cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ginni Mahi
Maisha ya awali
Mahi alikuwa na umri wa miaka minane pekee wakati familia hiyo ilipotambua kipaje chake cha muziki na kumsajili katika Shule ya Kala Jagat Narayan huko Jalandhar. Baadaye alianza kuimba nyimbo za kidini akiungwa mkono na Amarjeet Singh wa Amar Audio, ambaye alitoa albamu zake zote mbili za kuhusu ibada. Alifanya onyesho lake la kwanza la moja kwa moja akiwa na umri wa miaka 12 tu. Anatamani kutunukiwa PhD katika muziki ili kuambatisha jina la "Daktari" kwenye jina lake. Hatimaye anataka pia kuwa mwimbaji wa kucheza Bollywood huko Mumbai.
Haki za kijamii na muziki wake
Mahi alianza kuimba nyimbo za ibada za jamii ya Ravidassia. Albamu zake mbili za kwanza, Guraan di Diwani na Gurupurab hai Kanshi Wale Da zilikuwa nyimbo za ibada. Walakini, ilikuwa ni njia ya Babasaheb Ambedkar iliyopata umaarufu wake. Mojawapo ya nyimbo zake za kwanza ilikuwa  'Fan Baba Saheb di', ambayo ilileta sana heshima kwa Ambedkar, mbunifu wa katiba ya India. Wimbo huu ulienea sana kwenye YouTube. Mahi anamwita Babasaheb Ambedkar msukumo wake na mara nyingi huandika nyimbo kuhusu ukandamizaji wa kijamii ambao watu hukabiliana nao kutokana na uwepo wa matabaka. Ili kuhakikisha kuwa nyimbo zake haziudhi mtu yeyote, maneno ya nyimbo zake yanachambuliwa na kupitiwa timu inayowahusisha wazazi wake, mkurugenzi wa muziki Amarjit Singh, na mkurugenzi wa video Raman Rajat.
Alipokuwa shuleni, aliulizwa kuhusu tabaka lake. Alipojibu kuwa yeye ni wa kategoria ya SC ( Scheduled Castes ), pindi mwanafunzi mwenzake alipomuuliza. Hatimaye Mahi alighairi na kusema kuwa yeye ni wa jamii ambayo zamani ilijulikana kama Chamar lakini kabla ya kusisitiza kuwa haamini katika suala la mtabaka. Kujibu, mwanafunzi mwenzake alisema, "Arre Chamar bade danger hote hain, panga nahin lena chahiye (Chamars wanakuwa hatari sana,hivyo uwe makini )." Alipofika nyumbani, Mahi alishiriki tukio hili na wanafamilia wake na hadithi hii ikaenea miongoni mwa marafiki zao. Siku moja baba yake alipigiwa simu na mwimbaji wa nyimbo ambaye alikuwa ameandika wimbo wa kumtia nguvu 'Danger Chamar'. Ndivyo wimbo ulivyozaliwa. Wimbo huo uliangalia kutokomeza ubaya unaohusishwa na jina lake la kitabaka, Chamar na kuugeuza kuwa kitu cha kuleta mhemko na cha kujivunia.
Ameimba nyimbo kuhusu dawa za kulevya kwa wanawake na tatizo la dawa za kulevya huko Punjab.
Diskografia
Alichagua kuimba nyimbo za ibada kwanza ili kupata kutambuliwa kati ya Wapunjabi, kabla ya kuhamia mada ya kisiasa na ya kupinga ubaguzi.
Association for the Protection of Sea-Birds
Taasisi ya kulinda ndege -bahari ilianzishwa mwishoni mwa mwaka 1860 na Mchungaji Henry Fredrick Barnes-Lawrence kama wajibu muhimu ndani ya Bridlington ili kuzuia michezo inayohusisha kuwaua ndege- bahari Kitendo hicho kimezuiwa katika sheria ya Uhifadhi wa ndege-bahari mwaka 1869.
1364 KK
Makala hii inahusu mwaka 1364 KK (kabla ya Kristo).
Wilaya ya Ntchisi
ni wilaya mojawapo katika Kanda ya Kati nchini Malawi.
Bahari ya Amundsen
thumb|250x250px|Sehemu ya Bahari ya Amundsen katika Antaktiki. 300px|thumb|Bahari zinazopakana na Antaktiki. thumb|250x250px|Siwabarafu latika Bahari ya Amundsen. Bahari ya Amundsen ni mkono wa Bahari ya Kusini upande wa magharibi wa Bara la Antaktiki kwenye eneo la longitudo ya 110°. Upande wa mashariki inapakana na Bahari ya Bellingshausen, upande wa magharibi hakuna sehemu ya bahari iliyopewa jina maalumu, hadi Bahari ya Ross kwa umbali wa km 1,000.
Mashindano ya baiskeli
Mashindano ya baiskeli ni mchezo maarufu katika nchi nyingi duniani unaofanyika kwa namna mbalimbali: kwa siku moja tu au kwa siku kadhaa mfululizo, kwa mtu mmojammoja au kwa vikundi, katika barabara za kawaida, katika njia za mashambani au katika uwanja maalumu, n.k.
Bahari ya Amundsen
Bahari imefunikwa na barafu kwa muda mrefu wa mwaka. Barafuto inayosukuma barafu baharini ina unene wa kilomita 3 na eneo lake ni kilomita za mraba 700,000.
Bahari hiyo imepewa jina lake kwa heshima ya Roald Amundsen, mpelelezi wa ncha za Dunia kutoka nchini Norwei, aliyekuwa binadamu wa kwanza aliyefaulu kufika kwenye ncha ya kusini. Kwa miaka mingi mstari wa pwani haukujulikana kwa sababu unene wa barafu hauonyeshi tofauti kati ya bahari na nchi kavu. Tangu mwaka 1940 Mwamerika Richard Evelyn Byrd alifanya utafiti kwa msaada wa eropleni akaweza kutambua pwani.
Mashindano ya baiskeli
Kwa vyovyote mshindi ni yule aliyendesha baiskeli yake kwa kasi zaidi hadi lengo lililopangwa.
Mto Wabuyimba
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
1365 KK
Makala hii inahusu mwaka 1365 KK (kabla ya Kristo).
Mto Ongoche
unapatikana magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Tanzania.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kamagambo
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 22,758.
1366 KK
Makala hii inahusu mwaka 1366 KK (kabla ya Kristo).
Josaphat Louis Lebulu
Josaphat Louis Lebulu (amezaliwa 13 Juni 1942) ni askofu Mkatoliki nchini Tanzania.
Aliwekwa wakfu na Kardinali Laurean Rugambwa mwaka 1979.
Baada ya kuwa askofu wa Jimbo Katoliki la Same, tangu mwaka 1999, alikuwa askofu mkuu wa Jimbo Kuu la Arusha hadi alipostaafu tarehe 27 Desemba 2017.
Aliwahi kuwa rais wa Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania (1988-1994).
Modern Maximum
Modern maximum unarejelea kipindi cha shughuli nyingi za jua ambacho kilianza na mzunguko wa jua wa 15 mnamo 1914. Ilifikia kiwango cha juu katika mzunguko wa jua 19 mwishoni mwa miaka ya 1950 na inaweza kuwa imekamilika na kilele cha mzunguko wa jua 23 mnamo 2000, kwani mzunguko wa jua 24 unarekodi shughuli za jua zilizonyamazishwa sana.
