cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Annie Antón
Antón aliwahi kuwa mwenyekiti wa Shule ya Interactive Computing kuanzia 2012 hadi 2017. Kuanzia 1998 hadi 2012, Antón alihudumu kama profesa wa uhandisi wa programu katika Chuo Kikuu cha Jimbo la North Carolina.
Maisha ya awali na elimu Antón ni Mmarekani wa Kuba. Alihudhuria Shule ya Upili ya Kikatoliki ya St. Pius huko Atlanta. Licha ya kuwa na ugonjwa wa dyslexia na upungufu wa uangalifu, aliendelea hadi chuo kikuu, hatimaye akapokea B.S., M.S. na Ph.D. digrii katika sayansi ya kompyuta kutoka Chuo cha Kompyuta katika Taasisi ya Teknolojia ya Georgia, iliyokamilika mwaka wa 1997. Alishiriki katika mashirika kadhaa ya wanafunzi, ikiwa ni pamoja na kama mwanafunzi wa Bodi ya Kitaifa ya Ushauri ya Georgia Tech na alikuwa mwanachama wa heshima wa ANAK Society.
== Marejeo==
Mia nne na thelathini na moja
Mia nne na thelathini na moja ni namba inayoandikwa 431 kwa tarakimu za kawaida na CDXXXI kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 430 na kutangulia 432.
431 ni namba tasa.
Virusi vya UKIMWI
haki | thumb |Namba virusi vya UKIMWI vinavyotoka katika [[seli.]] Virusi vya UKIMWI; kifupi: VVU; kwa Kiingereza HIV, yaani "Human Immunodeficiency Virus") ni virusi vinavyoshambulia mwili wa binadamu kwa kuondoa nguvu zake za kupambana na maambukizi nyemelezi yanayosababisha maradhi. UKIMWI ni ugonjwa wa mfumo wa kingamwili wa binadamu ambao ni hatari sana katika maisha ya binadamu kwa kuwa husababisha vifo. Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani, kufikia mwaka 2014 ugonjwa huu umeua watu milioni 39, hasa kati ya wanaoishi barani Afrika kusini kwa Sahara. Kwa mwaka 2015 pekee wamefariki watu milioni 1.2 na kati yao watoto wengi.
UKIMWI umekuwa na madhara makubwa katika jamii, kama ugonjwa wa mwili na kama chanzo cha ubaguzi. Kuna sintofahamu kuhusu UKIMWI kama vile kwamba eti, unaweza kusambazwa kwa kugusana tu bila ngono.
Ugonjwa huo pia unasababisha madhara ya kiuchumi ambayo ni makubwa, hasa kwa nchi maskini.
UKIMWI hadi hivi sasa haina chanjo wala tiba, lakini tunaweza kuuepuka ugonjwa huu kwa kuachana na ngono ambayo huweza kusababisha ugonjwa huo, pia tunaweza kujikinga nao kwa kuepuka kuchangia vifaa au vitu vyenye ncha kali.
Kimsingi zaidi ni kwamba ugonjwa huo umetokana na kuenezwa hasa na maadili mabovu. Dhidi yake watu wanahitaji kuelewa tangu utotoni na ujanani maana ya jinsia na maisha kwa jumla, kwamba vinadai upendo, nidhamu na uwajibikaji, si kufuata tamaa tofautitofauti daima.
Tarehe 1 Desemba kila mwaka ni siku ya UKIMWI duniani.
Mfumo wa kingamwili na VVU
Kila mtu huwa na mfumo wa kingamwili ndani yake. Seli za ulinzi zinazunguka mwilini na kutafuta vidubini vya nje vinavyoweza kuleta mvurugo na zinaviharibu. Kati ya seli hizi za ulinzi ni seli nyeupe za damu (lukosaiti) ambazo ni muhimu sana.
Ukimwi unasababishwa na VVU. Kama virusi vyote, VVU vinaingia katika mwili kwa kusudi la kuzaa. Virusi haviwezi kuzaa peke yake: vinahitaji seli vinamoweza kuingia ndani yake na kutumia mfumo wa seli kwa kunakili DNA yake.
Kwa kawaida virusi vinashambuliwa na mfumo wa kingamwili na kuharibika. Lakini VVU vina tabia mbili za pekee ambazo zinavifanya vvya hatari hasa:
Baada ya kupungua kwa kingamwili vidubini vingine vinaendelea kufika mwilini lakini sasa vinaenea zaidi kwa sababu seli za ulinzi zimekuwa chache. Kila ambukizo linaendelea kwa muda mrefu zaidi na hivyo mwili kwa jumla unateswa kwa muda mrefu zaidi.
Kadiri Ukimwi unavyoendelea vipindi vya magonjwa vinakuwa virefu zaidi na nguvu za mwili zinapunguapungua. Katika ngazi za mwisho idadi ya maambukizo inazidi uwezo wa mwili wa kupambana nayo na hapo mtu unakaribia kifo.
Virusi vyenyewe
VVU ndivyo kisababishi cha mkusanyiko wa magonjwa yanayojulikana kijumla kama VVU/UKIMWI. VVU ni retrovirusi ambavyo hasa huambukiza vipengele vya mfumo wa kingamwili ya binadamu kama vile seli za CD4<SUP>+</SUP>T, makrofaji na seli za dendraiti. Virusi hivi huharibu seli za CD4<SUP>+</SUP> T moja kwa moja au vinginevyo.
VVU ni mshirika wa jenasi ya Lentivirus, sehemu ya familia ya Retroviridae. Virusi vyote vya lenti huwa na sifa sawa za kimofolojia na biolojia. Spishi nyingi za mamalia huambukizwa na virusi vya lenti, ambavyo haswa huwa ndivyo visababishi vya maradhi ya muda mrefu yaliyo na kipindi cha kupevuka kirefu. Virusi vya lenti husambazwa kama virusi vya RNA chanya za uzi mmoja hisia zilizo ndani ya kigamba. Inapoingia ndani ya seli iliyolengwa, jenomu ya RNA ya virusi hugeuzwa (hubadilishwa kinakala) na kuwa DNA ya nyuzi mbili ambayo husafirishwa pamoja na jenomu ya virusi katika chembe ya virusi vile. DNA ya virusi inayoundika huingia katika kiini cha seli ambapo huchangamana na seli ya DNA kwa kutumia integresi iliyofasiliwa kama virusi, na pia vipengele husika vya kiini kikuu. Vinapochangamana na DNA ya seli, virusi hivi vinaweza kuingia katika awamu fiche, hivyo kuwezesha virusi hivi pamoja na seli inayovipokea kuepuka kutambuliwa na mfumo wa kingamwili.
Aina mbili za VVU zimetambulika: VVU-1 na VVU-2. VVU-1 ni virusi vilivyotambulika kwanza (na ambavyo mwanzoni vilijulikana pia kama LAV au HTLV-III). Virusi hivi vina sumu kali, vyenye kuambukiza, na ndivyo visababishi vikuu vya visa vingi vya maambukizi ya VVU kote ulimwenguni. Kiwango cha chini zaidi cha uambukizaji wa VVU-2 ikilinganishwa na VVU-1 huonyesha kuwa watu wachache zaidi walio katika hatari ya VVU-2 wataambukizwa kila wanapokumbana na virusi hivi. VVU-2 hupatikana zaidi Afrika Magharibi kwa sababu ya uwezo wake wa chini wa kuambukiza. Baada ya virusi kuingia mwilini, kuna kipindi cha kugawanyika kwa virusi, hali inayopelekea wingi wa virusi katika damu ya pembeni. Katika kipindi cha kwanza cha maambukizi, kiwango cha VVU kinaweza kufika milioni kadhaa za chembe za virusi kwa kila mililita ya damu. Mwitikio huu huandamana na kiwango kikubwa cha kushuka kwa idadi ya seli za CD4+ T zinazozunguka. Viremia kali mara nyingi huhusishwa na kuwezeshwa kwa CD8+ seli za T, ambazo huangamiza seli zilizoambukizwa VVU na kisha kuhusishwa na kuzalishwa kwa zindiko, au kuzalishwa kwa zindiko mpya. Mwitikio wa seli za CD8+ T huchukuliwa kuwa muhimu katika kudhibiti viwango vya virusi, ambavyo hupanda na kushuka, huku viwango vya seli za CD4+ T vikirejea. Mwitikio bora wa seli za CD8+ T umehusishwa na kupungua kwa mwendo wa ugonjwa na pia prognosi bora zaidi, ingawa mwitikio huu hauondoi virusi.
