cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guy Warren
Guy Warren wa Ghana, pia anajulikana kama Kofi Ghanaba (4 Mei 1923 - 22 Desemba 2008), alikuwa mwanamuziki wa Ghana, anayejulikana zaidi kama mvumbuzi wa Afro-jazz muziki wenye asili ya Kiafrika" na kama mshiriki wa The Tempos, pamoja na ET Mensah . Pia aliwatia moyo wanamuziki kama vile Fela Kuti . Uzuri wa Warren kwenye ngoma za Kiafrika ulimpa sifa ya kuitwa "The Divine Drummer". Katika hatua tofauti za maisha yake, alifanya kazi pia kama mwandishi wa habari, DJ na mtangazaji.
Barbara Yi
(1824 - Seoul, 27 Mei 1839) alikuwa bikira aliyefariki kwa tauni gerezani alipokuwa amefungwa kwa sababu ya imani yake ya Kikristo.
Ni mmojawapo katika kundi kubwa la waumini wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Yefta
Yefta (kwa Kiebrania יפתח‎‎, Yip̄tāḥ) alikuwa mmojawapo kati ya Waamuzi wa Biblia.
Kadiri ya Waamuzi 11-12 alikuwa wa kabila la Manase au wa kabila la Gadi akaongoza Israeli kwa miaka 6.
Kingoni
Kingoni ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania na Msumbiji inayozungumzwa na Wangoni. Kimetokana na lugha ya Kizulu Wangoni walipohama Afrika ya Kusini wakati wa Shaka Zulu. Mwaka wa 1887 idadi ya wasemaji wa Kingoni nchini Tanzania imehesabiwa kuwa watu 170,000. Pia kuna wasemaji 53,000 nchini Msumbiji. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingoni iko katika kundi la N10.
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Mto Supeni
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Missy Elliott
Elliott anafahamika kwa mfululizo wake wa vibao vikali na video mbalimbali za muziki ikiwa ni pamoja na "The Rain (Supa Dupa Fly)", "Hot Boyz", "Get Ur Freak On", "One Minute Man", "Work It", "Gossip Folks", "Pass That Dutch", "Lose Control" na "Ching-a-Ling". Kwa namna moja au nyingine, Elliott amefanya kirefu akiwa kama mtunzi wa nyimbo na mtayarishaji kwa wasanii wengine, vyote akiwa peke yake na mtayarishaji wake na rafiki wa utotoni mwaka - Timbaland. Kazi za utunzi na utayarishaji za Elliott kwa wasanii kadhaa wengine ambao wakubwa ni pamoja na Aaliyah, Mya, Lil' Kim, Danity Kane, Mariah Carey, Keyshia Cole, Lil' Mo, Christina Aguilera, Tamia, Mary J. Blige, SWV, Beyoncé, Nelly, Ciara, TLC, Total, Jennifer Hudson, Fantasia, Nicole Wray, Pussycat Dolls, Nelly Furtado, Paula Cole, Jazmine Sullivan, 702, Blaque, Adina Howard, LeToya, Busta Rhymes, Ruslana, T-Pain, Janet Jackson, Tweet, Eve, Da Brat, Fabolous, Ginuwine, ODB, Kanye West, Static Major, Lil Wayne, Ghostface Killah, Nas, Jay-Z, Eminem, 50 Cent, Trina, Ms. Jade, Lady Luck, Omarion, Justin Timberlake, Angie Stone, Magoo, Monica, Faith Evans, Kelly Price, MC Lyte, Madonna, Brandy, Melanie Brown, Blu Cantrell, Notorious B.I.G., Diddy na Timbaland.
Afghanistan
Afghanistan ( افغانستان, pia: Afuganistani) ni nchi ya bara la Asia. Inapakana na nchi za Pakistan, Uajemi, Turkmenistan, Usbekistan, Tajikistan na China.
Ni nchi ya milima mirefu mingi inayofunika 3/4 za uso wake. Kutokana na tabia ya nchi wakazi wengi huishi katika jumuiya za kikabila.
Mji mkuu ni Kabul.
Jiografia
Afghanistan ni nchi bila pwani kwenye bahari yoyote. Sehemu kubwa ya eneo lake lenye km² 652,090 ni milima. Asilimia 90 za nchi iko mita 600 au zaidi juu ya UB ikiendelea kupanda hadi mita 7,485 kwenye ncha ya mlima Noshak. Safu za milima kubwa ni Hindu Kush na Pamir.
Katika kaskazini na kusini magharibi kuna maeneo ya tambarare yenye tabia ya jangwa. Maeneo makubwa ni yabisi na nusu jangwa au jangwa. Sehemu za milima zinapokea mvua na theluji, lakini mito mingi inayoanzia huko inapeleka maji yake nje ya nchi, kwenda Iran, Pakistan na Turkmenistan.
Hali ya hewa inategemea mahali na kimo. Sehemu za juu milimani huwa na jalidi kali wakati wa majira ya kipupwe na tambarare za chini huwa na joto kali wakati wa majira ya joto.
Historia
Kabla ya karne ya 19 nchi yote au sehemu mbalimbali zilikuwa chini ya milki jirani, hata kama sehemu za eneo la Afghanistan zilijitegemea chini ya watawala wadogo. Kwa vipindi virefu vya historia Afghanistan ilikuwa sehemu ya milki za Uajemi (Iran). Afghanistan kama nchi ya pekee ilianza kutokea katika karne ya 18, watawala wa kieneo walipojiondoa katika himaya ya Uajemi.
Nchi ilifaulu kutunza uhuru wake kutokana na mashindano ya Uingereza na Urusi pamoja na nguvu na ukali wa wapiganaji kutoka makabila yake. Watawala wa kwanza waliofaulu kuunganisha sehemu nyingi za nchi chini ya mamlaka yao walitawala kama Emir, na tangu mwaka 1926 kwa cheo cha mfalme.
Mnamo Disemba 1979 Umoja wa Kisovyeti iliamua kuingilia kati ikavamia nchi kwa shabaha ya kuokoa utawala wa Wakomunisti, lakini ukapaswa kujiondoa tena mwaka 1989. Vita vya wenyewe kwa wenyewe vilifuata kati ya vikundi vya wapinzani ambako nchi jirani ya Pakistan ilikuwa na athira kubwa kwa kutuma silaha na pesa. Nchi ilikuwa tena na kipindi kifupi cha serikali ya kitaifa, lakini vita vya wenyewe kwa wenyewe viliendelea katika sehemu za nchi.
