cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hatua ya utakaso
Namna ya kujitakasa upande wa akili
Mtu akipenda njozi kuliko imani ya kumiminiwa anadanganyika kwa kupenda yaliyo ya nje, yanayofikiwa na hisi, yaliyo taswira tu, kuliko ukweli wenyewe upitao maumbile. Hivyo hata kama njozi zake ni za kweli anasogea mbali na hali ya kumzamia Mungu. Imani ingawa giza inatuangaza, kama usiku unavyotuwezesha kuona nyota na ukuu wa anga. Ajabu! Katika giza lake tunaona mbali kuliko mchana, tunapozuiwa na mwanga wa jua! Vilevile hisi na akili zetu zinaona maumbile, kumbe imani inatufumbulia ukuu upitao maumbile tutakaouona wazi milele. “Basi imani ni kuwa na hakika ya mambo yatarajiwayo, ni bayana ya mambo yasiyoonekana” (Eb 11:1). “Mambo yale ambayo ukweli wake haujaonekana kwetu, imani inatupa undani wake, kwa kuwa yenyewe ndiyo undani wake” (Yohane Krisostomo). “Imani ni adili la akili, ambalo uzima wa milele unaanza ndani mwetu, ukifanya akili ikubali yasiyoonekana” (Thoma wa Akwino).
Basi, ili tuishi kwa imani, tuzingatie yote kwa mwanga huo: kwanza Mungu, halafu sisi wenyewe, wenzetu wote na matukio ya kupendeza au ya kusikitisha. Tusiyazingatie upande wa hisi au wa akili, bali upande wa imani kwa macho ya Mungu, kidogo anavyoyaona yeye. Hivyo ni wazi haja ya kuitakasa roho kutoka udadisi, tusipende kusoma yasiyo muhimu kuliko kutafakari Injili na yale yanayoweza kulisha roho. Badala ya kusoma mengi ili kujuajua yote na kuyazungumzia, tusome kwa unyenyekevu yaliyo bora ili kuyachimba na kuyatekeleza na kuwafaidisha wengine pia. “Wapo wanaotaka kujua ili wajue tu, na huo ni udadisi; wengine wanataka ili wajulikane, na hayo ni majivuno; wengine wanataka ili wauze ujuzi, na hiyo ni biashara haramu; wengine wanataka ili wajengeke, na hiyo ni busara; wengine wanataka ili wajenge wenzao, na huo ni upendo” (Bernardo). “Elimu ikiwa peke yake, pasipo upendo, inavimbisha kwa kiburi. Muunganishe elimu na upendo, hapo elimu itafaa” (Thoma wa Akwino).
Ni wazi pia haja ya kutopima mambo kwa haraka inayosababisha udanganyifu mwingi; zaidi haja ya kutoshikilia maoni yetu, bali kuyarekebisha kwa kusikiliza Kanisa, kiongozi wa Kiroho, na Roho Mtakatifu anayetaka kutulea kwa ndani. Hapo kuzingatia madogomadogo kusingetusahaulisha ujumla, inavyotokea mara nyingi, kama vile kuona mti kwa jirani mno kunavyotuzuia tusione msitu. Wanaokwazwa na mabaya yanayotokea, na kusema hayaeleweki, wanazingatia mno kwa uchungu madogomadogo ya tabu na kusahau ujumla wa mpango wa Mungu ambamo yote yanalenga faida ya wanaompenda. Kumbe mtazamo wa jumla ukiwa safi ni wa juu tayari. Hivyo mtoto akitazama nyota anahisi ukuu wa Mungu. Baadaye akichimba sayansi huenda akasahau mtazamo wa jumla, ambao akili inapaswa kuurudia ili kuona undani wake. Elimu kidogo inasogeza mbali na dini, kumbe elimu ya juu inarudisha kwake.
Kuna watu wawili walio sahili hasa: mtoto ambaye hajaanza kujua uovu, na mzee mtakatifu aliyeusahau kwa kuushinda mfululizo; kwa hiyo mzee anampenda mtoto na kupendwa naye. Upande wa sala, mtazamo wa kwanza ni ule wa mtoto mbele ya pango la Noeli; mtazamo wa dhati ni ule wa mwanasala mwishoni mwa maisha yake. Kwa mtawa, mtazamo wa kwanza ulio mnyofu na wenye kupenya ni ule alionao anapoitikia wito wa Mungu; mara nyingi mtazamo huo ni wa juu kuliko mambo mengi atakayoyazingatia baadaye. Heri watakaourudia, wakitazama kwa hekima undani wa maisha yao yote.
Vivyo hivyo, matokeo makuu yaliyokusudiwa na Mungu ili kuangaza na kuokoa wanyofu, kama yale ya Lurdi, yanawaelea kwa urahisi wenye moyo safi, wanaoona upesi asili yake ya Kimungu, maana na uzito wake. Tukiacha mtazamo huo na kuzingatia madogomadogo tunaweza tukashindwa kuelewa chochote. Hatimaye elimu ya juu ikiendana na unyenyekevu, inarudisha kwenye mtazamo wa kwanza na kuuthibitisha ili kutambua kazi ya Mungu na faida ya roho. Baada ya kusoma miaka mingi falsafa na teolojia, mtu anarudi kwa furaha kwenye imani nyofu ya Abrahamu, Isaka na Yakobo, kwenye maneno ya Zaburi na mifano ya Injili. Ndio utakaso unaoiandaa akili kuzama katika mafumbo. “Taa ya mwili ni jicho; basi jicho lako likiwa safi, mwili wako wote utakuwa na nuru” (Math 6:22).
Kujitakasa upande wa utashi
Utashi ndio kipawa cha juu kinachotuelekeza kwenye mema yaliyojulikana na akili. Kwa kuwa unalenga mema yoyote, unaweza kuinuka umpende Mungu aliye wema mkuu. Kila kipawa cha binadamu kinaelekea jambo maalumu lililo jema kwake (k.mf. macho yanaelekea vinavyoonekana), lakini utashi unaelekea mema ya mtu mzima na kuelekeza vipawa vingine vyote vitekeleze kazi yake (k.mf. akili itafute ukweli): ndiyo sababu utashi ukiwa mwadilifu, basi mtu ni mwema. Kinyume chake, utashi usipokuwa mnyofu unavyotakiwa, usipoelekea yaliyo mema kweli kwa mtu mzima, huyo anaweza akawa mwanasayansi mzuri, lakini si mtu mwema: ana umimi, na maadili anayoonekana kuwa nayo yanatokana hasa na kiburi, hofu ya kusumbuliwa n.k. Hiari ya utashi inafanya yawe na stahili si matendo yake maalumu tu, bali pia yale ya vipawa vingine vyote. Kwa hiyo kuratibu utashi ni kuratibu mtu mzima. Basi, tuone kasoro na upotovu vilivyomo ndani mwake kutokana na dhambi asili na dhambi binafsi.
Kasoro kuu ya utashi: umimi
Nguvu ya utashi kwa kutenda na kuongoza vipawa vingine inatokana na usikivu wake kwa Mungu, kwa kuwa ukilingana na matakwa yake, hapo nguvu ya Mungu inaufikia. Ndilo wazo kuu la suala zima. Tunaona maana yake yote tukikumbuka kuwa katika uadilifu asili, utashi ulipokuwa chini ya Mungu kwa upendo na utiifu, uliweza kuzuia vurugu zote za hisi: maono yalikuwa chini ya utashi uliohuishwa na upendo. Lakini baada ya dhambi asili tunazaliwa huku utashi wetu haumuelekei Mungu, nao ni dhaifu kwa kutekeleza wajibu wowote, hata wa kiutu tu. Tunazaliwa huku utashi wetu unaelekea kujipendea. Ndilo donda la uovu linalojitokeza katika umimi mkubwa unaochanganyikana na kila tendo letu na ambao tunapaswa kujihadhari nao. Kwa hiyo utashi, kisha kuwa dhaifu kwa kutomtii Mungu, hauna tena mamlaka kamili juu ya hisi, bali unaweza tu kuzibembeleza zikubali kuutii. Baada ya ubatizo uliotuzaa upya donda hilo linaelekea kupona sawa na mengine; lakini linaanza tena kutoneshwa na dhambi binafsi.
