cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Upara
Utafiti
Utafiti unaangazia uhusiano kati ya upotevu wa nywele na masuala mengine ya afya. Ingawa pamekuwepo uvumi juu ya uhusiano kati ya kuanza mapema kwa-androjeni alopeshia na maradhi ya moyo, upitiaji upya wa makala kuanzia 1954-1999 haikupata uhusiano wa kudumu kati ya upara na ugonjwa wa mishipa ya moyo. Wataalamu wa ngozi walioendesha shughuli hiyo walipendekeza utafiti zaidi unahitajika.
Sababu za kimazingira zinachunguzwa upya. Utafiti wa mwaka 2007 ulionyesha kuwa uvutaji sigara unaweza kuwa sababu inayohusishwa na upotevu wa nywele kutokana na uzee miongoni mwa wanaume wa Kiesia. Utafiti huu uliozingatia maswala ya umri na historia ya familia, ulipa takwimu kubwa ya uhusiano chanya kati ya androjeni alopeshia kali au wastani na uvutaji sigara.
Katika Mei 2007, watafiti katika Chuo Kikuu cha Pennsylvania walivumbua njia mpya ya kisayansi ambayo huenda ikatibu upara kwa seli shina. Bidhaa hii inaweza kuwa sokoni katika muda wa miaka mitatu ijayo. Watafiti waligundua kwamba ukuaji wa shina mpya zinazoweza kuotesha nywele uliweza kusisimuliwa katika panya kwa kuharibu ngozi zao.
Februari 2008 watafiti katika Chuo Kikuu cha Bonn walitangaza kugundua msingi wa kijentiki wa aina mbili tofauti ya ipotevu wa nywele uliorithiwa, hivyo basi wakafungua njia pana ya matibabu ya upara. Ukweli kwamba kipokezi mahususi kilikuwa na wajibu maalum katika ukuaji wa nywele haukujulikana awali kwa wanasayansi na kutikana na maarifa haya mapya, tafiti zinazolenga kugundua jeni zaidi za aina hii huenda ikachangia ongezeko la tiba kwa aina tofauti za upotezavu wa nywele.
Bilirubini
Bilirubini ni dutu inayotokana na kumeng'enywa kwa hemoglobini. Iligunduliwa na Rudolf Virchow mwaka 1847.
Upara
Utafiti
Utafiti wa miezi minane katika Taasisi ya Sayansi ya Dawa katika Chuo Kikuu cha Sayansi ya Malaysia ulionyesha virutubisho vya kila siku vilivyodhihirishwa vya tokotrienoli(vitamini E) tata inaweza kuongeza ukuaji wa nywele kwa watu wenye mkondo wa upara wa kiume kwa asilimia 42.
Bilirubini
Kiwango chake ni cha juu katika magonjwa fulani na husababisha rangi ya kahawia kwenye kinyesi na rangi ya njano kwenye jeraha. Mara nyingi hupimwa kufuatilia matatizo ya ini au kifuko cha nyongo.
Upara
Utafiti
Mnamo Mei 2009, watafiti kule Ujapani walitambua jeni, SOX21, inayoonekana kuwa ndiyo yenye wajibu wa upotevu wa nywele kwa watu.
Marejeo
• 2
Kifaduro
Kifaduro (au laringotrakeobronkitisi) ni hali ya upumuaji ambao husababishwa na maambukizi ya virusi kwa njia ya juu ya hewa. Maambukizi husababisha uvimbe ndani ya koo, ambao huharibu upumuaji wa kawaida na kuleta dalili za hali ya juu ya kikohozi cha kubweka, strida, na sauti iliyokauka. Inaweza kuleta dalili chache, kiasi, au kali zinazozidi zaidi usiku. Mara nyingi hutibiwa kwa dozi moja ya steroidi za kunywa; wakati mwingine epinephrini hutumika zaidi kwa visa kali. Ni nadra kulazwa hospitalini.
Kifaduro hutambuliwa kwa kliniki, visababishi kali zaidi vya dalili vinapotengwa (yaani epiglotitisi au kitu kigeni katika njia ya hewa). Uchunguzi zaidi—kama vile vipimo vya damu, eksirei, na ukuzaji vimelea kwa kawaida huwa hahitajiki. Ni hali ya kawaida inayoathiri kiasi takriban asilimia 15 ya watoto kwa wakati fulani, kwa kawaida kati ya miezi 6 na miaka 5–6 ya umri. Huwa ni vigumu kupata kwa vijana na watu wazima. Wakati mwingine kwa sababu ya dondakoo, kisababishi hiki sasa ni cha umuhimu wa kihistoria katika Mataifa ya mashariki kwa sababu ya ufanisi wa chanjo, na kuboreshwa kwa usafi na viwango vya maisha.
Ishara na dalili
Dalili zingine ni pamoja na joto jingi mwilini, mafua (dalili za aina ya homa), na kuingia ndani kwa ukuta wa kifua. Kudhoofika au kuonekana mgonjwa sana huashiria hali zingine za matibabu.
Visababishi
Kifaduro huchukuliwa kuwa kinasababishwa na maambukizi ya virusi. Wengine hutumia jina hili kwa upana zaidi, kujumuisha laringotrakeobronkitisi kali, kifaduro cha spazimu, dondakoo ya zoloto, trakeitisi ya virusi, laringotrakeobronkitisi, na laringotrakeobronkoniumonitisi. Hali za kwanza mbili huhusisha maambukizi ya virusi na kwa kawaida huwa ndogo kwa kuzingatia simptomatolojia; nne za mwisho husababishwa na maambukizi ya bakteria na kwa kawaida huwa kali zaidi.
Virusi
Kifaduro cha virusi au laringotrakeitisi kali husababishwa na virusi vya parainfluenza, hasa aina 1 na 2, katika asilimia 75 ya visa. Etiolojia zingine za virusi ni pamoja na influenza A na B, ukambi, virusi vya adeno na virusi vya sinksia ya kupumua (RSV). Kifaduro cha spazimu husababishwa na aina sawa ya kikundi cha virusi kama laringotreikitisi kali, lakini haina dalili za maambukizi (kama vile joto jingi mwilini, vidonda vya koo,na ongezeko la seli nyeupe za damu). Matibabu na matokeo ya matibabu pia huwa sawa.
Bakteria
Kifaduro cha bakteria kinaweza kugawanywa kuwa dondakoo la zoloto, trakeitisi ya bakteria, laringotrakeobronkitisi, na laringotracheobronkoniumonitisi. Dondakoo la zoloto husababishwa na Corynebacterium diphtheriae ilhali trakeitisi ya bakteria, laringotrakeobronkoniumonitisi kwa kawaida husababishwa na maambukizi ya virusi vilivyo na uvimbe wa baadaye wa bakteria. Bakteria ya kawaida inayohusishwa ni Stafilokasi aureus, Streptokokasi niumoniae, Hemophilasi influenzae, na Moraxella catarrhalis.
Utambuzi
Kifaduro ni utambuzi wa kliniki. Njia ya kwanza ni kuwacha hali za vizuizi vingine kwa njia ya hewa iliyo juu, hasa epiglotitisi, njia ya hewa kifaa kigeni, stenosisi ya subglottic, anjioedema, jipu lililo nyuma ya farinksi, na trakeitisi ya bacteria.
Eksirei ya upande wa mbele wa shingo haifanywi mara kwa mara, ingawa itakapofanywa, inaweza kuonyesha jinsi trakea inavyokuwa nyembamba, iitwayo dalili ya steeple, kwa sababu ya stenosisi ya subglottic, iliyo sawa na steeple. Dalili ya steeple inashauriwa kufanyiwa utambuzi, lakini hukosekana katika nusu ya kila hali.
Uchunguzi mwingine (kama vile upimaji wa damu na ukuzaji wa virusi) hazipendekezwi, kwa kuwa zinaweza kusababisha mfadhaiko usiofaa na hivyo kuongeza matatizo zaidi kwa njia ya hewa. Wakati ukuzaji wa virusi uliopatikana kupitia pua na farinksi aspiresheni, inaweza kutumika kutambua kisababishi kikuu, kawaida hayajakubalishwa kwa mbinu za utafiti. Maambukizi ya bakteria yanapaswa kuangaziwa ikiwa matibabu ya kawaida hayatafaulu, ambapo kiwango cha uchunguzi zaidi unaweza kuonekana.
Mfumo unaotumika zaidi kwa kuainisha ukali wa kifaduro ni Westley score. Inatumika hasa kwa matumizi ya utafiti badala ya mazoezi ya kliniki. Ni ujumla ya vidokezo vilivyotolewa kwa mambo matano: kiwango cha ufahamu, sainosisi, strida, kuingia, na kurudi kwa kwa hewa. Vidokezo vya kila jambo vimetajwa kwa kila jedwali lililokulia, na alama ya mwisho iko katika kiwango cha 0 hadi 17.
Asilimia 85 ya watoto walio katika idara ya dharura wana ugonjwa usio mkali; kifaduro iliyo kali ni nadra (asilimia<1).
Uzuiaji
Hali nyingi za kifaduro zimezuiwa kwa chanjo ya influenza na dondakoo. Wakati moja, kifaduro inajulikana kama ugonjwa wa dondakoo, lakini na chanjo, sasa dondakoo ni nadra katika nchi zilizostawi.
Matibabu
Watoto walio na kifaduro kwa ujumla huwekwa katika hali ya utulivu inavyowezekana. Kawaida steroidi hutolewa, na epinefrini hutumika katika hali kali. Watoto walio na uloweshaji wa oksijeni chini ya asilimia 92 wanapaswa kupata oksijeni, na walio na kifaduro mkali wanaweza kulazwa kwa utathmini. Iwapo oksijeni inahitajika, utoaji wa "kupitisha hewa" (kushikilia chanzo cha kutoa oksijeni kwa uso wa mtoto) inahitajika, kwa sababu inasababisha msukosuko ulio chini kuliko matumizi ya barakoa. Kwa matibabu, chini ya asilimia 0.2 ya watu huhitaji upishaji neli kooni.
Epinefrini
Hali ya kifaduro cha kiwango wastani hadi kiwango kali inaweza kutulizwa kwa muda tu kwa kutumia epinefrini ya kupulizwa. Huku epinefrini ikituliza ukali wa kifaduro kwa muda wa dakika 10–30, manufaa yake hudumu kwa takriban saa 2 tu. Ikiwa hali hii itatulia kwa muda wa saa 2–4 baada ya matibabu huku ikiwa hakuna mzuko wa matatizo yoyote, mtoto huachiliwa hospitalini.
Matibabu mengine
Huku matibabu mengine ya kifaduro yakiwa yametafitiwa, hakuna yoyote yaliyo na dhihirisho ya kutosha ili yatumike. Kuvuta mvuke au hewa yenye maji ni njia ya kitamaduni ya kujitibu, lakini utafiti wa kimatibabu haujatibithisha ubora wake ni nadra kwa sasa. Matumizi ya dawa za kikohozi, ambazo kwa kawaida zina dextromethorphan na/au guiafenesin, pia inakataliwa. Huku vutaji wa heliox (mchanganyiko wa heliamu na oksijeni) ili kupunguza utendakazi wa upumuaji ulitumika mbeleni, lakini hakuna tibitisho la kutosha kupendekeza matumizi yake. Kwa sababu kifaduro ni ugonjwa unaoambukizwa na virusi, antibiotiki haitumiki japo tu maambukizi ya pili ya bakteri yanaposhukiwa. Kwa visa ambavyo vina maambukizi ya pili ya bakteria, antibiotiki aina ya vancomycin na cefotaxime inapendekezwa. kwa visa vikali vinavyohusisha influenza A au B, dhidi ya virusivizuio vya niuraminidesi inaweza kutumika.
Prognosisi
Kwa kawaida kifaduro inayosababishwa na virusi unaopotea kivyake, lakini ni nadra isababishe kifo kufuatia kushindwa kupumua na/au mshtuko wa moyo. Dalili za hali hii hupotea kwa kipindi cha siku mbili, laikini zinaweza kudumu kwa hadi siku saba. Matatizo mengine ambayo ni nadra kutokea ni pamoja na uvimbe wa bomba la pumzi, nimonia, na uvimbe wa mapafu.
Epidemiolojia
Kifaduro huathiri takriban asilimia 15 ya watoto, na hutokea katika umri kati ya miezi 6 na miaka 5-6. hali hii huchukua asilimia 5 ya takwimu za wagonjwa wote wa umri huu wanaolazwa hospitalini. Kwa visa nadra hali hii inaweza kutokea kwa wototo wachanga kama umri wa miezi 3 na kwa wototo wakubwa hadi umri wa miaka 15. Watoto wa kiume huathirwa kwa zaidi ya asilimia 50 mara kwa mara kuliko wa kike, na kuna ongezeko la maenezi ya hali hii katika majira ya kupukutika kwa majani.
Historia
Neno kifaduro hutokea kwa lugha ya zamani ya Kingereza kitenzi kifaduro, kumaanisha "kulia kwa sauti iliyokauka"; jina hili lilitumika kwa ugonjwa huu kwa mara ya kwanza nchini Scotland kisha kuenezwa katika karne ya 18. Kifaduro inayohusisha dondakoo kimejulikana tangu enzi za Homer Kale za Ugiriki na hadi 1826 ambapo kifaduro ya virusi ilitafautishwa kutoka kifaduro kwa sababu ya dondakoo na Bretonneau. Kuanzia hapo kifaduro ya virusi ikaitwa "kifaduro ya kijamba" na Mfaransa, na kisha "kifaduro" ikajulikana kama ugonjwa unaosababishwa na bakteria ya dondakoo. Kifaduro inayosababishwa na dondakoo inakaribia kusahaulika kufuatia kuzinduliwa kwa chanjo bora.
Njia
Njia ni sehemu au eneo wazi jembamba ambalo hutumiwa na watu, wanyama au magari kupita, lakini pia namna au mbinu ya kufanya kazi au kutatua tatizo fulani.
Mithali maarufu ya Kiswahili inasema, "Penye nia pana njia".
Katika Ukristo
Yesu alifundisha kufuata njia nyembamba inayopeleka uzimani kuliko ile pana inayofikisha upotevuni (Math 7:13-14).
Zaidi ya hayo, mwenyewe alijitangaza kuwa njia pekee ya kumfikia Baba (Yoh 14:6).
Kadiri ya Matendo ya Mitume, Ukristo uliitwa kwanza "Njia" (22:4).
Mkoa wa Bélier
Mkoa wa Bélier (kwa Kifaransa: Région du Bélier) ni moja kati ya mikoa 31 ya nchini Cote d'Ivoire.
Uko katika kitovu cha nchi. Makao makuu ya eneo hilo ni Yamoussoukro. Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa watu 346,768.
Bélier kwa sasa imegawanywa katika wilaya nne:
Hori ya Fundy
ni hori ya bahari ya Atlantiki.
Hiroji Imamura
Hiroji Imamura (今村 博治; alizaliwa 27 Aprili 1949) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Imamura alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 8 Agosti 1976 dhidi ya Uhindi. Imamura alicheza Japani katika mechi 4.
Marko wa Efeso
Marko wa Efeso (jina la awali: Manuel Eugenikos; Konstantinopoli, 1392 - Konstantinopoli, 23 Juni 1444) alikuwa mmonaki, mshairi na mwanateolojia wa Kiorthodoksi kutoka Dola la Bizanti na askofu mkuu wa Efeso.
Alipata umaarufu kwa kushiriki katika Mtaguso wa Ferrara-Florence (1438–1439) na kushika msimamo mkali zaidi dhidi ya madai ya Kanisa Katoliki kwa ajili ya muungano.
Aliacha maandishi mengi, yakiwemo ya tenzi, vitabu vya teolojia, anthropolojia n.k.
Henoko
Henoko ni jina la watu wawili katika Biblia:
Hori ya James
ni hori ya bahari ya Atlantiki.
Kiali
Kiali ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Waali. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kiali imehesabiwa kuwa watu 35,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiali iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
291 KK
Makala hii inahusu mwaka 291 KK (kabla ya Kristo).
Ulinzi
Ulinzi (pia: ulindaji; kutoka kitenzi kulinda) ni kazi au namna ya kuangalia usalama wa watu, mifugo, majengo na vitu vingine.
Kibughotu
Kibughotu ni lugha ya Kiaustronesia nchini Visiwa vya Solomon inayozungumzwa na Wabughotu kwenye visiwa vya Santa Isabel na Furona. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kibughotu imehesabiwa kuwa watu 4050. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibughotu iko katika kundi la Kioseaniki.
Jonas Ntsiko
Jonas Ntsiko (1860 - 1915) alikuwa mhubiri, mwandishi na mwalimu wa Afrika Kusini. Aliandika mashairi na nyimbo hasa kwa Kixhosa. Pia aliandika kwa gazeti la Kixhosa liitwalo Isigidimi samaXhosa.
Uwanja wa michezo wa Gbegamey
Uwanja wa Gbegamey ni uwanja wa michezo wenye matumizi mengi unayopatikana Cotonou, nchini Benin. Kwa sasa unatumika mara nyingi kwa michezo ya shirikisho la mpira wa miguu na ndio uwanja wa nyumbani kwa klabu ya Mambas Noirs FC inayoshiriki ligi ya Benin. Uwanja huu una uwezo wa kubeba washabiki 5,000.
Derby
thumbnail|right|280px|Sehemu za Mji wa Derby
Derby ni mji wa Uingereza.
1926
Makala hii inahusu mwaka 1926 BK (Baada ya Kristo).
Waliozaliwa
bila tarehe
Ugalla
Ugalla ni jina la kata ya Wilaya ya Mpanda katika Mkoa wa Rukwa, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 2,479 waishio humo.
Bogota, New Jersey
thumbnail|right|250px|Ukumbi wa Bogota right|thumb| 260px|Mahali pa Bogota katika Bergen County na [[New Jersey]] Bogota ni mji wa Marekani katika jimbo la New Jersey. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 8,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 17 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 2.1 km².
Kisigino
thumb|Kisigino cha mguu wa [[msichana.]] Kisigino ni sehemu ya nyuma ya mguu wa mwanadamu iliyo nyuma ya upinde na chini ya kifundo cha mguu. Pia kisigino kinaweza kuwa cha kiatu.
227 KK
Makala hii inahusu mwaka 227 KK (kabla ya Kristo).
217 KK
Makala hii inahusu mwaka 217 KK (kabla ya Kristo).
Dudley
thumbnail|right|280px|Sehemu za Mji wa Dudley
Dudley ni mji wa Uingereza.
Mitsuru Komaeda
Mitsuru Komaeda (古前田 充; alizaliwa 14 Aprili 1950) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Kibanda-Banda
Kibanda-Banda ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati na Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabanda. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kibanda-Banda nchini Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 102,000. Pia kuna wasemaji wachache nchini Sudan Kusini. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibanda-Banda iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Uwanja wa michezo wa Goho
Uwanja wa michezo wa Goho ni uwanja wa michezo wenye matumizi mengi unaopatikana huko  Abomey, nchiniBenin. Kwa sasa unatumika mara nyingi kwa michezo ya shirikisho la mpira wa miguu na ndio uwanja wa nyumbani kwa klabu ya Dynamo Abomey F.C inayoshiriki ligi kuu ya Benin. Uwanja huu una uwezo wa kubeba washabiki 7,500.
Wahamaji
Mwaka 1995 walikadiriwa kuwa milioni 30-40 duniani kote.
Historia ya Asia
thumbnail|right|320px|Asia inavyoonekana kutoka [[Anga|angani.]] Historia ya Asia inaonekana kama historia ya pamoja ya maeneo kadhaa tofauti kama vile: Asia ya Mashariki, Asia ya Kusini na Mashariki ya Kati.
Kwa jumla maeneo ya pembeni ya Asia, yaani Mesopotamia, India, na Uchina, yaliyozunguka mabonde yenye maji na rutuba, kwa sababu udongo wa hapo ulikuwa na uwezo wa kuzaa mazao mengi, yalikuwa asili ya maendeleo na baadhi ya dini za mwanzo kabisa ulimwenguni.
Kila moja ya maeneo hayo matatu yaliendeleza ustaarabu kwa kuendeleza maendeleo ya zamani, huko likishirikiana na kufanana na mengine mawili kwa namna nyingi na kwa kufaidika na uwezekano wa kubadilishana teknolojia na ujuzi kama hisabati na gurudumu. Mambo mengine kama yale ya uandishi yanaweza kuendelezwa na kila eneo peke yake. Miji, majimbo na falme vilikuzwa katika maeneo hayo.
Maeneo ya katikati na pembeni yalitengwa na milima na jangwa. Kaukazi, Himalaya Jangwa la Karakum na Jangwa la Gobi viliunda vizuizi ambavyo wapanda farasi wa mbuga waliweza kuvivuka kwa shida tu. Wakati teknolojia na utamaduni vya wakazi wa miji vilikuwa vimekua zaidi, waliweza kufanya kidogo kijeshi dhidi ya vikosi vilivyojaa. Walakini, maeneo ya chini hayakuwa na nyasi za wazi za kusaidia jeshi kubwa la farasi. Kwa hiyo wateule walioshinda majimbo katika Mashariki ya Kati hivi karibuni walilazimishwa kuzoea jamii za wenyeji.
Kuenea kwa Uislamu kuliwezesha ustaarabu wa Kiislamu kustawi na Renaissance ya Timurid, ambayo baadaye iliwashawishi Wanajeshi wa Kiislamu.
Utangulizi
Ripoti ya archaeologist Rakesh Tewari juu ya Lahuradewa, India inaonyesha orodha mpya ya C14 ambayo ni kati ya 9000 na 8000 KWK kuhusishwa na mchele, na kuifanya Lahuradewa kuwa tovuti ya mapema kabisa ya Neolithic katika Asia Kusini yote.
247 KK
Makala hii inahusu mwaka 247 KK (kabla ya Kristo).
Historia ya Asia
Utangulizi
Tovuti ya kwanza ya Beifudi karibu na Yixian katika Mkoa wa Hebei, Uchina, ina nakala za utamaduni uliodumu na tamaduni za Cishani na Xinglongwa za karibu 8000-7000 KWK, tamaduni za neolithic mashariki mwa Milima ya Taihang, kujaza pengo la akiolojia kati ya tamaduni mbili za Kichina cha Kaskazini. Jumla ya eneo lililochimbwa ni zaidi ya mita za mraba 1,200 na mkusanyiko wa matokeo ya neolithic kwenye tovuti yana awamu mbili.
Karibu 5500 KK utamaduni wa Halafi ulionekana huko Lebanon, Israeli, Syria, Anatolia, na Mesopotamia kaskazini, kwa msingi wa kilimo kame.
Kusini mwa Mesopotamia kulikuwa na nchi tambarare za Sumer na Elamu. Kwa kuwa kulikuwa na mvua kidogo, mifumo ya umwagiliaji ilikuwa lazima. Utamaduni wa Ubaid ulifanikiwa kutoka 5500 KK.
Zama za shaba
Kipindi cha umri wa shaba kilianza karibu 4500 KK, basi Umri wa kati wa zama za mwisho na zama za chuma ulianza karibu 3500 KK, ukibadilisha tamaduni za Neolithic.
Ustaarabu wa wahindi ulikuwa katika kipindi hiki cha umri wa kati ya zama za mwisho na zama za chuma (3300-1300 KK; kipindi cha kukomaa 2600-1900 KK) ambao ulikuwa ukizingatiwa sana katika sehemu ya magharibi ambayo ni sehemu ndogo ya bara la India. Katika nchi ya India, Uhindu unasemekana ulifanywa mapema wakati wa ustaarabu huu. Baadhi ya miji mikubwa ambayo ilikuwa katika ustaarabu huu ni pamoja na Harappa na Mohenjo-daro, ambayo ilikuwa na kiwango cha juu cha mipango miji na sanaa. Sababu ya uharibifu wa maeneo haya katika kipindi cha 1700 KWK ni kujadiliwa, ingawa ushahidi unaonesha ulisababishwa na majanga ya asili (haswa mafuriko). Enzi hii inaashiria kipindi cha Vedic nchini India, ambacho kilidumu kutoka takriban 1500 hadi 500 KWK. Katika kipindi hiki, lugha ya Kisanskriti na Vedas ziliandikwa, nyimbo za hadithi ambazo zilisimulia hadithi za miungu na vita. Huu ndio msingi wa dini ya Vedic, ambayo baadaye iliweza kuteleza na kukua katika Uhindu.
Uchina na Vietnam pia vilikuwa vituo vya utengenezaji wa madini. Kuanzia Nyakati za Neolithic, ngoma za kwanza za shaba, zinazoitwa ngoma za Dong Son zimefunguliwa ndani karibu na mikoa ya Red river, Delta ya Vietnam na Uchina kusini. Hii inahusiana na kitamaduni cha Dong Son na Utamaduni wa Vietnam.
Katika Ban Chiang, Thailand (Asia ya Kusini), mabaki ya shaba yamegunduliwa katika miaka ya 2100 KWK.
Huko Nyaunggan, zana za shaba za Burma zimechimbwa pamoja na kauri na bandia za mawe.
Mashariki ya kati
Nasaba ya Achaemenid ya Dola ya Uajemi, iliyoanzishwa na Cyrus Mkuu, ilitawala eneo kutoka Ugiriki na Uturuki hadi Mto Indus na Asia ya Kati wakati wa karne ya 6 hadi 4 KWK. Siasa za Uajemi zilijumuisha uvumilivu kwa tamaduni zingine, serikali iliyokuwa na serikali kuu, na maendeleo makubwa ya miundombinu. Baadaye, katika sheria ya Darius Mkuu, wilaya zilijumuishwa, urasimu ulianzishwa, heshima ilipewa nafasi za jeshi, ukusanyaji wa ushuru ulipangwa kwa uangalifu, na wapelelezi walitumiwa kuhakikisha uaminifu wa maafisa wa mikoa. Dini ya msingi ya Uajemi wakati huu ilikuwa Zoroastrianism, iliyokuzwa na mwanafalsafa Zoroaster. Ilianzisha aina ya mapema ya utatu mmoja katika eneo hilo. Dini hiyo ilipiga marufuku dhabihu ya wanyama na utumiaji wa vileo katika mila; na kuletwa wazo la wokovu wa kiroho kupitia vitendo vya kibinafsi, wakati wa mwisho, na hukumu ya jumla na ya pekee na mbinguni au kuzimu. Dhana hizi zinaweza kuathiri sana watawala wa baadaye na raia. Kwa maana zaidi, Zoroastrianism ilikuwa mtangulizi muhimu kwa dini za Ibrahimu kama vile Ukristo, Uislamu, au Uyahudi. Milki ya Uajemi ilifanikiwa katika kuanzisha amani na utulivu katika Mashariki ya Kati na ilikuwa na ushawishi mkubwa katika sanaa, siasa (zilizoathiri viongozi wa dini ya Kiyunani), na dini zingine.
India
Miliki za Maurya na Gupta zinaitwa The Age Age ya Uhindi zilikuwa na alama nyingi za uvumbuzi katika sayansi, teknolojia, sanaa, dini, na falsafa ambayo ilisitisha sifa za kile kinachojulikana kama tamaduni ya India. Dini za Uhindu na Ubudha, ambazo zilianza katika bara dogo la Hindi, zilikuwa na ushawishi muhimu kwa Kusini Mashariki na Kusini mwa Asia.
Kufikia 600 KWK, India ilikuwa imegawanywa katika majimbo 17 ya kikanda ambayo mara kwa mara yangezunguka kati yao. Mnamo 327 KWK, Alexander the Great alikuja India na maono ya kushinda ulimwengu wote. Alivuka kaskazini magharibi mwa India na kuunda jimbo la Bactria lakini hakuweza kusonga mbele kwa sababu jeshi lake lilitaka kurudi kwenye familia yao. Muda mfupi kabla, askari Chandragupta Maurya alianza kuchukua udhibiti wa mto wa Ganges na mara moja akaanzisha Dola ya Maurya. Miliki ya Maurya (Sanskrit: मौर्य राजवंश, Maurya Rājavanśha) ilikuwa himaya ya kijiografia na nguvu katika eneo la India ya zamani, iliyotawaliwa na nasaba ya Mauryan kutoka 321 hadi 185 KWK. Ilikuwa moja ya falme kubwa zaidi ulimwenguni kwa wakati wake, ikaenea hadi Himalaya kaskazini, ambayo sasa ni Assam mashariki, labda zaidi ya Pakistan ya kisasa magharibi, na Balochistan inayowashawishi na sehemu kubwa ambayo sasa ni Afghanistan, kwa nguvu yake yote. Kusini mwa ufalme wa Mauryan ilikuwa Kitamilakam nchi huru iliyotawaliwa na nasaba tatu, Wapandani, Cholas na Cheras. Serikali iliyoanzishwa na Chandragupta iliongozwa na mfalme aliyejitawala, ambaye kwa kweli alitegemea jeshi kutoa nguvu yake. Pia lilitumika kwa matumizi ya urasimu na hata kufadhili huduma ya posta. Mjukuu wa Chandragupta, Ashoka, alieneza sana ufalme huo kwa kushinda India kubwa ya kisasa (ila kwa ncha ya kusini). Mwishowe aligeukia Ubudha, hata hivyo, na akaanza maisha ya amani ambapo aliendeleza dini na njia za ujamaa nchini India. Miliki ya Maurya ikajitenga mara tu baada ya kifo cha Ashoka, na ilishikwa na wavamizi wa Kushan kutoka kaskazini magharibi, kuanzisha Dola ya Kushan. Kubadilisha kwao kwa Ubudhi kulisababisha dini hiyo kuhusishwa na wageni, na kwa hivyo kulisababisha kupungua kwa umaarufu wake.
Dola ya Kushan ilianguka katika kipindi cha mwaka wa 2003, na kusababisha machafuko zaidi ya kisiasa nchini India. Halafu mnamo 320, Dola ya Gupta (Sanskrit: गुप्त राजवंश, Gupta Rājavanśha) ilianzishwa na kufunika sehemu kubwa ya Kihindi. Ilianzishwa na Maharaja Sri-Gupta, nasaba ilikuwa mfano wa ustaarabu wa zamani. Wafalme wa Gupta waliunganisha eneo hilo kimsingi kupitia mazungumzo ya viongozi wa ndani na familia na pia kuoana kwa kimkakati. Utawala wao ulihusu ardhi kidogo kuliko Dola ya Maurya, lakini uliimarisha utulivu mkubwa. Mnamo 535, ufalme uliisha wakati India ilizidiwa na Hunas.
Ukoo wa Zhou
Lakini ilipofika 500 KWK, utulivu wake wa kisiasa ulianza kupungua kwa sababu ya kuongezeka mara kwa mara kwa maandamano na migogoro ya ndani inayotokana na wakuu wa mapigano na familia. Hii ilipunguza harakati nyingi za falsafa, kuanzia maisha ya Confucius. Maandishi yake ya falsafa (inayoitwa Confucianism) kuhusu heshima ya wazee na serikali baadaye yangetumiwa sana katika nasaba ya Han. Kwa kuongezea, dhana ya Laozi ya Taoism, pamoja na yin na yang na hali ya ndani na usawa wa maumbile na ulimwengu, ikawa maarufu katika kipindi hiki chote. Walakini, nasaba ya Zhou ilijitenga wakati wakuu wa eneo hilo walipoanza kupata nguvu zaidi na mzozo wao ukapita kwa kipindi cha Vita Vikuu, kutoka 402 hadi 201 KWK.
Ukoo wa Qin
Kiongozi mmoja mwishowe alikuja juu, Qin Shi Huang (Wachina: 始 皇帝, Shǐ Huángdì), ambaye alimpindua Mfalme wa Zhou wa mwisho na kuanzisha nasaba ya Qin. Nasaba ya Qin (Wachina: 秦朝; pinyin: Qín Cháo) ndiye mfalme wa kwanza kutawala dola ya China, aliyetawala kuanzia mwaka 221 hadi 207 KK. Mfalme mpya alikomesha mfumo wa wahisani na aliteua moja kwa moja urasimu ambao ungetegemea kwake kwa nguvu. Vikosi vya Huang vya kifalme vilikandamiza upinzani wowote wa kikanda, na viliongezea ufalme wa Uchina kwa kupanuka hadi Bahari ya China Kusini na Vietnam kaskazini. Shirika kubwa lilileta mfumo wa ushuru sawa, sensa ya kitaifa, ujenzi wa barabara (na upana wa gari), vipimo vya kawaida, kiwango cha kawaida cha mapato, na lugha rasmi iliyoandikwa na kusemwa. Marekebisho zaidi ni pamoja na miradi mipya ya umwagiliaji, kutia moyo kwa utengenezaji wa hariri, na (kwa kupendeza zaidi) mwanzo wa ujenzi wa ukuta mkubwa wa Uchina- uliyoundwa kuweka nje washambuliaji wa kawaida ambao wangekuwa wakiwadhulumu watu wa China kila wakati. Walakini, Shi Huang alikuwa maarufu kwa udhalimu wake, na kuwalazimisha wafanyakazi kujenga ukuta, kuagiza amri nzito, na kuwaadhibu vikali wale wote waliompinga. Alikandamiza Confucian na kukuza Sheria, wazo kwamba watu walikuwa wabaya, na kwamba serikali kali na yenye nguvu inahitajika kuwadhibiti. Uhalali uliingizwa kwa maoni ya kweli, ya kimantiki na mazungumzo ya kuelimika na kuonekana kama ya kijinga. Yote hii ilifanya Shi Huang asipendwe sana na watu. Hata Qin ilipoanza kudhoofika, vikundi mbali mbali vilianza kupigania udhibiti wa China.
Ukoo wa Han
Nasaba ya Han (kilichorahisishwa Wachina: 汉朝; Kichina cha jadi: 漢朝; pinyin: Hàn Cháo; 206 KWK - 220 WK) ilikuwa nasaba ya pili ya kifalme ya Uchina, ikitanguliwa na nasaba ya Qin na kufanikiwa na falme tatu (220-26565) CE). Kuanzia zaidi ya karne nne, kipindi cha nasaba ya Han kinachukuliwa kuwa umri wa dhahabu katika historia ya Uchina. Mmoja wa wafalme wakuu wa nasaba ya Han, Mfalme Wu wa Han, alianzisha amani kote China ikilinganishwa na Pax Romana iliyoonekana katika Bahari la Merika miaka mia baadaye. Hadi leo, kabila kubwa la China linataja lenyewe kama "watu wa Han". Nasaba ya Han ilianzishwa wakati walanguzi wawili walifanikiwa kupanda dhidi ya mwana wa Shi Huang aliye mrithi dhaifu. Serikali mpya ya Han ilidumisha ujumuishaji na urasimu wa Qin, lakini ilipunguza sana ukandamizaji ulioonekana hapo awali. Walipanua eneo lao kwenda Korea, Vietnam, na Asia ya Kati, na kuunda himaya kubwa zaidi kuliko ile ya Qin.
Han aliendeleza mawasiliano na Miliki ya Uajemi katika Mashariki ya Kati na Warumi, kupitia Barabara ya hariri, ambayo waliweza kuuza bidhaa nyingi - hariri. Ustaarabu mwingi wa zamani ulishawishiwa na Barabara ya Silk, iliyounganisha China, India, Mashariki ya Kati na Ulaya. Watawala wa Han kama Wu pia walikuza Confucianism kama "dini" ya kitaifa (ingawa inajadiliwa na wanatheolojia kuhusu ufafanuzi wake kama ni dini au falsafa ).Maumbo yaliyopewa Confucius yalijengwa na falsafa ya Confucian iliyofundishwa na wasomi wote ambao waliingia kwa urasimu wa Uchina. Urasimu huo uliboreshwa zaidi na uanzishwaji wa mfumo wa mitihani uliochagua wasomi wa sifa za juu. Katika ofisi za wakurugenzi, mara nyingi walikuwa watu wa kiwango cha juu waliosoma katika shule maalum, lakini ambao nguvu zao mara nyingi ziliangaliwa na wale wa chini walioletwa ndani ya urasimu kupitia ustadi wao. Urasimu wa kifalme wa Wachina ulikuwa mzuri sana na uliheshimiwa sana na wote katika ufalme huo na ungechukua zaidi ya miaka 2000. Serikali ya Han iliandaliwa sana na iliamuru kijeshi, sheria ya mahakama (ambayo ilitumia mfumo wa mahakama na sheria madhubuti), uzalishaji wa kilimo, uchumi, na maisha ya jumla ya watu wake. Serikali pia iliendeleza falsafa ya wasomi, utafiti wa kisayansi, na rekodi za kihistoria za kina.
Walakini, licha ya utulivu huu wote wa kuvutia, nguvu kuu ilianza kupoteza udhibiti na zamu ya Jumuiya ya Kawaida. Wakati nasaba ya Han ilipungua, mambo mengi yakaendelea kuipeperusha hadi China ilipoachwa katika hali ya machafuko. Kufikia 100 WK, shughuli za falsafa zilipungua, na ufisadi ulizidi kuongezeka katika urasimu. Wamiliki wa ardhi wa eneo hilo walianza kuchukua udhibiti wakati wasomi walipuuza majukumu yao, na hii ilisababisha ushuru mzito wa wananchi. Wataalam walianza kupata ardhi muhimu na walipinga kupungua. Wakaanza kutangaza nguvu za kichawi na wakaahidi kuiokoa China; Uasi wa Taoist Yellow Turban mnamo 184 (wakiongozwa na waasi kwenye mitandio ya njano) walishindwa lakini waliweza kudhoofisha serikali. Huns zilizotajwa hapo juu pamoja na magonjwa waliuawa hadi nusu ya idadi ya watu, na kumaliza rasmi nasaba ya Han mwaka 220. Kipindi kilichofuatia cha machafuko kilikuwa kibaya sana kilidumu kwa karne tatu, ambapo watawala wengi dhaifu wa mikoa na nasaba walishindwa kuanzisha utaratibu nchini China. Kipindi hiki cha machafuko na majaribio kiutaratibu kinajulikana kama kile cha Saba sita. Sehemu ya kwanza ya hii ni pamoja na falme tatu ambazo zilianza mnamo 220. Mnamo mwaka 265, nasaba ya Jin ya Uchina ilianzishwa na hivi karibuni ikagawanyika katika falme mbili tofauti, katika udhibiti wa kaskazini magharibi na mashariki mwa China. Mnamo 420, ushindi na kutekwa nyara kwa nasaba hizo mbili kulisababisha kuanza kwa nasaba ya Kusini na Kaskazini. Nasaba ya Kaskazini na Kusini ilipitia hadi mwishowe, kufikia 557, nasaba ya Kaskazini ya Zhou ilitawala kaskazini na nasaba ya Chen ilitawala kusini.
Zama za zamani
Katika kipindi hiki, falme za ulimwengu wa Mashariki ziliendelea kupanuka kupitia biashara, uhamiaji na ushindi wa maeneo ya jirani. Gunpowder ilitumika sana mapema kama karne ya 11 na walikuwa wakitumia uchapishaji wa aina ya kusongesha miaka mia tano kabla ya Gutenberg kuunda media yake. Ubuddha, Taoism, Confucianism zilikuwa falsafa kubwa za Mashariki ya Mbali wakati wa Zama za Kati. Marco Polo hakuwa mtu wa Magharibi wa kwanza kusafiri kwenda Mashariki na kurudi na hadithi za kushangaza za tamaduni hii tofauti, lakini akaunti zake zilizochapishwa mwishoni mwa 13 na mapema karne ya 14 zilikuwa za kwanza kusomwa sana Ulaya yote.
Asia ya Magharibi
Peninsula ya Arabia na maeneo ya jirani ya Mashariki ya Kati na Karibu Mashariki yalipata mabadiliko makubwa wakati wa enzi iliyosababishwa na kuenea kwa Uisilamu na kuanzishwa kwa Milki ya Arabia.
Katika karne ya 5, Mashariki ya Kati ilijitenga katika majimbo madogo, dhaifu; hao wawili mashuhuri walikuwa Miliki ya Sassania ya Waajemi ambayo sasa ni Irani na Iraq, na Dola ya Byzantine huko Anatolia (Uturuki ya leo). Watu wa Byzantines na Sassania walipigana na kila mmoja kila wakati, maonesho ya ugomvi kati ya Milki ya Roma na Dola ya Uajemi iliyoonekana wakati wa miaka mia tano iliyopita. Mapigano hayo yalidhoofisha majimbo yote mawili, ikiacha hatua wazi kwa nguvu mpya. Wakati huo huo, makabila ya kuhamahama ya Bedouin ambayo yalitawala jangwa la Arabia yaliona kipindi cha utulivu wa kikabila, mtandao mkubwa wa biashara na kufahamiana kwa dini za Kiabraham au umoja.
Wakati falme za Byzantine Kirumi na Sassanid za Uajemi zote zilikuwa dhaifu kwa Vita vya Byzantine-Sasanian vya 602-628, nguvu mpya katika mfumo wa Uisilamu ilikuwa katika Mashariki ya Kati chini ya Muhammad huko Madina. Katika safu ya ushindi wa Waislamu wa haraka, jeshi la Rashidun, lililoongozwa na Ma Khalifa na maafisa wa jeshi wenye ustadi kama Khalid ibn al-Walid, lilipitia maeneo mengi ya Mashariki ya Kati, likichukua zaidi ya nusu ya eneo la Byzantine katika vita vya Waarabu na Byzantine na ikiingilia kabisa Uajemi katika ushindi wa Waislamu wa Uajemi. Ingekuwa ni Nguzo za Kiarabu za Zama za Kati ambazo zingeunganisha kwanza Mashariki ya Kati kama mkoa tofauti na kuunda kitambulisho cha kikabila kinachoendelea leo. Ukhalifa huu ni pamoja na ukhalifa wa Rashidun, ukhalifa wa Umayyad, ukhalifa wa Abbasid, na baadaye ufalme wa Seljuq.
Waislamu waliokoa na kueneza maendeleo ya Ugiriki katika dawa, aljebra, jiometri, unajimu, anatomy, na maadili ambayo baadaye yangeweza kurudi Ulaya Magharibi.
Utawala wa Waarabu ulikomeshwa ghafla katikati ya karne ya 11 na kuwasili kwa Waturuki wa Seljuq, na kuhamia kusini kutoka nchi za Kituruki huko Asia ya Kati. Walishinda Uajemi, Iraqi (walimkamata Baghdad mnamo 1055), Syria, Palestina, na Hejaz. Hii ilifuatiwa na safu ya uvamizi wa Kikristo Ulaya Magharibi. Mgawanyiko wa Mashariki ya Kati uliruhusu vikosi viliungana, haswa kutoka Uingereza, Ufaransa, na Dola Takatifu ya Roma, ili kuingia katika mkoa huo. Mnamo 1099 vita kuu ya kwanza iliiteka Yerusalemu na kuanzisha Ufalme wa Yerusalemu, ambao ulinusurika hadi 1187, wakati Saladin akichukua tena mji. Vita ndogo za crusader fiefdom zilinusurika hadi 1291. Mwanzoni mwa karne ya 13, wimbi mpya la wavamizi, majeshi ya Dola ya Mongol, lilipita katika eneo hilo, likimtoa Baghdad katika kuzingirwa kwa Baghdad (1258) na kuendelea hadi kusini mwa mpaka wa Misiri katika ile iliyojulikana kama ushindi kwa Mongol. Wamongolia hatimaye walijiondoa mnamo 1335, lakini machafuko yaliyojitokeza katika ufalme wote yaliondoa Waturuki wa Seljuq. Mnamo 1401, eneo hilo lilipigwa zaidi na Turko-Mongol, Timur, na uvamizi wake mkali. Kufikia wakati huo, kikundi kingine cha Waturuki kilikuwa kimeibuka pia, Waotomani.
Dola ya Mongoli
Miliki ya Mongol ilishinda sehemu kubwa ya Asia katika karne ya 13, eneo lililoanzia China hadi Ulaya. Asia ya enzi hiyo ilikuwa chini ya ufalme wa Khans. Hajawahi kamwe mtu yeyote kudhibiti ardhi kama Genghis Khan. Aliunda nguvu yake kuwaunganisha makabila ya Mongol kabla ya kupanua ufalme wake kusini na magharibi. Yeye na mjukuu wake, Kublai Khan, walidhibiti ardhi nchini Uchina, Burma, Asia ya Kati, Urusi, Iran, Mashariki ya Kati, na Ulaya ya Mashariki. Makisio ni kwamba vikosi vya Mongol vilipunguza idadi ya watu wa Uchina na karibu theluthi. Genghis Khan alikuwa mpagani aliyevumilia karibu kila dini, na tamaduni zao mara nyingi ziliteswa sana na vikosi vya Mongol. Vikosi vya Khan vilisukuma hadi magharibi kama Yerusalemu kabla ya kushindwa mnamo 1260.
Teksi
Teksi ni aina ya gari la kukodishwa pamoja na dereva wake, inayotumiwa na abiria mmoja au kikundi kidogo, mara nyingi kwa safari isiyo ya pamoja.
Teksi hupeleka abiria kati ya maeneo ya uchaguzi wao. Hii inatofautiana na njia nyingine za usafiri wa umma ambako maeneo ya kuchukua na kuacha yanawekwa na mtoa huduma, si kwa abiria, ingawa mahitaji ya usafiri wa msikivu na ushiriki wa teksi hutoa mfumo wa basi / teksi ya mseto.
Kuna aina nne tofauti za teksi, ambazo zinaweza kutambuliwa na sheria tofauti katika nchi tofauti: magari ya Hackney, pia inajulikana kama kukodisha kwa umma, hakta au teksi za barabara, zilizoidhinishwa kwa kuheshimiwa katika jumuiya zote.
Vipuri vya magari ya kukodisha, pia hujulikana kama minicabs au teksi za kukodisha faragha, zilizoidhinishwa kabla ya kujiandikisha tu.
Taasisi, pia huja tofauti nyingi katika nchi zinazoendelea kama jitneys au jeepney, inayofanya kazi kwenye njia zilizowekwa kabla ya kuacha na abiria nyingi huru.
Ingawa aina ya magari na mbinu za udhibiti, kukodisha, kutuma, na kujadiliana kwa malipo hutofautiana kwa kiasi kikubwa kutoka nchi hadi nchi, sifa nyingi za kawaida zipo.
Kaunti ya Meru
Kuhusu makao makuu, tazama Meru
Kaunti ya Meru ni mojawapo ya kaunti za Kenya zilizopo baada ya katiba mpya ya Jamhuri ya Kenya kupatikana mwaka 2010.
Jina lake limetokana na Wameru ambao ndio jamii kubwa zaidi katika kaunti hii.
Wakati wa sensa ya mwaka 2019 wakazi walikuwa 1,545,714 katika eneo la km2 7,006.3, msongamano ukiwa hivyo wa watu 221 kwa kilometa mraba ..
Jiografia
Kaunti ya Meru inapakana na Kaunti za Nyeri, Laikipia, Tharaka Nithi, Isiolo na Kitui.
Iko katika upande wa mashariki mwa Mlima Kenya. Sehemu ya Mbuga ya Kitaifa ya Mlima Kenya iko katika Meru.
Mvua yenye kufaa pamoja na udongo wa volkano huwezesha kilimo. Sehemu za Imenti zilizo karibu na Mlima Kenya huwa ni baridi kidogo na zenye vilima. Sehemu za Tigania hazina hali za kufaa kulima isipokuwa karibu na Vilima vya Nyambene, ambapo huwa baridi kidogo. Mbuga ya Kitaifa ya Meru iko katika sehemu za Igembe, kaskazini mashariki mwa kaunti.
Meru ni sehemu ya kati ya uliokuwa Mkoa wa Mashariki nchini Kenya upande wa mashariki-kaskazini wa mlima Kenya.
Eneo la Meru lilijumlishwa hadi 1992 katika wilaya ya Meru iliyogawiwa baadaye kuwa wilaya zifuatazo:
Utawala
Kaunti ya Meru imegawanywa katika maeneo bunge yafuatayo :
==Idadi ya wakazi katika kaunti ndogo (2019) ==
Urwira
Urwira ni jina la kata ya Wilaya ya Mpanda katika Mkoa wa Rukwa, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2002, kata ina wakazi wapatao 3,973 waishio humo.
257 KK
Makala hii inahusu mwaka 257 KK (kabla ya Kristo).
Kibanda-Magharibi
Kibanda-Magharibi ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati na Sudan Kusini inayozungumzwa na Wabanda. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kibanda-Magharibi nchini Afrika ya Kati imehesabiwa kuwa watu 4500. Pia kuna wasemaji 3000 nchini Sudan Kusini (1982). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibanda-Magharibi iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Michael Dokunmu
Michael Folabi Dokunmu (alizaliwa 9 Aprili 2006) ni mchezaji wa soka mtaalamu wa Afrika Kusini anayeshiriki kama kiungo kwa klabu ya Uholanzi ya Vitesse.
Maisha ya awali
Dokunmu alizaliwa huko Kaskazini Cape Kimberley, Afrika Kusini, na baba akitokea Nigeria na mama Afrika Kusini.
Ushiriki katika klabu
Dokunmu alianza kucheza soka katika klabu kadhaa za vijana nchini Afrika Kusini kabla ya kujiunga na klabu ya kitaalamu ya SuperSport United. Mwezi Desemba 2019, mama yake alikubali kazi nchini Uholanzi, na familia ya Dokunmu ilihama nchini humo.
Ushiriki kimataifa
Akiwa na uwezo wa kuwakilisha Afrika Kusini na Nigeria kupitia wazazi wake, pamoja na Uholanzi, alialikwa kujiunga na timu ya chini ya miaka 17 ya Uholanzi kwa kambi ya mazoezi mwezi Januari 2023.
Kicheke-Holo
Kicheke-Holo ni lugha ya Kiaustronesia nchini Visiwa vya Solomon inayozungumzwa na Wacheke-Holo kwenye kisiwa cha Santa Isabel. Mwaka wa 1999 idadi ya wasemaji wa Kicheke-Holo imehesabiwa kuwa watu 10,800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kicheke-Holo iko katika kundi la Kioseaniki.
277 KK
Makala hii inahusu mwaka 277 KK (kabla ya Kristo).
Eastbourne
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Eastbourne
Eastbourne ni mji wa Uingereza.
1927
Waliozaliwa
bila tarehe
Laurent Kabila
Laurent-Désiré Kabila (27 Novemba 1939 – 18 Januari 2001) alikuwa rais wa tatu wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kuanzia Mei 1997 hadi kuuawa 2001. Alifuatwa na mwanawe Joseph Kabila.
Akira Nishino
Akira Nishino (西野 朗; alizaliwa 7 Aprili 1955) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Laurent Kabila
Kabila alifika ikulu kwa kumpindua Mobutu Sese Seko.
Akira Nishino
Nishino alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 6 Machi 1977 dhidi ya Israel. Nishino alicheza Japani katika mechi 12, akifunga mabao 1.
Laurent Kabila
Mwanaharakati wa Lumumba
Baada ya kuuawa wa Lumumba alijiunga na kundi la wafuasi wa marehemu akaingia katika upinzani wa kijeshi dhidi ya serikali ya Joseph Desiree Mobutu. Majaribio haya yalikandamizwa na jeshi la serikali. Kabila alikuwa kati ya viongozi wachache walioendelea na upinzani.
Kiongozi wa vita ya msituni
Alikuwa na usaidizi wa siri wa rais Julius Nyerere wa Tanzania na kwa miezi michache katika 1965 Mkuba Che Guevara alijiunga na kundi la Kabila lakini kufuatana na kumbukumbu za Guevara hawakuelewana wala kufanyikiwa.
Kuanzia 1967 aliungana na kundi dogo la Parti de la Revolution Populaire (PRP) akaongoza jeshi la Forces Armees Populaires (FAP) lililokuwa na makambi Tanzania na Zambia lakini aliweza pia kutawala eneo dodo katika milima ya Fizi ya mkoa wa Kivu hadi 1977 alipokufuzwa na jeshi la serikali ya Mobutu.
Baadaye aliishi Uganda na Tanzania hakuonekana tena Konfo. Hakushiriki katika uasi wa wanachi dhidi ya serikali ya Mobutu na jitihada ya kuongeza demokrasia nchini.
Kurudi kwa msaada wa Rwanda
Alirudi 1996 wakati wa uvamizi wa Kongo ya Mashariki ya wanamgambo Wahutu kutoka Rwanda. Mabaki ya jeshi la kihutu kutoka Rwanda walikuwa wamekimbilia Kongo 1994 baada ya mauaji ya kizazi ya Rwanda na sasa walishambulia Wabanyamulenge waliokuwa Watutsi wa Kongo. Serikali ya Rwanda ilitafuta njia ya kumaliza wanamgambo hao kwa sababu walikuwa tishio kwa utaratibu mpya wa Rwanda. Hapa walikuwa tayari kusaidia kujenga vikosi vya Wakongo wa kupambana na Wahutu katika Kongo.
Katika muda mfupi Kabila aliweza kujipatia sifa kama kiongozi mwenye uwezo wa kushindana na jeshi la Mobutu aliyejua namna ya kufanya maazimio yake hata bila washauri wake Warwanda aliotegemea bado.
Mshindi dhidi ya Mobutu
Vikosi vya Kabila vilisogea mbele haraka dhidi ya jeshi la Mobutu isiyokuwa tayari tena ya kupigana na adui aliyejua kazi ya vita. Kabila alianza vita katika Oktoba 1996 huko Kivu akateka Bukavu Oktoba mwaka uleule, Kisangani katika Machi 1997 na Lumbumbashi mwezi wa Aprili. Mwezi wa Mei jeshi lake likaingia Kinshasa na wakubwa wa Mobutu walikimbia Brazzaville. Tar. 17 Mei Kabila alijitangaza kuwa rais mpya akabadilisha jina la nchi tena kuwa Kongo.
Kabila alikuwa na tatizo la kuwa hajakuwa na uhusiano wa watu wa Kinshasa ambao wengi walimwona kama mgeni. Askari zake wengi waliwasiliana kwa Kiswahili na Kiingereza au lugha za Kongo mashariki hawakujua Kifaransa wala lugha za Kongo magharibi. Baada ya kushika serikali Kabila alijaribu kupunguza umuhimu wa washauri wake Warwanda.
Rais wa kuona upinzani
Hii ilisababisha matatizo na uhusiano ulikuwa mbaya. Wananchi wa Kinshasa wengi hawakuona mabadiliko mengi katika maisha yao. Kabila hakuongeza haki za kidemokrasia wala kushirikiana na wanasiasa waliokuwa wapinzani wa kisiasa wa Mobutu katika miaka ya kutafuta demokrasia nchini.
Upinzani dhidi Kabila ikakua katika sehemu za nchi.
2001 aliuawa na askari wa ulinzi wake kwa namna isiyoeleweka vizuri hadi leo.
Wakuu wa jeshi walimtangaza mwana wake Joseph kuwa mfuasi wake.
Wingu maneno
thumb|351x351px|Wingu maneno unafanyika kwenye [[R (lugha ya programu)|R.]] thumb|358x358px|Wingu maneno kwenye [[Neno|maneno mengi.]] Katika utarakilishi na takwimu, wingu maneno (kwa Kiingereza: tag cloud au word cloud) ni mchoro wa takwimu unaoonyesha maneno yanayotumika katika andiko. Wingu maneno unatumiwa pia kwenye tovuti ili kurahisisha utafutaji.
Kibanda-Mbres
Kibanda-Mbres ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Jamhuri ya Afrika ya Kati inayozungumzwa na Wabanda. Mwaka wa 1996 idadi ya wasemaji wa Kibanda-Mbres imehesabiwa kuwa watu 42,500. Pia kuna wasemaji wachache nchini Sudan Kusini. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibanda-Mbres iko katika kundi la Kiadamawa-Ubangi.
Orodha ya miji ya Iceland
Orodha ya miji ya Iceland inataja tu ile yenye wakazi walau 10,000.
Linda Buthelezi
Innocent Linda Buthelezi (alizaliwa 28 Juni 1969) ni mwanasoka wa zamani wa Afrika Kusini ambaye alicheza katika viwango vya kulipwa na kimataifa kama kiungo. Buthelezi alichezea klabu za Jomo Cosmos, Kaizer Chiefs, Karabükspor, Orlando Pirates, Mamelodi Sundowns na SuperSport United. Alifanya majaribio ambayo hayakufanikiwa katika Atomu za Pohang za Korea Kusini.
Pia aliichezea timu ya taifa ya Afrika Kusini mechi 27 kati ya 1994 na 1997. Alikuwa sehemu ya kikosi kilichoshinda Kombe la Mataifa ya Afrika 1996 na aliweka vichwa vya habari visivyohitajika kimataifa mwaka 1997 wakati Paul Gascoigne alipomchezea rafu kiungo huyo wa kati Muingereza akitolewa nje kwa machela.
Uwanja wa michezo wa manispaa ya Avrankou
Uwanja wa michezo wa manispaa ya Avrankou ni uwanja wenye matumizi mengi unayopatikana huko Avrankou, nchiniBenin. Kwa sasa unatumika mara nyingi kwa michezo ya soka na ndio uwanja wa nyumbani kwa klabu ya Avrankou Omnisport FC. Uwanja huu una uwezo wa kubeba washabiki 5,000.
Kilimanjaro
thumbnail|right|280px|Mlima Kilimanjaro Kilimanjaro ni jina la Kiswahili linalomaanisha :
297 KK
Makala hii inahusu mwaka 297 KK (kabla ya Kristo).
214 KK
Makala hii inahusu mwaka 214 KK (kabla ya Kristo).
Usevya
Usevya ni jina la kata ya Wilaya ya Mlele katika Mkoa wa Katavi, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 8,824 waishio humo.
Mkasi
Mkasi ni zana za ukataji kwa mkono kwa madhumuni maalumu.
Hujumuisha jozi la vijiti vya chuma vilivyopigwa ili mviringo ulioinuliwa uingie juu ya kila mmoja wakati unashughulikia (upinde) kinyume na pivot imefungwa.
Mkasi hutumiwa kukata vifaa mbalimbali vyembamba, kama vile karatasi, kadi, chuma cha foil, kitambaa, kamba na waya.
Utende
Utende ni jina la kata ya Wilaya ya Mlele katika Mkoa wa Katavi, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,615 waishio humo.
Bundi (Tytonidae)
Bundi (pia mabundi) ni ndege mbuai wa familia Tytonidae na jenasi mbalimbali ya familia Strigidae. Ukurasa huu unahusu familia Tytonidae. Spishi hizi zina rangi ya kahawa nyuma na nyeupe mbele pamoja na madoa madogo meusi. Kichwa chao kina umbo la mviringo na uso mwao una umbo la moyo. Bundi hula ndege na wanyama wadogo, wanyama wagugunaji hasa, lakini wadudu wakubwa pia. Jike huyataga mayai 2-7 kwa mahali palipofunika kama tago lililoachwa na ndege mwingine ndani ya tundu ya mti, ufa wa mwamba, dari la nyumba au kihenge n.k.
Mwenendo
Bundi huwinda usiku na hupumzika mchana. Wanamlenga mbuawa wao kwa msaada ya masikio yao. Manyoya ya uso yapeleka mawimbisauti kwa vipenyo vya masikio viliopo mahali tofauti kidogo kimoja kuliko kingine. Hivyo wanaweza kumkamata mbuawa bila kumwona. Mbuawa hawezi kumsikia bundi akija, kwa sababu mabawa ya bundi hayafanyi sauti yo yote kwa kuwa kingo ya mbele ya manyoya ya mabawa imekerezekakerezeka na ile ya nyuma ina matamvua. Hii inapunguza vurugu ya hewa na kwa hivyo uvumi.
Msambao
Familia hii inayosambaa kwenye eneo pana, ingawa haipo katika kaskazini mwa Amerika ya Kaskazini, Sahara ya Afrika na maeneo makubwa ya Asia. Wanaishi katika makazi mengi kutoka jangwa hadi misitu na kutoka kanda za wastani hadi za tropiki. Nyingi za spishi ishirini zilizopo bado za bundi hazijulikani sana. Baadhi, kama bundi mwekundu, wameonekana kwa nadra au kutafitiwa kidogo tu tangu uvumbuzi wao, kinyume na bundi-mabanda ambaye ni mojawapo ya spishi maarufu za bundi duniani. Hata hivyo, nususpishi kadhaa za bundi-mabanda hustahili kuwa spishi tofauti, lakini hazijulikani sana.
1928
Makala hii inahusu mwaka 1928 BK (Baada ya Kristo).
Exeter
thumbnail|right|280px|Sehemu za Mji wa Exeter
Exeter ni mji wa Uingereza.
Ruaha Mkuu
thumb|Mto Ruaha Ruaha Mkuu (pia: Ruaha Mkubwa) ni mto muhimu nchini Tanzania na tawimto la Rufiji. Huitwa "Ruaha Mkuu" kwa kuutofautisha na "Ruaha Mdogo" unaoishia ndani yake, si mbali na Iringa Mjini.
Jina Ruaha kwa Kihehe linamaanisha "maji mengi".