Mateso ya vita hivyo yalihamasisha walimu na wanafunzi wa madrasa (shule za Kiislamu) kuchukua silaha dhidi ya migambo mbalimbali na kuwashinda wakijulikana kwa jina la Taliban (jina linamaanisha wanafunzi wa madrasa). Taliban walifaulu kuteka Kabul kwa msaada kutoka Saudia na Pakistan mwaka 1996. Walitangaza Emirati ya Kiislamu ya Afghanistan wakanzisha utawala uliotumia mafundisho makali ya sharia ya Kiislamu. Utawala wao ulikuwa maarufu kwa kuzuia wanawake wasishiriki katika maisha ya hadharani, kuwalazimisha kuvaa burka, kufunga shule za wasichana, kukataza kazi kwa wanawake nje ya nyumba zao tena matumizi ya adhabu kali kama kukata mkono wa mwizi na kumwua mzinzi kwa kumpiga mawe. Serikali ya Taliban ilikwisha kwa sababu walimruhusu Osama bin Laden pamoja na kundi lake la Al-Qaida kuwa na kimbilio nchini. Baada ya Shambulio la 11 Septemba 2001 Marekani ililipa kisasi kwa kushambulia Afghanistan. Hali ya vita iliendelea ndani ya Afghanistan katika vita vya Marekani na NATO 2001-2014. Tangu Disemba 2014 nchi za NATO zilitangaza ya kwamba wamemaliza kushiriki mapigano na kuondoa sehemu kubwa ya wanajeshi kutoka Afghanistan. Vikosi vya NATO vimebakizwa kwa shabaha ya kusaidia jeshi la kitaifa.
Baada ya kuondoka kwa wanajeshi wa NATO na idadi kubwa ya Wamarekani, Taliban walianza kuvamia maeneo mengi ilhali nguvu ya jeshi la kitaifa liliporomoka. Mnamo 15 Agosti 2021, rais wa Afghanistan aliondoka nchini na Taliban waliteka tena Kabul.
Baada ya kutwaa Kabul, wasemaji wa Taliban walitangaza kwamba wanataka kufuata siasa tofauti kiasi na ile ya zamani. Wasemaji walidai kwamba wataruhusu wanawake kufanya kazi na wasichana kusoma, kama wanakubali kuvaa hijabu. Walitangaza pia kwamba watasamehe wananchi wote waliowahi kupigana nao. Hata hivyo, Waafghanistan wengi walijaribu kukimbia nchi kwa njia mbalimbali.
Mwisho wa Agosti 2021, Taliban walidhibiti nchi yote isipokuwa jimbo la Panjshir, ambapo wapinzani walijipanga chini ya makamu wa rais aliyejitangaza kuwa rais kufuatana na katiba ya jamhuri.
Watu
Kwa kuwa nchi iko kwenye njia zinazounganisha maeneo mbalimbali ya Asia, wakazi hao ni mchanganyiko mkuuː kabila kubwa ni la Wapashtuni (42%), halafu kuna Watajiki (27%), Wauzbeki (9%), Wahazara (8%) n.k.
Wengi wanaongea zaidi ya lugha moja (angalia orodha ya lugha za Afghanistan). Zile rasmi ni Kipashto (35%) na Kidari (50%), ambazo zote mbili ni za jamii ya Kiajemi kati ya Lugha za Kihindi-Kiulaya.
Bara Arabu
thumbnail|right|280px|Bara Arabu kutoka [[angani.]] Bara Arabu ni ile sehemu ya dunia iliyoko baina ya Bara la Afrika na Bara la Asia ambayo sehemu kubwa yake imezungukwa na bahari, upande wa magharibi Bahari ya Shamu, upande wa kusini na Bahari ya Hindi na ule wa Mashariki Ghuba ya Uajemi. Sehemu za Kaskazini mwa Bara Arabu zimepakana na nchi za ufalme wa Jordani na jamhuri ya Iraq.
Kwa sababu ya ukame, hakuna mito ya kudumu katika bara hili, ijapokuwa kwenye sehemu mbalimbali kunapatikana chemchemi na vijito vya maji ambavyo huzidi wakati wa msimu wa mvua katika majira ya baridi. Sehemu kubwa ni jangwa tu.
Bara Arabu ina milima upande wa Magharibi na Kusini, lakini kila ukiteremkia Mashariki unakutana na ardhi tambarare mpaka kufikia kwenye Ghuba ya Uajemi.
1551
Makala hii inahusu mwaka 1551 BK (Baada ya Kristo).
JH
JH au jh ni kifupi cha:
Bara Arabu
Nchi za Bara Arabu
Nchi hizi zina historia ndefu inayorudi nyuma kabla ya kuja Uislamu, na ustaarabu wa aina mbalimbali ulipatikana katika maeneo ya nchi hizi. Katika ustaarabu mashuhuri wa nchi hizi ni ule ustaarabu wa nchi ya Yemeni, ambao ulikuwa ukijulikana kuwa ni ustaarabu wa Sabaa. zama za Balqis, malkia wa Yemen wakati huo.
1551
Waliozaliwa
bila tarehe
Bara Arabu
Miji Mikuu
Kuna miji mingi katika Bara Arabu, lakini miji mikuu ya madola mbalimbali ya Bara Arabu ni Riyadh, mji mkuu wa Saudia, ijapokuwa kuna miji mashuhuri na mitukufu katika Saudia kama Makka na Madina.
Mji mkuu wa Yemeni ni Sanaa, lakini mingine muhimu ni Aden, Hudeidah, Taez, Mukalla, Shibam na Seyun.
Ama mji mkuu wa Oman ni Maskat, lakini kuna miji mengine mashuhuri yenye tarehe kubwa kama Salala, Sohari, Nizwa na Rustaq.
Mji mkuu wa Falme za Kiarabu ni Abu Dhabi, na mengine mashuhuri ni Dubai, Sharjah, Ajman, Ras-al-Khayma, Ummul-Quwain na Fujairah.
Kuwait, mji mkuu wake ni Kuwait, Qatar mji mkuu wake ni Doha, na Bahrain ni Manama.
Hali ya hewa
Rasi ya Bara Arabu ina jangwa kubwa la Rub al Khali kusini mwake na An-Nafud kaskazini mwake. Ni sehemu ya ulimwengu ambayo haina mvua nyingi na ukame ndio tabia ya nchi zilizokuwemo katika bara hili. Kwa hivyo, hali ya hewa huwa ni joto sana katika majira ya joto kufikia hadi daraja 55 C° katika baadhi ya sehemu zake, na kufikia daraja hadi 0 C° katika baadhi ya sehemu nyIngine katika majira ya baridi.
Idadi ya Wakazi
Idadi ya wakazi wa nchi hizi saba kwa ujumla inafikia 50,000,000, wakiwemo asilimia 85 wenyeji na asilimia 15 wageni. Wenyeji au wananchi wa nchi hizi aghlabu yake ni Waarabu, lakini pia kuna Waajemi, Mabulushi, Wahindi, Wabangladeshi, Wazungu, Wapakistani, Waafrika na makabila mengineyo.
Dini
Nchi zote saba zilizoko kwenye Bara Arabu ni za Kiislamu, na aghlabu Waislamu wake ni wa madhehebu ya Sunni, lakini pia kuna madhehebu ya Shia na ya Ibadhi kwenye baadhi ya nchi hizi.
Asilimia 99% ya wananchi wa nchi hizi ni Waislamu, lakini vilevile kati ya wakazi wake, hasa wahamiaji, kuna wafuasi wa dini nyinginezo, kama Wakristo, Mabaniani, Wayahudi na kadhalika.
Maliasili
Bara Arabu ina aina nyingi za madini na nishati. Kuna dhahabu, fedha, chumvi, na kadhalika. Inajulikana hasa kwa akiba zake kubwa za mafuta ya petroli na gesi, jambo lililofanya hizi nchi kutegemea zaidi maliasili hizi kwa ajili ya kukuza uchumi wa nchi zao na maendeleo mengine ya nchi.