Kasoro kuu ya utashi ni kujipendea kwa kusahau upendo unaotupasa kwa Mungu na kwa jirani: ndiyo asili ya dhambi zote. Matakwa yetu yasiyolingana na yale ya Mungu ni hatari kwa kuwa yanaweza kupotosha mambo yote: hata yaliyo bora yanakuwa mabaya yakitokana na matakwa yetu, kwa kuwa yanajifanya lengo badala ya Mungu. Bwana akiyaona katika mfungo, sadaka n.k. anavikataa kama vitendo vya dini vilivyofanywa ili kujionyesha. Matakwa yetu yanatokana na umimi, kansa ya utashi inayouharibu zaidi na zaidi. Utashi unahitaji kutakaswa na kuundwa Kikristo kwa njia ya ustawi wa upendo “unaounganisha binadamu na Mungu, ili mtu asiishi kwa ajili yake bali kwa ajili ya Mungu” (Thoma wa Akwino).
“Ubinadamu ni mwerevu, huvuta wengi katika mitego, huwanasa. Kila mtu anaelekea kujipendea… Hitilafu zetu hazitaki kukomeshwa, wala kuzuiwa, wala kushindwa, wala kuamriwa, wala kutii… Maelekeo yetu ni kujitafutia raha na kuona njia ya kujipatia faida kwa watu wengine… tunapenda sana kupokea sifa na heshima… tunaogopa kupata aibu na dharau… tunapenda uvivu na kupumzisha mwili… tunataka mambo ya ajabu yanayong’ara, hatutaki yale hafifu yasiyo na thamani… tunathamini sana malimwengu, tunafurahia faida ya kidunia, tunakasirikia hasara, tunashika hamaki tunapokosewa kidogo… Ubinadamu wetu hupenda mali, hutamani kupata, si kutoa. Kwa ubinadamu wetu tunapenda vitu viwe vyetu… Ubinadamu wetu huelekea viumbe na mwili na upuuzi na maongezi mengi… hujivunia cheo au asili maalumu, hubembeleza wakuu, husifu wenye mali, hukubali walio na tabia ileile… hulalamikia upesi masumbuko na ukosefu wa vitu… hutamani kutambua mambo ya siri na kusikia mapya. Hupenda kuonekana mbele za watu na kusikia matamu mengi nafsini mwake. Hupenda kujulikana na kutenda maajabu yanayovutia sifa za watu… Kadiri ubinadamu unavyovunjwa na kuzuiwa, neema huongezwa, na kwa msaada wa neema hiyo mtu hugeuka polepole kuwa mpya kwa mfano wa Mungu” (Kumfuasa Yesu Kristo III,54:1-8).
Kadiri ya Katerina wa Siena, kujipendea “kunatia giza na kupunguza upana wa mandhari ya akili, ambayo hatimaye inaona na kutambua tu kwa mwanga bandia wa jema danganyifu, wa aina ya furaha ambayo pendo linashikamana nayo… Kujipendea kumetia sumu katika ulimwengu na katika mwili wa fumbo wa Kanisa, na kulijaza bustani ya Bibi arusi magugu yanayonuka”. Kunatufanya tuwakosee haki Mungu, kwa kutompatia utukufu unaompasa, na majirani, kwa kutowapatia mema wanayoyahitaji. Hatimaye kujipendea, kwa kupindua utaratibu uliowekwa na Mungu katika utashi wetu, kunatufikishia kufadhaika, kukata tamaa, kugombana, kufarakana na kukosa amani, ambayo ni utulivu wa utaratibu, kwa hiyo unapatikana tu katika wale wanaompenda Mungu kuliko nafsi yao na kuliko yote.
Utakaso wa utashi kwa ustawi wa upendo wa Mungu
Tutawezaje kuurudishia utashi, ambao umedhoofika na kulemaa kwa kiasi fulani, nguvu ya kushinda uzembe na kiburi, ambacho ni udhaifu uliofichika nyuma ya kinyago cha nguvu? Tukikumbuka uadilifu asili, tunapaswa kuutiisha zaidi na zaidi utashi wetu kwa ule wa Mungu: hapo atazidi kutujalia neema tuendelee katika njia ya ukamilifu. Tuuunde kwa njia ya ustawi wa maadili yanayotarajiwa kuwemo ndani yake: adili la haki linalompatia kila mmoja yale anayostahili; adili la ibada linalompatia Mungu heshima inayotupasa kwake; adili la toba linalofidia chukizo la dhambi; adili la utiifu kwa wakubwa; adili la ukweli na uaminifu; hasa adili la upendo kwa Mungu na kwa jirani.
Katika utekelezaji wa maadili yote, kuyatii matakwa ya Mungu kunadai tukatae matakwa yetu yasiyolingana nayo. Roho ya sadaka tu, kwa kufisha ndani mwetu umimi, inaweza kuhakikishia upendo wa Mungu ushike nafasi ya kwanza na kutupa amani. Amani ya ndani haipatikani pasipo roho ya sadaka, ambayo tuwe tayari kuacha yote ili kutimiza matakwa ya Mungu: “Ee Mungu, moyo wangu u thabiti” (Zab 108:1). Tuseme kila siku aliyoyasema Mtume Paulo alipoongoka, “Nifanye nini, Bwana?” (Mdo 22:10).
Ili tufaulu kutakasa na kuimarisha utashi, ni lazima tutende kadiri ya misimamo ya imani ya Kikristo, badala ya kufuata ugeugeu wa roho yetu inayobadilika kadiri ya hali na rai za umma. Kisha kutafakari mbele ya Mungu na kumuomba neema, tutende kwa uthabiti kadiri ya wajibu wetu na ya matakwa yake. Nguvu halisi ya utashi ni tulivu, kwa hiyo ni dumifu pia, haikati tamaa kwa kushindwa kwa muda wala kwa donda lolote. Kushindwa tunashindwa tu tukiacha mapambano, na anayemfanyia kazi Bwana, anamtegemea badala ya kujitegemea.
Kimsingi, utashi imara ni ule usiojengeka juu ya kiburi, bali juu ya Mungu na neema yake inayotupasa kuiomba kila siku kwa tumaini nyenyekevu. Tukidumu kuomba hivyo neema za lazima kwa utakatifu na wokovu, hakika tutajaliwa tulivyoahidiwa, “Ombeni, nanyi mtapewa; tafuteni, nanyi mtaona; bisheni, nanyi mtafunguliwa” (Math 7:7). Sala ndiyo nguvu yetu katika udhaifu: “Nayaweza mambo yote katika yeye anitiaye nguvu” (Fil 4:13). Ndivyo anavyopaswa kusema hasa anayefia dini. Hapo utashi una nguvu ya Kimungu: “Wewe, Bwana, nguvu zangu, nakupenda sana” (Zab 18:1). Kwa neema utashi wa mtu unashiriki uweza usio na mipaka wa Mungu na unajikomboa kutoka umimi, kutoka mvuto wa yale yote ambayo yanausogeza mbali na Mungu na kuuzuia usiwe mali yake tu. Kujikana na roho ya sadaka ndiyo njia pekee ya kuungana naye kwa upendo wake kushinda umimi. Anayejichukia kitakatifu hivyo anaokoka milele na kupata tangu hapa duniani amani na muungano na Mungu ambavyo ni mwonjo halisi wa uzima wa milele. Ndiyo malezi halisi ya utashi.