Hori Kuu ya Australia
right|thumb|350px|Ramani ya Australia, inayoonyesha mipaka tofauti za Hori Kuu ya Australia: [[kijani kadiri ya taasisi ya Australia, nyekundu kadiri ya Shirika la Kimataifa la Hidrografia.]] right|thumb|230x230px|Hori kuu ya Australia kusini mwa Nullarbor. Picha ya [[NASA.]] Hori Kuu ya Australia ni hori kubwa iliyopo upande wa kusini wa Bara la Australia.
Kuna namna tofauti za kuangalia sehemu hii ya bahari kati ya wataalamu wa Australia na wataalamu wa kimataifa.
Taasisi ya Hidrografia ya Autralia inafafanulia hivi:
Mipaka yake ni Rasi Pasley katika Australia ya Magharibi na Rasi Carnot katika Australia Kusini zilizo na umbali wa km 1,160. Taasisi hii inatazama Hori Kuu ya Australia kuwa sehemu ya Bahari ya Kusini.
Shirika la Kimataifa la Hidrografia linaangalia eneo kubwa zaidi likitazama mstari baina ya Rasi ya Magharibi ya Howe (35°08′S 117°37′E) hadi Rasi ya Kusini Magharibi ya Kisiwa cha Tasmania kuwa mpaka wa kusini. Kwao hori ni sehemu ya Bahari Hindi.
Hakuna miji mikubwa kwenye pwani hiyo. Tabianchi ya pwani ni yabisi, sehemu kubwa ni tambarare inayoitwa "Nullarbor" inayomaanisha "pasipo miti", right|thumb|230x230px| Miamba mikali ya pwani la Hori Kuu.
Mto Opunymon
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Rare (Kilifi)
unapatikana katika kaunti ya Kilifi, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Mto Owinyjulu
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Wadola
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
2012 DA14
300px|thumbnail|Sehemu ya karibu ya dunia ya obiti ya 2012 DA14 wakati wa Februari 2013
Bomang'ombe
Bomang'ombe ni kata ya Wilaya ya Hai, Tanzania yenye msimbo wa posta namba 25312.
2012 DA14
2012 DA14 ni asteroidi lenye mzingo wa kukaribia dunia.
Bomang'ombe
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 13,898.
2012 DA14
Kutambuliwa
Astroidi hii ilitazamiwa mara ya kwanza mwaka 2012 na wanaastronomia kwenye paoneaanga pa La Sagra. Hapo mwanzoni kulikuwa na hofu ya kwamba asteroidi hii inaweza kuwa na hatari maana kama ingegongana na dunia ingesababisha hasara nyingi sawa na nguvu ya bomu ya kinyuklia jinsi ilivyotokea mwaka 1908 huko Tunguska.
Wilaya ya Salima
ni wilaya mojawapo katika Kanda ya Kati nchini Malawi.
Kapyego
ni kata ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet, eneo bunge la Marakwet Mashariki, magharibi mwa Kenya.
2012 DA14
Mpito wa Februari 2013
2012 DA14 ilipita karibu na dunia tarehe 15 Februari 2013 kwa umbali wa kilomita 27,700 yaani ndani ya obiti ya Mwezi na hata ndani ya obiti ya satelaiti za mawasiliano.
Jinsi ilivyotabiriwa na wataalamu iilipita salama bila hatari ya muanguka chini na kugonga dunia. Hata hivyo mpito wake ulikuwa mpito wa karibu kabisa wa gimba lenye ukubwa wake ulioweza kupimwa..
Mpito ujao wa karibu utatokea mwaka 2046 lakini unatabiriwa kuwa na umbali zaidi kuliko mwaka 2013.
Socialdemokraterna
Socialdemokraterna (S) ni chama cha siasa nchini Uswidi.
Mto Oropoi
unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Rekodi ya Montreux
Rekodi ya Montreux ni rejista ya maeneo ya ardhioevu kwenye Orodha ya ardhioevu ya Ramsar yenye umuhimu wa kimataifa ambapo mabadiliko ya tabia ya ikolojia yametokea, yanatokea, au yana uwezekano wa kutokea kama matokeo ya maendeleo ya kiteknolojia, uchafuzi wa mazingira au mwingiliano mwingine wa kibinadamu.Ni utaratibu wa hiari kuangazia ardhi oevu mahususi zenye umuhimu wa kimataifa ambazo zinakabiliwa na changamoto ya mara moja. Inadumishwa kama sehemu ya Orodha ya ardhioevu ya Ramsar yenye umuhimu wa kimataifa.
Mto Oropoi
Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.
1367 KK
Makala hii inahusu mwaka 1367 KK (kabla ya Kristo).
Wilaya ya Likoma
ni wilaya mojawapo katika Kanda ya Kaskazini nchini Malawi.
Chelyabinsk
Chelyabinsk ni mji wa Urusi upande wa mashariki wa milima ya Ural na makao makuu ya mkoa wa Chelyabinsk Oblast.
Mji huwa na wakazi zaidi ya 1,100,000 kuna viwanda vingi.
Jina la mji lilitajwa mara ya kwanza mwaka 1736 wakati ule kulikuwa na boma la kirusi katika pori tu. Likanendelea kuwa mji mdogo lakini baada ya kuungwa na reli tangu karne ya 20 ilikua. Vita Kuu ya Pili ya Duni ilileta kuhamishwa kwa viwanda vya kijeshi hapa kwa sababu magharibi ya Urusi ilitekwa na Ujerumani wakati wa vita. .
Tarehe 15 Februari 2013 kimondo kilipasuka juu ya Chelyabinsk na kusababisha kiasi cha uharibifu.
Sambirir
ni kata ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet, eneo bunge la Marakwet Mashariki, magharibi mwa Kenya.
Mto Wakala
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.
Wilaya ya Chitipa
ni wilaya mojawapo katika Kanda ya Kaskazini nchini Malawi.
Rwamlimi
Rwamlimi ni jina la kata ya Wilaya ya Musoma Mjini, Tanzania yenye msimbo wa posta namba 31116 . Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 15657.
Mto Wakiso
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Fargo, North Dakota
thumbnail|right|280px|Mji wa Fargo, North Dakota
Fargo ndiyo mji mkubwa jimboni la North Dakota. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 99,200 wanaoishi katika mji huu. Eneo lake ni 98.3 km².
Long Term 2 Enhanced Surface Water Treatment Rule
Long Term 2 Enhanced Surface Water Treatment Rule ("LT2EWTR" au "LT2") ni kanuni zilizotanganzwa na shirika la United States Environmental Protection Agency (EPA) kwa mujibu wa sheria ya Safe Drinking Water Act.
Sheria imeitaka mifumo ya umma ya maji kuwekewa zaidi mifumo ya kutibu maji na kudhibiti vijidudu aina ya Cryptosporidium na vinginevyo.
Embobut/Embulot
ni kata ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet, eneo bunge la Marakwet Mashariki, magharibi mwa Kenya.
Mto Shambweni
unapatikana katika kaunti ya Kilifi, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Abhaya Hiranmayi
thumb|Abhaya Hiranmayi Abhaya Hiranmayi ni mwimbaji na dansa wa muziki wa Kihindi. Amerekodi nyimbo na kuingiza sauti  za muziki kwenye filamu katika lugha za Kimalayalam na Kitelugu.
Maisha ya awali na elimu
Alizaliwa katika familia yenye ubunifu huko Thiruvananthapuram, Kerala. Hiranmayi hakuchukua mafunzo yoyote rasmi ya muziki hapo awali. Alijifunza misingi ya muziki kutoka kwa mama yake Lathika, mwanafunzi wa shahada ya kwanza katika muziki na mfuasi na mwanafunzi wa Prof. Neyyattinkara MK Mohanachandran na alipata maarifa zaidi kwa kusikiliza masomo ya muziki yaliyoendeshwa na kaka wa babake, profesa katika Chuo cha Muziki cha Swati Thirunal. Baba yake G. Mohan, alikuwa mtayarishaji wa programu ya Doordarshan Kendra.
Hiranmayi alikulia Thiruvananthapuram ambapo alihudhuria Shule ya Carmel. Alisomea uhandisi katika Chuo cha Uhandisi cha Muslim Association Venjaramoodu Thiruvananthapuram kabla ya kuacha shule ili kufuata taaluma yake ya muziki.
Abhaya alikuwa katika uhusiano wa moja kwa moja na wa karibu na mtunzi Gopi Sundar, na mnamo Julai 2018, Sundar alifichua kwamba walikuwa pamoja kwa muda upatao miaka 9. Mnamo Mei 2022, Gopi Sundar alitangaza kuvunjika kwa mahusiano yao na  kuthibitisha uhusiano wake na mwimbaji Amrutha Suresh.
Kazi
Hiranmayi alianza kazi yake mnamo 2014 akitoa sauti za nyimbo zenye kuingizwa kwenye filamu za Kimalayalam. Alianza kucheza kwa mara ya kwanza kupitia wimbo wa Naku Penta, Naku Taka kutoka kwenye filamu ambapo akionekana  kutoa sauti mbadala katika lahaja ya Kiswahili. Mnamo mwaka wa 2016, alitoa sauti zake kwenye balladi ya kimapenzi Mazhaye Mazhaye pamoja na Karthik kwenye filamu ya James & Alice ikifuatiwa na Sathya iliyoongozwa na marehemu Diphan na mwaka uliofuata, Wimbo wa Koyikode, wimbo wa Kozhikode na muziki wake wa rustic, alioutunga yeye mwenyewe. Mshiriki wa muda mrefu, Gopi Sundar wa kwenye filamu ya Kimalayalam Goodalochana alivuma papo hapo baada ya kutolewa na akapata tuzo yake ya kwanza katika Tuzo za Asiavision za Ubora katika Kuimba.
1368 KK
Makala hii inahusu mwaka 1368 KK (kabla ya Kristo).
Mto Oytino
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Owori
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Endo
ni kata ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet, eneo bunge la Marakwet Mashariki, magharibi mwa Kenya.
Mto Owori
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Lemanyata
Lemanyata ni jina la kata ya Wilaya ya Arusha Vijijini, Tanzania yenye msimbo wa posta namba 23222 . Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa na 6525.
Mto Waluke
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam
Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam  inajumlisha maeneo kadhaa kwenye Bahari Hindi karibu na Dar es Salaam, Tanzania. Kwa jumla kuna visiwa tisa visivyokaliwa na watu pamoja na sehemu za bahari kati ya visiwa hivi. Kuna visiwa vinne upande wa kusini wa Dar es Salaam ambavyo ni Bongoyo, Mbudya, Pangavini na Fungu Yasini, halafu vitano upande wa kusini ambavyo ni (Makatumbe, Finda na Kenda). Hifadhi hii inalinda sehemu za matumbawe, za miti ya mikoko na mimea mingine chini ya uso wa maji.
Utawala
Utawala wa hifadhi ya bahari umo mikononi mwa bodi ya wadhamini wa Hifadhi na Maeneo Tengefu ya Bahari.
Maeneo tengefu ya bahari ya Dar es Salaam yalianzishwa kufuatana na sheria ya uvuvi ya mwaka 1970 yakipelekwa baadaye kwa idara ya Hifadhi na Maeneo Tengefu ya Bahari.
Kiaceh
Kiaceh ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Waaceh; wanaishi upande wa Kaskazini wa kisiwa cha Sumatra. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiaceh imehesabiwa kuwa watu milioni tatu na nusu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiaceh iko katika kundi la Kichamiki.
Hifadhi ya bahari ya Dar es Salaam
Matumizi na matatizo
Visiwa vya Bongoyo na Mbudya hasa vinatembelewa mara nyingi na watalii wageni na wazalendo pia wanaofika kwa kuogelea, kupumzika ufukoni, kutazama matumbawe au kutembea visiwani. Hata hivyo idadi kubwa ya wageni wasiosimamiwa imesababisha matatizo ndani ya maeneo tengefu.
Wavuvi wa Kunduchi, Unonio, na Msasani wanategemea samaki waliopo katika maeneo tengefu. Mashindano kati ya wavuvi pamoja na uhaba wa usimamizi yalisababisha uharibifu hasa kwa kutumia nyavu za kukamata samaki zilizo ndogo na pia mabomu yanaoharibu matumbawe pamoja na samaki changa.
Mto Waldena
Maji yake yanaishia katika mto Tana na hatimaye katika Bahari Hindi.
Kamariny
ni kata ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet, eneo bunge la Keiyo Kaskazini, magharibi mwa Kenya.
Mto Pesik
unapatikana kaskazini-magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.
1369 KK
Makala hii inahusu mwaka 1369 KK (kabla ya Kristo).
Wilaya ya Balaka
ni wilaya mojawapo katika Kanda ya Kusini nchini Malawi.
Athari za safari za anga za juu kwenye mazingira
Athari za safari za anga za juu kwenye Mazingira zinafanyiwa utafiti mkubwa. Kwa ujumla, hili ni tatizo.Athari ni pamoja na uchafuzi wa hewa, vifusi vya angani na uchafuzi wa sayansi. Ingawa kiasi cha kaboni kinachotekelezwa na roketi kwa muda mrefu, Baadhi ya gesi za moshi wa roketi, kama soot, wanachuo na mvuke wa maji, zinaweza kuharibu katikati, stratosphere na ionosphere. Kundi la satelaiti linaweza kuharibu unajimu kwa sababu darubini inapiga picha zamasafa marefu.
1350 KK
Makala hii inahusu mwaka 1350 KK (kabla ya Kristo).
Wilaya ya Rumphi
ni wilaya mojawapo katika Kanda ya Kaskazini nchini Malawi.
Mto Taratibu
unapatikana katika kaunti ya Kilifi, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Mto Ragana (ziwa Nyanza)
unapatikana magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Tanzania.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Eneo bunge la Chesumei
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo sita ya Kaunti ya Nandi.
Mdudu Mkia-sahili
Wadudu mkia-sahili ni wadudu wadogo bila mabawa wa nusungeli Protura (ngeli kufuatana na wataalamu wengi) katika nusufaila Hexapoda wasio na serki (cerci). Wana kiwiliwili kilichorefuka chenye urefu wa chini ya mm 2. Hawana macho wala vipapasio na wanakosa hata pigmenti na kwa hivyo wana rangi ya nyeupe au hudhurungi. Hubeba jozi ya kwanza ya miguu juu na kuitumia kama vipapasio. Spishi kadhaa zina spirakulo (spiracle) na trakea (trachea), lakini spishi nyingi hubadilisha gesi kwa njia ya ueneaji. Wadudu hawa wanatokea katika ardhi, chini ya mawe na nyuma ya gome la miti. Wakifugwa hula matitiri waliokufa, kuvu-mizizi na unga wa uyoga na msituni hula yumkini kuvu na maada ya mimea iliyokufa.
