cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vipaji vya Roho Mtakatifu
Maelezo ya Thoma wa Akwino
“Akili ya binadamu, hata baada ya kukamilishwa na maadili ya Kimungu, haiwezi kujua yale yote inayohitaji kuyajua, wala haiwezi kuepuka kila upotovu. Mungu tu aliye na ujuzi wote na enzi zote anaweza kufidia ujinga na upumbavu, ugumu wa moyo na kasoro nyinginezo tulizo nazo. Ili kutuondolea kasoro hizo tumejaliwa vipaji vya Roho Mtakatifu, vinavyotuwezesha kupokea vizuri uvuvio wa Kimungu... Kwa njia ya maadili ya Kimungu na ya kiutu, binadamu hajakamilika kuhusu lengo lake kuu linalopita maumbile asihitaji daima kusukumwa na Roho Mtakatifu kutoka juu”. Haja hiyo ni ya kudumu, ndiyo sababu vipaji ni misimamo ya kudumu tunayomiminiwa.
Sisi tunatumia vipaji kwa mfano wa utiifu, ili kupokea na kutekeleza vizuri agizo kutoka juu, lakini hatuwezi kuwa na uvuvio huo kila tunapotaka. Upande huo vipaji vinatufanya tusitende wenyewe, bali kwa Roho Mtakatifu. Hivyo ni wazi kuwa vipaji, kama vile utiifu, ni misimamo ya kudumu ya mwadilifu.
3° Kwa kuwa vipaji ni vya lazima kwa wokovu, vinashikamana na upendo. Roho Mtakatifu haji ndani mwetu pasipo vipaji vyake, ambavyo vinaendana na upendo na kupotezwa pamoja nao kwa dhambi yoyote ya mauti]. Basi, vipaji ni sehemu ya muundo wa Kiroho wa neema inayotia utakatifu, ambayo kwa sababu hiyo inaitwa “neema ya maadili na vipaji”. Kama vile [[maadili ya kumiminiwa yanavyokua pamoja kwa mfano wa vidole vya mkono, vipaji pia vinakua pamoja. Hakuna mwenye kiwango kikubwa cha upendo wa Mungu, inavyotakiwa na ukamilifu, asiye na vipaji vya Roho Mtakatifu kwa kiwango hichohicho.
Huo muundo wa Kiroho, ambao ni chanzo cha uzima wa milele, una thamani kubwa kuliko ile ya macho, ya afya na ya akili kwa maana mwadilifu akipotewa navyo hapotewi na hazina hiyo ambayo kifo chenyewe hakiwezi kumnyang'anya. Ni thamani kubwa kuliko ile ya karama (kufanya miujiza n.k.) kwa kuwa hizo ni alama za nje tu ambazo zinaweza kuelekeza njia ya kumfikia Mungu, lakini haziwezi kutuunganisha naye inavyofanya neema ya utakaso.
Matokeo ya kuongozwa na Roho Mtakatifu
Tukiongozwa na Roho Mtakatifu tunaweza kuchuma matunda yake. “Tunda la Roho ni upendo, furaha, amani, uvumilivu, utu wema, fadhili, uaminifu, upole, kiasi; juu ya mambo kama hayo hakuna sheria” (Gal 5:22-23).
Kilele cha kuongozwa na Roho Mtakatifu hapa duniani ni kufanana na Yesu na kuonja heri zake. Heri hizo zinazidi juhudi zetu kwa sababu ni matendo bora ya maadili yaliyokamilishwa na vipaji. “Heri walio maskini wa roho, maana ufalme wa mbinguni ni wao. Heri wenye huzuni, maana hao watafarijika. Heri wenye upole, maana hao watairithi nchi. Heri wenye njaa na kiu ya haki, maana hao watashibishwa. Heri wenye rehema, maana hao watapata rehema. Heri wenye moyo safi, maana hao watamwona Mungu. Heri wapatanishi, maana hao wataitwa wana wa Mungu. Heri wenye kuudhiwa kwa ajili ya haki, maana ufalme wa mbinguni ni wao” (Math 5:3-10).
Hali ya kuongozwa na Roho Mtakatifu inaitwa uhuru wa wana wa Mungu, kwa kuwa chini yake tu tunaweza kutenda vema na kumpendeza Baba tulivyokusudia. “Amin, amin, nawaambia: Kila atendaye dhambi ni mtumwa wa dhambi. Wala mtumwa hakai nyumbani sikuzote; mwana hukaa sikuzote. Basi Mwana akiwaweka huru, mtakuwa huru kweli kweli” (Yoh 8:34-36). “Alipo Roho wa Bwana, hapo ndipo penye uhuru” (2Kor 3:17). “Enendeni kwa Roho, wala hamtazitimiza kamwe tamaa za mwili. Kwa sababu mwili hutamani ukishindana na Roho, na Roho kushindana na mwili; kwa maana hizi zimepingana, hata hamwezi kufanya mnavyotaka” (Gal 5:16-17).
Roho Mtakatifu anatuongoza kushika amri za Mungu alizopewa Musa, kwa sababu ni masharti ya upendo yaliyodaiwa na Yesu pia. “Ninyi, ndugu, mliitwa mpate uhuru; lakini uhuru wenu usiwe sababu ya kuufuata mwili, bali tumikianeni kwa upendo. Maana torati yote imetimilika katika neno moja, nalo ni hili: Umpende jirani yako kama nafsi yako” (Gal 5:13-14). “Katika hili twajua kwamba twawapenda watoto wa Mungu: tumpendapo Mungu, na kuzishika amri zake. Kwa maana huku ndiko kumpenda Mungu, kwamba tuzishike amri zake; wala amri zake si nzito” (1Yoh 5:2-3).
Yerköy
thumb|Yerköy
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Yozgat kwenye kanda ya Anatolia ya Kati huko nchini Uturuki.
1556
Makala hii inahusu mwaka 1556 BK (Baada ya Kristo).
Waliozaliwa
bila tarehe
Mkoa wa Sud-Comoé
Mkoa wa Sud-Comoé (kwa Kifaransa: Région du Sud-Comoé) ni moja kati ya mikoa 31 ya nchini Cote d'Ivoire.
Sud-Comoé kwa sasa imegawanywa katika wilaya nne:
Diyadin
thumb|Diyadin ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ağrı kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Mto Papa (Uganda)
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Mkoa wa Vallée du Bandama
Mkoa wa Vallée du Bandama (kwa Kifaransa: Région de la Vallée du Bandama) ni moja kati ya mikoa 19 ya huko nchini Cote d'Ivoire, kabla ya 2011. Iko katika kitovu cha nchi. Mwaka 1998 idadi ya wakazi ilikuwa watu 1.080.432.
Kuna tarafa saba ambazo ni
Hifadhi ya Taifa ya Garamba
alt=Mtazamo wa anga wa hifadhi ya Garamba|thumb|Mtazamo wa anga wa hifadhi ya Garamba Hifadhi ya Taifa ya Garamba, Ina eneo la kilomita za mraba 2,000 za mbuga ya taifa iliyopo kaskazini-mashariki mwa Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Ni miongoni mwa mbuga kongwe zaidi barani Afrika, na iliteuliwa kuwa kwenye orodha ya Hifadhii ya Urithi wa Dunia na UNESCO mwaka 1980 kwa sababu ya mandhari na makazi muhimu ya vifaru weupe wa kaskazini, tembo, viboko na twiga. Garamba imekuwa ikisimamiwa na shirika la African Parks kwa ushirikiano na Institut Congolais pour la Conservation de la Nature (ICCN), tangu 2005.
Historia
Hifadhi ya taifa ilianzishwa mwaka wa 1938.
Hifadhi hiyo iliteuliwa kuwa hifadhi ya Urithi wa Dunia na UNESCO mnamo 1980, na ilijumuishwa kwenye Orodha ya Urithi wa Dunia wa hifadhi zilizopo kwenye hatari katika shirika hilo kutoka 1984-1992.
Mimea na wanyama
Mbuga hii yenye mandhari ya savanna inasaidia msongamano mdogo wa miguka. Baadhi ya nyasi za Garamba zinaweza kukua hadi futi 10.
Kindonde
Kindonde (au Kimawanda) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wandonde. Mwaka wa 2002 idadi ya wasemaji wa Kindonde imehesabiwa kuwa watu 10,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kindonde iko katika kundi la P20. Imefikiriwa kufanana na Kimwera.
Hifadhi ya Taifa ya Garamba
Mimea na wanyama
Garamba ni makazi ya aina mbalimbali za mamalia, ikiwa ni pamoja na aina mbalimbali za swala, pamoja na nyati, tembo, fisi, nguruwe wakubwa wa msituni, twiga, kiboko na simba.
Hifadhi hii ina idadi ya twiga wa kipekee waliosalia katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, spishi ndogo za Kordofan, ambazo zina chini ya spishi 60; na mojawapo ya idadi kubwa zaidi ya tembo iliyosalia nchini.
Kaa (kundinyota)
400px|thumb|Ramani ya Kaa - Cancer jinsi inavyoonekana kwa mtazamaji kwenye nusutufe ya kaskazini 400px|thumb|Kaa - Saratani jinsi ilivyowazwa na msanii Hall Kaa (pia: Saratani au lat. & ing. Cancer kwa Kilatini/Kiingereza) ni kundinyota la zodiaki. Ni moja ya makundinyota yanayotambuliwa na Umoja wa Kimataifa wa Astronomia
Nyota za Kaa huwa haziko pamoja kihalisi lakini zinaonekana tu vile kutoka duniani. Kwa uhalisi kuna umbali mkubwa kati yao, kama ziko mbali au jirani nasi. Kwa hiyo kundinyota "Kaa" linaonyesha eneo la angani jinsi tunavyoiona kutoka Dunia.
Jina
Mabaharia Waswahili walijua nyota hizi tangu miaka mingi kwa jina la Saratani wakizitumia kutafuta njia baharini wakati wa usiku.
Jina la Saratani linatokana na Kiarabu سرطان saraṭaan linalomaanisha kaa. Jina hili lilipokelewa na Waarabu kutoka kwa Wagiriki wa Kale waliosema Καρκίνος karkinos kwa maana hiyohiyo na hao walipokea kundinyota hili tayari kutoka Babeli lakini Wababeli waliiona kama alama ya kobe maji.
Katika unajimu wa kisasa katika Afrika ya Mashariki jina "Saratani" limesahauliwa ikiwa kundinyota linaitwa kwa tafsiri tu "Kaa".
Katika vitabu kadhaa vya shule jina la Saratani limetumiwa kutaja sayari ya Zohali kwa kulichanganya na matamshi ya jina la Kiingereza "Saturn".
Jina la zamani, pia jina la Kilatini, ni sawa na ugonjwa wa saratani unaoitwa pia "kansa". Sababu yake ni ya kwamba matibabu wa kale walifananisha uvimbe wa ugonjwa na mnyama kaa na hili ni pia maana ya neno saratani.
Mahali pake
Kaa iko angani kwenye mstari wa Zodiaki kati ya Mapacha (zamani Jauza, lat. Gemini) upande wa magharibi na  Simba (zamani Asadi, lat. Leo) upande wa mashariki.
Magimba ya angani
Kaa haina nyota angavu sana si rahisi kuiona. Nyota angavu zaidi ni Beta Cancri yenye mwangaza unaoonekana wa 3.8 mag. Umbali wake na dunia ni miakanuru 230. Kuna fungunyota moja inayoonekana kwa macho matupu hii ni M 44 inayoitwa pia Praesepe yenye mwangaza unaoonekana wa 3.7 ikionekana kama doa dogo angavu.
IT
IT au  ni kifupi cha:
Mvua asidia
Mvua asidia ni hali ya mvua ambako kemikali katika angahewa zinaungana na unyevu ndani ya hewa na kusababisha maji ya mvua kuwa na kiasi kikubwa cha asidi.
Mvua asidia huathiri vibaya mimea, wanyama wa mitoni au maziwani na pia majengo au barabara. Inasababishwa hasa na hewa chafu kutoka viwanda, mashine na mitambo inayotoa sulfuri na nitrojeni na kuziingiza hewani. thumb|180px|Kuchoma kwa makaa mawe katika vituo vya umeme ni sababu muhimu kwa kutokea kwa mvua asidia thumb|180px|Nayo magari huchangia machafuko ya hewa na kutokea kwa mvua asidia
Mvua ya kawaida kuwa mvua asidia
Kwa kawaida mvua ina asidi kidogo ndani yake kwa sababu hewani kuna gesi ya dioksidi kabonia (CO2) inayomenyuka na maji kuwa asidi kabonia. Hii ni asidi hafifu. Kiwango cha asidi hupimwa kwa thamani pH na mvua ya kawaida huwa na thamani pH ya 5.2 hadi 5.6. H2O (l) + CO2 (g) → H2CO3 (aq)
Oksidi za sulfuri na nitrojeni kutokana na hewa chafu zinasababisha kutokea kwa asidi kali zaidi kama asidi salfuria (H2SO4) na asidi ya naitrojeni ndani ya maji ya mvua.
Oksidi za sulfuri zinatokana hasa kutokana na kuchomwa kwa makaa mawe na mafuta ya petroli kwa umbo la petroli na diseli.
Katika kila tendo la kuchoma kitu kuna mmenyuko wa nitrojeni ya hewani na oksijeni:
Asidi salfuria husababisha theluthi mbili na asidi ya nitrojeni theuthi moja ya asidi katika mvua asidia.
Athari za mvua asidia
180px|thumb|Miti msituni iliyokauka kutokana na mvua asidia mpakani wa Ujerumani na [[Ucheki]]
Mimea
Mvua asidia huongeza kiwngo cha asidi katika ardhi. Asidi hii inatoa ioni za metali nzito kutoka kampaundi asilia ya udongo ambazo ni sumu kwa mimea kama zinatokea nje ya kampaundi. Mizi midogo ya mimea inaharibika na kwa njia hii uwezo wa mmea kujilisha unapungua. Nguvu yake inapungua na mmea hushambuliwa kirahisi na magonjwa. Uwezo wa kupambana na wadudu au ugumu wa hali ya hewa kama ukame, joto au baridi inayozidi kiwango cha kawaida. Msituni matokeo ya mvua asidia yameonekana kwa kukauka kwa majani kwenye matawi.
Magimba ya maji
Mito na maziwa huongezeka asidi kutokana na mvua asidia. Kationi metalia huzidi majini na kuwa kama sumu kwa viumbe wanaoishi mle.
Spishi kadhaa zinaathirikia zaidi na kupungukiwa. Kama thamani pH inapungua chini ya 5 samaki nyingi hazizai tena; mayai ya samaki hayawezi kukomaa hakuan samaki wadogo tena.
Kuna hofu ya kwamba mito inaweza kuingiza polepole maji asidia kwenye bahari hadi hata bahari kuzidi asidi. Hapa hatari kubwa ni ya kwamba maganda ya viumbe kama vidondo, vyondo na konokono ambayo ni ya chokaa yatayeyushwa na spishi hizi kupotea. Hii ingeharibu mtungo wa chakula baharini.
Majengo
Mawe ya ujenzi mara yingi ni aina za gange (mawe ya chokaa); mapambo mengi kwenye ujenzi ni ya marumaru; saruji ina koasi kikubwa cha chokaa ndani yake. Haya yanashambuliwa na asidi katika mvua asidia. Uso wa jengo linaanza kuharibika kwanza lakini maji asidia inaingia pia ndani ya kuta za saruji na kula chuma kilichomo ndani yake.
Nanterre
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Nanterre
60px|left Nanterre ni mji wa Ufaransa.
Jean Stafford
Jean Stafford (1 Julai 1915 – 26 Machi 1979) alikuwa mwandishi wa kike kutoka nchi ya Marekani. Mwaka wa 1970, alipokea Tuzo ya Pulitzer ya Bunilizi kwa mkusanyiko wa hadithi fupi zake The Collected Stories of Jean Stafford.
415
Makala hii inahusu mwaka 415 (Baada ya Kristo).
Tuwon shinkafa
Tuwon shinkafa ni aina ya mlo wa Kinaijeria na Niger kutoka Niger na sehemu ya kaskazini ya Nigeria.[ ][ ][ ]  Ni rojo nzito iliyotayarishwa kutokana na mchele wa kawaida ambao ni laini na unaonata, na kwa kawaida inaandaliwa na aina tofauti za supu kama vile Miyar kuka, Miyar kubewa, Miyar taushe. [ ][ ]Aina mbili zinazotengenezwa kutokana na unga wa Mahindi na mtama zinaitwa Tuwon Masara na Tuwon Dawa. [ ][ ][ ] center|thumb|Tuwon shinkafa (kulia) na miyan kuka (kushoto) na samaki wa kukaanga
Benicia, California
thumbnail|right|280px|Makao makuu ya Mji wa Benicia, California
thumb|right|260px|Mahali pa Benicia katika Solano County na [[California]] Benicia ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, mji una wakazi wapatao 27,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 8 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 40 km².
Mto Mukungwa
thumb unapatikana nchini Rwanda. Ni tawimto la mto Nyawarongo ambao hutiririsha maji yake hadi kuingia katika ziwa Viktoria, mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
IV
IV au iv ni kifupi cha:
Jimbo Katoliki la Iringa
Jimbo katoliki la Iringa (kwa Kilatini "Dioecesis Iringaënsis") ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Makao makuu yake yako Iringa katika mkoa wa Iringa, lakini linaenea pia katika mkoa wa Mbeya.
Kanisa kuu limewekwa wakfu kwa Moyo Mtakatifu wa Yesu.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mbeya kuanzia tarehe 21 Desemba 2018.
Askofu wake ni Tarcisius Ngalalekumtwa.
Parokia ni 33.
Anwani ya posta ni: P.O. Box 133, Iringa, Tanzania.
Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 43,318, ambapo kati ya wakazi 2,367,962 (2006) Wakatoliki ni 588,438 (24.9%). Mapadri ni 92, wakiwemo wanajimbo 53 na watawa 39. Kwa wastani kila mmoja anahudumia waamini 6.396. Shemasi ni 1, mabruda ni 206 na masista 549.
Richard Petrus
Richard Vincent Corleleus Petrus (amezaliwa tar. 10 Agosti 1984) ni Mtanzania alieshinda katika Big Brother Afrika kwa mwaka wa 2007.
Maisha ya awali
Richard alizaliwa tar. 10 Agosti 1984, Dar es Salaam na akiwa mtoto wa nne wa familia ya Vincent na Mtanzania Mariam Muhammed ambaye ni Mzaramo.
Vincent alizaliwa Uganda na babu yake Richard Corleleus Petrus aliyetokea Uholanzi na kuhamia Tsavo National Park nchini Kenya mnamo mwaka 1930, akiwa amejishughulisha katika kuua simba waliokuwa wakiwamaliza watu waliokuwa wakijenga reli ya Mombasa na baadaye alihamia nchini Uganda akitafuta maisha.
Mwaka 1968, Vincent ambaye anatokana na uzao wa Mholanzi Corleleus Petrus na binti wa mfalme wa Rwanda, Mutara Rudahigwa, alimuoa mwanamke wa Kitanzania, Bi. Mariam aliyekuwa akisoma nchini Uganda.
Kuhamia rasmi Tanzania
Wakati utawala wa Iddi Amin alipopindua utawala wa Milton Obote mnamo mwaka wa 1972, na sera yake ya kunyang’anya mali na kulazimika kuwekwa kizuizini mji wa Nakuru, Vicent alishawishiwa na mkewe kuhamia Tanzania na familia hiyo ilihamia Tanzania mwaka 1976 na kuishi Ilala na baadaye kuhamia Makumbusho ambako ndiko alipata watoto wake Edward, Richard na Louis.
Elimu ya Richard
Richard alianza elimu ya msingi katika shule ya Makumbusho mnamo mwaka 1990 ambako alisoma mpaka mwaka 1993 na mwaka 1994 alihamia katika shule ya msingi Mashujaa ambako hakumaliza mwaka na mwaka 1995 alijiunga na shule ya msingi ya Vincent Alex, iliyopo mjini Kampala, Uganda.
Mwaka 1998 Richard alijiunga na shule ya sekondari ya Makerere iliyopo karibu na Chuo Kikuu cha Makerere, Kampala, ambako alisoma kwa miaka miwili na mwaka 2000 alihamia shule ya Jinja ambako alihitimu elimu yake ya kidato cha nne.
Ulimwengu
Makala hii inajadili "Ulimwengu" kama jumla ya vitu vyote; kwa habari za sayari tunapoishi angalia Dunia
thumb|300px|Nyota na galaksi za anga-nje kwenye jicho la [[darubini ya Hubble]] Ulimwengu ni jumla ya vitu vyote vilivyopo. Inajumlisha Dunia yetu pamoja na kila kitu ndani yake, jua letu, mfumo wa jua, sayari, nyota, galaksi n.k. Ni jumla ya mata, nishati na anga la Dunia pamoja na anga-nje.
Yasiyo ulimwengu
Mambo mengine kama dhana, fikra na imani mara nyingi hazihesabiwi kuwa sehemu ya ulimwengu kwa sababu hazifuati kanuni asilia za kimaumbile. Kwa imani ya Wayahudi, Wakristo, Waislamu na wengineo Mungu si sehemu ya ulimwengu bali asili au sababu ya ulimwengu.
Doğubeyazıt
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ağrı kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
Ulimwengu
Ulimwengu, Dunia, anga
Kwa Kiswahili cha kila siku mara nyingi hakuna tofauti kati ya Dunia na ulimwengu. Lakini kama lugha inataka kujadili habari kwa undani pamoja na ujuzi wa siku zetu kuna ulazima wa kutofautisha kati ya ngazi mbalimbali za mazingira tunamoishi.
Kwa maana hiyo Dunia ni hasa sayari tunapoishi. Zamani watu waliona Dunia kwa maana hiyo ni sawa na ulimwengu wote. Lakini maendeleo ya sayansi yametuonyesha upeo mkubwa zaidi uliopo ng'ambo ya sayari yetu na hata ng'ambo ya mfumo wa Jua letu na sayari zake. Kwa hiyo neno "ulimwengu" limekuwa muhimu kwa sababu linalenga kiasili kwa jumla la vitu vyote si kwa sayari yetu hasa.
Katika Wikipedia hii tunatumia neno "ulimwengu" kama Kiingereza universe au cosmos. "Dunia" tunatumia kwa maana ya Kiingereza earth. Wakati mwingine lugha za Ulaya zinatumia "universe" karibu sawa na "space" au "outer space" zikimaanisha nafasi kubwa ulimwenguni nje ya Dunia yetu. Hali halisi Dunia yetu ni ndogo sana ulimwenguni na kwa hiyo upeo wa "space" ni karibu sawa na upeo wa "universe". Lakini lugha nyingi zinatofautisha kati ya nafasi ile kubwa nje ya Dunia na dhana ya ulimwengu kama jumla ya vyote.
Kwa Kiswahili ni afadhali kutofautisha vilevile. Kwa kawaida tunatumia neno "anga" linalomaanisha kiasili kile kinachong'aa yaani mahali pa mwanga jinsi ilivyo anga juu yetu inayoangazwa na Jua. Kutokana na maana hiyo ya msingi "anga" linamaanisha yote ambayo ni juu yetu. Hivyo "anga" linataja mara nyingi angahewa ya Dunia, au yale ya buluu yanayoonekana juu yetu. Lakini hutumiwa pia kwa nafasi kubwa nje ya angahewa. Hapa tunatumia pia lugha ya "anga-nje" tukitaka kutofautisha angahewa na ule uwazi mkubwa kati ya nyota na galaksi.
Ulimwengu na sayansi
Ulimwengu hutazamiwa na matawi mbalimbali ya sayansi na utaalamu.
Astronomia ni sayansi inayotumia elimu ya fizikia na kemia kwa kutazama, kupima na kuchungulia vitu kwenye anga-nje. Mkono mmoja wa astronomia unaoshirikiana zaidi na falsafa ni kosmolojia inayoangalia hasa asili ya ulimwengu kulingana na kanuni asilia.
Mkono wa pekee ya biolojia inatafakari nafasi za uhai nje ya Dunia yetu kwa kushirikiana na astronomia.
Theolojia pamoja na elimu ya kidini inatazama ulimwengu kama kazi ya Mungu inauliza maswali jinsi gani mapokeo ya kidini na maanddiko matakatifu yanalingana na mtazamo mpya wa sayansi juu ya ulimwengu.
Ukubwa na umri wa ulimwengu
Astronomia na kosmolojia zimekadiria umri na ukubwa wa ulimwengu jinsi ulivyo kuwa kubwa sana. Kwa kutumia kipimo cha mwakanuru kunakadiriwa ya kwamba ulimwengu una rediasi ya mwakanuru angalau bilioni 78.
Umri wa ulimwengu hukadiriwa kwa sasa kuwa miaka bilioni 13.7. Hesabu hii inaanza kwenye mlipuko mkuu wa asili ambayo ni nadharia inayotumiwa na wataalamu wengi.
414
Makala hii inahusu mwaka 414 (Baada ya Kristo).
Matamba
Matamba ni makao makuu ya dayosisi ya kusini magharibi ya Kanisa la Kiinjili la Kilutheri Tanzania.
1555
Makala hii inahusu mwaka 1555 BK (Baada ya Kristo).
Hifadhi ya Taifa ya Kundelungu
Hifadhi ya Taifa ya Kundelungu ni mbuga ya taifa ya Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo, iliyoko katika Mkoa wa Haut-Katanga.
Hifadhi hii ilianzishwa kwa mara ya kwanza mwaka 1970. Ina eneo la takribani kilomita za mraba 7,600.
Mfumo ikolojia katika hifadhi ni savanna yenye nyasi kwenye nyika kubwa zilizo na maghala ya misitu na sifa za Katanga. Wanyama wanaopatikana katika mbuga hiyo ni pamoja na swala, mbwamwitu, nungunungu, nguruwe, nyoka, nyani, nyati, viboko na aina za ndege wakiwemo egrets , korongo na mwari.
Kundelungu ni hifadhi ya IUCN jamii II.
Mto Pudapud
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
KiDi
alt=Kidi katika Tuzo 3 za Muziki|thumb|Kidi katika Tuzo 3 za Muziki Dennis Nana Dwamena, anayejulikana zaidi kama KiDi, (amezaliwa 18 Agosti 1993) ni mwimbaji na mtunzi wa nyimbo wa Kiafrobeti kutoka Ghana. Amesajiliwa Lynx Entertainment na anafahamika zaidi kwa wimbo wake wa Odo. Remix hii ina waimbaji nyota wa Nigeria Mayorkun na Davido na imesikilizwa sana barani Afrika. KiDi alishinda tuzo ya 'Msanii Bora wa Mwaka' katika Tuzo za Muziki za Ghana za 2022 Pia alishinda tuzo kuu zikiwemo Albamu ya Mwaka na Wimbo Maarufu Zaidi wa Mwaka
Saint-Médard-en-Jalles
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Saint-Médard-en-Jalles
Saint-Médard-en-Jalles ni mji wa Ufaransa.
Mto Posoch
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Eleşkirt
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ağrı kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
413
Makala hii inahusu mwaka 413 (Baada ya Kristo).
Kinghwele
Kinghwele (au Kikwere) ni lugha ya Kibantu nchini Tanzania inayozungumzwa na Wanghwele. Mwaka wa 1987 idadi ya wasemaji wa Kinghwele imehesabiwa kuwa watu 98,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha za Kibantu wa Malcolm Guthrie Kinghwele iko katika kundi la G30.
Barbara Kim
(1805 - Seoul, 27 Mei 1839) alikuwa mjane aliyefariki kwa tauni gerezani alipokuwa amefungwa kwa sababu ya imani yake ya Kikristo.
Ni mmojawapo katika kundi kubwa la waumini wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Uwanja wa michezo wa Randi
Uwanja wa michezo wa Randi ni uwanja uliopo Rosettenville katika kitongoji cha Johannesburg huko Afrika Kusini. Uliwekwa kama uwanja wa mazoezi kwa timu zilizoshiriki kombe la dunia(FIFA) la mwaka 2010 baada ya kujengwa tena na kufunguliwa Agusti mwaka 2008. Licha ya udogo wake, inachukuliwa pia kama sehemu bora ya kuchezea nchini huko.
Historia Yake
Uwanja wa michezo wa Randi umetengenezwa kati ya mwaka 1949 na 1951 kwa jumla ya gharama za Euro 60,000 ukiwa na uwezo wa kuchukua watu elfu kumi na tano(15,000). Kwa muda mrefu ukarabati uliendelea kufanyika, wa kwanza mi ule wa kati ya mwaka 1964 na 1965 ambapo vifaa viliongezwa na ule wa pili mnamo mwaka 1976 ambapo ulijumuisha uwekaji wa taa. Uwanja huo ulionekana kuhitaji maboresho zaidi na ikapitishwa kwamba utabomolewa mwaka 2006.
Hapo mwanzo uwanja wa Randi ulikuwa na uwezo wa kuchukua idadi ya mashabiki 15,000 lakini mwaka 2009 katika maandalizi ya kombe la dunia mnamo mwaka 2010 maboresho yaliongezeka hadi kufikia uwezo wa kuchukua idadi ya washabiki elfu thelathini(30,000).
Eva Saulitis
Eva Lucia Saulitis (alizaliwa 10 Mei 1963 -amefariki 16 Januari 2016) alikuwa mwanabiolojia wa bahari na mwandishi wa mashairi wa Marekani, akiishi Alaska.
Maisha na Elimu ya Awali
Saulitis alizaliwa Bronx na kuishi Silver Creek, New York, akiwa ni binti wa wahamiaji kutoka Latvia, Janis (John) Saulitis na Asja Ivins Saulitis.
Kazi
Saulitis alisoma makundi ya aina ya nyangumi wa aina ya orca katika chuo cha Prince William Sound. Saulitis alifundisha uandishi wa ubunifu katika Chuo cha Kenai Peninsula, na katika programu ya Sanaa ya Chuo Kikuu cha Alaska Anchorage. Alikuwa mmoja wa waanzilishi wa Mkutano wa Waandishi wa Kachemak Bay, na mwanzilishi mwenza wa North Gulf Oceanic Society.
Maisha ya kibinafsi na urithi
Saulitis na mumewe,ambaye ni mtafiti wa biolojia Craig Matkin, walikuwa na nyumba huko Alaska na Hawaii. Saulitis Alifariki mwaka 2016 akiwa na umri wa miaka 52 kutokana na saratani ya matiti, nyumbani kwake Homer, Alaska.
Elfu moja na sita
Elfu moja na sita ni namba inayoandikwa 1006 (moja sifuri sifuri sita) kwa tarakimu za kawaida, ila kwa namba za Kirumi MVI.
Ni namba asilia inayofuata 1005 na kutangulia 1007.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 503.
Yairo (mwamuzi)
Yairo (kwa Kiebrania יָאיר, Yā’îr) alikuwa mmojawapo kati ya Waamuzi wa Biblia.
Kadiri ya Waamuzi 10:3-5 alikuwa wa kabila la Manase akaongoza Israeli kwa miaka 22. Alikuwa na watoto wa kiume 30.
Wadi Rum Consultancy
Wadi Rum Consultancy ya Wadi Rum Organic Farms ni mfano wa uoteshaji wa kijani kwenye jangwa. Ilianza mnamo 2010, iko katika Wadi Rum ya kihistoria, kusini mwa Yordani. Inasimamiwa na mtaalamu wa kilimo cha kudumu Geoff Lawton, imeanzisha mfumo endelevu wa kilimo. Mpango huo umepata mafanikio,  na matokeo ya ushauri yameandikwa kwenye picha, na pia katika video kadhaa.
Kingindo
Marejeo
Kitabu hiki kinataja marejeo mengine kama:
Shimotsuke, Tochigi
thumb|right|260px|Ukumbi wa mji wa Shimotsuke katika [[mkoa wa Tochigi]]
Shimotsuke (下野市, Shimotsuke-shi) ni mji wa Japani katika mkoa wa Tochigi. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2010, mji una wakazi wapatao 60,000 wanaoishi katika mji huu. Eneo lake ni 74.58 km².
Athroskopia
Athroskopia (pia huitwa upasuaji wa kifundo) ni upasuaji wa kuingilia kwa kiasi kidogo kabisa ambapo uchunguzi na wakati mwingine matibabu ya uharibifu ndani wa kifundo hutekelezwa kwa kutumia athroskopu, aina ya hadubini inayoingizwa ndani ya kifundo kupitia mkato mdogo. Taratibu za kiathroscopia zinaweza kutekelezwa ama kutathmini au kutibu hali nyingi za mifupa pamoja na gegedu sogezi zilizoachana, gegedu za uso zilizoachana, ujenzi upya wa kano ya kushikilia goti mbele, na kusawazisha gegedu zilizoharibika.
Athroscopia kuliko upasuaji wazi wa jadi ni kwamba kifundo hakihitajiki kufunguliwa kikamilifu. Badala yake, kwa mfano athroscopia ya kifundo cha goti, mikato miwili midogo hufanywa - mmoja kwa ajili ya athroskopu na mmoja kwa ajili ya vyombo vya upasuaji vitakavyotumika katika pengo la goti na kuondoa funiko la goti kabisa. Hii hupunguza muda wa kupona na inaweza kuongeza kiwango cha mafanikio ya upasuaji kutokana na kiwewe cha chini kwenye tishu unganifu. Ni muhimu hasa kwa wanariadha wa kulipwa, ambao hujeruhi kifundo cha goti mara kwa mara na wanahitaji muda mfupi wa uponyaji. Kuna pia upungufu wa makovu, kwa sababu ya mikato midogo. Ugiligili wa kumwagiliwa hutumika kutanua kifundo na kutengeneza nafasi ya kupasulia. Wakati mwingine ugiligili huu huvuja hadi kwenye tishu laini zilizo karibu na kusababisha uvujaji na uvimbe wa giligili.
Vyombo vya upasuaji vinavyotumika ni vidogo kuliko vyombo vya jadi. Madaktari wapasuaji hutazama eneo la kifundo kwenye skrini ya video, na wanaweza kutambua au kurekebisha tishu za kifundo zilizoachana, kama vile kano na meniski au gegedu.
Inawezekana kitaalam kufanya uchunguzi wa kiathroscopia wa karibu kila kifundo katika mwili wa binadamu. Vifundo vinavyochunguzwa na kutibiwa kwa kutumia athroscopia aghalabu huwa ni vya goti, bega, kiwiko cha mkono, kifundo cha mkono, tindi la mguu, mguu, na nyonga.
Historia
Profesa Kenji Takagi wa Tokyo amesifiwa tangu jadi kwa ajili ya kufanya uchunguzi wa kwanza wa athroskopia ya kifundo cha goti la mgonjwa mwaka wa 1919. Alitumia sistoskopu ya 7.3 mm kwa athroskopia zake za kwanza. Hivi karibuni imegunduliwa kuwa daktari wa Kideni Severin Nordentoft alitoa taarifa juu ya athroskopia za kifundo cha goti mwaka wa 1912 katika taarifa juu ya athroskopia ya goti ya pamoja mapema 1912 katika Kumbukumbu za Mkutano maalum wa 41 wa Shirika la Madaktari wapasuaji la Ujerumani huko Berlin. Aliita utaratibu huo (kwa Kilatini) athroskopia genu. Nordentoft alitumia mchanganyiko wa chumvi tasa au wa asidi boriki kama chombo chake cha macho na aliingia ndani ya kifundo kwa kutumia pota kwenye mpaka wa nje wa kilegesambwa. Hata hivyo, si wazi ikiwa uchunguzi huu ulikuwa utafiti wa anatomia ya wagonjwa waliofariki au wanaoishi.
Kazi za kutagulia katika taaluma ya athroskopia zilianza miaka ya 1920 na kazi ya Eugen Bircher. Bircher alichapisha majarida kadhaa katika miaka ya 1920 kuhusu matumizi yake ya athroskopia ya goti kwa madhumini ya kutambua ugonjwa. Baada ya kutambua tishu zilizoachana kwa kutumia athroskopia, Bircher alitumia upasuaji wazi katika kuondoa au kurekebisha tishu zilizokuwa zimeharibika. Awali, alitumia thoracolaparoscopu ya Jacobaeus ya umeme kwa ajili ya taratibu zake za kutambua ugonjwa, ambayo ilionyesha mtazamo usio dhahiri wa kifundo. Baadaye, alifafanua mtazamo wa utofautishaji maradufu wa kuboresha hali ya kuonekana. Bircher aliacha uhadubini mnamo mwaka wa 1930, na kazi yake ilitelekezwa sana kwa miongo kadhaa.
Wakati Bircher anakumbukwa mara kwa mara kama mvumbuzi wa athroskopia ya goti, daktari mpasuaji wa Kijapani Masaki Watanabe, MD anapokea sifa kuu kwa kutumia athroskopia kwa upasuaji rekebishi. Watanabe alitiwa moyo na kazi na mafundisho ya Dr Richard O'Connor. Baadaye, Dr. Heshmat Shahriaree alianza kufanya majaribio ya njia za kukata vipande vya meniski.
Abimeleki
thumb|Abimeleki alivyochorwa na [[Guillaume Rouillé katika Promptuarii Iconum Insigniorum.]] Abimeleki (kwa Kiebrania אֲבִימָלֶךְ, ’Ǎḇîmeleḵ ) mwana wa Gideoni alikuwa mfalme wa Shekemu kwa muda mfupi wakati wa Waamuzi wa Biblia.
Kadiri ya Waamuzi 9:1-5 alipata ufalme kwa kuua ndugu zake wote 70, isipokuwa Yothamu aliyenusurika. Huyo alitoa hotuba yenye mfano dhidi ya Abimeleki na watu wa Shekemu waliomuunga mkono (Waamuzi 9:7-15).
Athroskopia
Athroskopia ya goti
right|thumb|Umbo la hilali la kando liko kati ya mfupa wa paja (fupa la paja, juu) na mfupa wa muundi (muundi goko, chini).Gegedu la muundi goko huonyesha mfuo (ncha ya chombo).
Abimeleki
Baada ya vita mbalimbali, alijeruhiwa vibaya na mwanamke aliyemrushia kutoka juu jiwe kubwa kichwani. Hapo aliagiza msaidizi wake ammalize kwa upanga.
Athroskopia
Athroskopia ya goti
Athroskopia ya goti imechukua nafasi ya athrotomi ya jadi katika mifano mingi. Siku hizi athroskopia ya goti inatekelezwa kwa kawaida kutibu jeraha la umbo la hilali, ujenzi upya wa kano ya kushikilia goti mbele na kwa kuvunjika maikro kwa gegedu. Athroskopia pia inaweza kutekelezwa kutambua ugonjwa na kukagua goti; hata hivyo, matumizi ya mwisho yamebadilishwa kwa kiasi kikubwa na upigaji picha wa kutumia mvumo wa sumaku.
Uwanja wa michezo wa Rabie Ridge
Uwanja wa michezo wa Rabie Ridge unapatikana Rabie Ridge, huko Johannesburg, South Africa. Unatumika zaidi kuchezea mechi za mpira wa migu u. Pia ulitumika kama uwanja wa mazoezi kwa timu zilizoshiriki kwenye Kombe la Dunia mwaka 2010 baada ya kukarabatiwa viti na vyumba vya kubadilishia nguo, na kufikia viwango vya FIFA.
Tola
Tola (kwa Kiebrania תּוֹלָע, Tola, Tôlāʻ ) alikuwa mmojawapo kati ya Waamuzi wa Biblia.
Athroskopia
Athroskopia ya goti
Baada ya kufanya athroskopia ya goti utakuwa na uvimbe pande zote za kuzunguka goti, ni lazima uuruhusu uishe kabla ya kufanya mazoezi yoyote mazito au kutembea kwingi. Uvimbe anaweza kuchukua muda wowote kutoka siku 7-15 ili utulie kabisa. Ni muhimu kusubiri hadi uvimbe utakapoisha kwa sababu goti halitakuwa imara vilivyo kuweza kufanyiwa upasuaji, na linaweza kusababisha maumivu na wakati mwingine kufanya goti lifure zaidi.
Vacaville, California
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Vacaville, California
Athroskopia
Athroskopia ya goti
Wakati wa athroskopia wastani ya goti, kamera ndogo ya nyuzi optiki (athroskopu) huingizwa ndani ya kifundo kupitia mkato mdogo wenye kadiri ya urefu wa milimita 4 (inchi 1/8). Ugiligili maalum hutumika kutazama sehemu za kifundo. Mikato zaidi inaweza kufanywa ili kuangalia sehemu zingine za goti. Kisha vyombo vingine vidogo hutumiwa na upasuaji unatekelezwa.
Upasuaji wa athroskopia wa goti hufanywa kwa sababu nyingi, lakini ipo shaka juu ya manufaa ya upasuaji kwa ajili ya kutibu ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee{/0. Utafiti maradufu unaodhibitiwa na kipozaungo pofu kuhusu upasuaji wa athroskopia kwa ajili ya ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee wa goti ulichapishwa kwenye Jarida la Udaktari la Uingereza Mpya (New England Journal of Medicine)  mwaka wa 2002. Katika utafiti huu wa vikundi vitatu, wakongwe 180 wa kijeshi wanaougua ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee waliteuliwa kuondolewa tishu zenye madhara wa athroskopia na uoshaji, au uoshaji wa athroskopia bila kuondolewa tishu zenye madhara (utaratibu tu wa kuiga kuondoa tishu zenye madhara kwa upasuaji, ambapo mikato ya juu juu kwa ngozi ilifanywa ili ionekane kwamba utaratibu wa kuondoa tishu zenye madhara ulikuwa umetekelezwa). Kwa miaka miwili baada ya upasuaji, wagonjwa walitoa taarifa kuhusu viwango vyao vya maumivu na walitathminiwa kwa mwendo wa kifundo. Si wagonjwa wala watathmini huru walijua mgonjwa yupi alipata upasuaji upi (hivyo nukuu ya "pofu maradufu"). Utafiti huo ulitoa taarifa, "Hakuna wakati ambapo mojawapo ya vikundi vya kuingilia viliripoti maumivu ya chini au uamilifu bora kuliko kundi la kipozaungo". Kwa sababu hakuna faida iliyothibitishwa ya upasuaji huu kwenye mifano ya ugonjwa wa baridi yabisi unaowaathiri wazee wa goti, walipaji wengi husita kulipa madaktari wapasuaji na hospitali kwa kile kinachoweza kuchukuliwa kama utaratibu ambao unaonekana kusababisha hatari za upasuaji na faida isiyo hakika au isiyodhihirika. Utafiti wa mwaka 2008 ulithibitisha kuwa hakuna faida ya muda mrefu kwa ajili ya maumivu sugu, zaidi ya dawa na tiba ya mwili. Kwa kuwa moja ya sababu muhimu za athroskopia ni kurekebisha au kusawazisha umbo la hilali chungu na ilyoachana au kuharibika, utafiti wa hivi karibuni katika New England Journal of Medicine ambao unaonyesha kuwa kadiri ya 60% ya mitatuko hii haisababishi maumivu na hupatikana katika wagonjwa wasio na dalili zozote, unaweza kusaili zaidi urazini wa utaratibu huu.
Athroskopia ya bega
Athroskopia kwa kawaida hutumiwa kwa ajili ya matibabu ya magonjwa mbalimbali ya bega pamoja na kubanwa kwa misuli inayowezesha uzungushaji wa mkono kati ya mfupa wa mkono wa upande wa juu na upande wa chini wa skapula, akromioklavikula ya ugonjwa wa yabisi, mitatuko ya misuli inayowezesha uzungushaji wa mkono bega iliyoganda (kidonda fumbaza chenye kuganda), tendonitisi sugu na mitatuko nusu ya kano ndefu ya misuli ya mikono, vidonda vya SLAP na kuyumba kwa bega.
Athroskopia ya kiwiko
thumb|right|Mtazamo wa athroskopia unaoonyesha mifupa miwili ya kifundo cha [[kiwiko.]] Athroskopia ya kiwiko hutumika kuchunguza na kutibu dalili za jeraha sugu baada ya mkazo, uvunjikaji wa kiwiko na kano zilizoachana au kuharibika. Inaweza pia kutumika kuhakikisha uharibifu wa kifundo uliosababishwa na ugonjwa wa baridi yabisi.
Athroskopia ya uti wa mgongo
Taratibu nyingi ingilizi za uti wa mgongo huhusisha kuondolewa kwa mfupa, misuli, na kano kupata na kutibu maeneo tatizi. Wakati mwingine, hali ya kifua (katikati ya uti wa mgongo) inahitaji daktari mpasuaji afikie eneo tatizi kwa kupitia ngome ya ubavu, na kurefusha muda wa kupona.
Taratibu za athroskopia (pia hadubini - ndani) za uti wa mgongo humruhusu daktari mpasuaji kufikia na kutibu aina mbalimbali za magonjwa ya uti wa mgongo na uharibifu wa chini zaidi kwa tishu zilizo karibu. Muda wa kupata nafuu unapunguzwa sana kutokana na kipimo kidogo cha m(i)kato kinachohitajika, na wagonjwa wengi hutibiwa bila kulazwa. Viwango na muda wa kupata nafuu hutofautiana kulingana na ukali wa hali na afya ya mgonjwa kwa jumla.
Taratibu za athroskopia hutibu
Mto Sangor
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Vacaville, California
thumb|right|260px|Mahali pa Vacaville katika Solano County na [[California]] Vacaville ni mji wa Marekani katika jimbo la California. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2008, mji una wakazi wapatao 93,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 53 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 70 km².
Tola
Kadiri ya Waamuzi 10:1-2 alikuwa wa kabila la Isakari akaongoza Israeli kwa miaka 23 huko Shamir katika mlima wa Efraimu.
Ndiye mwamuzi ambaye habari zake zimesimuliwa kifupi zaidi.
IY
IY au iy ni kifupi cha:
Changsha
right|260px Changsha (kwa Kichina: 长沙) ni mji wa China. Ndio mji mkuu wa jimbo la Hunan.
1553
Makala hii inahusu mwaka 1553 BK (Baada ya Kristo).
Changsha
Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2000, kuna wakazi wapatao milioni 6.1 wanaoishi katika mji huu.
Vienne, Isère
Vienne ni mji wa Ufaransa.
Mang'oto
Mang`oto ni jina la kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 3,781 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59502
Kata ina vijiji sita: Mang'oto, Malembuli, Makangalawe,Usungilo, Ilindiwe, na Ibaga. Katika historia ya uongozi wa kata, kabla kidogo na baada ya vijiji vya Ujamaaa kiongozi (mwenyekiti) wa kata alikuwa ndugu Lonati Mwapangile Sanga.
Wakazi wa kati hii hulima zaidi ngano, mahindi na numbu pamoja na mbogamboga pia kata hii ni maarufu kwa kilimo cha shayiri katika vijiji vya Makangalawe na Ibaga pia wakazi hawa hupanada miti kwa ajili ya kujipatia fedha
Mto Base
ni jina la miwili kati ya mito inayopatikana nchini Rwanda, mmoja ukiwa katika mkoa wa Kaskazini na mwingine katika mkoa wa Kusini.
Ni matawimto ya mto Nyawarongo ambao hutiririsha maji yake hadi kuingia katika ziwa Viktoria, mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
IZ
IZ au iz ni kifupi cha:
Chawa-mbao
Chawa-mbao (kutoka Kiing. woodlouse) ni arithropodi wa nusuoda Oniscidea katika oda Isopoda ya nusufaila Crustacea ambao wana miguu 14. Ingawa watu wengi wanafikiri kwamba chawa-mbao ni wadudu, kwa kweli ni gegereka. Ilhali gegereka wengi sana huishi majini (bahari na maji baridi), chawa-mbao, warukaji-mchanga (oda Amphipoda) na spishi fulani za kaa (oda Decapoda) hupatikana nchini kavu. Spishi za makundi mawili ya kwanza zinapendelea mahali panyevunyevu, mara nyingi karibu na maji. Spishi nyingi za chawa-mbao zinaweza kujiviringa katika umbo la tufe na kwa hivyo huitwa wadudu-donge.
Maelezo
Chawa-mbao ni wadogo kulingana na gegereka wanaojulikana sana. Wengi wana urefu wa karibu na sm 1 lakini wanaweza kuwa na urefu wowote kati ya sm 0.3 na 3. Kwa kawaida mwili wao ni bapa juu-chini (mpana kuliko kimo chao). Rangi yao inaweza kutofautiana kutoka kijivu hadi nyeupe au kahawia na wakati mwingine kuna madoa mekundu au zambarau.
Chawa-mbao wana kiunzi-nje chenye khitini kilicho na pingili 13 na jozi 7 za miguu ya kuunga. Kama Isopoda wote, wanakosa gamba dhahiri (carapace) lakini hilo hupunguzwa kwa "ngao ya kichwa" inayofunika kichwa tu. Hii inamaanisha kuwa miundo kama matamvua, ambayo inalindwa chini ya gamba katika makundi mengine yaliyo na nasaba nao, hupatikana kwenye viungo maalum vya fumbatio (angalia chini). Mgongo wa mdudu hufunikwa kwa safu ya mabamba yanayoungana na kulaliana ambayo hutoa kinga na pia kutoa mnepo.
Maumbile ya mwili yana kichwa, kidari (pereo) chenye pingili nane (pereoniti) na fumbatio (pleo) yenye pingili sita (pleoniti). Kichwa huungana na pingili ya kwanza ya kidari zikiunda kefalo. Kuna jozi moja ya vipapasio bila matagaa na jozi moja ya vibaki vya vipapasio, ambavyo vimekua vizima katika Isopoda wanaoishi majini. Macho ni ambatani na hayana kikonyo na sehemu za kinywa ni pamoja na jozi ya maksilipedi na jozi ya mandibuli (mataya) zenye palpi (viungo vyenye pingili vilivyo na kazi ya hisia).
Kila moja ya pingili saba huru za kidari hubeba jozi ya pereopodi (miguu). Katika spishi nyingi sana hizi hutumika kwa kusogea na ukubwa, mofolojia na mwelekeo zao ni sawa sana, ambayo inapatia oda hii jina lake la "Isopoda", kutoka kwa Kiyanuni “miguu sawa”. Katika spishi chache jozi ya mbele hutoholewa kuwa gnathopodi zilizo na pingili za mwisho kama magando yashikayo. Pereopodi hazitumiki kupumua kama ilivyo katika oda nyingine kadhaa, lakini koxa (pingili za kwanza) huungana na tergiti (mabamba ya mgongo) ikiunda epimera (mabamba ya upande). Katika wapevu wa kike viungo kadhaa au vyote vina viambatisho vinavyojulikana kama oostegiti ambazo hukunjwa chini ya kidari na kuunda chumba cha kuatamia mayai. Katika madume gonopori (midomo ya uzazi) ziko kwenye uso wa chini wa pingili ya nane na katika majike ziko katika mahali sawa kwenye pingili ya sita.
Pingili moja au zaidi za fumbatio, kuanzia na pigili ya sita, zimeungana na telsoni (sehemu ya mwisho) kuunda pleotelsoni ngumu. Kila moja ya pingili tano za kwanza za fumbatio hubeba jozi ya pleopodi zenye matagaa mawili, miundo kama mabamba ambayo hufanya kazi ya kubadilisha gesi, na pingili ya mwisho inabeba jozi ya uropodi (viungo vya nyuma) zenye matagaa mawili. Katika madume jozi ya pili ya pleopodi hutoholewa ili kutumika katika uhamishaji wa manii. Endopodi (matagaa ya ndani ya pleopodi) hutoholewa kuwa miundo yenye kutikula (vifuniko vya nje vya kinamo) nyembamba inaoweza kupenyeka na ambayo inawezesha kubadilisha kwa gesi. Hizi huitwa mapafu ya pleopodi.
Chawa-mbao wana kiunzi-nje ambacho lazima kuambuliwa hatua kwa hatua wanapokua. Uambuaji hufanyika katika hatua mbili: nusu ya nyuma hupotea kwanza ikifuatiwa siku mbili au tatu baadaye na kipande cha mbele. Njia hiyo ya kuambua ni tofauti na ile ya arithropodi wengi sana ambao huambua kutikuli yao kwa mchakato mmoja.
Chawa-mbao wa kike huweka mayai yaliyotungishwa katika mfuko wa kuatamia kwenye upande wa chini wa mwili wake. Lava wanaoibuka hukua ndani ya mfuko huo, ambapo hupewa maji, oksijeni na lishe. Wanapitia maambuaji kadhaa na ule wa mwisho hutoa lava afananaye na mpevu mdogo anayeitwa manka (manca). Kwa hivyo mama anaonekana "kuzaa" watoto wake. Pengine manka hupokea huduma zaidi ya mamao. Wanaambua mara kadhaa zaidi hadi kuwa wapevu. Majike wa spishi fulani wanaweza kuzaa pia bila kutungishwa.
Licha ya kuwa gegereka kama kaa na kamba inasemekana kwamba chawa-mbao wana ladha mbaya kama "mkojo mkali".
Elisha
Elisha (kwa Kiebrania אֱלִישַׁע, Elisha, yaani "Mungu wangu ni wokovu", kwa Kigiriki Ἐλισσαῖος, Elissaios au Ἐλισαιέ, Elisaie, kwa Kiarabu الْيَسَع Elyasaʿ) alikuwa nabii anayetajwa katika Biblia na katika Qur'an.
Tangu kale anaheshimiwa kama mtakatifu.
Sikukuu yake huadhimishwa tarehe 14 Juni.
Katika Biblia
Elisha alifanya unabii wake katika ufalme wa kaskazini wa Israel wakati wa wafalme Yoram, Yehu, Yehoahaz na Yehoashi
Elisha alikuwa mwana wa Shaphat kutoka Abel-meholah aliyepata kuwa mfuasi wa nabii Elia (Kitabu cha kwanza cha Wafalme 19:16–19).
Baada ya huyo kuchukuliwa mbinguni katika upepo wa kisulisuli (Kitabu cha pili cha Wafalme 2:9), Elisha alikubaliwa kama mkuu wa wanafunzi wake ("wana wa manabii") akajulikana nchini kwa karama zake, zikiwa ni pamoja na uponyaji.
Kwa miaka karibu sitini (892 – 832 hivi KK) alikuwa nabii (2Fal 5:8), akijihusisha sana na siasa akaombwa shauri na wafalme mbalimbali hata wa nchi za nje. Kwa kumpaka mafuta Yehu alianzisha mapinduzi dhidi ya ukoo wa Ahabu na kukomesha upotoshaji wake wa imani. Mapinduzi hayo yakaenea kusini kwa kumuua Atalia, binti wa Yezebeli, aliyetawala miaka saba kisha kuua watu wote wa ukoo wa Daudi (mtoto Yoashi tu alinusurika).
Hifadhi ya Taifa ya Mikoko
Hifadhi ya Taifa ya Mikoko (Parc Marine des Mangroves  au Muanda Marine Reserve) ni eneo lililohifadhiwa na ardhioevu ya Ramsar katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo.
Inatengeneza aina tofauti ya misitu ya mikoko, ambayo ni ya kawaida katika Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo. Hifadhi hii ilianzishwa mwaka 1992.
Jiografia
Ina eneo la kilomita za mraba 768 kwa ukubwa, mbuga hii ndio eneo dogo lililohifadhiwa nchini DR Congo.
Mimea na wanyama
Mbali na manatee, eneo hilo lina viboko, mamba, nyoka, na aina ya Southern reedbuck.
1552
Makala hii inahusu mwaka 1552 BK (Baada ya Kristo).
412
Makala hii inahusu mwaka 412 (Baada ya Kristo).
Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam
Jimbo Kuu la Dar-es-Salaam (kwa Kilatini Archidioecesis Daressalaamensis) ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Chini yake kuna kanda ya Kanisa yenye majimbo yafuatayo: Zanzibar, Tanga, Morogoro, Mahenge na Ifakara.
Askofu mkuu wake ni Yuda Thaddeus Ruwa'ichi, O.F.M.Cap..
Takwimu
Eneo la jimbo lina kilometa mraba 40,000 hivi, ambapo kati ya wakazi 5,798,760 (2017) Wakatoliki ni 1,724,371 (sawa na 29.7%).
Parokia ziko 109, zikihudumiwa na mapadri 285 (81 wanajimbo na 204 watawa), watawa wanaume wasio mapadri ni 268 na wanawake ni 669.
Mto Solot
unapatikana kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kimok
Kimok ni lugha ya Kiaustro-Asiatiki nchini Uthai inayozungumzwa na Wamok. Mwaka wa 1981 idadi ya wasemaji wa Kimok imehesabiwa kuwa watu saba tu, yaani inawezekana kwamba lugha imeshatoweka kabisa sasa. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimok iko katika kundi la Kipalaungiki.
Jimbo Katoliki la Geita
Jimbo katoliki la Geita (kwa Kilatini "Dioecesis Geitaensis") ni mojawapo kati ya majimbo 34 ya Kanisa Katoliki nchini Tanzania na kama hayo yote linafuata mapokeo ya Kiroma.
Kikanisa linahusiana na Jimbo Kuu la Mwanza.
Askofu wake ni Flavian Kassala.
Takwimu
Eneo ni la kilometa mraba 41,311, ambapo kati ya wakazi 1,908,000 (2006) Wakatoliki ni 398,000 (20.9%).
Lupila
Lupila ni jina la kata ya Wilaya ya Makete katika Mkoa wa Njombe, Tanzania. Wakati wa wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 5,004 walioishi humo. Msimbo wa posta ni 59518
Villefranche-sur-Saône
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mji wa Villefranche-sur-Saône
Hamur
thumb|Hamur
Villefranche-sur-Saône
Villefranche-sur-Saône ni mji wa Ufaransa.
Hamur
ni mji na wilaya iliopo Mkoani Ağrı kwenye kanda ya Anatolia ya Mashariki huko nchini Uturuki.
JA
JA au ja ni kifupi cha:
Uwanja wa michezo Cape Town
Uwanja wa Michezo wa Cape Town ni uwanja wa chama cha mpira wa miguu (soka) unaopatikina   Cape Town nchini Afrika Kusini, ambao ulijengwa mnamo mwaka 2010 na Shirika la soka Duniani FIFA kwa ajili ya mashindano ya Kombe la Dunia.