cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1333 KK
Makala hii inahusu mwaka 1333 KK (kabla ya Kristo).
Kiasilulu
Kiasilulu ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Waasilulu kwenye visiwa vya Ambon na Seram. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kiasilulu imehesabiwa kuwa watu 8760. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiasilulu iko katika kundi la Kimaluku.
1332 KK
Makala hii inahusu mwaka 1332 KK (kabla ya Kristo).
Alfred Leonhard Maluma
Alfred Leonhard Maluma (12 Desemba 1955 - 6 Aprili 2021) alikuwa askofu Mkatoliki nchini Tanzania.
Aliwekwa wakfu na Kardinali Polycarp Pengo mwaka wa 2002. Tangu mwaka huo, alikuwa askofu wa Jimbo la Njombe hadi kifo chake kilichotokana na ajali ya gari.
Kitwe
Kitwe ni jina la kata ya Wilaya ya Kyerwa, Tanzania yenye msimbo wa posta namba   35815 . Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 6746.
Svenja Huth
thumb|180px|right|Venja Anette Huth Venja Anette Huth (alizaliwa Januari 25, 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambaye anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya VfL Wolfsburg na timu ya taifa ya wanawake ya Ujerumani.
Mto Paminodong
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Lesotho kupambana na UKIMWI
Lesotho kupambana na UKIMWI (ALAFA) ni mpango mpana unaotoa kinga na matibabu kwa zaidi ya watu 40,000 wa Lesotho, haswa wafanyakazi wanawake katika tasnia ya mavazi. Hii inasaidia kupambana na sababu kuu mbili za janga la VVU / UKIMWI: umaskini na utovu wa usawa wa kijinsia. Utafiti ndani ya sekta unaonyesha asilimia 43 ya wafanyakazi wana VVU.
Uundaji wa ALAFA ulitokana na hitaji la kuifanya tasnia kuwa endelevu kwa muda mrefu. ALAFA ilizinduliwa Mei mnamo mwaka 2006 huko Maseru. Inasimamiwa na Chama cha Wasafirishaji wa Nguo za Lesotho na baraza lake la ushauri linaleta pamoja masilahi ya pamoja ya wizara za afya, biashara, kazi na tasnia, wafadhili, tume ya kitaifa ya UKIMWI, chapa za kimataifa za mavazi, wawakilishi wa waajiriwa na waajiri, na watoa huduma. Ushirikiano huo sasa unaathiri maisha ya mamia ya maelfu ya Basotho ambao wanategemea tasnia hiyo moja kwa moja na kwa namna isiyo ya kawaida.
Mto Chamodho
unapatikana katika kaunti ya Tana River, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
Mto Botha
unapatikana katika kaunti ya Tana River, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
Anthony Banzi
Anthony Banzi (Mangoja, Parokia ya Tawa, mkoa wa Morogoro, 28 Oktoba 1946 - Dar es Salaam, 20 Desemba 2020) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Tanzania.
Aliwekwa wakfu na Kardinali Polycarp Pengo mwaka 1994. Tangu mwaka huo hadi kifo chake alikuwa askofu wa Jimbo la Tanga.
Maisha
Alipata elimu ya msingi katika shule ya msingi ya Lukenga. Mwaka 1960 alijiunga na Seminari ndogo ya Mt. Peter, Bagamoyo, na baadaye Seminari ndogo ya Mt. Charles huko Itaga kuanzia mwaka 1965 hadi 1967.
Mwaka 1968-1969 alijiunga na Seminari Kuu ya Kibosho kwa masomo ya Falsafa na baadaye Seminari kuu ya Kipalapala kwa masomo ya Teolojia kuanzia mwaka 1970 hadi 1973.
Alipewa daraja takatifu ya upadre tarehe 29 Julai 1973.
Alifanya kazi kama paroko msaidizi katika parokia za Mlali, Msongozi, Mtombozi, Matombo na kama Paroko katika Parokia ya Maskati.
1334 KK
Makala hii inahusu mwaka 1334 KK (kabla ya Kristo).
Anthony Banzi
Maisha
Mwaka 1976 alifanya kazi kama mhasibu mkuu wa Seminari kuu ya Ntungamo, Bukoba.
Miaka 1976 - 1981 alikwenda Austria (Ulaya) kwa masomo zaidi, ambapo alitunikiwa shahada ya udaktari (Ph.D).
Kuanzia mwaka 1981 hadi 1982 alikuwa Chaplain wa Hospitali ya Turiani na pia paroko wa parokia ya Mandera.
Miaka 1981 - 1985 alikuwa Mhasibu mkuu wa Jimbo Katoliki la Morogoro.
Miaka 1985 - 1987 alikuwa Chaplain wa Sekondari ya Bigwa, Morogoro.
Mwaka 1992 Padre Anthony Banzi aliteuliwa kuwa Gombera wa Seminari kuu ya Kibosho, Moshi, ambapo alifanya kazi mapaka alipoteuliwa kuwa Askofu wa Jimbo katoliki la Tanga tarehe 24 Juni 1994 na kuwekwa wakfu tarehe 15 Septemba 1994.
Kisukuru
Kisukuru ni kata ya Wilaya ya Ilala, Tanzania yenye msimbo wa posta namba 12122.
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 25,077.
Tuzo ya Pulitzer ya Historia
Tuzo ya Pulitzer ya Historia ni aina moja ya Tuzo za Pulitzer ambazo hutolewa kila mwaka nchini Marekani. Ni miongoni mwa aina za asili zilizotolewa kuanzia 1917, na imetolewa kumheshimu mwandishi au mwanahistoria Mwarekani aliyeandika kitabu kuhusu historia ya Merkani katika mwaka uliopita.
Eutimio wa Aleksandria
Eutimio wa Aleksandria (alifia dini Aleksandria, Misri, 305) alikuwa shemasi aliyekamatwa kwa ajili ya imani yake na hatimaye kufa gerezani labda kwa njaa.
Tuzo ya Pulitzer ya Historia
Kuanzia 1980, wagombea watatu wa mwisho walikuwa hutangazwa, yaani mshindi mkuu pamoja na mshindi wa pili na wa tatu.
Samia Amin
Samia Amin (24 Machi 1945 - 2 Agosti 2020) alikuwa mwigizaji huko Misri.
Tuzo ya Pulitzer ya Historia
Washindi
Katika miaka 97 hadi 2013, Tuzo ya Historia ilitolewa mara 95; kulikuwa na washindi wawili mwaka wa 1989, na hakuwa na tuzo 1919, 1984 na 1994. Waandishi wanne wametuzwa Tuzo hiyo mara mbili:
Eutimio wa Aleksandria
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 5 Mei.
Samia Amin
Kazi
Amin alikufa akiwa na miaka 75.
Anna Blässe
thumb|180px|right|Jessie Ashley Anna Blässe (alizaliwa 27 Februari 1987) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambae anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya VfL Wolfsburg. Hapo awali alikua akicheza katika klabu ya USV Jena pamoja na klabu ya Hamburger SV.
Alishinda mashindano kombe la dunia chini ya umri wa miaka 19 mnamo mwaka 2004 na mashindano ya Ulaya ya chini ya umri wa miaka 19 (U-19) mnamo mwaka 2006.
Ulindwanoni
Ulindwanoni ni kijiji cha kata ya Ufukutwa (msimbo wa posta 45719) kwenye Wilaya ya Kaliua (Mkoa wa Tabora). Kipo kilometa 5 magharibi ya Kaliua mjini. Kina wakazi wapatao 4,126 kwa sensa ya mwaka 2012.
