cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kondomu
thumb|125px|Kondomu iliyokunjwa thumb|250px|Kondomu iliyokunjuliwa thumb|250px|Kondomu kwa mwanamke Kondomu ni kifuko kinachotumiwa na wanaume tangu zamani kuzuia mimba na maambukizi ya maradhi ya zinaa kama vile UKIMWI. Siku hizi kuna kondomu ya kike pia.
Utengenezaji
Kondomu zinatengenezwa kwa ngozi ya mnyama au siku hizi zaidi kwa kutumia mpira.
Utengenezaji hufanyika katika mazingira ya baridi ili kuhifadhi uimara wa mpira.
Zinaunganishwa ngozi nyembamba mbili ili matundu ya ngozi ya kwanza yazibwe na ile ya pili na matundu ya ngozi ya pili yazibwe na ile ya kwanza.
Kisha kupimwa, kondomu huwekewa dawa ya kuzuia isiharibike: dawa hiyo ina madhara kwa afya.
Kondomu zinapofungwa katika visanduku, hivyo hubandikwa karatasi zinazomueleza mtumiaji kuwa asitegemee sana kondomu kama kinga dhidi ya Ukimwi. Lakini iwapo vitauzwa katika nchi maskini angalisho hilo halibandikwi; pengine badala yake vitaandikwa kwamba kondomu ni kinga kamili, imara au madhubuti.
Uchukuzi
Visanduku vikitolewa kiwandani kwenye baridi hupakiwa hadi melini na kuanza safari ya miezi baharini vikikumbana na joto kali (hata 70°C) ndani ya kontena.
Pengine vinabaki humohumo muda mrefu hata katika bandari (kwa mfano: Tanga au Dar es Salaam nchini Tanzania) mpaka viruhusiwe kutolewa.
Joto la huko linazidi kuathiri uimara wa mpira, hata pengine linafanya uanze kuyeyuka.
Matatizo katika matumizi
Mara nyingi kondomu inashindwa kazi na kuruhusu maambukizi kwa sababu:
1. Ina vitundu vidogovidogo kama aina zote za mpira. Ukubwa wa vitundu hivyo ukipimwa: ni mikron 5, wakati ukubwa wa virusi ya Ukimwi (HIV) ni mikron 0.1 tu, yaani kila kitundu ni kikubwa mara 50 kuliko virusi.
2. Wakati wa kuitumia kuna nguvu ya msukumo au mkandamizo, mpishano wa ngozi zake mbili, msuguano wa mpira kati ya watu wawili. Matokeo ni kondomu kuchunika na hatimaye kulika kwa sababu dawa ya kuihifadhi inachanganyikana na tindikali za uke.
3. Pengine kondomu wakati wa ngono hutoka au kupasuka.
Pamoja na hayo:
4. Ingebidi kufuata kanuni kumi za namna sahihi ya kutumia kondomu. Hii inamhangaisha mwanamume kuifikiria sana wakati wa ngono, ikizuia umoja wake na mwenzake na kupunguza raha ya wote wawili. Kutofikia msisimko kunamtesa sana mwanamke moyoni.
5. Wanawake wengine badala ya furaha wanapatwa na maumivu kwa sababu ya msuguano kati ya kondomu na ukuta laini wa uke. Matokeo yake ni ukuta huo kutokwa daima na aina ya majimaji.
Mafanikio
Pamoja na kutumika kwa ajili ya kuzuia mimba kwa mafanikio makubwa (ingawa si 100%), mpira huo unatangazwa sana kama kinga imara dhidi ya virusi vya ukimwi.
Lakini katika utafiti uliofanywa na shirika la Sexuality Information and Education Council la Marekani kwa majozi 122 ambapo mmojawao alikuwa mwathirika, wenzao 12 waliambukizwa (10%) ingawa walifanya ngono kwa kutumia kondomu kila mara na kwa usahihi.
Shirika la Human Life International lilifanya utafiti kwa aina mbalimbali za ngono. Kati ya waliotumia vizuri kondomu, mwaka wa kwanza waliambukizwa: 11% za waliofanya ngono ya kawaida, 30% za waliofanya ulawiti. Mwaka wa pili wakafikia 21% na 51%. Mwaka wa tatu wakawa 30% na 66%.
Kwa maneno mengine ni kwamba kondomu haizuii moja kwa moja, bali inaahirisha maambukizi: kama si leo, inaweza kuwa kesho.
Katika mapambano dhidi ya UKimwi, shida kubwa ni kwamba matangazo mengi yanapotosha kwa kumtumainisha mteja kwamba kondomu ni salama kabisa, hivyo anaweza akaendelea na ngono bila wasiwasi.
Matokeo ni kwamba anaweza akaambukizwa, halafu akaambukiza wengine akidhani ni salama.
Itololo
Itololo ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania yenye postikodi namba 41721 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7196 waishio humo.
Mto Loloprokua
unapatikana katika kaunti ya Kajiado nchini Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Kondomu
Mafanikio
Angejua ukweli huo pengine angekwepa ngono ili kulinda uhai wake na wa wengine.
Refa msaidizi wa video
thumb|315x315px|Mwamuzi akiangalia yaliyojiri kwenye [[mechi.]] Refa msaidizi wa video (kwa Kiingereza: Video assistant referee; kifupi: VAR) ni msaidizi wa refa katika michezo ya mpira wa miguu ambao humuonesha mwamuzi kilichotokea katika tukio la mchezo kwa kutumia kumbukumbu ya video. Mnamo mwaka wa 2018, VAR ziliandikwa kwenye Sheria za mchezo na bodi ya Kimataifa ya Chama cha Soka (IFAB).
Kondomu
Mtazamo wa maadili
Wapo wanaopinga matumizi ya kondomu hata kwa hoja za maadili kama ifuatavyo.
Refa msaidizi wa video
Kuna aina 4 za wito ambazo zinaweza kupitiwa na VAR. 1. Magoli ikiwa kulikuwa na ukiukwaji wa sheria wakati wa awamu ya kushambulia, kama vile faulo na Offside. 2. Maamuzi ya penati (pengine si sahihi) 3. Maamuzi ya moja kwa moja ya kadi nyekundu (kadi ya pili ya njano haipatikani) 4. Uthibitisho uliopo katika kutoa kadi nyekundu au ya njano.
VAR imetumika katika fainali za kombe la Dunia nchini Urusi. Na sasa hata katika ligi kuu za Uingereza, Hispania, Ufaransa, Italia, Ujerumani n.k.
Kondomu
Mtazamo wa maadili
Lengo la kuzuia vijidudu visilete maradhi na hatimaye kifo ni zuri; vilevile pengine familia inahitaji kupanga uzazi.
Hata hivyo lengo jema halihalalishi njia mbaya mbele ya Mungu.
Ni muhimu kuchagua njia ya kufaa pande zote, na kuchunguza ukweli wa maneno ya wanaohimiza kutumia kondomu.
Kondomu inavuruga utaratibu, maana, thamani na heshima ya ndoa ikiingilia kiini chake kwa kuzuia umoja wa miili ya mume na mke: badala ya tendo la ndoa kuna watu wawili wanaosugua mpira kwa viungo vya uzazi; uwezekano wa kuzaa mtoto unapungua sana.
Dhambi hiyo ni kubwa zaidi ikifanywa nje ya ndoa: kwa vyovyote inawatenganisha wote wawili na Mungu badala ya kuwaunganisha naye katika kuendeleza uumbaji.
Uhamasishaji wa matumizi ya kondomu unaua dhamiri za watu waone ubaya katika maradhi na mimba wasione uovu wa dhambi wala matokeo yake ya kiroho, hasa ikitumika nje ya ndoa au kabla ya ndoa.