Hapo zamani watu wa nchi hizi walitegemea sana uvuvi, ufugaji wa wanyama kama mbuzi, kondoo, ng'ombe, ngamia na farasi. Aidha, walikuwa wakilima na kupanda mitende, matunda, ngano na shayiri, na kwa hivyo, bidhaa zao walizokuwa wakisafirisha nje zilikuwa zaidi ni tende, buni, samaki na papa wakavu, na ngozi za wanyama.
Patnos
thumb|Patnos ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ağrı kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Kimoken
Kimoken ni lugha ya Kiaustronesia nchini Myanmar na Uthai inayozungumzwa na Wamoken. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kimoken imehesabiwa kuwa watu 4000 nchini Myanmar na watu 2000 nchini Uthai. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimoken iko katika kundi la Kimoklen.
Mto Rukarara
thumb|mto Rukarara unapatikana nchini Rwanda. Ni tawimto la mto Mwogo, ulio tawimto muhimu zaidi la mto Nyawarongo ambao hutiririsha maji yake hadi kuingia katika ziwa Viktoria, mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Vitrolles, Bouches-du-Rhône
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Vitrolles, Bouches-du-Rhône
Vitrolles ni mji wa Ufaransa.
411
Makala hii inahusu mwaka 411 (Baada ya Kristo).
Ibzan
Ibzan (kwa Kiebrania אִבְצָן‎‎, ’Iḇṣān, maana yake "mashuhuri" ) alikuwa mmojawapo kati ya Waamuzi wa Biblia.
Kadiri ya Waamuzi 12:8-10 alikuwa wa Bethlehemu akaongoza Israeli kwa miaka 7.
Wilaya ya Niakaramandougou
Wilaya ya Niakaramandougou (kwa Kifaransa: département de Niakaramandougou) ni moja kati ya Wilaya tatu za Mkoa wa Hambol ulioko katikati mwa Cote d'Ivoire.
Hiroshima
thumb|260px|[[Jengo la "Kuba ya Bomu la nyuklia" ni ghofu la nyumba linalohifadhiwa kama kumbukumbu ya mlipuko wa mwaka 1945.]] Hiroshima ndio mji mkuu wa Mkoa wa Hiroshima.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2009, mji huo una wakazi wapatao milioni 1.2.
Wilaya ya Niakaramandougou
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 133,818.
Chekehukwa
Ndege hao wana rangi zinazowanyerereza wakisimama au kutembea chini. Wakiona hatari husimama tuli na hupatana na mahali pa nyuma. Kwa hvyo hawaonekani sana wakati wa mchana. Huenda zaidi usiku na huonekana mara kwa mara mwangani kwa mbele kwa gari. Husikika zaidi ya kuoneka.
Wilaya ya Niakaramandougou
Makao makuu ya eneo hilo ni Niakaramandougou.
Chekehukwa
Wanatokea maeneo makavu na hula wadudu, mijusi na wanyama wadogo.
Wilaya ya Niakaramandougou
Wilaya ya Niakaramandougou sasa imegawanywa katika tarafa zifuatazo:
Hiroshima
Uko kwenye kisiwa cha Honshu.
Mji umekuwa maarufu sana duniani kwa sababu ulikuwa mji wa kwanza katika historia kushambuliwa kwa bomu la nyuklia. Tarehe 6 Agosti 1945 ndege ya kivita ya Marekani ilitupa bomu moja lililoua watu 75,000 mara moja na takriban 60,000 wengine walikufa baadaye kutokana na mnururisho wa kinyuklia. Wengine waliendelea kufa kwa sababu ya kansa iliyosababishwa na mnururisho.
Mji ukajengwa upya baada ya vita kuu ya pili ya dunia. Jengo la "Kuba ya Bomu ya nyuklia" ni ghofu la nyumba linalohifadhiwa kama kumbukumbu ya mlipuko. Imeingizwa katika orodha ya urithi wa dunia.
1549
Makala hii inahusu mwaka 1549 BK (Baada ya Kristo).
410
Makala hii inahusu mwaka 410 (Baada ya Kristo).
Kingulu
Kingulu ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wangulu. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kingulu imehesabiwa kuwa watu 132,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingulu iko katika kundi la G30.
Tochigi, Tochigi
thumb|right|260px|Ukumbi wa mji wa Tochigi katika [[mkoa wa Tochigi]]
Nanjing
Nanjing (kwa Kichina: 南京) ni mji wa China. Ndio mji mkuu katika jimbo la Jiangsu.
Kingulu
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Nanjing
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, kuna wakazi wapatao milioni 7.6 wanaoishi katika mji huu.
Mji uko mita 15 juu ya usawa wa bahari.
Mto Taan (Uganda)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
JJ
JJ au jj ni kifupi cha:
Wuhan
thumb|Wuhan thumb|Mahali pa Wuhan katika [[mkoa wa Hubei]]
Wuhan (kwa Kichina: 武汉) ni mji wa China. Ndio mji mkuu wa jimbo la Hubei.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, kuna wakazi wapatao milioni 9.8 wanaoishi katika mji huu. Hivyo si mji mkubwa zaidi katika Hubei pekee, bali ni jiji kubwa zaidi katika China ya Kati.
Ni mji wenye tasnia nyingi, kuanzia makampuni yanayozalisha motokaa hadi makampuni ya teknolojia mpya kama kompyuta, pamoja na taasisi za utafiti wa kisayansi zaidi ya 300.
Mwaka 2020 jina la Wuhan lilitajwa kote duniani kutokana na uenezi wa virusi hatari vya corona ambao ulisababisha vifo vya watu zaidi ya elfu moja pamoja na hofu ya epidemiki. Jiji lote liliwekwa na serikali kuu katika hali ya karantini. Kabla ya tangazo hilo watu milioni 5 waliondoka mjini.
Suisun City, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Suisun City, California
Elon
Elon (kwa Kiebrania אֵילֹן‎‎, Elon, ʼÊlōn, "Mwaloni") alikuwa mmojawapo kati ya Waamuzi wa Biblia.
Kadiri ya Waamuzi 12:11 alikuwa wa kabila la Zebuluni akaongoza Israeli kwa miaka 10.
Jimbo Katoliki la Kahama
Jimbo Katoliki la Kahama (kwa Kilatini Dioecesis Kahamaensis) ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Tabora.
Askofu wake wa mwisho, Ludovic Minde, ALCP/OSS, alihamishiwa Moshi tarehe 2 Desemba 2019.
Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 19,946, ambapo kati ya wakazi 1,277,000 (2006) Wakatoliki ni 298,421 (23.4%).
Urani
thumb|Uraniamu Urani (kwa Kiingereza uranium) ni elementi katika mfumo radidia yenye alama U. Namba atomia ni 92 na uzani atomia ni 238. Atomi yake ina protoni 92 na elektroni 92.
Jina limechaguliwa kutokana na sayari iliyoitwa Uranus kwa kumbukumbu ya mungu mmojawapo wa Dola la Roma.
Urani ni metali nururishi. Isotopi za kawaida katika urani ni urani-238 na urani-235.