Ndicho kijiji alichozaliwa mbunge wa Urambo Magharibi Juma Kapuya.
Wakazi wa eneo hili ni jamii za wakulima na wafugaji. Zao kuu la biashara linalolimwa ni tumbaku.
Trevyn McDowell
Trevyn McDowell ni mwigizaji wa zamani na msanii wa Afrika Kusini ambaye ameigiza katika filamu, program za televisheni,ukumbi wa michezo na redio, hasa katika nchi yake ya asili ya Uingereza.
Ushiriki wa Vijana
Ushiriki wa vijana ni ushiriki kazi wa vijana katika jamii zao; mara nyingi ilitumika kama ufupisho wa vijana katika idara mbalimbali, ikiwemo kufanya maamuzi, michezo, shule na shughuli zozote ambazo kihistoria vijana walikuwa hawashiriki.
Uanzishwaji
Ushiriki wa vijana ulitumika na mawakala wa kiserikali, watafiti, wasomi, na wengineo kumaanisha na kutathimini ushiriki kazi wa vijana katika shule, michezo, serikali, maendeleo ya jamii na shughuli za kiuchumi.
Mnamo mwaka 1975, Tume ya taifa ya rasirimali ya vijana katika Umoja wa Mataifa wameelezea ushiriki kazi wa vijana kama: Ushiriki wa vijana ni uhusishwaji wa vijana katika uwajibikaji wa matendo ambayo yanaleta changamoto ambazo zinaleta mahitaji ya kweli, na nafasi za kupanga na/au kufanya maamuzi yanayoathiri wengine katika shughuli ambazo matokeo yake yanawaathiri vijana na wengineo.
Mnamo mwaka 1995, Chama cha afya ya akili ya watu wa Kanada (CMHA) walianzisha ufafanuzi maana ushiriki kazi kama: Inamaanisha ushiriki wa vijana inahusisha utambuzi na kulea nguvu za vijana, matamanio, na uwezo wa vijana kupitia nafasi halisi ili vijana waweze kujihusisha na maamuzi ambayo yatawaathiri kila mmoja. Katika mwaka 2006 Jumuiya ya madola ya programu ya vijana na UNICEF waliyatambua.
Manyamanyama
Manyamanyama ni kata ya Wilaya ya Musoma Mjini, Tanzania yenye msimbo wa posta namba 31532.
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 4,124.
Mto Paminboo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Kibabar-Kusini-Mashariki
Kibabar-Kusini-Mashariki ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wababar kwenye kisiwa cha Babar. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kibabar-Kusini-Mashariki imehesabiwa kuwa watu 0. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibabar-Kusini-Mashariki iko katika kundi la Kibabar.
Mto Paminboo
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Alexandra Popp
Alexandra Popp (alizaliwa 6 Aprili 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambae anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya VfL Wolfsburg na timu ya taifa ya wanawake ya nchini Ujerumani. Hivi karibuni alicheza katika klabu ya FCR 2001 Duisburg na FFC Recklinghausen. Popp aliitwa kwenye kikosi cha timu ya taifa ya wanawake ya Ujerumani mara mbili, mwaka 2014 na 2016 na Februari 2019 alichaguliwa kuwa nahodha wa timu ya taifa ya wanawake ya Ujerumani.
Mlangobahari wa Torres
right|thumb|Mlangobahari wa Torres na visiwa vyake. right|thumb|Kisiwa cha Alhamisi, katika Mlangobahari wa Torres. Mlangobahari wa Torres ni sehemu nyembamba ya bahari kati ya Australia na Guinea Mpya. Unaunganisha Bahari ya Matumbawe upande wa mashariki na Bahari ya Arafura upande wa magharibi. Upana wake ni km 150 ukiwa na visiwa vingi na miamba tumbawe ndani yake.
Jina linatokana na nahodha Mhispania Luis Vaez de Torres aliyepita huko mwaka 1606 akiwa baharia wa kwanza aliyeshika kumbukumbu ya mapito haya kwenye ramani.
Ndani ya mlangobahari kuna visiwa 240 hivi ambavyo ni eneo la Australia, jimbo la Queensland. Kuna visiwa 17 vyenye watu. Idadi ya wakazi ni 6,800 na takriban watu 42,000 wenye asili ya visiwa hivi kwa sasa wana makazi yao Australia bara.
Utawala wa sehemu hii ya bahari pamoja na visiwa uko mikononi mwa Torres Strait Regional Authority yenye makao makuu kwenye Kisiwa cha Thursday. right|thumb|Mahali pa Mlangobahari wa Torres.
Jiografia
Mlangobahari huu ni njia muhimu ya usafiri wa meli lakini ni vigumu kupita salama kutokana na kina kifupi cha maji na idadi kubwa ya visiwa na miamba tumbawe.
Visiwa ni mchanganyiko wa aina tofautitofauti. Baadhi ya visiwa karibu na Guinea Mpya vimetokana na mchanga na matope yaliyomwagwa na mito baharini. Upande wa magharibi kuna visiwa vya miamba ambavyo ni vilele vya milima inayoanza chini ya uso wa bahari. Visiwa vingine vimejengwa na matumbawe. Upande wa mashariki wa mlangobahari kuna pia visiwa vilivyojengwa na volkeno zilizomwaga lava chini ya uso wa bahari na kukua juu yake.
Visiwa kadhaa visivyo na mwinuko mkubwa juu ya usawa wa bahari vimeona mafuriko ya mara kwa mara kutokana na kupanda kwa usawa wa bahari.
1335 KK
Makala hii inahusu mwaka 1335 KK (kabla ya Kristo).
Mlangobahari wa Torres
Wenyeji
Wakazi asilia huitwa leo "Torres Strait Islanders". Ni Wamelanesia wanaofanana na Wapapua wa Guinea Mpya. Wenyeji wa visiwa hivi wana utamaduni wa pekee na historia ndefu. Walifanya biashara na Wapapua kwenye kaskazini na Waadithinngithigh wa Australia kwa maelfu ya miaka.
Viwanda vya Dangote Tanzania
Viwanda vya Dangote Tanzania ni kampuni ya saruji ya Kitanzania. Saruji ya Dangote inafanya kazi katika eneo la 3.0 Mta huko Mtwara, Kusini mwa Tanzania. na ndicho kiwanda kikubwa zaidi cha saruji nchini.
Pia kampuni imeomba kituo cha umeme wa makaa ya mawe 75MW,karibu na kiwanda kutoa umeme wa uhakika kwa kiwanda na jamii iliyopo karibu.
Bidhaa
Kampuni hiyo inazalisha saruji tu na ina bidhaa zifuatazo kwenye mifuko ya kawaida ya kilo 50: Saruji ya Portland 32.5R Saruji ya Portland ya 42.5R
Felicitas Rauch
thumb|180px|right|Felicitas Rauch Felicitas Rauch (alizaliwa 30 Aprili 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambae anacheza kama kiungo katika klabu ya wanawake ya VfL Wolfsburg nchini Ujerumani.
Rhino Ark
Shabaha ya shirika ni kuzuia matumizi yasiyo halali ya misitu ya Aberdares na kusaidia matumizi endelevu ya msitu na mazao yake kwa manufaa ya watu wanaoishi kando la Aberdares.
