cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Madonda matakatifu
Uchunguzi
A. Sempé aliandika vizuri, “Kwa umbile lake madonda halisi, yale ya watakatifu ambayo peke yake yanazingatiwa na Kanisa, si madonda ya kawaida… maendeleo yake ni tofauti kimsingi na yale ya kawaida. Ili tukumbushe tu sifa zake zilizothibitishwa zaidi, tunaweza kusema madonda hayo yanakataa matibabu yoyote na vilevile hayapatwi na uozo wowote: hakuna tiba inayoweza kuyaponya, wala usaha unaopatikana ndani yake, ingawa mara nyingi yanakaa wazi miaka”; kumbe jeraha lolote la kawaida linasababisha usaha, hata katika hao wenye madonda matakatifu. “Pengine madonda yanakauka ghafla kikamilifu, kiasi kwamba ngozi ya kovu inavutika na kuwa imara kama ngozi ya jirani… ingawa inawezesha kutambua sura na ukubwa wa donda la chini yake. Hatimaye madonda halisi yanatonatona mara kwa mara kulingana na maadhimisho ya liturujia” au kwenye Ijumaa, pengine hata siku ambazo mhusika hakutarajia kwa kutojua mwaka huo adhimisho fulani linaangukia siku hiyo. “Je, sifa hizo si za ajabu? Hakuna kitu cha namna hiyo kinachotokea kamwe… kwa msaada wa udanganyifu katika wenye matatizo ya nafsi”.
Pengine mwenye madonda matakatifu akilala chali, damu yanatiririka kutoka madonda ya miguu upande iliotiririka kutoka yale ya Kristo, kwa hiyo kinyume cha elekeo la mvutano. Vilevile wingi wa damu inayotoka hauelezeki: ingawa kwa kawaida madonda matakatifu yako juujuu, mbali na mishipa mikubwa ya damu, yanabubujika kwa wingi.
Katika kueleza madonda hayo sifa hizo za pekee kisayansi zinatajwa pamoja na nafasi za Kiroho za tukio hilo la pekee, hasa huruma kubwa kwa mateso ya Mwokozi. Tuzingatie kuliko yote kwamba madonda matakatifu yanapatikana tu katika watu ambao wanatimiza maadili kishujaa na kupenda msalaba, wanapenya fumbo la ukombozi, mateso ya roho na ya mwili ya Kristo aliyejitoa sadaka kwa wakosefu. Ndilo jambo lisilo na uhusiano wowote na watu wenye ugonjwa wa nafsi: kwamba Msulubiwa anajichagulia watu awalinganishe naye, kwa namna inayoonekana au isiyoonekana, ili atukumbushe sisi tusiojali mateso yake makali. Kusahau jambo hilo ili kufafanua kimaumbile tu madonda hayo ni kutaka kuyazingatia mbali na sababu zake kuu. Ni kama kuzingatia kinyago upande wa ubao ambamo kimechongwa, bila kujali muundo wake wa sasa, lengo lake halisi na msanii aliyejiwekea lengo hilo.
Halafu, tukitaka kupima vema tendo lolote la kibinadamu, ni lazima tuzingatie kwa uangalifu nafasi zake mojamoja kadiri ya mfululizo maarufu ufuatao: Nani, nini, wapi, kwa misaada ipi, sababu gani, namna gani na lini? Vivyo hivyo, ili tupime vizuri maana na uzito wa tukio la pekee kama hili, ni lazima tuzingatie kwa uangalifu mambo yake yote upande wa mwili na wa roho, hasa: yale yanayohusu lengo (sababu gani) likionyeshwa ama mapema kwa sala au ahadi fulani, ama baadaye kwa upendo mkubwa kwa msalaba; yale yanayohusu kitu chenyewe (nini), k.mf. madonda ya mwili yanasababisha pamoja na mateso makali mwilini jeraha tamu rohoni linaloweza kutokana na Mungu tu; yale yanayomhusu mtu (nani), ambaye ni mnyenyekevu, mtiifu na ana upendo mkubwa; yale yanayohusu njia (kwa misaada ipi), ambapo hapana ujanja wala ushirikina; hatimaye yale yanayohusu wakati na mahali (wapi na lini). Mambo hayo yote yakilingana, tunafikia hakika fulani kuhusu asili ya Kimungu ya madonda hayo, kwamba hakuna ugonjwa unaofanya watu hao wafanane na Yesu msulubiwa.
Wengi walikuwa na huruma kubwa ipitayo maumbile kwa mateso ya Mwokozi wasipate madonda hayo. Tunaweza kutaja watakatifu waliowahi kuzama katika mafumbo, kutoka nje ya nafsi zao na hata kuwa na jeraha la Kiroho moyoni pasipo madonda mwilini. Kati ya walioyapokea, walio wengi hawakuyatarajia wala kuyataka: Yesu mwenyewe anawapatia wale anaotaka, anapotaka na anavyotaka. Ni neema ya pekee ambayo haipo katika njia ya kawaida ya utakatifu.
Loutété
ni mji uliopo katika Jamhuri ya Kongo, mkoa wa Bouenza.
Mwaka 2007 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 19,212.
Tsada
thumbnail|right|200px|Tsada, Paphos Tsada ni kijiji cha Wilaya ya Paphos magharibi mwa Kupro, karibu sana na kijiji cha Kili na kile cha Kallepia.
Kiko katika urefu wa mita 600 juu ya usawa wa bahari na kina wakazi 1,000 hivi.
Chegutu
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Mashonaland Magharibi.
Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa kuwa 66,000.
Ziwa Nzerkera
ni kati ya maziwa madogo ya Tanzania.
Linapatikana katika mkoa wa Pwani.
Siro na Yohane
Siro na Yohane (alifariki Canopus, 31 Januari 311) ni wafiadini Wakristo wa Aleksandria (Misri) waliokatwa kichwa kwa imani yao.
Walikamatwa walipokwenda kuwatia moyo Teodosia, Teotista, Eudosia na mama yao Atanasia.
Kabla ya hapo, Siro alikuwa mganga, halafu mmonaki.
Habari zao ziliandikwa na patriarki Sofroni wa Yerusalemu.
Tangu kale wanaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 31 Januari.
A'Lelia Bundles
thumb|right|200px|A'Lelia Perry Bundles A'Lelia Perry Bundles (alizaliwa Juni 7, 1952) ni mwandishi wa habari wa Marekani, mtayarishaji na mwandishi wa habari anayejulikana kwa biografia yake ya 2001 ya nyanya yake mkubwa Madam C. J. Walker.
Familia na maisha ya mapema
Lelia Bundles alikulia Indianapolis, Indiana kwenye familia ya wafanya biashara. Alipewa jina la bibi yake (kupitia kupitishwa) A'Lelia Walker kwenye miaka ya (1885-1931), mtu wa kati wa Harlem Renaissance na binti wa mjasiriamali Madam C. J. Walker. Mama wa Bundles, A'Lelia Mae Perry Bundles mwaka (1928-1976), makamu wa raisi wa Kampuni ya Utengenezaji ya Madam CJ Walker na anayefanya kazi katika siasa za ndani na za serikali, pia aliwahi kuwa mwanachama wa Bodi ya Shule ya Jiji la Washington pamoja na kuwa msimamizi wa fedha kwenye Jiji la Indianapolis. Baba yake, S. Henry Bundles, Jr. mwaka (1927-2019), alikuwa raisi wa Maabara ya Mkutano, mtengenezaji mwingine wa utunzaji wa nywele, mnamo 1957 baada ya kufanya kazi kwa muda mfupi na Kampuni ya Walker. Alifanya kazi kama mkurugenzi wa Tamasha la Indianapolis kwa miaka mingi na alikuwa mwanachama wa bodi ya Mkataba wa Indianapolis na Ofisi ya Wageni.