Pathofisiolojia ya UKIMWI ni tata. Mwishowe, VVU husababisha UKIMWI kwa kuharibu CD4+seli za T. Hali hii hudhoofisha mfumo wa kingamwili hivyo kuwezesha mambukizi vamizi. Seli za T ni muhimu kwa mwitikio wa kingamwili, hivyo bila ya seli hizi, mwili hauwezi kukabiliana na maambukizi wala kuharibu seli za saratani. Utendakazi wa kuharibiwa kwa seli za CD4+ T hutofautiana katika awamu kali na za muda mrefu. Katika awamu kali, lisisi ya seli inayosababishwa na VVU, na pia kuangamizwa kwa seli za T angamizi huchangia katika kuharibiwa kwa seli za CD4+ T, ingawa apoptosi pia inaweza kuchangia hali hii. Katika awamu ya muda mrefu, matokeo ya uwezeshaji wa kijumla wa kingamwili ukiandamana na udhaifu wa pole pole wa uwezo wa mfumo wa kingamwili kuzalisha seli mpya za T hukisiwa kuchangia kupungua kwa pole pole kwa idadi ya seli za CD4+ T.
Ingawa dalili za udhaifu wa kingamwili kama ulivyo katika UKIMWI hazitokei kwa miaka mingi baada ya kuambukizwa, kiwango kikubwa cha kuharibika kwa seli za CD4+ T hutokea katika wiki za kwanza baada ya kuambukizwa, hasa katika ute wa utumbo, ambao huwa na kiwango kikubwa cha limfosaiti zote za mwili. Sababu ya kiwango hiki kikubwa cha kuharibiwa kwa seli za CD4+ T ni kuwa kiwango kikubwa cha seli za ute za CD4+ T huzalisha protini ya CCR5 inayotumika na VVU kama kipokezi kishiriki ili kuweza kufikia seli hizo, ilhali kipande kidogo tu cha seli za CD4+ T katika mkondo wa damu hufanya hivyo.
VVU hutafuta na kuharibu CCR5 inayotolesha seli za CD4+ T katika awamu kali ya maambukizi. Mwitikio mkubwa wa kingamwili hatimaye huyadhibiti maambukizi hayo kisha kuanzisha awamu fiche ya kiutambuzi. Seli za CD4+ T katika tishu za ute husalia zikiwa zimeathiriwa sana. Ugawanyikaji endelevu wa VVU husababisha hali ya uwezeshaji wa kijumla wa kingamwili, ambao hudumu katika awamu yote ya muda mrefu. Uwezeshaji wa kingamwili, ambao hutambulika kwa ongezeko la uwezeshaji wa hali ya seli za kingamwili na kutoleshwa kwa saitokini inayosababisha inflemesheni, husababishwa na utendakazi wa zao la jeni na mwitikio wa kingamwili dhidi ya ugawanyikaji wa VVU unaoendelea. Uwezeshaji wa kingamwili pia huhusishwa na kuharibika kwa mfumo wa uchunguzi wa kingamwili wa kizuizi cha ute wa tumbo na utumbo, hali inayosababishwa na kuangamizwa kwa seli za CD4+ T za ute katika awamu kali ya ugonjwa huu.
Hivyo si kila mtu aliye na VVU ana UKIMWI. Wakati watu wanapata VVU, wanaweza kuwa na afya kwa miaka mpaka akakutwa na aina maalumu ya magonjwa na vipimo vya damu vikionyesha kuwa ina idadi ndogo sana ya seli nyeupe za damu ambazo ndizo zinazopambana na maambukizi.
Kuna maradhi ambayo kwa kawaida ni ishara kwamba mtu ana UKIMWI kwa kuwa watu wenye afya njema hawapati magonjwa haya, kwa sababu mfumo wa kinga mwilini una nguvu ya kutosha ya kupigana na magonjwa hayo. Hivyo kupata ugonjwa wa aina hiyo ni ishara kwamba mfumo wa kinga umeharibika.
Baadhi ya magonjwa hayo ni: VVU ndivyo kisababishi cha mkusanyiko wa magonjwa yanayojulikana kijumla kama VVU/UKIMWI. VVU ni retrovirusi ambavyo hasa huambukiza vipengele vya mfumo wa kingamwili ya binadamu kama vile seli za CD4<SUP>+</SUP>T, makrofaji na seli za dendraiti. Virusi hivi huharibu seli za CD4<SUP>+</SUP> T moja kwa moja au vinginevyo.
Baadhi ya magonjwa hayo ni:
Lini na wapi VVU vilianza
UKIMWI huchukuliwa kama janga — yaani mlipuko wa ugonjwa katika eneo kubwa, na ambao ungali unaenea.
UKIMWI ulitambuliwa mara ya kwanza na Vituo vya Kuzuia na Kudhibiti Magonjwa huko Marekani mwaka 1981, ilhali kisababishi chake - VVU - kilitambuliwa mwanzoni mwa muongo huo nchini huko.
Punde baadaye, idadi isiyotarajiwa ya mashoga wakapata Sakoma ya Kaposi (SK), saratani ya ngozi iliyokuwa nadra sana hapo awali. Visa vingine vingi vya NPC na SK vilitokea huku vikitahadharisha Vituo vya Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa nchini Marekani, hivyo kikosi cha kiutendaji kikaundwa ili kuudhibiti mzuko huu.
Katika siku za kwanza, kituo hicho hakikuwa na jina rasmi la ugonjwa huu, mara nyingi wakitumia majina ya magonjwa mengine yaliyohusishwa nao, kwa mfano, limfadenopathi, jina ambalo baadaye wavumbuzi wa VVU waliviita virusi hivi. Wavumbuzi pia walitumia “Sakoma ya Kaposi na Maambukizi nyemelezi”, jina lililokuwa la kikosi cha kiutendaji kilichoanzishwa mwaka wa 1981. Wakati mmoja, Kituo cha Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa kiliunda msemo "ugonjwa wa 4H", kwani sindromu hii ilionekana kuwaathiri watu wa Haiti, mashoga (homosexuals), wenye hemofilia na watumiaji wa heroini. Katika vyombo vikuu vya habari liliundwa neno "GRID" (lililosimamia "gay-related immune deficiency", yaani "ukosefu wa kinga uliohusishwa na mashoga". Hata hivyo, baada ya kutambua kuwa VVU havikuwaathiri jamii ya mashoga pekee, ilibainika kuwa neno GRID lilikuwa likipotosha, hivyo neno UKIMWI likaanzishwa kwenye mkutano mnamo Julai 1982. Kufikia Septemba 1982, Kituo cha Kudhibiti na Kuzuia Magonjwa kilianza kuuita UKIMWI. Mnamo 1983, vikundi viwili tofauti vya watafiti vilivyoongozwa na Robert Gallo na Luc Montagnier bila kutegemeana vilitangaza kuwa retrovirusi mpya ilikuwa ikiwaambukiza wagonjwa wa UKIMWI, hivyo wakachapisha matokeo yao katika jarida la Science. Gallo alidai kuwa virusi vilivyokuwa vimetambuliwa kwa mara ya kwanza na kikundi chake kilikuwa sawa katika umbo na virusi vya binadamu vya limfotrophia-T. Kikundi cha Gallo kiliviita virusi hivi HTLV-III.