Urani ina uzani atomia wa juu kati ya elementi zote zinazotokea kiasili maana yake masi ya atomu yake ni kubwa zaidi. Hata hivyo densiti yake si juu zaidi hivyo mchemraba wa cm³ 1 wa urani ni mwepesi kuliko mchemraba wa cm³ 1 wa dhahabu.
Urani ni metali nyeupe nururishi katika mfululizo wa aktinidi. Isotopi yake 235U ni dutu asilia pekee inayoweza kuwa na mmenyuko mfululizo wa kinyuklia.
Kwa sababu hiyo hutumiwa katika tanuri nyuklia na katika silaha za nyuklia kwa ajili ya vita. Bomu la nyuklia la kwanza lililorushwa juu ya Hiroshima lilitengenezwa kwa urani.
Umuhimu wa kiuchumi
Ikiwa ni metali nururishi pekee inayopatikana duniani kiasili hutumiwa kwa utengenezaji wa umeme katika tanuri nyuklia. Takriban asilimia 10 ya umeme duniani hutengenezwa kwa njia hii, katika nchi kadhaa ni sehemu kubwa ya umeme.
Mwanzoni mwa upatikanaji wa teknolojia hiyo katika karne ya 20 kulikuwa na matumaini makubwa ya kuwa italeta umeme nafuu kwa watu wote hasa tangu ilitambuliwa ya kwamba akiba za makaa mawe na mafuta ya petroli zitakwisha. Ila tu matatizo ya takataka nyuklia na ajali hatari za tanuri nyuklia yalichelewesha maendeleo ya matumizi yake. Vilevile maendeleo ya uzalishaji wa nishati mbadala kama vile umemejua au umeme wa upepo yalileta mitazamo mipya.
Tena upatikanaji wa urani yenyewe ni tatizo kwa sababu akiba za urani duniani zinazofaa kwa uchimbaji rahisi kiuchumi hukadiriwa kudumu kwa miaka 50-100 pekee.
Kinyunga (Australia)
Kinyunga (au Kinoongar) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wanyunga katika jimbo la Australia Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kinyunga 240. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinyunga kiko katika kundi la Kipama-Nyungan cha Kusini-Magharibi. Wengine huangalia lugha zifuatazo kama lahaja za Kinyunga: Kibibbulman, Kigoreng, Kipinjarup, Kiwajuk na Kiwardandi.
Uwanja wa michezo wa Princess Magogo
Uwanja wa michezo wa Princess Magogo Ni uwanja wa michezo unatumika kwa matumizi mbalimbali. Unapatikana uko KwaMashu Durban, South Africa. Kwa sasa unatumika zaidi kwa mchezo wa mpira wa miguu yaani soka. Pia ulitumika kama uwanja wa mazoezi kwa timu zilizo shiriki kombe la Dunia FIFA mwaka 2010 baada ya kufanyiwa marekebisho mwaka 2009 na kufikia viwango vya FIFA.
Uwanja huo umepewa jina la Magogo kaDinuzulu Princess Constance Magogo ambaye ni mtu wa asili ya Wazulu ambaye alitumia muda mwingi wa maisha yake kwenye muziki na kuendeleza tamaduni za Kizulu.
409
Makala hii inahusu mwaka 409 (Baada ya Kristo).
Taşlıçay
thumb|Taşlıçay
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ağrı kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Élancourt
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Élancourt
Élancourt ni mji wa Ufaransa.
JK
JK au jk ni kifupi cha:
San Juan Capistrano, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa San Juan Capistrano, California
thumb|right|260px|Mahali pa San Juan Capistrano katika Orange County na [[California]] San Juan Capistrano ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 34,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 37 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 37 km².
1548
Makala hii inahusu mwaka 1548 BK (Baada ya Kristo).
Waliozaliwa
bila tarehe
JL
JL au jl ni kifupi cha:
Uwanja wa michezo wa Potgietersrus Rugby
Uwanja wa michezo wa Potgietersrus Rugby ni uwanja wa mchezo wa raga(rugby ) unao patikana uko Johannesburg, Afrika Kusini. Unachukua takribani watu 4,000. Siku za nyuma ulitumika kama uwanja wa nyumbani wa timu ya mpira ya Katlehong City,lakini baada ya klabu iyo kushuka daraja mwaka 2002, walihamisha uwanja wao wa nyumbani kwenda  Free State jimbo la Afrika Kusini. Tangu wakati huo, uwanja huo umetumika zaidi kwa michezo ya Rugby huko Johannesburg.
Mamlaka ya Viwanja vya Ndege ya Kenya
Mamlaka ya Viwanja vya Ndege ya Kenya (kwa Kiingereza: Kenya Airports Authority: kifupi: KAA) ni taasisi inayomiliki viwanja tisa vya ndege nchini Kenya. Inahusika pia kutoa vibali kwa viwanja vya ndege vya binafsi.
Kimoklen
Kimoklen ni lugha ya Kiaustronesia nchini Uthai inayozungumzwa na Wamoklen. Mwaka wa 1984 idadi ya wasemaji wa Kimoklen imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimoklen iko katika kundi lake lenyewe la Kimoklen.
Mamlaka ya Viwanja vya Ndege ya Kenya
Mamlaka ya Viwanja vya Ndege ya Kenya ilianzishwa kwa sheria ya bunge katika mwaka wa 1992. Sheria hiyo ya KAA Act, kifungu cha 395, hueleza nguvu na utendaji wa mamlaka.
Janice Lough
Janice Lough FAA ni mwanasayansi wa hali ya hewa katika Taasisi ya Australia ya Sayansi ya Bahari (AIMS) katika Chuo Kikuu cha James Cook, anatafiti mabadiliko ya hali ya hewa, na athari za halijoto na kuongezeka kwa kaboni dioksidi kwenye miamba ya matumbawe. Alichaguliwa katika Chuo cha Sayansi cha Australia mwaka wa 2022 kwa ajili ya utafiti wake kuhusu mabadiliko ya hali ya hewa, miamba ya matumbawe, na kuendeleza historia ya hali ya juu ya mazingira na ukuaji kutoka kwa matumbawe, hasa Great Barrier Reef.
Kazi yake
Lough alipata shahada yake ya sayansi mwaka wa 1976, na shahada ya uzamivu mwaka wa 1981 katika Chuo Kikuu cha East Anglia, nchini Uingereza. Alifanya kazi katika Chuo Kikuu cha Arizona, katika Maabara iitwayo Tree-Ring Research, kutoka mwaka 1982 hadi 1986, na baadaye akahamia Taasisi ya Australia ya Sayansi ya Bahari mwaka wa 1986.
Lough ni mwanasayansi wa hali ya hewa ambaye amekuwa akifanya kazi juu ya ukuaji na rekodi za mazingira kutoka kwa matumbawe katika karne kadhaa zilizopita, na kuziweka katika muktadha wa kihistoria. Pia anasoma jinsi mabadiliko ya hali ya hewa yameathiri mifumo ikolojia ya bahari ya kitropiki tayari, kwani ongezeko kubwa la joto ndani ya bahari ya kitropiki limerekodiwa. Anaripoti juu ya athari zinazothihirika na zinazoonekanazo za ongezeko hili la joto na matokeo yanayoonekana kwa miamba ya sasa.