Kwa mtazamo huo, mtetezi na msambazaji wa kondomu anatenda hasa dhambi za: 1. kudanganya kibiashara (kutapeli kwamba ni kinga imara, wakati si hivyo); 2. kumsaidia jirani kuzini au walau kuzuia vibaya uzazi katika ndoa; 3. kusababisha kifo cha watu wengi watakaoambukizwa hata baada ya miaka kutokana na baadhi ya kondomu kufeli.
Wengine wanalaumu kondomu, hasa za plastiki, kwa kuchafua mazingira.
Tume ya VVU / UKIMWI na Utawala barani Afrika
Agizo la Tume lilikuwa:
Kwa kushirikiana na ECA, tume imechapisha hati kadhaa kwenye maeneo anuwai yanayohusiana na mpango wake wa kazi. Nyenzo katika machapisho haya zinaweza kunukuliwa kwa uhuru au kuchapishwa tena kwenye wavuti ya CHGA.
Charlotte Hill O'Neal
Charlotte Hill O'Neal (alizaliwa 9 Machi 1951 ) ni mmoja wa wakurugenzi wa kituo cha United African Alliance Community Center (UAACC). UAACC, ni asasi isiyolenga faida iliyoanzishwa mwaka 1991 na Charlotte pamoja na mume wake Pete O'Neal kwa malengo ya kuwawezesha Waafrika hasa wanaoishi katika maeneo ya vijijini nchini Tanzania. Charlotte ana watoto wawili ambao ni Malcom na AnnWood.
O'Neal ni mmoja wa waasisi wa kundi la washairi la mkoani Arusha lijulikanalo kama Arusha Poetry Club.
Maisha ya awali na elimu
O'Neal anatokea katika jiji la Kansas nchini Marekani, ambako alianzia kuwa mwanachama wa harakati za chama cha Black Panther Party mnamo mwaka 1969. na kuolewa na kiongozi wa chama hicho Pete O'Neal.
Harakati
Akiwa na umri wa miaka 17 alianza harakati katika shule za msingi na shule za upili ambako alikuwa akizunguka kuzungumzia historia ya mtu mweusi.
Kazi nginyine
O'Neal amechapisha vitabu viwili vya mashairi,kitabu chake cha kwanza kilitoka mwaka 2008 na kilikuwa kinaitwa Warrior Woman of Peace na kitabu cha pili kinaitwa Life Slice...a Taste of Magica kilichotoka mnamo mwaka 2016. Charlotte anafahamika zaidi kwa jina la Mama C.
Kibusa
Kibusa ni jina la lugha mbalimbali, k.m.
Mokolo
ni mji uliopo katika nchi ya Kamerun, mkoa wa Kaskazini ya Mbali.
Mwaka 2021 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 275,239
Mto Loltulelei
unapatikana katika kaunti ya Kajiado nchini Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Jimbo Katoliki la Gikongoro
Jimbo katoliki la Gikongoro (kwa Kilatini "Dioecesis Ghikongoroënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 9 ya Kanisa Katoliki nchini Rwanda na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.
Askofu wake ni Célestin Hazikimana.
Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 2,057, ambapo kati ya wakazi 666,000 (2013) Wakatoliki ni 293,000 (44.0%).
Umri wa kuacha shule
Umri wa kuacha shule ni umri wa chini ambao mtu anaruhusiwa kisheria kusitisha kuhudhuria katika taasisi ya elimu ya lazima. Nchi nyingi zina umri wa kuacha shule ambao umewekwa sawa na umri wao wa chini wa kuajiriwa wa wakati wote, na hivyo kuruhusu mpito mzuri kutoka kwa elimu hadi ajira, wakati chache zimeweka chini ya umri ambao mtu anaruhusiwa kuajiriwa.
Mto Kantantimba
unapatikana katika wilaya ya Kyegegwa, magharibi mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Elifi
thumb|[[Sanamu yake huko Koln, Ujerumani .]] Elifi (pia: Eliphius, Eloff, Élophe, Éliphe, Alophe; alifariki Toul, leo nchini Ufaransa, 362 hivi) alikuwa Mkristo wa mji huo anayesemekana kuuawa kwa kukatwa kichwa kwa ajili ya imani yake katika dhuluma ya kaisari Juliani Mwasi.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu. Sikukuu yake huadimishwa tarehe 16 Oktoba.
Mora, Kamerun
ni mji uliopo katika nchi ya Kamerun, mkoa wa Kaskazini ya Mbali.
Mwaka 2021 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 55,216
Homa ya dengi
Homa ya dengi (pia: ndengi; kwa Kiingereza: Dengue fever) ni ugonjwa wa kitropiki unaosababishwa na virusi vya dengi (Dengue). Mbu wa kike wa aina ya Aedes, hasa A. aegyptindiye anayesambaza virusi hivyo. Homa ya dengi pia hujulikana kama "homa ya kuvunja mifupa" kwa sababu inaweza kuwafanya watu wawe na maumivu makali hadi wahisi kama mifupa yao inavunjika.
Dalili za ugonjwa huu huanza siku tatu hadi kumi na nne baada ya kuambukizwa. Baadhi ya dalili ni joto jingi mwilini; kuumwa na kichwa; upele unaofanana na na ukambi kwenye ngozi; na maumivu kwenye misuli na jointi. Kwa watu wachache, homa ya dengi inaweza kubadilika na kuwa aina zinazohatarisha maisha. Ya kwanza ni homa ya dengi ya kuvuja damu, ambayo huifanya mishipa ya damu (mishipa inayobeba damu) kuvuja damu, na viwango vya chini vya pleteleti za damu (inayosababisha kuganda kwa damu). Ya pili ni sindromu ya mshtuko ya dengi, inayosababisha shinikizo la chini la damu.
Kuna aina nne tofauti za virusi vya dengi. Mtu anapoambukizwa na mojawapo ya virusi hivi, basi yeye huwa amepata kinga dhidi ya aina hiyo maishani mwake. Hata hivyo, atakuwa amekingwa dhidi ya aina hizo zingine tatu kwa muda mfupi. Ikiwa baadaye atapata mojawapo ya hizi aina tatu za virusi, ana uwezekano mkubwa wa kuwa na matatizo mabaya.
Kwa kawaida matibabu huchukua siku tatu hadi saba. Mgonjwa asipotibiwa virusi huendelea kukomaa na kuwa wakali, homa hii ikishakuwa kali husababisha kupungua kwa pleteleti za damu au ambapo hutokea shinikizo la chini la damu.
Jimbo Katoliki la Kibungo
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Kigali.
Askofu wake ni Antoine Kambanda.
Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 5,834, ambapo kati ya wakazi 937,106 (2006) Wakatoliki ni 412,148 (44.0%).
Homa ya dengi
Dengue imekuwa tatizo la kimataifa tangu Vita vikuu vya pili na ni kawaida katika nchi zaidi ya 110, hasa katika bara la Asia, Amerika Kusini na Afrika. Tangu miaka ya 1960, watu wengi wamekuwa wakipata homa ya dengi. Kila mwaka kati ya watu milioni 50 na 528 huambukizwa na takriban watu 10,000 hadi 20,000 hufa kwa ugonjwa huu.
Watu wanatafiti dawa ya chanjo na tiba ya kutibu virusi hivi moja kwa moja. Pia watu hufanya mambo mengi tofauti kwa makusudi ya kujaribu kuwaangamiza mbu.
Maelezo ya kwanza ya homa ya dengi yaliandikwa mwaka wa 1779. Mapema katika karne ya 20, wanasayansi waligundua kuwa ugonjwa huu husababishwa na virusi vya dengi na kuwa huenezwa na mbu.