Wakati huohuo, kikundi cha Montagnier kilitambua virusi kutoka kwa mgonjwa aliyekuwa na uvimbe wa tezi za limfu kwenye shingo na udhaifu wa mwili ambazo ni dalili mbili bainifu za UKIMWI. Huku wakikanusha ripoti ya kikundi cha Gallo, Montagnier na wenzake walionyesha kuwa viini vya protini vya virusi hivyo vilikuwa tofauti na HTLV-I kiukingamwili. Kikundi cha Montagnier kiliviita virusi walivyovitambua virusi vinavyohusishwa na limfadenopathi. Virusi hivi vilibainika kuwa sawa mwaka wa 1986 na kubadilishwa na kuitwa VVU.
Leo wanasayansi wengi wanaamini VVU-1 na VVU-2 vimetokana na jamii ya sokwe huko Afrika Magharibi na ya Kati mwishoni mwa karne ya 19 au mwanzoni mwa karne ya 20, wakati virusi vya SIV kutoka kwa nyani au sokwe vilikwenda kwa binadamu. VVU-1 vinaaminika kutoka kusini mwa Cameroon kupitia kugeuka kwa VSVU(cpz), (virusi vya sokwe vinavyosababisha ukosefu wa kinga mwilini) vinavyoambukiza sokwe wa mwituni (VVU-1 hutokana na mzuko wa magonjwa ya VSVUcpz katika nususpishi ya sokwe iitwayo Pan troglodytes troglodytes).
Virusi vinavyohusiana kwa karibu na VVU-2 ni VSVU(smm) ambavyo ni virusi vya mangabi mwenye masizi (Cercocebus atys atys), tumbili wa kale anayeishi Afrika Magharibi (kutoka kusini mwa Senegali hadi magharibi mwa Côte d'Ivoire). Tumbili wa kisasa kama vile tumbili bundi wana ukinzani wa maambukizi ya VVU-1 kwa sababu ya uunganishaji wa jeni mbili zinazokinzana na virusi. VVU-2 inadhaniwa kuruka kizuizi cha spishi katika angalau matukio matatu tofauti, hivyo kupelekea vikundi vitatu vya virusi hivi ambavyo ni M, N na O.
Kuna ushahidi kuwa wanadamu wanaoshughulikia nyama za mwituni kwa kuwinda au kuziuza, kwa kawaida hupata VSVU. Hata hivyo, virusi hivyo ni dhaifu na hukandamizwa na mfumo wa kingamwili baada ya wiki kadhaa za kuambukizwa. Inadhaniwa kuwa maambukizi kadhaa ya virusi hivyo kutoka kwa mtu hadi mwingine katika mfululizo wa haraka huhitajika ili vipate wakati unaotosha kubadilika na kuwa VVU. Zaidi ya hayo, kwa sababu ya kiwango chake kidogo cha kuambukiza kutoka kwa mtu hadi mwingine, virusi hivyo vinaweza tu kuenea katika wingi wa watu iwapo kuna njia moja au mbili za hatari ya kuambukizana ya kiwango cha juu. Njia hizi zinadhaniwa kutokuwepo barani Afrika kabla ya karne ya 20.
Njia maalumu za hatari kubwa ya maambukizi zinazoruhusu virusi hivi kubadilika ili kuweza kuishi katika wanadamu na kuenea katika jamii yote hutegemea wakati uliopendekezwa wa kuvuka kutoka kwa mnyama hadi mwanadamu. Tafiti za kijeni za virusi hivi zinadokeza kuwa chanzo cha hivi karibuni zaidi cha VVU-1 ya kikundi M kilitokea mnamo 1910. Wanaotaja kipindi hicho maalumu huhusisha mzuko wa janga la VVU na kuibuka kwa ukoloni na ukuaji wa miji mikubwa ya kikoloni ya Afrika, huku ukisababisha mabadiliko ya jamii pamoja na kiwango kikubwa cha uasherati, uenezi wa ukahaba na matukio mengi ya vidonda vya viungo vya uzazi (kama vile kaswende) katika miji iliyochipuka.
Ingawa viwango vya uambukizaji wakati wa ngono ya kupitia uke viko chini katika hali ya kawaida, kuna ongezeko kubwa iwapo mmoja wa wapenzi hao ana ugonjwa wa zinaa unaosababisha vidonda vya viungo vya uzazi. Miji ya kikoloni ya miaka ya kwanza ya 1900 ilijulikana kwa maambukizi ya viwango vya juu kutokana na ukahaba na vidonda vya viungo vya uzazi, hivi kwamba, kufikia mwaka 1928, 45% ya wanawake wakazi wa mashariki mwa Kinshasa walidhaniwa kuwa makahaba. Kufikia mwaka 1933, takriban 15% ya wakazi wote wa mji huo walikuwa wameambukizwa aina mojawapo ya kaswende.
Visa vilivyonakiliwa vyema vya VVU katika mwanadamu ni vya mwaka 1959 katika eneo la nchi ya Kongo. Kuna uwezekano kuwa virusi hivyo vilikuwemo huko Marekani mwaka 1966, lakini maambukizi mengi yanayotokea nje ya Kusini kwa Sahara yanaweza kufuatiliwa hadi kwa mtu mmoja aliyeambukizwa na VVU katika nchi ya Haiti na kisha kuyapeleka maambukizi hayo nchini Marekani takriban mwaka 1969. Janga hili kisha lilienea kwa haraka katika vikundi vilivyo katika hatari kubwa ya kuambukizwa (mwanzoni ilikuwa ni wanaume waliofanya ngono na wanaume). Kufikia mwaka 1978, maambukizi ya VVU-1 katika mashoga wenyeji wa New York na San Francisco yalikadiriwa kuwa 5%, kuonyesha kuwa maelfu ya watu nchini Marekani tayari walikuwa wameambukizwa.
Jimbo la Sassandra-Marahoué
Jimbo la Sassandra-Marahoué (kwa Kifaransa: District de Sassandra-Marahoué) ni moja kati ya majimbo 14 za nchini Cote d'Ivoire. Iko magharibi mwa nchi.
Virusi vya UKIMWI
Uambukizaji
VVU husambaa hasa kupitia njia tatu kuu: ngono (ikiwa ni pamoja na ulawiti na hata ngono ya mdomoni), kuingiliana na viowevu vya mwili vilivyoambukizwa (hasa kuongezewa damu au kudungwa sindano) na kutoka kwa mama hadi mtoto wakati wa ujauzito, kuzaa au kunyonyesha Baadhi ya viowevu vya mwili, kama vile mate na machozi, havisambazi VVU.
John Arne Riise
thumb|232x232px|John Arne Riise akiwa Fulham John Arne Riise (alizaliwa 24 Septemba 1980) ni mchezaji wa zamani wa soka wa Norway ambaye alikuwa anacheza kama beki wa kushoto na kiungo wa kushoto.
Virusi vya UKIMWI
Kupitia ngono
Kufanya ngono zembe kumepelekea visa vingi zaidi vya maambukizi ya VVU kote ulimwenguni, huku mwingiliano baina ya watu wa jinsia tofauti ukichangia visa zaidi ya mwingiliano wa mashoga kote ulimwenguni (kwa sababu mashoga ni wachache zaidi). Hata hivyo, mtindo wa usambazaji hutofautiana pakubwa baina ya mataifa mbalimbali.
Jimbo la Sassandra-Marahoué
Mwaka 2014, (Sensa ya Cote d'Ivoire ya 2014) idadi ya wakazi ilikuwa watu 2,293,304.
Mia nne na ishirini na tisa
Mia nne na ishirini na tisa ni namba inayoandikwa 429 kwa tarakimu za kawaida na CDXXIX kwa zile za Kirumi.
Jimbo la Sassandra-Marahoué
Makao makuu yako Daloa.
