iko katika kundi lake lenyewe la Kilak.
Masimo wa Nola
Masimo wa Nola alikuwa askofu wa Kanisa huko Nola, karibu na Napoli, Italia katika karne ya 3.
Alijitahidi kuokoa waumini wake wakati wa dhuluma ya kaisari Decius, na baada ya miaka mingi ya uchungaji akafariki kwa amani,alivyosimulia mwandamizi wake Paulino wa Nola.
Sikukuu yake ni tarehe 7 Februari.
Bondeni
Bondeni inataja mahali penye bonde fulani. Inapatikana kama jina la kata na vijiji mbalimbali, kwa mfano
pamoja na vijiji vingi.
Luharanyonga
Luharanyonga ni kata ya Wilaya ya Buchosa katika Mkoa wa Mwanza, Tanzania.
Mto Watimba
unapatikana katika wilaya ya Buikwe, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika ziwa Viktoria, halafu mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Gisheramuruak
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kisasi
Kisasi (kutoka neno la Kiarabu; kwa Kiingereza: revenge) ni nia ya kulipiza ubaya uliotendewa, kinyume cha kutoa msamaha.
Kwa namna ya pekee Yesu Kristo alielekeza wafuasi wake kutotunza moyoni nia za namna hiyo, bali kuwahi kurudisha mema kwa mabaya ili kuishi kwa amani (Math 5:38-41).
Kindom
Kindom ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wandom. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kindom imehesabiwa kuwa watu 1200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kindom iko katika kundi la Kikolopom.
Lwanhima
ni kata inayopatikana katika wilaya ya Nyamagana katika Mkoa wa Mwanza nchini Tanzania.
Mto Akech
unapatikana katika kaunti ya Homa Bay, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kalakamati
Kalakamati ni kijiji katika North East, Wilaya ya North-East huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 858 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Dehradun
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Dehradun
Dehradun ni jina la mji mkuu wa jimbo la Uttarakhand katika Uhindi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2001, mji una wakazi wapatao 450,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 657 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Mto Ucciko
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Tinvari
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Charles Kimei
Charles Kimei (amezaliwa 14 Agosti 1953) ni mwanasiasa Mtanzania na mwanachama wa Chama Cha Mapinduzi (CCM). Amechaguliwa kuwa mbunge wa jimbo la Vunjo katika Uchaguzi Mkuu wa mwaka 2020 kupitia tiketi ya CCM ambapo ataongoza jimbo hilo kwa kipindi cha miaka mitano kuanzia 2020-2025.
Marejeo
Wachagga
Papa Noel Nedule
Papa Noel Nedule ni msanii wa kurekodi muziki wa soukous na mpiga gitaa katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC).
Alizaliwa kama Antoine Nedule Monswet mnamo Disemba 25, 1940.
Kwa sababu alizaliwa siku ya Krismasi, alijulikana kama "Papa Noel," na mara nyingi anajulikana chini ya jina hilo (bila "Nedule").
Aliwahi kuwa mwanachama wa bendi ya soukous TPOK Jazz, iliyoongozwa na François Luambo Makiadi, ambayo ilitawala sana muziki wa Kongo kuanzia miaka ya 1950 hadi 1980.
Alikuwa mwanachama asilia na kiongozi wa bendi ya Kékélé ilipoanzishwa mwaka wa 2000, ingawa ugonjwa ulimzuia kujiunga na bendi hiyo katika baadhi ya vipindi vyake vya kurekodi baadaye na ziara zake.
Mapinduzi ya Zanzibar
Mapinduzi ya Zanzibar yalitokea mwaka 1964 ili kumuondoa madarakani Sultani wa Zanzibar na serikali yake, iliyoundwa hasa na Waarabu, na hatimaye kuweka uongozi mikononi mwa Waafrika, ambao ndio wengi visiwani humo (230,000 hivi), kwenye bahari ya Hindi, karibu na pwani ya Tanganyika.