1351 KK
Makala hii inahusu mwaka 1351 KK (kabla ya Kristo).
Eneo bunge la Emgwen
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo sita ya Kaunti ya Nandi.
Buyuni
Buyuni ni kata ya Wilaya ya Ilala, Tanzania yenye msimbo wa posta namba 12124.
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 25,154.
Mto Wolekekata
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mbinu ya rediokaboni
Mbinu ya rediokaboni (pia: mbinu ya 14C; kwa Kiingereza: radiocarbon dating, carbon-14 dating) ni njia ya kisayansi ya kutambua umri wa mata ogania.
Vision DJ
Vision DJ (anayejulikana katika maisha ya binafsi kama Francis Essah Aboagye ; alizaliwa 8 Aprili 1987) ni msanii DJ na mwimbaji wa Ghana ambaye ni mtangazaji mwenza wa "Ryse ‘n Shyne" katika Y107.9FM.
Isaac Amani Massawe
Isaac Amani Massawe (amezaliwa 10 Juni 1951) ni askofu Mkatoliki nchini Tanzania.
Vision DJ
Tuzo na Uteuzi
Tuzo za DJ za Ghana.
Mbinu ya rediokaboni
Msingi wa mbinu hii ni uwepo wa kaboni katika kila kiumbe; na kupungua kwa idadi ya isotopi za kaboni aina za 14C kwa sababu idadi za atomi nururifu inapungua kadiri ya mbunguo nyuklia. Kutokana na asilimia za kaboni nururifu ya 14C iliyobaki katika mata ogania inawezekana kukadiria umri wake.
Wilaya ya Blantyre
ni wilaya mojawapo katika Kanda ya Kusini nchini Malawi.
Mbinu ya rediokaboni
Mbinu ya rediokaboni ni muhimu hasa kwa fani ya akiolojia. Mbinu hii inamruhusu mtaalamu kujua umri wa ubao, mifupa na mabaki mengine yanayotokana na viumbe wa kale.
Kialor
Kialor ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Waalor. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kialor imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kialor iko katika kundi la Kibima-Lembata.
Mbinu ya rediokaboni
Hata hivyo mbinu hii inahitaji kuwepo kwa mata ogania, yaani haiwezi kutambua umri wa vitu kama dhahabu, chuma, mwamba.
Isaac Amani Massawe
Aliwekwa wakfu na Kardinali Polycarp Pengo mwaka wa 2008.
Mbinu ya rediokaboni
Vilevile haiwezi kuleta matokeo kwa viumbe wenye umri mkubwa kushinda miaka 60,000.
Mto Waravo
unapatikana katika kaunti ya Kilifi, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Mbinu ya rediokaboni
Historia ya mbinu hii
Mbinu hii ya upimaji iligunduliwa mnamo 1946 na mtaalamu Mmarekani Willard Frank Libby aliyepokea tuzo ya Nobel ya Kemia mwaka 1960. Libby aliweza kuonyesha usahihi wa mbinu yake kwa kutambua umri wa mbao za jeneza na za boti ya Misri ya Kale. Jeneza na boti zilihifadhiwa katika makaburi ya Misri ambako vitu vingi vimekaa tangu miaka elfu kadhaa bila kuoza kutokana na hewa kame ya nchi hiyo. Hali nzuri ya yaliyomo katika makaburi ya Misri imetunza pia maandiko juu ya vitu hivyo ambayo mara nyingi pia hutaja mwaka wa kifo cha mhusika wa kaburi, na hivyo kutaja umri wa kaburi. Upimaji wa Libby ulilingana na umri uliojulikana tayari, hivyo kuthibitisha uwezo wa mbinu yake.
Mto Rahole
Maji yake yanaishia katika mto Tana na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
1353 KK
Makala hii inahusu mwaka 1353 KK (kabla ya Kristo).
Mto Paber
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Birisi
Birisi ni nyoka wasio na sumu wa familia Typhlopidae. Kwa lugha nyingine huitwa “nyoka vipofu” mara nyingi, kwa sababu hawana macho au macho yamepunguka mpaka madoa meusi yanayoweza kulinganua nuru na giza tu. Spishi moja, birisi tingatinga, imeainishwa katika familia Xenotyphlopidae.
Mto Paber
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mbinu ya rediokaboni
Kaboni nururifu na kaboni ya kawaida
Kaboni hupatikana hewani kwa kawaida kwa umbo thabiti la 12C. Lakini asilimia ndogo sana ya kaboni iliyoko hewani inapigwa na mnururisho wa jua na kubadilika kuwa isotopi nururifu ya 14C. Atomi hizi nururifu huitwa isotopi. Kwenye hewa ya kawaida kuna uhusiano kati ya 12C na 14C ambayo ni kati ya atomi 1,000,000,000 za 12C kuna atomi 1 ya 14C pekee.
Birisi
Nyoka hawa ni wafupi na wembamba, sm 95 kwa kipeo lakini sm 30-50 kwa kawaida. Spishi fupi sana ni birisi-Asia mdogo (sm 5-15) na huyu ni nyoka mfupi kabisa duniani. Rangi yao ni nyeusi, kijivu, kahawia au pinki pengine pamoja na madoa au mabaka.
Birisi huchimba ardhini, huingia vishimo au hujificha chini ya mawe au magogo, mara nyingi magogo yaliyooza. Kwa hivyo hawahitaji macho. Hula mchwa hasa.
Bahari ya Weddell
right|thumb|350px|Mtazamo kutoka angani juu ya [[Bara la Antaktiki|Antaktika. Bahari ya Weddell ndiyo 'bay' kwenye kona ya juu kushoto.]] left|thumb|Barafu inayofunika sehemu ya kusini ya Bahari ya Weddell. left|thumb|[[Siwa barafu.]] Bahari ya Weddell ni sehemu ya Bahari ya Kusini iliyopo katika hori kubwa baina ya Rasi Antaktiki na Nchi ya Coats. Sehemu kubwa ya eneo lake imefunikwa na barafu ya kudumu. Upana kwenye mdomo wa hori ni karibu km 2,000, eneo hilo ni karibu kilomita za mraba milioni 2.8. Kina chake ni baina ya mita 500 hadi 5,000.
Birisi
Nyoka hawa hawana sumu na kwa kisa chochote mdomo wao ni mdogo sana; kwa hivyo hawawezi kung'ata mtu na wanaweza kukamatwa bila shida.
Bahari ya Weddell
Bahari hiyo ilipewa jina la nahodha Mwingereza na mwindaji wa sili James Weddell aliyeingia katika bahari hiyo mnamo 1823 akafika hadi latitudo ya kusini ya 74. Sili wa Weddell ni moja ya wanyama ambao wanaishi katika eneo hilo.
Isaac Amani Massawe
Tangu mwaka huo, alikuwa askofu wa Jimbo la Moshi hadi alipofanywa askofu mkuu wa jimbo Kuu la Arusha tarehe 27 Desemba 2017.
Bahari ya Weddell
Argentina (nchi iliyo karibu zaidi), Chile na Ufalme wa Muungano wanashindana kuhusu usimamizi wa sehemu hii.
Mbinu ya rediokaboni
Kaboni nururifu na kaboni ya kawaida
Isotopi za kaboni zinajiunga kirahisi katika muungo kemia na oksijeni hivyo kuunda molekuli za dioksidi kabonia (CO2). Hii CO2 nururifu ni sehemu asilia ya angahewa ya dunia. Hivyo kila mmea duniani unapokea kiwango kidogo cha mata hii tena kila siku sawa jinsi inavyopokea CO2 ya kawaida.
