cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tatiana Vivienne
Tatiana "Tati" Vivienne ni mtetezi wa haki za binadamu kutoka Jamhuri ya Afrika ya Kati. Ndiye mwanzilishi na mkurugenzi wa Femmes Hommes Action Plus (FHAP), shirika linalolenga kusaidia wanawake na wasichana waliotengwa zaidi na waliopatwa na kiwewe.
Maisha ya mwanzo
Tatiana Vivienne alikulia kwenye ukingo wa Bangui, mmoja kati ya watoto kumi, mabinti wanne na wavulana sita. Akiwa na umri wa miaka mitano hivi, baba yake alilazimika kuhamia Baboua, kaskazini-magharibi mwa nchi, kwa ajili ya kazi, naye akasomeshwa huko katika shule ya Kanisa Katoliki. Kwa sababu ya ukosefu wa utulivu huko CAR wakati huo, wazazi wake, ambao waliamini umuhimu wa elimu bora, walilazimika kumpeleka Afrika Magharibi ili kukamilisha masomo yake.
Harakati
Baada ya kukutana na wanawake na watoto ambao walikuwa wakilengwa na Lord's Resistance Army (LRA), Vivienne alianzisha Femmes Hommes Action Plus (FHAP) mnamo mwaka 2011. FHAP inalenga katika kuwasaidia wasiojiweza zaidi, wasichana na wanawake wachanga ambao wametelekezwa na pia husaidia kuwaunganisha tena wanawake katika jumuiya zao  ikiwa ni pamoja na wale ambao wametoroka kutoka kwa LRA. Akizungumzia kuhusu FHAP Vivienne amesema: "Sisi ni sauti kwa wasio na sauti." Shirika lake ni mojawapo ya machache yanayofuatilia kuweka kumbukumbu na kuripoti ukiukaji wa haki za binadamu unaofanywa na (LRA) katika eneo la Mashariki. FHAP pia inatoa usaidizi wa kisheria na kisaikolojia kwa waathiriwa.Amekumbana na matatizo na changamoto nyingi katika kuendesha FHAP, ikiwa ni pamoja na kulazimishwa kufunga ofisi ya Bangui, wizi wa nyumba yake kwa kutumia silaha pamoja na uhaba wa fedha wa kudumu.
Maisha binafsi
Vivienne anaishi Bangui, "karibu na familia yake kubwa".
Siviardi
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Machi.
Ubagwe
Ubagwe ni kata ya Wilaya ya Kahama Vijijini katika Mkoa wa Shinyanga, Tanzania. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 16,574 waishio humo.
Breviari
Asili ya jina ni kwamba katika karne XI kitabu hicho kilifupisha matini ya awali ili yaingie katika kitabu kimoja tu badala ya vingi (Biblia, Antiphonarium, Passionarius, Legendarius, Homiliarius, Sermologus, maandishi ya Mababu wa Kanisa, mbali ya Psalterium na Collectarium).
Ricardo Pereira
thumb|Pereira na Ureno kwenye Kombe la Dunia la 2018 Ricardo Pereira (anayejulikana kama Ricardo; amezaliwa tarehe 6 Oktoba mwaka 1993) ni mchezaji wa soka kutoka Ureno ambaye anacheza klabu ya Uingereza ya Leicester City.
Karteri na wenzake
Karteri na wenzake Stiriaki, Tobia, Eudosi, Agapi na wengineo (walifariki Sebaste katika Armenia Ndogo, leo Sivas, Uturuki, 315/320) walikuwa askari Wakristo walioteswa kwa imani yao katika dhuluma ya kaisari Lisini na hatimaye walichomwa moto ref name="cath">.
Ndiyo sababu wanaheshimiwa na madhehebu mbalimbali kama watakatifu wafiadini.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 2 Novemba.
Nacho
Nacho alishinda kikombe cha kwanza na kikosi cha Hispania mwaka 2013, na alikuwa sehemu ya kikosi katika Kombe la Dunia la FIFA 2018.
Nacho alizaliwa katika mji wa Madrid, Nacho aliwasili katika chuo cha vijana wa Real Madrid akiwa na umri wa miaka 11. Mnamo tarehe 23 Aprili 2011, Nacho aliifanya Real Madrid ishinde 6-3 dhidi ya Valencia FC akiwa beki wa kushoto.
10 (albamu)
10 ni jina la kutaja albamu ya tisa ya rapa wa Kimarekani, LL Cool J. Albamu ilitolewa mnamo tar. 15 Oktoba, 2002 na studio za Def Jam Recordings. Albamu iliweza kushika chati nafasi ya pili katika chati za Billboard 200 huko nchini Marekani. LL Cool J na 10 amefikisha lengo la Def Jam katika historia, kwa kuwa msanii msanii wa kwanza kuwa na albamu kumi kwenye Def Jam (mbali na mpango mzima wa albamu kumi na tatu) akiwa chini ya studio moja.
Chati
Single – Billboard (Amerika ya Kaskazini)
Mto Burlobo
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Ernesto Valverde
alt=Ernesto Valverde|thumb|Ernesto Valverde Ernesto Valverde Tejedor (alizaliwa 9 Februari 1964) ni mchezaji wa zamani wa Hispania ambaye alicheza nafasi ya mbele, na ndiye meneja wa sasa wa klabu ya Barcelona F.C..
Paul Greengard
thumbnail|right|200px|Paul Greengard Paul Greengard (amezaliwa 11 Desemba, 1925) ni mwanafizikia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza mawasiliano ndani ya seli. Mwaka wa 2000, pamoja na Arvid Carlsson na Eric Kandel, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Ernesto Valverde
Zaidi ya kipindi cha misimu kumi, alikusanya jumla ya makombe ya La Liga 264 na mabao 68, akiongeza mechi 55 na tisa katika Segunda División. Alicheza timu sita kwa miaka 14, ikiwa ni pamoja na Espanyol, Barcelona na Athletic Bilbao.
Valverde baadaye alipata muendelezo mkubwa kama meneja, ikiwa ni pamoja na kuwa msimamizi wa klabu zote tatu. Alifanya klabu mbili zishinde akiwa na Barcelona mwaka 2017-2018.
L'Argent Ne Fait Pas Le Bonheur!
"L'Argent Ne Fait Pas Le Bonheur!" ni albamu iliyotoka mwaka 1988 kutoka kwa mwanamuziki wa muziki wa soukous kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Pepe Kalle. Albamu ina nyimbo sita — moja ikiwa vyombo vitupu. Hii ni albamu ya nne ya Pepe Kalle kuitengeneza akiwa nchini Ufaransa baada ya Soucis Ya Likinga, Kwasa Kwasa na Moyibi. Baadhi ya matoleo katika muundo tofauti mojawapo lilitolewa nchini Kenya.
Orodha ya nyimbo
Zifuatazo ni orodha kamili ya nyimbo zinapatikana katika albamu hii.
Mto Ramisi
unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).
Elimu madini
Madini ni vitu ambavyo huunda miamba. Kuna aina nyingi tofauti za madini. Baadhi ni ngumu, kama almasi. Baadhi ni laini, kama jasi. Baadhi ni metali, kama dhahabu au chuma.
Madini hupangwa katika vikundi maalum kulingana na kemikali ndani yake, au kulingana na muundo za fuwele ndani yake.
Nyankende
Pia kijiji cha Bunanda baadae 2016 kilianzishiwa zahanati ya pili kuleta jumla ya zahanati 2 katika kata ya Nyankende.
Mpamba
Mpamba (Gossypium sp.) ni jina la spishi nne za vichaka au miti ambazo matunda yao yatoa nyuzinyuzi zito iitwayo pamba.
Elimu madini
Uchunguzi wa madini unaleta habari nyingi kuhusu miamba na historia ya Dunia. Elimu hiyo inasaidia pia kuelewa nafasi kwa matumizi ya madini tofauti, na kuongoza utafiti kwa kupata madini mbadala au kutengeneza madini kwenye maabara kwa matumizi katika teknolojia.
Wakati mwingine sura au umbo la madini vinaonyesha jinsi yalivyoundwa. Kwa mfano, madini katika miamba ya mgando (igneous rock) yanasaidia kujua umri wa mwamba tangu kuganda (kubadilika kutoka lava kuwa mwamba). Madini makubwa yanamaanisha mwamba uliopozwa polepole (labda chini ya ardhi). Madini madogo humaanisha kuwa mwamba ulipozwa haraka (labda juu ya ardhi, kama kutoka volkeno). Aina za madini katika mwamba pia zinaweza kuonyesha ni mwamba wa aina gani, au kile kilichotokea kwa mwamba tangu kuundwa. Miamba mingi hupewa jina kulingana na aina ya madini iliyonayo.
Nyankende
Kwa kumalizia kuna miradi mikuu miwili: wa kwanza ni maji na wa pili umeme ambao bado utekelezaji haujaanza
Elimu madini
Wataalamu wa elimu madini huangalia madini katika miamba kwa kutumia lenzi za mkononi, na kwa undani zaidi wakikata mabapa membamba na kuyachungulia chini ya hadubini. Huangalia umbo na ukubwa wa fuwele, na rangi ya madini. Maelezo hayo yanasaidia kujua ni madini gani yanayoangaliwa.
Madini hutumika katika mambo mengi tofauti, kama mapambo ya vito, kilimo, ufinyanzi, kutengeneza metali na mengine.
Mto Camdyere
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Leland Hartwell
Leland Harrison Hartwell (amezaliwa 30 Oktoba, 1939) ni mwanabiolojia kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza protini na kazi yake katika ugawanyaji wa seli. Mwaka wa 2001, pamoja na Timothy Hunt na Paul Nurse, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Kibuksa
Kibuksa ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wabuksa. Mwaka wa 1997 idadi ya wasemaji wa Kibuksa imehesabiwa kuwa watu 43,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibuksa iko katika kundi la Kiaryan.
Eric Kandel
thumbnail|right|200px|Eric Kandel Eric Kandel (amezaliwa 7 Novemba, 1929) ni mwanasaikolojia na daktari kutoka nchi ya Marekani. Hasa alichunguza misingi ya kisaikolojia ya ufahamu. Mwaka wa 2000, pamoja na Paul Greengard na Arvid Carlsson, alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Eneo bunge la Embakasi Kaskazini
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo kumi na saba ya Kaunti ya Nairobi.
Mto Meroronyi
unapatikana nchini Kenya.
Maji yake yanaishia katika ziwa Elmenteita.
Kihusishi
Kihusishi ni neno ambalo huonyesha uhusiano baina ya kipashio kimoja cha kiisimu na kipashio kingine.
Kwa vile msingi wa uainishaji ni kazi ya neno husika katika tungo lilimotumiwa, hivyo hatuna maneno yanayofanya kazi ya kuhusisha katika tungo! K.mf. Daftari limewekwa juu ya meza, Naandika kwenye daftari. Kito kilifichwa chini ya kitanda n.k. Maneno haya yaliyokozwa katika tungo hizo ni vihusishi ambavyo vimeshirikiana na majina yaliyojitokeza mwisho mwa kila tungo na kwa pamoja yanajibu swali: "Wapi?" Maneno yote yanayojibu swali "wapi?" katika tungo ni "vielezi vya mahali".
Hii ni sababu mojawapo ya kwamba waandishi waliodai kuna aina nane au tisa za maneno ya lugha ya Kiswahili wameonekana kunakili na kutafsiri sarufi za lugha nyingine, k.v. Kiingereza, na hoja zao kukosa mashiko.
Lugha ya Kiswahili ina aina saba tu za maneno ambazo ni:
Albinus wa Angers
thumb|Mt. Albinus akishiriki [[Mtaguso wa tatu wa Orleans.]] Albinus wa Angers (kwa Kifaransa: Aubin; Vannes, leo nchini Ufaransa, 496 hivi - Angers, 1 Machi 550) alikuwa kwanza mmonaki, halafu abati kwa miaka 25 na hatimaye askofu wa mji huo kuanzia mwaka 529, akijitahidi kurekebisha Kanisa kufuatana na mtaguso wa tatu wa Orleans na kutetea fukara na wafungwa hata kwa kukemea vikali fahari ya matajiri.
Tangu kale anaheshimiwa na Wakatoliki na Waorthodoksi kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 1 Machi.
Marejeo
THE LIFE OF ST. AUBIN by Venantius Fortunatus, translated by John Dodd
THE LIFE OF ST AUBIN – DETAILS ON SOURCES by John Dodd
Donini wa Vienne
Donini wa Vienne (pia: Domninus, Domnin, Domnus, Donnin; alifariki 538 hivi) alikuwa askofu wa mji huo (leo nchini Ufaransa) kuanzia mwaka 533 akijulikana kwa huruma yake kwa wafungwa na fukara.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 2 Novemba.
Kibundeli
Kibundeli ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Uhindi inayozungumzwa na Wabundeli. Mwaka wa 2001 idadi ya wasemaji wa Kibundeli imehesabiwa kuwa watu 3,070,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kibundeli iko katika kundi la Kiaryan.
Mto Kisasolima
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Lentswelemoriti
Lentswelemoriti ni kijiji katika Bobonong, Wilaya ya Central huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 243 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
L'Abidjanaise
"L'Abidjanaise ni wimbo wa taifa wa Ivory Coast . Ulikubaliwa chini ya sheria n°60–207 tarehe 27 Julai 1960, hadhi yake kama wimbo wa taifa umewekwa katika kifungu cha 29 cha katiba . Unachukua muundo wa shairi la sauti na la uzalendo sana, linalovutia taswira ya msukumo inayoelezea ukuu wa ardhi ya Ivory Coast na maadili kama vile matumaini, amani, heshima, na "udugu wa kweli".
Historia
Ulipitishwa mnamo 1960 wakati wa uhuru wa nchi, " L'Abidjanaise " unasalia kuwa wimbo wa taifa wa Côte d'Ivoire, kwani miji mikuu sasa ni Yamoussoukro (de jure) na Abidjan (de facto). Wimbo huu umechochea sana uzalendo na kuhamasishwa na dini. Maneno hayo yametoka kwa mawaziri Mathieu Vangah Ekra na Joachim Bony. Muziki huu umetungwa na abati Pierre-Marie Coty pamoja na Pierre-Michel Pango, wakichukua " La Marseillaise " kama mwanamitindo.
Kati ya 2007 na 2009, chini ya uongozi wa Laurent Gbagbo, kulikuwa na pendekezo la kuchukua nafasi ya " L'Abidjanaise " na wimbo tofauti," L'Ode à la Patrie "kama wimbo wa taifa. Ode hii ilitungwa mwaka wa 2002 baada ya kuanza kwa vita vya wenyewe kwa wenyewe vya Ivory Coast, na Ulichaguliwa kwenye mashindano mwaka wa 2003. " LOde à la Patrie " iliimbwa na wafuasi wa mkuu wa zamani wa nchi na kutangazwa kwenye mtandao wa runinga wa RTI badala ya " L'Abidjanaise "hadi 2007, ingawa wimbo wa mwisho ulibaki, kwa mujibu wa katiba, wimbo wa taifa wa nchi. Walakini, pendekezo hilo hatimaye lilitupiliwa mbali.
Eneo bunge la Embakasi Kusini
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo kumi na saba ya Kaunti ya Nairobi.
The Headies Award for Lyricist on the Roll
The Headies Award for Lyricist on the Roll ni tuzo iliyotolewa katika The Headies, sherehe ambayo ilianzishwa mwaka 2006 na awali iliitwa Tuzo za Dunia za Hip Hop. Mara ya kwanza iliwasilishwa kwa Mode 9 mwaka wa 2006, kitengo ni mojawapo ya vitengo sita ambavyo haviko wazi kwa upigaji kura wa umma.
Mto Chumba (Uganda)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Rwala
unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).
Mto Kitambwa
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kocha
Katika michezo, kocha (kutoka Kiingereza: coach) ni mtu mwenye majukumu ya kuelekeza, kufundisha na kusimamia masuala yote yahusuyo mbinu na njia za uchezaji kwa timu nzima na mchezaji mmojammoja. Kocha anaweza kuwa mwalimu pia.
Historia
Neno ‘’kocha’’ limetokana na neno la Kiingereza coach, neno lililotokana na gari la kukokota la farasi lililotumika kwa mara ya kwanza nchini Hungary mji wa Kocs. Katika karne ya 19, wanafunzi katika chuo kikuu cha Oxford walitumia neno hilo kuita wakufunzi binafsi waliofundisha wanafunzi wenye uwezo mdogo wa kimasomo kufaulu katika mitihani yao, walisema kua wakufunzi hao waliwavuta wanafunzi mfano wa farasi anavyokokota gari hilo.
Karne hiyo hiyo ya 19, Uingereza ilishika hatamu katika kukuza michezo. Ili mchezo uwe wa kitaalamu, ililazimu kocha awepo. Kazi hii ilidumishwa Zaidi mwaka 1994 katika enzi za Victoria. Katika vita vya kwanza vya dunia, vikosi vya kijeshi vilikuwa na makocha wa kusimamia ukakamavu wa kimwili na kujenga morali kwa wanajeshi.
Wasaidizi
Kocha, hasa hasa kwenye ligi rasmi huwa na wasaidizi mmoja au zaidi pamoja na wafanyakazi wengine. Wafanyakazi hawa hujumuisha waratibu, wataalamu wa ukakamavu na usawa na wakufunzi wengine. Katika michezo ya nguvu, majukumu ya wataalamu wa lishe, wanabayolojia na wataalamu wa mwili ni muhimu katika mafanikio ya kocha pamoja na mchezaji. Kwa ujumla wanafanya kazi kulenga majukumu ya mchezaji.
Mpira wa Miguu “Soka”
Katika soka, majukumu ya kocha hutofautiana kulingana na kiwango cha ufundishaji nan chi wanapofundishia. Katika soka la vijana wa umri mdogo, jukumu la kocha ni kusaidua vijana kukuza kiwango cha uchezaji wakisisitiza kufurahia na kucheza kwa usawa, kwa ngazi hioi mafunzo na mazoezi ya ukakamavu wa mwili na mbinu za kiuchezaji sio za muhimu sana. Katika miaka ya hivi karibuni, {When|date=May 2017}} nguvu nyingi zimeelekezwa kugeuza mbinu za ufundishaji kwa vijana wa umri mdogo, mafunzo yanapaswa kuelekeza wachezaji juu ya kukuza uwezo wao zaidi na sio kushinda mashindano.
Katika mchezo wa mpira wa miguu, jukumu la kocha au mkufunzi linalenga zaidi katika kufundisha na kukuza “timu ya kwanza” ya klabu. Kocha mkuu huwa na wakufunzi wasaidizi, mmoja wao akiwa na jukumu la kufundisha walinda lango. Kocha ana wasaidizi wa huduma ya kwanza pia. Mipango ya muda mrefu ya timu, ikijumuisha uhamisho wa wachezaji, kukuza vijana na huudma nyingine za kimichezo sio jukumu la kocha. Uwepo wa mkurugenzi katika timu ulianzishwa ili kuhamishia majukumu ya maendeleo na mipango ya muda mrefu ya timu kutoka kwa kocha kwenda kwa mkurugenzi, lengo likiwa ni kumpa kocha muda mwingi wa kufundisha wachezaji waliopo chini yake. Mfumo huu husaidia pia kupunguza matumizi makubwa ya fedha kwa wachezaji katika kutafuta mafanikio ya haraka. Katika soka, cheo kinachotumika zaidi ni meneja, cheo hichi kinajumuisha majukumu ya kocha na mkurugenzi wa timu.
Baseball
Katika baseball, anagalau ngazi ya michezo rasmi Marekani ya kaskazini, mwenye majukumu ya kusimamia kazi za ukocha hatumii jina la “kocha mkuu” bali huitwa meneja. Makocha wa Baseball ni wanachama wa kikundi cha uongozi cha timu ambamo kila kocha ana kazi yake binafsi katika timu. Meneja wa base ball ana cheo sawa na kocha mkuu katika michezo mingine; Uhamisho wa mchezaji yeyote unafanyika chini ya meneja. Mara nyingi neno “meneja” linatumika kumaanisha msimamizi wa michezo, mkuu wa timu huwa anatambulika kwa jina la meneja mkuu (GM).
Katika ngazi ya michezo isiyo ya malipo, neno meneja ni sawa na kocha wa michezo mingine. Mtu anayefahamika kwa jina la meneja katika ngazi ya michezo ya kulipwa ni sawa a kocha mkuu katika michezo ya kujitolea hasa hasa mashindano ya vyuo vikuu nchini Marekani.
American football
Katika mchezo maarufu kwa jina la American football wenye asili ya Marekani, idadi ya makocha na makocha wasaidizi ni wengi sana. Mchezo huu unajumuisha kocha mkuu, kocha mkuu msaidizi, mratibu wa ushambuliaji, mratibu wa wazuizi, mratibu wa kikosi maalumu, kocha wa washambuliaji na walinzi wa pembeni, kocha wa kila nafasi, na kocha wa nguvu na hali ya timu.
Uingereza
Kocha wa michezo nchini Uingereza hufuata kanuni na taratibu za hali ya juu lakini inajumuisha watu wengi wanaojitolea. Ili kutambua michango ya makocha katika kuongeza idadi ya washiri katika michezo, kila baraza la michezo nchini Uingereza ina mikakati ya ufundishaji inayoambatana na mikakati ya michezo kiujumla.
Mnamo mwezi Juni 2008, baraza la michezo na bodi kuu ya michezo Uingereza (NGBs) Ilipitisha mfumo wa ukocha kwa nchi ya Uingereza katika kilele cha mkutano huko Coventry.
Zaidi ya michezo ipatayo thelathini huwa na program maalumu kwa ajili ya mafunzo kwa makocha wao, lengo likiwa ni kuhakikisha makocha hua na taaluma inayotambulika na shirika la (UKCC), hii ikiwa kama alama ya kuhakikisha huduma bora inatolewa na makocha hao. Kwa ujumla, mafunzo hayo huwatenga makocha katika ngazi nne tofauti, ngazi ya pili ikiwa ndio ngazi ya chini zaidi kwa kocha kufanya kazi bila msimamizi. Mafunzo ya ukocha hupangwa na kuratibiwa na bodi ya NGBs, ila hutolewa na watu wa ndani wa kujitolea. Mtu nyoyote mwenye nia ya kua kocha wa mchezo wowote, tovuti ya NGB inatoa njia ya mawasiliano ya urahisi zaidi.
Hisia katika kufundisha
“Hisia zinaweza kuelezewa kama sehemu tatanishi zinazoingiliana pamoja na mambo ya ndani na sababu za msingi zinazojumuisha vipengele vya utambuzi, ufumbuzi, uhusiano na mwili” (Mwenendo wa Utafiti wa Mawasiliano, 2005). Bila hisia, mawasiliano yatakua na vikwazo vingi. Hisia hutoa mazingira na sababu ya jinsi watu wanahisi baada ya hali fulani inayohusiana na mawasiliano. “Hisia zinaweza kuchukua jukumu muhimu sana jinsi tunavyofikiria na kuishi.” Maamuzi hufanywa kutokana na hisia na hisia zinaweza kuonyesha moja kwa moja uzoefu katika mawasiliano. Matumaini hutokana na hisia za kibinadamu za faraja na usalama. Mhemko wa tumaini ni wakati mtu anaamini katika kitu ambacho bado hawezi kuamua. Kwa mfano, kocha anaweza kuwa na tumaini kwa wachezaji wake kwamba watacheza kwa uwezo wao wote. Mchezaji naye anaweza kupata hisia za matumaini, Mchezaji anaweza kuwa na matumaini ya ushindi akilinganisha na hali nyao ya baadae. Matumaini ni hisia ambayo inaelezea matamanio ya mtu binafsi kwa juhudi za baadaye. Matumaini ya kocha kwa timu yake ina athari chanya juu ya maendeleo na mafanikio ya timu.
Ufahari ni aina ya hisia ambapo mtu hujhisi ukamilifu na mwenye furaha. Ufahari huja baada ya aina Fulani ya mafanikio. Hisia ya fahari huja baada ya kukamilisha jambo fulani. Kocha anaweza jiskia fahari kwa pekee au na wachezaji wake baada ya ushindi wa mchezo muhimu. Katika ukocha, kuwa na ufahari ni kwenye mafanikio ya timu zaidi ya mafanikio binafsi ya kocha. Ufahari kama hisia inaweza kuelezewa kama jambo muhimu katika kufanikisha mikakati ya kocha. Uhamasishaji ni aina mojawapo ya mhemko inayoelezea hisia za kutaka kufanya vizuri zaidi. Uhamasishaji mara nyingi huja baada ya mafanikio makubwa. Kwa mfano, baada ya mafanikio makubwa katika msimu, timu itajihamasisha kufanya vizuri zaidi kwa msimu unaofuata. Kocha anaweza kuhamasishwa na wachezaji wake kwasababu ya changamoto wanazompa ili naye awe vizuri zaidi. Jukumu la msingi la kocha ni kuizingatia mafanikio ya timu. Ili kocha awe na mafanikio zaidi, inampasa kuwatia hamasa wachezaji wake wawe bora.
Maandalizi
Semina na mafunzo ya ukocha yapo kila mahali na huongezeka kadiri ya muda. Jukumu mojawapo la kocha hasahasa kocha wa vijana ni kuhakikisha usalama kwa wanamichezo wadogo wanaosoma. Hii inahitaji ujuzi wa ufufuaji wa moyo na mishipa (CPR), jinsi nya kuzuia upungufu wa maji mwilini, na njia za kufuata mshituko wa ubongo ukimpata mchezaji.
Mikakati ya Michezo
Kocha mara zote ndie anayepanga mkakati wa mchezo, au maelekezo kwa wachezaji kuhusu mambo ya kufanya wakati wa mchezo. Kila mchezo hua na mkakati tofauti na wa kipekee. Mfano mzuri ni katika soka, kocha anaweza kuamua awe na mlinda lango, walinzi wanne, viungo wanne, na washambiliaji wawili. Vilevile anaweza kuamua awe na mlinda lango, walinzi wane, viungo watatu na washambuliaji watatu. Maamuzi ni ya kocha katika kuamua wachezaji wangapi wacheze katika nafasi gani bila kuvunja sharia ya idadi ya wachezaji wanaohitajika kisheria. Ni majukumu ya kocha kujua muda gani na nafasi gani mchezaji Fulani acheze.
Eneo bunge la Dagoretti Kusini
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo kumi na saba ya Kaunti ya Nairobi.
Carl Gustaf Emil Mannerheim
Garl Gustaf Emil Mannerheim (Askainen, 4 Juni 1867 - Lausanne, Uswisi, 27 Januari 1951) alikuwa regent wa Ufini (1918-1919), rais wa Ufini wa sita (1944-1946) na amirijeshi mkuu wa jeshi wa Ufini (1918-1919 na 1939-1945). Kabla ya uhuru wa Ufini Mannerheim alihudumu katika jeshi la Urusi karibu miaka thelathini.
Eneo bunge la Dagoretti Kusini
Awali liliitwa Eneo bunge la Dagoretti na lilikuwa mojawapo wa maeneo bunge ya Mkoa wa Nairobi. Lilijumuisha vitongoji vya magharibi vya Nairobi. Eneo Bunge la Dagoretti lilikuwa na mipaka sawia na tarafa ya Dagoretti ya Nairobi. Eneo lote la bunge hili lilikuwa katika eneo la Baraza la Mji wa Nairibi, likiwa na ukubwa wa eneo wa kilomita mraba 39.
Lilikuwa linajulikana kama Eneo Bunge la Nairobi West katika uchaguzi wa mwaka wa 1963, lakini jina lake lilibadilishwa kuanzia uchaguzi wa 1969.
Alla Khallidi
"'Alā Khallidī" (kiarabu: ألا خلّدي) ulikuwa wimbo wa taifa wa Tunisia kuanzia mwaka 1958 hadi 1987. Ulitumika wakati wa Urais wa Habib Bourguiba hadi kuanguka kwake mwaka 1987. Humat al-Hima ulikuwa wimbo wa taifa kwa muda kati ya mwisho wa utawala wa kifalme tarehe 25 Julai 1957 na kupitishwa kwa Ala Khallidi kama wimbo rasmi wa taifa. Mnamo mwaka 1958, Wizara ya Elimu iliandaa mashindano, ambayo washairi 53 na wanamuziki 23 walishiriki. Matokeo yalichunguzwa kwanza na tume ya Bodi ya Elimu, ambayo ilichagua mawasilisho ya mshairi wa wimbo Jalaleddine Naccache (1910-1989) na mtunzi na mkurugenzi wa Conservatoire ya Tunis Salah El Mahdi (1925-2014). Kazi hizo ziliwasilishwa kwa rais bila kutangaza uteuzi ambao tayari umefanywa. Alichagua toleo sawa na tume. Ili kuwa na uhakika kabisa, maafisa walifanya mkutano mwingine mkubwa zaidi maarufu huko Monastir, jiji la kuzaliwa la rais, ambapo nyimbo zote 23 zilichezwa. Wimbo wa Naccache na El Mahdi ulishinda, na taifa likaupitisha rasmi tarehe 20 Machi, Siku ya Uhuru wa Tunisia, mwaka huo.
Eneo bunge la Embakasi Mashariki
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo kumi na saba ya Kaunti ya Nairobi.
Eneo bunge la Embakasi Magharibi
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo kumi na saba ya Kaunti ya Nairobi.
Muhammad Yousuf (mwimbaji)
Muhammad Yousuf (20 Januari 1940 – 14 Februari 1997) alikuwa mwimbaji na mchezaji wa nyimbo za kitamaduni kutoka nchini Pakistan.
Utotoni
Yousuf alisoma Shule ya Baar Sudhar na Shule ya Haji Seth Kamaluddin Hyderabad. Hata hivyo, hakupendezwa na elimu rasmi kama jinsi ilivyo na aliacha shule baada ya kufaulu madarasa matano.
Alijiunga na klabu ya muziki ya Bibo Khan. Baadaye, baba yake alimtuma kwa mwimbaji mashuhuri Manzoor Ali Khan huko Tando Adam Khan na kwenda kujifunza kutoka kwake. Alisoma naye kwa takriban miaka kumi na tatu.
Mnamo 1951, shindano la waimbaji wapya na wanaochipukia liliandaliwa katika Chuo cha Matibabu cha Liaquat (Sasa kikiitwa Chuo Kikuu cha Liaquat cha Sayansi ya Tiba na Afya ) Jamshoro. Mkuu wa Mkoa Ali Muhammad Rashidi alikuwa mgeni rasmi katika hafla hiyo. Muhammad Yousuf hakushiriki tu katika shindano hilo bali alipata nafasi ya kwanza na kupata pongezi nyingi na kutiwa moyo kutoka kwa watu tofauti tofauti walioshiriki na watazamaji wa tukio hilo. Kisha, alianza kuimba katika Redio ya Pakistan Karachi. Baada ya kuanzishwa kwa Redio ya Pakistan Hyderabad mnamo 1955, alihama kutoka Karachi hadi mji wake wa nyumbani wa Hyderabad.
Kazi ya uimbaji
Baada ya mafanikio ya mapema katika redio ya Pakistani, alianza kuimba katika filamu za Kisindhi kama mwimbaji wa kucheza. Filamu yake ya kwanza kama mwimbaji wa kucheza ilikuwa Shehro Feroz ambayo ilitolewa tarehe 18 Oktoba 1968 kutoka Karachi. Filamu hii iliongozwa na Shaikh Hassan na mtunzi wake wa muziki alikuwa Ghulam Ali. Wimbo wake wa kwanza wa kuigiza "Rahat Milay Thi Dard Men, Man Piyar Tan Sadqay" ulimfanya kuwa maarufu sana katika tasnia ya filamu. Aliendelea kama mwimbaji wa kucheza kwa takriban filamu zote za Sindhi zilizotolewa katika miaka ya 1970 na 1980. Kama mwimbaji wa kucheza, aliimba na waimbaji wengi maarufu kama vile Madam Noor Jahan, Abida Parveen, Runa laila na wengine wengi.
Aliimba mashairi ya Shah Abdul Latif, Sachal Sarmast, Misri Shah na washairi wengine wa Kisufi wa Sindh. Pia alitumbuiza nchini Uingereza, Ujerumani, Ubelgiji, Urusi na China. Muhammad Yousuf hakuimba kwa Kisindhi pekee bali pia katika lugha za Seraiki na Kiurdu.
Heshima na tuzo
Muhammad Yousuf alipokea tuzo mbili za Fahari, tuzo nne za Shah Latif, tuzo Nne za Qalendar Shahaz na tuzo tatu za Sachal.
Mto Cwerecwere
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kichakma
Kichakma ni lugha ya Kihindi-Kiulaya nchini Bangladesh, Uhindi na Myanmar inayozungumzwa na Wachakma. Mwaka wa 2007 idadi ya wasemaji wa Kichakma nchini Bangladesh imehesabiwa kuwa watu 150,000. Pia kuna wasemaji labda 100,000 nchini Uhindi (2002). Idadi ya wasemaji mchini Myanmar haijahesabiwa. Kufuatana na uainishaji wa lugha, Kichakma iko katika kundi la Kiaryan.
Hilina Berhanu Degefa
Hilina Berhanu Degefa (alizaliwa mwaka 1992) ni mwanamke mwenye asili ya Ethiopia ajihusishaye na kupambania haki na kufanya utafiti. . Ni mwanzilishi wa mwanzo wa maandamano ya njano akipelekea utetezi wa kifeminia wa vijana na mfumo wa uwezeshwaji ndani ya Addis Ababa na chuo kikuu cha Mekelle. Mwaka 2015 alikuwa mapokezi kwenye ushirika wa Mandela Washington kwa viongozi vijana wa Kiafrika. Hilina pia alimiliki Temsaletorg, jukwaa la ubunifu ambalo linahusika na kuandika na kuhifadhi stori kuhusu mfano wa wanawake wa Ethiopia.
Maisha ya Mwanzo
Hilina alipata Stashahada ya kwanza ya Sheria kutoka chuo kikuu cha Addis Ababa. Alipata Stashahada ya pili kwenye Sheria na Jinsia kutoka SOAS, chuo kikuu cha London (Shule ya Mashariki na yenye masomo ya Kiafrika ). ambapo alikuwa mtawala wa ndani ya Vyuo vya Afrika vilivyofadhiliwa na Mo Ibrahim Foundation. .
Maisha ya Kazi
In 2011 Hilina alikuwa mwanzilishi wa mwanzo wa maandamano ya njano, kikundi cha wafeminia ndani ya chuo kikuu cha Addis Ababa pamoja na idara ya wanachama wa Sheria, Blen Sahilu  na mwanafunzi mwenzake wa Sheria Aklile Solomon. . Maandamano ya Njano hayo yalikuwa yakihamasishwa na Aberash Hailay, mwenye asili ya Ethiopia aliyekuwa mhudumu wa juu ambaye macho yake yalitolewa kwa sababu ya wivu kwa mume wake aliyeachana nae mwanzo wa mwaka.
Hilina alipata ushirika wa Mandela Washington 2015 kwa vijana viongozi wa Afrika. . Hilina pia alifundishwa katika chuo kikuu cha Addis Ababa  Shule ya Sheria na baadae akajiunga na chuo kikuu cha Mekelle katika taasisi ya Jinsia na maendeleo akiwa kama  Mhadhiri na mtafiti. .
Mto Shimba (Kwale)
unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).
Mto Corbila
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Tsahuni Mikokoni
unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).
Mto Meuk
unapatikana magharibi mwa Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Winnipeg
thumbnail|right|280px|Sehemu za Mji wa Winnipeg
Winnipeg ni mji mkuu na mji mkubwa katika mkoa la Manitoba. Asilimia 60 ya wakazi wa Manitoba wanaishi katika Winnipeg. Kunako mwaka wa 2006, idadi ya wakazi ilikuwa 633,451. Eneo lake ni 464.01 km². Mji upo m 238 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Jina la Winnipeg ni ya Kikree maana yake ni maji matibwitibwi. Jina inahusu Ziwa Winnipeg
Mji ulianzishwa mwaka 1738
thumb|left|220px|
Marouane Fellaini
thumb|248x248px|Marouane Fellaini Marouane Fellaini Bakkioui (alizaliwa Novemba 22, 1987) ni mchezaji wa mpira wa miguu/soka wa Ubelgiji ambaye anacheza kama kiungo wa klabu ya Ligi Kuu ya Uingereza Manchester United na timu ya taifa ya Ubelgiji.
Alizaliwa Etterbeek kwa wazazi wake nchini Morocco, Fellaini alicheza soka la vijana Anderlecht, R.A.E.C. Mons, Royale Francs Borains na Charleroi S.C kabla ya kujiunga na Standard Liège.Baada ya kushinda Daraja la kwanza la Ubelgiji na Shoe Ebony, alihamia Uingereza kujiunga na Everton FC.
Pepe-Kalle
"Pepe-Kalle" ni albamu iliyotoka mwaka 1989 kutoka kwa mwanamuziki wa muziki wa soukous kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, Pepe Kalle. Albamu ina nyimbo nne tu basi. Hii ni albamu ya tano ya Pepe Kalle kuitengeneza akiwa nchini Ufaransa baada ya Soucis Ya Likinga, Kwasa Kwasa, Moyibi na L'Argent Ne Fait Pas Le Bonheur!.
Orodha ya nyimbo
Zifuatazo ni orodha kamili ya nyimbo zinapatikana katika albamu hii.
Bukene (Shinyanga)
Kwa mana mengine ya jina hili angalia hapa Bukene (maana)
Bukene ni kata ya Wilaya ya Shinyanga Vijijini katika Mkoa wa Shinyanga, Tanzania yenye msimbo wa posta 37223. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 7,723 waishio humo.
Komana
Komana ni kijiji katika Ngamiland East, Wilaya ya North-West huko nchini Botswana. Idadi ya wakazi wa kijijini hapa ilikuwa 232 kulingana na matokeo ya sensa ya mwaka wa 2011.
Eneo bunge la Embakasi ya Kati
ni jimbo la uchaguzi nchini Kenya, moja kati ya majimbo kumi na saba ya Kaunti ya Nairobi.
Mto Daga (Amuru)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Chuo Kikuu cha Stellenbosch
thumb|232px|Ou Hoofgebou (jengo la zamani la utawala) katika kampasi ya Chuo Kikuu cha Stellenbosch
Stellenbosch University (awali Chuo Kikuu cha Stellenbosch / Universiteit van Stellenbosch) ni chuo kikuu cha umma cha utafiti katika mji wa Stellenbosch, Afrika Kusini. Vyuo vingine vilivyo karibu ni Chuo Kikuu cha Cape Town na Chuo Kikuu cha Western Cape.
Stellenbosch University ilisanifu na kuunda microsatellite ya kwanza barani Afrika, SUNSAT, iliyozinduliwa mwaka wa 1999.
Historia
Asili ya chuo kikuu inaweza kufuatiliwa kutoka kwa Stellenbosch Gymnasium, ambayo ilifunguliwa tarehe 1 Machi 1866, na kuwa Stellenbosch College mnamo 1881 na ambayo kwa sasa iliyo katika Idara ya Sanaa. Mwakani 1887 chuo hiki mara renamed Victoria College ; kilipopata hadhi ya chuo kikuu tarehe 2 Aprili 1918 kilibadilishwa jina tena na kuitwa Stellenbosch University.
Daraja
Kulingana na daraja za Chuo Kikuu cha Leiden, SU inaorodheshwa ya 454 katika vyuo vikuu 500 bora duniani kote katika masuala ya uchapishaji kimataifa na ya 415 katika suala la matokeo ya Nukuu kutoka machapisho ya kisayansi ya SU mwaka wa 2007. Hii ni mojawapo ya orodha za kuaminika zaidi katika hadhi ya utafiti lakini haipanii - na kwa sababu nzuri - kuorodhesha vyuo vikuu kwa upana
Mwaka 2009 Webometrics iliorodhesha Stellenbosch ya tatu Afrika nyuma ya Chuo Kikuu cha Cape Town na Chuo Kikuu cha Pretoria.
Mto Kitanti
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Chuo Kikuu cha Stellenbosch
Lugha
Katika ngazi ya Uzamili lugha ya masomo hudhamiriwa kwa misingi ya mpangilio wa darasa. Nyingi ya kozi za Uzamili wa juu hufanywa kwa Kiingereza. Kulingana na hali ya sasa, asilimia 60 ya wanafunzi husema kuwa Kiafrikaans ndiyo lugha yao ya nyumbani, asilimia 32 hutumia Kiingereza kama lugha yao ya nyumbani, ilhali asilimia 1.6 tu ya wanafunzi ndio hutumia Kikhosa kama lugha yao ya nyumbani.
Sera ya lugha bado ni suala linaloendelea katika Chuo, kwa kuwa ni mojawapo ya taasisi chache za elimu ya juu katika Afrika Kusini ambazo bado zinatoa mafunzo katika lugha ya Kiafrikana. Kwa sababu hii, kinaenziwa sana katika jamii ya Waafrikana, na hata chuo hiki kuhesabiwa kama nguzo kuu katika maisha ya Kiafrikana. Nyingi ya taasisi zimetoa mafunzo kwa Kiingereza kutoka jadi au kugeuza sera na kuwa za Kiingereza tu.
Wanafunzi
Kirangi, uwakilishi wa wanafunzi katika Stellenbosch University ni kama ifuatavyo:
Vitivo na shule
thumb|kampasi ya Chuo kikuu ya matibabu ya Tygerberg, ikionekana kutoka hewani Stellenbosch University ina takriban idara 150 katika vitivo 10. Pia ina zaidi ya taasisi 40 za utafiti (na nyinginezo).
Vitivo kwenye kampasi kuu ni:
Vitivo na shule ambazo haziko kwenye kampasi kuu ni:
Vifaa na huduma
Chuo Kikuu cha Stellenbosch pia kina Mahafadhi pamoja na kumbi mbili za hafla. Mahafadhi hii ndio makao ya Stellenbosch University Choir ambayo imesifika sana kimataifa, pamoja na kuwa kwaya kongwe zaidi Afrika Kusini imepokea tuzo kadhaa ng'ambo
Chuo kikuu pia kina ukumbi wa sanaa wenye viti 430, unaojulikana kama HB Thom Theatre na ni ukumbi wazi. Pamoja na vifaa hivi ni idara ya maigizo ya chuo kikuu, chini ya uongozi wa Kitivo cha Sanaa na Sayansi ya Jamii. Mara kwa mara idara hii hufanya michezo ya kuigiza, makala, kabareti na michezo nyimbo.
Langenhoven Students' Centre (Neelsie) ndio makao ya Halmashauri Wakilishi ya Wanafunzi, ukumbi wa maankuli, senema, ofisi ya posta, kituo cha manunuzi, ofisi ya ushauri na ofisi za vilabu vyote vya mwanafunzi. Bendi za wanafunzi na shughuli mbalimbali za burudani kwa kawaida hufanyika katika ukumbi wa maankuli wakati wa chakula cha mchana.
Chuo hiki kina redio yake inayojulikana kama MFM (Matie FM), iliyo na kikao chake katika Neelsie. Hupeperusha matangazo katika eneo lote la Stellenbosch katika mitabendi 92.6 FM. Hupeperusha mchanganyiko wa muziki, habari, burudani na habari za kampasi.
Chuo hiki pia husambaza machapisho kama vile Die Matie (linaloonekana kila baada ya wiki mbili), kwa ajili ya wanafunzi wake na Kampusnuus  (kila mwezi) kwa wafanyakazi wake. Yearbook rasmi, Die Stellenbosch Student, huchapishwa kila mwaka na kupewa kwa wanafunzi wote waliofuzu. Matieland ni jina la gazeti rasmi la wanafunzi wa zamani. Huchapishwa mara mbili kwa mwaka na kusambazwa kwa baadhi ya wanfunzi 100,000 wa zamani na marafiki wa Chuo Kikuu.
Michezo
Vifaa vya michezo kwa zaidi ya nyanja 30 za ushindani na burudani za michezo zinaungwa mkono na chuo kikuu pamoja na viwanja viwili vya michezo, mabwawa mawili makubwa ya kuogelea (chini ya paa moja), na DF Malan Center, ukumbi wa kusudi mbalimbali kama sherehe na michezo ya ndani, viwanja vingi vya kuchezea, kikiwemo cha Hockey, na pumzikio. Chuo kikuu hutoa michezo ifuatayo kwa wanafunzi wake:
Mwaka wa 2006 Stellenbosch ilikuwa kituo cha kujaribia mapendekezo kahdaa katika sheria za shirikisho la raga, zinazojulikana kama Sheria za Stellenbosch.
Makazi ya wanafunzi
Chuo hiki kina makazi mbalimbali au kwa jina lingine koshuise (jina la Kiafrikana la kumbi za makazi).
Wanafunzi katika mabweni ya binafsi wanaweza kuwa wanachama wa Private Students' Organisation (PSO), inayojulikana pia kama Private Wards. Awali kulikuwa PSO 6 hadi 8 Oktoba 2008, wakati PSO nne mpya zilipofunguliwa. Wanafunzi hupewa makao mbalimbali kupitia mfumo wa mgao wa bahati nasibu. Makao ya kibinafsi huruhusu wanafunzi wote kufurahia utendaji sawa, kutoka misaada ya kitaaluma, nafasi za kimichezo, kama zinazotolewa na makao ya chuo, ilhali mwanafunzi akibakia katika makaazi ya kibinafsi.
Mto Mikuyuni (Tana)
unapatikana katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Tana na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Mto Kiwembo
unapatikana katika wilaya ya Mukono, mkoa wa Kati, nchini Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mto Mitamisyi
unapatikana katikati ya Kenya.
Maji yake yanaishia katika mto Tana na hatimaye katika Bahari ya Hindi.
Alfonso Maria wa Liguori
200px|thumb|right|Alfonso Maria wa Liguori, anayejulikana kama "Doctor Zelantissimus" ("Mwalimu mwenye bidii sana"). Alfonso Maria wa Liguori (Marianella, leo katika jiji la Napoli, nchini Italia, 27 Septemba 1696 - Nocera de' Pagani, katika wilaya ya Salerno, 1 Agosti 1787), pamoja na kuwa mtawa na padri mwanzilishi wa shirika la Mkombozi Mtakatifu sana, halafu askofu wa Kanisa Katoliki, anajulikana kama mwanateolojia wa maadili, mwalimu wa maisha ya Kiroho kwa wote, hasa watu wa chini, mwandishi wa vitabu vingi sana, mwanashairi, mchoraji na mwanamuziki.
Alitangazwa mapema na Papa Pius VII kuwa mwenye heri tarehe 15 Septemba 1816, halafu Papa Gregori XVI alimtangaza mtakatifu tarehe 26 Mei 1839, na Papa Pius IX kuwa mwalimu wa Kanisa mwaka 1871. Yeye tu alipewa cheo hicho kabla ya miaka mia tangu afe.
Sifa hiyo ilimfaa kwa sababu nyingi, hasa utajiri wa mafundisho yake kuhusu maadilidini yaliyotoa sawasawa msimamo wa Kikatoliki, hivi kwamba Papa Pius XII alimtangaza pia msimamizi wa waungamishi na wa wanateolojia ya maadili.
Sikukuu yake inaadhimishwa kila mwaka tarehe 1 Agosti.
Utoto na ujana
Alfonso alizaliwa Marianella, Napoli, Italia, tarehe 27 Septemba 1696, akiwa mtoto wa kwanza kati ya wanane wa sharifu tajiri Giuseppe de' Liguori na Anna Maria Caterina Cavalieri.
Baba yake alimpatia mapema walimu bora, hivi kwamba alipofikia umri wa miaka 12 aliweza kujiandikisha kwenye chuo kikuu cha Napoli ambapo miaka 4 baadaye akapata udaktari wa sheria za nchi na za Kanisa (1713).
Kwa ruhusa ya pekee aliweza kuanza kazi kama wakili akiwa na miaka 16 tu. Akiwa na sifa kubwa kuliko mawakili wengine wote wa mahakama ya Napoli, kwa miaka 8 mfululizo alishinda kesi zote.
Mwaka 1718 alifanywa hakimu wa "Regio Portulano" ya Napoli, na miaka michache baadaye akawa balozi wa kardinali Altan, naibu wa mfalme.
Pamoja na hayo alimtamani Mungu na ukamilifu hata akaja kuacha kazi yake, ikiwa ni pamoja na umaarufu na utajiri.
Wito na upadri
Kushindwa kesi muhimu, kuchukia uovu uliozidi kuenea mahakamani, kuhudhuria Chama cha Madaktari kwenye Oratorio wa Wafiliponeri pamoja na kutembelea na kuhudumia wagonjwa wa hospitali kuu ya Napoli, iliyoitwa 'degli Incurabili' (yaani 'ya Wasioponyeka'), ndiyo chanzo cha wito wa upadri, aliouitikia kwa kujiunga na seminari mwaka 1723, bila kujali upinzani wa baba aliyemtaka aoe.
Huko pia alipata walimu bora waliomuingiza katika ujuzi wa Biblia, historia ya Kanisa na maisha ya Kiroho, akajipatia elimu pana ya teolojia aliyoitumia baadaye katika uandishi.
Alipewa upadrisho tarehe 17 Desemba 1726, akiwa na umri wa miaka 30, akaendelea kuishi nyumbani kwa mzazi, lakini kwa kutekeleza huduma zake mpya alijiunga na chama cha kijimbo cha Misheni za Kitume.
Mbali ya mahubiri makanisani, alianzisha mikutano ya jioni kwa ajili ya watu duni zaidi ili kuwaeleza Injili kwa unyofu mkubwa. Wengi wao walikuwa wametekwa na vilema mbalimbali, kama vile ujambazi, lakini yeye kwa wema wa ajabu aliwafundisha kusali na kuongoka akipata mafanikio makubwa. Katika mitaa mibovu zaidi ya Napoli yalizidi kuongezeka makundi ya watu waliokutana jioni katika nyumba za binafsi na maduka ili kusali na kutafakari Neno la Mungu chini ya makatekista wengi aliowaandaa pamoja na mapadri wengine ili wayatembelee mara kwa mara asiache kuwasimamia na kuwasaidia kiroho mwenyewe.
Baada ya kushinda upinzani wa wengi, mikutano hiyo iliidhinishwa na kardinali Fransisko Pignatelli ikaanza kufanyika katika vikanisa vingi vya mji huo. Ilikuwa nafasi ya kufaa kwa malezi ya kimaadili, kwa maendeleo ya kijamii na kwa mshikamano kati ya mafukara: wizi, mapigano na ukahaba karibu vilitoweka.
Kutokana na tetemeko la ardhi ambalo mwaka 1731 liliupata mji wa Foggia na kutaka kusababisha waamini waasi, alikwenda huko. Umati uliokusanyika mbele ya kanisa kuu ulishuhudia kwamba alionekana kuelea hewani (tarehe 30 Novemba 1735).
Oksidi
Oksidi ni kampaundi ya kikemia yenye angalau atomu 1 ya oksijeni pamoja na angalau atomu moja ya elementi nyingine.
Alfonso Maria wa Liguori
Shirika la Mkombozi Mtakatifu Sana
Mwaka 1732, akiwa na miaka 36, alihama Napoli akaanzisha shirika la Mkombozi (Waredentori) huko Villa degli Schiavi (leo Villa dei Liberi katika wilaya ya Caserta) akiliweka chini ya usimamizi wa askofu Tomaso Falcoia. Shirika hilo, ambalo baadaye akawa mkuu wake, lilikuwa na lengo la kuinjilisha maskini walioishi mashambani, na likaja kukubaliwa na Papa Benedikto XIV mwaka 1749.
Oksidi
Mifano ya oksidi ni pamoja na:
Alfonso Maria wa Liguori
Shirika la Mkombozi Mtakatifu Sana
Chini yake, watawa hao waliinjilisha huko na huko, wakifikia hata vijiji vya porini, wakihimiza watu kuongoka na kuishi Kikristo hasa kwa njia ya sala.
Oksidi
Metali nyingi hupatikana kama mitapo ambamo metali kama chuma ina umbo la oksidi.
Alfonso Maria wa Liguori
Shirika la Mkombozi Mtakatifu Sana
Maisha ya shirika yalikabiliwa na majaribu na upinzani mkali, lakini mwanzilishi aliweza kulidumisha kwa uvumilivu usiokata tamaa na kwa kutumia ujuzi wake wa sheria. Hivyo Waredentori walieneza Neno la Mungu kwa unyofu hadi Poland.
Miaka iliyofuata Alfonso aliandika vitabu vingi vya maisha ya kiroho, teolojia ya dogma, maadili na utetezi wa imani. Lakini pia alitunga nyimbo nyingi kwa lugha rasmi ya Kiitalia na kwa Kinapoli, kama ule maarufu zaidi, "Tu scendi dalle stelle" kwa ajili ya Noeli.
Askofu
Mwaka 1762 Papa Klement XIII, akizingatia wema na ari yake katika uchungaji, alimfanya akubali kuwa askofu wa jimbo la Sant'Agata de' Goti.
Wakati wa njaa ya kutisha iliyoupata Ufalme wa Napoli mwezi Januari 1764, Alfonso aliweza kuzuia mateso ya watu wake kwa kiasi kikubwa, akihimiza mikopo na kupambana na ulanguzi pamoja na kuchochea uchumi uliokwama tangu miaka 2.
Mwaka 1774 alionekana mahali pawili kwa wakati mmoja, yaani huko Roma katika kumhudumia na kumzika Papa Klemens XIV na huko Sant'Agata de' Goti akiwa ameganda siku mbili kwenye kochi.
Mwaka 1775, baada ya kufanya kazi kubwa (alikuwa ameweka nadhiri ya kutopoteza muda kamwe) na kupata lawama nyingi, pamoja na kudhoofika kiafya, aliacha uongozi wa jimbo kwa sababu za afya akahamia kwenye nyumba ya shirika huko Nocera de' Pagani (leo sehemu hiyo ni katika kijiji cha Pagani, wilaya ya Salerno), alipobaki akiendelea kuandika hadi kufariki kwake tarehe 1 Agosti 1787.
Tukisoma kijuujuu kuhusu mwisho wa maisha yake, tutadhani alikuwa akipitia usiku wa hisi, ambao mara nyingi unaendana na vishawishi vikali dhidi ya usafi wa moyo na ya subira. Kwa mzee huyo aliyekwishatimiza miaka 80 vilikuwa vikali hivi hata mtumishi wake akajiuliza kama atarukwa na akili. Lakini tukizingatia kazi yote iliyokwishatendwa na neema rohoni mwa mtakatifu mkubwa kama huyo, tutatambua majaribu hayo yalimpata hasa kwa ajili ya wengine, na ya shirika alilolianzisha kwa mateso mengi.
Sala yake
Yesu wangu, nasadiki kuwa umo katika sakramenti takatifu.
Nakupenda kuliko vyote na kukutamani rohoni mwangu.
Kwa kuwa sasa siwezi kukupokea katika sakramenti, njoo moyoni mwangu walau kiroho.
Kama umeshafika nakukumbatia na kujiunga nawe kabisa.
Usiruhusu nitengane nawe kamwe.
Maandishi na ujumbe wake
Alfonso alitunga vitabu 111, vikiwemo vile kwa ajili ya umati na vile kwa ajili ya wataalamu wa teolojia (hasa ya maadilidini) na wa utetezi wa imani.
Baadhi ya vile maarufu zaidi ni hivi vifuatavyo:
Mto Ungondi
unapatikana katika kaunti ya Kwale, kusini mashariki mwa Kenya (kwenye bahari ya Hindi).
Alfonso Maria wa Liguori
Maandishi na ujumbe wake
Kati yake, maarufu zaidi ni “Utekelezaji wa Kumpenda Yesu Kristo”, “Kauli za Milele”, “Njia Kuu ya Sala” na “Utukufu wa Maria”. Mtindo wake sahili na wa kupendeza, uliolenga hasa watu wa kawaida kabisa, ulichangia kumfanya aathiri maisha ya Kikristo ya umati katika karne zilizofuata.
Hasa katika kitabu chake muhimu zaidi, “Teolojia ya Maadili”, Alfonso alipendekeza uwiano mzuri kati ya madai ya sheria ya Mungu - ambayo imeandikwa mioyoni mwetu, imefunuliwa kikamilifu na Kristo na kufafanuliwa rasmi na Kanisa - na nafasi ya dhamiri na hiari ya binadamu - ambaye anakomaa kwa kuambatana na ukweli na wema.
Dhidi ya ukali wa misimamo ya matapo ya wakati ule ndani ya Kanisa, hasa Ujanseni, uliokatisha tamaa tu, kwa kumchora Mungu wa kutisha, tofauti sana na habari njema aliyotangaza Yesu, alihimiza wote kutegemea bila kipimo huruma ya Mungu inayotuokoa.
Kwa msingi huo aliwaelekeza kwenye utakatifu kama lengo la maisha haya: “Mungu anataka wote wawe watakatifu, kila mmoja katika hali yake: mtawa kama mtawa, mlei kama mlei, padri kama padri, mtu wa ndoa kama mtu wa ndoa, mfanyabiashara kama mfanyabiashara, askari kama askari, na vilevile kwa hali yoyote ya maisha”.
Hakuchoka kukariri kwamba mapadri ni ishara wazi ya huruma isiyo na mipaka ya Mungu, ambaye anasamehe na kuangaza akili na mioyo ya wakosefu ili waongoke.
Rais wa Ufini
Rais wa Ufini ni mkuu wa nchi wa jamhuri ya Ufini. Jamhuri hiyo imekuwa na marais kumi na wawili. Rais wa Ufini huongoza sera ya kigeni pamoja na baraza la jimbo. Anaongoza jeshi wa Ufini pia.