Virusi vya UKIMWI
Kupitia ngono
Nchini Marekani, visa vingi zaidi vya usambazaji wa kingono vilitokea katika wanaume wanaofanya ngono na wanaume (kwa sababu huko ushoga umeenea zaidi) huku idadi hii ikichangia 64% ya visa vyote vipya.
Kuhusu ngono zembe baina ya watu wa jinsia tofauti, makadirio ya hatari ya kusambazwa kwa VVU kwa kila kitendo cha ngono yanaonekana kuwa zaidi kwa mara 10 katika mataifa yasiyostawi kuliko mataifa yaliyostawi. Katika mataifa yasiyostawi, hatari ya usambazaji wa mwanamke hadi mwanamume imekadiriwa kuwa 0.38% kwa kila kitendo, huku usambazaji wa mwanamume hadi mwanamke ukiwa 0.30%; makadirio mbadala katika mataifa yaliyostawi ni 0.04% kwa kila kitendo katika usambazaji wa mwanamke hadi mwanamume, na 0.08% kwa kila kitendo katika maambukizi ya mwanamume hadi mwanamke.
John Arne Riise
Fulham
Mnamo tarehe 13 Julai 2011, Fulham ilitangaza kwamba Riise alikuwa amesaini mkataba wa miaka mitatu na klabu hiyo kwa ada isiyojulikana.
Vita ya Uingereza dhidi ya Zanzibar
Mandharinyuma
Sababu yake ilikuwa suala la ufuatano kwenye utawala wa Zanzibar. Sultani Hamad bin Thuwaini alifariki tarehe 25 Agosti 1896. Waingereza waliwahi kutangaza Zanzibar kuwa nchi chini ya ulinzi wao na mapatano ya 14 Juni 1890 baina ya Uingereza na Sultani Ali bin Said yaliwapa haki ya kumkubali au kumkataa sultani mpya atakayemfuata mtangulizi wake. Wenyewe walilenga kumwona Hamud bin Muhammed kuwa sultani mpya aliyekuwa mpwa wa marehemu. Kwa umri alikuwa mkubwa kati ya hao walioweza kufuata, na Waingereza walitegemea kuwa na sultani mtiifu.
Seyyid Khalid anatwaa mamlaka
Sultani Hamad aliaga dunia ghafla asubuhi ya 25 Agosti. Saa chache baadaye binamu yake kijana Seyyyid Khalid bin Barghash alifika kwenye Jumba la Sultani akajitangaza kuwa sultani mpya. Alitambuliwa na kikosi cha askari wa ulinzi na sehemu ya familia ya kifalme. Jioni ya tarehe 25 alikuwa sultani.
Mia nne na ishirini na tisa
Ni namba asilia inayofuata 428 na kutangulia 430.
John Arne Riise
Fulham
Riise alijiunga na kaka yake, Bjørn Helge Riise, huko Fulham ambaye alisaini Klabu hiyo mnamo 2009.Riise alicheza katika kikosi cha kwanza cha Fulham mnamo 21 Julai 2011, akicheza kwenye UEFA Europa League dhidi ya Crusaders huko Craven Codge. Mnamo 23 Mei 2014, aliachiliwa kutoka klabuni hapo mwishoni mwa mkataba wake.
APOEL
Mnamo 1 Septemba 2014, John Arne Riise alisaini mkataba wa mwaka mmoja katika klabu ya APOEL ya upande wa Cypriot.
Virusi vya UKIMWI
Kupitia ngono
Hatari ya kuambukizwa kutokana na ngono ya kinyeo (ulawiti) iko juu sana, ikikadiriwa kuwa 1.4–1.7% kwa kila kitendo (katika ngono ya watu wa jinsia moja na tofauti pia).
John Arne Riise
APOEL
Alicheza kwa mara ya kwanza rasmi mnamo tarehe 20 Septemba 2014, akicheza dakika 90 kamili na kutoa pasi mbili za mwisho zilizozaa magoli mawili katika ushindi 3-1 dhidi ya Ayia Napa iliyopo ligi Daraja la Kwanza la Cypriot.Alicheza mechi yake ya kwanza katika hatua ya makundi ya Ligi ya Mabingwa Ulaya ya UEFA 21 Oktoba 2014, akiingia kama mbadala dakika ya 41 katika ushindi wa nyumbani 0-1 dhidi ya Paris Saint-Germain.
Mia nne na ishirini na tisa
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 3 x 11 x 13.
John Arne Riise
APOEL
Alifunga goli lake la kwanza rasmi katika klabu ya APOEL mnamo 11 Januari 2015, na kuifungua alama ya ushindi 2-1 dhidi ya AEL Limassol katika ligi Daraja la Kwanza la Cypriotiki. Mnamo 24 Mei 2015, APOEL walipata taji la tatu la ligi kuu ya Kupro baada ya kumpiga Ermis Aradippou magoli 4-2.
Delhi Dynamos
Mnamo 24 Agosti 2015,iliyopo upande wa Indian Super League Delhi Dynamos walithibitisha kusaini mkataba wa Riise kwa mashindano yajayo ya 2016.
Aalesund
Mnamo tarehe 11 Machi 2016, Riise alitangazwa kwenye ukurasa wake wa Twitter kuwa amesaini mkataba na klabu ya Aalesunds FK, kuashiria kurudi kwake klabuni hapo alipoanza kazi yake. Sio muda mrefu sana baada ya kusaini mkataba, Riise aliamua kuchukua pumziko kutoka kwa mpira wa kikapu, akisema upotevu wa motisha uliosababisha uamuzi huo. Alisema kwamba atarudi kwenye soka kabla ya kustaafu rasmi.
Shaurimoyo (Kisumu)
ni kata ya kaunti ya Kisumu, Eneo bunge la Kisumu ya Kati, nchini Kenya.
Virusi vya UKIMWI
Kupitia ngono
Ingawa hatari ya kuambukizwa kupitia ngono ya mdomoni iko chini, bado ipo. Hatari ya kila kitendo imekadiriwa kuwa 0–0.04% kwa ngono pokezi ya mdomoni. kwa kuwa visa vichache vimeripotiwa.
John Arne Riise
Chennaiyin
Mnamo 18 Agosti 2016, Riise alirudi kutoka kustaafu ili kuchezea Klabu ya Hindi Super League Chennaiyin kwa mkataba wa miezi miwili.Alicheza mechi 10 katika klabu na pia alifunga goli katika msimu huo.
Virusi vya UKIMWI
Kupitia ngono
Katika miktadha inayohusisha ukahaba kote ulimwenguni, hatari ya maambukizi ya mwanamke hadi mwanamume imekadiriwa kuwa 2.4% kwa kila kitendo, huku maambukizi ya mwanamume kwa mwanamke yakiwa 0.08% kwa kila kitendo.
John Arne Riise
Kazi ya kimataifa
Riise alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Norway dhidi ya Iceland mnamo 31 Januari 2000. Malengo yake ya kwanza ya kimataifa yalikuja dhidi ya Uturuki kwenye mchezo wa Kirafiki tarehe 23 Februari 2000, mchezo ambao Norway ilishinda 2-0.
Gleb Bakshi
alt=Gleb Bakshi|thumb|Gleb Bakshi Gleb Sergeyevich Bakshi (amezaliwa 12 Novemba 1995) ni bondia wa Urusi. Ni mwalimu wa michezo anayeheshimiwa Urusi.
Virusi vya UKIMWI
Kupitia ngono
Wingi wa virusi kwa mtu aliyeambukizwa ni suala kuu la hatari katika usambazaji wa kingono na pia wa kutoka kwa mama hadi mtoto. Katika miezi 2.5 ya kwanza baada ya kuambukizwa VVU, uwezo wa mtu kuambukiza ni mara 12 zaidi kwa sababu ya wingi wa virusi. Iwapo mtu yuko katika awamu za mwisho za VVU, viwango vya kuambukizana ni takriban mara 8 zaidi.