Kuyeyuka kwa atomi nururifu kuwa msingi wa upimaji
Sawa na atomi nururifu zote isotopi hizi si thabiti zinayeyuka na kurudi katika hali thabiti, lakini si zote mara moja. Sayansi imegundua kipimo cha „nusumaisha“ kwa kila elementi. Nusumaisha inataja muda ambako nusu ya atomi nururifu inabadilika na kuwa elementi thabiti tena. Kwa kaboni 14C nusumaisha ni takriban miaka 5,730. Hata isotopi za 14C hewani zinayeyuka lakini kiwango kinachopotea kinaundwa upya mfululizo kwa hiyi kuna daima kiwango fulani cha 14C na hivyo pia dioksidi kabonia nururifu hewani.
Kifo cha kiumbehai kama chanzo cha kipindi cha kupimia
Mimea inapokea kila siku CO2 pamoja na aina nururifu na kuiingiza katika miili yao. Wanyama wala majani wanapokea ile kaboni (isiyo nururifu na pia nururifu) kwa njia ya kula majani, na wanyama wala nyama wanaipokea kupitia nyama ya wanyama wengine wanaoliwa.
Wakati mmea au mnyama anakufa hapumui tena. Maana yake kiwango cha kaboni hakiongezeki tena lakini 14C iliyoingia mwilini hadi kifo inayeyuka kama kawaida. Kwa hiyo kama ubao, mifupa au meno vinahifadhiwa kwa miaka mielfu bado kuna kiasi kidogo zaidi cha 14C ndani yao na inawezekana kukipima. Sasa kiasi hiki kinalinganishwa na kiasi cha kaboni ya kawaida yaani 12C katika mata hii. Kwa kawaida kuna atomi 1 ya 14C katika bilioni moja ya atomi za 12C. Kiasi jinsi gani idadi ya 14C imepungua kulingana na 12C kinaonyesha ni muda gani ubao au mfupa uliacha kupokea CO2 (ya aina zote mbili yaani ya kawaida na nururifu).
Mipaka wa uwezo wa kugundua umri
Mbinu huu wa rediokaboni unaweza kutambua umri hadi miaka 50-60,000 hivi. Kama sampuli ina miaka zaidi ya hii haiwezekani kwa sababu kiasi cha 14C kimeshapungua mno kutokana na mchakato wa kuyeyuka („mbunguo nyuklia“). Kama kiwango cha mata ni kidogo mno hata nii ni tatizo. Kwa hiyo mbinu wa 14C haileti matokeo kwa swali, je umri wa chokaa mawe ni upi? kwa sababu umri huo ni miaka milioni kadhaa.
Gloria Sarfo
Gloria Osei Sarfo ni mwigizaji wa Ghana na mtangazaji wa runinga. Alishinda Mwigizaji Bora msaidizi katika Tuzo za 2020 Africa Magic Viewers' Choice kwa uhusika wake katika filamu ya Shirley Frimping Manso ya The Perfect Picture - Miaka Kumi Baadaye.
1352 KK
Makala hii inahusu mwaka 1352 KK (kabla ya Kristo).
Gloria Sarfo
Kazi
Sarfo alianza kazi yake ya uigizaji katikati ya miaka ya 2000, akiigiza katika Revele Films' Hotel Saint James. Alipata umaarufu baada ya kucheza nafasi ya Nana Ama katika Efiewura.
Tuzo
Sarfo alishinda Mwigizaji Bora msaididizi katika Tuzo za 2020 Africa Magic Viewers' Choice.
Kapchemutwa
ni kata ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet, eneo bunge la Keiyo Kaskazini, magharibi mwa Kenya.
Mtaala
Mtaala (kutoka Kiarabu; kwa Kiingereza curriculum) ni mpangilio wa mambo ambayo mwanafunzi anatarajiwa kusaidiwa kujua hatua kwa hatua.
Wilaya ya Chiradzulu
ni wilaya mojawapo katika Kanda ya Kusini nchini Malawi.
Mtaala
Mtaala unaweza kupanga hata ushirikiano unaotarajiwa kati ya mwalimu na wanafunzi wake ili kufikia shabaha za shule au chuo.
Mto Ramosha
unapatikana magharibi mwa Kenya.
Mtaala
Baadhi inamuachia mwalimu nafasi kubwa zaidi ya kuona mwenyewe la kufundisha kadiri ya mahitaji ya wanafunzi wake.
Mto Ramosha
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mtaala
Ofisi ya Kimataifa ya Elimu chini ya UNESCO ndiyo yenye jukumu hasa la kupitia mitaala na utekelezaji wake duniani kote.
Mtaala na falsafa ya nchi
Mitaala ni jumla ya mipango na uzoefu ulioratibiwa kwa ajili ya mafunzo ya aina fulani yenye malengo maalumu kwa wanafunzi. Mipango hiyo inaweza kuwa ni mambo, matendo na uzoefu wa aina yoyote ile ambayo wanafunzi wanapata chini ya uongozi na usimamizi wa shule. Hutegemea falsafa ya nchi na siasa inayoiongoza.
Mfano: nchini Tanzania falsafa ya nchi ni: Ujamaa na Kujitegemea (kutokana na siasa iliyokuwa ikiongoza chini ya Mwalimu Julius K. Nyerere. Falsafa ya elimu ni: Elimu ya Kujitegemea (inatokana na falsafa ya nchi). Madhumuni/Malengo Makuu ya Elimu nchini yameanishwa katika Sera ya Elimu ya Taifa na katika mihtasari ya masomokwa kila ngazi (Awali, Msingi, Sekondari na Elimu ya Juu)
Bila mwongozo wa falsafa ya nchi na madhumuni ya elimu kitaifa wakuza mitaala watakosa mwelekeo maalumu wa ukuzaji mitaala. Hivyo ina hatari ya kufanya mtaala uwe mkusanyiko wa mambo yasiyokuwa na mwelekeo maalumu kitaifa. Madhara yake ni watumiaji kukosa mwelekeo na msimamo maalumu unaolingana na mwelekeo wa kitaifa.
Sifa za mtaala
Kwa hiyo mtaala ni jumla ya mpango uliondaliwa kwa ajili ya kufundishia na kujifunza kwa lengo la kuwapatia walegwa maarifa ,stadi na mielekeo mbalimbali. Nguzo kuu ya mtaala ni muhtasari ambayo hutumika katika kutekeleza mtaala huo.
Muhtasari: Ni mkusanyiko wa mada zinazokusudiwa ili kukamilisha kiwango fulani cha elimu, kazi au mafunzo maalumu.Katika shughuri za wakuza ukuzaji mitaala, wakuza mitaala wanapaswa kuongozwa na malengo makuu ya elimu yanayowekwa kitaifa.
Mtaala rasmi
Ni mkusanyo wa mambo yote anayopaswa kuyafanya na kuyafahamu mwanafunzi anapokuwa darasani. Au ni mtaala uliopangwa kwa madhumuni ya kumfundisha mwanafunzi katika mfumo rasmi wa elimu.
Kialune
Kialune (pia Kisapalewa) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Waalune kwenye kisiwa cha Seram. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kialune imehesabiwa kuwa watu 17,200. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kialune iko katika kundi la Kimaluku. Inawezekana kuwa lugha ya Kikawe ni lahaja ya Kialune.
Mtaala
Mitaala isiyo rasmi
Ni mtaala unaofundisha mambo yote anayopaswa kujifunza mtoto nje ya mtaala ulio rasmi katika maisha ya kawaida ya kujifunzia. Mara nyingine mtaala huu huitwa mtaala uliofichika.
Mara nyingi mitaala hiyo huandaliwa kulingana na mahitaji ya jamii ya mwanafunzi na jamii husika kwa wakati ule.
Mtaala ficho
Mtaala huu unajumuisha matendo yote yanayosaidia ujifunzaji usiokusudiwa au usioratibiwa. Kwa mfano ujifunzaji wa utii kwa mamlaka, kuwahi/kujali muda, usafiri nakadhalika. Yaani unajumuisha mambo yote ambayo hayaonekani kwenye muhtasari wa shule kama sehemu ya mtaala.
Vipengele vya mtaala
Katika mtaala vipengele vilivyo muhimu ni vitano ambavyo hufanya kazi kwa ushirikiano na kwa kutegemeana:
Vipengele hivi vitano hufanya kazi kwa ushirikiano na kwa kutegemeana kama viungo vya mwili wa binadamu. Ni vigumu kuvitenganisha ila kwa faida ya kujifunza na kuelewa kwa undani, tutavitazama kimoja kimoja katika maelezo.
Malengo ya mtaala
Malengo ni matokeo au matarajio yanayotarajiwa kupatikana kutokana na mpango/programu fulani. Mtaala wowote ule lazima uwe na malengo. Katika uwanja wa elimu, malengo ya mtaala ni mabadiliko ya tabia na mwenendo wyanayotarajiwa kupatikana kwa wanafunzi baada ya kupata programu fulani ya mafunzo.
Umuhimu wa malengo ya mtaala
Malengo kama kipengele cha msingi cha mtaala yana umuhimu mkubwa kwani:
Malengo ya jumla na malengo mahususi
Malengo ya jumla ni matarajio au mabadiliko kitabia ambayo tunatarajia kuyaona kwa mtu ambae amepata elimu.Malengo ya jumla ni malengo na madhumuni ya elimu kitaifa yaliyokusudiwakutimizwa na program mbalimbaliza mafunzokatika viwango mbalimbali vya elimu. Kimsingi malengo haya yanatokana na sera ya elimu katika nchi husika.
Baadhi ya malengo ya kitaifa ni
Kazima
Kazima ni kata ya Wilaya ya Mpanda Vijijini, Tanzania yenye msimbo wa posta namba 50112.
Mtaala
Malengo mahususi
Malengo mahususi ya mtaala hutokana na malengo ya jumla. Haya ni malengo yaliyokusudiwa kutimizwa na programu mbalimbali za mafunzo katika viwango mbalimbali vya elimu.
Kazima
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 5,521.
Mtaala
Malengo mahususi
Ni kutokana na malengo mahususi kila kiwango cha ngazi fulani ya elimu ndiyo yanapatikana mahususi yanayowaongoza walimu katika kuandaa maazimio yao wanayofundishia darasani.
Maudhui haya ndio yawezayo kumuongoza mwalimu kutoa maarifa na stadi ambazo zinaweza kubadili tabia ya mwanafunzi ambayo inaweza kupimika.
Kwa mfano tunapofundisha somo la Hisabati,tunatarajia kuona mabadiliko fulani katika tabia ya mtoto kutokana na kujifunza somo zima au mada fulani. Mabadiliko hayo yanaweza yakawa maarifa,stadi au mwelekeo mwanafunzi anaouonyesha kutokana na kujifunza somo la Hisabati ambao hakuwa nao kabla ya kujifunza somo hilo.
Tunaweza kugawa malengo mahususi katika Nyanja tatu ambazo ni
Maudhui
Katika kuunda maudhui ya mtaala ni vizuri kuzingatia maswali kama vile:
Njia na mbinu
Kuna njia mbili zinazoweza kutumika katika swala zima la kujifunzia na kujifunza:
Muhtasari
Muhtasari ni mwongozo unaotaja kwa kifupi tu mambo yote yanayotakiwa yafundishwe katika mwaka mzima katika darasa fukani au kwa miaka kadhaa kwa kila darasa kwa mmpangilio maalumu.
Muundo wa muhtasari
Muhtasari una sehemu kuu mbili:
Kitabu cha kiada
Ni kitabu ambacho kinafafanua mada zote za muhtasari kwa ukamilifu. Kitabu hiki ndicho kinachobeba maudhui ya somo kwa ukamilifu.Mfano vitabu malimbali vya masomo vilivyomo mashuleni.
Matumizi ya kitabu cha kiada
Mwalimu hukitumia kwa kuelekeza maarifa. Hutumiwa na mwanafunzi pia kwa kujikumbushia na kufanya marudio.
Uchambuzi wa kitabu cha kiada
Vitabu vingi vya kiada vimeandaliwa katika mitindo tofautitofauti, hivyo ni jukumu la mwalimu w somo pengine akishirikiana na wanafunzi kuchagua kitabu kinachofaa. Ili kuweza kufanya uamuzi wa kitabu kinachofaa huna budi kuchambua kwa kuzingatia mambo yafuatayo: Kwa kiasi gani mada zote za muhtasari zimefafanuliwa kwa ufanisi pamoja na kuzingatia sifa za kitabu cha kiada.
Kiongozi cha mwalimu
Hiki ni kitabu kinachompa mwalimu maelekezo ya mada ya kufundisha, jinsi ya kuifundisha, maudhui gani yafundishwe na kutumia vifaa au zana gani. Pia kinaitwa kitabu cha mwongozo kwa mwalimu.
Vyanzo vya mitaala
Ni muhimu kujua vyanzo vya mtaala ili kuhakikisha vinahusishwa na kuzingatiwa wakati wa kuandaa mtaala. Vyanzo hivyo ni pamoja na
Marejeo
Wizara ya elimu na Utamaduni(2005).mpango wa mafunzo ya walimu kazini Daraja la IIIC/B-A: Moduli ya soma la Mitaala. Wizara ya elimu na Utamaduni.
Soy North
ni kata ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet, eneo bunge la Keiyo Kusini, magharibi mwa Kenya.
Amedeus Msarikie
Amedeus Msarikie (Septemba, 1931 - 7 Februari 2013) alikuwa askofu Mkatoliki nchini Tanzania.
Aliwekwa wakfu na Kardinali Jozef Tomko mwaka wa 1986. Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Moshi hadi 2007, alipostaafu. Miaka hiyo yote alitumikia kwa unyenyekevu mkubwa kanisa kama Askofu wa Jimbo hilo.
Vicky Longomba
thumb|Vicky Longomba mwaka 1960 Victor Longomba Besange Lokuli, anayejulikana kwa jina la Vicky Longomba. (13 Desemba 1932 – 12 Machi 1988 huko Kinshasa ) alikuwa mwimbaji na mwanachama mwanzilishi wa Tout puissant OK Jazz, kikundi cha rumba cha Kongo.
Baadaye alianzisha kundi lake la Lovy du Zaire.
Alikuwa babake Lovy Longomba (mwanachama wa Super Mazembe) na Awilo Longomba, wote wanamuziki maarufu.
Beatus Kinyaiya
Beatus Kinyaiya, O.F.M.Cap. (amezaliwa 9 Mei 1957) ni askofu Mkatoliki nchini Tanzania.
Mto Wajimba
unapatikana katika kaunti ya Kilifi, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Mto Zirimiti
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
1354 KK
Makala hii inahusu mwaka 1354 KK (kabla ya Kristo).
Bahari ya Ross
thumb|450px|Ramani ya [[Bara la Antaktiki.]] Bahari ya Ross ni sehemu ya Bahari ya Kusini iliyopo katika hori kubwa huko Antaktiki kati ya Nchi ya Viktoria na Nchi ya Marie Byrd.
Mto Pabugu
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Bahari ya Ross
Maelezo
Bahari ya Ross iligunduliwa na nahodha Mwingereza James Ross mnamo 1841. Magharibi mwa Bahari ya Ross kipo Kisiwa cha Ross. Mashariki kiko Kisiwa cha Roosevelt. Sehemu ya kusini imefunikwa na barafu. Katika magharibi mwa bahari ya Ross kuna bandari ambayo kwa kawaida huwa haina barafu wakati wa kiangazi.
Mto Pabugu
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Bahari ya Ross
Maelezo
New Zealand inadai usimamizi juu ya maeneo yote katika Bahari ya Ross.
Umuhimu wa kiikolojia na uhifadhi
Katika msimu wa joto kuna planktoni nyingi ambayo ni muhimu kama chanzo cha chakula kwa spishi kubwa kama vile samaki, sili, nyangumi, na ndege wa bahari.
Kwenye pwani za bahari hii kuna sehemu ambapo spishi mbalimbali za ngwini hukutana na kuzaa.
Bahari ya Ross ni mojawapo ya sehemu za mwisho za bahari duniani zisizoathiriwa bado na shughuli za wanadamu. Kwa sababu hiyo hakuna uchafuzi wa mazingira.
Eneo bunge la Mosop
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo sita ya Kaunti ya Nandi.
Leila Mourad
alt=Layla Mourad mwaka 1947.|thumb|Layla Mourad mwaka 1947. Leila Mourad au Layla Morad; Alizaliwa mnamo Februari 17, mwaka 1918 – na alifariki Novemba 21, mwaka 1995) alikuwa muimbaji na muigizaji mkubwa wa Misri na mmoja wa nyota maarufu zaidi nchini humo na ulimwengu mzima wa Kiarabu katika zama zake.
Mto Pabudi
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Mto Riara
unapatikana kusini mwa Kenya.
Purity Kagwiria
Purity Kagwiria (alizaliwa kaunti ya Meru, Kenya, 1982) ni mwanaharakati wa haki za wanawake na mkurugenzi mtendaji wa Akili Dada nchini Kenya.
Mto Riara
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Purity Kagwiria
Kagwiria anapenda kuhamasisha rasilimali kwa ajili ya harakati za wanawake vijana kwa kurekodi hadithi za simulizi mbalimbali, upigaji picha, sanaa, kusoma na kupika.
Leila Mourad
Ndoa
Leila Mourad aliolewa na Anwar Wagdi (alifunga ndoa mnamo mwaka 1945 – walitalakiana mnamo mwaka 1953), juu ya pingamizi la baba yake. Leila alitoa sababu ya talaka yake kuwa hakuwa na ufahamu kamili wa uzito wa ugonjwa wa Wagdi, ambao ulimfanya kuwa asiwe na busara na ngumu kuishi naye. Baadaye aliolewa tena kwa siri na Wagih Abaza mwaka 1955 - na baadaye walipeana talaka mwaka 1956 huku akiwa na ujauzito na baadae kujifungua mtoto wa kiume Ashraf Wagih Abaza. Baadae aliolewa na muongozaji wa filamu kwa mara nyingine tena Fatin Abdel Wahabmnamo mwaka 1957 na walifanikiwa kupata mtoto mwingine tena wa kiume Zaki Fatin Abdel Wahab, na mwisho walitalakiana 1969.
Nghaheleze
Nghaheleze ni kata ya Wilaya ya Chamwino, Tanzania yenye msimbo wa posta namba 41435.
Soy South
ni kata ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet, eneo bunge la Keiyo Kusini, magharibi mwa Kenya.
Mto Pabudi
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mpira wa kikapu
Mpira wa kikapu ni aina ya michezo inayopendwa katika sehemu nyingi za dunia na watu wengi hutamani mchezo huu.
Marieta Severo
160px|thumb|Marieta Severo Marieta da Costa Severo (Rio de Janeiro, 2 Novemba 1946) ni mwigizaji ya Brazil.
Leila Mourad
Kazi
Nyimbo zake maarufu alizowahi kuimba:
1355 KK
Makala hii inahusu mwaka 1355 KK (kabla ya Kristo).
Mashindano ya sleji
thumb|Mchezaji akiteleza na sleji kwenye barafu thumb|Mchezaji akiteleza na sleji kwenye barafu thumb|Mchezaji akiteleza na sleji kwenye barafu Mashindano ya mbio kwa sleji ni sehemu ya michezo ya Olimpiki tangu mwaka 1964.
Mto Vitengeni
unapatikana katika kaunti ya Kilifi, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Leila Mourad
Kazi
sinema alizowahi kuigiza:
Eneo bunge la Nandi Hills
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo sita ya Kaunti ya Nandi.
Purity Kagwiria
Elimu
Kagwiria ana shahada ya Jinsia na Maendeleo kutoka Chuo Kikuu cha Nairobi. Ana diploma ya uandishi wa habari kutoka Taasisi ya Kenya ya Mawasiliano ya Umma. Alipata Shahada ya Uzamili mwaka 2018 kutoka chuo cha Biashara Africa Leadership University.
Mashindano ya sleji
Katika nchi nyingi kwenye kipindi cha barafu na theluji watoto huwa na sleji ndogo: wanazitumia kuteleza chini kwenye mitelemko ya vilima.
Purity Kagwiria
Kazi
Kagwiria amekuwa akitetea haki za wanawake tangu mwaka 2004. Yeye ni mwanachama hai wa harakati za haki za wanawake. Yeye ni Mjumbe wa Kamati ya Ushauri ya FRIDA, The Young Feminist Fund. Pia ni mshirika wa 2013 HOW FUND fellow ambaye ni mshiriki wa Mkutano wa Uongozi wa Wasichana wa Afrika Mashariki. Purity ametoa wito uwezeshaji wa wanawake vijana ili kupunguza visa vya ukatili wa kijinsia.
Kagwiria alihudumu katika Muungano wa Kupambana na Unyanyasaji dhidi ya Wanawake, COVAW, ambapo alifanya kazi na Mkurugenzi Mtendaji wa wakati huo Anne Gathumbi ambaye alimsaidia kufichuliwa kuhusu masuala ya jinsia. Katika COVAW, alikusanya zaidi ya sahihi 10,000 ili kulazimisha Serikali ya Kenya kutia saini Itifaki ya Maputo ambayo iliidhinishwa mwaka wa 2010. Kulingana na uzoefu huu, aliweza kuweka msingi wa uharakati wake.
Kagwiria amefanya kazi na Pencils for Africa kama Mjumbe wa Bodi ya Mtendaji. Pia amefanya kazi na Girl Smart Africa kama Mratibu wa Mpango wa Ndani na Mshauri katika Kituo cha Rasilimali kwa wanawake weusi, Zurich, Uswizi ambapo alisaidia kujenga ujuzi wa wanawake vijana juu ya afya ya uzazi na kujitambua. Purity alifanya kazi kwa Asasi ya Vijana ya Kiafrika kati ya 2009-2011 kama Afisa Mradi. Alifanya kazi kujenga uwezo wa wanawake na washikadau wengine kuhusu Sheria ya Haki za Kibinadamu na utoaji wa katiba ya 2010.
Akili Dada
Kagwiria ni Mkurugenzi Mtendaji wa Akili Dada, kitengo cha uongozi cha kimataifa kilichoshinda tuzo na kukuza kizazi cha wasichana na wanawake vijana kutoka malezi duni ambao kujitolea kwao kutabadilisha jamii zao. Akili Dada ilianzishwa mwaka 2005 ili kushughulikia uwakilishi mdogo wa wanawake katika maswala ya uongozi. Akili Dada inashirikiana na MATCH International Women's Fund, Ford Foundation, Forum SYD, Hivos People Unlimited, Global Fund for Women, Segal Family Foundation, Women and Girls Lead Global, The Global Fund for Children, Millicom Foundation, JJP Family Foundation, Oracle, Mize Family Foundation, Global Fund for Women, American Jewish World Service, Present Purpose, One World Children's Fund,
Mto Pajinya
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Njiamzingo
300px|thumbnail|Mfano wa "Mzinga wa Newton" Njiamzingo (pia: obiti, kutoka neno la Kiingereza orbit lenye asili ya Kilatini orbita "njia, mzunguko") ni njia inayotumiwa na gimba la angani linalozunguka gimba kubwa zaidi katika anga ya ulimwengu ilhali inashikwa na mvuto wa  graviti. Mfano wake ni mwendo wa sayari inayozunguka jua, au mwezi unaozunguka sayari yake, au satelaiti inayozunguka dunia.
Mto Pajinya
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Juca de Oliveira
160px|thumb|Juca de Oliveira José de Oliveira Santos (São Roque, 16 Machi 1935) ni mwigizaji ya Brazil.
Taubie Kushlick
Taubie Kushlick (1910 –1991) alikua ni muigizaji wa kike na mtayarishaji wa filamu nchini Afrika Kusini. Alisifika na kujulikana sana kwa mitindo yake ya kipekee.
Njiamzingo
Uwiano wa kani katika njiamzingo
Fizikia ya njiamzingo inatazama kani au nguvu mbili.
Mfano wa "Mzinga wa Newton"
Mwanafizikia Isaac Newton aliwaza mfano unaoeleza vizuri kani zinazoathiri njiamzingo. Aliwaza mfano wa mzinga uliowekwa juu ya mlima mrefu. Mzinga huu unaweza kurusha risasi kwa mwelekeo wa ulalo kwa kasi mbalimbali. Athari ya msuguano wa hewa kupunguza kasi dhidi ya risasi aliacha kando au kuwaza mlima mrefu kiasi cha kupenya juu ya angahewa ya dunia.
Kwa hali halisi makadirio ya makombora ya kurusha satelaiti na vyombo vya angani vinafuata maelezo hapo juu. Kama kombora linatakiwa kubeba satelaiti kama vile satelaiti ya televisheni au ya mawasiliano ni lazima kukadiria velositi ya kombora kulingana na uzito wake na mahali panapotakiwa kufikia angani ili kuweza kupeleka satelaiti katika njiamzingo aina ya (C) au (D).
Chombo cha angani kinapotakiwa kupelekwa safari ya kwenda mwezi au sayari nyingine sharti kufikia "velositi ya kutoka" katika graviti ya Dunia.
Historia ya utafiti wa njiamzingo
Zamani watu walifikiri ya kwamba jua lina njiamzingo ya kuizunguka dunia kila siku jinsi inavyoonekana kwa macho: Jua linachomoza upande mmoja wa upeo wa anga wakati wa asubuhi na kuzama chini upande wa pili wakati wa jioni.
Kwa hiyo wataalamu Wagiriki wa Kale kama Klaudio Ptolemaio waliwaza njiamzingo za jua na sayari za kuzunguka dunia na njiamzingo hizi zilikuwa na umbo la duara kamili.
Kuanzia utafiti wa akina Koperniko na Galilei ilitambuliwa ya kwamba dunia ndiyo inayozunguka Jua pamoja na sayari nyingine, kila moja kwenye njiamzingo yake. Ilionekana pia ya kwamba njiamzingo hizo si duara kamili lakini zinalingana zaidi na duaradufu.
Kipindi cha njiamzingo
Kipindi cha njiamzingo ni muda unaotumiwa na gimba kama satelaiti, mwezi au sayari kuzunguka gimba mama.
Mpira wa kikapu
Mara nyingi hufanywa ukumbini wakati timu mbili za wachezaji wanajaribu kuingiza mpira katika kikapu cha timu nyingine.
Njiamzingo
Kipindi cha njiamzingo
Kwa mfano kipindi cha njiamzingo ya njiamzingo ya Dunia yetu kuzunguka Jua ni siku 365.25 na kipindi hiki tunaita "mwaka".
Kiamahai
Kiamahai ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Waamahai kwenye kisiwa cha Seram. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kiamahai imehesabiwa kuwa watu 50 tu yaani lugha imekaribia kutoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiamahai iko katika kundi la Kimaluku.
Njiamzingo
Kipindi cha njiamzingo
Kipindicha njiamzingo ya mwezi wetu ni siku 1; wakati huohuo unazunguka mara moja kwenye mhimili wake na hii ndiyo sababu sisi tunaona upande uleule wa mwezi wetu muda wote.
Mpira wa kikapu
Kila timu huwa na wachezaji 5 uwanjani na hadi wachezaji wa kando 7 walio tayari kuchukua nafasi ya mchezaji mwingine muda wowote.
Kila goli katika kikapu cha upande mwingine linahesabiwa kama pointi 2 au 3, kutegemeana na umbali wa kurusha. Goli la penati huleta pointi 1 tu.
Historia
Mchezo huu ulianzishwa na mwalimu James Naismith kwenye chuo cha Springfield College huko Massachusetts mwaka 1891. Alibuni mchezo huo kwa ajili ya wanafunzi wake ili wapate mazoezi wakati wa kipupwe waliposhindwa kucheza nje.
Mwaka 1936 mchezo huu ulikubaliwa kwenye michezo ya olimpiki.
Hadi leo ligi muhimu zaidi duniani ni ile ya Chama cha Mpira wa Kikapu Marekani. thumbnail|350px|Vipimo vya uwanja wa mpira wa kikapu
Kanuni za mpira wa kikapu
Shabaha ya mchezo ni kushinda vikapu vingi kuliko timu nyingine.
Mpira unaotumiwa kimataifa ni mpira wa ngozi au mata sintetiki wenye kipenyo cha milimita 749 hadi 780 na uzito wa gramu 567 hadi 650.
Uwanja huwa na vipimo vya mita 28 kwa 15.
Wakati wa mchezo kuna marefa 2-3 uwanjani. Kando ya uwanja hukaa waamuzi wengine wanaoshika wakati na miniti za magoli na makosa.
Vybrant Faya
Emmanuel Kojo Quayeson (13 Aprili 1987- 23 Oktoba 2016) anajulikana pia kama Vybrant Faya alikuwa msanii wa dancehall wa Ghana aliyejulikana kwa wimbo wake wa Mampi.
Mto Riwa
unapatikana magharibi mwa Kenya, mpakani mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Vybrant Faya
Maisha ya awali
Alizaliwa Tema kwa Bw. Samuel Quayson na Bi Theresah Ackon lakini alikulia Ashiaman. Pia ana ndugu wengine watano, anatoka Kanda ya Kati.