Usultani wa Zanzibar ulikuwa umepewa na Uingereza uhuru wake mwaka 1963. Kabla ya hapo, Waarabu walikuwa wamefaulu kudumisha katika mfululizo wa chaguzi utawala waliokuwa nao tangu zamani za Zanzibar kuwa chini ya Usultani wa Omani.
Chama cha Afro-Shirazi Party (ASP), kilichowakilisha hasa Waafrika, kilipoona kwamba bungeni kina viti vichache ingawa kilipata 54% za kura katika uchaguzi wa Julai 1963, kilipatana na chama cha mrengo wa kushoto Umma Party.
Tarehe 12 Januari 1964 asubuhi na mapema, mwanachama wa ASP John Okello (1937-1971 ?) kutoka Uganda aliongoza wanamapinduzi 600–800 wa kisiwa kikuu cha Unguja kushinda polisi wa nchi na kuteka silaha zao. Halafu walielekea Zanzibar Town walipompindua Sultani Jamshid bin Abdullah na serikali yake. Waliokufa katika mapigano wamekadiriwa kuwa 80 hivi tu.
Kumbe yalifuata kwa siku kadhaa (labda hadi tarehe 20 Januari) maangamizi ya kimbari dhidi ya wakazi wenye asili ya Kiarabu (waliokuwa 50,000 hivi) na ya Asia Kusini (waliokuwa 20,000 hivi); hakuna hakika kuhusu idadi ya waliouawa: makadirio yanataja kuanzia mia kadhaa hadi 20,000.
Kiongozi wa ASP Abeid Karume, asiyekuwa na msimamo mkali akawa rais wa kwanza wa nchi, na wanachama wa Umma party walipewa nafasi serikalini. Kufikia Machi Okello alikuwa ameshawekwa pembeni na kufikia Aprili kikosi chake kimeshanyang'anywa silaha.
Mwelekeo wa Kikomunisti wa baadhi katika serikali mpya uliogopesha nchi za Magharibi. Kwa kuwa Zanzibar ilikuwa chini ya athari ya Uingereza, serikali yake iliandaa mipango kadhaa. Hata hivyo, hofu ya kuundwa serikali ya Kikomunisti haikutimia kamwe, na kwa kuwa wananchi wa Uingereza na Marekani waliweza kuhama bila shida, mipango hiyo haikutekelezwa.
Wakati huo nchi za Kikomunisti za China, Ujerumani Mashariki na Umoja wa Kisovyeti zilianzisha mahusiano ya kirafiki na serikali mpya ya Zanzibar kwa kuitambua rasmi na kwa kutuma washauri.
Karume alifanikisha majadiliano ya kuunganisha Zanzibar na Tanganyika ili kuunda hatimaye muungano wa Tanzania; vyombo vya habari vilitafsiri muungano huo kuwa juhudi za kuzuia Ukomunisti kugeuza Zanzibar.
Mapinduzi yalikomesha miaka 200 ya utawala wa Waarabu Zanzibar, na yanaadhimishwa kila mwaka kama sikukuu ya taifa zima la Tanzania.
Mairo Inya
Wakati wa sensa ya mwaka 2019 ulikuwa na wakazi 30,527.
Kinduga
Kinduga ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wanduga. Mwaka wa 1985 idadi ya wasemaji wa Kinduga imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinduga iko katika kundi la Kidani.
Karanga (Moshi Mjini)
Karanga ni kata ya Moshi Mjini katika Mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania yenye postikodi namba 25115. Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,124 walioishi humo.
Lafey
ni mji mdogo wa kaunti ya Mandera, kaskazini mashariki mwa Kenya.
Wakati wa sensa ya mwaka 2019 ulikuwa na wakazi 22,882.
Pia ni kata ya eneo bunge la Lafey.