Kazi
Alikuwa mtayarishaji na mtendaji na ABC News, akihudumu kama mkurugenzi wa ukuzaji wa talanta huko Washington, DC na New York kama naibu mkuu wa ofisi huko Washington, DC; kama mtayarishaji wa World News Tonight na Peter Jennings; na kama mwenyekiti wa baraza la utofauti akimshauri rais wa ABC News David Westin. Kabla ya kujiunga na ABC News, alikuwa mtayarishaji na Habari za NBC katika ofisi za New York, Houston na Atlanta za The Today Show na NBC Nightly News na Tom Brokaw. Alikuwa pia mtayarishaji huko Washington, DC kwa vipindi viwili vya majarida vya NBC vilivyoshirikishwa na Connie Chung na Roger Mudd wakati wa miaka ya 1980.
Kitabu chake, On Her Own Ground: The Life and Times of Madam CJ Walker (Scribner, 2001), kilipewa jina la Kitabu mashuhuri cha New York Times mnamo 2001, na kupokea Tuzo ya Letitia Woods Brown ya Chama cha Wanahistoria Wanawake Weusi mnamo 2001 kama kitabu bora juu ya historia ya wanawake weusi. Mnamo mwaka wa 2020, kitabu kilibadilishwa na kuwekwa kwenye mtindo wa tamthilia na kuonyeshwa na tovuti ya filamu Netflix ya Self Made na Octavia Spencer. Kitabu cha watu wazima cha Bundles Madam C. J. Walker: Mjasiriamali, (Chelsea House, 1991) alipokea Tuzo ya American Book Award mnamo mwaka 1992  Kabla ya Columbus Foundation.
Yeye ni mdhamini wa Chuo Kikuu cha Columbia na anahudumu kama mwenyekiti na rais wa Bodi ya Wakurugenzi ya National Archives Foundation.
Yuko kwenye Taasisi ya Radcliffe kwa bodi ya ushauri ya Masomo ya Juu, kamati ya kuteua Chama cha Harvard Alumni, Klabu ya Harvard ya Washington, DC, Bodi ya Wadhamini wa Chuo cha Radcliffe, na bodi ya Jumba la Wanawake la Umaarufu. Alikuwa raisi of the Radcliffe College Alumnae Association from 1999 to 2001 and chaired the Columbia University Graduate School of Journalism's alumni advisory committee to change the school's alumni organization in 2006.
Tuzo
Tuzo ya Emmy (Habari za NBC)
Kimoraid
Kimoraid ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamoraid. Mwaka wa 1988 idadi ya wasemaji wa Kimoraid imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimoraid iko katika kundi la Kipapua ya Magharibi.
Kigongoi Magharibi
Kigongoi Magharibi ni kata ya Wilaya ya Mkinga katika Mkoa wa Tanga, Tanzania.
Marseli wa Afrika
alikuwa Mkristo wa Afrika Kaskazini katika karne za kwanza.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 19 Februari.
Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.
Metras
Metras (aliuawa katikati ya karne ya 3) alikuwa mfiadini Mkristo wa Aleksandria (Misri) ambaye kwa kukataa kutamka maneno yasiyofaa aliuawa kwa kupigwa mawe wakati wa dhuluma ya kaisari Decius.
Pengine wanatajwa kama wafiadini wenzake Saturnini, Tirso, Vikta, Tarsisi, Zotiko na Siriaki.
Bouansa
ni mji uliopo katika Jamhuri ya Kongo, mkoa wa Bouenza.
Hitman 2
thumb|Hitman katika Gamecom 2012 Hitman 2 ni mchezo wa video wa siri wa 2002 uliotengenezwa na IO Interactive na kuchapishwa na Eidos Interactive ya Microsoft Windows, PlayStation 2, Xbox na GameCube. Mchezo ulitolewa tena kwa Windows kupitia huduma ya usambazaji wa Steam mkondoni.
Mchezo huu unahusu kwenda kumuokoa padri aliyetekwa na watu wasiojulikana.
Kwabada
ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania.
Ziwa Siwandu
ni kati ya maziwa madogo ya Tanzania.
Linapatikana katika mkoa wa Pwani.
Mto Narang'ai
unapatikana katika kaunti ya Nyamira, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Olsabukiai
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Karoi
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Mashonaland Magharibi.
Mto Olsabukiai
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Karoi
Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa kuwa 34,000.
Loudima
ni mji uliopo katika Jamhuri ya Kongo, mkoa wa Bouenza.
Mwaka 2007 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 14,130.
Ziwa Tagalala
ni kati ya maziwa madogo ya Tanzania.
Mokgomane
Mokgomane ni kijiji katika Barolong, Wilaya ya Southern huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 708 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Ziwa Tagalala
Linapatikana katika mkoa wa Pwani.
Kwemingoji
ni kata ya Wilaya ya Muheza katika Mkoa wa Tanga, Tanzania.
Kimoskona
Kimoskona ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamoskona. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kimoskona imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimoskona iko katika kundi la “East Bird's Head”.
Chadwick Boseman
Chadwick Aaron Boseman (2 Februari 1976 – Agosti 28, 2020) alikuwa mwigizaji wa Marekani. Alitambulika sana kama Mfalme T'Challa wa Wakanda kupitia Black Panther ambapo kwa mara ya kwanza alionekana 2016 kwenye "Captain America: Civil War" na baadaye 2018 kwenye filamu kamili ya Black Panther. Aliendelea kuonekana katika ulimwengu huo wa Marvel, Avengers: Infinity War (2018), na Avengers: Endgame.
Boseman alifariki mnamo tarehe 28 Agosti, 2020 kwa tatizo la kansa ya utumbo mpana.
Kimpur
Kimpur ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Wampur. Mwaka wa 1993 idadi ya wasemaji wa Kimpur imehesabiwa kuwa watu 7000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimpur haihusiani na lugha nyingine.
Ruwa
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Mashonaland Mashariki.
Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa kuwa 94,000.
Mto Olturotua
unapatikana katika kaunti ya Narok, magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Beitbridge
ni mji wa Zimbabwe, makao makuu ya mkoa wa Matabeleland Kusini.
Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa kuwa 58,000.
Eneo bunge la Lurambi
Eneo bunge la Lurambi ni mojawapo ya majimbo ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili ni moja kati ya majimbo kumi na mawili katika Kaunti ya Kakamega, Magharibi mwa nchi.
Historia
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1963.
Amma Talida
Amma Talida (yaani Mama Talida) alikuwa bikira abesi wa monasteri huko Antinoe (Misri).
Palladius (aliyefariki 431) aliandika vizuri sana juu yake baada ya kumfahamu akiwa mzee wa miaka 80 na kuongoza masista 60 hivi.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Januari.
Tom Holland
alt=Tom Holland|thumb|Tom Holland Thomas Stanley Holland (aliyezaliwa Juni 1, 1996) ni mwigizaji wa Uingereza na mcheza ngoma. Anajulikana kwa kucheza Spider-Man katika Marvel Cinematic Universe (MCU) Captain America: Civil War (2016), Spider-Man: Homecoming (2017), na Avengers: Infinity War (2018).
Mnamo mwaka 2003, Thomas alibainika kuwa na ugonjwa wa kiakili wa kutoweza kusoma na kuandika.
Barbara Becnel
Barbara Cottman Becnel (alizaliwa Mei 30, 1950) ni mwandishi wa vitabu, mwandishi wa habari na mtengenezaji filamu wa Marekani.
