cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bendera ya Denmark
Hadithi ya kale inasema ya kwamba wakati wa vita ya Denmark huko Estonia bendera hii ilianguka kutoka angani mwaka 1219 wakati wa kipindi kigumu katika mapigano hivyo ikawapa Wadenmark moyo na kuleta ushindi.
Josemaría Escrivá
Josemaria Escriva (Barbastro, Hispania, 9 Januari 1902 – Roma, Italia, 26 Juni 1975) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mwanzilishi wa jumuia ambayo baada ya kifo chake ikawa jimbo lisilo na eneo la Opus Dei.
Alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mwenye heri tarehe 17 Mei 1992 na mtakatifu tarehe 6 Oktoba 2002.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe ya kifo chake, 26 Juni
Aloysius Gonzaga
thumb|right|Aloysius Gonzaga Aloysius Gonzaga (9 Machi 1568 – 21 Juni 1591) alikuwa mtoto wa mfalme mdogo nchini Italia, lakini alikataa katakata kuurithi utawala akawa mtawa katika shirika la Wajesuiti. Alifariki bado kijana akihudumia wagonjwa wa tauni mjini Roma, akiacha kumbukumbu bora hasa ya usafi wa moyo na malipizi.
Tarehe 19 Oktoba 1605 alitangazwa na Papa Paulo V kuwa mwenye heri, halafu tarehe 31 Desemba 1726 akatangazwa na Papa Benedikto XIII kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni tarehe 21 Juni kila mwaka.
Utoto
Kama mtoto wa kwanza, alikuwa na haki ya kurithi cheo cha baba yake (Marquis). Baba yake alidhani kwamba Aloysius atakuwa askari, kama ilivyokuwa kawaida kwa wana wa familia maarufu zilizohusika mara nyingi na katika vita vidogo vya kipindi hicho. Hivyo mafunzo yake ya kijeshi yalianza wakati mdogo, lakini pia alipata elimu katika lugha na sanaa.
Alipokuwa na umri wa miaka minne, Luigi alipewa bunduki ndogo na alitumwa na baba yake kwenye safari za mafunzo ili mvulana apate kujifunza "sanaa ya mapigano". Alipokuwa na umri wa miaka mitano, Aloysius alipelekwa kambi ya kijeshi ili kuanza mafunzo yake. Baba yake alifurahia kumwona mwanawe akizunguka kambi akiwa mkuu wa askari. Mama yake na mwalimu wake hawakufurahia sana na msamiati aliyochukua huko.
Ujana
Alikua kati ya ukatili wa Renaissance Italia na kuona mauaji ya ndugu zake wawili. Mwaka wa 1576, akiwa na umri wa miaka 8, alipelekwa Florence pamoja na ndugu yake mdogo, Rodolfo, kutumikia kwenye mahakama ya Grand Duke Francesco I de 'Medici na kupata elimu zaidi. Alipokuwa hapo, alipatwa na ugonjwa wa mafigo, ambayo yalimfadhaisha katika maisha yake yote. Alipokuwa mgonjwa, alichukua fursa ya kusoma juu ya watakatifu na kutumia muda mwingi katika sala.
Alisema kuwa amechukua ahadi binafsi ya usafi wa moyo katika umri wa miaka 9. Mnamo Novemba 1579, ndugu walipelekwa kwa Duke wa Mantua. Aloysius alishtushwa na maisha ya vurugu na ya kiburi ambayo alikutana nayo.
Aloysius alirudi Castiglione ambako alikutana na Kardinali Karoli Borromeo, na kutoka kwake alipokea komunyo ya kwanza mnamo Julai 22, 1580.
Baada ya kusoma kitabu kuhusu wajumbe wa Kiislamu nchini India, Aloysius alihisi sana kwamba alitaka kuwa mmisionari. Alianza kufanya mazoezi kwa kufundisha madarasa ya katekisimu kwa wavulana wadogo huko Castiglione katika majira ya joto. Pia alitembelea tena nyumba za Wakapuchini na Wabarnaba huko Casale Monferrato, mji mkuu wa Duchy wa Montferrat uliofanyika Gonzaga ambako familia ilikaa wakati wa baridi.
Familia iliitwa Hispania mwaka wa 1581 ikafika Madrid mnamo Machi 1582, ambapo Aloysius na Rodolfo wakawa wanacheza na Infante Diego mdogo. Aloysius alianza kufikiria kwa bidii kuhusu kujiunga na utawa. Alifikiri kujiunga na shirika fulani, lakini alivutwa na uaminifu wa Wajesuiti huko Madrid na aliamua badala yake kujiunga nao. Mama yake alikubali ombi lake, lakini baba yake alikasirika na kumzuia kufanya hivyo.
Mnamo Julai 1584, mwaka mmoja na nusu baada ya kifo cha Infante, familia ilirudi Italia. Aloysius bado alitaka kuwa padri, lakini wanafamilia kadhaa walifanya bidii ya kumshawishi kubadilisha msimamo yake. Walipogundua kwamba hakuna njia ya kumfanya aache mpango wake, walijaribu kumshawishi kuwa padri wa kijimbo na kujitolea kumfanyia mpango awe askofu. Akiwa Mjesuiti angepaswa kukataa haki yoyote ya urithi au hali yake katika jamii. Majaribio ya familia yake ya kumzuia yalishindwa; Aloysius hakuwa na nia na ofisi ya juu na bado alitaka kuwa mmisionari.
John Maron
John Maron (kwa Kiarabu يوحنا مارون, Yuhanna Marun; Sirmaniyah au Sarmin nchini Syria, 628 – Kfarhy, Lebanon, 707) aliongoza Kanisa la Wamaroni kama Patriarki wake wa kwanza.
Baada ya kuwa mmonaki wa monasteri ya Mtakatifu Maroni, mwaka 676 alipewa uaskofu, halafu akawa askofu mkuu wa mji wa Antiokia kuanzia mwaka 685 hadi alipofariki.
Ametambuliwa na Kanisa Katoliki kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Machi kila mwaka.
Bendera ya Iceland
thumb|250px|Bendera ya Aisilandi Bendera ya Iceland imepatikana tangu mwaka 1915. Ina rangi ya buluu ikionyesha msalaba mweupe ndani yake. Ndani ya msalaba nyeupe kuna msalaba mwembamba zaidi nyekundu.
Muundo wa bendera ni ile ya bendera zote za Skandinavia zinazofuatamfano wa bendera ya kale ya Denmaki inayoitwa Danebrog.
Rangi ya buluu inaikumbusha rangi ya anga juu ya Aisilandi.
Kwa ujumla inafanana mno na bendera ya Unowe isipokuwa kwa kubadilishana rangi. Aisilandi ina uhusiano wa karibu sana na Unowe tangu mwanzo wake.
thumb|75px| Mfano wa bendera ya Unowe
Skandinavia
thumb|250px|[[Bendera za nchi za Skandinavia (Ufini, Norwei, Iceland, Uswidi na Denmark (imefunikwa)]] thumb|250px|[[Picha ya angani ya Skandinavia wakati wa majira ya baridi - rangi nyeupe ni theluji na barafu zinazofunika nchi yote pamoja na sehemu za bahari.]] Skandinavia ni eneo la Ulaya ya Kaskazini. Kwa kawaida neno linataja nchi tano za Norwei, Uswidi, Udani, Ufini na Iceland.