Kilezgi
Kilezgi ni lugha ya Kikaukazi ya Kaskazini nchini Urusi inayozungumzwa na Walezgi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kilezgi nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 402,000. Pia kuna wasemaji 178,000 nchini Azerbaijan (1999) na wengine nchini Georgia. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilezgi iko katika kundi la Kilezgiki.
Mto Kibabet (Narok)
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Olando (Homa Bay)
ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Homa Bay, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Melas
Melas (alifariki 385) alikuwa askofu wa mji na monasteri ya Rhinoclusa (leo El Arish, Misri, mpakani mwa Palestina).
Mabatini (Nyamagana)
ni kata inayopatikana katika wilaya ya Nyamagana katika Mkoa wa Mwanza nchini Tanzania.
Mhandu
ni kata inayopatikana katika wilaya ya Nyamagana katika Mkoa wa Mwanza nchini Tanzania.
Mto Geshuru
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano
ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Melas
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki kama mtakatifu.
Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano
Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.
Melas
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 16 Januari.
Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Mto Geshuru
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Klaudi, Krispini, Magina, Yohane na Stefano
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 3 Desemba.
Koili Devi Mathema
Koili Devi Mathema (1929 - 2007) alikuwa mwanamke wa kwanza aliyekuwa mwimbaji na mtunzi katika tasnia ya muziki nchini Nepal.
Hufahamika pia kama 'Cuckoo bird', jina ambalo linatokana na maana ya jina lake 'Koili' katika lugha ya Kinepali. Anajulikana kwa sauti yake ya kipekee kama ilivyo ya ndege anayeitwa Cuckoo.
Kwa msaada wa shangazi yake, aliingia katika jumba la kifalme la Singh Sumsher JBR akiwa na umri wa miaka 11, akiwa msaidizi. Koili Devi ni jina lililompa mafanikio na umaarufu. Alianza kuimba na kucheza katika bendi ya Singha Durbar. Mnamo mwaka 2007 baada ya kuanzishwa kwa demokrasia nchini, akawa mwimbaji huru katika Radio ya Nepal. Anatokea kwenye kizazi cha kwanza cha waimbaji wa Nepal ambao ni waimbaji wenye ujuzi. Nyimbo zake pia zimekuwa zikitumika katika filamu mbalimbali.
Fupanyonga
Fupanyonga ni mfupa unaofanya umbo la duara katika eneo la mwili lililo chini ya kiuno na juu ya miguu: ndipo mifupa ya miguu na ya uti wa mgongo inapoungana.
Mto Kebololet
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Mmutlana
Mmutlana ni kijiji katika Mahalapye, Wilaya ya Central huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 854 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Kinedebang
Kinedebang ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wanedebang. Idadi ya wasemaji wa Kinedebang imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinedebang iko katika kundi la Kipantar.
Mto Uji
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mai Mahiu
thumb|Kwenye [[barabara Narok-Mai Mahiu.]] ni mji mdogo wa Kenya, kaunti ya Nakuru.
Wakati wa sensa ya mwaka 2019 ulikuwa na wakazi 20,823.
ni kata ya eneo bunge la Naivasha.
Ashley Obrest
Ashley Obrest ni mkufunzi wa mchezo wa softiboli wa nchini Marekani ambaye kwa sasa ni kocha msaidizi wa kujitolea katika Chuo Kikuu cha Boston. Yeye ndiye kocha mkuu wa zamani katika Chuo cha Boston na Colgate.
Mnamo Agosti 8, mwaka 2011, Ashley Obrest alitangazwa kama kocha mkuu mpya wa mchezo huu wa softiboli na Chuo cha Boston. Mnamo Mei 21,mwaka 2019, Obrest alijiuzulu kama mkufunzi mkuu wa mchezo huo huko Chuo cha Boston.
Kastori, Vikta na Rogasiani
ni kati ya Wakristo wa Afrika Kaskazini waliouawa kwa ajili ya imani yao.
Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yao, hawaorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 28 Desemba.