Ishara na dalili
thumb|300px|alt=Kielelezo cha kiwiliwili cha mwanadamu kikiwa na alama za mshale zinazoonyesha ogani zinaoathiriwa katika awamu hizo tofauti za homa ya dengi|Picha inayoonyesha dalili za homa ya dengi Takribani asilimia 80 ya watu ambao wameambukizwa virusi vya dengi hawana dalili au wana dalili ndogo tu (kama joto jingi la kawaida ). Takriban asilimia 5 ya watu walioambukizwa (au 5 kwa kila watu 100) huwa wagonjwa zaidi. Katika idadi kidogo ya watu hawa, ugonjwa huu huwa wa kuhatarisha maisha. Dalili hutokea kati ya siku 3 na 14 baada ya mtu kutangamana na  virusi vya dengi. Mara nyingi dalili hutokea baada ya siku 4 hadi 7. Kwa hivyo, ikiwa mtu atarudi kutoka sehemu ambapo dengi inapatikana sana na awe na joto jingi au dalili zingine baada ya zaidi ya siku 14 tangu siku aliporudi, huenda asiwe na homa ya dengi.
Mara nyingi, watoto wanapokuwa na homa ya dengi, dalili zao huwa sawa na zile za homa ya kawaida augastroenteritisi (au homa ya tumbo; kwa mfano, kutapika na kuhara). Hata hivyo watoto wana uwezekano mkubwa wa kuwa na matatizo hatari kutokana na homa ya dengi.
Mfululizo wa dalili anavyoziona mtaalamu wa afya
thumb|left|300px|Clinical course of dengue fever Dalili kuu za homa ya dengi ni joto jingi linaloanza kighafla; maumivu ya kichwa (kwa kawaida nyuma ya macho); upele; na maumivu kwenye misuli na jointi. Jina la utani la ugonjwa huu ambalo ni "joto jingi la kuvunja mfupa" linaashiria jinsi maumivu haya yanavyoweza kuwa makali. HHoma ya dengi hutokea kwa awamu tatu: joto jingi, kali na kupata nafuu.
Katika awamu ya joto jingi, kwa kawaida mtu huwa na joto jingi lililo juu. Joto jingi mara nyingi huwa zaidi ya digrii 40 Selisiasi (digrii 104 Farenhaiti). Pia mtu huyo anaweza kuwa na maumivu katika mwili wote na kuumwa na kichwa. Awamu hii ya joto jingi hudumu kwa muda wa siku 2 hadi 7. Katika awamu hii takribani asilimia 50 hadi 80 ya watu walio na dalili hupata upele. Katika siku ya kwanza au ya pili, upele huu unaweza kuonekana kama wekundu kwenye ngozi. Baadaye, (katika siku ya 4 hadi ya 7) upele huu unaweza kuonekana kama ukambi. Madoadoa madogo mekundu(petekia) yanaweza kutokea kwenye ngozi. Madoadoa haya hayatoweki ngozi inapofinywa. Madoadoa haya mekundu husababishwa na kapilari zilizochanika. Mtu huyu anaweza pia kutokwa na damu kidogo kwenye membreni za ute za kinywa na pua. Joto hili jingi hupungua na baadaye kurudi kwa siku moja au mbili. Hata hivyo mtindo huu hutendekaki tofauti kwa watu tofauti.
Kwa watu wengine, ugonjwa huu huingia katika awamu ya ukali baada ya joto hili jingi kuisha. Awamu hii hudumu siku 1 au 2. Katika awamu hii viowevu vinaweza kujikusanya kwenye kifua nafumbatio. Hii hutendeka kwa sababu mishipa midogo ya damu huvuja. Viowevu hujikusanya na kukomakuzunguka Mwilini. Hii ina maana kuwa ogani muhimu zaidi hazipati damu ya kutosha kama kawaida. Kwa sababu hii ogani hizi hazifanyi kazi kikawaida. Pia mtu huyu anaweza kutokwa na damu nyingi(huwa kutoka kwa ufereji wa utumbo.)
Chini ya asilimia 5 ya watu walio na homa ya dengi hupata mshtuko kwenye mzunguko wa damu, sindromu ya mshtuko ya dengi, na homa ya dengi ya isababishayo kutoka kwa damu. Iwapo mtu amewahi kuwa na aina nyingine ya dengi hapo awali ("maambukizi ya mara nyingine"), wana uwezekano wa kuwa na matatizo haya mabaya.
Mto Amazee
ni mto wa Mkoa wa Dodoma (Tanzania ya kati).
Homa ya dengi
Matatizo yanayohusiana na homa ya dengi
Wakati mwingine, ingawa si mara kwa mara, dengi inaweza kuathiri mifumo mingine mwilini. Mtu anaweza kuwa na dalili pekee au pamoja na dalili kuu za dengi. Upungufu katika kiwango cha fahamu hutokea katika asilimia 0.5-6 ya hali kali za ugonjwa huu. Hii inaweza kutendeka virusi vya dengi vinaposababisha maambukizi kwenye ubongo. Pia inaweza kutendeka wakati ambapo ogani muhimu kama ini hazifanyi kazi sawa sawa.
Magonjwa mengine ya nurolojia (magonjwa yanayoathiri ubongo na neva) yameripotiwa kwa watu walio na homa ya dengi. Kwa mfano dengi inaweza kusababisha sindromu ya kukingama ya mieliti na ya Guillain-Barré. Ingawa hii huenda isitokee, dengi inaweza kusababisha maambukizi kwa moyo na ini kutofanya kazi.
Kisababishi
kidole gumba|alt=Picha itokanayo na uchunguzi wa hadubini ikionyesha virusi vya dengi|Picha iliyokuzwa sana kwa lenzi inayoonyesha virusi vya dengi (kundi la vitone vyeusi karibu na katikati) Homa ya dengi husababishwa na virusi vya dengi. Katika mfumo wa sayansi unaotoa majina na kuainisha virusi, virusi vya dengi viko katika familia ya Flaviviridae na jenasi Flavivirus. Virusi vingine pia viko katika familia hii na husababisha ugonjwa kwa wanadamu. Kwa mfano virusi vya, homa ya majano West Nile virus, virusi vya ensefalitisi vya St. Louis, virusi vya ensefalitisi vya Japanese, kupe-virusi vya mifupa vya ensefalitisi, virusi vya ugonjwa wa Kyasanur forest, na virusi vya Omsk visababishavyo joto jingi mwilini na kuvuja kwa damu vyote ni vya familiaFlaviviridae.. Vingi vya virusi hivi huenezwa na mbu au kupe.
Amando na Juniano
Amando na Juniano (karne ya 5 - karne ya 6) walikuwa wakaapweke karibu na Limoges, katika Ufaransa wa leo.
Mto Amazee
Maji yake yanaishia Bahari Hindi kupitia mto Rufiji.
Mto Londuruku
unapatikana katika kaunti ya Kajiado nchini Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Mkoa wa Segou
right|thumb|300x300px| Mashamba, [[sahel, na mabwawa ya mito karibu na Macina, Mkoa wa Ségou]] Mkoa wa Segou (kwa Kibambara: Segu Dineja) ni mkoa wa kiutawala nchini Mali, uliopo katikati mwa nchi hiyo. Eneo lake ni km2 64,821. Mkoa huu umepakana na mikoa ya Sikasso upande wa kusini, Timbuktu na Mopti upande wa mashariki, Burkina Faso kwa upande wa kusini mashariki na Mkoa wa Koulikoro upande wa magharibi. Mwaka 2009 iddai ya wakazi ilikuwa 2,336,255. Makao makuu ya kiutawala yapo mjini Segou.