Taaluma ya Lough imejikita maeneo matatu, kuendeleza na kuchambua uundaji upya wa hali ya hewa ya paleo, kugundua asili, sababu na matokeo ya kutofautiana na kupishana kwa hali ya hewa kwenye miamba ya matumbawe ya kitropiki, pamoja na kuendeleza historia ya kufanya matumbwe yawe magumu kwa njia ya kukausha, kulingana na aina ya matumbawe hayo. Ana ujuzi katika ukuaji wa matumbawe, ukaushaji wa matumbwe, mabadiliko ya hali ya hewa na katika Great Barrier Reef. She has expertise in coral growth, calcification, climate change and the Great Barrier Reef. Pia, ni mwanachama wa ARC Center for Excellence for Coral Reef Studies, katika Chuo Kikuu cha James Cook.ref>
Kazi ya Lough imefafanuliwa na Carbon Brief, ABC, New York Times,na Australian Geographic, pamoja na vyombo vingine vya habari vikielezea athari za mabadiliko ya hali ya hewa kwa miamba ya matumbawe. Pia amechapisha kwenye vyombo vya habari kuhusu kukauka kwa bahari.
408
Makala hii inahusu mwaka 408 (Baada ya Kristo).
Mlangali (Ludewa)
Kwa matumizi taofauti ya jina hili angalia hapa Mlangali
Nywele
thumb|right|Nywele kwenye kichwa cha mwanamke. Zimetoka kuoshwa hivi punde. Nywele (wingi wa unywele; kwa Kiingereza: "hair") ni nyuzi za protini zinayokua kutoka kwa follicles iliyopatikana kwenye ngozi, au ngozi. Nywele ni moja ya sifa zinazoelezea za wanyama. Mwili wa binadamu, mbali na maeneo ya ngozi ya glabrous, hufunikwa kwa follicles ambayo hutoa terminal nyembamba na velusi nzuri nywele. Nia ya kawaida ya nywele imezingatia ukuaji wa nywele, aina ya nywele na huduma za nywele, lakini nywele pia ni muhimu sana hujumuisha protini, hasa alpha-keratin.
Mlangali (Ludewa)
Mlangali ni jina la kata ya Wilaya ya Ludewa katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 12,977 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59411
Nywele
Kwa wanyama mamalia, nywele hupatikana kote mwilini. Kwa binadamu, nywele nyingi hupatikana sehemu za kichwa, makwapa na sehemu nyeti.
Mwanamke mwenye nywele nyekundu, rangi ya basal inaonekana kahawia kwa sababu ya viwango vya juu vya eumelanini ya hudhurungi. Rangi zote za nywele za asili ni matokeo ya aina mbili za rangi za nywele. Wengi wa rangi hizi ni aina ya melanini, zinazozalishwa ndani ya follicle ya nywele na zimejaa ndani ya granules zilizopatikana kwenye nyuzi. Eumelanini ni rangi nyekundu katika nywele nyekundu na nywele nyeusi, wakati pheomelanini ni kubwa katika nywele nyekundu. Nywele nyekundu ni matokeo ya kuwa na rangi ndogo ya rangi ya nywele. Nywele nyeusi hutokea wakati uzalishaji wa melanini unapungua au kuacha, wakati polio ni nywele (na mara nyingi ngozi ambayo nywele imefungwa), kawaida katika matangazo, ambayo hakuwa na melanini wakati wote wa kwanza, au ilikoma kwa sababu ya asili ya maumbile, kwa ujumla kwa miaka ya kwanza ya maisha.
Aina za nywele
Nywele huenda zikagawanywa kwa makundi manne:
Rosa Kim Nosa
(alifariki Seoul, 20 Julai 1839) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba.
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Mto Winiwini
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kimetameta (mbawakawa)
Vimetameta au vimulimuli ni mbawakawa wa familia mbalimbali za familia ya juu Elateroidea. Majina hayo yanaweza kutumiwa pia kutaja spishi za visubi-kuvu za familia Keroplatidae (Diptera: Nematocera), lakini spishi hizo hazipatikani katika Afrika. Vimetameta wanaoruka huitwa fireflies kwa Kiingereza na wale wasioweza kuruka huitwa glowworms. Wao wa mwisho ni ama lava au majike bila mabawa wanaofanana na lava.
Mto Timan
ni korongo linalopatikana kaskazini mwa Uganda na kuendelea nchini Kenya.
Kimetameta (mbawakawa)
Maelezo
Spishi za Elateroidea zina umbo la kawaida la mbawakawa na hutofautiana kwa saizi kuanzia mm chache hadi mm 25 au zaidi. Madume wanaweza kuwa na vipapasio vyenye kufafanua sana. Katika spishi nyingi majike hawana mabawa na hufanana na lava. Kwa kweli, takriban spishi zote za vimetameta zina majike walio na umbo la lava. Mara nyingi wanaweza kutofautishwa na lava tu kwa macho yao ya kuungwa, ingawa hayo ni madogo kuliko macho ya madume.
Mto Timan
Maji yake yanaishia katika ziwa Turkana.
Kimetameta (mbawakawa)
Maelezo
Mara nyingi lava huwa warefu sana na wembamba na hao huitwa "wireworms" (minyoo ya waya) kwa Kiingereza. Wanaweza kufanana na viwavi lakini wanajulikana kwa ukosefu wa miguu bandia kwenye fumbatio.
Sifa kuu ya vimetameta ni uwezo wao wa kutoa nuru (bio-uangazaji). Ogani zinazotoa nuru zinaweza kuwa kwenye sehemu tofauti za mwili, ingawa ncha ya fumbatio na kichwa ni sehemu za kawaida.
Utaratibu
Bio-uangazaji ni mchakato mfanisi sana na haitoi joto. Inajumuisha protini inayoitwa lusiferini na kimeng'enya kinachoitwa lusiferase. Kile cha mwisho hufanyiza lusiferini kwa uwepo wa ioni za magnesiamu, ATP na oksijeni ili itoe nuru. Kulingana na muundo wa lusiferase nuru hii ni njano, kijani au nyekundu isiyoiva yenye lukoka kati ya nm 510 na 670. Vimetameta kadhaa huweza kutoa nuru njano na nyekundu katika sehemu tofauti za mwili. Mahali pa kawaida pa ogani za kutoa nuru ni kwenye ncha ya fumbatio.
Shughuli
Inaaminika kwamba bio-uangazaji katika vimetameta ilianza kwenye lava. Shughuli yake inaonekana kuwa kuonya mbuai watakaoweza kushambulia kuwa lava wana ladha mbaya au hata sumu. Wakati wa mageuko, uwezo huu ulihifadhiwa kwenye wapevu, kwanza katika majike wanaofanana na lava na baadaye katika madume. Wapevu hutoa nuru ili kuvutia wenzi. Katika spishi ambazo jike wao tu hutoa nuru, anafanya hii karibu kila wakati au kwa mimweko. Ikiwa jinsia zote mbili hutoa nuru, madume huanza kumweka kwa kawaida na majike kisha hujibu. Katika spishi tofauti mimweko ina muda na marudio tofauti, ili madume waweze kutambua majike wa spishi yao. Spishi fulani za vimetameta zina uwezo wa kuiga msimbo wa spishi nyingine ili kuivutia na kuila. Kwa kawaida mbuai ni mkubwa kuliko mbuawa.