Mto Vulu
unapatikana katika wilaya ya Buikwe, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika ziwa Viktoria, halafu mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Nyegezi
ni kata inayopatikana katika wilaya ya Nyamagana katika Mkoa wa Mwanza nchini Tanzania.
Mazeras
thumb|Daraja la Mazeras,Kenya ni mji mdogo wa Kenya.
Wakati wa sensa ya mwaka 2019 ulikuwa na wakazi 16,254.
Ubavu
Ubavu (wingi: "mbavu") au pambazi ni mfupa mwembamba katika mwili wa viumbehai kadhaa onaoambaaambaa upande wa kulia na wa kushoto ili kuunganisha kifua na uti wa mgongo.
Kwa maana nyingine ni upande wa pembezoni wa chombo au kitu chochote.
Kilivvi-Kareli
Kilivvi-Kareli (pia Kiolonets) ni lugha ya Kiurali nchini Ufini na Urusi inayozungumzwa na Walivvi. Mwaka wa 2010 idadi ya wasemaji wa Kilivvi-Kareli nchini Urusi imehesabiwa kuwa watu 25,600. Pia kuna wasemaji 5170 nchini Ufini (2000). Idadi ya Walivvi ni zaidi ya laki mbili yaani kuna Walivvi wengi wanaotumia lugha za Kirusi au Kifini kama lugha ya kwanza badala ya lugha yao ya asili. Hata hivyo, kuna jitihada za kufufua na kuendeleza lugha ya Kilivvi-Kareli. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilivvi-Kareli iko katika kundi la Kifini. Ingawa inafanana na Kikareli na Kifini, ni lugha tofauti. Pia ni tofauti na lugha za Kiludi na Kiveps. Wengine huangalia lugha hizo kuwa lahaja za Kikareli.
Jongoobahari
Majongoobahari (pia hujulikana kama jongoo la pwani, kojojo, kojokojo, babaje, kiazi, matiti) ni wanyama wa baharini kwenye ngeli Holothuroidea katika faila Echinodermata (wanyama ngozi-miiba). Jongoobahari wana ngozi ngumu na mwili mrefu wenye via vya uzazi moja iliyo na matawi. Wanyama hawa wanapatikana kwenye sakafu za bahari duniani kote, wakiwa wamegawanyika kwenye spishi zipatazo 1,717. Nyingi ya hizi spishi zinapatikana eneo la Asia-Pasifiki.
Majongoobahari yana mchango muhimu kwenye mfumo wa ekolojia wa bahari kwa kusaidia kuzungusha virutubishi na kuvunjavunja mabaki na uchafu wa kioganiki wa baharini hivyo kuruhusu bakteria kuendelea na mchakato wa kuvunjavunja. Majongoobahari hukusanywa kwa ajili ya chakula japo baadhi ya spishi zinalimwa kwa kilimo cha majini. Majongoobahari yanayookotwa yanajulikana kwa majina mengi yakiwemo trepang, namako, bêche-de-mer au balate.
Kinggem
Kinggem ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Indonesia inayozungumzwa na Wanggem. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kinggem imehesabiwa kuwa watu 4400. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinggem iko katika kundi la Kidani.
Jongoobahari
Kama walivyo wanyama ngozi-miiba wote, majongoo-bahari pia wana mjengo wa mwili wa ndani (kiunzi ndani) chini ya ngozi ambao mara nyingi unakua kwa muundo wa vifupa vidogo vidogo vya kihadubini vinavyounganishwa na tishu unganishi. Kwenye spishi nyingine mjengo wa mwili unakua kama visahani vyembamba vinavyofunika mwili. Spishi za kipelagia kama Pelagothuria natatrix (oda Elasipodida, familia Pelagothuriidae) hazina mjengo wa mwili.
Kwa lugha ya Kiingereza jongoobahari huitwa 'sea cucumbers', ikimaanisha matango bahari kutokana na kufanana kwao na matunda ya mtango.