Tabianchi
Mkoa wa Segou una tabianchi ya nusu yabisi. Wastani wa mvua kwa mwaka ni milimita 513. Mito ya Niger na Bani inapita mkoa huo na kuruhusu umwagiliaji kwa kilimo. Segou ina misimu miwili: msimu wa mvua na kiangazi. Msimu wa mvua huanza Juni na hudumu takriban miezi minne hadi Septemba. Kwa upande mwingine, msimu wa kiangazi hujumuisha kipindi cha baridi na kipindi cha joto. Upepo wa Harmattan ni upepo unaotawala kipindi cha kiangazi na huvuma kutoka kaskazini hadi kusini. Monsuni inayovuma kutoka kusini hadi kaskazini-magharibi inapatikana zaidi wakati wa msimu wa mvua.
Demografia
Wakazi wa mkoa ni ama wakulima au wafugaji wa kuhamahama. Makabila ni mengi, pamoja na Wabambara, Wabozo, Wasoninke, Wamalinke na Watoucouleur. Wabambara wengi wao ni wakulima na ndio kabila lililo na watu wengi zaidi.
Wabozo ni kabila la pili kwa idadi ya watu. Wanaishi kando la mto Niger ambao ni wavuvi. Wanaendesha pia usafirishaji kwenye maji.
Wasomono si kabila tofauti bali ni mchanganyiko wa Wabambara, Wabozo na Wasoninke wanaokaa pamoja karibu na mto na kufanya uvuvi. Wamalinke, Maninka, na Wamandinka wana uhusiano wa karibu na Wabambara. Mavazi, imani na desturi za kidini ni sawa na Wabambara.
Mto Londuruku
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Mkoa wa Segou
Uchumi
Kilomita 10 kutoka makuu uko mji wa kihistoria wa Segou-Koro uliokuwa mji mkuu wa Milki ya Bambara penye majengo ya kale.
Shughuli kuu za kiuchumi za eneo la Segou ni biashara ya kilimo, ufugaji wa ng'ombe na uvuvi. Watu wa Ségou hutumia mbinu za kilimo cha kitamaduni. Srgou inazalisha sehemu kubwa ya chakula cha kitaifa cha Mali.
Wakazi wengi wanalima ili kujikimu. Kuna viwanda vitatu vya vyakula ambavyo ni COMATEX, CMDT na SUKALA. Wakulima wadogo huuza mazao kila wiki kwenye soko kubwa la Segou linalovuta wateja kutoka mbali. Bidhaa kuu zinazouzwa ni mboga, vyombo vya ufinyanzi, pamba, dhahabu, ngozi, matunda, ng'ombe na nafaka.
Wilaya
right|thumb|300x300px| Wilaya za Mkoa wa Ségou Mkoa wa Ségou umegawanywa katika wilaya (cercles) 7 zinazojumuisha halmashauri 118 na vijiji 2,166:
Miji
Miji mikubwa ni Segou, San, Niono, Dioro, na Markala, ambako kuna bwawa la kuzalisha umememaji.
Historia
Eneo hilo lilikuwa kitovu cha Milki ya Bambara mwanzoni mwa karne ya 18. Ilitekwa na Dola ya Toucouleur katika miaka ya 1860 na Ufaransa katika miaka ya 1890.
Samia Suluhu Hassan
Kabla ya kuwa rais kutokana na kifo cha John Magufuli, kilichotokea tarehe 17 Machi 2021, Suluhu alikuwa makamu wa rais kwa sababu ya kuwa mgombea mwenza katika Uchaguzi Mkuu wa 2015.
Tarehe 5 Novemba 2015 aliapishwa kama makamu wa rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, akiwa mwanamke wa kwanza kufikia cheo hicho, akarudia baada ya uchaguzi mkuu wa tarehe 29 Oktoba 2020.
Ngoma Awards
Historia
Baraza la Sanaa la Kitaifa la Zambia limeagizwa na Sheria ya Baraza la Sanaa la Kitaifa la 1994, Sehemu ya 5, kipengele cha (e) "kudhibiti na kuweka utaratibu wa utoaji wa heshima za kitaifa kwa sifa ya kisanii."
Amando na Juniano
Amando alihamia huko ili kuishi kitawa akitokea labda Hungaria. Askofu alimkubali. Kabla hajafa alimpokea mvulana Juniano kama mwanafunzi, naye aliendeleza kwa miaka 40 mtindo wa maisha wa Amando akapata sifa kubwa zaidi hata upande wa miujiza.
Kinamo (lugha)
Kinamo ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanamo. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinamo imehesabiwa kuwa watu 380. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kinamo iko katika kundi la Kipapua ya Kusini-Katikati.
Samia Suluhu Hassan
Sasa amekuwa rais wa kwanza mwanamke na rais wa Pili kutoka Zanzibar Wa kwanza Akiwa ni Ally Hassan Mwinyi Rais wa awamu ya Pili.
Amando na Juniano
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu.
Ngoma Awards
Historia
Mnamo 2019, Tuzo za Ngoma zilirudi Zambia baada ya mapumziko ya miaka sita. Tuzo za Ngoma zilizozinduliwa upya zinajumuisha vipengele saba: ubunifu wa uandishi, ukumbi wa michezo wa jukwaani, ukumbi wa michezo wa jamii, muziki, muziki wa kitamaduni na ngoma, sanaa ya kuona, na sanaa ya vyombo vya habari. Miongozo na Taratibu za Tuzo za Ngoma hutolewa katika kijitabu na fomu ya PDF na Baraza la Sanaa la Taifa la Zambia.
VVU / UKIMWI katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
VVU / UKIMWI katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. ilikuwa moja ya nchi za kwanza za Kiafrika kubaini VVU, ikiripoti visa vya VVU kati ya wagonjwa hospitalini mapema mnamo 1983.
Kilimani (Kondoa)
Kwa matumizi mengine za jina hili angalia Kilimani
Mto Yoani
unapatikana katika kaunti ya Makueni, kusini mwa Kenya.
Homa ya dengi
Ueneaji
alt=Picha ya mbu aina ya Aedes aegypti ikiiuma ngozi ya mwanadamu|thumb|Mbu aina ya [[Aedes aegypti akila kutoka kwa mwanadamu]] Virusi vya dengi mara nyingi huenezwa na mbu, hasa aina yaAedes,  ''. Mbu hawa huishi baina ya latitudo za digrii 35 Kaskazini na 35 Kusini, chin ya kimo cha mita 1000. Mara nyingi wao huuma wakati wa mchana. Kuumwa mara moja tu kunaweza kumuambukiza mtu.
Mto Yoani
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Kioroqen
Kioroqen ni lugha ya Kitungusi nchini Uchina inayozungumzwa na Waoroqen. Mwaka wa 2009 idadi ya wasemaji wa Kioroqen imehesabiwa kuwa watu 1200, lakini wengi wao ni wazee na kulikuwa na wazee kumi na wawili tu ambao wangeweza kuzungumza Kioroqen bila shida. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kioroqen iko katika kundi la Kitungusi ya Kaskazini.
Kilimani (Kondoa)
Kilimani ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa Mjini katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania yenye postikodi namba 41705 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7237 waishio humo.
Samia Suluhu Hassan
Maisha ya awali
Aliendelea na masomo ya sekondari shule za Ngambo, Unguja (1973-1975) na Lumumba, Unguja (1976).
Kisibe
Kisibe (au Kinagovisi) ni lugha ya Kipapua nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wasibe. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kisibe imehesabiwa kuwa watu 6000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kisibe iko katika kundi la Kinasioi.
VVU / UKIMWI katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Maambukizi ya virusi vya ukosefu/upungufu wa kinga mwilini ( UKIMWI) ni wigo wa ugonjwa wa mfumo wa kinga ya binadamu unaosababishwa na maambukizo na virusi vya ukimwi (VVU). Wakati maambukizo yanaendelea, inaingilia zaidi na zaidi mfumo wa kinga, na kumfanya mtu huyo aweze kuambukizwa zaidi na maambukizo ya kawaida kama kifua kikuu, pamoja na maambukizo nyemelezi na uvimbe ambao kawaida hauathiri watu ambao wana kinga ya mwili inayofanya kazi, Dalili za maambukizo hujulikana kama UKIMWI. Hatua hii mara nyingi ni ngumu na maambukizo ya mapafu inayojulikana kama pneumonia ya pneumocystis, kupoteza uzito, aina ya saratani inayojulikana kama Kaposi's sarcoma, au hali zingine zinazoelezea UKIMWI.
Dimajwe
Dimajwe ni kijiji katika Serowe Palapye, Wilaya ya Central huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 1,423 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Homa ya dengi
Ueneaji
Wakati mwingine mbu pia wanaweza kupata dengi kutoka kwa wanadamu. Mbu wa kike anaweza kuvipata virusi vya dengi akimuuma mtu aliyeambukizwa virusi hivi. Mwanzoni virusi huishi katika seli zilizo kwenye utumbo wa  mbu huyo. Takriban siku 8 hadi 10 badaye, virusi hivi huenea kwenye tezi za mate za mbu zinazotengeneza mate. Hii ina maana kuwa mate anayotengeneza mbu huyu yameambukizwa virusi vya homa ya dengi.. Kwa hivyo, mbu anapomuuma mwanadamu, mate yake yaliyoambukizwa huingia mwilini mwa mwanadamu huyo na yanaweza kumuambukiza. Virusi havi havionekani kusababisha matatizo yoyote kwa mbu walioambukizwa, na ambao wataishi na virusi hivi maisha yao yote. Mbu wa aina ya Aedes aegypti ndiye aliye na uwezekano mkubwa wa kueneza dengi. Hii ni kwa sababu yeye hupenda kuishi karibu na wanadamu na kula kutoka kwa watu badala ya wanyama. Pia hupenda kutaga mayai yake kwenye vyombo vya maji vilivyotengwenezwa na watu.
VVU / UKIMWI katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Utafiti unaonyesha kuwa VVU ilitokea magharibi-kati mwa Afrika wakati wa mwishoni mwa karne ya kumi na tisa au mapema ya ishirini.
Homa ya dengi
Ueneaji
Ugonjwa wa dengi unaweza pia kuenezwa kupitia bidhaa za damu zilizoambukizwa, na utoaji wa ogani. Ikiwa mtu aliye na dengi atatoa damu  au ogani, ambayo itapewa mtu mwingine, mtu huyo anaweza kupata dengi kutoka kwa damu au ogani aliyopewa. Katika nchi zingine kama Singapore, dengi imeenea sana. Katika nchi hizi, upokeaji damu kati ya 1.6 na 6 kwa kila watu 10,000 hueneza dengi. Virusi vya dengi pia vinaweza kuenezwa kutoka kwa mama hadi kwa mtoto wakati wa ujauzito au mtoto anapozaliwa. Dengi kamwe haienezwi kwa njia nyingine yoyote.
Hatari
Watoto walio na dengi wana uwezekano mkubwa wa kuwa wagonjwa sana kuliko watu wazima. Watoto wana uwezekano mkubwa wakuwa wagonjwa sana iwapo wana afya na wamelishwa vizuri. (Hii ni tofauti na maambukizi mengine mengi ambayo kwa kawaida huwa mabaya zaidi kwa watoto walio na utapiamlo, hawana afya au hawajalishwa vizuri.) Wanawake wana uwezekano mkubwa wa kuwa wagonjwa sana kuliko wanaume. Dengi inaweza kuwa ya kuhatarisha maisha kwa watu walio na magonjwa yanayodumu kwa muda mrefu kama kisukari na pumu.
Utaratibu
Mbu anapomuuma mtu, mate yake huingia katika ngozi ya mtu huyu. Virusi hubebwa kwenye mate ya mbu huyu iwapo ana dengi. Kwa hivyo, mbu anapomuuma mtu, virusi huingia kwenye ngozi yake pamoja na mate ya mbu. Virusi hujishikiza na kuingia katika seli nyeupe za damu yake. (Seli nyeupe za damu zinafaa kuukinga mwili kwa kupigana na hatari kama maambukizi.) Seli nyeupe za damu zinapozunguka mwilini, virusi hivi huzaana. Seli nyeupe za damu hujibu kwa kutoa ishara nyingi protini (ziitwazo saitokini), kama vile intalukini, intaferoni na tumonekrosisi. Protini hizi husababisha joto jingi, dalili kama za homa na maumivu makali ambayo ni sifa bainifu ya dengi.
Ikiwa mtu ana maambukizi makali, virusi huzaana  kwa haraka zaidi mwilini. Kwa kuwa kuna virusi vingi zaidi, vinaweza kuathiri ogani zingine nyingi (kama vile ini nauboho wa mfupa). Viowevu kutoka kwenye damu huvuja kupitia kuta za mishipa midogo ya damu na kuingia kwenye kaviti za mwili. Kwa sababu hii, ni kidogo cha damu inayozunguka mwilini kwenye mishipa ya damu. Shinikizo la damu ya mtu huyu huwa chini sana kiasi kwamba moyo hauwezi kusambaza damu ya kutosha kwa ogani muhimu. Pia uboho wa mfupa hauwezi kutengeneza pleteleti za kutosha zinazohitajika kwa ugandaji bora wa damu. Bila pleteleti za kutosha, mtu huyu ana uwezekano mkubwa wa kuwa na matatizo ya kuvuja damu. Kuvuja damu ni tatizo kubwa la dengi (mojawapo ya matatizo makali yanayoweza kusababishwa na ugonjwa huu).
Utambuzi
Kwa kawaida wataalamu wa huduma za afya hutambua dengi kwa kumchunguza mtu aliyeambukizwa na kugundua kuwa dalili zake zinalingana na dengi. Wataalamu wa huduma za afya wana uwezo hasa wa kuweza kutambua dengi kwa njia hii katika sehemu ambapo dengi imeenea sana. Hata hivyo, dengi inapokuwa katika awamu za mwanzo, inaweza kuwa vigumu kuitofautisha na maambukizi mengine ya virusi. Mtu anaweza kuwa na dengi iwapo ana joto jingi na mbili za dalili hizi : kichefuchefu na kutapika; upele; maumivu kwa mwili wote; idadi ya chini ya seli nyeupe za damu ; au virusi kutambuliwa kupitia kipimo cha damu cha toniketi. Dalili yoyote ya hatari, pamoja na joto jingi huwa ishara kuwa mtu ana dengi katika sehemu ambapo dengi imeenea sana.
Dalili za hatari hujitokeza kabla ya dengi kuwa kali. Kipimo cha toniketi ni muhimu wakati ambapo kipimo cha maabara hakiwezi kufanyika. Ili kufanya kipimo cha tomiketi, mtaalum wa huduma za afya atafunga sijafu ya shinikizo la damu kwenye mkono wa mtu kwa muda wa dakika 5. Kisha mtaalum huyo wa huduma za afya atahesabu madoadoa yoyote mekundu kwenye ngozi. Idadi kubwa ya madoadoa humaanisha kuwa kuna uwezekano mkubwa wa mtu huyu kuwa na homa ya dengi. Inaweza kuwa vigumu kueleza tofauti kati ya homa ya dengi na chikungunya. Chikungunya ni mojawapo yamaambukizi ya virusi ulio na dalili sawa na homa ya dengi, na aidha hutokea katika sehemu sawa duniani. Homa ya dengi inaweza pia kuwa na dalili sawa na zile za magonjwa mengine kamamalaria, leptospirosisi, homa ya matumbo, na ugonjwa wa uvimbe wa tando za uti wa mgongo na ubongo wa watoto. Mara nyingi, kabla ya mtu kutambuliwa kuwa na ugonjwa wa dengi, mhudumu wake wa afya atampima kuhakikisha hana mojawapo ya magonjwa haya.