Alikuwa rafiki wa karibu wa mwanasheria Crips mwanzilishi Stanley Williams (aka "Stan Tookie Williams"; akahukumiwa kwa mauaji ya kiongozi wa zamani wa genge ambaye baadaye angekuwa mwanaharakati wa kupambana na genge na mwandishi), na mhariri wa safu ya vitabu vya watoto ya Williams, ambavyo vilisema dhidi ya ghasia za genge. Williams aliuawa mnamo mwaka 2005. Becnel alishirikiana kuandaa Tuzo ya Dhahabu ya Globu - filamu iliyoteuliwa  Ukombozi: Hadithi ya Stan Tookie Williams , ambayo aliigiza mwigizaji aliyeshinda tuzo Lynn Whitfield akicheza nafasi ya Becnel.
Kindamba, Kongo
ni mji uliopo katika Jamhuri ya Kongo, mkoa wa Pool.
Barbara Becnel
Wasifu
Becnel alikuwa akihudhuria mauaji ya Williams kama mmoja wa mashahidi wake waliochaguliwa. Baada ya kutangazwa kuwa amekufa, yeye, pamoja na marafiki zake wawili, mtendaji wa televisheni Shirley Neal na mtayarishaji wa sinem Rudy Langlais, walisimama na kupiga kelele kwamba California imemuua mtu asiye na hatia. Baada ya kunyongwa, alisema "Tutathibitisha kutokuwa na hatia kwake, na tutakapofanya hivyo, tutaonyesha kwamba Gavana Arnold Schwarzenegger, kwa kweli, yeye ni muuaji mwenye damu baridi." Williams alimwamuru Becnel afanye mipango ya mazishi yake, ambayo yalifanyika katika Kanisa la Bethel Methodist African Episcopal mnamo Desemba 20, 2005. Zaidi ya watu 3,000 walihudhuria ibada ya kumbukumbu ya Williams. Jumapili, Juni 25, 2006, Becnel na Neal walitoa majivu ya Williams ndani ya ziwa katika Thokoza Park, iliyoko katika mji mweusi wa Soweto, Johannesburg, Afrika Kusini. Mnamo Februari 2009, Becnel na Neal walitoa "Tribute: Stanley Tookie Williams, 1953-2005", waraka ambao walielekeza na kutoa kuhusu Williams. Alitangaza ya kwamba anatarajia kumzibiti Schwarzenegger katika uchaguzi waugavana,Becnel aligombea [[chama cha kidemokrasia(Merika) chama cha Kidemokrasia kwa Gavana wa California mnamo 2006, mwanamke wa kwanza mweusi kufanya hivyo. Alimaliza na kura 66,544 kwa jumla, ambazo zilifikia kura zote zilizopigwa, akija wa tatu kati ya wanademokrasia wanane nyuma ya Phil Angelides na Steve Westly. Kampeni yake ilivutia umakini wa vyombo vya habari, na akapata pesa za kutosha katika wiki ya mwisho ya kampeni ya kuendesha matangazo ya luninga na redio.
Kindamba, Kongo
Mwaka 2007 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 59,880.
Barbara Becnel
Wasifu
Westly]] Kwa kuunga mkono adhabu ya kifo Alilaani hadharani Wagombea wa Ugavana wa Kidemokrasia Phil Angelides na  mazingira na [[uhamiaji. Ukosoaji wa wazi wa Barbara juu ya Angelides na Westly ulisababisha yeye asialikwe kwenye hafla kadhaa za hafla muhimu za Chama cha Kidemokrasia wakati wa msimu wa uchaguzi mkuu. Hii, pamoja na tofauti juu ya maswala kama vile adhabu ya kifo, ilisababisha Barbara kuondoka Chama cha Democratic. Katika wiki za kwanza za 2007 Barbara alihama Chama cha Democratic na akajiunga na Green Party ya California, mshirika wa serikali wa Green Party (Merika). Alipoulizwa ni kwanini alijiunga na Chama cha Kijani, Becnel alijibu, "Chama cha Kijani kiko sawa juu ya maswala - hapana ifs, ands, au buts." 01/15 / 18347065.php Becnel ajiunga na Chama cha Kijani cha Amerika]
Kimurkim
Kimurkim ni lugha ya Kipapua nchini Indonesia inayozungumzwa na Wamurkim. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kimurkim imehesabiwa kuwa watu 290. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kimurkim haihusiani na lugha nyingine, ila labda Kilepki.
Magaoni
Magaoni ni kata ya Wilaya ya Tanga katika Mkoa wa Tanga, Tanzania.
Mouyondzi
ni mji uliopo katika Jamhuri ya Kongo, mkoa wa Bouenza.
Mwaka 2007 idadi ya watu ilikadiriwa kuwa 12,695.
Mto Nyabomite
unapatikana katika kaunti ya Nyamira, magharibi mwa Kenya (kwenye ziwa Nyanza).
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Chris Hemsworth
alt=Chris Hemsworth|thumb|Chris Hemsworth Chris Hemsworth (aliyezaliwa Agosti 11, 1983) ni mwigizaji wa filamu wa huko Australia. Anajulikana kwa ushiriki wake kama Thor katika filamu ya Thor, Avengers, na Thor: The Dark World. Hemsworth alizaliwa Agosti 11, 1983 huko Melbourne, Victoria, Australia. Yupo katika ndoa na Elsa Pataky tangu mwaka 2010. Wana binti, Rose Hemsworth.
Alianza kuigiza mwaka 2002 na aliweza kutokea katika television series ambayo inaitwa Guinevere jones na alicheza kama king Arthur.
Mwaka 2011 Marvel cinematic universe walimtambulisha Hemsworth kama cast katika muvi ya Thor na akaweza kupata umaarufu zaidi kupitia cast hiyo ya Thor, na eliendelea kufanya vizuri zaidi katika Thor the Dark world na Thor ragnarok na avenger one mpka avenger the end game.
Kutoka na umahiri wake wa kuigiza mwaka 2020 Netflix wakampa nafasi ya kucheza kama Tyler Rake katika muvi Extraction ambayo ilifanya poa kinoma na kuchukua Tunzo ya people's Choice award.
Tarafa ya Amélékia
Tarafa ya Amélékia (kwa Kifaransa: Sous-préfecture d'Amélékia) ni moja kati ya Tarafa 6 za Wilaya ya Abengourou katika Mkoa wa Indénié-Djuablin ulioko kusini-mashariki mwa Cote d'Ivoire.
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 25,238.
Makao makuu yako Amélékia (mji).
Hwange
Katika sensa ya mwaka 2022 wakazi walihesabiwa kuwa 21,000.
Publi wa Afrika
alikuwa Mkristo wa Afrika Kaskazini katika karne za kwanza.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu mfiadini.
Kwa kuwa hayajulikani mengine kuhusu historia yake, haorodheshwi tena na Martyrologium Romanum.
Sedibeng (Botswana)
Sedibeng ni kijiji katika Barolong, Wilaya ya Southern huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 708 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Nimonia
Nimonia (kutoka Kiingereza "Pneumonia") ni hali ya kuvimba ya pafu—inayoathiri hasa vifuko vya hewa viitwavyo alveoli. Husababishwa na maambukizi ya virusi au bakteria na kwa nadra kwa vimelea, baadhi ya dawa na magonjwa mengine kama ugonjwa wa kinga nafsia.
Dalili hasa ni kikohozi, maumivu ya kifua, joto jingi mwilini na upumuaji mgumu. vifaa vya utambuzi ni eksirei na ukuzaji wa vimelea vya makohozi.
Chanjo za kuzuia baadhi ya aina za nimonia zipo. Matibabu hutegemea kisababishi cha msingi. Nimonia inayotazamiwa ya bakteria hutibiwa kwa antibiotiki. Iwapo nimonia hiyo ni kali, mwathiriwa hulazwa hospitalini.
Kila mwaka, nimonia huathiri takriban watu milioni 450 ambao ni asilimia saba ya idadi kamili ya watu duniani na husababisha takriban vifo milioni 4. Ingawa nimonia ilichukuliwa na William Osler katika karne ya 19 kuwa "nahodha wa visababishi vya vifo", majilio ya tiba ya antibiotiki na chanjo katika karne ya20 yameendeleza kuongoka. Hata hivyo katika nchi zinazostawi, na kwa wazee sana na wachanga sana na walio na wanaougua mara kwa mara, nimonia bado ndicho kisababishi kikuu cha vifo.
Ishara and dalili
Watu walio na nimonia ya kuambukiza mara nyingi huwa na kikohozi chenye kohozi, joto jingi mwilini pamoja nabaridi inayotetemesha,upungufu wa pumzi, maumivu ya kifua makali wakati wa kuvuta pumzi, na ongezeko la kiwango cha kupumua. Kwa wazee, ishara inayoonekana sana inaweza kuwa kuchanganyikiwa. Kwa watoto chini ya miaka mitano, ishara na dalili hasa ni joto jingi mwilini, kikohozi, upumuaji wa haraka au mgumu.
Moise Kean
thumb|211x211px|Kean akiwa Juventus Moise Bioty Kean (matamshi ya Kiitalia: [mɔize kɛn]; alizaliwa 28 Februari 2000) ni mchezaji wa soka wa Italia ambaye anacheza kama winga wa klabu ya Juventus na timu ya taifa ya Italia.
Maisha
Alizaliwa Vercelli na wazazi wa Ivory Coast. Kean mara ya kwanza alionwa na ndugu yake Renato Biasi akicheza mpira, ambaye alimshauri acheze timu za vijana wa Asti,Alimsikiliza na kufuata mashauri yake, akaonesha kiwango kizuri na akachukuliwa na klabu ya Torino mwaka 2013.
Mnamo 19 Novemba 2016, akiwa na umri wa miaka 16, aliingia uwanjani dakika ya 84 baada ya kutolewa Mario Mandžukić kwa kushinda 3-0 dhidi ya Pescara, na hivyo akawa mchezaji wa kwanza aliyezaliwa katika miaka ya 2000 kushindana katika mojawapo ya ligi nne za Ulaya. Mnamo 22 Novemba 2016, akawa mchezaji wa kwanza aliyezaliwa katika miaka ya 2000 kucheza mechi za Mabingwa wa Ulaya UEFA.
Nimonia
Ishara and dalili
Joto jingi mwilini si mahususi kabisa kwa sababu hutokea katika maradhi mengine mengi, na hali hii inaweza kukosa kwa walio na ugonjwa mkali sana auutapiamlo. Zaidi ya hayo, kikohozi hukosa mara nyingi kwa watoto wenye umri wa chini ya miezi miwili Ishara na dalili zaidi kali ni:ngozi yenye rangi ya bluu kidogo, kiu kilichopungua, matukutiko, kutapika kunakoendelea, halijoto iliyopungua sana au iliyozidi sana, au kiwango kilichopungua cha fahamu.
Taji la Kipapa
Taji la Kipapa lilikuwa kofia iliyovaliwa na Mapapa wengi hadi mwaka 1964. Hapo katikati ilizidi kupambwa na dhahabu na vito kwa mfano na taji la mfalme.
Abida Parveen
thumb|Abida Parveen
Nimonia
Ishara and dalili
Visa vya nimonia ya bakteria na ya virusi hujitokeza kwa dalili sawa. Visababishi vingine huhusishwa na sifa bainifu za kiafya zinazotokea sana bali zisizo maalum. Nimonia inayosababishwa na Legionella inaweza kutokea pamoja na maumivu ya fumbatio, kuhara, au kuchanganyikiwa, ilhali nimonia inayosababishwa na Streptokokasi numoniae huhusishwa na makohozi yenye rangi ya kutu, na nimonia inayosababishwa na Klebsiellainaweza kuwa na makohozi yenye damu ambayo mara nyingi huelezwa kama "jeli ya zambarau". Makohozi yenye damu (yaitwayohemoptisisi) pia yanaweza kutokea katika kifua kikuu, nimonia isiyo na gram, usaha kwenye mapafu na aidha mara nyingi katikabronkitisi kali. Nimonia ya maikoplasma inaweza kutokea kwa kuhusiana na kuvimba kwa tezi za shingo, maumivu ya jointi, au maambukizi kwenye sikio la kati. Nimonia ya virusi hujitokeza sana kwa kukoroma kuliko nimonia ya bakteria.
Abida Parveen
Abida Parveen (kwa Kisindhi: عابده پروين; alizaliwa 20 Februari 1954) ni mwimbaji, mtunzi na mwanamuziki wa Kiislamu wa Pakistani. Pia ni mchoraji na mjasiriamali. Parveen ni mmoja wa waimbaji wanaolipwa zaidi nchini Pakistan. Uimbaji na muziki wake umempa sifa nyingi, na amepewa jina la Malkia wa muziki wa Sufi.
Ziwa Utenge
ni kati ya maziwa madogo ya Tanzania.
Abida Parveen
Maisha
Alizaliwa na kukulelewa Larkana katika familia ya Sindhi Sufi, alifundishwa na baba yake Ustad Ghulam Haider ambaye alikuwa mwimbaji maarufu na mwalimu wa muziki. Anacheza chombo cha Pump, Kinanda na Sitar. Parveen alianza kutumbuiza mwanzoni mwa miaka ya na alianza kujulikana ulimwenguni mnamo miaka ya 1990. Tangu 1993, Parveen amezuru ulimwenguni, akifanya tamasha lake la kwanza la kimataifa huko Buena Park, California. Ametumbuiza pia katika makanisa mara kadhaa. Vipengele vya Parveen katika kipindi maarufu cha muziki cha Pakistan Coke Studio na alikuwa jaji kwenye kipindi cha mashindano ya pan-Asia Kusini Sur Kshetra pamoja na Runa Laila na Asha Bhosle iliyoongozwa na Ayesha Takia. Alionekana katika maonyesho anuwai ya Muziki wa India na Pakistani ikiwa ni pamoja na Pakistan Idol, Chhote Ustaad na STAR Voice of India. Yeye ni miongoni mwa Waislamu (500) wenye ushawishi mkubwa zaidi ulimwenguni aliye na nguvu ya kuamsha hisia za wasikilizaji wake. Parveen ni "Balozi wa Sufi wa Ulimwenguni". Katika miaka michache iliyopita, ameimba katika biashara ya Pepsi akishirikiana na Atif Aslam kwa hili.
Nimonia
Visababishi
Wakati mwingine nenonimonia hutumika sana kwa ugonjwa wowote unaotokana na inflamesheni ya mapafu (inayosababishwa kwa mfano na magonjwa ya kinga nafsia, kuchomwa na kemikali au athari za dawa); hata hivyo kwa usahihi zaidi, inflamesheni hii huitwanimonitisi. Ajenti zinazoambukiza zilikuwa zimegawanya kihistoria katika "za kawaida" na "zisizo kawaida" kwa msingi wa zilivyodhaniwa kujitokeza lakini ushahidi haujaunga mkono tofauti hii, kwa hivyo haitiliwi mkazo tena.
Ziwa Utenge
Linapatikana katika mkoa wa Pwani.