Chakula
Jongoobahari wamekua wakitumika kama chakula kwa miaka mingi, soko kubwa likiwa kusini mwa China. Baadhi ya spishi ambazo huliwa sana ni:
Dawa
Jongoobahari husemekana wanatumika kama dawa ya kutibu magonjwa mbalimbali yakiwemo maumivu ya viungo na kasna japo hakuna ushahidi wa kisayansi kuthibitisha hayo. Utafiti unaendelea ili kujua labda baadhi ya kompaundi zilizopo kwenye jongoobahari zinaweza kua na tabia za kuzuia magonjwa kama kansa.
Chimba
ni kata ya Wilaya ya Micheweni katika Mkoa wa Pemba Kaskazini, Tanzania.
Juliana wa Firenze
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Mto Umuu
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Sare
ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Homa Bay, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kanisa la Ungamo
Kanisa la Ungamo (kwa Kijerumani: Bekennende Kirche, kwa Kiingereza: Confessing Church) lilikuwa harakati ndani ya Uprotestanti wa Ujerumani wakati wa utawala wa Adolf Hitler. Ilipinga juhudi zilizofadhiliwa na serikali ya Wanazi za kuunganisha makanisa yote ya Kiprotestanti kuwa kanisa moja la kushikamana na serikali yao.
Mandharinyuma
Kwa hiyo, katika kipindi cha kwanza cha Jamhuri ya Weimar, mnamo 1922, makanisa ya Kiprotestanti huko Ujerumani yaliunda Shirikisho la Kanisa la Kiinjili la Ujerumani lenye makanisa wanachama 28 ya kieneo. Mfumo huo wa shirikisho uliruhusu uhuru mwingi wa kieneo katika utawala wa Uprotestanti wa Ujerumani. Iliruhusu pia kuanzishwa kwa sinodi au bunge la kanisa la kitaifa ambalo lilikuwa jukwaa la majadiliano na ambalo lilijaribu kusuluhisha mizozo ya kitheolojia na ya kiutawala.
Utawala wa Wanazi
Waprotestanti wengi waliwapiga kura Wanazi katika uchaguzi wa miaka 1932 na 1933. Katika maeneo yenye Wakatoliki wengi kura kwa Wanazi zilikuwa chache kulingana na maeneo ya Waprotestanti. Makanisa ya Kiprotestanti hayakupinga kimsingi itikadi ya Hitler. Waprotestanti wengi walizoea wazo la serikali yenye madaraka mengi na uhusiano wa karibu baina ya serikali na kanisa, jinsi ulivyowahi kuwepo hadi mwaka 1918, miaka michache iliyopita. Waprotestanti wengi walikuwa na wasiwasi kuhusu jamhuri ya Weimar na demokrasia. Wengi walishikamana na vyama vilivyochora picha nzuri ya miaka iliyopita chini ya wafalme wa Ujerumani.
Idadi ndogo ya viongozi Waprotestanti, kama vile Karl Barth, Dietrich Bonhoeffer na Wilhelm Busch, walipinga Wanazi juu ya kanuni za maadili na kitheolojia; hawangeweza kupatanisha madai ya serikali ya Wanazi kwa udhibiti kamili juu ya jamii upande mmoja na mamlaka kuu inayostahili kuwa upande wa Mungu katika imani yao kwa upande mwingine.
Harakati ya "Wakristo Wajerumani"
Miaka michache kabla ya 1933 ilitokea harakati ya wafuasi wa Hitler kati ya wachungaji na Wakristo wa Kiprotestanti. Walianza kujipanga kama chama ndani ya kanisa na kushiriki katika uchaguzi wa sinodi na mabaraza ya wazee wa sharika wa 1931 katika kanisa la Prussia.