Mtu anapokuwa na homa ya dengi, badiliko la kwanza linaloweza kuonekana kwenye vipimo vya maabara ni upungufu wa seli nyeupe za damu. Idadi ndogo ya pleteleti na ongezeko la asidi ya umetaboli pia ni dalili za homa ya dengi. Ikiwa mtu huyu ana homa kali sana ya dengi i kuna mabadiliko mengine yanayoweza kuonekana kwenye damu yake ikichunguzwa. Homa kali ya dengi inaweza pia kusababisha viowevu kuvuja kutoka kwenye mfumo wa damu. Hii husababisha ukolezi wa damu (ambapo kuna plazma kidogo - sehemu ya majimaji ya damu - na seli nyekundu za damu zaidi kwenye damu). Pia husababisha viwango vya chini vya alibumini kwenye damu
Wakati mwingine, homa kali ya dengi husababisha efusheni (ambapo kiowevu kilichomiminika hukusanyika kwenyemapafu au asitisi (ambapo kiowevu hukusanyika kwenye fumbatio). Ikiwa mikusanyiko hii ni mikubwa vya kutosha, mtaalam wa afya anaweza kuitambua anapomchunguza mtu huyu vipimo Mtaalam wa afya anaweza kutambua sindromu ya mshtuko ya dengi mapema ikiwa ataweza kutumial Altrasaundi ili kupata kiowevu ndani ya mwili.  Hata hivyo, katika maeneo mengi ambapo homa ya dengi imeenea sana, wahudumu wengi wa afya na kliniki hawana mashine ya altrasaundi.
Uainishaji
Katika mwaka wa 2009Shirika la Afya Duniani (WHO) liliainisha au liligawa homa ya dengi katika aina mbili: isiyo na utata, na kali. Kabla ya haya, mnamo mwaka wa 1997, shirika la afya duniani liligawanya ugonjwa huu katika homa isiyotofautishwa, homa ya dengi na homa ya kihemorajiki ya dengi. Shirika la afya duniani lilifanya uamuzi kuwa njia hii ya kugawanya homa ya dengi na ambayo ni ya zamani ilistahili kufanywa kwa njia rahisi. Pia liliamua kuwa njia hiyo ya zamani ilikuwa zuivu: haikuonyesha njia zote ambamo homa ya dengi inaweza kujitokeza. Ingawa uainishaji wa homa ya dengi ulibadilishwa kirasmi, uainishaji wa kale bado unatumika mara kwa mara.
Samia Suluhu Hassan
Maisha ya awali
Baada ya kumaliza masomo yake ya sekondari mnamo 1977, aliajiriwa na Wizara ya Mipango na Maendeleo kama karani. Alifuata kozi fupi kadhaa. Mnamo 1986, alihitimu kutoka Taasisi ya Usimamizi wa Maendeleo (Chuo Kikuu cha Mzumbe cha leo) na diploma ya hali ya juu katika utawala wa umma.
Baada ya kuhitimu, aliajiriwa kwenye mradi uliofadhiliwa na Shirika la Mpango wa Chakula Duniani (World Food Programme). Kati ya miaka 1992 na 1994, alisoma kwenye Chuo Kikuu cha Manchester, Uingereza na kuhitimu stashahada ya uzamili katika uchumi.
Mnamo mwaka 2015, alipata MSc yake katika Maendeleo ya Uchumi wa Jamii kupitia mpango wa pamoja kati ya Chuo Kikuu Huria cha Tanzania na Chuo Kikuu cha Kusini mwa New Hampshire.
Kazi ya siasa
Mnamo mwaka 2000 aliamua kujiunga na siasa. Aliteuliwa na CCM kama mbunge wa viti maalum katika Baraza la Wawakilishi la Zanzibar akateuliwa na rais Amani Karume kuwa waziri wa utalii na bishara. Alikuwa mwanamke pekee kwenye ngazi ya mawaziri akaona alidharauliwa na wenzake wa kiume kwa sababu ya jinsia yake. Alichaguliwa tena mnamo 2005 kwenye viti maalum na aliteuliwa tena kama waziri katika wizara ya kazi, jinsia na watoto.
Mwaka 2010 aligombea kwenye uchaguzi kwa Bunge la Kitaifa, akisimama katika jimbo la Makunduchi na kushinda kwa zaidi ya % 80. Rais Jakaya Kikwete alimteua kuwa Waziri wa Nchi wa Mambo ya Muungano. Mnamo 2014, alichaguliwa kama Makamu Mwenyekiti wa Bunge Maalum la Katiba iliyokuwa na jukumu la kuandaa katiba mpya ya nchi. Mnamo tarehe 30 Aprili 2021 alichaguliwa kuwa mwenyekiti wa CCM akiwa mwenyekiti wa kwanza mwanamke.
Makamu wa Rais
Mnamo Julai 2015, mteule wa urais wa CCM, John Magufuli alimchagua kuwa mgombea mwenza wa uchaguzi wa 2015 na kumfanya kuwa mgombea mwenza wa kwanza mwanamke katika historia ya chama hicho. Baadaye alikuwa makamu wa rais wa kwanza mwanamke katika historia ya nchi kutokana na ushindi wa Magufuli katika uchaguzi.
Maisha ya binafsi
Mnamo 1978 aliolewa na Hafidh Ameir aliye kwa sasa afisa kilimo mstaafu. Wana watoto wanne: binti mmoja na wavulana watatu. Binti yake Wanu Hafidh Ameir (aliyezaliwa 9 Februari 1982), mtoto wa pili, ni mbunge wa viti maalum katika Baraza la Wawakilishi la Zanzibar.
Homa ya dengi
Uainishaji
Katika mfumo wa kale wa shirika la afya duniani wa uainishaji, homa ya kihemorajiki ya dengi iligawanywa katika viwango vinne vinavyoitwa awamu ya I–IV:
Vipimo vya maabara
Homa ya dengi inaweza kutambuliwa kwa vipimo vya maabara vya mikrobiolojia. Vipimo vingine vichache tofauti vinaweza kufanywa. Kipimo kimoja (utengaji wa virusi) hutenga (au kugawanya) virusi vya homa ya dengi kwenye vikuza viini (au sampuli) za seli. Aina nyingine ya kipimo (utambuzi wa asidi za kiiniseli) hutafuta asidi za kiiniseli  kwenye virusi kwa kutumia ufundi sanifu uitwao msururu wa athari za polima (PCR). Kipimo cha tatu (utambuzi wa antijeni) hutafuta antijeni kwenye virusi. Kipimo hutafuta kwenye damu antibodi zinazotengenezwa na mwili ili kupigana na virusi vya homa ya dengi Vipimo vya utengaji wa virusi na utambuzi wa asidi za kiiniseli ni bora kuliko utambuzi wa antijeni. Hata hivyo, gharama ya vipimo hivi ni ghali Na kwa hivyo havipatikani katika sehemu nyingi. Homa ya dengi inapokuwa katika awamu za kwanza, vipimo vinaweza kuwa hasi (kumaanisha havionyeshi kuwa mtu huyo ana ugonjwa huo).
Nat Phillips
thumb|Phillips akiwa na VfB Stuttgart mnamo 2019 Nathaniel Harry Phillips (alizaliwa 21 Machi 1997) ni mchezaji wa soka wa Uingereza ambaye anacheza kama beki wa kati wa klabu ya Liverpool.