Vita ya Uingereza dhidi ya Zanzibar
Majadiliano kati ya balozi wa Uingereza na Seyyid Khalid
Kaimu konsuli Mwingereza Basil Cave alifika kwake akamwonya kwamba hataweza kuwa mtawala na hatambuliwi na Uingereza kulingana na mapatano ya 1890. Khalid alianza kukusanya wanamgambo Wazanzibari pamoja na kikosi cha ulinzi wa jumba lake. Jeshi rasmi la Zanzibar lilikuwa chini ya Mwingereza Lloyd Mathews ambaye hakumtambua Khaled kama sultani akaweka kikosi chake kwa ulinzi wa balozi za kigeni.
John Arne Riise
Kazi ya kimataifa
Tarehe 15 Agosti 2012, Riise alicheza mechi yake ya 104 ya Norway na akafanana na rekodi ya Thorbjørn Svenssen kama mchezaji aliyebobewa zaidi wa Norway, na hatimaye kuzidi kabla ya kustaafu kutoka mpira wa miguu wa kimataifa mnamo 2013.
Kitara (silaha)
thumb|Kitara che kijeshi kutoka Ufaransa thumb|Kitara cha riadha Kitara (kwa Kiing. sabre au saber) ni silaha ya kukata. Ni aina ya upanga lakini nyepesi zaidi. Ubapa wake umepindika na kwa kawaida ni mwembamba zaidi. Una makali moja tu. Zamani ilikuwa silaha ya askari farasi haswa.
Vita ya Uingereza dhidi ya Zanzibar
Majadiliano kati ya balozi wa Uingereza na Seyyid Khalid
Ilhali manowari 2 za Uingereza zilikuwepo tayari kwenye bandari ya Zanzibar, siku iliyofuata manowari 2 nyingine zilifika pia pamoja na admirali Rawson, mkuu wa wanamaji Waingereza katika Afrika ya Mashariki. Kaimu Konsuli Cave aliuliza London kwa njia ya telegrafu kama anaruhusiwa kutumia silaha kama Khaliud hatakubali kuondoka akapata jibu kwamba aliruhusiwa kuchukua hatua yoyote lakini asifanye kitu kama hana uhakika kwamba atafaulu.
Kitara (silaha)
Baadaye ilitumiwa pia kwa askari wa miguu. Tangu kupatikana kwa bunduki, ilitumiwa zaidi kama silaha ya mapambo ya afisa wa cheo cha juu jeshini.
Vita ya Uingereza dhidi ya Zanzibar
Majadiliano kati ya balozi wa Uingereza na Seyyid Khalid
Admirali Rawson alimwandikia Khalid ujumbe kuwa anapewa nafasi hadi saa 3 asubuhi iliyofuata kuondoka katika jumba la sultani au manowari zake zitaanza kufyatua risasi.
Kitara (silaha)
Aina nyembamba za kitara hutumiwa leo kama vifaa vya riadha ambapo wanariadha wanapigana bila kujeruhiana (fencing).
Vita ya Uingereza dhidi ya Zanzibar
Majadiliano kati ya balozi wa Uingereza na Seyyid Khalid
Tarehe 27 Agosti asubuhi kaimu konsuli Cove alituma tena ujumbe wkwa Khalid. Khalid alijibu kwamba hataki kushusha bendera, haamini Waingereza wataanza kumfyatulia risasi. Cove akajibu asingependa lakini atafanya.
Virusi vya UKIMWI
Kupitia ngono
Ngono shari inaweza kuwa suala linalochangia ongezeko la hatari ya kuambukizwa.
Vita ya Uingereza dhidi ya Zanzibar
Mapigano ya 27 Agosti
450px|thumb|Manowari za Kiingereza jisi zinavyofyatulia Jumba la Sultani; katikati meli ndogo ya Sultani itakayozamishwa sasa hivi Saa tatu na dakika mbili asubuhi mizinga ya manowari 3 za Waingereza zilianza kurusha mabomu yao kwenye ukingo ambako askari, wanamgambo na watumwa karibu 3000 wa Sultani walikusanyika wakishika silaha zao. Mizinga kadhaa ya sultani ilijaribu kurudisha risasi lakini zilinyamazishwa haraka. Silaha za Waingereza zilikuwa za kisasa ilhali silaha za sultani zilikuwa mkusanyo wa mizinga na bunduki za vizazi vilivyopita.
Virusi vya UKIMWI
Kupitia ngono
Ubakaji pia unaaminika kuongezeka hatari ya kusambaza VVU kwa sababu ni nadra kondomu kutumika, huwa na uwezekano wa kujeruhiwa ukeni au kinyeo, na pia kuna uwezekano wa magonjwa ya zinaa yanayoambatana na VVU.
Vita ya Uingereza dhidi ya Zanzibar
Mapigano ya 27 Agosti
Meli ndogo ya sultani "Glasgow" ilikwenda katikati ya manowari kubwa za Waingereza ikazifyatulia kwa mzinga mmoja iliokuwa nao ikazamishwa baada ya dakika chache.
Virusi vya UKIMWI
Viowevu vya mwili
Njia ya pili maarufu zaidi ya usambazaji wa VVU ni kupitia kwa damu na mazao yake. Usambazaji wa kupitia damu unaweza kuwa kupitia sindano inayotumiwa na watu wengi wanapoongezwa viowevu mwilini, majeraha ya sindano, kuongezwa damu chafu au mazao ya damu, au kudungwa kwa vifaa visivyotakaswa.
Hatari inayotokana na kutumia sindano baina ya watu wengi wakati wa kudungwa dawa ni kati ya 0.63-2.4% kwa kila kitendo, wastani wake ukiwa 0.8% Hatari ya kuambukizwa VVU kwa sindano iliyotumiwa na mtu aliyeambukizwa VVU hukadiriwa kuwa 0.3% (takriban mara 1 kwa 133) kwa kila kitendo, ilhali hatari inayofuatia tando za ute kuingiliana na damu iliyoambukizwa ni 0.09% (takriban 1 kwa 1000) kwa kila kitendo. Nchini Marekani, watu wanaodungwa dawa ndani ya misuli walichangia 12% ya visa vyote vipya vya VVU mwaka wa 2009, huku 80% ya watu katika sehemu fulani wanaodungwa dawa wakiwa wameambukizwa VVU.
Kuongezewa damu iliyoambukizwa huchangia maambukizi kwa takriban 93% ya visa vyote. Katika mataifa yaliyostawi, hatari ya kuambukizwa VVU kutokana na kuongezewa damu iko chini sana (chini ya 1 kwa 500,000) ambapo viwango vya juu vya kuchagua mtu atakayetoa damu na pia upimaji VVU hufanywa. Kule Uingereza, hatari iliyoripotiwa ni 1 kwa milioni 5. Hata hivyo, katika mataifa yenye mapato ya chini, nusu tu ya damu inayoongezwa huwa imepimwa vyema (kufikia mwaka wa 2008). Inakadiriwa kuwa hadi 15% ya maambukizi ya VVU katika maeneo hayo hutokana na kuongeza damu au mazao ya damu yaliyoambukizwa, hii ikiwa ni asilimia 5 - 10 ya maambukizi ya ulimwengu mzima.
Vita ya Uingereza dhidi ya Zanzibar
Mapigano ya 27 Agosti
Khalid alikimbia akapata kimbilio kwenye ubalozi wa Ujerumani.
Saa tatu na dakika arobaini mizinga ya Waingereza ilinyamaza na wanamaji kutoka meli walifika ufukoni ambako hawakuta tena upinzani. Wazanzibari 500 walikuwa wamekufa, Waingereza walitumia risasi 500 za mizinga, 4,100 za bombomu, na 1,000 za bunduki.