Wakristo Wajerumani walikubali shabaha ya Wanazi ya "kuratibu" makanisa ya Kiprotestanti ya kieneo kuwa kanisa kubwa moja ya kitaifa lililolingana na itikadi ya "Taifa moja, Dola moja, Kiongozi mmoja" ya Wanazi.
Kuundwa Kanisa Jipya la Kitaifa ( Deutsche Evangelische Kirche )
450px|thumb|Askofu Müller baada ya uchaguzi wake huko Wittenberg, akiinua mkono kwa "salamu ya Hitler". Wakati Wanazi walipochukua madaraka kwenye Januari 1933, kanisa la Kiprotestanti la Ujerumani lilikuwa shirikisho la makanisa huru ya kieneo pamoja na urithi wao wa Kilutheri, Kireformed na kimaungano.
Kwenye mwezi wa Aprili 1933 uongozi wa shirikisho la Kiprotestanti ulikubali kuandika katiba mpya ya kanisa "la kitaifa" Kanisa la Kijerumani la Kiinjili (Deutsche Evangelische Kirche au DEK). Wakristo Wajerumani walimtaka kiongozi wao Ludwig Müller, aliyekuwa pia mshauri wa Hitler kwa masuala ya kidini, achaguliwe kuwa askofu mpya wa kanisa la kitaifa.
Hitler mwenyewe alimtaka pia Müller kuchaguliwa kuwa askofu wa kitaifa. Baada ya kushindwa kufikia shabaha yake alikasirika akaamuru uchaguzi mpya ya sinodi na mabaraza ya wazee kote Ujerumani. Usiku kabla ya uchaguzi, Hitler alihutubia Waprotestanti kupitia redio wawapige kura wagombea waliokuwa upande wake.
Ushindi huu wa uchaguzi uliwawezesha Wakristo Wajerumani kupata wajumbe wa kutosha katika sinodi ya kitaifa iliyoendesha uchaguzi wa Müller kuwa askofu wa kitaifa (Reichsbischof). Chini ya usimamizi wa Müller kanisa la Prussia lilipitisha sheria ya kutengua wachungaji na watumishi wote wenye ukoo wa Kiyahudi na hata watumishi waliowahi kuoa wake wasiotazamwa kuwa Waarya (mtu yeyote mwenye wazazi wa babu/bibi Myahudi hakuwa "Arya" bila kujali dini yake mwenyewe) kufuatana na sheria za Wanazi.
Kanisa la Ungamo
thumb|Jiwe la ukumbusho wa Sinodi ya pili ya Ungamo kwenye ukuta wa nje wa nyumba ya mkutano. Sheria kuhusu Waarya kilisababisha hisia kati ya wachungaji. Chini ya uongozi wa Martin Niemöller, Ligi ya Dharura ya Wachungaji (jer. Pfarrernotbund) iliundwa, kwanza kwa kusudi la kusaidia wachungaji wenye asili ya Kiyahudi, lakini ligi hiyo ilibadilika kuwa mkusanyiko wa wapinzani dhidi ya kuingilia kwa Wanazi katika masuala ya kanisa. Uanachama wake uliongezeka wakati pingamizi na maneno ya Wakristo Wajerumani viliongezeka. Msingi wa upinzani wa Ligi ya Dharura ya Wachungaji ulikuwa walichoona kama dharau ya ubatizo. Walitetea tofauti baina ya Wayahudi na Wakristo waliowahi kuwa Wayahudi wakiwaona kama Wakristo kamili bila kasoro yoyote.
Mwanzoni Waprotestanti katika ligi ya dharura hawakupinga hatua zilizochukuliwa na Wanazi dhidi ya Wayahudi kwa ujumla, zilizoanza kutungwa na kutekelezwa tu polepole. Hatimaye, Ligi ilibadilika na kuwa Kanisa la Ungamo.
Tarehe 13 Novemba 1933 mkutano wa Wakristo wa Ujerumani ulifanyika katika uwanja wa michezo huko Berlin, ambapo wasemaji walitangaza umoja wa Unazi na Ukristo, madai ya kuwafukuza wachungaji wote wasioshikamana na siasa ya Hitler, kufukuzwa kwa Wakristo wote wenye asili ya Kiyahudi katika kanisa, kuondolewa kwa Agano la Kale katika Biblia ya Kikristo likiwa "kitabu cha Kiyahudi", na kubadilisha mahubiri kuhusu Yesu anayepaswa kuonyeshwa kama shujaa aliyepinga athira mbaya ya Wayahudi.
Habari za mkutano huo zilishtusha Wakristo wengi walioona hapa jaribio la serikali na chama cha utawala kuingilia masuala ya imani ndani ya kanisa.
Wakati Hitler, mwanasiasa kamili, alisita kutumia mabavu mno katika kipindi hicho cha mwanzo wa utawala wake, askofu Ludwig Müller aliwafukuza kazi na kuwahamisha wachungaji wanaoshikilia Ligi ya Dharura, na mnamo Aprili 1934 alitangaza kuondolewa kwa wakuu wa kanisa la Württemberg na wa Bavaria.
Ungamo la Imani la Barmen
Mnamo Mei 1934, upinzani dhidi ya Wakristo Wajerumani ulikutana katika sinodi huko Barmen. Wajumbe walimshutumu Müller na uongozi wake na kutangaza kwamba wao na sharika zao ndio Kanisa la Kiinjili la kweli la Ujerumani. Ungamo la Barmen liliandikwa na Karl Barth, baada ya kushauriana na wachungaji wengine kama Martin Niemöller na sharika kadhaa. Lilithibitisha kwamba kanisa si "chombo cha serikali" na kwamba wazo la serikali kudhibiti kanisa lilikuwa mafundisho ya uongo. Ungamo hilo lilisema kwamba serikali yoyote - hata ile ya kiimla - lazima ina kikomo wakati inakabiliwa na amri za Mungu. Tamko la Barmen lilikuwa msingi wa Kanisa la Ungamo.
Baada ya Ungamo la Barmen, kulikuwa na harakati mbili zilizopingana katika Kanisa la Kiprotestanti la Ujerumani:
Kanisa la Ungano lenyewe halikulenga kuangusha serikali ya Wanazi, bali ilikaza upinzani dhidi ya majaribio ya serikali kuamulia mambo ya ndani ya kanisa na imani.
Lakini idadi ya wafuasi wake ilikuwa waliotambua kwamba misingi ya Unazi ilikuwa pamoja na Upagani, na matendo mengi ya serikali ya Kinazi yalikuwa jinai kwa maadili ya Kikristo.
Baada ya Barmen
Hali hiyo iliendelea kuwa tata baada ya Barmen. Ukosefu wa uwezo upande wa Müller katika masuala ya kisiasa haukumpendeza Hitler. Mkutano wa Berlin ulileta aibu kwa chama cha Wanazi.
Hitler alijaribu kutuliza hali hiyo katika msimu wa 1934 kwa kuwaruhusu maaskofu wa Bavaria na Württemberg kuondoka tena katika nyumba zao walipowahi kubanwa. Alimchoka Müller na Wakristo Wajerumani akaondoa madaraka ya Müller haswa na Wakristo Wajerumani kwa jumla, akaunda Wizara mpya kwa ajili ya makanisa akamteua waziri mwenye uwezo mzuri zaidi wa kuongea na Wakristo.
Mavilus
Mavilus (pia: Mayulo; alifariki 196 au 212) alikuwa Mkristo wa Hadrumetum (leo Susa, nchini Tunisia) aliyetupwa kuliwa na wanyamapori kwa ajili ya imani yake wakati wa dhuluma ya kaisari Caracalla.