Abida Parveen
Maisha
Parveen anatajwa kama mmoja wa waimbaji wakubwa wa fumbo ulimwenguni. Anaimba haswa ghazals, Thumri, Khyal, Qawwali, Raga (raag), Sufi rock, Classical, Semi-classical music na forte yake, Kafis, aina ya solo iliyoambatana na percussion na harmonium, akitumia mkusanyiko wa nyimbo za washairi wa Sufi. Parveen anaimba kwa Kiurdu, Sindhi, Saraiki, Punjabi, Kiarabu na Kiajemi. Parveen aliimba wimbo maarufu katika lugha ya Kinepali uitwao "Ukali Orali Haruma", awali na mwimbaji wa Nepali Tara Devi, katika tamasha huko Kathmandu, Nepal ambalo lilihudhuriwa na Govinda na mnamo 2017, aliteuliwa kama "Balozi wa Amani" na SAARC.
Nimonia
Visababishi
Hali na visababishi vya hatari vinavyopelea nimonia ni: uvutaji, ukosefu wa kinga mwilini, ulevi ugonjwa sugu wa kufunga kwa mapafu, ugonjwa sugu wa figo, na ugonjwa wa ini. Utumizi wa tiba zinazokandamiza asidi – kama vile kinza pampu ya protoni au H2 blockers- unahusishwa na ongezeko la hatari ya nimonia. Uzee pia hupelekea nimonia.
Abida Parveen
Maisha
Parveen anajulikana sana kwa kuimba kwa sauti ya huruma, yenye sauti kubwa, haswa kwenye wimbo Yaar ko Humne kutoka kwa albamu Raqs-e-Bismil na Tere Ishq Nachaya ambayo ni tafsiri ya mashairi ya Bulleh Shah. Ametwa tuzo ya pili kwa raia wa Pakistan Nishan-e-Imtiaz mnamo 2012 na tuzo ya juu zaidi ya raia Hilal-e-Imtiaz mnamo Machi 2021 na Rais wa Pakistan.
Nimonia
Bakteria
Bakteria ndizo kisababishi kikuu cha nimonia iambukizayo katika jamii, ambapo Streptokokasi numoniae ilionekana kuhusika katika takriban asilimia 50 ya visa. Bakteria zingine zinazohusika sana ni: Himofilasi influenzae katika asilimia 20, klamidofila numoniae katika asilimia 13, na Maikoplasma numoniae katika asilimia 3 ya visa; Stafilokokasi aureasi; Moraksela kataralisi; Lejionela numofila na Basili isiyo na gram. Aina kadhaa za maambukizi yanayokinza dawa yaliyo hapo juu yamezidi kutokea sana, yakiwemo Streptokokasi numoniae kinzani na stafilokokasi aureasi-kinzani kwa methicillin.
Abida Parveen
Maisha ya awali
Parveen alizaliwa mohalla Ali Goharabad huko Larkana, Sindh, Pakistan. Alipata mafunzo yake ya muziki hapo awali kutoka kwa baba yake, Ustad Ghulam Haider, ambaye anamtaja kama Baba Sain na Gawwaya. Alikuwa na shule yake ya muziki ambapo Parveen alipata msukumo wa ibada kutoka. Yeye na baba yake walikuwa wakitumbuiza katika makaburi ya Watakatifu wa Sufi. Talanta ya Parveen ililazimisha baba yake kumchagua kama mrithi wake wa muziki juu ya wanawe wawili. Kukua, alienda shule ya baba yake ya muziki, ambapo msingi wake katika muziki uliwekwa. Baadaye Ustad Salamat Ali Khan wa Sham Chaurasia gharana pia alimfundisha na kumlea. Parveen anakumbuka kila wakati kwamba hakuwahi kulazimishwa kuelekea kazi hii na aliimba kalam yake ya kwanza kamili wakati alikuwa na miaka 3 tu.
Nimonia
Bakteria
Ueneaji wa vimelea huendelezwa visababishi vya hatari vinapokuwa. Ulevi unahusiana naStreptokokasi numoniae, vimelea vya anerobi na Kifuakikuu cha maikobakteria; uvutaji huendeleza athari zaStreptokokasi numoniae, Himofilasi influenzae, Moraksela kataralisi, na Legionella numofila. Kutangamana na ndege kunahusiana na Klamidia sitasi; wanyama wa shambani na Kosiela baneti; aspiresheni ya vitu vya tumboni na vimelea vya anerobi; nayo faibrosi ya uvimbe na Seudomona erujinosa na Stafilokokasi aureasi. Streptokokasi numoniae hutokea sana katika majira ya baridi, na inapaswa kushukiwa kwa watu wanaopumua kiasi kikubwa cha vimelea vya anerobi.
Virusi
Kwa watu wazima, virusi huchangia takriban thuluthi moja na kwa watoto taktiban asilimia 15 ya visa vya nimonia. Ajenti zinazoshukiwa sana ni: virusi vya raino, virusi vya korona, virusi vya influenza,virusi vya kupumua vya sinsitia, virusi vya adeno, na virusi vya parainfluenza]. [[Virusi vya hepesi simpleksi havisababishi nimonia sana, isipokuwa kwa vikundi kama vile: watoto wachanga, watu walio na saratani, waliopokea ogani za mwili, na watu walio na majeraha makubwa ya moto. Watu waliopokea ogani au wale ambao kwa njia nyingine miili yao imepoteza uwezo wa kujikinga na maradhi huwa na viwango vikubwa vya nimonia ya virusi vya kuvimba kwa seli`.  Walio na maambukizi ya virusi wanaweza  kuambukizwa tena na bakteriaStreptokokasi numoniae, Stafilokokasi aureasi, au Himofilasi influenzae, hasa panapokuwa na matatizo mengine ya kiafya.  Virusi tofauti huzidi katika vipindi tofauti vya mwaka, kwa mfano katika msimu wa  influenza, influenza inaweza kuchangia zaidi ya nusu ya visa vyote vya virusi. Milipuko ya virusi vingine pia hutokea mara chache, vikiwemo virusi vya hanta na virusi vya korona.
Kuvu
Nimonia ya kuvu haitokei sana, lakini hutokea sana kwa watu wenye mfumo dhaifu wa kingamwili kutokana naUKIMWI, [dawa zinazozuia utendaji kazi wa kingamwili]], au matatizo mengine ya kiafya. Mara nyingi husababishwa na Histoplasma capsulatum, blastomaisesi, Kryptokokasi niofomani, Numosisitisi jirovesi, na Koksidiodi imitisi. Histoplasmosisi hutokea sana katika Bonde la mto wa Mississippi, na koksidioidomikosi hutokea sana katika Kusini magharibi mwa Marekani. Idadi ya visa imekuwa ikiongezeka katika nusu ya mwisho ya karne ya 20 kutokana na ongezeko la usafiri na viwango vya ukandamizaji kinga kwa watu.
Yenye asili isiyojulikana
Nimonia ya tishu za mapafu yenye asili isiyojulikana au nimonia isiyoambukiza ni aina yaugonjwa wa mapafu unaosambaa. Nao ni: uharibikaji unaosambaa wa alveolasi, nimonia ya organizing, nimonia ya tishu za mapafu isiyo dhahiri, nimonia ya limfosaiti ya tishu za mapafu, nimonia ya kupukutika kwa tabaka la juu la tishu ya epithelia ya mapafu, ugonjwa wa kupumua wa bronkiolitisi wa tishu za mapafu, na nimonia ya kufanyika kunakoendelea kwa kovu kwenye tishu za mapafu.
Ya virusi
Virusi vinaweza kulifikia pafu kwa njia nyingi tofauti. Virusi vya kupumua vya sinsitia huenezwa hasa watu wanapogusa vitu vilivyoambukizwa na kisha waguse macho au pua zao. Maambukizi mengine ya virusi hutokea matone kwenye hewa yaliyoambukizwa yakivutwa ndani hadi mapafuni kupitia kinywani au puani. Virusi vinapofika kwenye sehemu ya juu ya njia ya hewa, vinaweza kwenda hadi kwa mapafu ambapo huvamia seli kwenye kuta za njia za hewa, alveoli au parenkaima za mapafu. Virusi vingine kama vya ukambi na hepesi simpleksi vinaweza kufika kwa mapafu kupitia kwa damu. Uvamizi wa virusi hivi kwa mapafu unaweza kusababisha viwango tofauti vya vifo vya seli. Mfumo wa kingamwili ukijaribu kuitika kwa maambukizi haya, uharibifu zaidi wa mapafu unaweza kutokea. Seli nyeupe za damu, hasa seli za mononuklea, kwa kawaida husababisha inflamesheni hii. Pamoja na kuharibu mapafu, virusi vingi huathiri ogani zingine wakati huo huo na kukatiza shughuli zingine za mwilini. Virusi pia huufanya mwili kuwa mwepesi wa kuathiriwa na maambukizi ya bakteria; kwa njia hii nimonia ya bakteria inaweza kutokea kama ugonjwa ambatani
Ya bakteria
Bakteria nyingi huingia kwa mapafu kupitia Aspiresheni ndogo ndogo za vimelea vinavyoishi katika koo au pua. Nusu ya watu wenye afya huwa na asipiresheni hizi wanapolala. Ijapokuwa koo huwa na bakteria kila wakati, zenye uwezo wa kuambukiza huishi hapo nyakati fulani tu na katika hali fulani. Aina chache za bakteria kama maikobkteria ya kifua kikuu na Legionella numofila hufika kwenye mapafu kwa matone madogo ya hewani yaliyoambukizwa. Bakteria zinaweza pia kuenea kupitia kwa damu. Zinapofika mapafuni, zinaweza kuvamia nafasi zilizo kati ya seli na kati ya alveoli, ambapo makrofeji na nutrofili (seli nyeupe za damu zinazolinda) hujaribu kuzilemaza. Nutrofili pia hutoa sitokini, na kusababisha uamsho wa kijumla wa mfumo wa kingamwili. Hii ndiyo inayosababisha joto jingi mwilini, kutetemeka, na uchovu unaoshuhudiwa katika nimonia ya bakteria. Nutrofili, bakteria, na viowevu kutoka kwa mishipa ya damu iliyo karibu hujaa katika alveoli na kusababisha konsolidesheni ionekanayo kwa eksirei ya kifua.
Utambuzi
Nimonia hutambuliwa hasa kwa msingi wa mchanganyiko wa ishara zinazoonekana na kwa eksirei ya kifua. Hata hivyo, inaweza kuwa vigumu kudhibitisha kisababishi hasa, kwa sababu hakuna kipimo mahususi kinachoweza kutofautisha kati ya nimonia itokanayo na bakteria na isiyotokana na bakteria. Shirika La Afya Duniani limefafanua kiafya nimonia ya watoto kwa msingi wa kikohozi au upumuaji mgumu na kiwango cha haraka cha kupumua, kujivuta ndani kwa kifua, au kiwango kilichopungua cha fahamu. Kiwango cha haraka cha kupumua hufafanuliwa kama zaidi ya pumzi 60 kwa kila dakika kwa watoto chini ya umri wa miezi 2, pumzi 50 kwa dakika kwa watoto wa umri wa miezi 2 hadi mwaka 1, au zaidi ya pumzi 40 kwa dakika kwa watoto wa umri wa mwaka 1 hadi miaka 5. Kwa watoto, kiwango kilichoongezeka cha kupumua na kujivuta ndani kwa sehemu ya chini ya kifua ni vyepesi kuhisi kuliko kusikiza milio ya kifua kwa stethoskopu.
Kwa watu wazima, uchunguzi hauhitajiki katika visa visivyo vikali : kuna hatari ndogo sana ya nimonia iwapo ishara muhimu zote na oskalitesheni ni za kawaida.
Kwa watu wanaohitaji kulazwa hospitalini, oksimetiri ya mpwito wa ateri, radiografia ya kifua na vipimo vya damu—vikiwemo hesabu kamili ya damu, elektroliti za seramu, kiwango cha protini inayoathiri C na hata vipimo vya utendaji kazi wa ini—vimependekezwa. Utambuzi wa maradhi mithili ya influenza unaweza kufanywa kwa msingi wa ishara na dalili; hata hivyo, udhibitishaji wa maambukizi ya influenza huhitaji kupima. Kwa hivyo, matibabu mara nyingi hutegemea kuwepo kwa influenza katika jamii au kipimo cha haraka cha influenza.
Uchunguzi wa mwili
Uchunguzi wa mwili wakati mwingine unaweza kuonyesha shinikizo la chini la damu, udundaji wa kasi wa moyo kuliko kawaida au kiwango cha juu sana cha oksijeni kidogo. Kiwango cha kupumua kinaweza kuwa haraka kuliko kawaida na hii inaweza kutokea siku moja au mbili kabla ya ishara zingine. Kipimo cha kifua kinaweza kuwa cha kawaida lakini kionyeshe upanukaji uliopungua wa kifua kwenye upande ulioathiriwa. Sauti kali za pumuzi kutoka kwa njia kubwa za hewa zinazopitishwa kwenye pafu lililovimba huitwa upumuaji wa bronkioli, na husikika kwa oskalitesheni kwa stethoskopu. milio (miparuzo) inaweza kusikika kwenye sehemu iliyoathiriwa wakati wa uvutaji pumzi. ugongaji unaweza kutoa sauti iliyofifia kwenye pafu lililoathiriwa, na rizonansi ya sauti iliyoongezeka badala ya iliyopungua hutofautisha nimonia na efusheni ya plura.
Upigaji picha
Radiografu ya kifua hutumiwa mara kwa mara kwa utambuzi. Kwa watu walio na ugonjwa usio mkali, upigaji picha huhitajika kwa wale tu walio na uwezekano wa kupata matatizo, wale ambao hawajapata nafuu bada ya matibabu, au wale ambao kisababishi hakijulikani. Iwapo mtu ni mgonjwa kiasi kwamba anahitaji kulazwa hospitalini, radiografu ya kifua imependekezwa. Matokeo hayalingani na ukali wa ugonjwa kila wakati na hayatofautishi kikamilifu kati ya maambuki ya bakteria na ya virusi.
Nimonia inavyoonyeshwa kwa eksirei inaweza kuainishwa kama nimonia ya lobu, nimonia ya bronko, na nimonia ya tishu za mapafu. Nimonia isababishwayo na backeria, inayoambukiza kwa jamii huonyesha konsolidesheni ya pafu ya moja ya lobu ya vipande vya pafu inayojulikana kama nimonia ya lobu. Hata hivyo, matokeo yanaweza kuwa tofauti, na mitindo mingine hutokea sana katika aina zingine za nimonia. Nimonia ya aspiresheni inaweza kujitokeza na hali ya kutopitisha mwanga kwenye pande zote mbili hasa kwenye sehemu ya chini ya mapafu na upande wa kulia. Radiografu za nimonia ya virusi zinaweza kuonekana kuwa kawaida, zimepanuka zaidi, zina sehemu za madoa pande zote mbili, au zinajitokeza sawa na nimonia ya bakteria yenye konsolidesheni ya lobu. Huenda matokeo ya radiolojia yasiwepo mwanzoni mwa ugonjwa huo hasa kukiwa na ukosefu wa maji mwilini; au huenda ikawa vigumu kufasiliwa kwa wale walio na unene sana, au historia ya ugonjwa wa mapafu. Picha za kuchanganua zinaweza kutoa habari zaidi katika visa visivyo dhahiri.
Mikrobiolojia
Kwa wagonjwa wanaotibiwa katika jamii, kutambua ajenti inayosababisha hugharimu sana na hakubadilishi matibabu. Kwa watu wasiopata nafuu baada ya matibabu, ukuzaji wa vimelea vya makohozi unafaa kuzingatiwa, na ukuzaji wa maikobakteria za Kifuakikuu unafaa kufanywa kwa watu walio na kikohozi sugu chenye makohozi. Kupimwa kwa vimelea vingine mahususi kunaweza kupendekezwa wakati wa milipuko ya maradhi kwa mujibu wa afya ya umma. Kwa wale waliolazwa hospitalini kutokana na ugonjwa mkali, ukuzaji wa vimelea vya makohozi na vya damu umependekezwa, na vile vile kupima mkojo kwa antijeni za Legionella na Streptokokasi. Maambukizi ya virusi yanaweza kudhibitishwa kupitia ugunduzi wa virusi au antijeni zake kwa kukuza vimelea au tishu au kipimo cha msururu wa athari za polima, miongoni mwa mbinu zingine. Ajenti inayosababisha hali hii hubainishwa katika asilimia 15 tu ya visa kwa vipimo vya mara kwa mara vya mikrobiolojia.
Uainishaji
Nimonitisi ni inflamesheni ya pafu; nimonia ni nimonitisi, huwa kutokana na maambukizi lakini wakati mwingine huwa isiyo ya kuambukiza iliyo na hali zaidi ya konsolidesheni ya mapafu. Nimonia mara nyingi huainishwa kulingana na ilipopatikana au jinsi ilivyopatikana: inayopatikana kwa jamii,aspiresheni, inayohusiana na huduma za afya, inayoambukiza hospitalini, na nimonia inayohusiana na chombo cha kupitisha hewa. Pia inaweza kuainishwa kulingana na sehemu ya pafu iliyoathiriwa: nimonia ya lobu, nimonia ya bronkasi na nimonia kali ya tishu za mapafu; au kulingana na kimelea kinachosababisha. Nimonia kwa watoto inaweza pia kuainishwa kulingana na ishara na dalili kama isiyo kali, kali, au kali sana.
Utambuzi tofauti
Magonjwa kadhaa yanaweza kujitokeza kwa ishara na dalili sawa na za nimonia kama: ugonjwa sugu wa kufunga kwa mapafu, pumu, edema ya mapafu, bronkektasisi, saratani ya mapafu, na emboli ya mapafu. Tofauti na nimonia, pumu na ugonjwa sugu wa kufunga kwa mapafu hujitokeza hasa kwa mkoromo, edema ya mapafu hujitokeza kwa elektrokadiogramu isiyo ya kawaida, saratani na bronkektasisi hujitokeza kwa kikohozi cha kipindi kirefu, na emboli ya mapafu hujitokeza kwa mauvimu makali ya mwanzo ya kifua na upungufu wa pumzi.
Uzuiaji
Uzuiaji huhusisha uchanjaji, hatua za kimazingira na matibabu yafaayo ya matatizo mengine ya kiafya. Huaminika kuwa kama hatua zinazofaa za uzuiaji zingekuwa zimeanzishwa kote ulimwenguni, vifo vya watoto vinaweza kupunguzwa kwa 400,000 na kama matibabu yafaayo yangepatikana kwa wote, vifo vya utotoni vinaweza kupunguzwa kwa vifo 600,000 zaidi.
Uchanjaji
Uchanjaji huzuia dhidi ya nimonia fulani za bakteria na za virusi kwa watoto na watu wazima. Chanjo ya influenza ni bora dhidi ya influenza A na B. Taasisi ya Udhibiti na Uzuiaji wa Magonjwa imependekeza uchanjaji wa kila mwaka kwa kila mtu aliye na umri wa miezi 6 na zaidi. Kuwapa wahudumu wa afya kingamaradhi hupunguza hatari ya nimonia ya virusi miongoni mwa wagonjwa wao. Milipuko ya influenza inapotokea, dawa kama vile amantadine aurimantadine zinaweza kusaidia kuzuia ugonjwa huo. Haijulikani kama zanamivir au oseltamivir ni bora kwa sababu kampuni inayotengeneza oseltamivir imedinda kutoa data ya majaribio kwa uchanganuzi wa kibinafsi.
Chanjo dhidi ya Hemofilasi influenzae na Streptokokasi nimoniae zina ushahidi dhabiti wa kuunga mkono matumizi yake. Kuwapa watoto chanjo dhidi ya streptokokasi numoniae kumepelekea kupungua kwa visa vya maambukizi haya kwa watu wazima kwa sababu wengi wao hupata maambukizi kutoka kwa watoto. Chanjo ya  Streptokokasi nimoniae ya watu wazima ipo na imeweza kupunguza hatari ya ugonjwa vamizi wa numokokasi. Chanjo zingine zinazokinga dhidi ya nimonia ni: kifaduro, tetekuwanga, na ukambi.
Nyingine
Kusitisha uvutaji wa sigara na kupunguza uchafuzi wa hewa vyumbani, kama vile kupika kwa kuni vyumbani ausamadi, yote yamependekezwa. Uvutaji wa sigara unaonekana kuwa ndicho kisababishi kikuu cha nimonia ya numokokasi kwa watu wazima wenye afya. Usafi wa mikono na kukohoa kwenye mkono wa nguo kunaweza pia kuwa njia bora ya uzuiaji. Uvaaji wa barakoa za upasuaji kwa walio wagonjwa pia unaweza kuzuia maradhi.
Kutibu maradhi fiche (kama vile VVU/UKIMWI, kisukari melitasi, na utapiamlo) ipasavyo kunaweza kupunguza hatari ya nimonia. Kwa watoto wa umri wa chini ya miezi 6 kunyonya bila kupewa chakula kingine chochote hupunguza hatari na ukali wa ugonjwa. Kwa walio na VVU/UKIMWI na idadi ya CD4 chini ya seli 200 kwa kila uL, antibiotiki iitwayo trimethoprim/sulfamethoxazole hupunguza hatari ya Nimonia ya numosisitisi huenda ikawa ni ya kufaa kwa walio na kingamwili dhaifu lakini wasio na VVU.
Kuwachunguza wanawake wajawazito kwa Streptokokasi ya kundi B na Klamidia trakomatisi, na kutoa matibabu kwa antibiotiki, ikihitajika, hupunguza viwango vya nimonia kwa watoto wachanga; mbinu za kuzuia maambukizi ya VVU kutoka kwa mama hadi kwa mtoto huenda zikafaa pia. Efusheni ya mdomo na koo la watoto wachanga waliochafuliwa kwa kiowevu cha amnioni chenye mekoniamu haijaweza kupunguza kiwango cha nimonia ya aspiresheni na huenda ikasababisha madhara, hivyo basi, tendo hili halipendekezwi katika hali nyingi. Kwa wazee wadhaifu, huduma nzuri ya afya ya mdomoni inaweza kupunguza hatari ya nimonia ya aspiresheni.
Udhibiti
Kwa kawaida, antibiotiki za mdomoni, kupumzika, dawa za analijesiki, na viowevu ni bora kwa afueni kamili. Hata hivyo, walio na matatizo mengine ya kiafya, wazee au walio na tatizo kubwa la kupumua wanaweza kuhitaji utunzaji wa hali ya juu. Ikiwa dalili zitaendelea kuzorota, nimonia hiyo haiwezi kuisha kwa matibabu ya nyumbani, au matatizo yatokee, huenda kulazwa hospitalini kukahitajika. Kote ulimwengumi, takriban asilimia 7-13 ya visa kwa watoto hupelekea kulazwa hospitalini ilhali katika nchi zilizostawi, kati ya asilimia 22 na 42 ya watu wazima walio na nimonia waliyopata katika jamii hulazwa. Matokeo ya CURB-65 ni muhimu kwa kuamua hitaji la kulazwa kwa watu wazima. Ikiwa matokeo ni 0 au 1 watu wanaweza kudhibitiwa nyumbani kikamilifu, yakiwa 2, kulazwa hospitalini kwa muda mfupi au utunzaji zaidi wa kufuatilia wa karibu unahitajika. Yakiwa 3-5, kulazwa hospitalini kunapendekezwa. Kwa watoto walio na tatizo la kupumua au kiwango cha oksijeni chini ya asilimia 90 wanafaa kulazwa hospitalini. Manufaa ya fiziotherapi ya kifua kwa nimonia bado hayajabainishwa. Uingizaji hewa kwa barakoa huenda ukawanufaisha waliolazwa kwenye kitengo cha wagonjwa mahututi. Dawa ya kikohozi ya kununuliwa madukani haijaweza kusaidiaref wala matumizi ya zinki kwa watoto. Hakuna ushahidi wa kutosha wa mukolitiki.
Ya bakteria
Antibiotiki huboresha matokeo kwa walio na nimonia ya bakteria. Aina ya antibiotiki mwanzoni hutegemea hali ya mtu aliyeathiriwa, kama vile umri, afya yake wakati huo, na eneo ambapo maambukizi yalipatikana. Nchini Uingereza matibabu ya jarabati pamoja na amoxicillin yamependekezwa kama awamu ya kwanza ya nimonia inayoambukiza katika jamii, pamoja na doxycycline au clarithromycin kama aina mbadala. Kaskazini mwa Marekani, ambapo aina mahususi za nimonia inayoambukiza katika jamii hutokea sana, macrolide (kama vile azithromycin auerythromycin), na doxycycline zimechukua mahali pa amoxicillin kama awamu ya kwanza ya matibabu kwa watu wazima wasiolazwa hospitalini. Kwa watoto walio na dalili ndogo au kiasi, amoxicillin husalia katika awamu ya kwanza. Matumizi ya fluoroquinolones katika visa visivyo tata yamewekewa vikwazo kwa sababu ya madhara yake na kusababisha upinzani kwa mujibu wa kutokuwa kwao na faida kubwa ya kimatibabu. Muda wa matibabu kikawaida umekuwa siku saba hadi kumi, lakini ushaidi unaoongezeka unaonyesha kuwa yale ya muda mfupi (siku tatu hadi tano) vile vile ni bora. Iliyopendekezwa kwa nimonia inayoambukiza hospitalini ni awamu ya tatu na ya nne ya cephalosporins, carbapenem, fluoroquinolones, aminoglycosides, navancomycin. Mara kwa mara antibiotiki hizi hupewa ndani ya mshipa na kutumiwa kwa mchanganyiko. kwa wale wanaotibiwa hospitalini, zaidi ya asilimia 90 hupata nafuu baada ya antibiotiki za kwanza.
Prognosi
Kwa matibabu, aina nyingi za nimonia ya bakteria zitadhibitiwa katika siku 3-6. Huchukua majuma machache kabla ya dalili nyingi kuisha. Matokeo ya eksirei huonyesha kuisha kabisa katika majuma manne na kiwango cha vifo kupungua (chini ya asilimia 1). Kwa wazee au watu walio na matatizo mengine ya mapafu, kupona kunaweza kuchukua zaidi ya majuma 12. Kwa watu wanaohitaji kulazwa hospitalini, kiwango cha vifo kinaweza kuwa juu hadi kama asilimia 10 na kwa wale wanaohitaji uangalizi makini, kinaweza kufika asilimia 30-50. Nimonia ndiyo maambukizi yanayopatikana hospitalini yanayotokea sana yanayosababisha kifo. Kabla ya majilio ya antibiotiki, kiwango cha vifo kilikuwa asilimia 30 kwa waliolazwa hospitalini.
Matatizo yanaweza kutokea hususan kwa wazee na walio na matatizo mengine ya kiafya. Haya yanaweza kuwa haya miongoni mwa mengine: empiema, usaha kwenye mapafu, kuvimba na kuziba kwa bronkioli, sindromu ya matatizo makali ya upumuaji, sepsisi, na kuzorota kwa matatizo mengine ya kiafya.
Kanuni za utabiri wa kiafya
Kanuni za utabiri wa kiafya zimewekwa ili kutabiri kwa usahihi zaidi matokeo katika nimonia. Kanuni hizi hutumika katika kuamua iwapo mtu huyo atalazwa hospitalini au la. kutabiri
Efusheni ya plura, empiema, na jipu
Katika nimonia kujikusanya kwa kiowevu inaweza kutokea kwenye nafasi inayozingira pafu. Wakati mwingine, vimelea vitaambukiza kiowevu hiki na kusababisha empiema. Ili kutofautisha empiema na efusheni ya paranimonia, kiowevu hicho kinaweza kuchukuliwa kwa sindano (thorasentesisi), na kuchunguzwa. Ikithibitishwa kuwa kuna empiema, ufyonzaji kikamilifu wa kiowevu ni muhimu, mara nyingi kwa katheta ya ufyonzaji. katika visa vikali vya empiema huenda upasuaji ukahitajika. Kiowevu chenye maabukizi kisipofyonzwa, maambukizi yanaweza kukithiri kwa sababu antibiotiki hazipenyi vizuri kwenye kaviti ya plura. Ikiwa kiowevu hakina maambukizi, kinahitaji kufyonzwa ikiwa kinasababisha dalili au kinabaki kilivyo tu.
Kwa hali nadra sana, bakteria kwenye pafu zitatengeneza kibonge cha kiowevu chenye maambukizi kiitwacho jipu la pafu. Jipu kwenye pafu huonekana kwa eksirei ya kifua lakini mara kwa mara huitaji uchunguzi wa kielektroniki wa CT ya kifua ili kuthibitisha utambuzi. Kwa kawaida jipu hutokea katika nimonia ya aspiresheni, na mara kwa mara huwa na aina nyingi tofauti za bakteria. Antibiotiki za muda mrefu hufaa mara nyingi kwa kutibu jipu la pafuni, lakini wakati mwingine ni lazima jipu hilo lifyonzwe kwa mpasuaji aumrediolojia.
Matatizo ya upumuaji na mzunguko wa damu
Nimonia inaweza kusababisha matatizo ya upumuaji kwa kuchochea sindromu ya matatizo makali ya upumuaji, inayotokana na mchanganyiko wa maambukizi na inflamesheniMapafu hujaa kiowevu kwa haraka na kushupaa. Kushupaa huku pamoja na ugumu mkubwa wa kuchukua oksijeni kutokana na kiowevu cha tundu la mapafu kunaweza kuhitaji vipindi virefu vya uingizaji hewa kwa mitambo ili kuongoka.
Sepsisi ni tatizo linaloweza kutokea katika nimonia lakini hutokea tu kwa watu walio na kingamwili dhaifu aukiwango cha chini cha splenizimu. Vimelea vinavyohusika sana ni Streptokokasi numoniae, Haemofilasi influenzae na  Klebsiela Numoniae. Visababishi vingine vya dalili vinavyopaswa kuzingatiwa ni kama infakti ya miokadia au kuziba kwa ateri za mapafu.