Tutak, Turkey
thumb|Ramani ya Tutak, Turkey ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ağrı kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
1547
Makala hii inahusu mwaka 1547 BK (Baada ya Kristo).
Épernay
Épernay ni mji wa Ufaransa.
Abuja
right|thumb|250px|Mahali pa Abuja kule Nigeria
Abuja ni mji mkuu wa Nigeria. Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa watu 178,462. Mwaka wa 1976, serikali ya Nigeria iliamua kuanzisha mji mkuu mpya badala ya Lagos. Wakachagua katikati ya nchi, na mipango ya ujenzi ikaundwa chini ya makampuni matatu ya Marekani: PRC Corporation; Wallace, McHarg, Roberts na Todd; na Archisystems. Mipango hiyo ikabadilishwa baadaye na Kenzo Tange, msanifu majengo maarufu wa Japani. Abuja ikatangazwa rasmi kuwa mji mkuu wa Nigeria tarehe 12 Desemba 1991. Iko mahali pa 9, 10, Kaskazini na 7, 10, Mashariki.
Balozi za nchi nyingi zikahamishwa Abuja kutoka Lagos.
Historia
Sifa muhimu ya Abuja ni Mlima wa Aso ambao ni mwamba ulio na urefu wa mita 400. Upande wa kusini wa mlima huo, kuna Ikulu ya Rais, Bunge la Nigeria, Mahakama Kuu na sehemu nyingi za mji.
Majengo maarufu mengine ni Msikiti wa Taifa (Nigerian National Mosque) na Kanisa Kuu la Madhehebu (National Ecumenical Centre Cathedral). Kuna kiwanja cha ndege cha kimataifa (Nnamdi Azikiwe International Airport), karibu na Mlima wa Zuma. Sehemu nyingine za mji hazijajengwa ilivyopangwa, na majengo mengi yanaendelea kujengwa.
Mji wa Abuja unagombea kuwa mahali pa Michezo ya Jumuiya ya Madola kwa mwaka wa 2014 (2014 Commonwealth Games).
Hifadhi ya Taifa ya Hargeisa
Hifadhi ya Taifa ya Hargeisa ( HNP ) ni mbuga ya taifa huko Hargeisa, Somaliland.
Iko nje ya jiji la Hargeisa kaskazini, ni kipande kilichohifadhiwa cha Afrika kisichoonekana mara nyingi.
Nanchang
thumbnail|right|200px|Mji wa Nanchang
Nanchang (kwa Kichina: 南昌) ni mji wa China. Ndio mji mkuu wa jimbo la Jiangxi.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2006, kuna wakazi wapatao milioni 5 wanaoishi katika mji huu.
Jakarta
thumb|right|260px|Ramani ya Indonesia inayoonyesha mahali pa Jakarta
Jakarta (zamani iliitwa Batavia) ni mji mkuu wa Indonesia. Iko kwenye kisiwa cha Java, na mahali pake ni 6, 11, Kusini, na 106, 50, Mashariki. Ukubwa wa eneo lake ni 661.52 km². Idadi ya wakazi wake imekadiriwa kuwa 8,792,000 (mwaka wa 2004).
Kingurimi
Kingurimi (au Kingoreme) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wangurimi. Mwaka wa 2005 idadi ya wasemaji wa Kingurimi imehesabiwa kuwa watu 55,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kingurimi iko katika kundi la E40.
Mongolia
Mongolia (kwa Kimongolia: Монгол Улс, mongol uls) ni nchi ya bara la Asia.
407
Makala hii inahusu mwaka 407 (Baada ya Kristo).
Mongolia
Imepakana na nchi za Urusi na Uchina.
Ni nchi kubwa ya 19 duniani lakini kuna wakazi wachache tuː jumla milioni 2.6 hivyo msongamano wa watu ni mdogo sana.
Sehemu za kusini mwa Mongolia ya kihistoria ziko ndani ya Jamhuri ya Watu wa China.
Jiografia
thumbnail|left|300px|Ramani ya Mongolia Mongolia ni nchi ya mbuga yabisi, majangwa na milima inayofikia kimo cha mita 4,374 juu ya UB (Nayramadlin Orgil).
Kaskazini mwa nchi kuna ardhi yenye hali ya sakitu ya kudumu yaani yenye halijoto chini ya 0 C° ndani yake isiyopoa hata wakati wa majira ya joto. Kusini kuna jangwa kubwa la Gobi.
Asilimia 10 pekee za nchi ina misitu hasa mlimani na ardhi inayolimika ni 1 % tu.
Hali ya hewa
Hali ya hewa ni ya kibara na ina tofauti kubwa. Majira hubadilishana kuwa na joto pia baridi kali. Wastani wa siku ni kati ya −25 °C na +20 °C. Hali halisi wakati wa joto mchana kuna joto kali lakini usiku huwa baridi.
Usimbishaji una tofauti kubwa kati ya kaskazini na kusini mwa nchi. Kusini ni yabisi zaidi hadi kushuka kwa mm 100 za mvua pekee kwa mwaka katika jangwa la Gobi.
Miji
Miji mikubwa ni mji mkuu Ulaanbaatar (Улаанбаатар) (takriban wakazi milioni moja - zaidi ya theluthi ya watu wote wa taifa), halafu Erdenet (wakazi 79,649), Darchan (72,386) na Choibalsan (44,367).
1545
Makala hii inahusu mwaka 1545 BK (Baada ya Kristo).
Mongolia
Historia
Miaka 800 iliyopita nchi hii ilikuwa chanzo cha moja kati ya milki kubwa kabisa katika historia wakati ambako Chingis Khan alipounda Milki ya Wamongolia iliyoenea kuanzia China hadi Mashariki ya Kati na Ulaya.
Hadi mwaka 1992 nchi iliitwa Jamhuri ya Watu wa Mongolia na kufuata sera za ukomunisti.
Watu
Wakazi ni hasa Wakhalkhas (82%), Wakazaki (4%) na wengineo.
Lugha rasmi na ya kawaida ni Kimongolia.
Upande wa dini, Wabuddha ni 53%, Waislamu ni 3%, wafuasi wa dini za jadi ni 2.9%, Wakristo ni 2.2%, lakini 38.6% hawana dini yoyote.
Uchumi
Uchumi wa Mongolia hutegemea hasa migodi na ufugaji. Kihistoria Wamongolia walikuwa wafugaji waliohamahama na wanyama wao na kuishi katika hema. Tangu mapinduzi ya mwaka 1921 sekta ya migodi na viwanda ilijengwa.
Sekta ya kisasa ya biashara iko hasa kwenye mji mkuu.
Kilimo kipo mahali pachache kufuatana na tabia yabisi ya nchi. Wakati wa baridi sehemu kubwa ya wafugaji hukaa vijijini walipojenga nyumba.
Migodi ni hasa makaa mawe, shaba, bai na dhahabu.
Damal
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ardahan kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Kimon
Kimon ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Myanmar na Uthai inayozungumzwa na Wamon. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kimon nchini Myanmar imehesabiwa kuwa watu 743,000. Pia kuna wasemaji 108,000 nchini Uthai (2000). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimon iko katika kundi la Kimoniki.
Yaita, Tochigi
thumb|right|260px|Mahali pa Yaita katika [[mkoa wa Tochigi]] Yaita (矢板市, Yaita-shi) ni mji wa Japani katika mkoa wa Tochigi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 35,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 190 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 170.66 km².
Phnom Penh
thumb|right| Ikulu ya Mfalme thumb|right| Ofisi ya Posta thumb|right| Hekalu ya Wat Preah
Çıldır
thumb|Çıldır
Aaliyah
Aaliyah Dana Haughton (16 Januari 1979 – 25 Agosti 2001) alikuwa msanii wa rekodi, mwigizaji, na mwanamitindo kutoka nchini Marekani. Alijulikana sana kwa jina la kisanii kama Aaliyah. Aaliyah alizaliwa mjini Brooklyn, New York, na kukulia mjini Detroit, Michigan. Wakati wa umri wake wa awali, amepata kuonekana kwenye kipindi cha televisheni cha Star Search na kutumbuiza kwenye onyesho hilo na Gladys Knight. Akiwa na umri wa miaka 12, Aaliyah aliingia mkataba na Jive Records na Blackground Records na mjomba wake, Barry Hankerson. Akamtambulisha kwa R. Kelly, ambaye baadaye akaja kuwa mshauri wake, vilevile mtunzi na mtayarishaji wake kiongozi wa albamu yake ya kwanza, Age Ain't Nothing But a Number. Albamu iliweza kuuza nakala milioni mbili kwa nchini Marekani na kutunukiwa platinamu mbili na Recording Industry Association of America (RIAA). Baada ya kukumbwa na mshtaka ya ndoa haramu na Kelly, Aaliyah akavunja mkataba wake na Jive na badala yake kuingia mkataba na studio ya Atlantic Records.
Aaliyah amefanya kazi na watayarishaji kama vile Timbaland na Missy Elliott kwa ajili ya albamu yake ya pili ya One in a Million; imeuza nakala milioni mbili kwa nchini Marekani na nakala zaidi ya milioni nane kwa hesabu ya dunia nzima. Mnamo mwaka wa 2000, Aaliyah amepata kuonekana kwenye filamu yake ya kwanza -liokwenda kwa jina la Romeo Must Die. Amechangia kibwagizo cha filamu hiyo, ambacho ni "Try Again". Wimbo ulishika nafasi ya juu kwenye chati za Billboard Hot 100 katika airplay pekee, inamfanya Aaliyah kuwa msanii wa kwanza kufaula hivi katika historia ya Billboard. "Try Again" imepata kushindinishwa kwenye Grammy Award kwa ajili Msanii Bora wa Kike wa R&B.
Phnom Penh
Phnom Penh ni mji mkuu wa Kamboja.
Çıldır
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ardahan kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Kipanytyima
Kipanytyima (pia Kibanyjima) ni lugha ya Kipama-Nyungan nchini Australia inayozungumzwa na Wapanytyima katika jimbo la Australia Magharibi. Katika sensa ya mwaka 2006, kulikuwa na wasemaji wa Kipanytyima 98 tu, na lugha imekaribia kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipanytyima kiko katika kundi la Kipama-Nyungan cha Kusini-Magharibi.
406
Makala hii inahusu mwaka 406 (Baada ya Kristo).
Kamboja
Kamboja au Kampuchia ni ufalme katika bara la Asia upande wa Kusini-Mashariki, katika rasi ya Indochina.
Inapakana na nchi za Thailand, Laos na Vietnam.
Watu
Wakazi wengi (90%) ni Wakhmer. 5% ni Wavietnam, 1% ni Wachina na 4% makabila mbalimbali.
Kuna lugha 22 ambazo huzungumzwa nchini Kamboja. Lugha rasmi na ya kawaida ni Kikhmer.
Upande wa dini, 96.4% ni Wabuddha, madhehebu ya Theravada. 2.1% ni Waislamu na 1.5% ni Wakristo.
Viungo vya nje
Jamii
Kinyahkur
Kinyahkur ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uthai inayozungumzwa na Wanyahkur. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinyahkur imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinyahkur iko katika kundi la Kimoniki.
Uwanja wa michezo wa Platberg
Uwanja wa michezo wa Platberg unatumika kwa matumizi mbalimbali na unapatikana jimbo la Harrismith, Free State, uko Afrika Kusini. Kwa sasa unatumika zaidi katika mchezo wa mpira wa miguu (soka) na ni uwanja wa nyumbani wa timu ya Maluti Fet College. Timu hiyo inapatikana uko Greyling Street.
Jimbo Katoliki la Kigoma
Jimbo katoliki la Kigoma (kwa Kilatini "Dioecesis Kigomaënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na jimbo kuu la Tabora.
Askofu wake ni Joseph Mlola, ALCP/OSS.
Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 42,000, ambapo kati ya wakazi 1,901,000 (2006) Wakatoliki ni 456,765 (24.0%).
Mto Nakothogwan
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Maziwa ya Momella
Maziwa ya Momella ni mawili:
Uwanja wa michezo wa Ruimsig
Uwanja wa Michezo wa Ruimsig ni uwanja ambao hutumika katika shughuli mbalimbali za kimichezo uliopo Roodepoort nchini Afrika Kusini. Hutumika zaidi kwa mechi za mpira wa miguu na ulitumika pia kama uwanja wa mazoezi kwa timu zinazoshiriki Kombe la Dunia la mwaka 2010 baada ya kukarabatiwa mnamo mwaka 2009 na kukidhi  viwango vya FIFA .
Ōtawara, Tochigi
thumb|right|260px|Ukumbi wa mji wa Ōtawara katika [[mkoa wa Tochigi]] Ōtawara (大田原市, Ōtawara-shi) ni mji wa Japani katika mkoa wa Tochigi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 80,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 220 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 354.12 km².
Seal Beach, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Seal Beach, California
thumb|right|260px|Mahali pa Seal Beach katika Orange County na [[California]] Seal Beach ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 24,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 4 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 30 km².
Kinyeu
Kinyeu ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uthai inayozungumzwa na Wanyeu. Idadi ya wasemaji wa Kinyeu imehesabiwa kuwa watu 200 tu. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinyeu iko katika kundi la Kikatuiki.
Mkoa wa Worodougou
Mkoa wa Worodougou (kwa Kifaransa: Région du Worodougou) ni moja kati ya mikoa 31 ya nchini Cote d'Ivoire.
Abdon
Alikuwa na watoto wa kiume 40 na wajukuu wa kiume 30, ambao kila mmoja alikuwa na punda wake. Hii inaonyesha alikuwa tajiri.
Mkoa wa Worodougou
Uko katika Magharibi ya Kati ya nchi. Makao makuu ya eneo hilo ni Séguéla. Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa watu 272,334.
Worodougou kwa sasa imegawanywa katika wilaya mbili:
Rancho Santa Margarita, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Rancho Santa Margarita, California
thumb|right|260px|Mahali pa Rancho Santa Margarita katika Orange County na [[California]] Rancho Santa Margarita ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 47,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 290 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 32 km².