Kwa maana nyingine "Skandinavia" ni nchi mbili za rasi ya Skandinavia pekee, yaani Norwei na Uswidi.
Lugha za Skandinavia ziko karibu sana; zote ni Kigermanik ya Kaskazini isipokuwa Kifini ambacho ni lugha yenye asili ya Asia.
Skagerak
Thumb|250px|right|Skagerak kati ya [[Norway, Uswidi na Denmark.]] Skagerak ni mlango wa bahari kati ya Norway na Denmark karibu na mji wa Skagen. Skagerak inahesabiwa kuwa sehemu ya Bahari ya Kaskazini. Upande wa Mashariki inaanza Kattegat.
Karibu na pwani la Norway kuna mfereji wenye kina kubwa hadi 770 m chini ya UB. Mafuta na gesi zinapatikana kwa njia ya pampu kutoka eneo chini ya bahari.
Bendera ya Uswidi
thumb|250px|Bendera ya Uswidi Bendera ya Uswidi ni ya rangi buluu yenye msalaba njano wa kulala. Muundo wake umefuata muundo wa Danebrog ya Denmark jinsi ilivyo na bendera zote za Skandinavia.
Chaguo la rangi kimetokana na nembo ya mfalme wa Uswidi. Bendera imepatikana tangu mwaka 1663.
Kuna utaratibu wa kuonyesha bendera: hupandishwa kila siku saa 2 asubuhi, kati ya Novemba hadi Februari saa 3 asubuhi (miezi penye giza). Inashushwa wakati wa kuchwa au mwisho saa 3 usiku (katika miezi ya mwanga giza inachelewa au kupotea kabisa).
Vincent Ferrer
thumb|right|Mt. Vincent Ferrer. Vincent Ferrer (Valencia, Hispania, takriban 1350 – Nantes, Ufaransa, 5 Aprili 1419) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mtawa wa Shirika la Wahubiri.
Alisafiri sana kati ya miji ya Ulaya Magharibi, akishughulikia amani na umoja wa Kanisa akisaidia kumaliza Farakano la magharibi.
Aliwahubiria watu wengi sana Injili ya toba na ujio wa pili wa Yesu hadi mwisho wa maisha yake.
Mwaka 1455 alitangazwa na Papa Callixtus III kuwa mtakatifu.
Kattegat
thumb|right|250px|Ramani ya Skagerak na Kattegat
Kattegat ni mlango wa bahari katika Ulaya ya kaskazini kati ya rasi ya Jutland ya Denmark na pwani la Uswidi (Sweden).
Bahari haina kina kubwa lakini kuna usafiri mwingi wa meli za kila aina. Machafuko wa maji kutokana na mbolea wa kilimo yamesababisha kupungua sana kwa samaki katika sehemu hii.
Jutland
Mara nyingi ni sehemu ya Denmark pekee inayohesabiwa kuwa Jutland. Kwa maana hiyo Jutland ni sawa na Denmark Bara maana sehemu nyinhine za nchi ni visiwa tu.
Rasi inatenganisha Bahari ya Kaskazini na Bahari ya Baltiki.
Eneo la sehemu ya Denmark ni 29,775 km² ina wakazi 2,491,852 (2004). Karibi karibu yote ni tambarare na vilima vidogovidogo hadi kimo cha 170 m pekee.
Sehemu ya Kijerumani ilikuwa zamani temi mbili za Schleswig na Holstein na siku hizi jimbo la Schleswig-Holstein ndani ya Shirikisho la Jamhuri ya Ujerumani.
Miji mikubwa ya Jutland ni:
Tazama pia:
Historia ya Denmark
Margaret Clitherow
Margaret Clitherow (1556 – 25 Machi 1586) alikuwa mwanamke Mwingereza ambaye, kwa ruhusa ya mume wake, alibadilisha imani yake ya dini kutoka Ushirika wa Anglikana kuingia Kanisa Katoliki.
Kwa vile aliwaficha mapadri nyumbani mwake na kuhudhuria misa ya Kikatoliki, alifungwa mara kadhaa katika dhuluma ya malkia Elizabeti I, akashtakiwa mahakamani lakini alikataa kujitetea ili asisababishe mahakimu wafanye dhambi ya kumpa adhabu ya kifo, hivyo akauawa kwa kubondwa mwili mzima na jiwe kubwa.
Mwaka 1970 alitangazwa na Papa Paulo VI kuwa mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 25 Machi.
Kopenhagen
thumb|200px|left|Sanamu ya Nguva Mdogo kufuatana na hadithi ya mshairi Mdani Hans Christian Andersen thumb|200px|right|Kopenhagen, picha ya angani thumb|200px|right|Katika mji wa kale ya Kopenhagen Kopenhagen (kwa Kidenmark: København = "Bandari ya wafanya biashara") ni mji mkuu wa Denmark pia mji mkubwa wa nchi na kitovu cha utawala, uchumi na utamaduni.
Jiografia
Kopenhagen iko Zealand (Sjælland) ambacho ni kisiwa kikubwa cha Denmark. Iko karibu na mji wa Malmo katika Uswidi ulio ng'ambo ya mlango wa bahari ya Oresund unaounganisha bahari ya Baltiki na Kattegat kuelekea Bahari ya Kaskazini. Sehemu ndogo ya mji iko kwenye kisiwa cha Amager.
Eneo la Kopenhagen lina miji ya Kopenhagen yenyewe (wakazi 501,158), Frederiksberg (wakazi 91,855), Gentoftev (wakazi 68,623) na wakazi wengine 453,399 katika miji midogomidogo ndani ya wilaya ya Kopenhagen.
Martin de Porres
thumb|right|[[Picha hii ya Martin des Porres iko katika monasteri ya Mt. Ann mjini Lima.]] Martin de Porres (1579 – 3 Novemba 1639) alikuwa bradha wa Shirika la Wahubiri katika nchi ya Peru.
Akiwa mtoto chotara wa kabaila Mhispania Juan de Porres na binti mwenye asili ya Afrika Anna Velasquez hakutambuliwa na baba yake akalelewa na mama na kuwa msaidizi wa daktari akijifunza hivyo elimu ya matibabu.
Alikuwa na kipaji cha uponyaji ambacho kiliwasaida watu wengi. Kutokana na upendo aliowaonyesha watu wote aliheshimiwa sana na taarifa za uponyaji wa ajabu zilianza kuenea.
Mwaka 1837 alitangazwa mwenye heri na Papa Gregori XVI, halafu tarehe 6 Mei 1962 akatangazwa na Papa Yohane XXIII kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni tarehe 3 Novemba kila mwaka.
Oresund
thumb|250px|right|Oresund inavyoonekana kutoka upande wa [[Uswidi ]]
Oresund (Kidenmark: Øresund, Kiswidi: Öresund) ni mlangobahari unaotenganisha kisiwa cha Zealand (Sjælland) katika Denmark na jimbo la Skone (Skåne) katika Uswidi.
Oresund ni moja kati ya milango mitatu ya bahari inayopita katika visiwa vya Denmark na kuunganisha Bahari ya Kaskazini na Bahari ya Baltiki kwa njia ya Kattegat na Skagerak. Ni kati ya njia za bahari duniani zenye meli nyingi sana.
Tangu mwaka 2000 kuna daraja la kuvukia Oresund kutoka Denmark kwenda Uswidi. Lilifunguliwa rasmi tarehe 1 Julai mwaka 2000 na mfalme Carl XVI Gustav wa Uswidi na malkia Margrethe II wa Denmark.
Maximilian Kolbe
thumb|right|Karatasi ya maombezi yenye mchoro wa Mtakatifu Maximilian Kolbe akimuomba Bikira Maria Imakulata huku amefungwa katika kambi la Wanazi. Maximilian Maria Kolbe (8 Januari 1894 – 14 Agosti 1941) alikuwa padre wa Kanisa Katoliki na mtawa wa shirika la Ndugu Wadogo Wakonventuali kutoka nchi ya Poland.
Baada ya kuanzisha chama cha Mashujaa wa Imakulata huko Roma (Italia) na Mji wa Imakulata huko Polandi, alikwenda Japani kama mmisionari.
Wakati wa Vita Kuu ya Pili ya Dunia alifungwa na wafuasi wa Unazi katika kambi ya wafungwa wa siasa kule Auschwitz. Hatimaye alijitolea kushika nafasi ya mfungwa mwenzake aliyechaguliwa kuachwa bila ya chakula hadi kufa pamoja na wengine 9. Aliwaandaa hao wote kukabili kifo kwa tumaini la Kikristo na bila ya chuki, na alipobaki peke yake aliuawa kwa sindano ya sumu.
Mwaka 1982 alitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake ni tarehe 14 Agosti kila mwaka.
Sala yake
Wewe umenipenda milele, tangu u Mungu; hivyo umenipenda na utanipenda milele!...
Upendo wako kwangu ulikuwepo hata kabla sijakuwepo, na ni kwa sababu ya kunipenda, Mungu mwema, kwamba umeniita kutoka utovu wa vyote nianze kuwepo!
Elizabeth Ann Seton
thumb|Elizabeth Ann Seton. Elizabeth Ann Bayley Seton (28 Agosti 1774 – 4 Januari 1821) alikuwa mwanzilishi wa shirika la Masista wa Huruma wa Mt. Yosefu (kwa Kiingereza: Sisters of Charity of St. Joseph), ambalo lilikuwa utawa wa kwanza kuundwa huko Marekani. Hasa alifundisha na kuwasaidia watoto maskini wengi.
Mchakato wa kumtangaza mwenyeheri ulianza mwaka 1907 na kumalizika Papa Yohane XXIII alipomtangaza mwenye heri tarehe 17 Machi 1963.
Tarehe 14 Septemba 1975 Papa Paulo VI alimtangaza kuwa mtakatifu.
Sikukuu yake ni 4 Januari.
Maisha yake
Elizabeth Ann Bayley alizaliwa New York katika familia ya ushirika wa Anglikana.
Tarehe 25 Januari 1794, akiwa na umri wa miaka 19, aliolewa na mfanyabiashara tajiri William Seton, akamzalia watoto watano.
Alipobaki mjane tarehe 27 Desemba 1802) alifunga safari ya kiroho iliyomfanya aongokee Kanisa Katoliki tarehe 25 Machi 1805.
Akahamia Baltimore, chini ya askofu John Carroll, akaanza utume wake kwa wanawake wajane wenye watoto wadogo na kuanzisha shule nyingi kwa ajili ya malezi ya mabinti na wavulana fukara.
Tarehe 1 Juni 1809 alianzisha shirika la kitawa lenye kufuata roho ya Vinsenti wa Paulo akahamia Emmitsburg, kwenye Maryland.
Mwaka 1812 alipokea katiba ya Mabinti wa Upendo wa Mt. Vinsenti wa Paulo, iliyorekebishwa na kuidhinishwa na askofu Carrol.
Kundi la kwanza la masista (mama Seton na wenzake 16) waliweka nadhiri za daima tarehe 19 Julai 1813.
Alifariki mwaka 1821.
Beda Mheshimiwa
thumb|225px|right|[[Kaburi la Beda katika kanisa kuu la Durham.]] Beda maarufu kama Mheshimiwa tangu enzi za uhai wake (Wearmouth-Jarrow, Northumbria, leo nchini Uingereza, 672 au 673 – 25 Mei - Wearmouth-Jarrow, 735) alikuwa mmonaki, padri, mwanateolojia na mwanahistoria nchini Uingereza.
Mtumishi wa Kristo monasterini tangu umri wa miaka minane hadi kifo chake, alitumia maisha yake yote kutafakari na kufafanua Biblia; pamoja na kushika kila siku nidhamu ya kimonaki na kumuimbia Mungu kanisani, alipenda daima kujifunza, kufundisha na kuandika.
Hasa anafahamika kwa kitabu chake “Historia ya kikanisa ya taifa la Waingereza” (kwa Kilatini: Historia ecclesiastica gentis Anglorum). Akiona Kanisa lilivyozidi kustawi kati ya mataifa mapya, alipenda kuonyesha lisivyobanwa na ustaarabu mmoja, bali linakumbatia kila aina ya utamaduni ili kuikamilisha katika Kristo.
Beda alichangia kwa kiasi kikubwa uenezaji wa hesabu ya miaka baada ya Kristo kuzaliwa.
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 25 Mei.
Vyanzo
Habari nyingine tunazipata katika barua ya mwanafunzi wake Cuthbert kuhusu kifo chake.
Asili na wito
Beda hasemi kitu kuhusu asili yake, lakini kuna dalili kuwa familia yake ilikuwa na hali nzuri katika jamii.
Kumbe anataja mahali alipozaliwa kama "maeneo ya monasteri hii", yaani monasteri pacha ya Wearmouth na Jarrow, Northumbria, leo Uingereza Kaskazini Mashariki.
Abati wake wa kwanza alikuwa Benedikto Biscop.
Alipofikia umri wa miaka 7, alitumwa monasterini ili apate malezi kutoka kwa abati huyo, halafu kwa Ceolfrith. Beda haelezi kama lengo la awali lilikuwa awe mmonaki baadaye. Lakini ndivyo ilivyotokea, akatumia maisha yake yote huko “kuimbia sifa za Mungu, kusoma, kufundisha na kuandika”, alivyosema mwenyewe.
Mmonaki na padri
Alipofikia miaka 19 tu, (692 hivi), alipewa daraja takatifu ya ushemasi, na alipofikia miaka 30 (702 hivi) alipata upadrisho.
Mtaalamu wa biolojia na historia, lakini hasa teolojia, alifaulu kufanya Biblia ieleweke kwa urahisi kupitia mahubiri yake sahili iliyofuata mfano wa mababu wa Kanisa.
Alipata kuwa kati ya wasomi wakuu wa Karne za Kati za mwanzo, akifaidika na magombo mengi muhimu aliyoletewa na maabati wake kutoka safari zao nyingi za ng’ambo.
Sifa ya ufundishaji na uandishi wake ilisababisha afanye urafiki na watu bora kadhaa wa wakati huo, ambao walimtia moyo kudumu kati kazi hiyo kwa faida ya wengi.
Mwaka 701 hivi aliandika vitabu vyake vya kwanza, De Arte Metrica na De Schematibus et Tropis; vyote viwili kwa ajili ya madarasa.
Aliendelea kuandika maisha yake yote, akimaliza vitabu zaidi ya 60, vingi vikiwepo hadi leo.
Biblia ilikuwa daima chanzo kikuu cha teolojia yake. Baada ya kuchunguza nakala ipi ni sahihi zaidi, aliifafanua Kikristo, akijitahidi kuelewa vizuri maneno yanasema nini, lakini kwa mwanga wa Kristo aliye ufunguo wa Maandiko yote katika umoja wake wa dhati. Kwake matukio ya Agano la Kale na ya Agano Jipya yanakwenda pamoja kuelekeza kwa Kristo.
Mada nyingine aliyoipenda sana ni historia ya Kanisa, kutokana na imani ya kwamba Roho Mtakatifu anazidi kufanya kazi ndani yake. Hivyo alipitia wakati wa Mitume, halafu mababu wa Kanisa na Mitaguso mikuu sita ya kwanza na kulinganisha tarehe za matukio mengi na ujio wa Yesu Kristo, akichangia kufanya wote wakubali kalenda iliyoenea sasa kila mahali, ikihesabu miaka "baada ya Kristo kuzaliwa".
Vilevile alihesabu kitaalamu tarehe sahihi ya Pasaka, iliyo kiini cha mwaka mzima wa liturujia, akihimiza Wakristo wenyeji wa Uingereza na Ireland wakubali wote utaratibu wa Roma kuhusu mambo hayo. Kweli alichangia kuunganisha katika Ukristo mataifa ya Ulaya.
Hotuba zake zilifaulu kuongoza waamini waadhimishe vema mafumbo ya imani na kuyatekeleza maishani, huku wakitarajia ujio wa pili wa Yesu ili kuingizwa naye katika liturujia ya mbinguni.
Akifuata masisitizo ya mababu kama Ambrosi, Augustino na Sirili wa Aleksandria, alifundisha kwamba sakramenti hazimfanyi mtu “awe Mkristo tu, bali Kristo mwenyewe”. Kila anayepokea kwa imani Neno la Mungu kwa mfano wa Bikira Maria anaweza kumzaa Kristo upya. Na Kanisa, kila linapobatiza watu, linakuwa “Mama wa Mungu” kwa kuwazaa kwa njia ya Roho Mtakatifu.
Alihimiza walei wawe na bidii katika kupata mafundisho ya dini na kuwashirikisha mapema watoto wao. Pia wasali mfululizo kwa kutolea matendo yao yote kama sadaka ya kiroho pamoja na Kristo.
Mwaka 708 baadhi ya wamonaki wa Abasia ya Hexham walimshtaki kuwa mzushi, lakini alifaulu kujitetea.
Mwaka 733 alisafiri hadi York, Lindisfarne na sehemu nyingine.
Alifariki tarehe 26 Mei 735 akazikwa Jarrow lakini masalia yake yakahamishiwa kwenye kanisa kuu la Durham katika karne ya 11.
Bahari ya Baltiki
Mipaka yake
Bahari ya Baltiki imepakana na nchi za Uswidi, Ufini, Urusi, Estonia, Latvia, Lituanya, Poland, Ujerumani na Denmark.
Njia ya kuunganisha Baltiki na Bahari ya Kaskazini ni milangobahari ya Kattegat na Skagerak. Mwanzoni wa Kattegat njia inapita kwenye visiwa vya Denmark na kuigawa katika njia tatu ndogo zinazoitwa Oresund, Belt Kubwa (Kidenmark: Storebælt) na Belt Ndogo (Kidenmark: Lillebælt).
Enzi ya Barafu
Kijiografia Baltiki ni mabaki ya Enzi ya Barafu iliyopita. Takriban miaka 12,000 iliyopita Ulaya yote ya Kaskazini ilifunikwa na ganda la barafu lenye unene wa mita mia kadhaa. Wakati wa kupungua kwa baridi barafu ilianza kuyeyuka na kusababisha kutokea kwa ziwa kubwa sana ambalo ni mwanzo wa Baltiki. Ziwa hili lilipata njia ya kujiunga na bahari na kiasi cha maji ya chumvi yaliingia ndani. Hivyo maji ya Baltiki ni mchanganyiko wa maji ya chumvi na maji matamu. Kiasi cha chumvi ndani ya maji yake ni kidogo kulingana na maji ya bahari ya kawaida.
Bahari yenye chumvi kidogo
Kiasi cha chumvi ni kikubwa zaidi kwenye kina kuliko kwenye maji ya juu. Wakati maji yenye chumvi kidogo inatoka kwenye Kattegat kuelekea Bahari ya Kaskazini kuna pia mwendo wa maji ya chumvi chini yake ya kuingia katika Baltiki. Maji ya chumvi ni mazito kuliko maji matamu, hivyo yanakaa kwenye vilindi vya bahari na kuwa na mwendo wa kuingia ilhali wakati huohuo maji ambayo ni matamu zaidi yanapita juu yake kutoka Baltiki.
Mito ya Baltiki
Mito mikubwa inaingia katika Baltiki na kusababisha mwendo wa maji ya kutoka katika Kattegat na kuingia Atlantiki. Baadhi ya mito hiyo ni: Oder, Vistula, Neman, Daugava na Neva.
Miji
Miji mikubwa kando ya Baltiki ni:
Morondava
thumb|300px|left|Uwanja wa ndege wa Morondava
Morondava ni mji mkuu wa mkoa wa Menabe nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 39,895.
Ambovombe
thumb|Mji mkuu wa Mkoa wa Androy umeonyeshwa kwa alama nyekundu kwenye Ramani
Ambovombe (au Ambovombe-Androy) ni mji mkuu wa mkoa wa Androy nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 66,818.
Love, Peace & Nappiness
Love, Peace & Nappiness ni jina la kutaja albamu ya pili kundi la muziki wa hip hop kutoka mjini Queens, New York - Lost Boyz. Albamu hii haijakubalika sana kama jinsi ilivyokulika ile albamu yao ya kwanza, Legal Drug Money, lakini bado iliweza kuuza nakala zaidi ya 500,000. "Me & My Crazy World" kilikuwa kibao mahiri kwenye chati za Billboard Hot 100 mnamo mwaka wa 1997.
Albamu ilitunukiwa Dhahabu na RIAA mnamo tar. 17 Septemba 1997.
Sambava
thumb|300px|left|Sambava
Sambava ni mji mkuu wa Sava nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 40,000.
Lost Boyz Forever
Lost Boyz Forever ni albamu ya vibao mchanganyiko kutoka kwa kundi zima la muziki wa hip hop la The Lost Boyz. Mwanachama mmoja wa kundi aliuawa mnamo wa 1999 (Freaky Tah), na wanachama watatu waliobakia wakapagaranyika baada ya kutoka albamu yao ya LB IV Life. DJ Spigg Nice alihukumiwa kifungo baada ya kukutanika na kosa la kushiriki ujambazi wa benki, na kuwaacha Mr. Cheeks na Pretty Lou pekee.
Albamu hii imekusanya vibao vikali kadhaa vya albamu za awali, ikiwa ni pamoja na kibao kama vile "Jeeps, Lex Coups, Bimaz & Benz" na "Renee".
LB IV Life
LB IV Life ni jina la kutaja albamu ya mwisho kutolewa na kundi zima la muziki wa hip hop la Lost Boyz. Mwanachama mwenzao Freaky Tah aliuawa miezi sita kamili kabla ya kutolewa kwa albamu, lakini amefanya mionekano kadhaa kwenye albamu. Albamu imeanguka kibiashara na hata kitahakiki, imeshindwa kufikia kiwango cha Dhahabu, pia imeshindwa kutengeneza kibao kikali cha albamu. Hiyo imepelekea MC Mkuu Mr. Cheeks kuendeleza kazi za kujitegemea baada ya kutoka.
Antanifotsy
thumbnail|right|280px|Picha ya Angani ya kanisa la Notre Dame katika Mji wa Antanifotsy
Antanifotsy ni mji mkuu wa wilaya ya Antanifotsy, Vakinankaratra nchini Madagaska. Idadi ya wakazi wake ni takriban 70,000.
Tôlanaro
thumb|300px|left|Bandari ya Tôlanaro
Papa Pius XII
thumb|right|Papa Pius XII (1958)
Papa Pius XII (2 Machi 1876 – 9 Oktoba 1958) alikuwa Papa kuanzia tarehe 2 Machi/12 Machi 1939 hadi kifo chake. Alitokea nchi ya Italia. Alitokea Roma, Italia.
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Eugenio Maria Guiseppe Giovanni Pacelli.
Mikoa ya Zambia
thumb|250px|mikoa ya Zambia
Hii ni orodha ya Mikoa (Kiingereza: provinces) ya Zambia:
Papa Pius XI
thumb|right|Papa Pius XI. thumb|right|Pius XI ofisini. Papa Pius XI (31 Mei 1857 – 10 Februari 1939) alikuwa Papa kuanzia tarehe 6/12 Februari 1922 hadi kifo chake. Alitokea Desio, Milano, Italia.
Alimfuata Papa Benedikto XV na kuvishwa taji la Kipapa tarehe 12 Februari 1922. Akafuatwa na Papa Pius XII.
Maisha
Kabla ya kuchaguliwa kama Papa, alikuwa askofu mkuu wa Milano (tangu mwaka 1921).
Mkoa wa Luapula
Mkoa wa Luapula ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 775,353 kwenye eneo la 50,567 km². Mji mkuu ni Mansa.
Jiografia
Miji mikubwa ni pamoja na Mansa na Nchelenge.
Luapula na Chambeshi ni mito muhimu zaidi.
Che Guevara
thumb|right|300px|Che Guevara (1960)
Ernesto Guevara au Che Guevara (Rosario, Argentina, 14 Mei 1928; La Higuera, Bolivia, 9 Oktoba 1967 ) alikuwa tabibu mzaliwa wa Argentina aliyekuwa mfuasi wa itikadi za Kisoshalisti za Karl Marx. Guevara anajulikana zaidi kwa harakati zake za kimapinduzi dhidi ya tawala za kibepari huko Amerika ya Kusini na Afrika.
Guevara alipewa jina la "che" huko Amerika ya Kati likimaanisha "mshangao". Alitumia usafiri wa pikipiki kutoka Amerika ya Kusini hadi Amerika ya kati.
Guevara kwa sababu ya kufiwa na bibi yake aliyemuuguza kwa muda mrefu aliamua kusomea utabibu.
Wakati akisomea utabibu, Che Guevara alizunguka katika nchi mbalimbali za Amerika ya Kusini ambapo alijionea mwenyewe umaskini uliokithiri. Alisikitishwa sana na maisha ya ufukara waliokuwa wakiishi wananchi wengi, huku wachache wakiwa wanamiliki mali za nchi hizo. Alifikiria jinsi ya kuweza kubadili hali hii na kuamua kuwa njia pekee ya kuondoa umaskini na ukandamizaji ni mapinduzi. Aliamua kusoma kwa undani falsafa ya Karl Marx na baada ya hapo alijihusisha na harakati za kisoshalisti nchini Guatemala chini ya rais Jacobo Arbenzi Guzmán.
Mwisho mwa miaka ya 1950, Guevara aliungana na Fidel Castro aliyekuwa akiongoza kundi la kijeshi lililotwaa madaraka kwa nguvu nchini Kuba mwaka 1959. Guevara alikuwa mmoja wa viongozi wa serikali mpya ya Kuba. Katika kipindi hiki, Guevara aliandika vitabu na makala mbalimbali kuhusu nadharia na vitendo vya vita vya msituni kwa nia ya kuondoa madarakani tawala za kibepari na kibeberu.
Mwaka 1965 Guevara aliondoka nchini Cuba akielekea Kongo-Kinshasa (hivi sasa inaitwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo) kwa siri kusaidia harakati za kuondoa utawala uliokuwa ukiongozwa na vibaraka wa mataifa ya Magharibi chini ya Mobutu Sese Seko baada ya kuuawa kwa Patrice Lumumba. Mmoja ya watu ambao walifanya kazi na Guevara alipokuwa nchini Kongo ni Laurent Kabila, aliyekuwa baadaya rais wa nchi hiyo.
Guevara aliondoka nchini Congo na kuelekea Bolivia ambapo alikamatwa mwaka 1967 na jeshi la Bolivia likishirikiana na majasusi wa Shirika la Ujasusi la Marekani (CIA). Jeshi lilitangaza kutoa zawadi nono kwa yeyote atakayesaidia kukamatwa kwa Che Guevara. Baada ya kukamatwa kwake, aliuawa kinyama.
Baada ya kifo chake, Guevara alichukuliwa kama nguzo ya vuguvugu la kimapinduzi ya kishoshalisti duniani. Picha yake na kofia aina ya Beret aliyopenda kuivaa, vimekuwa kama alama za mapinduzi ya mrengo wa kushoto duniani.
Papa Pius VIII
thumb|right|Pius VIII. Papa Pius VIII (20 Novemba 1761 – 30 Novemba 1830) alikuwa Papa kuanzia tarehe 31 Machi/5 Aprili 1829 hadi kifo chake. Alitokea nchi ya Italia. Alitokea Cingoli, Italia.
Jina lake la kuzaliwa lilikuwa Francesco Saverio Castiglioni.
Alimfuata Papa Leo XII na kuvishwa taji la Kipapa tarehe 5 Aprili 1829. Akafuatwa na Papa Gregori XVI.
Gilbert
Gilbert ni jina la:
Jiografia:
Orodha ya miji ya Zambia
thumb|[[Lusaka]] thumb|[[Kitwe]] thumb|[[Ndola]] thumb|[[Livingstone (Zambia)|Livingstone]] thumb|[[Luanshya]]
Hii ni orodha ya miji ya nchi ya Zambia yenye angalau idadi ya wakazi 10,000 (2007).
Mkoa wa Kaskazini-Magharibi (Zambia)
Mkoa wa Kaskazini-Magharibi  (North-Western Province) ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 583,350 kwenye eneo la 125,827 km². Mji mkuu ni Solwezi.
Jiografia
Miji mikubwa ni pamoja na Solwezi na Mwinilunga.
Kabompo na Zambezi ni mito muhimu zaidi.
Mkoa wa Lusaka
Jiografia
Miji mikubwa ni pamoja na Lusaka na Luangwa.
Zambezi na Luangwa ni mito muhimu zaidi.
Mkoa wa Copperbelt
Mkoa wa Copperbelt ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,581,221 kwenye eneo la 31,328 km². Mji mkuu ni Ndola.
Jiografia
Miji mikubwa ni pamoja na Kitwe na Chingola.
Luswishi na Kafue ni mito muhimu zaidi.
1711 KK
Makala hii inahusu mwaka 1711 KK (kabla ya Kristo).
Mkoa wa Magharibi (Zambia)
thumb|Mahali pa mkoa wa Magharibi katika [[Zambia]]
Mkoa wa Magharibi (Western Province) ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 765,088 kwenye eneo la 126,386 km². Mji mkuu ni Mongu.
Jiografia
Miji mikubwa ni pamoja na Mongu, Sesheke na Senanga.
Mvumo wa Afrika
Mvumo wa Afrika (pia mvumo peke yake), mtapa au mchapa (Borassus aethiopum) ni mti mrefu wa familia Arecaceae ambao matunda yake (mavumo) yalika. Jani lake huitwa tapa na hutumika kama mwavuli.
Mkoa wa Magharibi (Zambia)
Jiografia
Zambezi na Lungwebungu ni mito muhimu zaidi.
Surprise, Arizona
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Surprise, Arizona
thumb|right|260px|Mahali pa Surprise katika Maricopa County na [[Arizona]] Surprise (Kiswahili:mshangao) ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 93,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 358 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 180.0 km².
Glendale, Arizona
thumbnail|right|200px|Mji wa Glendale, Arizona
thumb|right|260px|Mahali pa Glendale katika Maricopa County na [[Arizona]] Glendale ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 250,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 351 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 144.4 km².
1713 KK
Makala hii inahusu mwaka 1713 KK (kabla ya Kristo).
1714 KK
Makala hii inahusu mwaka 1714 KK (kabla ya Kristo).
Upplands Väsby
thumb|200px| Upplands Väsby thumb|200px| Upplands Väsby ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 35,977 (mwaka 2005).
Jiografia
Eneo lake ni 14.02 km². Umbali na Jiji la Stockholm ni 20 km.
Mkoa wa Kaskazini (Zambia)
Mkoa wa Kaskazini (Northern Province) ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,258,696 kwenye eneo la 147,826 km². Mji mkuu ni Kasama.
Jiografia
Miji mikubwa ni pamoja na Kasama na Chilubi.
Chambeshi na Luangwa ni mito muhimu zaidi.
Kikamasau
Kikamasau ni lugha ya Kitorricelli nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakamasau. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikamasau imehesabiwa kuwa watu 960. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikamasau iko katika kundi la Kimarienberg.
1718 KK
Makala hii inahusu mwaka 1718 KK (kabla ya Kristo).
Sigtuna
thumb|200px| ''Ukumbi wa Sigtuna thumb|200px| Sigtuna ni mji na manispaa nchini Uswidi. Kuna wakazi 20,204 (mwaka 2005). Mji ulianzishwa 980.
1781 KK
Makala hii inahusu mwaka 1781 KK (kabla ya Kristo).
Sigtuna
Jiografia
Eneo lake ni 3.95 km². Iko kando ya Ziwa Mälaren. Umbali na Jiji la Stockholm ni 40 km.
Telšiai
thumb|250px|Kisikusiku Telšiai (Kisamogitian: Telšē) ni mji nchini Lituanya. Ni pia mji wa viwanda. Kuna wakazi 31,460 (mwaka 2001). Mji ulianzishwa 1791.
Jiografia
Iko kando ya Ziwa Mastis.
thumb|right|180px|
1717 KK
Makala hii inahusu mwaka 1717 KK (kabla ya Kristo).
Mkoa wa Kati (Zambia)
thumb|Mahali pa mkoa wa Kati katika [[Zambia]]
Mkoa wa Kati (Central Province) ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,012,257 kwenye eneo la 94,395 km². Mji mkuu ni Kabwe.
Jiografia
Miji mikubwa ni pamoja na Kabwe na Mumbwa.
Lunsemfwa na Kafue ni mito muhimu zaidi.
Vuti
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Mashonaland Magharibi.
1780 KK
Makala hii inahusu mwaka 1780 KK (kabla ya Kristo).
Mto Locharangan
ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Turkana, kaskazini magharibi mwa Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Peoria, Arizona
thumbnail|right|200px|Mji wa Peoria, Arizona
thumb|right|260px|Mahali pa Peoria katika Maricopa County na [[Arizona]] Peoria ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 150,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 348 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 366.9 km².
1720 KK
Makala hii inahusu mwaka 1720 KK (kabla ya Kristo).
Chandler, Arizona
thumbnail|right|280px|Jengo la Shule katika Mji wa Chandler, Arizona Limejengwa mnamo mwaka 1921
thumb|right|260px|Mahali pa Chandler katika Maricopa County na [[Arizona]] Chandler ni mji wa Marekani katika jimbo la Arizona. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 250,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 370 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 150.2 km².
1716 KK
Makala hii inahusu mwaka 1716 KK (kabla ya Kristo).
Baradzanwa
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
1719 KK
Makala hii inahusu mwaka 1719 KK (kabla ya Kristo).
Liège
thumb|Chemchemi ya Le Perron, ishara ya mji Liège (kwa Kiwallonia Lîdje, Kiholanzi Luik, Kijerumani Lüttich) ni mji mkubwa wa jimbo la Wallonia katika nchi ya Ubelgiji. Kuna wakazi 194,000 na wengi wao ni wasemaji wa lugha ya Kifaransa. Kuanzia 972 hadi 1795 ilikuwa mji mkuu wa utemi ndani ya Dola Takatifu la Kiroma uliotawaliwa na maaskofu wa Liege.
Zave
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Mashonaland Magharibi.
Mkoa wa Kusini (Zambia)
Mkoa wa Kusini (Southern Province) ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,212,124 kwenye eneo la 85,283 km². Mji mkuu ni Livingstone.
Jiografia
Miji mikubwa ni pamoja na Livingstone na Kalomo.
Kafue na Zambezi ni mito muhimu zaidi.
1715 KK
Makala hii inahusu mwaka 1715 KK (kabla ya Kristo).
Kikombio
Kikombio ni lugha ya Kitorricelli nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wakombio. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kikombio imehesabiwa kuwa watu 2970. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikombio iko katika kundi lake lenyewe la Kikombio.
Boora
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
Mkoa wa Mashariki (Zambia)
thumb|Mahali pa mkoa wa Masharikii katika [[Zambia]]
Mkoa wa Masharikii (Eastern Province) ni moja ya mikoa 9 ya kujitawala ya Zambia lenye wakazi 1,306,173 kwenye eneo la 69,106 km². Mji mkuu ni Chipata.
Jiografia
Miji mikubwa ni pamoja na Chipata, Petauke na Lundazi.
Lunsemfwa na Luangwa ni mito muhimu zaidi.
Venice, Zimbabwe
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Mashonaland Magharibi.
Katika sensa ya mwaka 1982 wakazi walihesabiwa kuwa 3,306.
Chigumisirwa
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
John Bosco
thumbnail|right|200px|John Bosco. John Bosco (16 Agosti 1815 – 31 Januari 1888) alikuwa padri wa Kanisa Katoliki na mwanachama wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko.
Alijitahidi kwa nguvu zake zote kuwalea watoto na vijana, hasa wa kiume, wajifunze kazi na maisha ya Kikristo, akianzisha kwa ajili hiyo Shirika la Mt. Fransisko wa Sales na, kwa kushirikiana na Maria Dominika Mazzarello, “Shirika la Mabinti wa Maria Msaada wa Wakristo”
Mbinu zake za malezi ni kwa pamoja: akili, dini, hisani. Hakutaka kurekebisha vijana kwa ukali, bali kuwakinga dhidi ya maovu kwa wema. Upendo wake wa ajabu kwa vijana ndio siri ya mafanikio yake ya ajabu katika malezi.
Papa Pius XI alimtangaza mwenye heri tarehe 2 Juni 1929 na mtakatifu tarehe 1 Aprili 1934.
Sikukuu yake ni tarehe 31 Januari.
Utoto
Giovanni Bosco alizaliwa na Francesco Bosco na Margherita Occhiena tarehe 16 Agosti 1815 karibu na Castelnuovo d'Asti, leo Castelnuovo Don Bosco. Baba yake alifariki mwaka 1917 akimuachia mke wake watoto watatu. Ilikuwa miaka migumu kwa maradhi na njaa, lakini mama yake alijitahidi kuwatunza na kuwalea vizuri.
Kilaeko-Libuat
Kilaeko-Libuat ni lugha ya Kitorricelli nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Walaeko-Libuat. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kilaeko-Libuat imehesabiwa kuwa watu 720. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilaeko-Libuat iko katika kundi la Kimaimai.
John Bosco
Utoto
Alipokuwa na miaka 9 Yohane alipata ndoto ya kinabii iliyomtabiria utume wake kwa vijana. Baadaye Mungu alizidi kumjalia karama nyingi za pekee.
Kufuatana na ndoto hiyo, Yohane aliamua kuwa padri, ingawa hakuweza kusoma hata shule ya msingi, kwa sababu ilikuwa mbali. Lakini taratibu mama alimfanyia mpango dhidi ya upinzani wa kaka yake. Wakati huohuo alianza utume wake akitumia vipawa vyake vyaajabu.
Tarehe 26 Machi 1826, siku ya Pasaka, alikubaliwa kupokea ekaristi ya kwanza kabla ya wakati.
Seminarini
thumb|Don Bosco akiwa padri kijana. Alipokwenda Chieri, pamoja na kuendelea vizuri na masomo, alifunga urafiki na Luigi Comollo, kijana mwema aliyemsaidia kuthamini wokovu wa milele kama jambo muhimu pekee, hata Yohane alifanya kauli mbiu ya maisha yake maneno: "Da mihi animas, caetera tolle" ("Unipe roho za watu, uniondolee mengine yote").
Kwa shauri la Yosefu Cafasso tarehe 30 Oktoba 1835 aliingia seminari ya Chieri. Tarehe 3 Novemba 1837 alianza masomo ya teolojia, na tarehe 29 Machi 1841 akapewa daraja takatifu ya ushemasi, na tarehe 5 Juni 1841 upadri huko Torino.
Badala ya kuitikia mialiko ya kufanya utume wenye malipo mazuri, mnamo Novemba 1841 alijiunga na Bweni la Torino, ambapo padri Luigi Guala, akisaidiwa na Cafasso, alikuwa anakamilisha malezi ya mapadri vijana 45 waweze kukabili ulimwengu wa wakati huo.
Kihajong
Kihajong ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi na Bangladesh inayozungumzwa na Wahajong. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kihajong nchini Uhindi imehesabiwa kuwa watu 63,000. Pia kuna wasemaji 8000 nchini Bangladesh. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihajong iko katika kundi la Kiaryan.
John Bosco
Kukutana na vijana wenye shida
Pamoja na Cafasso alitembelea magereza akashtuka kuona hali ya wafungwa vijana. Kwa wema wake aliwavuta kumuahidia wamuendee mara baada ya kutoka.
Tarehe 8 Desemba 1841 Bartolomeo Garelli alikuwa wa kwanza kujiunga na kundi lake (Oratorio). Muda mfupi baadaye vijana walikuwa wengi hivi hata akahitaji msaada wa mapadri watatu na vijana wakubwa kadhaa.
Hatimaye tarehe 12 Aprili 1846 alipata nafasi kwa vijana wake: kibanda na kiwanja huko Valdocco.
Kueneza utume kwa vijana
Mwaka 1854 alianzisha shirika la mapadri kwa utume wa vijana (kifupisho chake ni SDB).
Miaka 10 baadaye alianza ujenzi wa patakatifu pa Bikira Maria Msaada wa Wakristo (ndivyo alivyopendelea kumuitamama wa Yesu).
Mwaka 1872, pamoja na Maria Domenica Mazzarello, alianzisha shirika la Mabinti wa Bikira Maria Msaidizi, ili walee wasichana kwa roho ileile.
Mwaka 1875 alituma Wasalesiani wa kwanza huko Argentina, na wakati huohuo alianzisha kundi la watawa wasaidizi aliowaona kama «Wasalesiani wa nje».
Yohane Bosco alifariki tarehe 31 Januari1888.
Marejeo kwa Kiswahili
• YOHANE BOSCO, Mtindo wa Malezi-Kinga katika Elimu ya Vijana – tafsiri ya G. Kibodya – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1988 – ISBN 9976-67-036-2
Chikukutu
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
John Bosco
Marejeo kwa Kiswahili
• S. MATTAPALLY, S.D.B., Don Bosko, Mtu wa Mungu, mtu kwa vijana – tafsiri ya T. Ngalalekumtwa – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1989 – ISBN 9976-67-035-4
• P. AVALLONE, S.D.B. Akili Dini na Ufadhili, Mbinu za Malezi ya Mtakatifu Don Bosco – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1991 – ISBN 9976-67-52-4
• P. LAPPIN, Mama Don Bosco, Miale ya Jua Kivulini (Mama Margarita) – tafsiri ya G. Kibodya – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1993 – ISBN 9976-67-077-x
• P. LAPPIN, Dominiko Savio (Mtakatifu aliye Kijana) – tafsiri ya G. Kibodya – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1994 – ISBN 9976-67-085-0
• P. LAPPIN, Hekaya za Don Bosco, tafsiri ya G. Kibodya – ed. Benedictine Publications Ndanda Peramiho – Peramiho 1994 – ISBN 9976-67-076-1
Chatsworth, Zimbabwe
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
Mwaka 2016 wakazi walihesabiwa kuwa zaidi ya 1,000.
Chibwedziva
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
Kiharoti
Kiharoti (au Kihadothi) ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Waharoti. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiharoti imehesabiwa kuwa watu 2,460,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiharoti iko katika kundi la Kiaryan.
Kimonumbo
Kimonumbo ni lugha ya Kitorricelli nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamonumbo. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimonumbo imehesabiwa kuwa watu 410. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimonumbo iko katika kundi lake lenyewe la Kimonumbo.
Chiremwaremwa
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
Kihalbi
Kihalbi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wahalbi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kihalbi imehesabiwa kuwa watu 593,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kihalbi iko katika kundi la Kiaryan.
Kimufian
Kimufian ni lugha ya Kitorricelli nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamufian. Mwaka wa 1998 idadi ya wasemaji wa Kimufian imehesabiwa kuwa watu 11,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimufian iko katika kundi la Kiarapesh.
Chirorwe
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
Devure
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
Mto Locheremoit
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.
Devure Ranch
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
Mto Ikuria
unapatikana katika kaunti ya Kiambu, nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.
1771 KK
Makala hii inahusu mwaka 1771 KK (kabla ya Kristo).
1721 KK
Makala hii inahusu mwaka 1721 KK (kabla ya Kristo).
Kiminidien
Kiminidien ni lugha ya Kitorricelli nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waminidien. Mwaka wa 2004 idadi ya wasemaji wa Kiminidien imehesabiwa kuwa watu 100 tu ingawa idadi ya Waminidien ni zaidi ya 1000, yaani lugha iko hatarini mwa kutoweka kabisa hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiminidien iko katika kundi la Kimaimai.
Kinabi (Papua)
Kinabi ni lugha ya Kitorricelli nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wanabi. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kinabi imehesabiwa kuwa watu 620. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinabi iko katika kundi la Kipalei.
Kiharyanvi
Kiharyanvi ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Waharyanvi. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kiharyanvi imehesabiwa kuwa watu milioni nane. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kiharyanvi iko katika kundi la Kiaryan.
Kiningil
Kiningil ni lugha ya Kitorricelli nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waningil. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kiningil imehesabiwa kuwa watu 950. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiningil iko katika kundi la Kiwapei.
Felixburg
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
Kijaunsari
Kijaunsari ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wajaunsari. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kijaunsari imehesabiwa kuwa watu 100,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kijaunsari iko katika kundi la Kiaryan.
Mto Ithanji (Kiambu)
ni jina la miwili kati ya mito yanayopatikana katika kaunti ya Kiambu, katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Athi-Galana-Sabaki na hatimaye katika Bahari Hindi.
1782 KK
Makala hii inahusu mwaka 1782 KK (kabla ya Kristo).
Kiolo
Kiolo ni lugha ya Kitorricelli nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Waolo. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kiolo imehesabiwa kuwa watu 13,700. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kiolo iko katika kundi la Kiwapei.
Gwengwerere
ni mji wa Zimbabwe, katika mkoa wa Masvingo.
1724 KK
Makala hii inahusu mwaka 1724 KK (kabla ya Kristo).
Orodha ya michezo ya mankala
Hii ni orodha ya michezo ya mankala.
Michezo inayopendwa zaidi
Michezo inayochezwa sana ni:
PES 2010
Pro Evolution Soccer 2010 (iliyofupishwa rasmi kama PES 2010) ni mchezo wa tisa wa video ya mpira wa miguu katika safu ya Pro Evolution Soccer. Mchezo ulitengenezwa na kuchapishwa na Konami kwa kutolewa kwa PlayStation 2 ya Sony, PlayStation 3, na PlayStation Portable; Xbox 360 na Windows ya Microsoft; Wii ya Nintendo; na simu za rununu.
PES 2010 ilitangazwa tarehe 8 Aprili 2009 na onyesho la kucheza la PC, PS3, na Xbox 360 lilitolewa tarehe 17 Septemba 2009. Mchezo wenyewe ulitolewa tarehe 23 Oktoba 2009 huko Uropa.
Lionel Messi (FC Barcelona na mchezaji wa Argentina) ni mchezaji muhimu wa kuidhinisha PES 2010, akiwa ameshirikishwa sana katika kukuza na kukuza mchezo. Anaangazia kwenye kifuniko pamoja na Fernando Torres (Mchezaji wa Hispania na Liverpool F.C.), mchezaji mwingine wa idhini. PES 2010 ilifuatiwa na Pro Evolution Soccer 2011.
Mchezo ulitolewa kwenye iPhone OS mnamo Juni 2010
PES 2010 ina sifa zifuatazo.
PES 2010 ina vielelezo vilivyoboreshwa, michoro na harakati, pamoja na maonyesho ya moja kwa moja ya wachezaji na harakati ambazo zitabadilika kulingana na hali kwenye uwanja. Mifano kwa michoro ya kupiga chenga na kupiga risasi kwenye lengo, pamoja na ustadi wa kibinafsi, zote zimebadilishwa.
Mchezo wa kucheza umefanywa kuwa wa kweli zaidi. Hii ni pamoja na makipa hodari zaidi na udhibiti mkubwa wa adhabu kwa suala la kuweka na usahihi.
Kutakuwa na uzoefu wa mkondoni ulioimarishwa: timu mpya ya maendeleo imejitolea tu kuboresha uchezaji mkondoni na mambo mengine, kama vile maudhui yanayoweza kupakuliwa na visasisho zaidi.
A.I. imeboreshwa shukrani kwa Teamvision 2.0. Waamuzi wamefanywa tena kufanya simu zenye usawa wakati wa mechi.
PES 2010 inaleta udhibiti mkubwa wa mkakati: vitu anuwai vya kimkakati, kama masafa ya kupita na upana wa uchezaji, zinaweza kubadilishwa.
Anga ya siku ya mechi inatoa ladha bora ya umati wa watu wa nyumbani na mbali, ambao utachukua hatua kwa hiari kwa hatua zote uwanjani.
Ligi ya Mwalimu imeimarishwa. Imeboresha mambo ya usimamizi, na kusababisha kuongezeka kwa maisha ya kazi ya usimamizi.
Udhibiti wa digrii 360 umeletwa, unapatikana kwenye PC, PS3, na matoleo ya Xbox 360 ya mchezo kupitia vijiti vya analog kwenye vidhibiti husika. Wamiliki wa PS3 pia watafaidika na hii wakati wa kutumia D-Pad ya DualShock, lakini Wii D-Pad imepunguzwa kwa udhibiti wa mwelekeo nane na Xbox 360 D-Pad hadi udhibiti wa mwelekeo kumi na sita kwa sababu ya vifaa vyao.
Mto Lokidongo
ni korongo linalopatikana katika kaunti ya Turkana, kaskazini magharibi mwa Kenya (eneo la Bonde la Ufa la Afrika Mashariki).
Maji yake yanaishia katika ziwa la magadi linaloitwa Turkana na lililo kubwa kuliko maziwa yote ya Kenya. Ni pia ziwa la jangwani lililo kubwa kuliko yote duniani.
1723 KK
Makala hii inahusu mwaka 1723 KK (kabla ya Kristo).
1722 KK
Makala hii inahusu mwaka 1722 KK (kabla ya Kristo).