Homa ya dengi
Vipimo vya maabara
Isipokuwa vipimo vya antibodi, vipimo hivi vya maabara vinaweza kusaidia kutambua homa ya dengi katika awamu ya (mwanzoni) kwanza ya ugonjwa pekee. Hata hivyo, vipimo vya antibodi vinaweza kudhibitisha kuwa mtu ana homa ya dengi katika awamu za mwisho za maambukizi. Mwili hutengeza antibodi maalum ambazo hupigana na virusi vya homa ya dengi baada ya siku 5 hadi 7
Nat Phillips
Maisha ya Awali
Phillips alizaliwa Bolton, huko Manchester.
Homa ya dengi
Kinga
Hakuna chanjo zilizoidhinishwa kuwakinga watu kutokana na virusi vya homa ya dengi. Ili kuzuia maambukizi, Shirika la afya duniani lilipendekeza kudhibiti idadi ya mbu na kuwakinga watu dhidi ya kuumwa na mbu.
Nat Phillips
Awali
Mnamo 2016, Phillips aliondoka katika akademi ya Bolton Wanderers na kuelekea jiji la Huddersfield kupata mafunzo baada ya kupata ufadhili wa masomo katika Chuo Kikuu cha North Carolina huko Charlotte. Siku mbili kabla ya safari yake ya kuelekea nchini Marekani, alijiunga na akademi ya Liverpool.
Homa ya dengi
Kinga
Shirika la afya duniani lilipendekeza mpango wa kuzuia homa ya dengi (unaoitwa mpango "unganifu wa kudhibiti vekta") ulio na sehemu tano tofauti:
Shirika la afya duniani pia linapendekeza kufanya vitu maalum ili kudhibiti mbu na kuwakinga watu dhidi ya kuumwa. Njia bora zaidi ya kudhibiti aina ya " Aedes aegypti" ni kuharibu makazi yake. Watu wanafaa kumwaga maji yaliyo kwenye vyombo katika mazingira yao ( ili mbu wasitage mayai humo ndani). Viua wadudu au mbinu zaki kibayolojia vinaweza pia kutumika katika kudhibiti mbu katika maeneo haya. Wanasayansi wanafikiri kuwa kunyunyiza otganofosfati au kiua wadudu cha pairethroidi hakusaidii. Maji yaliyosimama (yasiyotiririka) yanafaa kutolewa kwasababu yanavutia mbu na pia watu wanaweza kuwa na matatizo ya kiafya ikiwa viua wadudu vitaongezeka kwa maji yaliyosimama Ili kuzuia kuumwa na mbu, watu wanaweza kuvaa nguo zinazofunika ngozi yao kikamilifu. Wanaweza kutumia vizuia wadudu (kama vile viowevu vya kuua wadudu), ambayvo husaidia kuwafukuza mbu. (DEET ni bora zaidi) Watu wanaweza pia kutumia neti wanapopumzika.
Udhibiti
Hakuna tiba maalum ya homa ya dengi. Watu tofauti wanahitaji matibabu tofauti kulingana na dalili zao. Watu wengine hupata nafuu kwa kunywa vinywaji tu nyumbani wahudumu wao wa afya wakifuatilia ili kuhakikisha wanapata nafuu. Watu wengine wanahitaji dawa za kupitishwa kwenye mishipa na kupewa damu. Mtaalam wa afya anaweza kuamua kumlaza hospitalini ikiwa ana dalili mbaya za hatari, hasa ikiwa ana hali mbaya ya kiafya inayodumu kwa muda mrefu.
Watu walioambukizwa wanapohitaji viowevu kupitia kwenye mshipa, kwa kawaida huvihitaji kwa siku moja au mbili. Mtaalam wa afya ataongeza kiwango cha viowevu anavyopewa ili mtu huyo aweze kutoa kiwango fulani cha mkojo (0.5–1 mL/kg/hr). Kiowevu hicho huongezwa hadi hematokriti ya mtu huyo (kiwango cha ayoni kwenye damu) na ishara muhimu kurejea katika hali yake ya kawaida. Kwa sababu ya hatari ya kutokwa na damu, wataalam wa huduma za afya hujaribu kujitenga nataratibu za kiafya zenye madhara kama vile intubesheni ya nasogastri (kuweka tyubu kwenye pua la mtu na kuiteremsha hadi kwenye tumbo), kudunga sindano kwenye misuli (kumpa mtu dawa kwenye misuli moja kwa moja) na kwenye mianya ya ateri (kuweka sindano kwenye ateri). Asetaminofeni (Tylenol) inaweza kutumiwa kudhibiti homa na maumivu. Aina ya dawa ya kuzuia kuvimba inayoitwa NSAID (kama vile ibuprofeni na asprini) hazifai kutumiwa kwa sababu zinaweza kusababisha kutokwa na damu. Kupewa damu kunafaa kuaza mapema iwapo ishara kuu za mtu huyu zitabadilika au si za kawaida na ikiwa idadi ya seli nyekundu za damu inapungua. Ikiwa damu itahitajika, mtu anafaa kupata damu nzima (damu ambayo haijagawanywa katika sehemu tofauti) au kundi la seli nyekundu za damu. Pleteleti (zilitengwa kutoka kwa damu nzima) na plazma – mbichi iliyoganda huwa haipendekezwi.
Akonolinga
ni mji uliopo katika nchi ya Kamerun, mkoa wa Kati.
Homa ya dengi
Udhibiti
Mtu anapokuwa katika awamu ya kupata nafuu kutokana na homa ya dengi, hatapewa tena viowevu kupitia mishipani ili asiweze kupata limbiko la viowevu mwilini mwake. Ikiwa kiowevu kitakuwa kingi na dalili kuu ziwe dhabiti(zisizobadilika) ni vyema kuacha kumpa viowevu zaidi. Ikiwa mtu hako tena katika awamu ya hatari ya ugonjwa huu, anaweza kupewa diuretiki ya kitanzi kama vile furosemidi (Lasix). Hii inaweza kusaidia kuondoa viowevu zaidi kwenye damu yake.
Uwezekano
Watu wengi walio na homa ya dengi hupata nafuu na hawapati matatizo yoyote baadaye. Bila matibabu, asilimia 1 hadi 5 ya watu walioambukizwa (1 hadi 5 katika kila watu 100) hufariki kutokana na homa ya dengi. Kwa kupata matibabu yanayofaa, chini ya asilimia 1 hufariki. Hata hivyo, kwa watu walio na homa kali ya dengi, asilimia 26 hufariki (26 kwa kila 100)
Akonolinga
Mwaka 2021 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 17,181
Air Zimbabwe
Air Zimbabwe ni ndege ya kitaifa ya nchi ya Zimbabwe illiyo na makao yake kwenye Uwanja wa Ndege wa Kimataifa wa Harare mjini Harare. Inahudumu ndege za kwenda Afrika Kusini, Asia na London Gatwick.
Homa ya dengi
Uwezekano
Homa ya dengi imeenea sana katika zaidi ya nchi 110. Kila mwaka, watu milioni 50 hadi 100 ulimwenguni huambukizwa. Pia husababisha watu nusu milioni kulazwa hospitalini na takriban vifo 12,500 hadi 25,000 ulimwenguni kila mwaka.
Homa ya dengi ndio ugonjwa wa virusi ulioenea sana ambao huenezwa na wadudu. Homa ya dengi inakisiwa kuweza kusababisha ulemavu kwa maisha ya mtu kwa taktiban miaka 1600 kwa kila milioni moja ya watu. Hii ina maana kuwa kwa kila milioni moja ya watu, homa ya dengi husababisha takriban miaka 1600 ya maisha kupotea. Hii ni takriban ni karibu sawa na athari zinazosababishwa na magonjwa mengine ya utotoni na ya tropiki kama vile kifua kikuu. Homa ya dengi inakisiwa kuwa ugonjwa wa pili muhimu wa tropiki baada yamalaria. Shirika la afya duniani pia huainisha denge kama mojawapo wa magonjwa 16 ya tropiki yaliyotelekezwa (kumaanisha kuwa haichukuliwi kuwa jambo zito ipasavyo).
Homa ya dengi inazidi kuenea ulimwenguni. Katika mwaka wa 2010, homa ya dengi ilikuwa imeenea mara 30 zaidi ikilinganishwa na mwaka wa 1960. Mambo mengi yanakisiwa kusababisha kuongezeka kwa denge. Watu wengi wanaishi mijini. Idadi ya watu ulimwenguni inaongezeka. Watu wengi wanasafiri kimataifa ( kati ya nchi). Halijoto duniani pia inakisiwa kusababisha ongezeko la homa ya dengi.
Air Zimbabwe
Historia
Ndege hii ilianzishwa mnamo 1 Septemba 1967. Ilianza kusafiri hadi London Gatwick kuanzia2 Aprili 1980. Kampuni hii inamilikiwa na serikali. Kwa ajili ya madeni mengi, Air Zimbabwe ilitolewa kwenye kundi la IATA mnamo Februari 2004. Mnamo Aprili 2006, namba ya wasafiriwa ilishuka kutoka milioni moja (1999) hadi 230,000 (2005). Mnamo Oktoba 2006, wakati bei ya vitu ilipanda nchini Zimbabwe, Benki Kuu ya Zimbabwe ilitangaza kuwa haitaendelea kuwasaidia Air Zimbabwe pamoja na kampuni zingine zinazoleta hasara.
Homa ya dengi
Uwezekano
Homa ya dengi hutokea sana katika eneo laikweta. Watu bilioni 2.5 wanaishi katika maeneo ambapo homa ya dengi hutokea. Asilimia 70 ya watu hawa wanaishi Asia na Pasifiki. Marekani asilimia 2.9 hadi 8 ya watu wanaorudi kutoka katika sehemu zilizo na homa ya dengi na wana joto jingi, waliambukizwa walipokuwa wakisafiri Katika kundi hili la watu, homa ya dengi ndiyo maambukizi ya pili katika kuenea yaliyotambuliwa baada ya malaria
Historia
Mara ya kwanza kuandika kuhusu dengi ilikuwa takribani miaka mingi iliyopita. Ensaiklopidia ya tiba ya Uchina kutoka katika Nasaba ya Jin (iliyokuwepo tangu 265 hadi 420 AD) ilizungumzia kumhusu mtu ambaye huenda alikuwa na homa yadengi. Kitabu hicho kilizungumzia "sumu ya maji" iliyosababishwa na wadudu wanaopaa. Kunazo pia nakala zilizoandikwa tangu karne ya 17 (miaka ya 1600) kuhusu kinachoweza kuwa epidemiki ya homa ya dengi (ambapo ugonjwa huo ulienea kwa haraka kwa muda mfupi). Ripoti za hapo awali za epidemiki ya homa ya dengi huenda ni za tangu mwaka ya 1779 na 1780. Ripoti hizi zinazungumzia epidemiki iliyomaliza Asia, Afrika na Kaskazini mwa Marekani. Tangu wakati huo hadi mwaka wa 1940, hapakuwa na epidemiki nyingine nyingi.
Mto Loodo Ariak
ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana katika kaunti ya Kajiado nchini Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Homa ya dengi
Historia
Katika mwaka wa 1906, wanasayansi walidhibitisha kuwa watu walipata maambukizi kutokambu aina ya Aedes. Katika mwaka wa 1907, wanasayansi walionyesha kuwa homa ya dengi husababishwa na virusi. Huu ulikuwa ugonjwa wa pili kuonyeshwa kusababishwa na virusi. (Wanasayansi walikuwa tayari washadhibitisha kuwa virusi husababisha homa ya manjano). John Burton Cleland na Joseph Franklin Siler walizidi kutafiti kuhusu virusi vya homa ya dengi,na kutambua jinsi vinavyoenea.
Homa ya dengi ilianza kuenea kwa haraka katika na baada ya Vita vya Pili Duniani. Hii inakisiwa kuwa kutokana na vita kubadili mazingira  kwa njia tofauti. Aina tofauti za homa ya dengi pia huenea katika maeneo mapya. Kwa mara ya kwanza watu walianza kupata homa ya kihemorajiki ya dengi. Aina hii kali ya ugonjwa huu iliripotiwa kwa mara ya kwanza nchini Ufilipino mnamo mwaka wa 1953. Kufikia miaka ya 1970, homa ya kihemorajiki ya dengi ilikuwa kisababishi kikuu cha vifo kwa watoto. Ilikuwa pia imeanza kutokea Marekani na Pasifiki. Homa ya kihemorajiki ya dengi na dalili za sindromu ya mshtuko ya dengi ziliripotiwa kwa mara ya kwanza katika Marekani ya Kati na Kusini mwaka wa 1981. Wakati huu, wataalam wa afya waligundua kuwa watu ambao walikuwa tayari wamepata aina ya 1 ya virusi vya dengi walikuwa wakipata aina ya 2 miaka michache baadaye.
Kinyasi
Kinyasi ni jina la kata ya Wilaya ya Kondoa katika Mkoa wa Dodoma, Tanzania yenye postikodi namba 41722 . Wakati wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8816 waishio humo.
Homa ya dengi
Historia ya neno hili
Haijulikani sana mahali ambapo neno "dengi" lilitokea. Watu wengine hukisia kuwa linatoka katika Swahili kirai Ka-dinga pepo Kirai hiki kinazungumzia kuhusu huo ugonjwa kusababishwa na pepo za kishetani Neno la kiswahili dinga linakisiwa kutoka katika neno la Kihispania dengi. Neno hili linamaanisha "makini". Huenda neno hilo lilitumika kumwelezea mtu aliyeathiriwa na maumivu ya mifupa yanayotokana na homa ya dengi; uchungu huo ungemfanya mtu kutembea kwa makini. Hata hivyo, pia kuna uwezekano kuwa neno hilo la Kihispania lilitokea katika lugha ya kiswahili na sio ilivyosemwa hapo awali.
Neno" homa ya kuvunja mifupa" lilitumika kwa mara ya kwanza na Benjamin Rush aliyekuwa daktari (fizishiani) na "Mwanzilishi". Katika mwaka wa 1789, Rush alitumia jina "homa ya kuvunja mifupa” katika ripoti inayohusu kuzuka kwa dengi mwaka wa 1780 nchini Philadelphia. Katika ripoti hiyo, Rush alitumia sana neno rasmi "homa ya kuondoa nyongo". Neno "homa ya dengi halikutumika sana hadi baada ya mwaka wa 1828. Kabla ya hapo, watu tofauti walitumia majina tofauti kwa ugonjwa huo. Kwa mfano, homa ya dengi pia iliitwa "homa ya kuvunja moyo" na "la dengue" Majina mengine pia yalitumika kwa dengi kali: kwa mfano, "thrombocytopenic purpura ya kuambukiza", "Philippine," "Thai," na "homa ya kihemorajiki ya Singapore".
Utafiti
Wanasayansi wanazidi kufanya utafiti wa njia za kukinga na kutibu homa ya dengi. Watu pia wanajaribu kudhibiti mbu, kutengeneza dawa ya chanjo na kutengeneza dawa ya kupigana na virusi hivi.