Fensi ya Aberdares ilikamilika mwezi wa Agosti 2009
Kila mwaka kuna mashindano ya magari ya Rhino Charge yanayolenga kukusanya pesa kwa ajili ya Rhino Ark.
Jesse Lynch Williams
thumb|Jesse Lynch Williamst
Jesse Lynch Williams (17 Agosti 1871 – 14 Septemba 1929) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1918, alikuwa mtu wa kwanza kupokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Why Marry?.
Eneo bunge la Emurua Dikirr
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo sita ya Kaunti ya Narok.
Kibabar-Kaskazini
Kibabar-Kaskazini ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wababar kwenye kisiwa cha Babar. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kibabar-Kaskazini imehesabiwa kuwa watu 1000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibabar-Kaskazini iko katika kundi la Kibabar.
Kibada (lugha)
Kibada hurejea lugha mbili tofauti, yaani
Tarafa ya Bako
Tarafa ya Bako (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Bako) ni moja kati ya Tarafa 5 za Wilaya ya Odienné katika Mkoa wa Kabadougou ulioko kaskazini-magharibi mwa Cote d'Ivoire.
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 17,253.
Hapa chini ni majina ya vijiji 34 vya tarafa ya Bako na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
• # Bako (1 796)
Mto Paminoryem
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Tarafa ya Bako
• # Bohisso (806)
Mto Paminoryem
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Emmanuel Mapunda
Emmanuel Mapunda (10 Desemba 1935 - 16 Mei 2019) alikuwa askofu wa Kanisa Katoliki nchini Tanzania.
Tarafa ya Bako
• # Gondiedougou (130)
Emmanuel Mapunda
Aliwekwa wakfu na Papa Yohane Paulo II mwaka wa 1987.
Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Mbinga hadi mwaka 2011 alipostaafu.
Tarafa ya Bako
• # Linguesso (876)
• # Mindiadougou (86)
• # Moya 1 (546)
• # Sarakorodougou (427)
• # Tchigbéla (1 282)
• # Tomba (584)
• # Badjouala (179)
• # Férémandougou (1 254)
• # Kahanlo (445)
• # Kahanso (1 427)
• # Kona (494)
• # Korondougou (738)
• # Mamouroudougou (493)
• # Mamoya (521)
Kibada (Indonesia)
Kibada ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabada kwenye kisiwa cha Sulawesi. Isichanganywe na lugha ya Kibada izungumzwayo nchini Nigeria. Mwaka wa 1989 idadi ya wasemaji wa Kibada imehesabiwa kuwa watu 6800. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibada iko katika kundi la Kicelebiki.
Tarafa ya Bako
• # M'basso (347)# Mohi-Moussadougou  (785)
• # Niénesso (765)
• # Sokorodougou (1 181)
• # Tindrima Sokoro (473)
• # Tindrima Sokoura (175)
• # Moya 2 (469)
• # Yagbèdougou (438)
• # Zandougou (536)
Mto Chanyigi
unapatikana katika kaunti ya Tana River, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
Eneo bunge la Kilgoris
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo sita ya Kaunti ya Narok.
Amina Salum Ali
Maisha yake
Amina Salum Ali alipata elimu yake ya sekondari katika shule ya sekondari Lumumba. Katika elimu yake ya juu alisomea masuala ya uchumi katika chuo kikuu cha Delhi (University of Delhi).Pia alipata shahada yake ya uzamivu katika masuala ya biashara- masoko kutoka chuo kukuu cha Pune (University of Pune).
Maisha yake ya siasa
Mnamo Juni 2015, alitangaza kuwania ngazi ya Uraisi ndani ya chama chake cha CCM katika Uchaguzi mkuu wa 2015.
Mto Giritu
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
1336 KK
Makala hii inahusu mwaka 1336 KK (kabla ya Kristo).
Tarafa ya Fengolo
Tarafa ya Fengolo (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Fengolo) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Madinani katika Mkoa wa Kabadougou ulioko kaskazini-magharibi mwa Cote d'Ivoire.
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 5,929.
Hapa chini ni majina ya vijiji 5 vya tarafa ya Fengolo na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
1337 KK
Makala hii inahusu mwaka 1337 KK (kabla ya Kristo).
Owen Davis
Mwaka wa 1923, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Icebound.
Mosi Alli
Mosi Alli (alizaliwa 3 Julai 1961) ni mwanariadha wa zamani wa Tanzania.
Alishiriki mashindano ya riadha ya Olimpiki mwaka 1980 katika mbio za mita 100 kwa upande wa wanawake.
Ludovic Minde
Ludovic Minde (amezaliwa Kibosho, 9 Desemba 1952) ni askofu Mkatoliki nchini Tanzania.
Tondi
Tondi, mitonzi au mitozi ni samaki wa baharini na maji baridi wa familia Plotosidae katika oda Siluriformes wanaofanana na mikunga lakini kuwa na sharubu kama kambale. Huitwa ngogo pia lakini jina hili tafadhali litumike kwa jenasi Synodontis.
Hatcher Hughes
thumb|300px|Zawadi ya medali ya Gen pulitzer Hatcher Hughes (12 Februari 1881 – 19 Oktoba 1945) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1924, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake Hell-Bent Fer Heaven.
Ludovic Minde
Mwaka 1986 alipata upadrisho.
Tondi
Maelezo
Tondi wana mwili kama mkunga. Mkia wao una ncha kali au butu. Takriban spishi zote zina jozi nne za sharubu. Pezi lenye shahamu halipo. Pezi la mkia limeundwa kwa kujiunga kwa pezimgongo la pili, pezimkia na pezimkundu katika pezi moja bila pengo. Baadhi ya samaki hawa huweza kusababisha vidonda vinavyoumia; kudungwa na tondi milia kunaweza kupelekea kifo. Hujilisha kwa sakafu ya maji na kutumia sharubu pande zote za kinywa chao ili kugundua chakula.
Msambao
Tondi wanaoishi baharini wanatokea Bahari ya Hindi kutoka pwani ya Afrika ya Mashariki mpaka Australia, Japani na Fiji katika Bahari ya Pasifiki. Takriban nusu ya spishi zote hutokea maji baridi katika Australia na Nyugini.
Ludovic Minde
Aliwekwa wakfu na Kardinali Polycarp Pengo mwaka wa 2001.
Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Kahama akimfuata mtangulizi wake askofu Matthew Shija.
Tarehe 2 Desemba 2019 alihamishiwa Jimbo la Moshi.
Mto Pugwaro
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kibadui
Kibadui ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabadui kwenye kisiwa cha Sunda. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibadui imehesabiwa kuwa watu 20,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibadui iko katika kundi la Kisunda. Wengine wanaiangalia kama lahaja ya Kisunda lakini Wabadui na Wasunda ni tofauti kijamii na kidini.
1338 KK
Makala hii inahusu mwaka 1338 KK (kabla ya Kristo).
Method Kilaini
thumb Method Kilaini (amezaliwa Katoma, Bukoba, 30 Machi 1948) ni askofu wa Kanisa Katoliki nchini Tanzania anayehudumia kama askofu msaidizi wa Jimbo la Bukoba.
Maisha
Askofu Kilaini alipewa upadrisho kama padre wa jimbo la Bukoba jijini Roma mwaka 1972 na Kardinali Agnelo Rossi baada ya kupata shahada ya pili ya teolojia huko Roma.