Virusi vya UKIMWI
Viowevu vya mwili
Sindano za tiba zisizo salama huchangia pakubwa katika kueneza UKIMWI katika eneo la Kusini kwa Sahara. Mnamo 2007, kati ya 12% na 17% ya maambukizi katika eneo hilo yalichangiwa na matumizi ya sindano hizo. Shirika la Afya Duniani linakadiria hatari ya kuambukizwa kupitia sindano hizo barani Afrika kuwa 1.2%. Hatari kuu huhusishwa na taratibu vamizi, kusaidiwa kuzaa na utunzaji wa meno katika sehemu hii ya dunia.
Watu wanaochanja au kuchanjwa chale, chale za mwili na kutia kovu hudhaniwa kuwa katika hatari ya kuambukizwa, ingawa hakuna visa vilivyothibitishwa ambavyo vimenakiliwa. Haiwezekani mbu au wadudu wengine kusambaza VVU.
Vita ya Uingereza dhidi ya Zanzibar
Mapigano ya 27 Agosti
Jioni ya tarehe 27 Agosti Hamud bin Mohammed alisimikwa kama sultani mpya wa Zanzibar. Khalid alikaa siku chache kwenye ubalozi wa Ujerumani hatimaye akachukuliwa na manowari ya Kijerumani akapelekwa Dar es Salaam alipoishi hadi mwaka 1916 katika koloni la Afrika ya Mashariki ya Kijerumani. Wakati Waingereza walipovamia Dar es Salaam wakati wa Vita Kuu ya Kwanza ya Dunia, Khalid alikamatwa nao na kupelekwa Shelisheli halafu Morisi uhamishoni. Baada ya vita kwisha aliweza kurudi akaishi Mombasa hadi kifo chake kwenye mwaka 1927.
Virusi vya UKIMWI
Viowevu vya mwili
Mtu anaweza pia kupata VVU kwa kuchanga sindano na wenzake. Hii ina maana ya kutumia sindano ambayo haijawahi kusafishwa baada ya mtu mwingine kuitumia. Baadhi ya watu ambao, kinyume cha sheria, huchukua madawa ya kulevya kama heroin na cocaine huchukua dawa hizo kwa sindano. Baadhi yao wanachanga sindano moja. Kama mmojawao ana virusi ya UKIMWI na anashirikisha sindano yake, anaweza kuambukiza HIV kwa watu wengine.
Mama hadi mtoto
VVU vinaweza kusambazwa kutoka kwa mama hadi mtoto wakati wa ujauzito, kuzaa au kunyonyesha. Njia hii ni ya tatu kwa umaarufu wa kusambaza VVU kote duniani. Bila matibabu, hatari ya kusambazwa wakati wa au baada ya kuzaliwa ni takriban 20%, na 35% kwa watoto wanaonyonya. Kufikia mwaka wa 2008, usambazaji wima ulichangia takriban 90% ya visa vya VVU katika watoto.
Vita ya Uingereza dhidi ya Zanzibar
Mapigano ya 27 Agosti
Vita iliashiria kumalizika kwa Usultani wa Zanzibar kama nchi huru na kuanza kwa kipindi cha ushawishi mzito wa Waingereza.
Virusi vya UKIMWI
Mama hadi mtoto
Hatari ya kusambazwa kutoka kwa mama hadi mtoto inaweza kupunguzwa hadi 1% kwa kutumia matibabu mwafaka. Matibabu ya kukinga hujumuisha mama kutumia dawa za kudhibiti virusi wakati wa ujauzito na kuzaa, kuchagua kuzaa kwa kupasuliwa, kutonyonyesha na kumpa mtoto dawa za kudhibiti VVU. Hata hivyo, idadi kubwa ya mbinu hizi hazipatikani katika mataifa yanayostawi. Iwapo damu itachafua chakula wakati wa mtoto kutafuna, itaongeza hatari ya kuambukiza.
Dalili
Mwanzoni, baada ya kuambukizwa, mtu anaweza kukumbwa na kipindi kifupi cha maradhi ya aina ya mafua. Kwa kawaida, hali hii hufuatwa na kipindi kirefu kisicho na dalili. Ugonjwa huu huendelea kutatiza kingamwili jinsi unavyozidi, hivyo kumfanya mtu kuwa katika hatari zaidi ya kupata maambukizi, ikiwa ni pamoja na maambukizi nyemelezi, na kansa ambayo kwa kawaida hayawaathiri watu walio na kingamwili njema.
Kuna awamu tatu kuu za maambukizi ya VVU: maambukizi makali, awamu fiche na UKIMWI.
Maambukizi makali
Kipindi cha kwanza kufuatia maambukizi ya VVU huitwa VVU vikali, VVU vya kimsingi au dalili kali za kudhibiti virusi. Watu wengi hupata maradhi ya mfano wa mafua au maambukizi ya mfano wa mononukleosi wiki 2 - 4 baada ya kuambukizwa ilhali wengine hawana dalili zozote kuu. Dalili hutokea katika asilimia 40-90 ya visa vyote na mara nyingi hujumuisha homa, tezi kubwa na chungu za limfu, inflamesheni ya koo, upele, maumivu ya kichwa, na/au vidonda vya kinywa na sehemu za uzazi. Upele huu, unaotokea katika asilimia 20 - 50 ya visa, hutokea katika kiwiliwili, na kwa kawaida huwa wa makiulopapula.
Baadhi ya watu pia hupata maambukizi nyemelezi katika awamu hii. Dalili za tumboni na utumboni kama vile kichefuchefu, kutapika au kuharisha zinaweza kutokea, sawa na dalili za kinuroni za niuropathia ya pembeni au sindromu ya Guillain-Barre. Muda ya dalili hutofautiana, ingawa kwa kawaida huwa wiki 1 - 2.
Kufuatia sifa zake za kutokuwa dalili maalum, hizi mara nyingi haziwezi kutambulika kama dalili za maambukizi ya VVU. Hata visa vinavyotambuliwa na daktari wa familia au katika hospitali mara nyingi hutambulika vibaya kama baadhi ya visababishi vingi vya magonjwa ambukizi yaliyo na dalili zinazoingiliana. Kwa hivyo, inapendekezwa kuchunguza VVU katika watu wanaoonyesha homa isiyoelezeka ambao wanaweza kuwa na vipengele hatari vya kuambukizwa.
Awamu fiche
Dalili za kwanza hufuatwa na awamu fiche (VVU visivyo na dalili au VVU vya muda mrefu). Bila ya matibabu, awamu hii ya pili ya historia asilia ya maambukizi ya VVU inaweza kudumu kutoka miaka 3 hadi zaidi ya miaka 20; (wastani wa miaka 8). Ingawa kwa kawaida mwanzoni kuna dalili chache, au hata zisiwemo, karibu mwishoni mwa awamu hii, watu wengi hupatwa na homa, kukonda, matatizo ya tumbo na utumbo, na maumivu ya misuli. Kati ya asilimia 50 na 70 ya wagonjwa pia hupata limfadenopathia ya mwili wote inayorejea, ambayo hudhihirika kwa uvimbe usio na kisababishi na usio chungu wa zaidi ya kikundi kimoja cha tezi za limfu (ila katika sehemu za uzazi) kwa zaidi ya miezi 3 hadi 6.
Brauli
Brauli (kwa Kilatini: Braulius Caesaraugustanus; 585 – 651) alikuwa askofu wa jimbo la Zaragoza, Hispania kuanzia mwaka 631 hadi kifo chake.
Kabla ya hapo alikuwa mtoto wa askofu wa Orma, halafu mmonaki na rafiki wa Isidori wa Sevilia aliyempa upadirisho mwaka 624. Alimsaidia kurudisha maadili katika Kanisa lote la Hispania. Pamoja na kukamilisha maandishi yake, alitunga mwenyewe vitabu mbalimbali. Baadhi vimetufikia na kuthibitisha ufasaha wake mkubwa katika kuhubiri na kuandika.
Virusi vya UKIMWI
Awamu fiche
Ingawa watu wengi walioambukizwa VVU-1 wana kiwango cha virusi kinachoweza kutambulika, na ambacho bila matibabu kitaendelea na kuwa UKIMWI, idadi ndogo (5%) huwa na kiwango kikubwa cha seli za CD4<SUP>+</SUP>(seli saidizi za T) bila matibabu ya kudhibiti virusi kwa zaidi ya miaka 5. Watu hao huainishwa kama wadhibiti wa VVU au watu wasioendeleza kwa muda mrefu, ilhali wale ambao pia hudumisha kiwango cha chini au kisichotambulika cha virusi bila matibabu hujulikana kama "wadhibiti hodari" au "wagandamizaji hodari".
Kiamaimon
Kiamaimon ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waamaimon. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiamaimon imehesabiwa kuwa watu 1780. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiamaimon iko katika kundi la Kipihom.
Brauli
Pia alifanya kazi kubwa kuwavuta Wavisigothi Waario katika Kanisa Katoliki.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu na babu wa Kanisa.
Sikukuu yake huadhimishwa kila mwaka tarehe 18 Machi.
Virusi vya UKIMWI
Ukosefu wa Kinga Mwilini
Ukosefu wa Kinga Mwilini (UKIMWI) hufasiliwa kwa msingi wa kiwango cha seli za CD4 <SUP>+</SUP> cha chini ya seli 200 kwa kila µL au kutokea kwa magonjwa maalumu yanayohusiana na maambukizi ya VVU. Bila matibabu maalum, takriban nusu ya watu walioambukizwa VVU hupata UKIMWI katika muda wa miaka 10. Hali zinazotokea mara nyingi zaidi kudhihirisha uwepo wa UKIMWI ni numonia ya numosistisi (40%), kakeksi kwa muundo wa dalili dhoofishi za VVU (20%) na kandidiasi ya umio. Dalili nyingine ni pamoja na maambukizi ya njia ya pumzi.
Maambukizi nyemelezi yanaweza kusababishwa na bakteria, virusi, kuvu na vimelea ambavyo kwa kawaida hudhibitiwa na mfumo wa kingamwili. Maambukizi yanayotokea hutegemea, kwa upande mmoja, aina ya viumbehai vinavyopatikana kwa wingi katika mazingira ya mtu. Maambukizi hayo yanaweza kudhuru karibu kila mfumo wa viungo.
Watu walio na UKIMWI wako katika hatari kuu zaidi ya kupata saratani nyingi zinazosababishwa na virusi, kama vile: Sakoma ya Kaposi, limfoma ya Burkitt, limfoma ya mfumo mkuu wa neva na saratani ya seviksi. Sakoma ya Kaposi ndiyo saratani inayotokea mara nyingi, yaani katika asilimia 10 hadi 20 ya watu wenye VVU. Saratani inayoifuata ni limfoma, ambayo imesababisha vifo vya karibu 16% ya watu wanaoishi na UKIMWI, na ndiyo dalili ya kwanza ya UKIMWI katika asilimia 3 - 4 ya watu. Saratani hizi mbili huhusishwa na virusi vya hepesi ya binadamu aina ya 8. Saratani ya seviksi hutokea mara nyingi zaidi katika watu walio na UKIMWI kwa sababu ya jinsi inavyohusiana na virusi vya papiloma ya binadamu.
Isitoshe, watu hao mara nyingi huwa na dalili za kimfumo, kama vile homa ya muda mrefu, jasho (hasa usiku), tezi za limfu zilizofura, ubaridi, udhaifu na kupoteza uzito. Kuharisha ni dalili nyingine inayotokea katika takriban 90% ya watu wenye UKIMWI.
Utambuzi
VVU hutambuliwa kupitia uchunguzi wa kimaabara kisha kuainishwa kiawamu kwa msingi wa uwepo wa dalili au ishara fulani. Watu walio katika hatari kubwa ya kuambukizwa hupendekezwa kupimwa VVU, ikiwa ni pamoja na mtu yeyote aliye na ugonjwa wa zinaa Katika maeneo mengi ya ulimwengu, 1/3 ya watu wenye VVU hutambua kuwa wameambukizwa katika awamu za mwishoni mwa ugonjwa huu wakati UKIMWI au ukosefu mkuu wa kingamwili umekuwa wazi.
Uchunguzi wa VVU
Watu wengi walioambukizwa VVU huzalisha zindiko maalum (yaani kuzalisha zindiko mpya) katika wiki 3 hadi 12 tangu maambukizi ya kwanza. Utambuzi wa VVU vya kimsingi hufanywa kabla ya kuzalishwa kwa zindiko mpya kwa kupima RNA ya VVU au antijeni ya p24. Matokeo chanya yanayopatikana kwa kupima MAP au zindiko huthibitishwa kwa zindiko au MAP tofauti.
Vipimo vya zindiko kwa watoto wa umri wa chini ya miezi 18 kwa kawaida huwa kasoro kwa sababu ya uwepo endelevu wa zindiko za mama. Kwa hivyo, maambukizi yanaweza kutambulika tu kwa vipimo vya MAP vya VVU, RNA au DNA, au kupitia kupima uwepo wa antijeni ya p24. Sehemu kubwa ya ulimwengu haina uwezo wa kupata vipimo bora vya MAP huku watu wa sehemu nyingi wakisubiri hadi dalili za watoto wao kuendelea au watoto hao kukua hadi kuwa na uwezo wa kupimwa kikamilifu. Kufikia mwaka wa 2007-2009 katika eneo la Kusini mwa Jangwa la Sahara, kati ya asilimia 30-70 ya watu walikuwa wakifahamu hali yao ya VVU. Mnamo mwaka wa 2009, kati ya asilimia 4-42 ya watu hawa walipimwa. Takwimu hizi zinaonyesha ongezeko kubwa kutoka miaka ya awali.
Uainishaji wa maambukizi ya VVU
Mifumo miwili mikuu ya uainishaji hutumika kuainisha VVU na magonjwa husika kwa ajili ya uchunguzi: mfumo wa uainishaji wa magonjwa wa Shirika la Afya Duniani, na mfumo wa VKM wa uainishaji wa maambukizi ya VVU. The VKM hutumika zaidi katika mataifa yaliyostawi. Kwa vile mfumo wa uainishaji wa SAD hauhitaji vipimo vya mahabara, mfumo huu ni mwafaka kwa mataifa yanayostawi ambayo kwa kawaida yana upungufu wa vifaa, ambapo unaweza pia kutumika kuongoza udhibiti wa kimatibabu. Ingawa mifumo hii miwili ni tofauti, yote huwezesha ulinganishaji kwa ajili ya malengo ya kitakwimu.
Shirika la Afya Duniani lilipendekeza ufasili wa UKIMWI mara ya kwanza mwaka wa 1986. Tangu hapo, ufasili wa Shirika hili umedurusiwa na kurefushwa mara kadhaa, toleo la hivi karibuni likiwa la mwaka wa 2007. Mfumo wa SAD hutumia vikundi vifuatavyo:
Kituo cha Kukinga na Kudhibiti Magonjwa cha Marekani pia kilianzisha mfumo wa uainishaji wa VVU, kilichoudurusu mwaka wa 2008. Katika mfumo huu, maambukizi ya VVU yameainishwa kulingana na kiwango cha CD4 na dalili za kiutambuzi, nayo hueleza maambukizi kwa awamu tatu:
Kwa sababu za kiuchunguzi, utambuzi wa UKIMWI hubakia iwapo baada ya matibabu kiwango cha seli za CD4<SUP>+</SUP> T kitapanda zaidi ya 200 kwa kila µL ya damu au iwapo maradhi mengine yanayoashiria UKIMWI yataponywa.
Matibabu
Hakuna tiba au chanjo; hata hivyo, matibabu ya kudhibiti virusi yanaweza kupunguza mwendo wa ugonjwa huu na huenda yakapelekea urefu wa maisha kuwa karibu na kawaida. Ingawa matibabu ya kupunguza makali hupunguza hatari ya kifo na matatizo yanayotokana na ugonjwa huu, matibabu haya ni ya bei ghali, hivyo yanaweza kuhusishwa na madhara mbadala.
Kuna dawa za kusaidia watu wenye UKIMWI. Hizi zinaitwa dawa za kurefusha maisha. Dawa za kurefusha maisha haziwezi kutibu UKIMWI. Hii ina maana kwamba haziwezi kufanya virusi vyote kuondoka mwili wa mtu. Lakini zinaweza kuwasaidia watu kupambana na virusi vya UKIMWI kwa mifumo yao ya kinga kufanya kazi vizuri zaidi. Hivyo dawa za kurefusha maisha si tiba kabili kwa virusi ya UKIMWI.
Watu wenye VVU/UKIMWI ambao huchukua dawa za kurefusha maisha wanaweza kuishi muda mrefu, bila kupata maradhi yanayothibitisha UKIMWI.
Lakini baada ya muda mrefu, virusi za HIV zisizouawa na dawa hizo hujifunza jinsi ya kupambana nazo na hivyo zinakuwa sugu kwa dawa hizo.
Wakati mwingine VVU ni sugu kwa dawa moja, lakini dawa nyingine inaweza kutumika. Ili kupunguza uwezekano wa upinzani kutokea, watu wenye UKIMWI huchukua dawa zaidi ya moja kwa wakati mmoja. Wanaweza kuchukua madawa 2-4 kwa mara moja. Hii wakati mwingine inaitwa cocktail ya UKIMWI. Lakini baada ya muda mrefu, VVU kujifunza kuwa sugu kwa dawa nyingi. Hapo hakuna zaidi ya kuwatibu. Hivyo wanasayansi kuendelea kujaribu kupata dawa mpya ya kupambana na VVU.
Dawa tano muhimu za wenye VVU ni:
Bila dawa hizo, kwa kawaida mtu mwenye VVU anaweza akaishi miaka 9-11.
Utafiti wa kuboresha matibabu ya kisasa unajumuisha kupunguza madhara ya ziada ya dawa zilizopo, kurahisisha kanuni za kutumia dawa na kuboresha ubora na kuamua utaratibu bora wa kanuni ili kudhibiti ukinzani wa dawa. Hata hivyo, chanjo pekee ndiyo inayodhaniwa kuweza kusitisha janga hili. Hii ni kwa sababu chanjo ni ya bei nafuu, hivyo mataifa yanayostawi yanaweza kuimudu, na haitahitaji matibabu ya kila siku.
Hata hivyo, baada ya miaka 20 ya utafiti, imekuwa vigumu kupata chanjo dhidi ya VVU-1, hivyo tiba bado haijapatikana.
Upandikizaji seli kuu
Mwaka wa 2007, Timothy Ray Brown, mwanaume wa umri wa miaka 40 aliyekuwa na VVU, pia anayejulikana kama "the Berlin Patient" alipewa huduma ya pandikizo la seli kuu kama mojawapo ya matibabu ya lukemia sugu ya mieloidi (LSM). Pandikizo la pili lilifanyika mwaka uliofuata baada ya kuugua tena. Mfadhili alichanguliwa sio tu kwa kuwa ana upatanifu wa kijeni lakini pia kwa kuwa alikuwa na utangamano wa kubadilika kwa CCR5-Δ32 ambayo huwezesha ukinzani dhidi ya maambukizi ya VVU. Baada ya miezi 20 bila matibabu ya dawa za kudhibiti VVU, iliripotiwa kuwa viwango vya VVU kwenye damu ya Brown uboho na matumbo vilikuwa chini ya kiwango cha kutambulika. Virusi hivi vilibakia katika kiwango hicho kwa miaka mitatu baada ya upandikizo wa kwanza. Ingawa watafiti na baadhi ya wachambuzi wanasema kuwa matokeo haya ni tiba, wengine wao wanadokeza kuwa virusi hivi vinaweza kuwa vimejificha ndani ya tishu kama vile ubongo (unaotumika kama hifadhi). Matibabu ya seli kuu yamebakia chini ya kuchunguzwa kwa sababu ya asili yake ya kinadharia, ugonjwa wenywe na hatari ya kufa inayohusishwa na upandikizaji wa seli kuu na ugumu wa kupata wafadhili mwafaka.
Matibabu ya kuboresha kingamwili
Matibabu saidizi za kudhibiti uigaji wa virusi, matibabu ya kingamwili zinazoweza kusaidia kuboresha mfumo wa kingamwili zilizochunguzwa awali, na juhudi zinazoendelea ni pamoja na IL-2 na IL-7.
Njia za kujikinga na UKIMWI
thumb|haki|Utepe mwekundu, ishara ya mapambano dhidi ya UKIMWI. Kuna njia nyingi za watu kupambana na janga hilo. Kuzuia maambukizi ya VVU, hasa kupitia kondomu na miradi ya kubadilishabadilisha sindano, ni mikakati mikuu inayotumika kudhibiti kuenea kwa ugonjwa huu. Lakini wengine wanahoji kwamba bila kubadili tabia, teknolojia peke yake haitaweza kushinda ugonjwa huo.
Chanjo
Njia bora ya kuzuia VVU ni wazo la kuwa na chanjo. Wanasayansi wengi wanatafuta chanjo ya VVU ili kuokoa uhai wa mamilioni ya watu, lakini kufikia mwaka 2012, hakuna chanjo mwafaka dhidi ya VVU/UKIMWI. Jaribio moja la chanjo ya RV 144 iliyotolewa mwaka 2009 lilipelekea kupunguza hatari ya kuambukiza kwa takriban 30%, hivyo kuchochea matarajio ya jamii ya utafiti ya kutengeneza chanjo mwafaka zaidi. Majaribio zaidi ya chanjo ya RV 144 yanaendelea.
Kondomu
Kuna ushahidi mdogo unaoonyesha kuwa kondomu za wanawake una kiwango sawa cha kinga.
Dawa za ukeni
Kutumia mafuta ya ukeni yanaliyo na tenofovir muda mfupi kabla ya ngono hukisiwa kupunguza viwango vya maambukizi kwa takriban 40% miongoni mwa wanawake wa Kiafrika. Kinyume na hili, matumizi ya spemisidi nonoxynol-9 yanaweza kuongeza hatari ya kuambukizwa kwa sababu ya uwezo wake wa kuleta mwasho wa uke na rektamu.
Tohara
Tohara katika eneo la Kusini kwa Sahara "hupunguza uambukizaji wa VVU katika wanaume wanaohusiana na wanawake kimapenzi kwa kati ya 38% na 66% kwa muda wa miezi 24". Kwa msingi wa tafiti hizi, mashirika ya SAD na UNAIDS yalipendekeza tohara kama mbinu ya kuzuia uambukizaji VVU kutoka kwa mwanamke hadi mwanamume mwaka 2007. Haijabainika wazi iwapo njia hii huzuia uambukizaji kutoka kwa mwanamume hadi mwanamke na iwapo mbinu hii ina manufaa katika mataifa yaliyostawi na haijabainika miongoni mwa mashoga. Baadhi ya wataalamu wanahofia kuwa dhana ya kiwango cha chini cha hatari miongoni mwa wanaume waliotahiriwa inaweza kupelekea mienendo hatari zaidi, hivyo wanapinga faida ya mbinu hii katika kukinga. Wanawake waliofanyiwa ukeketaji wana hatari zaidi ya kuambukizwa.
Mawaidha na elimu
Njia muhimu ya kuzuia VVU/UKIMWI ni elimu kwa kuwa hiyo inawezesha kuelewa maana ya jinsia na kukwepa sababu za maambukizi yake. Ni kwamba watu wanaweza kupata VVU kutokana na ngono na kutokana na damu. Watoto wanaweza pia kupata VVU kutoka kwa mama zao (wakati wa kukua ndani ya akina mama wajawazito na wakati wa kunyonya maziwa ya mama.)