Kutoambatana na lolote
Yohane wa Msalaba ameacha mafundisho bora kuhusu kukataa kikamilifu matakwa yetu, akielekeza njia ya mkato ya kufikia ukamilifu, na akionyesha ugumu wa njia nyembamba unavyofikishia utamu wa muungano na Mungu. Tukikumbuka ukuu wa lengo, hatutadhani anatudai mno. Aliyepania kupanda mlima mrefu, hasimami akipata shida; anajua zinahitajika juhudi, kwa hiyo anajikaza na kusonga mbele moja kwa moja. Ndivyo anavyopaswa kufanya aliyepania kufikia kilele cha ukamilifu. Hapa tunafupisha mafundisho hayo kuhusu kutoambatana na yale yote yasiyo Mungu wala matakwa yake.
Tusiambatane na mema ya nje, mali na heshima: “mali izidipo msiiangalie sana moyoni” (Zab 62:10). Tusiambatane na mema ya mwili, uzuri na afya: ni upotovu kuthamini kuliko muungano na Mungu hayo yatakayopita kama maua. Kumbe tunajali afya kuliko tunavyodhani; kuondolewa moja kwa moja ni sadaka kubwa kwetu, lakini ni sadaka tunayoweza kudaiwa. Tusijipongeze kwa maadili tuliyonayo: ni majivuno na pengine dharau kwa jirani. Tuthamini maadili si kama mali yetu, bali kadiri yanavyofikisha kwa Mungu. Tukipata faraja katika sala tusiambatane nazo, la sivyo tutafuata kiburi cha roho na kuzigeuza kizuio badala ya msaada kwa kumuendea Mungu; tutasimama kwa umimi katika kiumbe na kuigeuza njia kuwa lengo. Si kila kinachong’aa ni dhahabu, hivyo tunapaswa kuwa macho. “Utafuteni kwanza ufalme wake, na haki yake, na hayo yote mtazidishiwa” (Math 6:33), yaani yale yote yanayofaa kwa roho na kwa mwili, hata matatizo ambayo yanatuondolea udanganyifu na kuturudisha kwenye njia yenyewe. Hatimaye, tukijaliwa neema za pekee tusiambatane nazo, kwa kuwa, “Nijaposema kwa lugha za wanadamu na za malaika, kama sina upendo, nimekuwa shaba iliayo na upatu uvumao” (1Kor 13:1). “Msifurahi kwa vile pepo wanavyowatii; bali furahini kwa sababu majina yenu yameandikwa mbinguni” (Lk 10:20).
Kuhusu kipaji cha kuhubiri, Yohane wa Msalaba aliandika, “Sikanushi kuwa mtindo wa hali ya juu, ujuzi mkubwa wa mafundisho, lugha bora na vitendo vya kupendeza vinaweza kuwa na matokeo makubwa, mradi vyote vihuishwe na roho ya ibada sana, la sivyo itabaki nini? Hisi zimeridhika, na akili vilevile, lakini utashi haujapenywa na moto wala utomvu. Badala ya kuwa tayari kwa lolote, unajikuta mwoga na dhaifu kama kwanza, ingawa yamesemwa mambo mazuri ajabu, tena kwa ufasaha kamili… Maneno hayo yote mazuri yanayeyuka na kusahaulika kwa sababu hakuna lililowasha utashi”. Ni lazima mhubiri atakase nia yake ili Neno la Mungu lizae matunda ya kudumu milele; aishi kwa sadaka na kujikana ili upendo wa Mungu na wa jirani uhakikishiwe nafasi ya kwanza ndani yake.
Tunda la utakaso huo wa utashi ni amani, ambayo si furaha daima, ila inaelekea zaidi na zaidi kuwa ya dhati na ya juu, na kuenea hata kwa watu wasiotulia ikiwafanya wamjue na kumpenda Mungu.
Kupona kiburi
Ili tukamilishe tuliyoyasema juu ya kujitakasa, tunapaswa kuzungumzia uponyaji wa maradhi mawili ya roho yanayotuua kwa hakika, yaani kiburi na uzembe.
Wazanaki
thumbnail|right|200pax|Mwalimu Nyerere wa kabila la Kizanaki alopingana na dhana ubaguzi wa kikabila nchini Tanzania Wazanaki ni kabila la watu kutoka eneo la kaskazini-magharibi mwa nchi ya Tanzania, jamii ya Wakurya.
Hatua ya utakaso
Kupona kiburi
Dawa kuu ya kiburi ni kutambua kimatendo ukuu wa Mungu, asili ya mema yote ya kimaumbile na yapitayo maumbile: “Maana ni nani anayekupambanua na mwingine? Nawe una nini usichokipokea? Lakini iwapo ulipokea, wajisifia nini kana kwamba hukupokea?” (1Kor 4:7). “Si kwamba twatosha sisi wenyewe kufikiri neno lolote kwamba ni letu wenyewe, bali utoshelevu watoka kwa Mungu” (2Kor 3:5). “Kwa maana ndiye Mungu atendaye kazi ndani yenu, kutaka kwenu na kutenda kwenu, kwa kulitimiza kusudi lake jema” (Fil 2:13). Mema si mali yetu, bali yanakusudiwa kumtukuza Mungu, asili yake.
Wazanaki
Mwaka 1987 idadi ya Wazanaki ilikadiriwa kuwa 62,000. Lugha yao ni Kizanaki.
Hatua ya utakaso
Kupona kiburi
Dawa ya kiburi ni kujikumbusha kwamba sisi si kitu, tumeumbwa kwa upendo wa bure wa Mungu anayetudumisha kwa hiari, la sivyo tungerudia utovu wa vyote. Tukiwa na neema, ni kwa sababu tu Yesu ametukomboa kwa damu yake.
Wazanaki
Hili ni kabila la Mwl. Julius Kambarage Nyerere aliyezaliwa mwaka 1922 na alipata elimu ya kikoloni. Mkoa aliozaliwa Nyerere ni Mara, kata ya Butiama.
Hatua ya utakaso
Kupona kiburi
Dawa ya kiburi ni pia kujikumbusha kwamba ndani mwetu tuna hali duni kuliko ile ya kutokuwepo, yaani vurugu ya dhambi na matokeo yake. Tukiwa wakosefu, tunastahili dharau na aibu yoyote; ndivyo watakatifu walivyoona, vizuri kuliko sisi.
1440
Makala hii inahusu mwaka 1440 BK (Baada ya Kristo).
Wazanaki
Mwaka [1961] aliipatia Tanganyika uhuru, halafu mwaka 1964 Tanganyika na Zanzibar ziliungana kuunda Tanzania. Mwl. Julius Kambarage Nyerere alifariki mwaka 1999 na kifo chake kilihuzunisha watu wa taifa lote la Tanzania.
Etaro
Etaro ni kata ya Wilaya ya Butiama katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31234. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,492 waishio humo.
Hatua ya utakaso
Kupona kiburi
Hatimaye, tunawezaje kujikuza kwa stahili zetu kana kwamba zingetokana nasi tu? Pasipo neema inayotia utakatifu na neema za msaada tusingeweza kutenda lolote la kustahili. “Mungu akituza stahili zetu anatuza zawadi zake” (Augustino).
Hakika hiyo isibaki nadharia tu, bali iongoze matendo yetu. “Anayejijua vema anajidharau asipendezwe na sifa za watu… Ukitaka kujua kitu kinachofaa kufunzwa vema, usipende kujulikana, ila uvumilie dharau… Hata ungemuona mtu kutenda dhambi kwa wazi, au kufanya makosa makubwa, si lazima ujione mwema kumshinda yeye; kwa sababu hujui utasimama wima siku ngapi. Sisi sote tu dhaifu; lakini wewe sema hakuna mtu dhaifu kuliko ulivyo… Usione haya kuwatumikia watu wote kwa ajili ya Yesu Kristo, ukaonekane maskini hapa duniani… usitegemee elimu yako… ila uitumainie neema ya Mungu, mwenye kusaidia wadogo na kushusha wenye kiburi… Usijione mwema kushinda wengine; kwa kuwa labda Mungu anayejua binadamu kwa ndani kabisa, atakuona wewe mwovu kuliko wao… mara nyingi hapendezwi na mambo yanayopendeza binadamu… Mtu mnyenyekevu ana raha siku zote, bali moyo wa mtu wa majivuno una wivu na hasira nyingi… Mungu humtunza mnyenyekevu, humuokoa, humpenda, humtuliza. Mungu humuelekea mnyenyekevu, humpa neema nyingi… Mtu mnyenyekevu hufumbuliwa na Mungu mambo yaliyositirika, huvutwa naye, hualikwa naye” (Kumfuasa Yesu Kristo I,2:1-4; I,7:1-3; II,2:2).
Ili tufikie unyenyekevu huo tunahitaji utakaso wa ndani. Ule tunaojipatia hautoshi, mpaka tutakaswe na mwanga wa vipaji vya Roho Mtakatifu unaotuondolea kitambaa cha kiburi tuone vizuri undani wetu wa udhaifu na unyonge, pamoja na faida ya aibu na matatizo, hata tuseme, “Ilikuwa vema kwangu kuwa naliteswa, nipate kujifunza amri zako” (Zab 119:71). “Inatufaa kuvumilia upinzani, watu wakitudhania vibaya hata tunapotaka kutenda mema. Mambo hayo yanasaidia unyenyekevu na kutukinga na majivuno” (Kumfuasa Yesu Kristo I,12:1). Katika matatizo ndipo tunapoweza kujifahamu na kujua tunavyohitaji msaada wa Mungu.
Baada ya kutakaswa hivyo, kiburi na matokeo yake vitajitokeza kidogo zaidi na zaidi. Badala ya kuwaonea kijicho wenye sifa kubwa kuliko sisi, tutajiambia kuwa mkono unatakiwa kufurahi kwamba jicho linaona na hivyo kuufaidisha mkono pia. “Kiungo kimoja kikitukuzwa, viungo vyote hufurahi pamoja nacho” (1Kor 12:26). Basi, katika mwili wa fumbo wa Kanisa, tunapaswa kufurahia kitakatifu sifa njema za jirani; hata tusipokuwa nazo, tunafaidika nazo. Tena tunapaswa kufurahia yale yote yanayoweza kuchangia utukufu wa Mungu na wokovu wa watu. Hapo tunarudishiwa unyofu wa kupenya mambo, ambao polepole unatuingiza katika uzima wa ndani wa Mungu.
Kupona uzembe
“Tunapaswa daima kukimbia dhambi, lakini kuhusu kishawishi kinachoelekeza kwake, pengine ni vema kukikimbia, pengine ni afadhali kupambana nacho. Tunapaswa kukikimbia ikiwa kukizingatia kunazidisha hatari; ndivyo tunavyopaswa kukimbia kishawishi cha uzinifu… Kinyume chake tupambane nacho ikiwa kulizingatia jambo linalokisababisha kunaondoa hatari inayotokana na kuliona kijuujuu tu. Ndivyo ilivyo kuhusu uzembe, kwa sababu kadiri tunavyofikiria mema ya Kiroho tunapendezwa nayo, na ukinaifu unaotokana na kuyajua kijuujuu tu unakuja kutoweka” (Thoma wa Akwino).
Pas-de-Calais
thumb|Makao makuu ya wilaya ya Pas-de-Calais thumb|right|220px|Mahali pa Pas-de-Calais katika [[Ufaransa]] Pas-de-Calais ni wilaya (kwa département) ya mkoa wa Nord-Pas-de-Calais, nchini Ufaransa.
Mji mkuu wake ni Arras.
Hatua ya utakaso
Kupona uzembe
Dawa mojawapo ni unyofu wa dhati kuhusu nafsi yetu na kwa muungamishi, utafiti makini wa dhamiri kila siku, utekelezaji wa mfululizo wa wajibu wetu, uaminifu katika sala na katika kumtolea Mungu matendo yote. Maadamu hatuna mengi yanayostahili, tumtolee mara nyingi damu azizi ya Yesu na sadaka inayodumu katika moyo wake wa Kimungu.
Wazanaki
Vifaa alivyotumia katika kazi tofauti za utawala wake vilikuwa sehemu ya ukumbusho wa baba wa taifa la Tanzania. Vifaa hivyo ni kama vile fimbo aliyokuwa akitembea nayo kila aendapo. Kitu cha pili ni kiti alichopenda kukalia wakati wa kupumzika. Vitu hivyo vipo katika eneo aliloishi na vinawavutia watalii kwa kiasi kikubwa na kuongeza uchumi wa nchi.
Hatua ya utakaso
Kupona uzembe
Hasa sadaka fulani kila siku itafaa kuyarudishia maisha ya Kiroho nguvu na ubora: polepole juhudi halisi itarudi hata pasipo umotomoto wa hisi, ambao tukubali kupungukiwa nao kama malipizi ya makosa yaliyopita. Ni vema pia kupanga matumizi ya kidini ya saa za siku (kwa kuadhimisha vipindi vya liturujia au Rozari n.k.) na ya siku za wiki (kufuatana na mafumbo ya imani yaliyo kanuni ya maisha yetu). Hivyo, badala ya kupoteza muda unaokimbia, tutarudi kufaidika nao na kujipatia uzima wa milele. Polepole tutaona tena furaha ya Kiroho aliyozungumzia Mtume Paulo, “Furahini katika Bwana sikuzote; tena nasema, Furahini. Upole wenu na ujulikane na watu wote. Bwana yu karibu. Msijisumbue kwa neno lolote; bali katika kila neno kwa kusali na kuomba, pamoja na kushukuru, haja zenu na zijulikane na Mungu. Na amani ya Mungu, ipitayo akili zote, itawahifadhi mioyo yenu na nia zenu katika Kristo Yesu” (Fil 4:4-7).
Uchelewaji na sababu zake
Unahitajika uongofu wa pili ili, kwa bidii kubwa walau kiasi, tuvuke kutoka hatua ya utakaso ya wanaoanza kuingia ile ya mwanga ya wanaoendelea. Lakini wengine hawavuki kamwe: ni wachelewaji, ni kama watoto wenye matatizo wasiovuka vizuri ubalehe, na hivyo, bila kubaki watoto, hawafikii kamwe ukomavu wa mtu mzima. Inasikitisha kuwa pengine wachelewaji hao, wasiopangika kati ya wanaoanza wala kati ya wanaoendelea, ni idadi kubwa. Wengi wao waliwahi kumtumikia Mungu kwa uaminifu; kumbe sasa karibu hawajali kitu. Kwa hakika wametumia vibaya neema zake, la sivyo angeendeleza kazi aliyoianza ndani mwao, kwa sababu hawanyimi msaada wanaofanya wanavyoweza. Hapa chini zitatajwa sababu za uvuguvugu huo.
Uzembe katika mambo madogo
Uzembe huo unaonekana mwepesi, kumbe unaweza ukawa na matokeo mazito. Kama vile matone ya maji yanavyochimba polepole mwamba, na kama vile matone ya mvua yanavyoleta uhai katika ardhi kavu, ndivyo matendo mema yakirudiwarudiwa yanavyozaa zoea jema (adili la kujipatia) na kulidumisha na kulistawisha; yakitokana na adili la Kimungu, yanapata listawi. Toka alfajiri hadi usiku maadili yanaunda stahili zetu. Katika utumishi wa Mungu mambo yanayoonekana madogo ni makubwa kwa kuwa yanahusiana naye. Tunatakiwa kuyatenda kwa imani, tumaini na upendo, maadili yapitayo maumbile. Tukifanya hivyo, tunamkumbuka daima Mungu na kuishi kwa ajili yake, kwa kuongozwa na Roho wake, badala ya kuishi kibinadamu, kufuatana na umimi. Polepole ndani mwetu ari kwa utukufu wa Mungu na kwa wokovu wa watu inakua.
Kuzembea mambo madogo ya utumishi huo kunasababisha mapema uzembe katika yale makubwa na kumfanya padri au mtawa, k.mf. asali Sala ya Kanisa pasipo roho ya ibada, asijiandae vya kutosha kwa misa, aiadhimishe kwa kulipua au kuihudhuria pasipo uangalifu unaotakiwa. Hatimaye katika mteremko huo anakuwa tu afisa wa dini, akishughulikia mambo matakatifu kwa uzembe, na kuzingatia yale yanayompatia sifa kama mwalimu, mwandishi, mhubiri au mtendaji. Polepole umuhimu wa maisha unahama kutoka sadaka ya misa kwenda utendaji wa binafsi anapotafuta mambo yake badala ya lengo halisi lipitalo maumbile, hata akasahau wokovu wa watu na yale unayoyadai. Usahaulifu huo unasababisha asizae kitu. Kwa kawaida anayepuuzia madogo atafikia hatua ya kupuuzia makubwa pia: hapo hataweza kukabili magumu anayoweza kudaiwa.
Kukataa sadaka zinazodaiwa
Sababu ya pili ya uvuguvugu ni kumnyima Bwana sadaka anazoziomba. Wengi wanajisikia kuitwa waishi kikamilifu zaidi, kwa kulenga sala hasa na kutekeleza unyenyekevu ambao usipokuwepo hapana maadili halisi. Lakini wanakataa ama moja kwa moja ama kwa kujisingizia. Hawataki kusikiliza maneno yanayokaririwa katika mwaliko, “Ingekuwa heri leo msikie sauti yake: Msifanye migumu mioyo yenu” (Zab 95:7-8). Mara kadhaa wanaoshughulikia kitu kinachowatambulisha wanajisemea, “Kwa kweli, jambo la kwanza lingekuwa niwe mtu wa sala: kutenda lolote la nje ni bure nisipoungana na Mungu”. Inabidi wajikane ili kumlenga Mungu badala ya umimi. Wakikataa kutoa sadaka hiyo, wanabaki nyuma, huenda wakachelewa moja kwa moja. Hapo wanapoteza ari na kuambatana na dhambi fulani nyepesi (yaani kuwa tayari kuitenda kwa makusudi ikipatikana nafasi), hatimaye wanakuwa na nia imara ya kudumu katika hali hiyo.
Elekeo la kucheka watu
Sababu nyingine tena zinaweza kusababisha uvuguvugu: kutojali dhamiri (k.mf. kwa kusema uongo usiomdhuru jirani); uzembe ambao hatimaye unamfanya mtu aache kupambana na kasoro zake na kilema tawala. Hivyo anafikia kupuuzia ukamilifu asiulenge tena kweli. Anasahau kwamba labda ameahidi kuulenga kwa njia ya mashauri ya Kiinjili; anasahau hasa ukuu wa amri ya upendo.
Kati ya sababu za uvuguvugu tutambue hasa kilema cha kucheka watu kinyume cha haki. Kumfanya mtu achekwe ni kudhihirisha kwamba hatumheshimu; inaweza kuwa dhambi ya mauti ikihusu mambo au watu wanaostahili heshima kubwa (mambo matakatifu, wazazi, wakubwa, watu waadilifu). Dhihaka hizo zinaweza kuwa nzito kwa matokeo yake, kwa kupotosha walio dhaifu wasitende mema. “Mimi ni mtu wa kuchekwa na jirani yake, ni mtu niliyemwita Mungu, naye akanijibu” (Ayu 12:4). Dhihaka za kutisha toka juu zinakuja kuadhibu zile za hapa chini: “Yeye aketiye mbinguni anacheka, Bwana anawafanyia dhihaka” (Zab 2:4).
Anayedhihaki ni mchelewaji anayechelewesha wengine na hivyo anakuwa chombo cha shetani bila kujitambua. Msimamo wake ni kinyume cha unyofu wa Kiinjili na cha sala ya kumiminiwa. Asiyetaka kutumia wema anamfanya mwadilifu achekwe, kwa kusisitiza kasoro zake na kuchafua sifa zake njema kwa sababu anajiona hana maadili kama yeye, lakini hataki kuungama alivyo nyuma. Basi, kwa chuki anapunguza thamani halisi ya jirani na haja ya uadilifu wenyewe. Anaweza akadhuru walio dhaifu kwa kuwatia woga, na anapopotea anaweza akachangia upotovu wao.
Matokeo mabaya ya hali hiyo
Wachelewaji wanaweza wakafikia upofu wa roho na ugumu wa moyo, hivi kwamba ni vigumu kuwafanya wajirekebishe. “Mtaona kwa urahisi zaidi umati wa watu wa ulimwenguni kuacha vilema na kushika maadili, kuliko kuona mtawa mmoja ameacha maisha vuguvugu kwenda maisha ya bidii” (Bernardo wa Clairvaux). Kadiri mchelewaji alivyowahi kufika juu, anguko lake linastahili lawama na uongofu wake unakuwa wa shida; kwa kuwa anafikia hatua ya kudhani hali yake inaridhisha, hana tena hamu ya kupanda juu zaidi. Mtu asipoitambua saa ya kutembelewa na Bwana, pengine hiyo haitarudi kabla hajaomba sana. Wachelewaji wako hatarini: inafaa tuwakabidhi kwa bikira Maria awaombee neema ya kufufua hamu ya ukamilifu. “Kuna aina nne za watawa: wengine wakamilifu; wengine waovu, wenye kiburi, wanaojiamini, wanaofuata hisi zao, maadui wa taratibu; wengine vuguvugu, waoga, wasiojali, wazembe; hatimaye wengine waadilifu ambao wanalenga ukamilifu, ingawa labda hawataufikia kamwe. Hata mashirika matakatifu zaidi yanaweza yakawa na aina hizo nne za watu, kama yale yaliyolegea; ila katika shirika lililoanguka kutoka juhudi zake za awali, umati unaundwa na watawa vuguvugu, halafu kati ya wanaobaki kuna waovu kadhaa, idadi ndogo ya watu wanaofanyia kazi ukamilifu, na wachache sana waliokamilika. Kumbe katika shirika ambapo taratibu zinashikwa bado, umati ni wa watu wanaolenga ukamilifu, halafu kati ya wanaobaki kuna wakamilifu kadhaa, idadi ndogo ya watawa vuguvugu na wachache sana walio waovu. Hapa tunaweza kuona jambo muhimu: kwamba shirika la kitawa linaelekea kurudi nyuma idadi ya walio vuguvugu inapoanza kuwa sawa na ile ya wenye juhudi, yaani ya wale wanaojitahidi kila siku kupiga hatua mpya katika sala, mkusanyo wa mawazo, ufishaji, usafi wa dhamiri na unyenyekevu. Kwa kuwa wasio na juhudi hizo, hata wakijihadhari na dhambi ya mauti, wanatakiwa kuhesabiwa vuguvugu na wanaambukiza wengine wengi, wakidhuru sana shirika lote. Hao wako hatarini ama mwa kutodumu katika wito ama mwa kutumbukia katika kiburi cha ndani na katika maovu makubwa mno. Wajibu wa viongozi katika nyumba za kitawa ni kufanya kwamba, kwa mifano yao bora na kwa maonyo, maongezi ya ana kwa ana na sala, wale wote walio chini yao wadumu kati ya wenye juhudi wanaolenga ukamilifu, la sivyo wataadhibiwa wenyewe namna ya kutisha. Kuna mambo manne ambayo yanaharibu maisha ya Kiroho na ni misingi ya misimamo mibaya inayopenya jumuia takatifu: 1) kudanganywa na mvuto wa akili na wa sifa za kibinadamu tu; 2) kujitafutia marafiki kwa malengo ya kibinadamu; 3) kutenda kisiasa kwa kufuata busara ya kibinadamu tu, yaani kutumia ujanja ulio kinyume cha unyofu wa Kiinjili; 4) kujitafutia mapumziko mengi mno katika burudani za ziada, au maongezi na masomo yanayoridhisha umbile tu” (Alois Lallemant).
Yatokanayo ni kutamani vyeo, kutaka sifa upande wa elimu na kujitafutia starehe: mambo yanayopingana wazi na maendeleo ya Kiroho. Ni muhimu kukesha ili utendaji uongozwe na maadili ya Kimungu. Hayo na matendo yake ni bora kuliko utendaji wowote wa kimaumbile. Kukanusha ukweli huo ni uzushi. Lakini haitoshi kuukiri kinadharia tu, halafu kimatendo kutia maanani k.mf. masomo kuliko maisha ya imani, tumaini na upendo; au kulipua misa ili kuokoa muda kwa ajili ya kazi isiyoweza kuzaa isipohuishwa na roho. Ili kukwepa hatari hiyo tukumbuke mara nyingi kuwa Mungu kwa huruma yake anatujalia mfululizo neema tutekeleze vizuri zaidi amri kuu, yaani tulenge upendo kamili: maisha yetu yatakapotua tutahukumiwa juu ya ukweli wa upendo wetu. Kadiri ya Y. Tauler, kwa kuwa dhambi yoyote na laana ya milele zinatokana na umimi, inatufaa kuujua kuliko kujua ulimwengu wote. Dalili yake ni kujifanya lengo la yote, badala ya kumlenga Mungu. Ukionyesha upendo, ni bandia tu. Unadhani una wema na kujivunia matendo yake, hasa yenye sura ya uadilifu na utakatifu; unaridhika nayo na kudai ni ya kwake. Ingawa haupendi maadili halisi unajitafutia sifa zinazotokana nayo. Unaona makosa yake si kitu, na unajitahidi kuonekana safi, ingawa sivyo. Pengine unadhani una ari, ndiyo sababu unakaripia vikali makosa ya jirani: “Ungeona dhambi zake, ungesahau zile za wengine, hata zikiwa kubwa sana”. Kila unapolaumiwa hautaki kunyoshwa wala haukomi kujitetea, ukisema, “Hata wengine wana kasoro zao; upande wangu nimetenda daima kwa nia njema, na kama nimekosa ni kwa ujinga au kwa udhaifu tu”. Unajiamini kumlenga Mungu katika yote, kumbe umejifanya lengo la yote na kuishi kwa kujionyesha tu, badala ya kuwa mwema kweli. Hivyo unajifanya lengo la sala pia: katika faraja unajielekezea Mungu na zawadi zake ili kujiridhisha. Ukija kukosa kinachompendeza, mara unakitafuta kingine ili kustarehe na kukielekeza kwake. “Mpaka utakapojifanya lengo, na kutenda kwa ajili yako, na kudai malipo ya matendo yako, na kutovumilia wengine wakutambue ulivyo kweli, basi ujue kwa hakika unajidanganya vibaya sana. Unapomdharau mtu kwa kasoro zake na kutaka kupendelewa kuliko wasioishi kadiri ya mitazamo yako, basi hujajifahamu, kwa kuwa hujajua ubaya uliomo ndani mwako”. Ndicho kinachozuia tusizae matunda ya uzima wa milele. Tunahitaji kujifahamu mpaka ndani ili kumjua Mungu na kumpenda kweli. Kwa ajili hiyo ni lazima tukeshe hisi za nje na za ndani zisitawanyike kwa kufuata viumbe. “Tunapaswa kujijengea chumba moyoni mwetu ili kukikimbilia na kuishi humo kadiri iwezekanavyo, bila kujulikana na ulimwengu, tusije tukaondolewa katika kumtazama Mungu. Tusisahau hata kidogo maisha na mateso ya Mwokozi”. Kumkazia macho kutazaa hamu ya kufanana naye. Tutakapojikuta hatufanani tutamuomba Roho Mtakatifu atuonyeshe zaidi ubaya wa dhambi na matokeo yake. Tutajishusha kwa unyofu na kutumainia huruma ya Mungu ituinue. Kadiri tutakavyowahi kuufisha umimi, sura yake ndani mwetu itakuwa nzuri na hai, tutamlenga katika yote na kumpenda kwa vitendo.
İvrindi
thumb|Picha ya ramani kuonesha eneo la Balıkesir_İvrindi
ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Balıkesir kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.
Erik Axel Karlfeldt
thumb|right|Erik Axel Karlfeldt
Erik Axel Karlfeldt (20 Julai 1864 – 8 Aprili 1931) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Sweden. Hasa aliandika mashairi juu ya maisha ya nchi yake. Mwaka wa 1931 aliteuliwa kuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi. Aliteuliwa baada ya kufa tu; alikuwa ameikataa mwaka wa 1918.
KG
KG au kg ni kifupi cha:
1439
Makala hii inahusu mwaka 1439 BK (Baada ya Kristo).
Mto Omwaa
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Uwanja wa michezo wa Parow park
Uwanja wa michezo wa Parow Park ni Uwanja wa michezo huko Cape Town,nchini Afrika Kusini.
Uwanja huo umetumika kuandaa mechi mbali mbali za mpira wa miguu za Ligi Kuu ya Soka na timu za Daraja la Kwanza, ikiwa ni pamoja na Cape Town All Stars, Santos F.C. Afrika Kusini Santos F.C. Stellenbosch F.C, Ubuntu Cape Town F.C. Ubuntu Cape Town
Leo Karasuma
Leo Karasuma alikuwa katekista wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko aliyefia dini nchini Japani (1597).
Dhuluma dhidi ya Wakatoliki zilipozidi, yeye na wenzake 25 (mapadri na watawa 8 na walei 17 ) walikamatwa, walitukanwa na kuteswa vikali, na hatimaye wakasulubiwa huko Nagasaki tarehe 5 Februari mwaka 1597, huku wakifurahia neema ya kuuawa namna ileile ya Yesu.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake na ya wafiadini wenzake huadhimishwa kila mwaka tarehe 6 Februari.
Ukuta wa China
thumb|right|350px|Ukuta mkubwa wa China thumb|right|350px|Mstari nyekundu unaonyesha mahali pa ukuta mkubwa wa China. Ukuta mkubwa wa China ni kati ya majengo makubwa kabisa yaliyowahi kujengwa duniani. Ni mfululizo wa kuta na ngome unaofuata mpaka kati ya China na mbuga baridi za Asia ya Kaskazini na Asia ya Kati. Ulijengwa kwa shabaha ya kulinda China dhidi ya mashambulio ya makabila ya wahamiaji wa sehemu hizo.
Jumla ya kuta zote ina urefu wa kilomita zaidi ya 21,000.
Ujenzi ulianza katika karne ya 7 KK na kuendelea hadi karne ya 16 BK.
Historia ya ukuta
Ukuta ulijengwa na nasaba mbalimbali za watawala wa China tangu mwaka 200 KK. Shabaha yake ilikuwa ulinzi wa milki dhidi ya mataifa na makabila wa kaskazini walioendelea kushambulia China. Watu wa kaskazini walikuwa wahamiaji waliotumia farasi na ngamia, hivyo haikuwa rahisi kujua ni wapi watakapojaribu kuingia.
Ukuta jinsi ulivyo ni ukuta wa nasaba ya Ming uliojengwa kuanzia mnamo mwaka 1500. Mnamo mwaka 1700 ukuta uliachwa bila kutunzwa tena kwa sababu katika karne ya 17 sehemu kubwa za Mongolia nje ya ukuta ziliunganishwa na China.
Vipimo
thumb|left|250px|Sehemu ya ukuta iliyotengenezwa upya na kutembelewa na watalii Ukuta huwa na upana kati ya mita 4 hadi 8 na kimo cha mita 6 hadi 9.
Kila baada ya mita mia minara ilijengwa ukutani. Minara hii ilikuwa vituo vya kulala kwa walinzi, pia ngome zao wakati wa kushambuliwa na vituo vya mawasiliano kati ya mnara na mnara. Kwa jumla ukuta ulikuwa na minara 25,000.
Gao Xingjian
left|80px thumb| Gao Xingjian Gao Xingjian (amezaliwa 4 Januari 1940) ni mwandishi kutoka nchi ya Uchina. Hasa ameandika tamthiliya. Kwa vile alionewa na serikali ya Kichina, alihamia Ufaransa mwaka wa 1987. Mwaka wa 2000 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.
327
Makala hii inahusu mwaka 327 (Baada ya Kristo).
Wahuni
Kuhusu makabila kutoka Asia yaiyoamia Ulaya katika karne za 4 na 5, angalia Wahunni
Wahuni (kutoka neno la Kiarabu) ni watu wasio na maadili mema. Mfano ni kikundi cha vijana waishio mitaani ambao wengi hawana kazi. Pengine hupendelea kukaa vijiweni wakishiriki matumizi ya vilevi au mihadarati. Hao huweza kuanzisha fujo kama vile ugomvi, wizi wa mali za watu n.k.
Wahuni hawana tofauti na wapumbavu kwa sababu huamini ya kwao bila ya kujifunza na kupokea mawazo mbadala.
Katika Tanzania na nchi nyingine nyingi wahuni hupatikana hasa mijini.
My Wife and Kids
My Wife and Kids ni kipindi cha kuchekesha iliyotengenezwa na stesheni ya ABC kuanzia 28 Machi 2001, hadi 17 Mei 2005. Waigizaji wakuu ni Damon Wayans na Tisha Campbell-Martin, na kipindi hiki kilitayarishwa na Touchstone Television.
Silabi
Silabi ni kipashio cha kifonolojia kinachohusu matamshi ambapo sauti za lugha hutamkwa mara moja kwa pamoja kama fungu moja la sauti. Ama ni fungu la fonimu linalotamkika kwa pamoja na kwa mara moja. Kwa mfano katika neno kaka mna mafungu mawili: ka na ka.
Wahuni
Saikolojia na sosholojia zinachunguza sababu za uhuni ili kupendekeza la kufanya.
Silabi
Maneno kufanywa na silabi. Maneno mafupi huwa na silabi 1 pekee. Maneno mengine huwa na silabi zaidi kama 2, 3 au nyingi. Silabi fupi sana inaweza kuwa vokali 1 pekee au konsonanti 1 kama "m" katika "m-to-to".
My Wife and Kids
Hisotria na upatikanaji
Kipindi hiki kilianzishwa na Don Reo, Chris Scantelli, na Damon Wayans. Vipindi vyake huonyeshwa nchini Marekani, Ulaya, Australia, Ubelgiji, Canada, Brazil, Samoa, Afrika Kusini, Kenya, Singapore, Tanzania, India, Pakistan, Ufilipino, Bangladesh, United Arab Emirates, Qatar, Italia, Netherlands, Kupro, New Zealand, Ufaransa, Ujerumani, Uholanzi na Hungary.
Silabi
Kama silabi inaishia kwa konsonanti inaweza kuitwa silabi iliyofungwa, kama inaishia kwa vokali inaweza kuitwa silabi wazi.
Wahuni
Kati ya sababu hizo kuna:
Silabi
Kuna lugha zilizo na silabi nyingi zilizofungwa kama Kiingereza. Kiswahili kinapendelea silabi wazi, lakini "m" na "n" zinaweza kuwa mwishoni kwa silabi au kuwa silabi peke yake. Lugha kama Kijapani takriban hazina silabi za kufungwa.
Mifano ya maneno yenye silabi 1: Maneno mengi ya Kiswahili huwa na silabi mbili au zaidi: Kuna lugha zinazotumia mwandiko wa silabi badala ya alfabeti, kwa mfano abugida.
Gran Turismo (mchezo wa video)
Gran Turismo (kawaida huandikwa GT  au GT1) ni mchezo wa kuendesha motoka ulioundwa na Kazunori Yamauchi. Gran Turismo ilitengenezwa na polyphony Digital na kwanza ilichapishwa na Sony Computer Entertainment mwaka 1997 kwa PlayStation video. Awali mchezo huu uliuzwa katika Ujapani tu lakini umaarufu wa mchezo umesababisha kuundwa kwa toleo la Marekani na kisha toleo la Ulaya ambao inauzwa katika nchi nyingine.
Jinsi inavyochezwa
Gran Turismo Kimsingi kuzingatia uendeshaji wa magari/udereva. Mchezaji huendesha motokaa kushindana dhidi ya madereva wengine katika barabara mbalimbali za mashindano.
Gran Turismo ina magari 178  na barabara 11.
Puy-de-Dôme
thumb| Idara ya Puy-de-Dôme, Clermont-Ferrand thumb|right|220px|Mahali pa Puy-de-Dôme katika [[Ufaransa]] Puy-de-Dôme ni département au department  la Auvergne ya Ufaransa. Mji mkuu wake ni Clermont-Ferrand. Ni jina kwa Puy-de-Dôme, ajabu volkeno ile haiko katika kanda.
Gran Turismo (mchezo wa video)
Mapokezi
Mchezo huu ulisifiwa na wakosoaji wakiwemo IGN (9.5/10), Gamespot(8.6/10) na gazeti rasmi la Playstation (5 / 5). Kufikia 30 Aprili 2008, mcezo huu umeuza kopi milioni 2.55 katika Ujapani, 10000 katika Asia ya Kusini, milioni 4.3 katika Ulaya, na milioni 3.99 Amerika ya Kaskazini kwa jumla ya kopi milioni 10.85.
Tegeruka
Tegeruka ni kata ya Wilaya ya Musoma Vijijini katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31210. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  10,701 waishio humo.
KH
KH au kh ni kifupi cha:
Suguti
Suguti ni kata ya Wilaya ya Musoma Vijijini katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31214. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  13,729 waishio humo.
Teizo Takeuchi
Teizo Takeuchi (竹内 悌三; 6 Novemba 1908 - 12 Aprili 1946) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Takeuchi alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 25 Mei 1930 dhidi ya Ufilipino. Takeuchi alicheza Japani katika mechi 4.
Arlington, Massachusetts
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Arlington, Massachusetts
thumb|right|260px|Mahali pa Arlington katika Middlesex County na [[Massachusetts]] Arlington ni mji wa Marekani katika jimbo la Massachusetts. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 41,000 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 3 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 14 km².
Matia wa Meako
Matia wa Meako alikuwa Mkristo wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko aliyefia dini nchini Japani (1597).
Dhuluma dhidi ya Wakatoliki zilipozidi, yeye na wenzake 25 (mapadri na watawa 8 na walei 17 ) walikamatwa, walitukanwa na kuteswa vikali, na hatimaye wakasulubiwa huko Nagasaki tarehe 5 Februari mwaka 1597, huku wakifurahia neema ya kuuawa namna ileile ya Yesu.
Anaheshimiwa na Kanisa Katoliki kama mtakatifu mfiadini.
Sikukuu yake na ya wafiadini wenzake huadhimishwa kila mwaka tarehe 6 Februari.
Kepsut
thumb|Kepsut thumb|Kepsut ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Balıkesir kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.
Mto Akabizi
unapatikana nchini Burundi (mkoa wa Muyinga na mkoa wa Ngozi).
Maji yake huelekea Mto Naili na hatimaye Bahari ya Kati.
Elfu moja na nane
Elfu moja na nane  ni namba inayoandikwa 1008 kwa tarakimu za kawaida na MVIII kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 1007 na kutangulia 1009.
Vigawo vyake vya namba tasa ni: 2 x 2 x 2 x 2 x 3 x 3 x 7.
Mae Caine
Mae Caine (Machi 15, 1872 – 24 Agosti 1955) alikuwa Mmarekani wa karne ya 20 na mwanaharakati wa haki za wanawake, kiongozi wa raia, na afisa wa serikali huko Nevada. alikua raisi wa jumuiya ya wasuluhishi na watetezi wa haki za wanawake huko Elko County.
Mto Opaka (Lamwo)
unapatikana katika wilaya ya Lamwo, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Abugida
right|thumb|Ukurasa wa [[biblia iliyoandikwa kwa Ge'ez ambayo ni mwandiko wa abugida]]
Antoni wa Nagasaki
Antoni wa Nagasaki alikuwa Mkristo wa Utawa wa Tatu wa Mt. Fransisko aliyefia dini nchini Japani (1597).
Abugida
Abugida (kutoka Ge‘ez አቡጊዳ   ’ abugida) ni muundo wa mwandiko mwenye alama kwa silabi yaani konsonanti pamoja na vokali. Ni mwandiko wa kawaida kwa lugha za Ethiopia na Uhindi ya Kaskazini.
Antoni wa Nagasaki
Dhuluma dhidi ya Wakatoliki zilipozidi, yeye na wenzake 25 (mapadri na watawa 8 na walei 17 ) walikamatwa, walitukanwa na kuteswa vikali, na hatimaye wakasulubiwa huko Nagasaki tarehe 5 Februari mwaka 1597, huku wakifurahia neema ya kuuawa namna ileile ya Yesu.
Abugida
Jina latokana na herufi nne za kwanza ya mwandiko wa Ge'ez ambayo ni lugha ya kale ya Ethiopia.
Tofauti yake na alfabeti kama mwandiko wa Kilatini ni ya kwamba hapa kuna alama za pekee kwa vokali na konsonanti zinazounganishwa kufuatana na mahitaji ya lugha. Tofauti na miandiko ya abjadi kama Kiarabu au Kiebrania ni ya kwamba abjadi mara nyingi haziandiki vokali. Kwa mfano wa mwandiko wa Devanagari ya Kihindi kuna alama ya क ambayo ni "k" na pia silabi "ka". Kwa kuongeza mstari mdogo juu silabi mpya ya के ke inapatikana. Ule mstari mdogo unaomaanisha "e" haupatikani peke yake bali pamoja na alama ya konsonanti pekee.
Kutoka alama ल "l" / "la" kuna uwezekano wa kupata alama kwa ला lā, लि li, ली lĪ, लु lu, लू lū, ले le, लै lai, लो lo na लौ lau.
Antoni wa Nagasaki
Sikukuu yake na ya wafiadini wenzake huadhimishwa kila mwaka tarehe 6 Februari.
1438
Makala hii inahusu mwaka 1438 BK (Baada ya Kristo).
24 (msimu wa 3)
Msimu wa Tatu(pia unajulikana kama Siku ya 3) ya mfululizo wa kipindi cha televisheni cha 24 ulioanza kurushwa nchini Marekani mnamo tar. 28 Oktoba 2003 na kipengele cha mwisho kuishia mnamo tar. 25 Mei ya mwaka wa 2004. Kipengele kikubwa kinatembea saa nzima na kilitolewa huria kwa sababu za kiabishara.
Mstari wa hadithi ya msimu wa tatu inaanza na kuisha saa 7:00 Mchana.
Muhtasari wa Msimu
Msimu huu unaweza kuvunjika katika vifungu vitatu muhimu kabisa (yote matatu yanahusisha harakati za kuokoa virusi visije vikaachiwa huru katika mji wao):
Wahusika
Hii ni orodha ya wahusika wakuu wa Msimu wa 3. Tazama orodha hii hapa kwa habari kamili.
Elfu moja na tisa
Elfu moja na tisa ni namba inayoandikwa 1009 kwa tarakimu za kawaida na MIX kwa zile za Kirumi.
Ni namba asilia inayofuata 1008 na kutangulia 1010.
1009 ni namba tasa.
Esimingor
ni mlima wa volkeno nchini Tanzania.
Ela Nairobi
thumb|Ziwa kwenye Kreta ya Ela Nairobi - Embagai Ela Nairobi (pia Elanairobi, Embagai au Empakai) ni mlima wa volkeno nchini Tanzania mwenye kimo cha mita 3,235 juu ya UB. .
Ndani ya kreta yake kuna ziwa lenye kipenyo cha kilomita 3 hivi penye ndege wengi wa heroe.
Iko katika kata ya Naiyobi, wilaya ya Ngorongoro, mkoa wa Arusha.
Jumuiya ya Nchi za Kiarabu
thumbnail|right|Nchi za Kiarabu thumbnail|350px|Wanachama za Jumuiya ya Nchi za Kiarabu Kijani nyeusi: wakazi wengi hutumia Kiarabu Kijani nyeupe: maeneo ya nchi wanachama ambako wenyeji hawatumii Kiarabu kama lugha ya kwanza kijani milia:wasemaji wa Kiarabu ni wachache; katika Jibuti, Somalia na Komori si lugha rasmi ya serikali
Los Mochis, Sinaloa
Los Mochis (los 'motʃis) ni mji mkubwa wa pili na mji wa pwani katika jimbo la Sinaloa. Mwaka 2005 ilikuwa na wakazi 231,977 mjini.
Jumuiya ya Nchi za Kiarabu
Jumuiya ya Nchi za Kiarabu ni ushirikiano wa nchi za Afrika ya Kaskazini na Asia ya Magharibi. Ilianzishwa na nchi zinazokaliwa hasa na Waarabu. Imepokea pia nchi kama Komori zisizotumia Kiarabu kama lugha rasmi.
Los Mochis, Sinaloa
Mji upo m 17 kutoka juu ya usawa wa bahari.
Jumuiya ya Nchi za Kiarabu
Nchi wanachama ni (pamoja na tarehe ya kujiunga):
Los Mochis, Sinaloa
Mji ulinazishwa na Benjamin F. Johnston mwaka 1903. Alikuwa ni mfanyabiashara wa Marekani.
Paulo Hong Yongju
(alifariki Seoul, 1 Februari 1840) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Yeye na wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe na ya wenzake Yohane Yi Mun-u na Barbara Choe Yongi tarehe 1 Februari. Paulo alikuwa katekista, Yohane alikuwa maarufu kwa kusaidia maskini na kuzika wafiadini, Barbara alikuwa ameshauliwa mume na wazazi kwa ajili ya Kristo. Wote watatu walikatwa kichwa.
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
1437
Makala hii inahusu mwaka 1437 BK (Baada ya Kristo).
KI
KI au ki ni kifupi cha:
Nyankanga
Nyankanga ni kata ya Wilaya ya Butiama katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31233. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  9,734 waishio humo.
KJ
KJ au kj ni kifupi cha:
Ashland
Ashland: