cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zambia
Jamhuri ya Zambia ni nchi ya Kusini mwa Afrika isiyo na mwambao baharini.
Mji mkuu ni Lusaka (wenye wakazi 1,747,152 mwaka 2010).
Jina
Jina limetokana na mto Zambezi. Jina la zamani za ukoloni (hadi 1964) lilikuwa "Northern Rhodesia".
Jiografia
Nchi kwa sehemu kubwa ni nyanda za juu kuanzia mita 1.000 hadi 1.400 juu ya UB. Milima ya Muchinga imepanda hadi mita 2.164, kilele cha juu kabisa kiko kwenye mita 2.301 huko milima ya Mafinga Hills.
Historia
Wakazi wa kwanza huaminiwa kuwa wawindaji wa jamii ya Wasani na Watwa.
Katika karne za kwanza za milenia ya 1 BK walifika wahamiaji Wabantu wenye ujuzi wa kilimo na uhunzi.
Baada ya wapelelezi Wazungu kufika katika karne ya 18, Zambia ikawa nchi lindwa ya Uingereza kwa jina la Northern Rhodesia mwishoni mwa karne ya 19.
Tarehe 24 Oktoba 1964, Zambia ikawa huru na waziri mkuu Kenneth Kaunda akawa rais wa kwanza.
Chama chake cha kijamaa United National Independence Party (UNIP) kilitawala kuanzia mwaka 1964 hadi 1991, kikiwa chama pekee halali kuanzia mwaka 1972.
Baada ya Kaunda kuanguka, Frederick Chiluba wa Movement for Multi-Party Democracy alitawala tangu mwaka 1991, akafuatwa na Levy Mwanawasa (2002-2008).
Aliyefuata tena ni rais Rupiah Banda (2008-2011), halafu Michael Sata wa Patriotic Front party (2008-2014).
Baada ya kifo chake, Guy Scott alikaimu hadi uchaguzi wa tarehe 20 Januari 2015, ambapo Edgar Lungu alipata kuwa rais wa sita.
Watu
Wakazi wa Zambia ni wasemaji wa lugha za Kibantu katika makabila 73. Makubwa ndio Wabemba (19%), Watonga (13.6%), Watumbuka, Wachewa, Walozi, Walunda, Waluvale, Wakaonde, Wankoya na Wanyanja-. Hata hivyo lugha rasmi ni Kiingereza.
Idadi kubwa ni wakulima wa kujitegemea, ingawa 44% wanaishi mijini.
Upande wa dini, karibu wote ni wafuasi wa Ukristo ambao ndio dini rasmi kwa mujibu wa katiba ya nchi. 75.3% ni Waprotestanti, 22% ni Wakatoliki na wengine wana dini ya aina nyingine au ni wakanamungu.
Face to Face
Face to Face ilikuwa albamu ya saba kutoka kwa kundi la  Kiireland la Westlife. Albamu ilitolewa tar. 31 Oktoba 2995. Pamoja na nyimbo nyingine, lakini albamu hii ina nyimbo nyingi zenye miondoko ya pop. Single ya kwanza katika albamu hii, ni wimbo wa kurudiwa wa kundi la  Secret Garden ulioitwa You Raise Me Up. Single hii ndiyo iliyolirudisha kundi hili katika nafasi nzuri kimuziki baada ya albamu ya Allow Us to Be Frank  ya mwaka 2004  kushindwa kufanya vizuri.Single ya pili pia ilikuwa ni ya kurudiwa, wimbo wa  "When You Tell Me That You Love Me"  wimbo kutoka kwa Diana Rose. Single ya tatu na ya mwisho ilikuwa wimbo wa Amazing wimbo kutoka kwa Westlife wenyewe.
Wimbo wa "That's Where You Find Love" ulitoka kwa ajili ya redio za nchini Ufilipino kwa jili ya kutangaza tamasha la kundi hili lililoitwa  Face To Face Tour lilifanyaka mwaka 2006. Wimbo wa "Hit You With The Real Thing" ukiendelea kufanya vizuri katika chati mbalimbali nchini New Zealand katika kutangaza tamasha lao la Back Home Tour lililofanyika mwaka 2008. Albamu hii ilijumuisha nyimbo za kurudiwa kama vile, wimbo kutoka kwa kundi la The Eagles wimbo wa Desperado pamoja na wimbo kutoka kwa kundi la Backstreet Boys ambao upo katika albamu yao ya mwaka 2005 Neve Gone. Pia wimbo wa ''Colour My World' wa Nick Carter, na  "Heart Without A Home".
Albamu ya "Face to Face" kutoka kwa Westlife ilikuwa ni albamu ya tano kutoka kwa kundi hili kuwahi kufika katika nafasi ya kwanza katika kipindi cha miaka saba, na kufanikiwa kuuza nakala zaidi ya milioni 1.3 nchini Uingereza na kuuza nakala milioni 6, dunia nzima. Albamu hii ilishika nafasi ya #7 na nafasi #129 nchini Uingereza katika chati ya mwisho wa mwaka kwa mwaka 2005, na mwaka 2006 hivyo hivyo.Pia albamu inayoongoza katika albamu zilizotengenezwa katika studio za Sony BMG Entertainment kwa mwaka 2005. Albamu hii ilishikaanafasi ya #1 katika chati ya nchini Australia ya ARIA kwa kipindi cha wiki nne, hii ikiwa ni mwezi Machi mwaka 2006. na pia ilishika nafasi ya 25 katika albamu zilizoongoza kwa mauzo nchini Australia kwa mwaka 2006
Orodha ya nyimbo
Ukumbuso
Soko la Hisa la Ghana
Soko la Hisa la Ghana ndilo soko kuu la hisa nchini Ghana. Soko hili lilianzishwa Julai 1989 na biashara kuanza 1990. Sasa lina Makampuni 30 yaliyotajwa na vifungo viwili vwa ushirika. Aina zote za dhamana zinaweza kitajwa. Vigezo vya kutajwa ni pamoja na utoshelevu wa pesa, faida, kueneza kwa hisa, miaka ya kuwepo na ufanisi wa usimamizi. GSE iko katika mji wa Accra.
Face to Face
Orodha ya nyimbo
A "Maybe Tomorrow" ulijumuishwa katika albamu za Uingereza, Ireland na Korea ya Kusini. B Nyimbo za akustika zilijumuishwa katika toleo la nchini Japan
Face to Face Tour 2006
HIii ni ziara ya tano ya Kunidi la Westlife. Walijiwekea malengo ya kufanya matamasha katika viwanya vidogo vidogo ili kuonesha uhalisia wa jina lenyewe la tamasha "Face To Face" likimaanisha Uso Kwa Uso
Soko la Hisa la Ghana
Historia na Shughuli
Tangu kuanzishwa kwake, Matajo yote yanajumuishwa katika indexi kuu, ya GSE All-Share Index. Mwaka 1993, GSE ilikuwa index ya sita bora katika kufanya kazi kati ya soko zinazojitokeza, na dhati inayoongezeka ya 116%. Mwaka 1994 ilikuwa indexi inayofanya bora zaidi kati ya masoko yanayoibukia, kupata 124.3% katika ngazi ya indexi yake. Indexi ya 1995 ilikuwa ya kukatisha tamaa kwani ilikuwa na 6.3% pekee, upande mdogo kwa sababu ya bei ghali na riba. Ukuaji wa Indexi mwaka 1997 ulikuwa 42%, na mwisho wa 1998 ilikuwa 868,35.Mwezi Oktoba 2006, dhamana ya soko la hisa la Ghana ilikuwa kama (Bilioni $ 11.5) cedis Bilioni 111,500.
Tarehe 31 Desemba 2007, dhamana ya Soko hilo ilikuwa Bilioni 131,633.22. Mwaka 2007 indexi ilipandisha dhamana kwa asilimia 31.84.
Sekta ya viwanda na sekta ya utengenezeshaji pombe ndizo ziko kwa wingi katka soko hilo. Ya tatu ni sekta ya benki wakati makampuni mengine yaliyotajwa kuangukia katika makampuni ya bima, madini na sekta ya mafuta. Makampuni mengi yaliyotajwa ni ya Ghana lakini kuna baadhi ya makampuni ya kimataifa.
Ingawa wawekezaji wasio wakazi wa Ghana wanaweza kuhusika katika kubadilishana dhamana bila kupata ruhusa kabla ya kubadilishana, kuna baadhi ya vikwazo vya wawekezaji ambao si wakazi wa Ghana. Mipaka ya sasa ya aina yote ya wawekezaji wasio wakazi wa Ghana (kama ni kitaasisi au kibinafsi) ni kama ifuatavyo: mwekezaji mmoja (yaani mtu ambaye si wa Ghana na anayeishi nje ya nchi) anaruhusiwa kumiliki hadi 10% ya kila usawa. Pili, kwa kila usawa, wawekezaji wa kigeni wanaweza kushikilia jumla ya 74% (katika mazingira maalum, hii inaweza kuondolewa).Mipaka hii haihusishi hisa za Ashanti Goldfields.Vikwazo hivi viliondolewa na Tendo la Ubadilishaji wa Nje, 2006 (Tendo 723).
Kuna 8% kodi ya zuio kwa mapato ya hisa kwa wawekezaji wote. Faida za dhamana zilizotajwa katika hisa zitabaki bila kodi hadi 2015. Kuondolewa kwa kodi hii ni kwa wawekezaji wote katika Hisa. Hakuna kanuni za udhibiti wa kubadilishana juu ya kusajili kwa pesa asili za uwekezaji, faida, gawio, malipo ya riba, anarudi na mapato mengine husika.
Mošovce
Mošovce (1380 wakazi) ni kaya muhimu katika Slovakia kati na mengi ziara kongwe, na nafasi kwa uzaliwa kwa ushairi msanii kikuu Slovak, Ján Kollár.
1352
Makala hii inahusu mwaka 1352 BK (Baada ya Kristo).
Muharram
Muharram (kwa Kiarabu: محرم ) ni mwezi wa kwanza katika kalenda ya Kiislamu. Ni kati ya miezi minne mitakatifu ya mwaka.
Makumbusho ya Esiẹ
Makumbusho ya Esiẹ ni makumbusho yanayopatikana katika mji wa Esiẹ, jimbo la Kwara, nchini Nigeria. Hayo ni makumbusho ya kwanza kuanzishwa nchini Nigeria na kufunguliwa mwaka 1945.
Muharram
Jina la mwezi limetokana na neno "haram" yaani "mwiko" au "kukatazwa" kwa maana ya kwamba vita haitakiwi mwezi huo.
Makumbusho ya Esiẹ
Makumbusho yana sanamu nyingi za mawe zikijumuisha binadamu.
Muharram
Ashura
Sikukuu ya Ashura iko tarehe 10 Muharram. Hasa Waislamu Washia hukumbuka kifo cha Hussein ibn Ali (mjukuu wa Mtume Muhammad anayeheshimiwa kama Imamu wa Washia) kwenye mapigano ya Kerbela.
Makumbusho ya Esiẹ
Yanajulikana zaidi kuwa ndiyo sehemu yenye mkusanyo wa sanamu nyingi za mawesabuni (Soapstone).
Muharram
Ashura
Kwa jumla Washia wanaangalia Muharram kama mwezi wa huzuni na katika mazingira yenye Washia wengi kuna mikutano mingi ya kidini ambako historia ya Ashura na kifo cha Hussein inakumbukwa kuanzia siku ya kwanza hadi ya kumi ambayo ni Ashura.
Makumbusho ya Esiẹ
Yanajulikana pia kuwa kama kitovu cha sherehe nyingi za kidini ambazo zimekuwa zikifanyika hapo katika mwezi Aprili kila mwaka.
Muharram
Ashura
Kati ya Wasunni siku ya Ashura inatazamwa kama siku ya saumu hasa. .
1351
Makala hii inahusu mwaka 1351 BK (Baada ya Kristo).
Kipero
Kipero ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wapero. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kipero imehesabiwa kuwa watu 25,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipero iko katika kundi la Kichadiki.
Soko la Hisa la Ghana
Historia na Shughuli
Mabadiliko ya karibuni katika soko ni pamoja na kuanzishwa kwa uuzaji na kutajwa kwa makampuni bila kutumia binadamu na kutajwa kwa baadhi ya mabenki ya serikali. Benki ya Ghana ina mipango ya maendeleo ya fedha za wengi, amana ya kitengo na dhamana ya manisipaa baadaye. Mabadiliko haya yana lengo la kufanya soko liwe na ufanisi zaidi.
Masaa
Soko lina vikao kabla ya biashara kutoka 09:30-10:00 na vikao vya biashara ya kawaida kutoka 10:00-12:00 adhuhuri siku zote za wiki isipokuwa Jumamosi, Jumapili na sikukuu zilizotangazwa na soko mapema.
Wauzaji wenye Leseni
Tovuti ya Wauzaji wenye Leseni wa Soko la Hisa la Ghana kawaida ni pamoja na maelezo zaidi kuhusu soko, viwango vya kila siku, utafiti wa Kampuni na viungo zaidi. Wauzaji wenye Leseni wa Soko la Hisa la Ghana ni pamoja na:
Yokohama, Kanagawa
thumbnail|right|280px|Mji wa Yokohama
left|80px Yokohama (横浜市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Kanagawa. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao milioni 3.7 wanaoishi katika mji huu.
Bab el Mandeb
thumb|200px|Picha ya Bab el Mandeb kutola Angani kati ya Jibuti na Yemen thumb|200px|Bab el Mandeb Bab el Mandeb (kiarabu: باب المندب "Mlango wa machozi") ni mlango wa bahari uliopo kati ya nchi ya Jibuti upande wa Afrika na Yemeni upande wa Asia.
Mlango wa bahari una upana wa 27 km ukiunganisha Bahari ya Shamu na Bahari Arabu kupitia Ghuba ya Aden. Bab el Mandeb iko kati ya njia za bahari duniani zinazotumiwa sana na meli kwa sababu usafiri wote kati ya Ulaya na Asia kwa njia ya Mfereji wa Suez hupita humo.
Mlima Morungole
thumb|ramani ya Uganda ni mlima wa Uganda (Afrika). Urefu wake unafikia mita 2,750 juu ya usawa wa bahari.
Bab el Mandeb
Ndani ya mlango upande wa Yemen kipo kisiwa cha Perim penye mnara wa taa. Ni sehemu ya Yemen. Upande wa pwani la Kiafrika kuna funguvisiwa ndogo ya "Kaka Saba" au Visiwa vya Sawabi ambavyo ni sehemu ya Jibuti.
Wapiti
Wapiti hurejea mambo mbalimbali tofauti, k.m.
Basile Boli
Basile Boli (alizaliwa 2 Januari 1967) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Ufaransa. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Ufaransa.
Boli ameichezea timu ya taifa ya Ufaransa tangu mwaka wa 1986. Boli alicheza Ufaransa katika mechi 45, akifunga mabao 1.
Jamhuri ya Masedonia Kaskazini
thumb|250px|right|Ramani ya Jamhuri ya Masedonia Kaskazini. Jamhuri ya Masedonia Kaskazini (jina jipya lililoanza kutumika mnamo Februari 2019; kwa Kimasedonia: Република Северна Македонија, Republika Severna Makedonija; kwa Kialbania: Republika e Maqedonisë së Veriut) ni nchi kwenye rasi ya Balkani katika Ulaya ya kusini mashariki. Imepakana na Serbia, Albania, Ugiriki na Bulgaria.
Mji mkuu ni Skopje, wenye wakazi 600,000. Miji midogo zaidi ni pamoja na Bitola, Prilep, Tetovo, Kumanovo, Ohrid, Veles, Štip, Gostivar na Strumica.
Masedonia Kaskazini ni nchi mwanachama ya Umoja wa Mataifa na inasubiri kupokewa katika Umoja wa Ulaya.
Masedonia ya Kale
Katika karne za kabla ya Kristo Masedonia ilikuwa eneo la kaskazini la Ugiriki. Wakazi wake wanaaminiwa walisema lahaja za Kigiriki, lakini mara nyingi hawakutambuliwa na Wagiriki wenyewe kama wenzao, jinsi tunavyojua kutoka waandishi wa Ugiriki ya Kale.
Mnamo 500 KK kulikuwako ufalme ulioitwa Masedonia na wafalme waliruhusiwa kwenye michezo ya Olimpiki ya madola ya Wagiriki.
Swila-bahari
Swila-bahari ni nyoka wenye sumu wa jenasi mbalimbali wa nusufamilia Hydrophiinae katika familia Elapidae. Kama jina lao linaonyesha, nyoka hawa wanaishi baharini. Spishi ya Afrika ya Mashariki huitwa mkiadau pia.
Jamhuri ya Masedonia Kaskazini
Masedonia ya Kale
Pamoja na sehemu nyingi za Ugiriki ufalme huo ulipaswa kukubali ubwana wa Milki ya Uajemi, lakini mfalme Filipo II wa Masedonia alifaulu, kuanzia mnamo mwaka 360 KK, kurudisha uhuru wa ufalme akaendelea kuifanya Masedonia kuwa dola kiongozi kati ya madola madogo ya Ugiriki.
Swila-bahari
Takriban spishi zote zinafika urefu wa m 1.2-1.5, lakini kuna spishi ndefu zaidi. Hydrophis spiralis anaweza kuwa m 3. Mwili ni bapa wenye mkia kama kasia. Macho yao ni madogo na matundu ya pua yapo juu kwa sababu lazima waweke pua juu ya maji ili kupumua. Spishi nyingine zina rangi moja, kama kijivu au kahawia, lakini nyingine zina miviringo au mabaka meusi au buluu.
Jamhuri ya Masedonia Kaskazini
Masedonia ya Kale
Mwanawe Aleksander aliimarisha utawala wake juu ya Wagiriki wengine na kushambulia Milki ya Uajemi na hatimaye kuivamia na kuishinda kwa jeshi la Wagiriki kutoka sehemu zote.
Swila-bahari
Swila-bahari huishi baharini tu lakini spishi za jenasi Laticauda zinapenda kupanda juu ya ufuko mara kwa mara. Hula pweza wadogo, gegereka na samaki.
Sumu ya swila-bahari ni kali sana, lakini spishi nyingi hazing'ati sana na watu wachache tu wanakufa kwa sababu ya nyoka hawa kila mwaka. Hata hivyo mkiadau anaweza kuingiza sumu ya kutosha kwa kuua mtu kwa sababu nyoka huyu hutumia sumu yake ili kujihami.
Jamhuri ya Masedonia Kaskazini
Masedonia ya Kale
Baada ya kifo cha Aleksander mnamo 323 KK milki yake iligawiwa, na Masedonia ilikuwa tena ufalme wa pekee. Ikaendelea kwa kujitegema hadi uenezi wa Dola la Roma ikawa jimbo la Kiroma tangu mwaka 147 KK.
Baadaye ufalme wa awali iligawiwa kwa majimbo mbalimbali. Wakazi walibadilika polepole kutokana na uhamiaji ndani ya Dola la Roma.
Kufika kwa Waslavi
Tangu karne ya 6 BK makabila ya Waslavi yalifika katika sehemu zilizowahi kuitwa Masedonia zamani. Sehemu kubwa ya eneo ilikuwa chini ya milki ya Wabulgaria, tangu 1018 sehemu ya jimbo la Bulgaria katika Milki ya Bizanti.
Mnamo 1392 Waturuki Waosmani walianza kuvamia Masedonia iliyoendelea kukaa chini ya Milki ya Osmani hadi 1912.
Masedonia ya sasa
Sehemu kubwa ya Masedonia ya Kale leo hii iko ndani ya Ugiriki na pia Bulgaria. Jamhuri ya leo ina tabia ya pekee kwa sababu ilikuwa sehemu ya Yugoslavia hadi 1991.
Masedonia ni eneo linalokaliwa hasa na Waslavoni wanaozungumzwa lugha iliyo karibu na Kibulgaria na pia Kiserbia. Eneo hili lilitawaliwa kwa muda mrefu na Dola la Uturuki. Si rahisi kujua watu wa sehemu hizi walianza lini kujisikia kama watu tofauti na wa pekee na majirani yao hasa Wabulgaria. Inaonekana hii ilitokea hasa wakati wa karne ya 20.
Mwanzoni palikuwa na matatizo ya kutumia jina hilo kwa sababu ya upinzani wa Bulgaria na Ugiriki zinazodai kuwa "Masedonia" ni sehemu ya urithi wao wa kitaifa. Kwa muda nchi ilijulikana rasmi kama "Masedonia iliyokuwa jamhuri ya Yugoslavia" lakini yenyewe iliamua kujiita "Jamhuri ya Masedonia" tu.
Wakazi na utamaduni
Wamasedonia Waslavoni ni takriban theluthi mbili za wakazi wote. Robo moja ni Waalbania. Wengine ni mchanganyiko wa vikundi vidogovidogo kama Waturuki, Waromany na Waserbia.
Wamasedonia wenyewe ni hasa Wakristo Waorthodoksi (64.7% za wakazi wote). Waalbania na Waturuki ni hasa Waislamu (33.3%). Lakini zaidi ya theluthi ya watu wote husema ya kwamba hawana dini. Hii inaaminiwa ni urithi wa kipindi cha ukomunisti nchini.
Gérald Passi
Gérald Passi (alizaliwa 21 Januari 1964) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Ufaransa. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Ufaransa.
Passi ameichezea timu ya taifa ya Ufaransa tangu mwaka wa 1987. Passi alicheza Ufaransa katika mechi 11, akifunga mabao 2.
Amora (Seixal)
thumbnail|right|280px|Mji wa Amora (Seixal)
Amora ni mji wa mkoa wa Lisbon nchini Ureno.
1349
Makala hii inahusu mwaka 1349 BK (Baada ya Kristo).
Mfereji wa Suez
thumb|250px|[[Manowari ikipita katika Mfereji wa Taabah Rafah Straights.]] thumb|250px|Mfereji wa Suez kutoka angani kati ya [[Mediteranea (juu) na Bahari ya Shamu (chini).]] Mfereji wa Suez (kwa Kiarabu: قناة السويس, qanā as-suways) ni mfereji mkubwa nchini Misri.
Mahali pake
Unaunganisha Bahari ya Mediteranea na Bahari ya Shamu, hivyo na Bahari Hindi pia.
Mfereji uko upande wa magharibi wa rasi ya Sinai. Urefu wake ni km 163 na upana ni kuanzia mita 300.
Unaanza mjini Port Said (Būr Sa'īd) upande wa Mediteranea na kuishia mjini Suez (al-Suways) upande wa Bahari ya Shamu.
Historia
Ulijengwa na kampuni ya Kifaransa kati ya miaka 1859 na 1869.
Kuna mifereji mbalimbali iliyotangulia huko kuanzia karne ya 14 KK hadi wakati wa Waarabu katika karne ya 8 BK. Lakini yote haikudumu kwa sababu ya matatizo ya kuondoa mchanga mara kwa mara kwa mitambo iliyopatikana zamani. Tena katika mifereji ya zamani ilikuwa serikali ya Misri tu iliyotaka kurahisisha usafiri na ubebaji wa mizigo.
Tangu kupatikana kwa meli za kisasa idadi ya meli kati ya Ulaya na Asia iliongezeka sana katika karne ya 19. Zote zilipaswa kuzunguka Afrika yote au kuondoa mizigo na abiria upande wa Mediteranea na kuwasafirisha hadi Suez. Hivyo ilikuwa jitihada ya kimataifa yaliyoleta mfereji wa kisasa.
Meli ya kwanza ilipitia mfereji mpya tarehe 17 Februari 1867. Mtunzi wa muziki Giuseppe Verdi aliandika opera yake Aida hasa kwa nafasi hiyo.
Umuhimu wa mfereji wa Suez
thumb|Njia za usafiri baharini kabla na baada ya kupatikana kwa Mfereji wa Suez Mfereji wa Suez unafupisha umbali wa safari ya meli kati ya Ulaya na Asia kwa kilomita 8,000 hivi; kwa mfano safari baina ya Rotterdam (bandari kubwa ya Ulaya) na Dubai ni takriban kilomita 20,900 na siku 24 kwa njia ya kuzunguka Afrika; kupitia Mfereji wa Suez ni kilomita 12,000 na siku 12 pekee. Mfereji umeharakisha na kurahisisha usafiri kati ya Ulaya, Asia na Afrika ya Mashariki. Zipatao meli 15,000 zinapita kwenye mfereji kila mwaka.
Mafanikio ya mfereji wa Suez yalihamasisha mianzo ya Mfereji wa Panama.
Kutaifishwa kwa mfereji 1956
Mfereji ulikuwa mali ya Compagnie universelle du canal maritime de Suez au kampuni ya mfereji wa Suez na hisa zake zilikuwa mikononi mwa serikali za Ufaransa na Uingereza.
Mwaka 1956 serikali ya Misri chini ya rais Gamal Abdel Nasser ilitaifisha mfereji na tendo hilo likasababisha vita ya Suez ya 1956 ambako Uingereza, Ufaransa na Israel zililazimishwa na mataifa makubwa kujiondoa katika Misri baada ya uvamizi wao.
Mlima Zulia
ni mlima wa Uganda (Afrika).
Urefu wake unafikia mita 2,149 juu ya usawa wa bahari.
Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispania
thumb|160px|Manuel Azana, aliyekuwa rais wa Jamhuri ya Hispania. Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispania ilitokea nchini huko hasa kuanzia tarehe 17 Julai 1936 hadi tarehe 1 Aprili 1939 kati ya watetezi wa serikali ya Jamhuri ya Hispania na wafuasi wa kiongozi wa kijeshi jenerali Francisco Franco na kusababisha vifo zaidi ya laki tano.
Karne ya 4 KK
Karne ya 4 KK (= kabla ya Kristo) ni kipindi cha miaka mia kuanzia tarehe 1 Januari 399 KK na kuishia tarehe 31 Desemba 300 KK.
Vita ya wenyewe kwa wenyewe ya Hispania
Hatimaye Franco alishinda akawa kiongozi na dikteta wa Hispania hadi kifo chake mwaka 1975.
Utangulizi wa vita
Siasa ya Hispania ilikuwa katika hali ya vurugu tangu kuanzishwa kwa jamhuri ya pili mwaka 1931 iliyomaliza utawala wa mfalme Alfonso XIII. Sehemu kubwa ya wafanyakazi wa viwandani hawakuridhika na jamhuri, wakalenga mapinduzi ya kijamii.
Harakati kali ya upinzani dhidi ya nafasi kubwa ya Kanisa Katoliki katika taifa la Hispania ilisababisha mashambulio shidi ya makanisa na monasteri na kifodini cha Wakristo wengi, hasa mapadri na watawa.
Wafuasi wa mfalme aliyeondoka nchini, watetezi wa Kanisa Katoliki, wenye mashamba makubwa na chama kipya cha Falange walianza kuungana kupinga kwa jamhuri na katiba yake kwa jumla.
Baada ya majaribio ya vikosi vya wafanyakazi wasoshalisti, lakini pia wanajeshi wapenzi wa mfalme waliolenga wote kupindua serikali, uchaguzi wa mwaka 1936 haukuleta usuluhisho wa matata ya siasa. Vikundi viwili vikubwa vilivyoshindana vilikuwa "umoja wa wananchi" uliounganisha wasoshalisti, wakomunisti na vikundi vidogo dhidi ya "umoja wa taifa" uliounganisha wafuasi wa mfalme, Wakatoliki, chama cha wenye mashamba na Falange. Umoja wa wananchi ulipata kura chache kuliko wapinzani wake na sheria ya uchaguzi uliupa nafasi nyingi bungeni.
Franco kutwaa silaha
Vurugu ziliendelea na baada ya mauaji ya kisiasa sehemu za jeshi chini ya jenerali Franco zilichukua silaha dhidi ya serikali ya jamhuri. Sehemu kubwa ya jeshi ilijiunga naye.
Serikali ya jamhuri ilikuwa na sehemu nyingine ya jeshi lakini viongozi wengi walikuwa upande wa upinzani. Kila upande ulitolea silaha kwa wanamgambo walioundwa na vyama mbalimbali vya kisiasa.
Watetezi wa jamhuri walipata usaidizi kutoka serikali za Umoja wa Kisovyeti na Meksiko na wapinzani walisaidiwa na serikali za Benito Mussolini nchini Italia na Adolf Hitler nchini Ujerumani. Marafiki wa jamhuri ya Hispania walikuja kutoka nchi nyingi na kushika silaha wakaitwa vikosi vya kimataifa ("international brigades"). thumb|Mahali pa Guernica.
Guernica kama mfano wa ukali wa vita
thumb|250px|Katika taswira ya "Guernica" mchoraji [[Pablo Picasso alionyesha ubaya wa vita.]] Mapigano yalikuwa makali na watu wengi waliuawa ovyo.
Mwishowe jeshi la Franco lilishinda likisaidiwa na vikosi vya jeshi la Italia na Ujerumani.
Kati ya mapigano mengi lilitokea shambulio la ndege za kijeshi za Kijerumani dhidi ya mji wa Guernica, lililokuwa kati ya mashambulio ya kwanza ya idadi kubwa ya ndege dhidi ya mji wowote duniani.
Hispania ya Franco
Baada ya ushindi wa Franco mwaka 1939 vyama vya upande wa jamhuri vilipigwa marufuku na vyama vyote vya upinzani vililazimishwa kuungana katika Falange chini ya uongozi wa Franco mwenyewe.
Kwadrato wa Athens
Kwadrato wa Athens (Athens, Ugiriki, karne ya 1 - Athens, 129) alikuwa mwanafunzi wa Mitume ambaye alieneza na kutetea Ukristo hata kwa maandishi maarufu.
Habari zake tunazipata kutoka kwa mwanahistoria Eusebi wa Kaisarea.
Inasemekana alikuwa askofu wa Athens, lakini wengine wanasema si habari ya hakika.
Tangu kale anaheshimiwa na Kanisa Katoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Septemba.
Kapsowar
thumb|Kapsowar
Kapsowar ni mji wa Kenya magharibi katika Bonde la Ufa la Afrika Mashariki. Ni kata ya kaunti ya Elgeyo-Marakwet, eneo bunge la Marakwet Magharibi.
Manfred Eigen
Manfred Eigen (amezaliwa 9 Mei 1927) alikuwa mwanafizikia kutoka nchi ya Ujerumani. Hasa alichunguza athari mbalimbali za kikemia. Mwaka wa 1967, pamoja na Ronald Norrish na George Porter alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Kipiti
Kipiti ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wapiti wa jimbo la Kaduna. Mwaka wa 2013 idadi ya wasemaji wa Kipiti imehesabiwa kuwa watu 8100. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipiti iko katika kundi la Kikainji.
Morris O'Brian
Morris O'Brian ni jina la mhusika wa kipindi cha televisheni cha Marekani maarufu kama 24. Uhusika unachezwa na Carlo Rota.
Kama jinsi inavyoonekana katika Siku ya 6 (kuanzia saa 11 jioni hadi saa saa kumi na mbili magharibi), Morris anaonekana anaweza kuongea na kusikia kidogo lugha ya Kirusi.
Katika uhusika
Mwigizaji Carlo Rota alielezea maana ya Morris ni "utata". Kiasili anatokea Uingereza, yeye ni mnyumbulishaji wa mitambo ya CTU, na mume mtengwa wa Bi. Chloe O'Brian, ingawa wawili hao walirudiana katika Msimu wa 6. Akiwa kama mcheshi, kipenzi cha watu, na ana maarifa ya juu na mitambo ya CTU; lakini hupoteza muda kwa kujinywea pombe kidogo.
1348
Makala hii inahusu mwaka 1348 BK (Baada ya Kristo).
Kaptabuk
Kaptabuk ni kijiji cha Kenya katika Kaunti ya West Pokot.
Siligo
Siligo ni mji wa Italia katika mkoa la Sardinia, wilaya ya Sassari. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 950 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 450 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Kochi, Kochi
thumbnail|right|280px|Mji wa Kochi
left|80px Kochi (高知市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Kochi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 340 000 wanaoishi katika mji huu.
Pamfili wa Roma
Pamfili wa Roma alikuwa Mkristo aliyeuawa karibu na Roma kwa imani yake. Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 21 Septemba.
Wapiti (Nigeria)
Lugha yao ni Kipiti.
Kifungo
thumb|373x373px|[[Kizuizi|Vizuizi wakati wa kifungo ili kupunguza maambukizi ya Korona nchini Uhindi.]] Kifungo (kutoka kitenzi "kufunga"; kwa Kiingereza: lockdown) ni itifaki ya kisheria inayohusu kuzuia watu wasitoke eneo la gereza.
Inaweza kutumika pia kuhusu taarifa.
Maambukizi ya Korona
Mwaka 2020 wakati wa maambukizi ya Virusi vya Corona (Covid-19) nchi nyingi zilitumia kifungo ili kupunguza maambukizi.
Alfred Deakin
thumb|right|250px|Alfred Deakin.
Alfred William Deakin (3 Agosti 1856 - 7 Oktoba 1919) alikuwa Waziri Mkuu wa pili wa Australia.
Alizaliwa mjini Fitzroy, Melbourne, Australia. Kunako miaka ya 1890 aliisaidia Australia kuifanya kuwa nchi. Hapo awali alikuwa Jaji Mkuu, wakati huo Bw. Edmund Barton ndiyo alikuwa Waziri Mkuu, baada ya hapo Bw. Deakin akashika madaraka hayo baada ya Bw. Barton kuondoka madarakani. Deakin alikuwa Waziri Mkuu mara tatu. Serikali yake ilizanzisha fedha za Kiaustralia na jeshi la maji (navy).
Bounce
"Bounce" ni jina la wimbo uliotoka tarehe 14 Novemba, 2017 kutoka kwa msanii wa muziki wa kizazi kipya kutoka nchini Tanzania - Vanessa Mdee akimshirikisha Maua Sama na Tommy Flavour. Wimbo unatoka katika albamu ya Money Mondays na wa tatu kutolewa kama singo kutoka katika albamu hiyo. Wimbo umetayarishwa na Breezy kupitia studio za BKej Studios za nchini Tanzania. Wimbo umechukua sampuli ya wimbo wa "Bounce Along" ulioimbwa na "Wayne Wonder" na kutia ladha za Kiafrika zaidi. Ndani yake wanafuata mtindo kama ule wa Monique na Brandy Norwood katika "The Boy Is Mine". Wanatambiana kama kwa maneno ya kuonesheana ujuzi zaidi katika mapenzi kwa mpenzi wao. Nessa anatamba kwa kusema "yeye pekee ndiye anayeweza kumfikisha" kwa maneno ya Kiingereza "Only me can turn him on". Huku Maua nae akijibu kwa kusema:
"Husinifanye me, ni poyoyo, Lengo lako girl, Niachane naye nenda zako hukoo, I want you to know, usije ukaniliza girl."
1347
Makala hii inahusu mwaka 1347 BK (Baada ya Kristo).
Waliozaliwa
bila tarehe
12 Julai
Tarehe 12 Julai ni siku ya 193 ya mwaka (ya 194 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 172.
Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Proklo na Hilarioni, Fortunati na Ermagora, Nabore, Feliche Mwafrika, Paterniani wa Fano, Vivensioli, Yohane Gualberto, Yohane Jones, Klemens Ignas Delgado, Agnes Le Thi Thanh, Petro Khanh, Alois na Maria Azelia Martin n.k.
Barreiro
thumbnail|right|280px|Mji wa Barreiro
Barreiro ni mji wa mkoa wa Lisbon nchini Ureno.
Google Play
Historia
Kabla kuanzishwa kwa Google Play, kulikuwa na maduka ma-4 tofauti ya Google. Kwa leo maduka haya yote yamefungamishwa:
Historia ya Google Play
Mnamo tarehe 7 Machi, 2012, Google walitangaza ya kwamba wataziweka huduma hizi zote 4 katika sehemu moja, Google Play.
Programu zilizoko katika Google play huwa za kulipa ama za kuchukua bure. Programu hizi huweza kupakuliwa kwa simu au kifaa kinachotumia mfumo wa Android kama vile Tablet.
Android Market
Android Market ilianzishwa punde baada ya Apple App Store mnamo tarehe 22 Oktoba 2008.
Njia za kulipa katika Google Play
Kupata programu au vipengele vilivyotajwa hapo juu, mtumiaji afaa kulipa kwa kutumia njia zifuatazo:
Mlima Kinyeti
thumb|right|Mlima Kinyeti ni mlima mrefu kuliko yote ya Sudan Kusini (Afrika).
Android
Android ni jina la aina ya mfumo huria wa uendeshaji wa simu za mikononi. Mfumo huo hutumiwa hasa katika simujanja, kama vile Google inavyomiliki Google Nexus, vilevile kampuni nyingine zinafanya vivyohivyo ikiwa ni pamoja na HTC na Samsung. Mfumo huo wa uendeshaji umepata kutumika pia katika kompyuta bapa kama vile Motorola, Xoom na Amazon Kindle Fire.
Google imetoa pia Android nyingine kama vile Android TV ya televisheni, Android Auto ya magari, Android Things kwa ajili ya vifaajanja na Wear Os ya saa ya mkononi. Aina nyingine za Android hutumiwa pia kwa michezo ya kompyuta na kamera za kidijiti.
Android mwanzoni iliundwa na Android Inc. kabla ya kununuliwa na Google mwaka 2005. Matumizi rasmi ya kibiashara yalianza mnamo Septemba 2008. Toka mwaka huo Android imetoa matoleo mbalimbali. Toleo la sasa ni 9 "Pie" lililotolewa Agosti 2018. Android Q beta ilitolewa Machi 13, 2019. Programu ya msingi ya Android inaitwa Android Open Source Project (AOSP) ambayo hutolewa kwa Leseni ya Apache.
Google inasema zaidi ya simujanja milioni 1.3 zenye mfumo wa Android zinauzwa kila siku. Hii imeifanya Android kuwa miongoni mwa mifumo ya uendeshaji wa simu inayotumika sana duniani.
Mohamed Abdullahi Mohamed
thumb Mohamed Abdullahi Mohamed (kwa Kisomali: Maxamed Cabdullahi Maxamed, kwa Kiarabu: محمد عبدالله محمد‎; pia anajulikana kama Farmaajo, kutoka neno la Kiitalia kwa jibini; alizaliwa 11 Machi 1962), ni mwanasiasa wa Somalia ambaye amehudumu kama Rais wa 9 na wa sasa wa Somalia tangu tarehe 16 Februari 2017.
Android
Programu za Android
Kati ya programu hizi kuna apps za manufaa kama vile za kusaidia utendaji kazi wa simu kwa mfano app ya kusaidia utendaji kazi wa simu mtu akicheza michezo ya simu, burudani kama vile muziki na michezo ya simu na apps za kulaghai watumiaji au za kutumia kufanya ulaghai kama vile apps za kufichua nenosiri au kuiba mtandao wa intaneti. Ni muhimu mtu kuwa na uhakika na apps anazoziweka kwa simu yake.
Matoleo ya Android na majina yake
Kila toleo la bidhaa la Android lina namba na jina linatokana na majina ya vitu vitamutamu. Namba za matoleo na majina yake ni:
Kileta bahati
Kileta bahati cha Android ni cha rangi ya kijani. Ingawa hakina jina maalum, inaaminika kuwa wafanyakazi wa Android hukiita "Bugdroid".
1346
Makala hii inahusu mwaka 1346 BK (Baada ya Kristo).
Morioka, Iwate
left|80px Morioka (盛岡市) ndiyo mji mkuu katika mkoa wa Iwate. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2009, mji una wakazi wapatao 300 000 wanaoishi katika mji huu.
Nayef Aguerd
Nayef Aguerd (نايف أكرد; ⵏⴰⵢⴼ ⴰⴳⵕⴹ; alizaliwa 30 Machi 1996) ni mchezaji wa soka kutoka Morocco ambaye anacheza kama beki wa kati (centre-back) katika klabu ya Premier League, West Ham United, na timu ya taifa ya Morocco.
Mafanikio
FUS Rabat
West Ham United Morocco
Binafsi
Amri
Ronald Norrish
thumbnail|right|280px|Mwanakemia Ronald Norrish left|80px
Ronald George Wreyford Norrish (9 Novemba 1897 – 7 Juni 1978) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Uingereza. Hasa anajulikana kwa kutumia miako mifupi wa nuru ili kuchunguza athari za kikemia. Mwaka wa 1967, pamoja na Manfred Eigen na George Porter alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Shule ya Upili ya Nyeri
Shule ya Upili ya Nyeri ni shule ya wavulana ya bweni iliyoko Nyeri karibu na Mathari Consolata Mission Hospital ambayo hutoa elimu ya sekondari kulingana na muundo wa 8-4-4. Kando na kujulikana kama kigogo wa masomo katika eneo hilo, shule hiyo pia inajulikana kwa ukosefu nidhamu uliofikia kilele pale viranja wanne wa shule walichomwa na moto uliosababishwa na mwanafunzi mwenzao na kufuatiwa miaka michache baadaye na mgomo wa mwanafunzi uliofanya afisa wa serikali kuchunguza uendeshaji wa shule.
Kodi (ushuru)
thumb|220px|right|Fomu ya malipo ya kodi
Kodi (pia: ushuru) ni malipo ambayo watu wanatozwa na serikali.
Kusudi la kodi
Kodi ni chanzo kuu cha mapato kwa serikali ya kisasa. Mapato haya yanagharamia shughuli za serikali, mishahara na marupurupu za watumishi wa dola, gharama za huduma zinazotolewa na serikali au za shughuli za umma: kwa mfano shule, hospitali, ujenzi wa barabara, polisi, mahakama au jeshi.
Aina za kodi
Kuna njia mbalimbali za kutoza kodi
Siku hizi kodi hutozwa kama pesa lakini kihistoria na katika mazingira ambako watu hawana pesa taslim kodi inatolewa pia kwa njia ya kazi. Mfano ni ujenzi wa barabara ambako wananchi wote wa eneo fulai wanapswa kushiriki na kuchangia kazi yao kwa muda fulani.
Claude Dambury
Claude Dambury (alizaliwa 30 Julai 1971) ni mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Guyana ya Kifaransa. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Guyana ya Kifaransa.
Kodi (ushuru)
Aina za kodi
Katika mazingira ya mashambani zamani kodi ililipwa pia kwa kutozwa asilimia ya mavuno au mifugo.
Shule ya Upili ya Nyeri
Mwaka 2006, Shule ya Upili ya Nyeri ilikuwa shule ya 22 bora zaidi nchini Kenya kulingana na matokeo ya Kenya Certificate of Secondary Education.
Claude Dambury
Dambury ameichezea timu ya taifa ya Guyana ya Kifaransa tangu mwaka wa 2008. Dambury alicheza Guyana ya Kifaransa katika mechi 2.
Kodi (ushuru)
Kukusanya kodi
Malipo ya kodi ni wajibu wa wananchi hata kama watu wengi wanajaribu kuepukana nayo. Serikali inadai malipo ikitisha adhabu kwa watu wanaoficha mapato yao au wanaokataa malipo.
Serikali huwa na idara za kodi ambazo zimekabidhiwa jukumu la kutunza kumbukumbu ya malipo na kukusanya pesa zinazodaiwa.
Katika mazingira ya kisasa ni makampuni yanayopaswa kukusanya kodi za wafanyakazi kwa njia ya kukata kodi kwenye mshahara na kuzikabidhi kwa serikali.
Biashara zinatakiwa kutunza kumbukumbu za mapato kwa kodi isipokuwa mara nyingi biashara ndogondogo hutozwa kiasi fulani isiyobadilika bila kuchunguza mapato yenyewe.
Mbagala
thumb|Tanzani ni jina la kata ya Wilaya ya Temeke katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 15113 .Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 52,582 waishio humo.
Inasemekana kata hii ni chafu, ndiyo maana inaongoza kwa mlipuko wa magonjwa, na pia kuna miundombinu mibovu na msongamano wa nyumba, watu wengi kuwa na shule ndogo na hizo shule kukosa vifaa na walimu: hizo ndio shida kubwa zinazosumbua Mbagala.
Kipiya-Kwonci
Kipiya-Kwonci ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wapiya na Wakwonci. Mwaka wa 1992 idadi ya wasemaji wa Kipiya-Kwonci imehesabiwa kuwa watu 5000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipiya-Kwonci iko katika kundi la Kichadiki.
Mto Usa
Mto Usa ni tawimto la mto Kikuletwa ambao ni kati ya vyanzo viwili vikuu vya mto Pangani ambao maji yake yanaishia katika bahari ya Hindi (mkoa wa Tanga, kaskazini mashariki mwa nchi Tanzania).
Kawe
ni kata ya Wilaya ya Kinondoni katika Mkoa wa Dar es Salaam, Tanzania yenye postikodi namba 14121.
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ina wakazi wapatao 67,115 waishio humo.
13 Julai
Tarehe 13 Julai ni siku ya 194 ya mwaka (ya 195 katika miaka mirefu). Mpaka uishe zinabaki siku 171.
Sikukuu
Wakristo wengi, wakifuata mapokeo ya Roma, huadhimisha kumbukumbu za watakatifu Henri II, Ezra, Sila, Serapioni wa Aleksandria, Mirope wa Kio, Aleksanda wa Filomelio na wenzake, Eugenius wa Karthago, Turiavo wa Dol, Emanueli Le Van Phung, Klelia Barbieri, Paulo Liu Jinde, Yosefu Wang Guiji n.k.
Dele Adeleye
Ayodele "Dele" Adeleye ni mchezaji wa zamani wa kulipwa wa Nigeria ambaye alicheza kama beki wa kati. Alianza soka lake akiwa na Shooting Stars FC kabla ya kujiunga na Sparta Rotterdam. Alihusishwa na vilabu kadhaa vya Ligi Kuu ya Uingereza lakini hatimaye alijiunga na FC Metalurh Donetsk. Baadaye alichezea Anzhi Makhachkala, Ergotelis, FC Aktobe, na FC SKA-Khabarovsk. Adeleye pia aliiwakilisha timu ya taifa ya Nigeria, akicheza mechi yake ya kwanza ya kirafiki dhidi ya Ireland mwaka wa 2009.
Aleksanda wa Roma
Aleksanda wa Roma alikuwa Mkristo aliyeuawa karibu na Roma kwa imani yake. Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 21 Septemba.
Kipolci
Kipolci ni lugha ya Kiafrika-Kiasia nchini Nigeria inayozungumzwa na Wapolci. Mwaka wa 1995 idadi ya wasemaji wa Kipolci imehesabiwa kuwa watu 22,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipolci iko katika kundi la Kichadiki.
Kaptagat
Kaptagat ni mji wa Bonde la Ufa la Afrika ya Mashariki. Ni kata ya kaunti ya Uasin Gishu, eneo bunge la Ainabkoi, magharibi mwa Kenya.
1344
Makala hii inahusu mwaka 1344 BK (Baada ya Kristo).
Kipongu
Kipongu (pia Kirin) ni lugha ya Kiniger-Kongo nchini Nigeria inayozungumzwa na Wapongu. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kipongu imehesabiwa kuwa watu 30,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kipongu iko katika kundi la Kikainji.
Cascais
thumbnail|right|280px|Mji wa Cascais
Mlima Mulanje
ni mlima wa Malawi (Afrika).
Cascais
Cascais ni mji wa mkoa wa Lisbon nchini Ureno.
Eusebi, Nestabo na wenzao
Eusebi, Nestabo na wenzao Nebo na Nestori (walifariki Gaza, Palestina, 362) walikuwa ndugu Wakristo wa Dola la Roma waliofia imani yao kwa kukatwakatwa vipandevipande wakati wa kaisari Juliani Mwasi.
Tangu kale wanaheshimiwa kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 21 Septemba.
Chibeze Ezekiel
Chibeze Ezekiel (amezaliwa 1979) ni mwanaharakati wa mazingira kutoka Ghana na mpokeaji wa Tuzo ya Mazingira ya Goldman ya 2020 kwa Afrika.
Anajulikana kuwa alitoa changamoto kwa Wizara ya Mazingira ya Ghana kufuta ujenzi wa mtambo wa makaa ya mawe kupitia uanaharakati.
1343
Makala hii inahusu mwaka 1343 BK (Baada ya Kristo).
Waliozaliwa
bila tarehe
Kinshasa
thumbnail|right|280px|Kinshasa, Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo
Kinshasa (jina la awali kwa Kifaransa: Léopoldville, na kwa Kiholanzi: Leopoldstad) ni mji mkuu na mji mkubwa wa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, iliyojulikana kama Zaire miaka 1971-1997. Mji uko kwenye Mto Kongo.
Zamani pahali pa vijiji vya uvuvi, Kinshasa sasa ni jiji lenye idadi ya wakazi 10,076,099 mwaka 2009. Mji wa Brazzaville (wenye wakazi milioni 1.5 mwaka 2007 pamoja na makazi yake), mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo, hupatikana upande wa pili wa mto Kongo. Hivyo mrundiko wa Kinshasa-Brazzaville una wakazi karibu milioni 12.
Kinshasa imesawazishwa na Johannesburg kwa kuwa mji mkubwa wa pili katika Afrika kusini kwa Sahara na wa tatu kwa ukubwa katika bara zima baada ya Lagos na Cairo.
Mara nyingi huchukuliwa kuwa mji wa pili mkubwa zaidi duniani kwa idadi ya wazungumzaji wa Kifaransa baada ya Paris. Kama idadi ya watu itaendelea kukua kama sasa, Kinshasa itakuwa na wakazi wengi kuliko Paris kabla ya mwaka 2020.
Wakazi wa Kinshasa wanajulikana kama Kinois (Kifaransa) au Kinshasans (Kiingereza).
Historia
right|220px|thumb|Wilaya ya Gombe, kando ya Boulevard du 30 juin huko Kinshasa. Mji ulianzishwa na Henry Morton Stanley mwaka 1881 kama pahali pa biashara ukaitwa Léopoldville kwa heshima ya Mfalme Leopold II wa Ubelgiji, ambaye alidhibiti eneo zima la Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo kama mali yake binafsi.
Kukamilika kwa bandari la reli la Matadi-Kinshasa mwaka 1898 kulitoa ufanisi zaidi katika njia ya kuzunguka maji ya kasi na pia kulisababisha maendeleo ya Léopoldville.
Robert Mulliken
Robert Sanderson Mulliken (7 Juni 1896 – 31 Oktoba 1986) alikuwa mwanakemia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mfumo wa molekuli. Mwaka wa 1966 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Kemia.
Kinshasa
Historia
Wakati Kongo ilipopata uhuru mwaka 1960, Kiholanzi Kiholanzi kilikoma kuwa lugha rasmi.
Mwaka 1965 Mobutu Sese Seko alipata kuwa rais wa Kongo katika mapinduzi yake ya pili akaanzisha sera ya kubadilisha majina ya watu na maeneo nchini kuwa ya Kiafrika. Mwaka wa 1966, Léopoldville ukabadilishIwa jina ukawa Kinshasa kufuatia jina la kijiji lililokuwa karibu na eneo hilo.
Mji ulikua haraka chini ya Mobutu, ukivuta watu kutoka nchini kote ambao walikuja kutafuta bahati yao au kuepuka ugomvi wa kikabila mahali pengine. Hii ilileta mabadiliko mengi katika utungaji wa kabila na lugha za mji. Ingawa ipo katikka eneo la watu wa Bateke na Bahumbu, lingua franca katika Kinshasa leo ni Kilingala.
Mwaka 1974, Kinshasa ilikuwa na 'Rumble in the Jungle' mechi ya dondi kati ya Muhammad Ali na George Foreman, ambapo Ali alimshinda Foreman na kuchukua cheo cha bingwa duniani.
Kinshasa iliteseka sana kutokana na uroho wa Mobutu, ufisadi wa hali ya juu, na vita vya wenyewe kwa wenyewe: ndivyo vilivyosababisha kuanguka kwake. Hata hivyo, bado ni eneo kubwa la kiutamaduni na kitaaluma katika Afrika ya Kati, na jumuiya inayonawiri wanamuziki na wasanii.
Pia ni jiji kubwa lenye viwanda, usindikaji wengi wa bidhaa za asili kuletwa kutoka ndani. Mji hivi majuzi umekuwa ukifukuza maandamano ya askari waliokuwa wakipinga serikali kwa kutoweza kuwalipa.
Kinshasa ina kumbukumbu ya tukio la kwanza la HIV-1, lililogunduliwa mwaka 1959 katika sampuli ya damu iliyohifadhiwa ya mwanadamu (angalia UKIMWI asili).
Utawala
Kinshasa ni mji (Ville kwa Kifaransa) na mkoa (province kwa Kifaransa), moja ya mikoa 11 ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Sasa hivi imesawazishwa na Paris ambayo ni mji na mmoja wa wilaya 100 Ufaransa.
Maeneo ya utawala
Mji-mkoa (Ville-province) wa Kinshasa umegawanywa katika wilaya 4 ambazo zimegawanya zaidi katika majimbo 24 (jamii)
Kiini cha biashara na utawala cha Kinshasa ni jimbo ya La Gombe. Jimbo la Kinshasa lilitoa jina lake kwa mji mzima, lakini si kiini cha biashara wala utawala wa jiji.
Wilaya ya Funa
Wilaya ya Lukunga
Wilaya ya Mont Amba
Wilaya ya Tshangu
Jiografia
Iko kusini mwa mto Kongo, kando ya Brazzaville, mji mkuu wa Jamhuri ya Kongo. Hapa ndipo mahali pekee duniani ambapo miji mikuu imelainika kando ya mto, ikitazamana.
Mto Kongo ni mto mrefu wa pili katika Afrika baada ya Nile, na ni mkubwa zaidi katika suala la kutoa maji. Kama njia ya maji, hutumiwa kusafiri kwa kiasi katika bonde la Kongo, na unaweza kusafiri kati ya mito ya Kinshasa na Kisangani, na matawi yake mengi yanaweza kusafiriwa. Mto ni chanzo muhimu cha umememaji, na kusini mwa Kinshasa unaweza kuzalisha nguvu za kutosheleza matumizi kwa bara zima.
Hali ya hewa
Chini ya hali ya hewa ya Koppen, Kinshasa ina hali ya hewa ya kitropiki ya Savanna. Huwa na msimu wa mvua ambao huanzia Oktoba kupitia Mei na kiangazi kifupi ambacho huanza Juni hadi Septemba. Kutokana na ukweli kuwa Kinshasa hupatikana kusini mwa ikweta, kiangazi chake huanza katika msimu wake wa "baridi", ambayo ni katika Juni. Hii ni tofauti na miji ya Afrika kaskazini zaidi ambapo hali ya hewa ya kiangazi kawaida huanza mwezi Januari. Msimu wa kiangazi wa Kinshasa una baridi kuliko msimu wake wa mvua, ingawa hali ya joto hubaki sawa mwaka mzima.
Hali ya kijamii
Kinshasa ilipewa jina "Kin la Belle" (Kinshasa yenye urembo), lakini tangu kuanguka kwa huduma za umma na kuacha baadhi ya wakazi wake walibadili jina likawa "Kin la Poubelle" (Kinshasa takataka).
Umaskini
Kinshasa ni mji mkubwa wenye watu maskini wengi:, kufuatana na IMF ni asilimia 42.
Hali hii ilikuwa mbaya zaidi katika miaka ya mwisho ya utawala wa Mobuto pamoja na rushwa na utendaji mbaya ulioendana na serikali zake. Hali haikuboreka kwa watu wengi tangu serikali ya Joseph Kabila kutokana na vita vya wenyewe kwa wenyewe na rushwa ya kupindukia.
Uhalifu
Uhalifu ni tatizo kubwa mjini Kinshasa. Mwaka 2004 ulihesabiwa kati ya miji hatari zaidi barani Afrika. Kiwango cha mauaji ni 112.3 kwa kila wakazi 100,000. Pia ujambazi, ubakaji, utekaji nyara na magenge ya vurugu ni mambo ya kawaida. Tangu Vita ya Pili vya Kongo, mji umekuwa ukijitahidi kutoka kwenye uhalifu. Polisi ilipambana hasa na magenge ya vijana kutoka mitaa duni ya vibanda wanapoishi wakazi wengi wa mji huo.
Watoto wa barabarani
Kuna watoto wengi wanaoishi bila wazazi wala familia kwenye barabara za Kinshasa. Idadi yao hukadiriwa kuwa mnamo 20,000 - 25,000. Robo yao hawana mapato mengine kuliko kuombaomba au kuiba tu.
Majengo na taasisi
Maeneo makubwa ya mji ni kama Cité de l'OUA, nyumbani kwa Serikali ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Commune de Matonge, unaojulikana kwa maisha yake ya usiku, L'ONATRA, jengo la kuvutia la Wizara ya Usafiri na makazi eneo la Gombe.
Makala maalum ya mji ni kama Hotel SOZACOM Building Memling skyscrapers, soko kuu, Makumbusho ya Kinshasa, Chuo cha Sanaa cha Kinshasa. Boulevard du 30 juin (Barabara ya 30 Juni) inaunganisha maeneo kuu ya mji. Kinshasa ni nyumbani kwa uwanja wa taifa, Stade des Martyrs (Uwanja wa mashahidi).
Viwanda
Viwanda vya Marsavco Sarl Biggest FMCG viko katikati ya mji (Gome) huko Kinshasa.
Kuna viwanda vingine vingi kama Nova Products, CongoFuture, AngelCosmetics, Cobra, Ghandour Industries Kongo, African Food & Bewerage, Shalina Group, Beltexco, Graphics System, Femco, Sajico na BCDC Bank, Benki TMB iiliyopo katika eneo la mji.
Elimu
thumb|right|220px|Chuo Kikuu cha Kinshasa Kinshasa ni nyumbani kwa taasisi kadhaa za elimu, inayozingatia vitivo tofauti, kutoka uhandisi hadi uuguzi na uandishi. Mji huo pia ni nyumbani kwa vyuo vikuu vikubwa vitatu na sanaa shuleni:
Tiba
Kuna hospitali ishirini Kinshasa, pamoja na vituo mbalimbali vya matibabu na kliniki. Mwaka 1997, Dikembe Mutombo akajenga hospitali yenye vitanda 300 karibu na nyumba yake katika mji wa Kinshasa.
Tangu mwaka 1991, Hospitali ya Monkole imekuwa ikifanya kazi bila faida kama taasisi ya afya ishirikiana na Idara ya Afya kama hospitali ya wilaya mjini Kinshasa. Ikiongozwa na Léon Tshilolo, daktari bingwa wa watoto na damu, Hospitali ya Monkole imenfungua jengo jipya la vitanda 150 mwaka 2011 pamoja na huduma bora kama maabara, mahututi, uzalishaji, dawa ya familia, kitengo cha dharura na eneo kubwa la upasuaji.
Vyombo vya habari
Kinshasa ni nyumbani kwa idadi kubwa ya vituo vya redio na televisheni. Televisheni ya kitaifa iko katika mji. Vituo vyake viwili hufikia nchi nzima. Zaidi ya vituo hivyo, kuna vituo vingine kadhaa vinavyofikia mazingira ya mji, na mara nyingine nje kidogo. Vyombo vingi vya habari hutumia Kifaransa na Kilingala kwa kiasi kikubwa; vichache sana kutumia lugha nyingine za kitaifa.