Kanisa la Ungamo
Baada ya Barmen
Mwaka 1936 Kanisa la Ungamo, chini ya uongozi wa Niemöller, lilitoa barua kwa Hitler. Kwa lugha ya heshima ilipinga mielekeo ya serikali dhidi ya Ukristo, ililakamika kuhusu siasa ya kuwabagua Wayahudi na kudai serikali iache kuingilia mambo ya ndani ya kanisa.
Serikali ilijibu kwa:
Mavilus
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 11 Mei au 4 Januari.
Kanisa la Ungamo
Baada ya Barmen
Waziri wa mambo ya kanisa aliwahutubia viongozi wa kanisa rasmi kwenye 13 Februari 1937 kwa maneno yafuatayo: Ukristo halisi ni sawa na "Ujamaa wa Kitaifa" na Ujamaa wa kitaifa ni kutenda mapenzi ya Mungu... Nimeambiwa kwamba Ukristo ni imani katika Kristo kama Mwana wa Mungu. Hii inanifanya nicheke... Ukristo hautegemei Imani ya Mitume lakini inawakilishwa na chama cha NSDAP... Wajerumani sasa wanaitwa na Kiongozi (=Hitler) kufikia Ukristo wa kweli. Kiongozi ndiye mjumbe wa ufunuo mpya".
Matokeo
Baadhi ya viongozi wa Kanisa la Ungamo, kama vile Martin Niemöller au Heinrich Grüber, walipelekwa kwenye kambi za wafungwa. Wakati Grüber na Niemöller walinusurika, si wote waliokoka: Dietrich Bonhoeffer alinyongwa kwenye Aprili 1945. Hii iliwaacha Wakristo ambao hawakukubaliana na Wanazi bila uongozi.
Alan Namoko
Namoko alicheza banjo na kuimba kwa lugha za Lomwe, Chewa na Nyanja. Alikua mtu mashuhuri katika tasnia ya muziki ya Malawi katika miaka ya 1970 na 1980. Katika miaka ya baadaye, alizuru duniani kote. Mara nyingi aliimba na bendi ya Chimvu Jazz. Namoko alikufa mnamo Novemba 1995
Kanisa la Ungamo
Matokeo
Wachache wa Kanisa la Ungamo walihatarisha uhai wao kusaidia Wayahudi kujificha kinyume cha sheria huko Berlin wakati wa vita. Walikusanya pesa na vitambulisho vilivyobadilishwa na waghushi na kupewa Wayahudi waliojificha ili waweze kupita kama raia halali wa Berlin. Washiriki kadhaa wa Kanisa la Ungamo walikamatwa na kuhukumiwa kwa sehemu yao katika kuunda vitambulisho vya kughushi, pamoja na Franz Kaufmann aliyepigwa risasi, na Helene Jacobs, ambaye alifungwa jela.
Moi's Bridge
ni mji mdogo kusini mashariki mwa Kenya ambao wakati wa sensa ya mwaka 2019 ulikuwa na wakazi 16,355.
Kanisa la Ungamo
Matokeo
Baada ya Vita Kuu ya Pili, Azimio la Hatia la Stuttgart lilikuwa tangazo lililotolewa mnamo 19 Oktoba 1945 na Baraza la Kanisa la Kiinjili la Ujerumani (Evangelische Kirche in Deutschland au EKD), ambapo ilikiri hatia ya kutokufaa kwake kwa kupingana na Wanazi na utawala wao. Iliandikwa haswa na washiriki wa zamani wa Kanisa la Ungamo.
Moi's Bridge
Ni kata ya kaunti ya Uasin Gishu, eneo bunge la Soy.
Kiravula
Kiravula ni lugha ya Kidravidi nchini Uhindi inayozungumzwa na Wayerava na Waadiya. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kiravula imehesabiwa kuwa watu 26,900, yaani Wayerava 25,000 na Waadiya 1900. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiravula iko katika kundi la Kimalayalam.
Groote Laagte
Groote Laagte ni kijiji katika Ghanzi, Wilaya ya Ghanzi huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 849 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.