Uwanja wa michezo wa Pilditch
Uwanja wa michezo wa Pilditch ni uwanja wenye matumizi mbalimbali kati ya viwanja vya maonyesho vya jiji la Pretoria lilipo kaskazini mwa Gauteng huko nchini Afrika Kusini. Unatumika kwa maswala ya mpira wa miguu(Soka) na kwa sasa unatumika kama uwanja wa nyumbani kwa timu mbili za Ligi ya Vodacom ambapo ni timu ya mpira ya Supersport united pamoja na timu ya mpira wa miguu ya Garankuwa United.
1544
Makala hii inahusu mwaka 1544 BK (Baada ya Kristo).
Waliozaliwa
bila tarehe
Changchun
thumbnail|right|200px|Mji wa Changchun
Changchun (kwa Kichina: 長春) ni mji wa China. Ndio mji mkuu Wa jimbo la Jilin.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, kuna wakazi wapatao milioni 7.5 wanaoishi katika mji huu.
Mji upo mita 222 juu ya usawa wa bahari.
Mara tatu-mbili
Mara tatu-mbili (Triple-double) kweye mpira wa kikapu ni uchezaji wa mchezo mmoja unaofanywa na mchezaji ambaye hukusanya jumla ya tarakimu mbili katika kategoria tatu kati ya tano za takwimu—pointi, mipira iliyorudi, pasi za bao(asisti), mipira ilioibiwa au ilioibwa na mipira iliozuiliwa—katika mchezo mmoja. Njia ya kawaida ya mchezaji kufikia mara tatu-mbili ni kwa pointi, mipira inayorudi, na pasi za mabao(asisti), ingawa wakati fulani wachezaji wanaweza kuweka rekodi ya kuiba mipira 10 au zaidi au kuzuia mipira katika mchezo. Asili ya neno "Mara tatu-mbili" haipowazi. Vyanzo vingine vinadai kuwa ilibuniwa katika Chama Cha Mpira wa Kikapu Marekani (NBA) na aliyekuwa mkurugenzi wa mahusiano ya umma wa Los Angeles Lakers Bruce Jolesch katika miaka ya 1980 ili kuonyesha uwezo mwingi wa Magic Johnson, huku wengine wakidai kuwa ilibuniwa na mkurugenzi wa mahusiano ya vyombo vya habari vya Philadelphia 76ers Harvey Pollack mwaka wa 1980.
Kinindi
Kinindi (pia huitwa Kimanundi) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wanindi. Idadi ya wasemaji wa Kinindi imehesabiwa kuwa watu 100 tu, tena wengi wao wameanza kubadilisha lugha yao, maana yake lugha iko hatarini mwa kutoweka kabisa. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinindi iko katika kundi la N10.
Samsoni
Samsoni (kwa Kiebrania שִׁמְשׁוֹן, Shimshon, Šimšôn, "Mtu wa jua" ) alikuwa mmojawapo kati ya Waamuzi wa Biblia.
Kadiri ya Waamuzi 13-16 alikuwa wa kabila la Dan, alizaliwa na mwanamke tasa, akawa mnadhiri tangu achukuliwe mimba, akapewa nguvu ya ajabu kutokana na nadhiri hiyo, akapigana na Wafilisti hadi kifo chake alipowaua kwa pamoja wengi kuliko maisha yake yote.
Hadithi zake zinaonyesha kwamba alikuwa jitu lakini mwenye akili ya kitoto na tamaa nyingi ambazo hatimaye zilimponza.
Kinilamba
Kinilamba (au Kinyiramba, pamoja na lahaja ya Kiiambi) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wanilamba. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinilamba iko katika kundi la F30.
Samsoni
Hata hivyo Waraka kwa Waebrania 11:32-34 unamsifu kwa imani yake iliyompa nguvu.
Kinilamba
Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinilamba imehesabiwa kuwa watu 455,000, ambao 50,000 ni Waiambi.
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Taifa (Kipakatalishi)
Taifa ni jina la kipakatalishi kinachoundwa na chuo kikuu cha JKUAT.
Kilianza kuundwa mwaka wa 2013 kutokana na tarajio la Serikali ya Kenya kumpa kila mwanafunzi wa darasa la kwanza kipakatalishi moja kwa matumizi ya darasani.
Kilianza kuuzwa madukani mwaka wa 2014.
Kinaundwa kwenye Kiwanda cha Teknologia cha Nairobi.
Edward Norton
Edward Harrison Norton (amezaliwa tar. 18 Agosti 1969) ni mshindi wa Tuzo ya Akademi na Golden Globe kwa mwaka wa 1997, akiwa kama mwigizaji na mtayarishaji bora wa filamu wa Kimarekani. Anafahamika zaidi kwa kucheza katika filamu ya Primal Fear, American History X, Fight Club, The Italian Job, na The Incredible Hulk.
Wameru (Kenya)
Wana uhusiano wa karibu na Wakikuyu, Waembu, na Wambeere, kumbe ni tofauti kabisa na Wameru wa Tanzania.
Majina ya urithi
Katika mila na desturi yao, jina ambalo mtoto atapewa huwa na kiambatanishi "mto...", kinachomaanisha "mtoto wa fulani na fulani". Kwenye maandishi, kiambatanishi hiki hufupishwa hadi M'. Kwa mfano, kama jina la mwana ni Kithiki, na la baba ni Mwenda, jina litaandikwa "Kithiki M'Mwenda", lakini kwa matamshi, ni "Kithiki Mto Mwenda".
Indonesia
Indonesia ni nchi ya visiwa katika Asia ya Kusini-Mashariki. Iko upande wa Kusini-Mashariki kati ya Bahari ya Uhindi na Pasifiki.
Indonesia imepakana na Papua Guinea Mpya kwenye kisiwa cha Guinea Mpya, pia na Timor ya Mashariki kwenye kisiwa cha Timor, halafu na Malaysia kwenye kisiwa cha Borneo.
Nchi nyingine zilizo karibu ni Australia, Singapur na Ufilipino.
Jiografia
Indonesia ni nchi ya visiwa 18,000 ilhali zaidi ya 6,000 kati ya hivyo vinakaliwa na watu.
Visiwa vikubwa vyenye wakazi wengi ni hasa vitano:
Historia
Visiwa vya Indonesia viliathiriwa na utamaduni wa Uhindi. Kisiasa kulikuwa na falme nyingi.
Tangu karne ya 17 Waholanzi walianza kujenga vituo na kueneza utawala wao. Waliita koloni lao "Uhindi wa Kiholanzi" ("Nederlands-Indië").
Jimbo Kuu la Mbeya
Jimbo Kuu la Mbeya (kwa Kilatini "Archidioecesis Mbeyaënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linasimamia jimbo Katoliki la Iringa na Jimbo Katoliki la Sumbawanga.
Askofu mkuu wake wa kwanza amechaguliwa Gervas John Mwasikwabhila Nyaisonga tarehe 21 Desemba 2018.
Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 60,348, ambapo kati ya wakazi 2,082,000 (2006) Wakatoliki ni 347,347 (16.7%).
JQ
JQ au jq ni kifupi cha: