cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benki ya I&M Tanzania
Benki ya I&M Tanzania ni benki ya biashara nchini Tanzania yenye makao yake makuu jijini Dar es Salaam na tawi lake lipo nchini Kenya. Imepewa leseni na Benki Kuu ya Tanzania, benki kuu na mdhibiti wa kitaifa wa benki.
Kuanzia Desemba 2013, benki hiyo ilikuwa taasisi ya kifedha ya ukubwa wa kati, ikitoa huduma za kibenki kwa watu binafsi na wafanyabiashara, kwa kusisitiza kuhudumia wateja wa kati na wakubwa wa kampuni. Wakati huo, jumla ya mali za benki zilikuwa na thamani ya takribani Dola milioni 175.5 (TZS: 296.6 bilioni), huku hisa za wanahisa zikikadiriwa kuwa Dola milioni 17.4 (Shilingi za kitanzania: 29.4 bilioni).
Historia
Benki ilianza kufanya kazi nchini Tanzania mnamo 2002 kama Benki ya Umoja, na makao makuu yake yako Dar-es-Salaam. Kufikia mwaka 2010 iliendesha matawi mawili huko Dar-es-Salaam na tawi la tatu huko Arusha. Mnamo Januari mwaka huo huo, wanahisa wa Benki ya umoja waliuza hisa zao kwa benki ya I&M. Wawekezaji wengine katika ushirika huo ni pamoja na PROPARCO, Wakala wa maendeleo ya Ufaransa, Mfuko wa Kibo, kampuni ya usawa ya kibinafsi iliyoko Mauritius na Michael Shirima, mfanyabiashara wa Kitanzania ambaye ndiye kiongozi mkubwa katika Precision Air.
Umiliki
Benki ya I&M Tanzania inamilikiwa na taasisi na mtu mmoja binafsi kama ilivyoonyeshwa katika jedwali hapa chini:
Matawi
Kuanzia Novemba 2014, Benki ya I&M (Tanzania) inasimamia matawi yafuatayo ya mtandao:
Mto Mkondo wa Minjila
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
Makubaliano ya Kimataifa juu ya Haki za kiraia na kisiasa
Makubaliano ya Kimataifa juu ya Haki za kiraia na kisiasa ni makubaliano ya wadau wa haki za Kiraia na za Kisiasa kimataifa yaliyokubaliwa na mkutano mkuu wa Umoja wa Mataifa.
Azimio 2200A (XXI) mnamo tarehe 16 Disemba 1966 na utekelezaji ulianza machi 23,1976 kulingana na kifungu cha 49 cha makubaliano. Kifungu cha 49 kinaruhusu makubaliano kuingia au kuanza utekelezaji miezi mitatu tangu tarehe ya kuwekwa sahihi na wawakilishi 35. Makubaliano yanataka washirika kuheshimu haki za kiraia na za kisiasa za watu zikiwa ni pamoja na haki ya kuishi, uhuru wa kuabudu, uhuru wa kuzungumza, uhuru wa kukusanyika na haki ya kuchagua, haki ya kusikilizwa na haki ya kimahakama.
Mto Watkilere
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Eneo bunge la Kitutu Masaba
Historia
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa Uchaguzi Mkuu wa 1988.
Orodha ya jenasi za Orchidaceae
Hii ni orodha ya jenasi za mimea ya familia ya okidi (Orchidaceae) kama ilivyoandikwa mwanzo na L. Watson na M. J. Dallwitz, waandishi wa The Families of Flowering Plants. Orodha hii inaweza kubadilika kutokana na matokeo ya tafiti za kijenetiki.
Nusufamilia
Kuna nusufamilia tano zifuatazondani ya familia ya okidi (Orchidaceae), nazo ni:
D
thumb|right|alt=Disa cardinalis|Disa cardinalis thumb|right|alt=Disa chrysostachya|Disa chrysostachya thumb|right|alt=Drakaea glyptodon|Drakaea glyptodon thumb|right|alt=Drakaea elastica|Drakaea elastica
Leah Mwendamseka
Leah Richard Mwendamseke (maarufu kama Lamata; alizaliwa jijini Mbeya) ni mwigizaji mwongozaji na mwandishi wa filamu pamoja na tamthilia kutoka nchini Tanzania.
Lamata amejipatia umaarufu kutokana na kazi zake akifanya kazi na nyota wa filamu kama vile Jackline Wolper na Jennifer Kyaka. Huku tamthilia ya Kapuni na Jua Kali ikimpa umaarufu zaidi.
Maisha ya awali
Lamata alipata elimu yake katika shule ya msingi Ikuti kuanzia darasa la kwanza hadi la tano. Alimaliza elimu yake ya msingi katika shule iitwayo Kalobe shule ya Msingi ambapo alisoma kuanzia darasa la sita mpaka darasa la saba.
Alisoma elimu yake ya sekondari katika shule ya Arage kuanzia kidato cha kwanza mpaka kidato cha pili, na kuhamishiwa katika shule ya Wanging’ombe Mkoani Iringa. Alimaliza masomo yake ya kidato cha tano na sita katika shule ya Perfect vision.
Maisha yake kwenye filamu
Mwaka huo huo alianza kuandika miswada ya filamu.
Mwaka 2023 alizindua rasmi kampuni yake iitwayo Lamata village of Entertainment
Tamthilia alizotayarisha
1: Kapuni 2018-2019
2:Jua Kali 2021 hadi sasa
Simon Mignolet
thumb|307x307px|Simon Mignolet akidaka [[mkwaju wa penalti.]] Simon Mignoilet (amezaliwa 26 Machi 1988) ni mchezaji anayecheza kama mlinda mlango au golikipa wa klabu ya Club Brugge iliyopo nchini Ubelgiji na timu ya taifa ya Ubelgiji.
Mignolet alianza kazi yake katika ligi daraja la pili huko nchini Ubelgiji Sint-Truiden mwaka 2004 na alidumu katika klabu hiyo kwa miaka 6 hadi mwaka 2010 aliweza kuhamia Liverpool F.C. mnamo mwaka 2013 kwa £ million 9.
Mapatano ya Kimataifa dhidi ya Utesaji
300px|thumb|Nchi wanachama za Mapatano dhidi ya Utesaji|{{legend|#008000|Nchi wanachama}} {{legend|#00ff00|Nchi zilizotoa sahihi bila kuidhinisha}} {{legend|#e0e0e0|Nchi mabazo hazikutoa sahihi}} Mapatano ya Kimataifa dhidi ya Utesaji ni mkataba ulioundwa kwa azimio la Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa tarehe 10 Desemba 1984. Unakataza kila aina ya utesaji, adhabu yoyote ya kikatili, ya kinyama na ya kidhalilishaji au kutendea watu kwa namna inayoudhi utu wao. Baada ya kusainiwa na nchi 20, mapatano dhidi ya utesaji yalianza kutumika rasmi tarehe 26 Juni 1987. Sasa inatambuliwa kama Siku ya Kimataifa ya Kushikamana na Wahanga wa Utesaji.
Boma (maana)
Boma inaweza kutaja
Mapatano ya Kimataifa dhidi ya Utesaji
Tangu kuanzishwa kwa mapatano hayo, kukatazwa kwa utesaji na adhabu za kikatili kumezidi kukubaliwa kama nguzo wa haki ya kimataifa. Mnamo Oktoba 2019, mapatano yalikubaliwa na nchi 169.
Boma (maana)
Jina hilo linapatikana pia nje ya Tanzania:
Mapatano ya Kimataifa dhidi ya Utesaji
Sehemu ya 1 (vifungu 1-16) ina ufafanuzi wa utesaji (kifungu cha 1), na inashikilia nchi wanachama kuchukua hatua madhubuti kuzuia kitendo chochote cha utesaji katika eneo lolote chini ya mamlaka yao (kifungu cha 2). Hii ni pamoja na kuhakikisha kuwa utesaji ni kosa la jinai chini ya sheria za kitaifa za nchi wanachama (Kifungu cha 4), kuunda mamlaka juu ya vitendo vya mateso yaliyofanywa na au dhidi ya raia wa chama hicho (Kifungu cha 5), kuhakikisha kwamba kuteswa ni kosa la ziada (Kifungu cha 8), na kuanzisha mamlaka ya ulimwengu kujaribu kesi za kuteswa ambapo mshtakiwa anayedaiwa haziwezi kutolewa tena (Kifungu cha 5). Vyama lazima wachunguze haraka madai yoyote ya kuteswa (Kifungu cha 12 na 13), na wahasiriwa wa kuteswa, au wategemezi wao katika kesi ikiwa waathirika walikufa kwa sababu ya kuteswa, lazima iwe na haki ya kutekelezwa kwa fidia (Kifungu cha 14). Vyama lazima pia vizuie utumizi wa ushahidi unaozalishwa kwa kuteswa katika korti zao (Kifungu cha 15), na ni marufuku kufukuza, kuwachana, au kuwabadilisha watu mahali ambapo kuna sababu kubwa za kuamini watateswa (Kifungu cha 3).
Makubaliano ya kimataifa ya kuwalinda watu wote dhidi ya upoteaji
Makubaliano ya kimataifa ya kuwalinda watu wote dhidi ya upoteaji (kwa Kiingereza: The International Convention for the Protection of All Persons from Enforced Disappearance) ni chombo cha kimataifa cha haki za binadamu chenye lengo la kuzuia utowekaji wa watu kwa lazima (uhalifu dhidi ya ubinadamu).
Makubaliano hayo yalipitishwa na mkutano mkuu wa Umoja wa Mataifa tarehe 20 Desemba 2006 na kufunguliwa rasmi kwa sahihi tarehe 6 Februari 2007, na uliingia kwenye utekelezaji tarehe 23 Desemba 2010. As of October 2019, 98 states have signed the convention and 62 have ratified it.
Kibalantak
Kibalantak (pia Kikosian) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabalantak kwenye kisiwa cha Sulawesi. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibalantak imehesabiwa kuwa watu 30,000. Pia wasemaji wa lugha jirani hujifunza Kibalantak kama lugha ya mawasiliano. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibalantak iko katika kundi la Kicelebiki.
1313 KK
Makala hii inahusu mwaka 1313 KK (kabla ya Kristo).
Mapatano ya Kimataifa dhidi ya Utesaji
Muhtasari
Agano hilo linafuata muundo wa Azimio la Haki za Binadamu (UDHR), Agano la Kimataifa juu ya Haki za Kiraia na Kisiasa (ICCPR) na Agano la Kimataifa juu ya Haki za Uchumi, Jamii na Utamaduni (ICESCR), lililo na utangulizi na vifungu 33, vilivyogawanywa kwa sehemu tatu:
Sehemu ya Kwanza
Sehemu ya 1 (Kifungu cha 1-16) ina ufafanuzi wa kuteswa (Kifungu cha 1), na inashikilia vyama kuchukua hatua madhubuti kuzuia kitendo chochote cha kuteswa katika eneo lolote chini ya mamlaka yao (Kifungu cha 2). Hizi ni pamoja na kuhakikisha kuwa kuteswa ni kosa la jinai chini ya sheria ya manispaa ya chama (Kifungu cha 4), kuanzisha mamlaka ya kisheria juu ya vitendo vya utesaji yaliyotendwa na au dhidi ya raia wa nchi husika (Kifungu cha 5), kuhakikisha kwamba tesaji ni kosa la kumrejesha mkosaji ahukumiwe katika nchi alikofanya makosa yake (Kifungu cha 8), na kuanzisha mamlaka ya kisherina ya kilimwengu kufungua kesi za utesaji ambako mshtakiwa hawezi kutolewa (Kifungu cha 5). Nchi wanachama zinapaswa kuanzisha mara moja uchunguzi wa madai yoyote ya utesaji (vifungu vya 12 na 13). Wahanga wa tesaji wanahitaji kuwa haki ya kupata fidia (Kifungu cha 14). Nchi wanachama zinapaswa kuzuia matumizi ya ushahidi mahakamani uliopatikana kwa njia ya utesaji. (Kifungu cha 15).
Nchi wanachama zinatakiwa kutoa mafunzo kuhusu marufuku dhidi ya utesaji na kuelimisha wafanyakazi wao wanaotekeleza sheria, pamoja na raia wote wanaohusika na ulinzi, mahojiano, au matibabu ya mtu yeyote anayekamatwa kwa namna yoyote au kukaa kwenye mahabusu au gerezani. (Kifungu cha 10). Nchi wanachama zinapaswa kusimamia utaratibu huu katika eneo lolote chini ya mamlaka yao, ili kuzuia vitendo vyote vya utesaji (Kifungu cha 11).
Sehemu ya Pili
Nchi wanachama zinatakiwa kutoa mafunzo kuhusu marufuku dhidi ya utesaji na kuelimisha wafanyakazi wao wanaotekeleza sheria, pamoja na raia wote wanaohusika na ulinzi, mahojiano, au matibabu ya mtu yeyote anayekamatwa kwa namna yoyote au kukaa kwenye mahabusu au gerezani. (Kifungu cha 10). Nchi wanachama zinapaswa kusimamia utaratibu huu katika eneo lolote chini ya mamlaka yao, ili kuzuia vitendo vyote vya utesaji (Kifungu cha 11).
Nyongeza ya hiari
Itifaki ya Hiari ya Mapatano dhidi ya Mateso na Ukatili mwingine ilipitishwa na Mkutano Mkuu mnamo Desemba 18, 2002 na kutumika tangu tarehe 22 Juni 2006, inatoa fursa ya "mfumo wa ziara za kawaida zinazofanywa na mashirika huru ya kimataifa na kitaifa kwa mahali ambapo watu wananyimwa uhuru wao, ili kuzuia utesaji na ukatili mwingine, pamoja na adhabu zisizoruhusiwa." Utekelezaji husimamiwa na Kamati Ndogo ya Kuzuia Utesaji na Ukatili Mwingine.
Kufikia Oktoba 2016, mapatano haya ya nyogeza huwa na wanachama halisi 76 na nchi shiriki 90.
Kamati dhidi ya Utesaji
Kamati dhidi ya Utesaji (Committee against Torture - CAT) ni kikundi cha wataalamu wa haki za binadamu wanaofuatilia utekelezaji wa mapatano kati ya nchi wanachama. Kamati hiyo ni moja kati ya mikono minane ya UM inayoshughulika maswala ya haki za binadamu. Nchi wanachama zote zinalazimika chini ya mapatano kuwasilisha taarifa za mara kwa mara kwa CAT kuhusu utekelezaji wake.
Kamati inachunguza kila taarifa na kuwasilisha maazimo yake na mapendekezo kwa wanachama. Katika hali maalumu, CAT inaweza kuzingatia malalamiko au mawasiliano kutoka kwa watu binafsi wanaodai kwamba haki zao chini ya mapatano zimekiukwa.
Oldonyo-Wass
Oldonyo-Wass ni kata ya Wilaya ya Arusha Vijijini, Tanzania, yenye msimbo wa posta namba 23223 .
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 9,737.
1314 KK
Makala hii inahusu mwaka 1314 KK (kabla ya Kristo).
Bashiru Ally
Bashiru Ally Kakurwa (alizaliwa Wilaya ya Bukoba Vijijini, 1 Januari 1968 ) ni mwanasiasa nchini Tanzania.
Alichaguliwa kuwa katibu mkuu wa Chama cha Mapinduzi tarehe 31 Mei 2018.
Kabla ya kuwa katibu mkuu wa Chama cha Mapinduzi, Bashiru alikuwa mhadhiri katika Chuo kikuu cha Dar es Salaam.
Tarehe 26 Februari 2021 aliteuliwa na rais John Pombe Magufuli kuwa katibu mkuu kiongozi, lakini tarehe 31 Machi 2021 aliteuliwa na rais mpya Mama Samia Suluhu Hassan kuwa mbunge wa Jamuhuri ya Muungano wa Tanzania.
Mto Mthongi
unapatikana katika kaunti ya Tana River, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
Orodha ya wanamuziki wa hip hop
Hii ni orodha ya wanamuziki wa hip hop. Lakini orodha hii inajumuisha wale ambao wamekuwa muhimu mno katika aina ya muziki huu.
Milicent Makhado
Millicent Tshiwela Makhado ni muigizaji wa filamu na sauti nchini Afrika Kusini, alijulikana sana kwa kazi yake ya uhusika kama  "Agnes Mukwevho" kwenye filamu ya Muvhango. Mnamo mwaka mwaka 2012, aliteuliwa kuwa mshindi wa tuzo za Africa Movie Academy Award for Best Actress in a Leading Role kwa uhusika wake kama "Margaret" kwenye filamu ya 48. Pia alishirikishwa kwenye filamu nyingi kama vile Scanda, Man in Crisis na In A Heartbeat.
Mto Monune
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
1315 KK
Makala hii inahusu mwaka 1315 KK (kabla ya Kristo).
Turid Knaak
thumb|180px|right|Turid Knaak Turid Knaak (alizaliwa 24 Januari 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambae anacheza kama mshambuliaji katika klabu ya wanawake ya VfL Wolfsburg kwenye ligi ya Frauen-Bundesliga nchini Ujerumani na timu ya taifa ya wanawake nchini Ujerumani.
Pernilla Larsson
thumb|Pernilla Larsson mnamo 2012
Pernilla Larsson (alizaliwa 18 Septemba, 1976) ni mwamuzi wa mpira wa miguu kutoka nchini Uswidi.
Mnamo 2014, alikua mwamuzi bora mwanamke wa Shirikisho la Soka na Takwimu Duniani (IFFHS). Pia Larsson alitajwa kuwa mwamuzi mwanamke wa mwaka wa Uswidi katika Fotbollsgalan mwaka 2014. Mwaka huo huo, aliwahi kuwa mwamuzi katika Kombe la Dunia la FIFA la Wanawake chini ya miaka 17 mwaka 2014.
Marejeo
{{Mbegu-mtu
Ofisi ya kamishna mkuu wa haki za binadamu
thumb Ofisi ya kamishna mkuu wa haki za binadamu (kifupi: OHCHR) ni idara au kitengo cha sekretarieti ya Umoja wa Mataifa inayotenda kazi ya kukuza na kulinda haki za binadamu ambazo zinasimamiwa chini ya sheria za kimataifa na zilizoainishwa katika Azimio la Haki za Binadamu la mwaka 1948.
Ofisi iliundwa na Mkutano Mkuu wa Umoja wa Mataifa uliofanyika tarehe 20 Disemba 1993 baada ya Mkutano wa Dunia wa Haki za Binadamu.
Ofisi hiyo inaongozwa na Kamishna Mkuu wa Haki za Binadamu, anayeratibu shughuli za haki za binadamu katika Mfumo mzima wa umoja wa mataifa na hukaimu kama sekretarieti wa Baraza la Haki za Binadamu mjini Geneva nchini Uswisi. Kamishna Mkuu wa sasa ni Michelle Bachelet wa nchini Chile, ambaye alichukua nafasi ya Zeid Raad Al Hussein wa nchini Jordan mnamo tarehe 1 Septemba 2018.
Miaka 2018–2019, idara ilikuwa na bajeti ya dola za Kimarekani milioni 200.6 sawa na asilimia 3.7 ya bajeti ya kawaida ya umoja wa mataaifa, na takriban wafanyikazi 1,300 walioko Geneva na mji wa New York. Ni mshiriki wa zamani wa Kamati ya Kikundi cha Maendeleo cha Umoja wa Mataifa.
Mwakizega
Mwakizega ni jina la kata ya Wilaya ya Uvinza, Tanzania yenye msimbo wa posta namba 47617 . Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 22429.
Gladys Lengwe
thumb|Gladys Lengwe (kushoto) mnamo 2015
Gladys Lengwe (alizaliwa 6 Februari, 1978), ni mwamuzi wa mpira wa miguu wa kimataifa kutoka nchini Zambia.
Alikuwa mmoja wa waamuzi katika Kombe la Dunia la FIFA la Wanawake mwaka 2019 nchini Ufaransa.
Eneo bunge la Mugirango Magharibi
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo mane ya Kaunti ya Nyamira.
Mto Ndajeri
unapatikana katika kaunti ya Tana River, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
Tennessee Williams
Thomas Lannier “Tennessee” Williams III (26 Machi 1911 – 25 Februari 1983) alikuwa mwandishi kutoka nchi ya Marekani. Alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Tamthiliya mara mbili: 1948 kwa tamthiliya yake A Streetcar Named Desire, na 1983 kwa Cat on a Hot Tin Roof.
I Need a Beat
I Need a Beat ni single ya kwanza kutoka kwa rapa, LL Cool J, na ni moja kati ya matoleo mawili ya Def Jam Recordings kuwa na nembo katalogi ya namba, sambamba kabisa na Beastie Boys' "Rock Hard". Ilitolewa mnamo mwaka wa 1984 kwa ajili ya Def Jam Recordings, imetayarishwa na Rick Rubin na kutungwa na Rubin, LL Cool J na Adam Horovitz wa Beastie Boys. Baadaye wimbo ulirudiwa tena na kutumbukizwa kwenye albamu yake ya kwanza ya Radio.
Katarzyna Kiedrzynek
thumb|180px|right|Katarzyna Kiedrzynek Katarzyna Kiedrzynek (alizaliwa 19 Machi 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu ambae anacheza kama golikipa katika klabu ya wanawake ya VfL Wolfsburg kwenye ligi ya Frauen-Bundesliga nchini Ujerumani na timu ya taifa ya wanawake nchini Poland.
1316 KK
Makala hii inahusu mwaka 1316 KK (kabla ya Kristo).
Kibambam
Kibambam (pia Kipita-Uluna-Salu) ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabambam kwenye kisiwa cha Sulawesi. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kibambam imehesabiwa kuwa watu 22,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibambam iko katika kundi la Kisulawesi-Kusini. Kibambam ni lugha mojawapo katika mlolongo wa lahaja pamoja na Kiaralle-Tabulahan, Kipannei na Kiulumanda.
1317 KK
Makala hii inahusu mwaka 1317 KK (kabla ya Kristo).
Baraza la Vijana la Uingereza (BYC)
Baraza la Vijana la Uingereza (BYC) ni shirika la misaada la Uingereza ambalo linafanya kazi ya kuwawezesha na kukuza maslahi ya vijana.
BYC inaendeshwa na vijana, na iko ili kuwakilisha maoni ya vijana kwa serikali na wafanya maamuzi katika ngazi za kitaifa, Ulaya na kimataifa; na kukuza ushiriki wa vijana kwa jamii na maisha ya umma.
Kwa sehemu inafadhiliwa na Idara ya Utamaduni, Vyombo vya Habari na Michezo.
Snura Anton Mushi
Snura Anton Mushi (alizaliwa katika Hospitali ya Ocean Road jijini Dar es Salaam mwaka 1984 ni mwigizaji wa filamu kutoka Tanzania.
Elimu
Mwaka 1991 alianza safari yake ya masomo katika Shule ya Msingi Yombo Vituka jijini Dar es Salaam.
Alipomaliza darasa la saba hakuendelea kutokana na sababu zilizokuwa nje ya uwezo wake.
Shughuli
Mwaka 2006 aliaanza kazi ya usanii katika filamu ya Mfalme Seuta iliyo directiwa na Director’ wa Mwananchi Production anayeitwa Gumbo Kihorota na baadaye alicheza filamu kama Zinduna na Hitimisho.
Mwaka 2007 alijiunga na Tuesday Kihangala ‘Mr. Chuzi’ ndipo akajiunga na Jumba la Dhahabu na nyinginezo.
Pia baadae alianza rasmi kuingia kwenye Tasnia ya Muziki wa kizazi kipya
Elimu ya Haki za Binadamu
Elimu ya Haki za Binadamu hutafsiriwa kama mfumo wa kujifunza unaotengeneza elimu hitajika, maadili, na ustadi wa haki za binadamu ambao lengo lake ni kukuza utamaduni wa haki za binadamu zinazokubalika.
Aina hiyo ya elimu inafunza wanafunzi jinsi ya kudadavua uwezo wao katika masuala yahusianayo na haki za binadamu kuweza kuingiza masuala hayo katika maadili na katika kufanya maamuzi yao. . Kulingana na Amnesty International, elimu ya haki za binadamu ni namna ya kuwezesha watu kutengeneza maarifa na tabia ambayo itakuza utu na usawa ndani ya kundi, jamii na duniani kote.
Kutokuwa na ubaguzi
Mpango wa uchumi wa taifa na haki za kijamii umeeleza umuhimu wa kutokuwa na ubaguzi kwenye haki za binadamu ya elimu. Mamlaka za serikali duniani zinapaswa kuzingatia utekelezaji bila kuwa na upendeleo kwa rangi, jinsia, dini, utaifa, asili ya jamii, ama wa aina yoyote. Wanafunzi wote, wazazi na jamii kwa ujumla wana haki ya kushiriki katika maamuzi yanayoathiri shule zao ama haki yao ya elimu.
Taliban
thumb|Bendera nyeupe ya Taliban inaonyesha maneno ya [[shahada (Uislamu)|shahada.]] thumb|Wapiganaji wa Taliban, wakati wa kukera kwa 2021. thumb|Polisi wa kidini wa Taliban wakimpiga mwanamke kwa sababu alivua burka hadharani, mnamo mwaka 2001. thumb|Taliban akimuua mwanamke hadharani ambaye alikuwa ameshtakiwa kumuua mumewe, 1998. Mume huyo alikuwa mkali, na alikuwa akimpiga na kumfungia kwa miaka mitatu. thumb|Maeneo yaliyotawaliwa na Taliban mnamo 1996 ([[kijani).]] Taliban ni harakati ya kidini, kisiasa na kijeshi ya Waislamu Wasunni iliyoanzishwa mnamo mwaka 1994 wakati wa vita ya wenyewe kwa wenyewe nchini Afghanistan.
Ilitawala sehemu kubwa ya Afghanistan kati ya miaka 1996 na 2001 na baada ya kuondolewa madarakani na uvamizi wa Marekani mnamo 2001 iliendesha vita dhidi ya majeshi ya NATO pamoja na serikali mpya ya nchi. Mwaka 2021 ilishinda tena na kuchukua utawala wa Afghanistan.
Mto Rojewero (Tana River)
unapatikana katika kaunti ya Tana River, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Taliban
Harakati hiyo ina wafuasi wengi pia kaskazini magharibi mwa Pakistan, hasa kati ya Wapashtuni.
Mto Rojewero (Tana River)
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
Taliban
Chanzo
Harakati ya Taliban ilianzishwa na Mullah Mohammed Omar mjini Kandahar kusini mwa Afghanistan pamoja na wanafunzi wa madrasa yake. Wanafunzi wa madrasa huitwa "taliban" kwa lugha ya Kiajemi. Shabaha yao ilikuwa kumaliza vita ya wenyewe kwa wenyewe kwa kutumia sharia ya Kiislamu. Wafuasi wake walishinda vikundi vingine nchini hadi kutwaa mji mkuu Kabul mnamo Septemba 1996 walipotangaza Emirati ya Kiislamu ya Afghanistan. Katika vita hiyo Taliban walipata msaada wa siri kutoka Pakistan.
Utawala wa 1996-2001
Taliban ilitawala Afghanistan kati ya 1996 na 2001. Wakati huo, viongozi wake walianzisha utawala uliofuata mafundisho juu ya jamii na aina ya sharia yenye kanuni kali kuliko nchi zote za Kiislamu. Ukosoaji mwingi wa Taliban ulitoka kwa wasomi muhimu wa Kiislamu.
Walitumia kanuni za hadd katika urithi wa Kiislamu kama kukata mkono wa mwizi, kuua majambazi na kuua wazinzi kwa kuwapiga mawe. Adhabu hizo zilitolewa mara kwa mara bila daawa yaani bila kesi kuendesha kwa utaratibu.
Wanaume walipaswa kuingia msikitini wakiwa nje ya nyumba wakati wa sala.
Hasa namna yao ya kuwatendea wasichana na wanawake kwa jumla ilishtusha watu wengi duniani na pia wenyeji wengi katika miji ya nchi hiyo :
Kwa jumla Taliban hawakutambua haki za binadamu kwa wanawake. Shule za wasichana zilifungwa na wanawake hawakuruhusiwa kufanya kazi nje ya nyumba.
Kila aina ya sanaa, muziki na burudani zilipigwa marufuku kabisa chini ya utawala wao. Sanamu, uchoraji, picha, kamera, runinga, n.k. ziliharibiwa.
Kaskazini mwa nchi vita iliendelea kwa sababu wananchi wa kule walipigana kwa silaha dhidi ya Taliban.
Kupinduliwa kwa Taliban 2001
Katika kipindi cha vita hiyo wapiganaji wenye itikadi kali kutoka Pakistan na Uarabuni walikuja kuwasaidia Taliban. Kati yao alikuwa pia Osama bin Laden aliyeunda kundi la Al-Qaeda nchini Afghanistan na kupanga mashambulio yake dhidi ya Marekani. Baada ya mashambulizi ya 11 Septemba 2001 Marekani ilidai Afghanistan imtolee bin Laden kwao lakini Taliban walikataa wakidai kuona kwanza ushahidi. Hatua hiyo ilifuatwa na uvamizi wa Marekani. Lengo la uvamizi huo lilikuwa kuondoa serikali ya Taliban, kuharibu al-Qaeda na kumkamata bin Laden. Hadi mwisho wa mwaka 2001, Taliban walishindwa kote nchini na kujificha mlimani au kukimbilia Pakistan.
Kurudi kwa Taliban
Ilhali Marekani pamoja na nchi nyingine za NATO zilikabidhi madaraka mengi kwa serikali mpya ya kizalendo, Taliban walianza upya kushambulia jeshi la wageni kutoka milima ya mpakani mwa Pakistan wakitumia mara nyingi mbinu za kigaidi na kusababisha vifo vingi kati ya raia.
Katika miaka iliyofuata walizidi kushambulia jeshi la serikali ya Afghanistan na majeshi ya Marekani na nchi za NATO. Nchi za kigeni zilianza kupunguza idadi ya wanajeshi wao kwa tumaini kwamba serikali ya Afghanistan itaweza kujitetea.
Sveindís Jane Jónsdóttir
Sveindís Jane Jónsdóttir (alizaliwa 5 Juni 2001) ni mchezaji wa mpira wa miguu katika klabu ya wanawake ya VfL Wolfsburg kwenye ligi ya Frauen-Bundesliga nchini Ujerumani. Alijiunga na timu ya taifa ya Iceland mwaka 2020. Mnamo mwaka 2021 alichaguliwa kuwa mchezaji bora wa kike wa mwaka.
Taliban
Ushindi wa pili
Mnamo Februari 2020, serikali ya rais Donald Trump wa Marekani na Taliban walitia saini Mkataba wa Doha ambamo Marekani ingeondoa askari wote kutoka Afghanistan ifikapo 1 Mei 2021. Rais mpya wa Marekani Joe Biden alitangaza kuwa kuondoka kwa nchi yake kutoka Afghanistan kutaanza Mei 1, 2021 na kumalizika mnamo Septemba 11, 2021, ambayo itakuwa miaka 20 haswa tangu mashambulio ya 11 Septemba. Taliban waliahidi kutoshambulia wanajeshi wa Marekani lakini waliongeza mashambulio yao dhidi ya jeshi la serikali.
Baada ya kuondoka kwa wanajeshi wa NATO na idadi kubwa ya Wamarekani, Taliban walianza kuvamia maeneo mengi ilhali nguvu ya jeshi la kitaifa liliporomoka. Mnamo 15 Agosti 2021, rais wa Afghanistan aliondoka nchini na Taliban waliteka Kabul.
Mwisho wa Agosti 2021, Taliban walidhibiti nchi yote isipokuwa jimbo la Panjshir, wapinzani walipojipanga chini ya aliyekuwa makamu wa rais Amrullah Saleh aliyetangaza kwamba amechukua nafasi ya rais kufuatana na katiba ya jamhuri.
Baada ya kutwaa Kabul, wasemaji wa Taliban walitangaza kwamba wanataka kufuata siasa tofauti kiasi na ile ya zamani. Wasemaji walidai kwamba wataruhusu wanawake kufanya kazi na wasichana kusoma, kama wanakubali kuvaa hijabu. Walitangaza pia kwamba watasamehe wananchi wote waliowahi kupigana nao. Hata hivyo, Waafghanistan wengi walijaribu kukimbia nchi kwa njia mbalimbali.
Lambo la Kihansi
Bwawa la Kihansi lina uwezo wa kuzalisha hadi megawatts 180 (241,384 hp) ambapo linachangia asilimia 13 ya umeme unaozalishwa nchini Tanzania.
Mahali
Bwawa la Kihansi, ambalo limetokana na lambo hilo, linapatikana kusini mwa Tanzania kukatisha mto Kilombero katika korongo la Kihansi baada ya kukutana na mto ulanga. Kutoka Dar es Salaam inakadiriwa kuwa kilometa 643 kusini, wakati kutoka Iringa inakadiriwa ni kilometa 168 kusini, mpakani mwa Wilaya ya Mufindi na Wilaya ya Kilombero.
Historia
Bwawa la Kihansi linamilikiwa na shirika la umeme la Tanzania TANESCO. Lilianza kujengwa mnamo Julai 1995 likakamilika na kisha kufunguliwa na Rais wa awamu ya tatu wa Tanzania, Benjamin W. Mkapa tarehe 10 Julai 2000.
Ujenzi wake uligharimu kiasi cha dola za Kimarekani milioni 275.
Orodha ya lugha za Timor-Mashariki
Orodha hii inahusu lugha za Timor ya Mashariki:
1318 KK
Makala hii inahusu mwaka 1318 KK (kabla ya Kristo).
Kibali (Indonesia)
Kibali ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabali kwenye visiwa vya Bali na Nusa Penida. Pia Wabali wamehamia visiwa vya Sulawesi na vya Lombok. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kibali imehesabiwa kuwa watu 3,330,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibali iko katika kundi la Kibali-Sasak-Sumbawa. Isichanganywe na lugha nyingine ziitwazo Kibali nchini za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo na Nigeria.
Kibanda
Kibanda ni lugha ya Kiaustronesia nchini Indonesia inayozungumzwa na Wabanda kwenye visiwa vya Kei. Kwa asili Wabanda wametoka kisiwa cha Banda lakini lugha ya Kibanda imeachwa kuzungumzwa huko. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kibanda imehesabiwa kuwa watu 3000. Kwa vile Wabanda wengi wameanza kuacha lugha yao, Kibanda imekaribia kutoweka. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kibanda iko katika kundi la Kimaluku.
Lahoda
Chemba ni kata ya Wilaya ya Chemba, Mkoa wa Dodoma, Tanzania, yenye msimbo wa posta namba 41826.
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 8,386.
Mto Walesa
unapatikana katika kaunti ya Tana River, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
Magnus Mwalunyungu
Magnus Mwalunyungu (25 Agosti 1930 - 13 Februari 2015) alikuwa askofu Mkatoliki nchini Tanzania.
Aliwekwa wakfu na Kardinali Laurean Rugambwa mwaka wa 1992. Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Tunduru-Masasi hadi 2005, alipostaafu.
Tarafa ya Seydougou
Tarafa ya Seydougou (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Seydougou) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Gbéléban katika Mkoa wa Kabadougou ulioko kaskazini-magharibi mwa Cote d'Ivoire.
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 4,397.
Makao makuu yako Seydougou (mji).
Hapa chini ni majina ya vijiji 7 vya tarafa ya Seydougou na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
• # Badouala (360)
Mboliboli
Mboliboli ni kata ya Wilaya ya Iringa Vijijini, Tanzania, yenye msimbo wa posta namba 5256 .
Tarafa ya Seydougou
• # Balala (604)
Mboliboli
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 51,228.
Tarafa ya Seydougou
• # Gbessasso (645)
• # Kabala (391)
• # Kohouéna (489)
• # Sandjougouna (395)
• # Seydougou (1 513)
Waarusha
Waarusha ni kabila la watu linalopatikana kaskazini mwa Tanzania katika eneo la mlima Meru, Mkoa wa Arusha. Lugha yao ni Kiarusha inayohesabiwa kama lahaja ya Kimaasai. Wakati wa kuja kwa wakoloni hao walikuwa wakazi wa eneo la mji wa Arusha wa leo.
Asili ya Waarusha
Kuna mawazo mawili juu ya asili ya Waarusha.
Wengine wanasema asili yao ni kundi la Wamaasai walioshindwa katika vita kati ya Wamaasai na hivyo kutafuta kimbilio kati ya wakulima; walianza kulima wenyewe na hivyo kutofautiana na Wamaasai wengine.
Wengine wanasema asili yao ni Wapare waliohamia mlima Meru kufuatana na mapatano na Wamaasai. Hapo walianza kutumia lugha ya Wamaasai na kupokea desturi nyingine. Wakati wa sotoka kubwa ya 1892 Wamaasai ambao mifugo yao walikufa wote walijiunga na Waarusha na hivyo kuimarisha athira ya utamaduni wa Kimaasai kati yao. waarusha walitokea meru.
Kwa namna yoyote katika eneo la mlima Meru Waarusha walikuwa majirani wa karibu na Wameru wanaosema kwa lugha karibu na ya Wachagga. Wameru waliwahi kufika Meru mapema wakakalia sehemu za juu zaidi mlimani wakati Waarusha walianza chini zaidi. . Mwanzoni walipigana kati yao lakini baadaye walianza kushirikiana kwa karibu hadi mwaka 1881 Wameru walikaribishwa kuunga vijana wao katika rika mpya ya Waarusha iliyoitwa "talala".
Zamani ya ukoloni
Katika miaka ya 1880 wakoloni Wajerumani walianza kufika katika eneo la Kilimanjaro kati ya Wachagga. Wakati ule Waarusha walikuwa wakishirikiana na machifu wa Wachagga katika vita vyao.
Makubaliano juu ya Haki za Watoto
Makubaliano juu ya Haki za Watoto ni makubaliano juu ya Haki za binadamu inayotetea haki za kiraia, za kisiasa, za kiuchumi, za kijamii, za kiafya na za kitamaduni za watoto.
Waarusha
Zamani ya ukoloni
Waarusha waliathiriwa sana na uenezi wa ugonjwa wa sotoka wa 1892 ulioua asilimia kubwa ya ng'ombe nchini. Wakidhoofishwa vile hata wakoloni Wajerumani walianza kufika wakajaribu kutawala maeneo.
Tarafa ya Samango
Tarafa ya Samango (kwa Kifaransa: Sous-préfecture de Samango) ni moja kati ya Tarafa 3 za Wilaya ya Gbéléban katika Mkoa wa Kabadougou ulioko kaskazini-magharibi mwa Cote d'Ivoire.
Waarusha
Zamani ya ukoloni
Wajerumani waliingia polepole katika eneo la mlima Meru. Mara ya kwanza Waarusha walikutana nao mwaka 1881 wakati ambako kundi dogo la Wajerumani chini ya Hermann von Wissmann pamoja na Wachagga wa Moshi na kundi la Waarusha walishambulia Kibosho; mwaka 1885 walishambuliwa na Wajerumani kutoka Moshi chini ya Kurt Johannes kama kisasi kwa mashambulio yao dhidi ya makabila yaliyoshirikiana na Wajerumani.
Tarafa ya Samango
Mwaka 2014 idadi ya wakazi ilikuwa 11,215.
Waarusha
Zamani ya ukoloni
Mwaka 1896 Ovir na Segebrock, wamisionari Wajerumani Walutheri waliuawa na vijana Waarusha; hapo kapteni Johannes alirudi na askari zake na kundi kubwa la Wachagga na kuharibu nchi ya Waarusha na Wameru mara mbili katika miaka 1896 na 1897.
Tarafa ya Samango
Makao makuu yako Samango (mji).
Hapa chini ni majina ya vijiji 15 vya tarafa ya Samango na idadi ya wakazi mwaka 2014 :
• # Blamadougou (658)
• # Dabadougou-Mafélé (983)
• # Gbéréla (505)
• # Gouarini (697)
• # Iradougou (720)
• # Kogona (650)
• # Lossogo (665)
• # Mahandouni (409)
• # Samango (674)
• # Sellé (471)
• # Siensoni (347)
• # Somokro (330)
• # Tougousso (1 121)
1319 KK
Makala hii inahusu mwaka 1319 KK (kabla ya Kristo).
Jurgita Mačikunytė
Jurgita Mačikunytė (alizaliwa 12 Januari, 1984), ni mwamuzi wa mpira wa miguu kutoka nchini Lituanya na mchezaji wa zamani aliyecheza kama golikipa katika timu ya taifa ya wanawake ya Lituanya.
Ushiriki kimataifa
Mačikunytė alichezea timu ya wanawake Lituanya wakati wa mchujo wa michuano ya UEFA ya wanawake mwaka 2009.
Janina Minge
thumb|180px|right|Janina Minge (2023) Janina Madeleine Minge (alizaliwa 11 Juni 1999) ni mchezaji wa mpira wa miguu wa nchini Ujerumani. Janina anacheza kama kiungo wa klabu ya wanawake ya SC Freiburg kwenye ligi ya Frauen-Bundesliga na timu ya taifa ya Ujerumani U20.
Emirates (uwanja wa mpira)
thumb|296x296px|Uwanja wa Emirates Emirates ni uwanja wa nyumbani wa timu ya Uingereza Arsenal FC. Uwanja huu unapatikana huko Holloway London nchini Uingereza.
Mnamo mwaka 1997, Arsenal ilielezea uwezekano wa kuhamia kwenye uwanja mpya, baada ya kukataliwa ruhusa ya kupanga na Baraza la Islington ili kupanua ardhi yake ya Highbury.
Hasret Kayikçi
thumb|180px|right|Hasret Kayikçi Hasret Kayikçi (alizaliwa 6 Novemba 1991) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Ujerumani ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya wanawake ya SC Freiburg na timu ya taifa ya wanawake nchini Ujerumani.
Orodha ya lugha za Fiji
Orodha hii inataja lugha za Fiji:
Nyanda za juu za Ethiopia
300px|thumb|[[Ramani ya Ethiopia.]] thumb|Milima ya Semien. Nyanda za juu za Ethiopia ni eneo la milima mirefu nchini Ethiopia zikienea hadi Eritrea. Sehemu kubwa za eneo hilo zina kimo za kuanzia mita 1,500 juu ya usawa wa bahari, na vilele vya milima mirefu zaidi vinafikia mita 4,500.
Jiografia
Nyanda za juu zinagawanywa katika sehemu mbili zinazotengwa na Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki.
Upande wa kaskazini-magharibi wa nyanda za juu huwa na majimbo ya Amhara na Tigray pamoja na milima ya Semien. Kilele chake ni Ras Dashen (m 4,550) ambayo ni mlima mrefu wa Ethiopia. Ziwa Tana ambalo ni chanzo cha Nile ya buluu liko pia katika sehemu ya kaskazini magharibi ya Nyanda za Juu za Ethiopia.
Sehemu ya kusini mashariki iko zaidi ndani ya Jimbo la Oromia. Milima ya Bale ni karibu sawa kwa kimo na ile ya Semien. Mlima Tullu Demtu (m 4,337) ni mlima mrefu wa pili nchini Ethiopia.
Miji mikubwa ya nchi iko kwenye mwinuko wa mita 2,000 - 2,500 juu ya usawa wa bahari, ikiwa pamoja na Addis Ababa na miji mikuu ya kihistoria kama vile Gondar na Axum.
Patience Okon George
Patience Okon George (alizaliwa 25 Novemba 1991) ni mwanariadha wa Nigeria. Alishiriki katika mashindano ya mita 400 katika Mashindano ya Dunia ya Riadha ya 2015 huko Beijing, Uchina na pia katika michezo ya Olimpiki ya Rio ya 2016. George ni mshindi mara mbili wa medali ya shaba katika mashindano ya Afrika ya mbio za mita 400. Yeye pia ni bingwa wa kitaifa wa Nigeria mara tatu katika mbio za mita 400.
Nyanda za juu za Ethiopia
Jiolojia
thumb|[[Kaldera ya volkeno Dendi.]] Nyanda za juu za Ethiopia zilianza kwenda juu miaka milioni 75 iliyopita wakati magma kutoka koti ya Dunia ilipanda juu. Eneo la miamba iliyopandishwa juu iligawiwa takriban miaka milioni 22–25 iliyopita kwa kutokea kwa Bonde la Ufa. Pamoja na sehemu mbili za milima iliyopo upande wa Afrika, milima kwenye kusini ya Rasi ya Uarabuni ina jiolojia ileile na hivyo ni tawi la nyanda za juu za Ethiopia zilizotengwa leo na ufa mkubwa uliojazwa maji ya Bahari ya Shamu. right|thumb|Nyanda za juu za kaskazini, nyuma Mlima [[Ras Dashan.]]
Orodha ya mito ya wilaya ya Apac
Orodha ya mito ya wilaya ya Apac inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda kaskazini kabla ya kumegwa ili kuunda wilaya mpya ya Kwania.
Valentine Goby
alt=Valentine Goby mnamo 2011|thumb|Valentine Goby mnamo 2011 Valentine Goby (alizaliwa Grasse mnamo mwaka 1974) ni mwandishi wa Ufaransa.
Wasifu
Alianza taaluma yake katika Accenture ambapo alifanya kazi kama Rasilimali Watu kutoka 1999 hadi 2001. Hakuacha kuandika, na alichapisha riwaya yake ya kwanza mnamo 2002 katika Éditions Gallimard: La Note sensible. Alikua mwalimu wa fasihi na michezo, taaluma ambayo alifanya kazi chuoni kwa miaka minane kabla ya kujitolea kabisa kwa uandishi. Kwa sasa yeye ni mhadhiri katika Sciences Po kwenye warsha za fasihi na uandishi, mshauri wa fasihi kwa tamasha la vitabu la Metz 2017, na mwandishi wa gazeti la La Croix kuanzia Septemba 2016 hadi Januari 2017. Mbali na machapisho yake 13 katika fasihi ya jumla, anaandika kazi muhimu kwa vijana.
Kileo
Kileo ni kata ya Wilaya ya Mwanga, Tanzania, yenye msimbo wa posta namba 25510.
Wakati wa uchaguzi mkuu wa mwaka 2015, idadi ya wakazi wa kata ilikadiriwa kuwa watu 14,635.
Mto Wilesa
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
1302 KK
Makala hii inahusu mwaka 1302 KK (kabla ya Kristo).
1301 KK
Makala hii inahusu mwaka 1301 KK (kabla ya Kristo).
Mto Rayito
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Eneo bunge la Ol Jorok
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo matano ya Kaunti ya Nyandarua.
Theodor Curtius
thumb|282x282px|Theodor Curtius Geheimrat Julius Theodor Curtius (27 Mei 1857 - 8 Februari 1928) alikuwa profesa wa Kemia wa Ujerumani katika Chuo Kikuu cha Heidelberg. Yeye ndiye aliyegundua kampaundi nyingi za diazo, hydrazini (H2N.NH2) na asidi hidrazoiki (HN3).
Alisoma kemia na mwenzie Robert Bunsen katika Chuo Kikuu cha Heidelberg na Hermann Kolbe katika Chuo Kikuu cha Leipzig, alipata udaktari wake mwaka 1882 huko Leipzig.
Baadaye alifanya kazi kutoka mwaka 1884 hadi 1886 na Adolf von Baeyer katika Chuo Kikuu cha Munich, Curtius akiwa mkurugenzi wa idara ya kemia ya uchambuzi katika Chuo hicho hadi 1889.
Isidora Mpumbavu
Habari zake zimeripotiwa hasa katika kitabu Historia Lausiaca kilichoandikwa na Palladius wa Galatia miaka 419-420.
Mfano wake wa kujinyenyekesha uliathiri sana Mababu wa jangwani na vizazi vilivyofuata, hasa Urusi.
Riola Xhemaili
Riola Xhemaili (alizaliwa Machi 5, 2003) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Uswisi ambaye anacheza kama kiungo wa timu ya wanawake ya SC Freiburg na timu ya taifa ya Uswisi.
Kristina M. Johnson
Kristina M. Johnson (amezaliwa 7 Mei 1957) ni mhandisi na afisa wa zamani wa serikali ya Marekani ambaye aliwahi kuwa chansela wa 13 wa Chuo Kikuu cha Jimbo la New York kutoka Septemba 2017 hadi Juni 2020.
Isidora Mpumbavu
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Riola Xhemaili
Maisha yake
Xhemaili ana dada mkubwa na pacha yake Rion. Baba yake na wajomba zake wawili walikuwa pia wachezaji mpira. Kuanzia chini ya miaka 11 hadi chini ya miaka 15 alicheza mpira wa miguu nafasi ya kiungo pamoja na Rion kwenye klabu ya Solothurn.
Raymond Mwanyika
Raymond Mwanyika (1930 - 24 Oktoba 2013) alikuwa askofu Mkatoliki nchini Tanzania.
Aliwekwa wakfu na Kardinali Laurean Rugambwa mwaka wa 1971. Tangu mwaka huo alikuwa askofu wa Jimbo la Njombe hadi 2002, alipojiuzulu.
Susanna Al-Hassan
Susanna Al-Hassan au Susan Alhassan (27 Novemba 1927 – 17 Januari 1997) alikuwa mwandishi na mwanasiasa kutoka Ghana, ambaye mwaka 1961 alikua mwanamke wa kwanza wa Ghana kuteuliwa kuwa waziri. Alikuwa mwanamke wa kwanza Mwafrika kushikilia wadhifa wa baraza la mawaziri uko Ghana na akawa mbunge wa eneo la Kanda ya Kaskazini wakati huo kati ya 1960 na 1966. Pia aliandika vitabu kadhaa vya watoto.
Kazi
Mfaidika wa Mswada wa Uwakilishi wa Watu (Wanachama Wanawake) wa 1960, Al-Hassan alirudi bila kupingwa kama mbunge anayewakilisha Mkoa wa Kaskazini mnamo Juni 1960. Alichukua nyadhifa mbalimbali za uwaziri, baadhi yake zilidumu kwa muda mfupi huku nyingine zikiunganishwa au kuongezwa. Kuanzia 1961 hadi 1963, alikuwa Naibu Waziri wa Elimu katika serikali ya jamhuri ya Nkrumah. Kuanzia 1963 hadi 1966, na tena mnamo 1967, alikuwa Waziri wa Masuala ya Jamii. Katika kipindi hicho mwaka 1965, Nkrumah alimteua kuwa Waziri wa Ustawi wa Jamii na Maendeleo ya Jamii.
Agapiti Ndorobo
Aliwekwa wakfu na Kardinali Polycarp Pengo mwaka wa 1995. Tangu mwaka huo, ni askofu wa Jimbo la Mahenge.
Kwa asili, Askofu Ndorobo ni Mrangi.
Svenja Fölmli
Svenja Fölmli (alizaliwa 19 Agosti 2002) ni mchezaji wa mpira wa miguu nchini Uswisi ambaye anacheza kama mshambuliaji wa klabu ya SC Freiburg na timu ya taifa ya wanawake ya Uswisi. Staili yake ya uchezaji imefananishwa na mchezaji Kylian Mbapé.
Ines Eichmüller
thumb|Ines Eichmüller Ines Eichmüller (alizaliwa 1 Mei 1980) ni mwanasiasa na mwanaharakati wa kisiasa nchini Ujerumani. Pia ni mwanachama mwanzilishi wa shirika rasmi la vijana la chama cha kisiasa cha Chama cha Kijani cha Ujerumani, na aliwahi kuwa msemaji wa kitaifa wa Vijana wa chama cha kijani tangu mwaka 2003 hadi 2005.
Eichmüller alihudumu kama rais wa Baraza la Shirikisho la Wanawake la Chama cha Kijani tangu mwaka 2004 hadi 2010 na, mnamo mwaka 2009, alikuwa msemaji wa tawi la Gostenhof la chama. Ines Eichmüller ameolewa na Tessa Ganserer,mtu wa kwanza aliyebadili jinsia waziwazi aliyekua akihudumu katika bunge la Ujerumani.
Mto Bil Bil
ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Tana River, kusini mashariki mwa Kenya (eneo la pwani).
Maji yake yanaishia katika Mto Tana na hatimaye Bahari ya Hindi.
1303 KK
Makala hii inahusu mwaka 1303 KK (kabla ya Kristo).
Amina Rizk
Maisha
Amina Rizk alitokea katika familia yenye kipato cha chini. yeye na shangazi yake, Amina Mohamed, alihamia Cairo na mama zake; wawili hao walifungiwa ndani ya nyumba baada ya maonyesho yao ya kwanza ya theatrical. Alikuwa maarufu kwa majukumu yake kama mama mwenye moyo wa aina yake katika michezo na filamu, akionekana katika picha kubwa kama vile Doa al karawan mnamo mwaka 1959 ambapo alionekana pamoja na waigizaji kama vile [Faten Hamama]] na [Ahmed Mazhar], na Bidaya wa nihaya, ambapo alipewa jukumu la Mama kwa [Omar Sharif]], Farid Shawqi na [Sanaa Gamil]. Pia aliigiza katika mfululizo wa televisheni kati ya miaka ya 1980 hadi kifo chake kabla ya hapo alikuwa akipiga picha za mfululizo wa televisheni kwa mwezi mtukufu wa Ramadhani.
Lambo la Bujagali
Lambo la Bujagali, lililoko karibu Jinja, Uganda, lilikamilika mnamo Novemba 2011. Hapo maji yake yalifunika maporomoko ya Bujagali (au Budhagali), yaliyokuweko huko mto Nile ulikotoka ziwa Viktoria hivi kwamba wataalamu wengine waliyahesabu kuwa chanzo cha Nile.
Njegere ya kizungu
thumb|Mmea wa Ngegere ukiwa na maua Njegere za kizungu (jina la kisayansi kwa Kilatiniː Pisum sativum) ni mbegu za aina ya mimea ambayo hukuzwa sehemu mbalimbali za dunia.
Milima ya Zagros
350px|thumb|Maeneo ya milima ya Zagros nchini Iran (mstari mwekundu) thumb|[[Mlima Dena, kilele cha juu katika milima ya Zagros.]] Milima ya Zagros (kwa Kifarsi: کوه‌های زاگرس kuh-haye zagros) ni safu ya milima katika magharibi na kusini-magharibi nchini Iran ikienea pia katika Iraki na Uturuki.
Njegere ya kizungu
Mimea hii inapatikana katika spishi za Dicotyledonae katika himaya Plantae. Mbegu za njegere za kizungu ni za mviringo kwa asili yake.
Njegere za kizungu zipo katika makundi mbalimbali kulingana na rangi za maua kama vile nyeupe, nyekundu na njano.
Milima ya Zagros
Miinuko ya juu zaidi katika Milima ya Zagros ni Zard Kuh (mita 4,548) na mlima Dena (m 4,359).
Eneo la Zagros ni sehemu muhimu ya uzalishaji wa mafuta ya petroli.
Orodha ya lugha za Kaledonia Mpya
Orodha hii inahusu lugha za Kaledonia Mpya:
Azimio la Vienna na mpango wa utekelezaji
Azimio la Vienna na mpango wa utukelezaji lijulikanalo kama VDPA (Vienna Declaration and Programme of Action), ni azimio juu ya haki za binadamu lililopitishwa kwa makubaliano katika Mkutano wa Kimataifa juu ya Haki za Binadamu mnamo 25 Juni 1993 huko Vienna, Austria.
Wadhifa wa kamishna wa umoja wa mataifa wa haki za binadamu uliopendekezwa na azimio hili, ulianzishwa baada ya kutengenezwa kwa makubaliano namba 48/121 ya Mkutano Mkuu (United Nations General Assembly Resolution 48/121).
Eneo bunge la Samburu Magharibi
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo matatu ya Kaunti ya Samburu.
Mariano, Yakobo na wenzao
Mariano, Yakobo na wenzao Sekondiani, Konkordi, Marinus, Heliodori, Saturnini, Silvani na wengineo wengi (walifia dini Lambesa, leo nchini Algeria, 259) walikuwa Wakristo waliouawa kwa upanga kwa ajili ya imani yao wakati wa dhuluma ya kaisari Valeriani.
Mariano alikuwa msomaji aliyekwishapitia kishujaa dhuluma ya kaisari Decius kwa kuungama imani yake. Katika hiyo mpya alikamatwa pamoja na rafiki yake Yakobo shemasi na baada ya kuvumilia mateso mengi ya kikatili huku wakifarijiwa na Mungu, waliuawa pamoja na wenzao.
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Mousa Dembele
thumb|239x239px|Mchezaji Mousa Dembélé akichezea [[timu yake ya taifa ya Ubelgiji.]] Mousa Dembélé (amezaliwa tarehe 6 Julai mwaka 1987) ni mchezaji wa kitaalamu anayecheza kama kiungo wa klabu ya Tottenham Hotspurs iliyopo ligi kuu Uingereza na timu ya taifa ya Ubelgiji.
Mariano, Yakobo na wenzao
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 6 Mei.
1304 KK
Makala hii inahusu mwaka 1304 KK (kabla ya Kristo).
Mousa Dembele
Dembélé alianza kazi yake ya uchezaji katika klabu ya Germinal Beerschot iiliyopo nchini Ubelgiji. Dembélé alihamia katika ligi kuu ya uingereza mwaka 2010 katika klabu ya Fulhamu na baadaye kujiunga na Tottenham Hotspurs kwa £ milioni 15.
Eneo bunge la Samburu Kaskazini
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo matatu ya Kaunti ya Samburu.
Mto Akokoro
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Eneo bunge la Samburu Mashariki
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo matatu ya Kaunti ya Samburu.
Mto Alango (Apac)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Bill McKibben
thumb|337x337px|Bill McKibben William Ernest McKibben (alizaliwa 8 Desemba 1960) ni mwanamazingira, mwandishi, na mwanahabari wa nchini Marekani ambaye ameandika kwa mapana juu ya athari za ongezeko la joto duniani. Pia ni Mwanazuoni mashuhuri wa Schumann katika Chuo cha Middlebury na kiongozi wa kampeni ya hali ya hewa katika shirika la 350.org. Ameandika vitabu kadhaa kuhusu mazingira, ikiwa ni pamoja na The end of Nature (1989), kuhusu mabadiliko ya hali ya hewa pamoja na Falter: Has the Human Game Begun to Play Itself Out? (2019) kuhusu hali ya changamoto za kimazingira zinazowakabili wanadamu na matarajio ya siku zijazo.
Mnamo 2010, McKibben na shirika la 350.org walianzisha chama cha 10/10/10, ambacho kiliitisha zaidi ya matukio 7,000 katika nchi 188 duniani kote,  kama alivyokuwa ameuambia mkutano mkubwa katika Chuo cha Warren Wilson muda mfupi kabla ya tukio. Mnamo Disemba 2010, 350.org iliratibu mradi wa sanaa wa kiwango cha sayari, na kazi nyingi kati ya 20 zikionekana kwa satelaiti.
1305 KK
Makala hii inahusu mwaka 1305 KK (kabla ya Kristo).