Baada ya kurudi nyumbani Bukoba, Tanzania, alifanya kazi parokiani, baadaye alikuwa mhazini msaidizi wa jimbo.
Kati ya mwaka 1978 hadi 1985 alifundisha Historia ya Kanisa katika Seminari Kuu ya Ntungamo.
Mwaka 1985 alirudi Roma na kupata shahada ya udaktari wa tauhidi katika Historia ya Kanisa kutoka chuo Kikuu cha Gregoriana mwaka 1990.
Mwaka 1990 hadi 2000 alikuwa Katibu mkuu wa Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania.
Kuanzia mwaka 2000 alikuwa askofu msaidizi wa Jimbo Kuu la Dar es Salaam hadi mwaka 2009 alipoteuliwa kuwa askofu msaidizi wa Jimbo Katoliki la Bukoba.
Huko Dar es Salaam Askofu Kilaini anakumbukwa kwa kuratibu majengo mengi yaliyopo hapo makao makuu ya maaskofu Kurasini na kuongeza viwanja vya kanisa. Vile vile alishiriki sana kuleta maelewano kati ya viongozi wa dini mbalimbali. Alikuwa mmoja wa waanzilishi wa tume ya Kikristo ya huduma za jamii mwaka 1992 (CSSC), vilevile wa tume ya amani ya viongozi wa dini mwaka 1994.
Jimboni Dar es Salaam alisaidia kuanzisha Television Tumaini na kuimarisha Jumuiya Ndogondogo za Kikristo.
Kule Bukoba alisaidia kukamilisha ukarabati wa Kanisa Kuu la jimbo na kuratibu kuhamisha mwili wa Laurean Kardinali Rugambwa. Alisaidia vilevile kuanzisha Radio Mbiu akishirikiana na Radio Maria.
Sidney Howard
Sidney Coe Howard (26 Juni 1891 – 23 Agosti 1939) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1925, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake They Knew What They Wanted.
Benki ya Maendeleo ya Kilimo Tanzania
Benki ya Maendeleo ya Kilimo Tanzania (TADB) ni benki nchini Tanzania iliyojitolea kwa wakulima. Serikali imeahidi kutoa dola milioni 500 (TSh 850 bn) kama mtaji.
Telesphore Mkude
Telesphore Mkude (amezaliwa Pinde, wilaya ya Mvomero, mkoa wa Morogoro, 30 Novemba 1945) ni askofu Mkatoliki nchini Tanzania.
Alipata upadrisho tarehe 16 Julai 1972.
Aliwekwa wakfu na Kardinali Laurean Rugambwa tarehe 26 Aprili 1988 kwa ajili ya Jimbo Katoliki la Tanga.
Tangu tarehe 5 Aprili 1993 hadi tarehe 30 Desemba 2020 alikuwa askofu wa Jimbo la Morogoro.
Jipe
Jipe ni jina la kata ya Wilaya ya Mwanga, Tanzania yenye msimbo wa posta namba 25501 . Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 2750.
Kibahau
Kibahau ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabahau kwenye kisiwa cha Kalimantan. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kibahau imehesabiwa kuwa watu 19,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibahau iko katika kundi la Kiborneo-Kaskazini.
Mto Pukal
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
1320 KK
Makala hii inahusu mwaka 1320 KK (kabla ya Kristo).
Mto Gurusumes
unapatikana katika kaunti ya Tana River, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
1339 KK
Makala hii inahusu mwaka 1339 KK (kabla ya Kristo).
Martha Mwaipaja
Martha Mwaipaja (pia anajulikana kwa jina Martha Esau Mwaipaja; amezaliwa 1980) ni msanii, mwanamuziki na mwandishi wa nyimbo za Injili kutoka nchini Tanzania ambaye anajulikana sana Afrika Mashariki.
Albamu
Albamu ya Martha Mwaipaja ambayo inajulikana zaidi ni Ombi Langu Kwa Mungu
Jill Roord
thumb|180px|right|Jill Jamie Roord RON Jill Jamie Roord RON (alizaliwa Aprili 22, 1997) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambae anacheza kama kiungo katika klabu ya wanawake ya VfL Wolfsburg katika ligi ya Frauen-Bundesliga nchini Ujerumani na timu ya taifa ya wanawake ya nchini Uholanzi. Awali alicheza katika timu ya wanawake ya Arsenal nchini Uingereza, Bayern Munich katika Ligi ya Ujerumani na alishinda mataji mengi ya kitaifa na timu ya FC Twente ya nchini Uholanzi. Wakati wa msimu wa 2015-16 kwenye ligi ya Eredivisie, alikuwa mchezaji bora katika ligi hiyo.
Mto Lagga Balesi
unapatikana katika kaunti ya Tana River, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
Castor Paul Msemwa
Castor Paul Msemwa (13 Februari 1955 - 19 Oktoba 2017) alikuwa askofu Mkatoliki nchini Tanzania.
Aliwekwa wakfu na Kardinali Polycarp Pengo mwaka wa 2005. Tangu mwaka huo alikuwa askofu msaidizi wa Jimbo la Tunduru-Masasi hadi alipofanywa askofu wa jimbo hilo.
Allianz (Uwanja wa mpira)
thumb|374x374px|Allianz meche ikichezeka usiku. Allianz ni uwanja wa mpira wa miguu/soka unaopatikana katika mji wa Turin, nchini Italia. Ni uwanja wa nyumbani wa klabu ya Juventus ya Serie A.
Ulifunguliwa mwanzoni mwa msimu wa 2011-12 na una uwezo wa kuchukua watazamaji zaidi ya 41,000.Ulijengwa pembezoni mwa Stadio delle Alpi.
Mto Lagga Hadama Jarti
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
Jennifer Mgendi
Jennifer Mgendi (alizaliwa katika hospitali ya Ocean Road jijini Dar es Salaam, Tanzania, 2 Mei 1972) ni mwimbaji wa nyimbo za Injili na pia ni mwigizaji.
Elimu yake
Alianza elimu yake ya msingi katika shule ya msingi Mgulani, baada hapo aliendelea na masomo ya sekondari katika shule ya wasichana ya Kisutu. Pia amepata elimu yake ya juu katika chuo cha ualimu cha Korogwe na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam (UDSM).
Kazi zake
Baadhi ya kazi alizowahi kufanya katika tasnia ya uigizaji na uimbaji ni pamoja na:
Jongo
Jongo imeongezeka katika miongo ya hivi karibuni. Ugonjwa huu huathiri takriban asilimia moja hadi mbili ya watu waMagharibi katika wakati fulani maishani mwao. Hali hii inahusika na kuongezeka kwa visababishi hatari katika uma.Usumbufu wa umetaboli (ambao ni mkusanyiko wa matatizo ya kimatibabu ambayo yanapotokea kwa pamoja huongeza hatari ya kupata magonjwa ya moyo na mishipa ya damu na kisukari), matarajio ya urefu wa maisha marefu, na mabadiliko ya lishe ndivyo vipengele vikuu vya hatari ya kupata ugonjwa huu. Jongo ilikuwa ikijulikana kihistoria kama ugonjwa wa wafalme au matajiri ".
Ishara na dalili
Jongo inaweza kujitokeza kwa njia mbali mbali, ingawa ile iliyo ya kawaida zaidi ni athritisi inayosababisha inflamesheni (jointi nyekundu, iliyofura na yenye joto na uchungu)inayojirudia mara kwa mara. Jointi ya metatasu na falaniksi katika mzizi wa kidole gumba cha mguu huathirika mara nyingi ambapo inajumuisha nusu ya visa vyote Viungo vinginge kama visigino, magoti, vifundo na vidole vya mikono vinaweza kuathirika pia. Maumivu ya jointi huanza kwa muda wa saa 2–4 na wakati wa usiku. Dalili hizi hutokea usiku kwa sababu ya kiwango cha chini cha joto mwilini. Dalili zingine zinazoweza kutokea ni kama vile uchovu na kiwango cha juu cha homa.
Kiwango cha juu cha asidi ya mkojo katika damu kwa muda mwingi (hipaurikemia) kinaweza kusababisha dalili zingine kama vile uwekezaji wa fuwele gumu za asidi ya mkojo zisizo chungu ziitwazo tofasi. Tofasi inayokua kwa kasi inaweza kusababisha arthritisi ya muda mrefu kutokana na mifupa kuisha ) Kiwango cha juu cha asidi ya mkojo katika damu pia kinaweza kusababisha mawe kutokea katika figo. Jambo hili husababisha kuundika kwa mawe, likifuatiwa nanefropathi ya figo.
Kisababishi
Hipaurikemia ndicho kisababishi kikuu cha jongo. Hali hii husababishwa na vipengele kadhaa, ikiwa ni pamoja na chakula, na sifa za kibaolojia. Jongo pia inaweza kusababishwa na mwili kutoweza kuondoaya figo, chumvi za asidi ya mkojo.<rejeo=Review08/> Glandi za figo ambazo haziondoi asidi ya mkojo ya kutosha ni kisababishi kikuu cha hipaurikemia kwa takriban asilimia 90 tukio hizi. Kuwepo kwa asidi nyingi ya mkojo katika damu ni kisababishi katika visa vya chini ya asilimia 10 <rejeo=Lancet2010/> Takriban asilimia 10 ya watu wenye hipaurikemia hupata jongo katika wakati fulani maishani mwao. Hatari ya kupata jongo hutofautiana kulingana na hali ya hipaurikemia. Wakati asidi ya mkojo katika damu ni kati ya 415 na 530 μmol/L (7 na 8.9 mg/dL), hatari ya kupata jongo ni asilimia 0.5 kwa mwaka. Watu walio na kiwango cha asidi ya mkojo katika damu cha zaidi ya 535 μmol/L (9 mg/dL) wako katika hatari ya asilimia 4.5 ya kupata jongo.
Mwenendo wa kimaisha
Asilimia 12 ya visababishi vyote vya jongo hutokana na lishe. Unywaji pombe, vinywaji vyenye sukari nyingi ya kifraktosi, nyama na chakula cha baharini kinaweza kuchangia kuwepo kwa ugonjwa huu. Visababisha vingine ni pamoja na majeraha ya mwili na upasuaji. Utafiti wa hivi karibuni umefutilia mbali imani kuhusu vipengele vya lishe ambavyo kwa wakati mmoja viliaminiwa kusababisha ugonjwa huu. Utumiaji wa mboga iliyo napurini(k.v., maharagwe, mbaazi, dengu, na mchicha), na protini kwa jumla haiwezi kuchangia kuwepo kwa jongo. Utumiaji wa kahawa, vitamini C, na vyakula vya asili ya maziwa pamoja na kufanya mazoezi ya mwili yameonekana kupunguza hatari kupata ugonjwa huu. Hii inaminiwa kuwa ni kwa sababu ya uwezo wake wa kupunguza kupinga insulini.
Vipengele vya kibayolojia vilivyorithiwa
Vipengele vya kibayolojia vilivyorithiwa huusika kwa asilimia 60 ya mabadiliko katika kiwango cha asidi ya mkojo. Jeni mbili ziitwazo SLC2A9 na ABCG2 kwa kawaida huhusishwa na jongo. Mabadiliko katika jeni hizi yanaweza kuzidisha maradufu hatari ya kupata ugonjwa huu. Hali chache za kibayolojia ambazo ni nadra, ikiwa ni pamoja na nefropathi ya kihipaurikemi ya watoto katika familia, ugonjwa wa figo aina ya sisitiki ya medula, uundaji wa phosphoribosylpyrophosphatemazoezi mengi ya mwili, na uchache wahypoxanthine-guanine phosphoribosyltransferase kama unavyopatikana katika sindromu ya Lesch-Nyhan, hufanywa tata zaidi na kuwepo kwa jongo.
Paul Green (mwandishi)
Paul Eliot Green (17 Machi 1894 – 4 Mei 1981) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1927, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya kwa tamthiliya yake In Abraham's Bosom.
Jongo
Hali za kimatibabu
Mara nyingi jongo hutokea pamoja na matatizo mengine ya kimatibabu. Sindromu ya kimetaboli, muungano wa unene wa kupindukia wa fumbatio, shinikizo la juu la damu,ukinzani wa insulini, na kiwango cha mafuta kisicho cha kawaida hutokea kwa karibu asilimia 75 ya visa vyote. Hali zingine zinazotokea kufuatia jongo ni pamoja na : polisthemia, sumu ya ledi, matatizo ya figo, anemia ya haemolitiki, soriasisi, na uhamisho wa ogani yote. Hatari ya wanaume kupata jongo huzidi mara tatu ikiwa wana kielezo cha uzani wa mwili cha zaidi ya 35. Utumizi wa muda mrefu wa pombe iliyo na ledi huchangia katika kuugua jongo kwa sababu ya mathara ya ledi kwenye utendakazi wa figo. sindromu ya Lesch-Nyhan mara nyingi huusishwa na athritisi ya jongo
Matibabu
Diuretiki huhusishwa na kuwepo kwa jongo. Hata hivyo, kipimo kidogo cha hydrochlorothiazide hakionekani kuongeza hatari ya kupata ugonjwa huu Dawa zingine zinazohusishwa na kusababisha jongo ni niacin na aspirin (asidi ya acetylsalicylic). Dawa zinazokandamiza kingamwili, ciclosporin na tacrolimus pia huhusishwa na jongo., Matumizi yaTacrolimus pamoja na hydrochlorothiazide huwa na uwezekano mkubwa wa kupata jongo.
1321 KK
Makala hii inahusu mwaka 1321 KK (kabla ya Kristo).
Jongo
Pathofisiolojia
Jongo ni hali inayotokana na umetaboli wa purini, na hutokea wakati kipengele chake cha mwisho, asidi ya mkojo, huganda kama monosodiamu ya figo. Damu huwekeza fuwele hizi kwenye jointi, kano na kwenye tishu zilizo karibu. Fuwele hizi baadaye huchochea mwitikio wa mfumo wakingamwili ya inflamesheni pamoja na protini kuu katika mfumo wa mwili wa kuitikia inflamesheni. Mojawapo ya protini hizi niinterleukin 1β. Urikesi huhitajika ili kuyeyusha asidi ya mkojo. Upoteaji wa urikesi katika harakati ya kubadilika, katika binadamu na jamii ya nyani umefanya hali hii kuwepo kwa wingi.
Vichochezi vinavyofanya asidi ya mkojo kulimbikizana katika damu havijaeleweka vyema. Ingawa asidi hii inaweza kuganda katika kiwango cha kawaida, kuna uwezekano mkubwa wa kuganda kiwango chake kinapoongezeka. Vipengele vingine vinavyokisiwa kuwa vikuu katika kuchochea tukio kali la athritisi ni pamoja na baridi, mabadiliko ya kasi ya kiwango cha asidi ya mkojo asidiosisi, upungufu wa maji ya jointi matriksi ya nje ya seliprotini kama vile proteojilikansi, kolajeni, na salfeti ya kodroitini. Ongezeko la kutuama wakati wa baridi hueleza kwa kadri sababu ya kuathiriwa kwa jointi za miguu mara nyingi. Mabadiliko ya kasi ya asidi ya mkojo hutokea kufuatia vipengele kadhaa, ikiwemo, jeraha, upasuaji kimotherapi, diuretiki na kusitisha au kuanzisha allopurinol.
Utambuzi
thumb|Jongo kwenye [[eksirei- inayoonyesha mguu wa kushoto. Jongo hutokea kwa kawaida katika eneo la chini ya jointi ya kidole gumba cha mguu. Pia tazama tishu zilizofura katika sehemu ya nje ya mpakani mwa mguu.]] thumb|alt= fuwele nyingi za umbo la sindano za rangi nyingi katika mandhari ya rangi ya zambarau|Fuwele nyembamba za asidi ya mkojo kutoka katika sampuli ya[[kiowevu cha sinovia iliyopigwa picha kwa mikroskopu yenye mwangaza uliotawanywa. Uundaji wa fuwele za asidi ya mkojo kwenye kiungo huhusishwa na jongo.]]
Katika mtu mwenye hipaurikemia na podagra klasiki, jongo inaweza kutambuliwa na kutibiwa bila kufanya uchunguzi zaidi. Ikiwa kuna tashwishi kuhusu utambuzi, uchunguzi wa kiowevu cha sinovia unapaswa kufanywa. Eksirei ni muhimu katika kutambua jongo kali pekee. Eksirei hazitumiki kutibu maambukizi hatari ya jongo.
Kiowevu cha sinovia
Utambuzi mkamilifu wa jongo hutegemea kutambuliwa kwa fuwele za figo vya aina ya monosodium katika kioweveu cha sinovia au tofasi. Sampuli zote za kioweveu cha sinovia zilizotolewa kwenye jointi zenye inflamesheni zisizotambuliwa zinapaswa kuchunguzwa kuhahiki kama kuna fuwele hizi Fuwele hizi huonekana zikiwa na umbo la sindano na zenye nguvu za kuchepuka zinapotazamwa kwa makroskopu yenyemwangaza uliotawanywa. Uchunguzi huu ni mgumu kufanywa na mara nyingi huhitaji mtaalamu. Kiowevu pia kinafaa kuchunguzwa haraka baada ya kutolewa kwa kuwa kiwango fulani cha joto na pH huathiri kuyeyuka kwake.
Uchunguzi wa damu
Hipaurikemia ni dalili maalum ya jongo. Jongo hutokea kwa karibu nusu ya visa vyote visivyoandamana na hipaurikemia. Umuhimu wa kupima kiwango cha asidi ya mkojo ni mdogo. Hipaurikemia inafasiliwa kuwa kiwango cha plasma kinachozidi molekuli 420 kwa lita μmol/L (7.0 mg/dL) kwa wanaume na 360 μmol/L (6.0 mg/dL) kwa wanawake. Uchunguzi mwingine wa damu ambao kwa kawaida hufanywa ni idadi ya seli nyeupe za damu, elektroliti, utendakazi wa figo, na kima cha ushapaji wa elekroliti Kima cha ushapaji wa elekroliti pamoja na seli nyeupe zilizo katika damu zinaweza kuongezeka kufuatia jongo hata ikiwa hakuna maambukizi. Idadi ya juu ya seli nyeupe katika damu, kama 40.0×109/L (40,000/mm3) imetambulika katika watu walio na jongo.
Utambuzi tofautishi
Utambuzi utambuzi wa kidiferenshia ulio muhimu zaidi katika jongo niathritisi yenye maambukizi. Hii inafaa kutiliwa maanani kwa wale wanaoonyesha dalili za maambukizi au wale wasioimarika kiafya kufuatia matibabu. Uchunguzi wa kiowevu cha sanovia kupitia mbinu ya Gramna ukuzaji unaweza kufanywa ili kuimarisha utambuzi. Hali zingine zinazofanana na jongo ni jongo bandia na athritisi ya rumatoidi. Tofasi ya jongo, hasa isipopatikana kwenye jointi, inaweza kuonekana kama kasinoma ya kimsingi ya seli, au neoplasimuzingine.
Kinga
Kubadilisha mienendo ya kimaisha na kuzingatia matibabu ni hatua zinazoweza kupunguza kiwango cha asidi ya mkojo. Mienendo bora ya lishe na kimaisha iliyo mwafaka ni pamoja na; kupunguza chakula kama nyama na chakula cha baharini, kutumia vitamini C ya kutosha, kupunguza utumizi wa pombe na fraktosi na kuepuka unene wa kupindukia. Lishe yenye kiwango cha chini cha kalori katika wanaume wanene kupindukia hupunguza kiwango cha asidi ya mkojo kwa 100 µmol/L (1.7 mg/dL). Utumizi wa vitamini C wa kiwango cha 1,500 mg kwa siku hupunguza hatari ya kupata jongo kwa 45%. ,Kutumia kahawa, wala si chai, huhusishwa na kupungua kwa hatari ya kupata jongo. Jongo inaweza kutokea kufuatia apnea ya usingizi kupitia kutolewa kwa purini na seli zisizo na oksijeni. Matibabu ya apnea ya usingizi yanaweza kupunguza uwezekano wa kutokea kwa jongo.
Dawa za kupunguza inflamesheni zisizo na steroidi
NSAIDs ni matibabu yanayotumika mara nyingi kutibu jongo. Hakuna ajenti iliyo muhimu zaidi ya nyingine. Afya inaweza kuonekana ikiimarika baada ya saa 4. Matibabu yanapendekezwa kuchukua wiki 1–-2. Dawa za kupunguza inflamesheni zisizo na steroidi hazipendekezwi kwa watu wenye matatizo ya kiafya kama uvujaji wa damu kwenye tumbo na utumbo, matatizo ya figo, au matatizo ya moyo. Huku dawa ya indomethacin ikiwa dawa iliyotumika sana katika kupunguza inflamesheni isiyo na steroidi,ibuprofen inaweza kupendekezwa kwa kuwa haina madhara. Kizuia pampu ya protoni kinaweza kupeanwa kwa watu walio katika hatari ya kupata madhara ya tumbo.
Kolkisini
Kolkisini ni matibabu ya mbadala ya watu wasioweza kuvumilia dawa zisizo na steroidi zinazoondoa inflamesheni. Madhara yake makuu, ambayo hasa ni matatizo ya tumbo na utumbo, hupelekea matibabu haya yasitumike sana. Kutokea kwa matatizo ya tumbo na utumbo hutegemea kipimo cha dawa. Hatari ya kupata madhara haya inaweza kupunguzwa kwa kutumia vipimo vidogo lakini vyenye nguvu. Kolkisini inaweza kuingiliana na dawa zingine zinazoagizwa kwa kawaida kama vile atorvastatin naerythromycin.
Steroidi
Glukokotikoidizimetambulika kutenda kazi kama dawa zisizo na steroidi zinazoondoa inflamesheni katika kutibu jongo. Glukokotikoidizinaweza kutumika iwapo haiwezekani kutumia dawa zisizo na steroidi zinazoondoa inflamesheni. Kutumia glukokotikoidikunaweza kupelekea nafuu ikiwa itatumika kamaDawa iliyodungwa kwenye jointi. Hatari ya kiambukizi cha jointi ni sharti iondolowe ikiwa hali itaendelea kuwa mbaya.
Peglotikasi
Pegloticase (Krystexxa) iliidhinishwa nchini Marekani ili kutibu jongo katika mwaka wa 2010. Dawa hii itakuwa tiba ya asilimia 3 ya watu ambao huathiriwa na dawa zingine. Pegloticase hudungwa ndani ya mishipa kila baada ya wiki mbili na imetambulika kupunguza kiwango cha asidi ya mkojo katika watu hawa.
Profilaksisi
Urikosuriki hupendekezwa katika kutibu jongo ikiwa asidi ya mkojo inatoleshwa kwa kiasi kidogo au kiasi cha mkojo uliokusanywa katika saa 24 ni chini ya mililigramu 800. Urikosuriki hazipendekezwi ikiwa mgonjwa huyu ana historia ya mawe ya figo]]. Kiwango cha zaidi ya miligramu 800 za mkojo uliokusanywa kwa muda wa saa 24 ni dalili ya utolewaji wa kiasi cha juu na vizuizi vya oksidesi ya zanthini ni dawa zinazopendekezwa katika matibabu. Kumbuka kuwa probenecid huonekana kutotenda kazi kwa ubora ikilinganishwa na allopurinol.
Vizuizi vya oksidesi ya zanthini (ikiwemo allopurinol na febuxostat) huzuia uzalishaji wa asidi ya mkojo. Matibabu ya muda mrefu ni salama na yanakubaliwa, na yanaweza kutumiwa na watu walio na matatizo ya figo au mawe ya figo. Allopurinol imetambulika kusababisha ongezeko la hisia katika idadi ndogo ya watu. Katika tukio kama hili, dawa mbadala,febuxostat imekuwa ikipendekezwa.
Uwezekano wa kupona
Bila matibabu, ambukizi la ghafla la jongo linaweza kutatulika kwa kati ya siku 5 na 7. Asilimia 60 ya watu watapata ambukizi la pili katika mwaka mmoja. Wale walio na jongo wako katika hatari kubwa zaidi ya shinikizo la juu la damu, ugonjwa wa kisukari, usumbufu wa metabolina magonjwa ya figo na ugonjwa wa mishipa ya moyo na wako katika hatari zaidi ya kifo. Sababu yake pengine ni kwa kuwa inahusiana,kwa upande mmoja, na ukinzani wa insulini na unene wa kupindukia, lakini baadhi ya ongezeko za hatari zinaonekana kutotegemea vipengele vingine.
Bila matibabu, maambukizi hatari ya jongo yanaweza kukua na kuwa jongo kali huku yakisababisha kuharibika kwa sehemu ya juu ya jointi, ulemavu wa jointi na tofasi zisizo na uchungu. Tofasi hizi hutokea katika asilimia 30 ya wale wasiotibiwa baada ya miaka mitano, mara nyingi katika heliksi ya maskio, juu ya viungo vyaolekrenoni au katika kano za Achilles. Tofasi hizi zinaweza kuyeyushwa kwa kutumia matibabu mwafaka. Mawe ya figo mara nyingi hufanya jongo kuwa mbaya zaidi, na huathiri kati ya asilimia 10 na 40 ya watu. Mawe ya figo hutokea kufuatia kiwango cha chini zaidi cha pH, kikipelekea kiwango cha chini cha kutuama kwa asidi ya mkojo. Aina nyingine za matatizo ya muda mrefu ya figo zinaweza kutokea.
Epidemiolojia
Jongo huathiri kati ya asilimia 1 na 2 ya watu wanaoishi Ulaya kwa wakati mmoja katika maisha yao na inaendelea kupatikana mara nyingi zaidi. Viwango vya jongo takriban vimeongezeka mara mbili kati ya mwaka wa 1990 na 2010. Ongezeko hili linaaminiwa kusababishwa na ongezeko la matarajio ya urefu wa maisha, mabadiliko ya lishe na ongezeko la magonjwa yanayohusisiana na jongo kama vile usumbufu wa metaboli na shinikizo la juu la damu. Vipengele kadhaa vimetambulika kuathiri kima cha kutokea kwa jongo. Hii ni pamoja na umri,ukoo na majira ya mwaka. Maambukizi ya jongo ni ya asilimia 2 katika wanaume wa umri wa zaidi ya mia 30 na wanawake wa zaidi ya miaka 50.
Nchini Marekani, jongo ina uwezekano mara mbili wa kutokea katika wanaume wa asili ya Kiafrika kuliko inavyotokea katika wanaume wa asili ya Kizungu. Kima cha jongo kiko juu katika watu wanaoishi katika kisiwa cha Pacific na Māori wa New zealand, lakini haipatikani sana katika watu wa kiasili wa Australia hata ingawa kuna kiwango cha juu cha asidi ya mkojo katika majimaji ya damu katika kikundi hiki cha watu wa kiasili. Jongo imetambulika mara nyingi nchini Uchina, Polynesia na makao ya miji ya mataifa ya Kusini mwa Afrika. Baadhi ya tafiti zimeonyesha kuwa maambukizi ya jongo mara nyingi hutokea katika majira ya kuchipua. Hii imehusishwa na mabadiliko ya lishe kufuatia majira tofauti, unywaji pombe, mazoezi ya mwili na kiwangojoto.
Historia
Nenogout (jongo)lilitumika kwa mara ya kwanza na Randolphus wa Bocking mwaka wa 1200 a.d. Neno hili limetolewa kutoka kwa neno la Kilatini Latini, gutta linalomaanisha "tone (la kiowevu). Kulingana na kamusi ya Oxford, neno hili limetolewa kutokana na mtindo wa ucheshi na “wazo la ‘kuangusha’ kipengele cha damu kinachohusiana na ugonjwa, ndani ya na karibu na jointi”.
Watu wamekuwa wakifahamu kuhusu jongo kutoka enzi za kale. Kihistoria, jongo imejulikana kama “mfalme wa magonjwa na ugonjwa wa wafalme” au “ugonjwa wa matajiri”. Rekodi za kwanza za ugonjwa huu zilitoka nchini Misri katika mwaka wa 2,600 b.c katika maelezo kuhusu ugonjwa wa athritisi ya kidole gumba cha mguu. Tabibu Hippocrates wa nchi ya kale ya Kigiriki, katika mwaka wa 400 b.c alidokeza kuhusu jongo katika uandishi wake wamaneno mafupi ya busara na kusema kuwa jongo haikuwaathiri matowashi na wanawake wasiofikia kikomohedhi. Aulus Cornelius Celsus (30 a.d.)alieleza uhusiano wa jongo na pombe, kutokea katika miaka ya baadaye katika wanawake na pia matatizo husishi ya figo "Pia, mkojo mzito ulio na masimbi mazito, ni kuwa maumivu na magonjwa yatategewa kwenye sehemu ya viunga na visera... Maumivu ya viunga vya mikono na miguu hutokea mara nyingi na kudumu, kama vile katika visa vya podagra na cheirangra. Maumivu haya yaliyo nadra huwakumba towashi au vijana kabla ya ngono, au wanawake ila wale walio na hedhi iliyogandamizwa...wengine wao wamepata usalama wa muda mrefu kwa kutokunywa mvinyo, pombe ya asali na ngono."
Katika mwaka wa 1683, tabibu wa Uingereza, Thomas Sydenham, alielezea kuhusu kutokea kwa jongo katika saa za alfajiri na kuwaathiri wanaume wazee zaidi: "Wagonjwa wa jongo kwa ujumla huwa wanaume wazee waliojiharibu maishani hata wakakumbwa na uzee wa mapema -walio na mitindo mbovu, ambapo hakuna mtindo mbaya unaoshinda kujihusisha na ngono ya mapema na ya kupindukia, na anasa inayoangamiza. Mwathiriwa hurejea kitandani na kulala huku akiwa buheri wa afya. Saa nane hivi za asubuhi, yeye huamshwa na uchungu sugu katika kidole gumba cha mguu; nyakati zingine katika kisigino, kifundo au wayo. Uchungu ule ni kama wa kuteguka ingawa sehemu zenye maumivu huhisi kama ambazo zilimwagiliwa maji baridi. Hali hii kisha hufuatiwa na kutetemeka na homa ndogo... Usiku huo hukeshwa kwa mateso, kukosa usingizi, kugeuzageuza sehemu iliyoumia na kujigeuzageuza kitandani; kujigeuza huku kukilingana na maumivu ya viunga vinavyouma, na kuwa kubaya zaidi pindi maradhi yanavyoendelea."
Mwanasayansi wa Uholanzi, Antonie van Leeuwenhoek, kwanza alieleza jinsi fuwele za mkojo zilivyo mnamo mwaka wa 1679. Katika mwaka wa 1848, tabibu wa Uingereza Alfred Baring Garrod alitambua kuwa asidi hii ya ziada ya mkojo katika damu ndiyo iliyokuwa ikisababisha jongo.
Katika wanyama wengine
Njogo ni adimu sana katika wanyama wengine kwa sababu ya uwezo wao wa kutolesha yurikasiambayo humeng’enya asidi ya mkojo. Binadamu na sokwe wakubwa wengine hawana uwezo huu, jambo ambalo hufanya jongo kutokea mara nyingi. Hata hivyo, sampuli ya Tyrannosaurus rex ambayo pia hujulikana kama "Sue" inaaminika kuugua jongo.
Utafiti
Aina nyingi za dawa zingali zikifanyiwa utafiti ili kutibu jongo, zikiwemo anakinra, canakinumab na rilonacept. (Rasburikasi), ambayo ni kimeng’enyi cha yurikasi chailiyounganishwa tena pia inapatikana. Matibabu haya hayatumiki sana kwa sababu yanasababisha mwitikio wa kingamwili atomatiki. Aina nyingine za antigeni zinazoathiri kwa kiasi kidogo zinatengenezwa.
UKIMWI nchini Benin
Kuhusu UKIMWI nchini Benin, idadi ya watu wazima na watoto wanaoishi na VVU / UKIMWI nchini Benin mnamo 2003 ilikadiriwa na Mpango wa Pamoja wa Umoja wa Mataifa wa VVU / UKIMWI (UNAIDS) kuwa kati ya 38,000 na 120,000, idadi ikiwa karibu sawa kati ya wanaume na wanawake. Utafiti uliofanywa hivi karibuni na Mpango wa Kitaifa wa Kudhibiti Ukimwi ulikadiria idadi ya watu wanaoishi na VVU / UKIMWI kuwa 71,950. Mnamo mwaka 2003, watu wazima na watoto 6,140 walikufa kwa UKIMWI.
Benin ina mfumo mzuri wa ufuatiliaji wa VVU kabla ya kujifungua; mnamo mwaka 2002, kiwango cha wastani cha VVU katika kliniki 36 za ujauzito kilikuwa 1.9%. Utafiti mwingine wa mwaka 2002 ulionyesha kuongezeka kwa asilimia 2.3 kati ya watu wazima huko Cotonou, jiji kubwa zaidi la Benin.
Ngono ya jinsia moja na maambukizi kutoka kwa mama kwenda kwa mtoto (MTCT) ni njia kuu za maambukizi ya VVU nchini Benin. Maambukizi ya VVU ni duni ikilinganishwa na viwango katika nchi nyingine nyingi Kusini mwa Jangwa la Sahara, lakini virusi vinaenea kwa kasi kati ya vijana na watu walio katika mazingira magumu. Katika utafiti wa mwaka 2002, maambukizi ya VVU ya 44.7% yalipatikana kati ya wafanyabiashara ya ngono katika maeneo manne ya miji. Mnamo mwaka 2002, utafiti mwingine ulionyesha kuwa VVU kati ya wafanyabiashara ya ngono huko Cotonou, wakati bado ni kubwa sana, ilikuwa imepungua kutoka karibu 60% mwaka 1996 hadi 50% mwaka 1999 na hadi 39% mnamo mwaka 2002.
Mwisho wa 2003], takribani watoto 5,700 wenye umri wa miaka 14 au chini walikuwa wanaishi na VVU / UKIMWI, haswa kama matokeo ya MTCT ya VVU. Mwisho wa mwaka [[2003, karibu watoto 34,000 walio chini ya umri wa miaka 17 walikuwa wamepoteza mzazi mmoja au wote wawili kwa UKIMWI, na ni 1,000 tu kati ya hawa walikuwa wamepata msaada kama msaada wa chakula, huduma za afya, huduma za ulinzi, au msaada wa kisaikolojia.
Ingawa ujuzi wa VVU na njia za usambazaji na kinga zimeenea nchini Benin, juhudi za mawasiliano za kuzuia hazijasababisha mabadiliko sawa ya tabia. Kuongezeka kwa matukio ya VVU kunasababishwa hasa na umaskini, uhamiaji, vitendo vya ngono visivyo salama, maoni potofu kuhusu hatari, na hali ya wanawake, 80% ambao hawajui kusoma na kuandika.
Ewa Pajor
thumb|180px|right|Ewa Pajo Ewa Pajor (alizaliwa 3 Desemba 1996) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambae anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya wanawake ya VfL Wolfsburg. Ni mchezaji mdogo zaidi kwa ambae alicheza katika ligi Ekstraliga nchini Polandi akiwa na umri wa miaka 15 alipokea tuzo ya UEFA ya Golden kwa mchezaji bora mwenye umri chini ya miaka 17 barani Ulaya.
Mnamo Juni 2015 Pajor alijiunga na VfL Wolfsburg kwa mkataba wa miaka miwili. Mnamo Aprili 2020, Pajor alisaini mkataba zaidi na Wolfsburg hadi 2023.
UKIMWI nchini Benin
Maelezo zaidi
Benin ni nchi masikini sana. Zaidi ya theluthi moja ya idadi ya watu wanaishi katika umaskini. Kutokujua kusoma na kuandika kwa watu wazima, haswa kati ya wanawake, na vifo vya watoto chini ya miaka mitano vyote viko juu. Ukuaji wa idadi ya watu unafanya iwe ngumu kwa Benin kufikia maendeleo endelevu ya kijamii na kiuchumi.
Rais na viongozi wengine wa kisiasa wameunga mkono hadharani vita dhidi ya UKIMWI. Fedha za kitaifa kwa shughuli za VVU/UKIMWI, zilizotokana na bajeti ya shirikisho na fedha za kupunguza deni, zilifikia takribani dola milioni 3.2 mnamo 2003.