cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Historia ya Kazakhstan
Mwaka 1936 nchi ilipewa cheo cha jamhuri kamili ndani ya Umoja wa Kisovyeti, ikijulikana kwa jina la "Jamhuri ya Kisovyeti ya Kikazakhi". Katika miaka iliyofuata Warusi na watu wa mataifa mengine ya Umoja huo walihamishwa nchini hadi Wakazakhi kubaki kuwa chini ya nusu ya wakazi wote.
Miaka 1990/1991 wakati wa kuporomoka kwa Umoja wa Kisovyeti jamhuri ilijiondoa polepole. Kiongozi wa chama cha kikomunisti cha Kazakhstan Nursultan Nasarbajew alitangaza uhuru na kuwa rais wa kwanza akiendelea kutawala hadi mwaka 2019.
Mto Kwiyogero
unapatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Mshenga wa neema zote
Mshenga wa neema zote ni jina la heshima linalotolewa na wanateolojia kadhaa wa Kanisa Katoliki kwa Bikira Maria, mama wa Yesu Kristo. Hao hawaishii kumuita Mshenga, bali wanafikia hatua ya kufundishwa kwamba kama Mama wa Mungu alikusudiwa kuwa mshenga kwa wote na yote kati ya Mungu na watu.
Papa Benedikto XVI aliruhusu majimbo ya Ubelgiji kuadhimisha kila mwaka sikukuu ya Maria, Mshenga wa neema zote tarehe 31 Mei.
Ufafanuzi wa ushenga
Thoma wa Akwino aliandika, “Kazi ya mshenga ni kuwasogeza karibu na kuwaunganisha wale ambao amewekwa katikati yao: kwa kuwa pande mbili zinaungana kwa njia ya mshenga. Basi, kuunganisha watu na Mungu ni kazi hasa ya Kristo, kwa kuwa ndiye aliyewapatanisha na Mungu alivyosema Mt. Paulo: ‘Mungu alikuwa ndani ya Kristo, akiupatanisha ulimwengu na nafsi yake’ (2Kor 5:19). Kwa hiyo mshenga kamili kati ya Mungu na watu ni Kristo tu, kwa kuwa kwa kifo chake amewapatanisha watu na Mungu. Hata Mt. Paulo aliposema: ‘mpatanishi kati ya Mungu na wanadamu ni mmoja, mwanadamu Kristo Yesu’ akaongeza, ‘ambaye alijitoa mwenyewe kuwa ukombozi kwa ajili ya wote’ (1Tim 2:5-6). Lakini hakuna kinachozuia wengine wasiitwe kwa namna fulani washenga kati ya Mungu na watu kwa kuwa wanachangia muungano wa Mungu na watu kwa kuhudumia ugawaji”. Kwa maana hiyo manabii na makuhani wa Agano la Kale wanaweza kuitwa washenga; kama vile mapadri wa Agano Jipya, walio wahudumu wa mshenga halisi. Mwalimu huyo akaongeza kuwa “ni kwa utu wake kwamba Kristo ni mshenga: kwa sababu ni kama binadamu kuwa yupo kati ya pande mbili: chini ya Mungu kwa umbile, juu ya watu kwa ukuu wa neema na utukufu. Tena kama binadamu anawaunganisha watu na Mungu akiwatolea amri na zawadi za Mungu, na kutoa fidia na sala kwa ajili yao”. Yesu alifidia na kustahili kama binadamu, ambaye fidia na stahili zake zilikuwa na thamani isiyo na mipaka kutokana na Nafsi yake ya Kimungu. Hapo tuna ushenga wa aina mbili, wa kushuka na wa kupanda, yaani wa kuwapa watu mwanga na neema ya Mungu na wa kumtolea Mungu ibada na malipizi anayostahili kwa ajili ya watu. Chini ya Kristo, hakuna kinachozuia uwepo wa washenga washiriki. Maria hakuteuliwa awe mhudumu, bali mshiriki wa pekee na wa dhati wa ukombozi wa wanadamu, “kadiri ya maneno, ‘nitamfanyia msaidizi wa kufanana naye’ (Mwa 2:18)” (Alberto Mkuu).
Akiwa kiumbe yuko chini sana kuliko Mungu na Kristo; lakini ameinuliwa juu ya watu wote kwa kufanywa Mama wa Mungu, na kwa ukamilifu wa neema ambao alijaliwa tangu achukuliwe mimba hali amekingiwa dhambi asili, ukaongezeka moja kwa moja hadi kifo chake. Naye hakuteuliwa tu awe mshenga kutokana na umama wake wa Kimungu, bali kweli alikabidhiwa na kutekeleza kazi hiyo inayomfaa kwa sababu: 1° alichangia sadaka ya msalabani kwa malipizi na stahili zake; 2° haachi kutuombea, kutupatia na kutugawia neema zote tunazopokea. Ndio ushenga wa kupanda na kushuka tunaopaswa kuuzingatia ili kuufaidi kila siku zaidi.
Maria mshenga kwa kuchangia sadaka ya msalabani
Maisha yake yote bikira Maria alichangia sadaka ya Mwanae hadi aliposema, “Imekwisha” (Yoh 19:30). Kwanza ili fumbo la umwilisho lifanyike ilihitajika ridhaa yake, aliyoitoa alipopashwa habari na malaika, kana kwamba Mungu alisubiri kibali cha binadamu kwa sauti ya Maria. Hapo alichangia sadaka ya msalabani kwa kutupatia kuhani na kafara yake.
Aliichangia pia kwa kumleta hekaluni Mwanae, ambaye mzee Simeoni kwa mwanga wa kinabii alimuona ndiye wokovu ulioletwa na Mungu “tayari machoni pa watu wote; nuru ya kuwa mwangaza wa Mataifa, na kuwa utukufu wa watu wako Israeli” (Lk 2:31-32). Maria akiwa ameangaziwa kuliko yeye, alimtoa Mwanae na kuanza kuteseka pamoja naye, akitabiriwa kwamba mtoto amewekwa “kuwa ishara itakayonenewa. Nawe mwenyewe, upanga utaingia moyoni mwako” (Lk 2:34-35).
Alichangia sadaka ya msalabani kama malipizi kwa kumtolea Mungu kwa niaba yetu, kwa uchungu mwingi na upendo mkuu, uhai wa Mwanae mpenzi, aliyemuabudu na kumpenda kuliko alivyojipenda. Saa hiyo Mwokozi alitulipia kwa msingi wa haki, kwa matendo yake ya kibinadamu yaliyoshiriki thamani isiyo na mipaka ya nafsi yake ya Kimungu, yenye uwezo wa kufidia dhambi zote na zaidi tena. Upendo wake ulimpendeza Mungu kuliko anavyochukizwa na dhambi zote. Ndio kiini cha fumbo la ukombozi. Maria, akiungana na Mwanae, alitulipia kwa msingi si wa haki yenyewe, bali wa urafiki wa ndani uliomuunganisha na Mungu. Mwanae alipokuwa akifa msalabani kama mtu aliyeshindwa na kutupwa, Maria hakuacha hata kidogo kumuamini. Ndilo tendo kuu la imani; ndilo pia tendo kuu la upendo baada ya lile la Kristo mwenyewe. Tendo hilo limemfanya Maria malkia wa mashahidi, kwa kuwa si tu shahidi kwa ajili ya Kristo, bali pamoja naye, hivi kwamba msalaba mmoja uliwatosha Mwana na Mama aliyesulubiwa kwa namna fulani kutokana na upendo wake kwa Kristo. Hivyo akawa mkombozi mshiriki kwa maana alikomboa binadamu pamoja naye, kwa njia yake na ndani mwake.
Kwa sababu hiyohiyo, yale yote ambayo Kristo msalabani alitustahilia kwa msingi wa haki, Maria alitustahilia kwa msingi wa upendo uliomuunganisha na Mungu. Kristo tu, akiwa kichwa cha binadamu wote, aliweza kustahili kwa haki tushirikishwe uhai wa Kimungu, lakini ilikuwa inafaa Mungu azingatie pia stahili za Maria aliyeungana naye katika kazi ya wokovu. Mapokeo yote ya mashariki na magharibi yanamuita Eva mpya, Mama wa wote upande wa roho, kama vile Eva alivyokuwa upande wa mwili. Basi Mama wa Kiroho wa watu wote anatakiwa kuwapa uzima wa Kiroho, ingawa si kama asili yake kuu. Msingi wa mafundisho hayo ni maneno ya Yesu kufani: “alipomwona mama yake, na yule mwanafunzi aliyempenda amesimama karibu, alimwambia mama yake, ‘Mama, tazama mwanao’. Kisha akamwambia yule mwanafunzi, ‘Tazama mama yako’. Na tangu saa ile mwanafunzi yule akamchukua nyumbani kwake” (Yoh 19:26-27). Maneno hayo yalimhusu kwanza Yohane, lakini mtume huyo aliwakilisha watu wote waliokombolewa msalabani. Kwa kuwa Mungu anasema si tu kwa maneno, bali pia kwa matukio na watu ambao mikononi mwake wanamaanisha yale anayoyataka. Kama vile neno la Yesu lilivyosababisha ndani ya Maria mapendo makubwa ya kimama kwa mwanafunzi mpendwa, vilevile hayo mapendo yakaenea kwa wote na kumfanya kweli mama yao wa Kiroho. Basi, ikiwa mama mwema kwa uadilifu wake anaweza kuwastahilia watoto wake neema nyingi, zaidi Maria kwa ukamilifu wa upendo wake anawastahilia watu wote, ingawa si kwa msingi wa haki.
Ndio ushenga wa kupanda wa Maria, ambao alitoa pamoja na Bwana sadaka ya msalabani kwa ajili yetu. Sasa tuzingatie ushenga wa kushuka ambao anatugawia zawadi za Mungu.
Maria anavyotupatia na kutugawia neema zote
Kwa sababu ni Mama wa watu wote, Maria anashughulikia wokovu wao, akiwaombea na kuwapatia neema wanazojaliwa. Ndiyo sababu Kanisa linamuelekea ili kupatiwa neema za kila aina, za kimwili na za Kiroho, zikiwa ni pamoja na zile za uongofu na kifo chema, zile zinazohitajiwa na mabikira watunze ubikira wao, na wachungaji kwa ajili ya utume wao, na wafiadini ili wadumu kukiri imani. Kwa namna fulani hata neema za sakramenti zinagawiwa kwa njia yake, kwa kuwa alitustahilia ameunganika na Bwana huko Kalivari, halafu kwa sala zake anatuandaa tuzipokee vema; pengine anatutumia padri tuweze kufaidi huduma hiyo. Imani ya Kanisa inasali mfululizo atuombee “sasa na saa ya kufa kwetu”; kwa maneno hayo tunajiombea neema ya sasa hivi, ambayo ni tofauti kwa kila mtu na kwa kila nukta aliyonayo. Ikiwa sisi tunayatamka bila kuyazingatia, Maria hapana: anajua mahitaji yetu yote, anatuombea na kutupatia neema tunazojaliwa.
Msingi wa imani hiyo umo katika Maandiko na Mapokeo. Maria aligawa neema hata alipoishi duniani. Kwa njia yake Yesu alimtakasa Yohane mtangulizi wake, akaimarisha imani ya wanafunzi kwenye arusi ya Kana. Kwa njia yake Roho Mtakatifu alimiminwa juu ya mitume, alipokuwa akisali pamoja nao. Zaidi tena, baada ya kupalizwa mbinguni, akiwa Mama mwenye heri ya milele, anajua mahitaji ya wanae aliowaacha duniani. Basi, kwa upendo wake mkuu anatuombea, na kwa uwezo wake mkuu juu ya moyo wa Mwanae anatupatia neema zote tunazojaliwa, zile zote wanazozipata wasiofanya moyo wao kuwa mgumu. Ndiyo sababu alifananishwa na mfereji unaoleta maji ya neema, na shingo la Mwili wa Kristo linalounganisha kichwa na viungo.
Kwa msingi huo kuna umuhimu wa kufanya mara nyingi sala ya washenga, yaani kuanza kuongea na Maria kwa tumaini kubwa atuunganishe na Mwanae kwa dhati, halafu kwa njia ya Mwokozi tuinukie muungano na Mungu.
Mto Ndembo
ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Zambezi.
Fran Hosken
Fran P. Hosken (Vienna, Austria, 1920 - 2 Februari 2006) alikuwa mbunifu, mwandishi, na mwanaharakati wa masuala ya kijamii wa Marekani. Alianzisha Women International Network mwaka 1975, na kuchapisha robo ya jarida la masuala ya afya ya wanawake ambalo baadae lilijulikana katika tafiti za ukeketaji wa wanawake.
Maisha
Hosken alizaliwa kama Franziska Porges huko Vienna, ambapo baba yake Otto Porges alikuwa tabibu kutoka Bohemia (Brandys nad Labem, Czech Republic), na alihamia na familia yake nchini Marekani mwaka 1938na kusoma katika chuo cha Smith, na mwaka 1944 alipata shahada ya uzamivu kutoka shule ya ubunifu Harvard, ni mwanamke wa kwanza kufanya hivyo. Alijiunga kulinda pwani wakati wa vita ya pili ya dunia, kufanya kazi katika mawasiliano. Alioana na James Hosken mwaka 1947, na walianzisha Kampuni ya Hosken mwaka 1947. Walikuwa na watoto watatu, na waliachana mwaka 1962.
Kazi
Hosken alianzisha kampuni ya Hosken na mumewe James Hosken mwaka 1947. Moja ya mradi wake wakwanza, zana zenye rangi nyingi, akawa mwenye mafanikio kibiashara. Kazi zake zilisambazwa na Knoll, Ramornna Macy na kuonyeshwa kwenye soko la bidhaa Chikago na Milan Triennale. Licha ya kufanikiwa mapema, Kampuni ilifungwa mwaka 1951.
Olga Orozco
Olga Noemí Gugliotta (maarufu kama Olga Orozco; Toay, 17 Machi 1920- Buenos Aires, 15 Agosti 1972) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Argentina.
Maria Du Tianshi
(1858 hivi - Du, 29 Juni 1900) alikuwa mwanamke wa China aliyefia Ukristo wakati wa Uasi wa Mabondia.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.
Sesilia
Sesilia (kwa Kilatini Caecilia) alikuwa mwanamke Mkristo wa mjini Roma katika karne ya 2 na ya 3 BK.
Ian Duncan
Ian Duncan (alizaliwa 23 Juni 1961) ni mmoja ya madereva wa rally ambao wamefanikiwa sana nchini Kenya. Alikuwa bingwa wa Rally nchini Kenya mara tano (1987, 1988, 1989, 1991 na 2000), na alifanikiwa kupata ushindi wa "outright" katika michuano wa magari ya Rally wa Dunia aliposhinda shindano la 42 la Trustbank Safari Rally mwaka wa 1994. Hii ilikuwa moja kati ya tamati zake za nafasi kumi za kwanza mfululizo katika tukio hilo kuanzia mwaka wa 1990 hadi mwaka wa 1996, licha ya kiwango chake cha sifa mbaya.
Sesilia
Anaheshimiwa kama mtakatifu bikira mfiadini na somo wa wanamuziki kwa sababu inasimuliwa kwamba hao walipokuwa wakiimba kwenye arusi yake, mwenyewe "alikuwa akimuimbia Bwana moyoni".
Metarhizium
Metarhizium ni jenasi ya kuvu entomopathojeni (kuvu zisababishazo magonjwa kwa wadudu) katika familia Clavicipitaceae. Tangu kuwadia kwa mihtasari ya jenetiki imewezekana kuweka kuvu hizi kwenye taksoni (aina) zao za kufaa. Nyingi sana zimetokea kuwa jinsi za kuvu za Ascomycota ambazo sina jinsia (anamorfi).
Sesilia
Sikukuu yake inaadhimishwa na madhehebu mbalimbali tarehe 22 Novemba.
Ian Duncan
Wasifu
Ian alilelewa katika shamba la wazazi wake katika sehemu ya Limuru. Ladha yake ya kwanza ya kuendesha gari ilitokea wakati alikuwa na umri wa miaka karibu kumi, huku akimsaidia mama yake wakati alikwama katika barabara za shamba wakati wa mvua. Alihudhuria Shule ya Upili ya St Mary's, kwani nia yake zaidi ilikuwa katika kutengeneza magari na pikipiki. Pia alishiriki katika Motocross na kushinda taji la 125cc la kitaifa miaka ya 1979 na 1980. Alishiriki katika Safari Rally kwa mara ya kwanza mwaka wa 1983 huku akiliendeaha gari la Nissan Pick-Up huku naibu dereva wake akiwa Gavin Bennett, na alimaliza katika nafasi ya tisa na huku akipata ushindi wa darasa na kupata usikivu wa watu rally.
Metarhizium
Spishi
Kabla ya mbinu za kimolekuli kuletwa mwishoni mwa karne ya 20, spishi za "Metarhizium" zilitambuliwa kwa sifa za kimofolojia (haswa spora). Spishi za asili zilijumuishwa: M. anisopliae (pamoja na M.a. var. major), M. brunneum, M. cicadinum, M. cylindrosporum, M. flavoviride, M. taii, M. truncatum na M.  viridicolumnare.
Mwaka 2009 namna tisa za zamani zimepewa hadhi ya spishi pamoja na M. anisopliae inayojulikana sana. Spishi mpya zimeendelea kutambuliwa na pengine majina ya asili yalirudishwa (haswa  M. Brunneum ). Sasa (Julai 2018) index fungorum inaorodhesha :
Ian Duncan
Wasifu
Ushindi wake wa kwanza wa kitaifa wa Rally ulikuwa katika mji wa Nakuru mwaka wa 1987 wakati alikuwa anaendesha gari ya aina ya Toyota Celica Cam Twin Turbo huku naibu dereva wake akiwa Ian Munro. Duncan alishinda mchuano wake wa kwanza wa kitaifa mwaka huo huo kwani alishinda mashindano mengi. Alishinda tuzo la mwendesha motokaa wa mwaka wa kitaifa mwaka wa 1987.
Metarhizium
Teleomorfi
Inaonekana kama teleomorfi za spishi za Metarhizium ni wana wa jenasi Metacordyceps. Metacordyceps taii (kama Cordyceps taii) imefafanua kama teleomorfi ya Metarhizium taii. Kwa muda fulani imefahamu kuwa kisawe cha M. guizhouense, lakini jina M. taii'' limerudishwa sasa.
Ian Duncan
Wasifu
Alishiriki kwa kutumia Group A Subaru Legacy na Toyota Celica Turbo 4WD katika miaka ya 1990. Mbali na Safari Rally, alishiriki katika mikutano ya kampeni za WRC mara chache tu. Tokeo lake bora lilikuwa kumaliza katika nafasi ya 8 kwa jumla na kushinda darasala kundi N katika shindano la safari rally la Acropolis Rally mwaka wa 1990 nchini Ugiriki huku naibu dereva wake akiwa Yvonne Mehta (mke wa Shekhar Mehta).
Gemma Sisia
Gemma Sisia (jina la kuzaliwa Gemma Rice; alizaliwa 3 Novemba 1971 ) ni mfadhili kutoka Australia.
Metarhizium
Teleomorfi
Hakuna uhakika kuhusu swali kwamba spishi na namna nyingine za Metarhizium zina teleomorfi zao zenyewe. Inawezekana kwamba namna nyingi zimepoteza uwezo wa kuzaliana kwa kijinsia.
Udhibiti wa nzige
Katika miaka ya 1990 mradi wa utafiti wa LUBILOSA ulithibitisha kwamba M. acridum ilikuwa na ufanisi katika kuua nzige na wana wengine wa familia za Acrididea bila athari mbaya zinazopatikana katika majaribio ya nje kwa spishi zozote zisizolengwa isipokuwa viwavi-hariri wa kufugwa Bombyx mori. Hivi sasa inazalishwa kama dawa ya kibiolojia kwa jina "Novacrid" na kampuni ya Eléphant Vert katika kiwanda chao huko Meknès, Maroko. Hivi karibuni (2019) kampuni hiyo hiyo ilipata leseni ya kuzalisha na kuuza kifundiro asili kilichotengenezwa na LUBILOSA, ambacho kinaitwa Green Muscle. Kifundiro cha tatu, Green Guard, kinazalishwa na BASF ya Australia kwa udhibiti wa nzige wa tauni wa Australia na panzi bila mabawa.
Ian Duncan
Wasifu
Baadaye alianza kuendesha gari la aina ya Toyota Hilux ambalo lilikuwa na injini ya lita 4.5 na alilitumia katika mchuano wa rally wa kitaifa wa Kenya (Kenya National Rally Championship (KNRC)). Mnamo Novemba mwaka wa 2006 Duncan alishinda Guru Nanak Rally na kuwa dereva wa kwanza kushinda taji la KNRC kwa mara ya kumi. Alipewa adhabu ya asilimia nne ya muda kwa sababu hakuwa ameliandikisha gari lake. Aliendeleza rekodi yake mwaka wa 2007 na kwa mara nyingine tena akashinda Guru Nanak Rally.
Kilembena
Kilembena ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Walembena. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kilembena imehesabiwa kuwa watu 1760. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilembena iko katika kundi la Kiengan.
Ian Duncan
Wasifu
Duncan ameshinda tukio la Rhino Charge off-road katika miaka ya 1998, 2006 na 2007. Ameshiriki katika mashindano ya pikipiki. Mnamo mwaka wa 2003, alichukua nafasi ya pili katika Kenya Enduro, Motocross na vilevile Michuano ya rally.
Gemma Sisia
Maisha
Sisia amekulia huko Armidale, New South Wales|Armidale, Australia katika shamba la familia ambapo walikuwa wanajishughulisha na ufugaji wa kondoo wa sufu. Ni binti pekee katika familia yenye watoto nane. Mama yake mzazi anafahamika kwa jina la Sue na baba mzazi anafahamika kwa jina la Basil Rice. Katika utoto wake, Gemma alishindana kwenye urushaji farasi. Alihitimu elimu ya juu chuo cha St Vincent (St Vincent's College, Potts Point|St Vincent's College). Familia yake ilisisitiza sana juu ya elimu wakati akikua.
Ian Duncan
Wasifu
Alitumia gari lake mpya, Nissan Patrol Pick-up, mnamo Oktoba mwaka wa 2008. Mwaka wa 2008 pia alishinda mchuano wa kitaifa wa autocross. Mnamo mwaka wa 2009, miaka 15 baada ya kushinda Safari Rally halisi, Duncan alishinda Safari classic rally huku akiliendesha gari la mwaka wa 1967 la Ford Mustang huku naibu dereva wake akiwa naibu dereva wake wa sasa, Amaar Slatch. Bingwa mtetezi Bjørn Waldegård alimaliza katika nafasi ya pili.
Gemma Sisia
Maisha
Katika masomo yake ya chuo huko University of Melbourne|Melbourne University, Gemma alibobea katika masomo ya biochemistry, genetics, na elimu. Akiwa na umri wa miaka 22, alihamia Uganda kufanya kazi katika shule ya wahudumu. Ambapo miezi michache baadaye alipotembelea Tanzania, alikutanan na Richard Sisia, dereva wa safari wa kitanzania. Wawili hao baadae walioana na kufanikiwa kupata watoto wanne.
Gemma alifungua shule ya St Jude mnamo januari 2002. Kwa sasa shule hyo imekua na kufikia idadi ya wanafunzi wapatao 1,800, wanafunzi wote hupata elimu bora na ya bure kuanzia shule ya msingi mpaka sekondari." Shule pia ilianzisha program maalumu kwa ajili ya wanafunzi wanaohitimu kidato cha sita, program hyo ilianza rasmi mwaka 2015 baada nya wahitimu wa kwanza kumaliza masomo ya sekondari. Kabla ya kuendelea na masomo ya chuo kikuu, wanafunzi hao hushiriki kwa hiari katika huduma ya kujitolea, mara nyingi kwa kufundisha katika shule za uma.
Mto Migazo (Ruyigi)
unapatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).
Kilemio
Kilemio ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Walemio. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kilemio imehesabiwa kuwa watu 270. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kilemio iko katika kundi la Kimadang.
I Am Frankie
I Am Frankie ni kipindi cha televisheni ambacho huonyeshwa kwenye chaneli ya Nickelodeon ambacho kinahusu mwanasayansi mmoja aitwaye Sigourney anayefanya kazi kwenye kampuni ya EGG (Electronic Giga Genetics) ambaye amemtengeneza androidi aitwaye Frankie. Lakini muongozaji wa kampuni aitwaye Kingston ataka kumtumia Frankie kwa ajili ya kampuni ya kijeshi iitwayo WARPA (Weaponized Android Research Project Agency) kwa ajili ya kazi maalumu baada ya Sigourney kujua hivyo anaacha kazi kwenye kampuni aliyokuwa anafanya kazi na kumchukua Frankie na kwenda kuishi naye na familia yake  ambapo wanahama sehemu ambapo wanishi na kwenda kuishi mbali nakampuni ya EGG ili Frankie aweze kuishi maisha ya kawaida. Frankie anayazoea maisha yakuwa mwanafunzi wa shule ya Sepulveda High na anakuwa rafiki na msichana aitwaye Dayton na anapata mtu ambaye anaweka uadui na yeye aitwaye Tammy wakati familia yake ikijitahidi kuficha siri ILI kampuni ya EGG isiweze kumpata.Lakini Kingston anafanya kila awezalo ili ajue mahali ambapo Frankie anaishi ila siyo Kingston peke yake ambaye anamtafuta Frankie lakini na WARPA nayo ina mtafuta ila mwisho wa siku wanakuja kumkamata androidi mwingine aitwaye Andrew .Sasa Frankie anajaribu kila awezalo kumuokoa androidi mwenzake.
Kima (Papua)
Kima (au Kimebu) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wama. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kima imehesabiwa kuwa watu 570. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kima iko katika kundi la Kifinisterre.
Binti (maana)
Binti ni jina la:
María Elena Walsh
María Elena Walsh (Ramos Mejía, 1 Februari 1930 - Buenos Aires, 10 Januari 2011) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Argentina.
Tchiss Lopes
Tchiss Lopes
Tchiss Lopes (aliyezaliwa Narciso Lopes, 27 Julai 1959 huko São Vicente, Cape Verde), ni mwimbaji, mwanamuziki, na mtunzi.
Wasifu
Akiwa amekulia katika mtaa wa Monte Sossego katika jiji la bandari la Mindelo, Lopes alikuja kujua muziki kupitia kaka ya babake, mjomba wake Celestine, mpiga gitaa wa kitamaduni wa Cape Verde anayejulikana zaidi kama Dogado. [1] Akiwa amezungukwa na tamasha mahiri la muziki la São Vicente, Lopes alianza kucheza gitaa akiwa na umri wa miaka 6, [2] na sambamba na kazi yake ya muziki alikuwa mchezaji wa soka wa kulipwa katika mojawapo ya timu kuu za Mindelo. [1]
Mwanzoni mwa 1980, hali ya kisiasa ya kisiwa hicho ilisukuma Lopes kuhama akiwa na umri wa miaka 21. [3] Alihamia Ureno kwa mara ya kwanza ambako alijaribu timu kadhaa za ndani za kandanda, hadi akafika Roma mnamo Februari 20, 1980. [4] Alipofika Roma, binamu yake Lopes alimnunulia kandarasi ya miezi 11 kama kifuta mashine msaidizi kwenye meli ya mizigo ya Ugiriki. Kama baba yake kabla yake, Lopes akawa baharia.[3]
Meli ilianza safari kutoka Civitavecchia hadi Lagos, ambapo aligundua hivi karibuni maisha ya baharia hayakuwa kwake. Safari ilipoendelea, kutoka Nigeria hadi Senegali, kutoka Poland hadi Scotland, Lopes alisitasita zaidi na zaidi, akipata tu kitulizo katika muziki wake.[3] Hata hivyo, alikuwa na bahati ya kuwa katika neema nzuri za mhandisi mkuu, ambaye alimruhusu kukaa kwenye bodi hadi kuwasili kwao Senegal. Alipokabiliwa na uwezekano wa kuruhusiwa kurudi Cape Verde au kusafiri kwa meli hadi Brazil, Lopes aliweka gitaa lake kando na kuanza kufanya kazi zaidi ya hapo awali. Meli ilivuka Bahari ya Atlantiki na Lopes ilipandishwa cheo kuwa wiper. Akiwa na sauti za Brazili kwenye ngozi yake mwenyewe, Lopes alirudi Roma, ambapo kazi yake ya muziki hatimaye ilianza. [3]
Alipokutana na Zé Ramos, kiongozi wa bendi ya Cabo Verde Novo, ambao walikuwa wakitafuta mpiga gitaa mpya, Lopes alijiunga na kuchangia katika wiki chache tu kwenye bendi ya kwanza ya 1981 LP Moreninha, na nyimbo zake nne asili. [5] Chini ya mwaka mmoja baadaye, akiandamana na Cabo Verde Novo, Lopes alirekodi LP Stranger yake ya kwanza Já Catem Traboi, ambayo anaiona kama pasipoti yake ya muziki. [6] Akijaribu zaidi reggae na funaná, Lopes alikusanya baadhi ya wanamuziki bora wa Cape Verde wa wakati huo. Mnamo 1984, pamoja na Zé António kwenye gitaa, Bebethe kwenye besi na Alírio kwenye ngoma, alirekodi LP yake ya pili Já Bô Corre D'Mim. [2] Albamu zote tatu zilirekodiwa katika Studio ya Pomodoro huko Sutri na kuelezea sauti ya kina na ya safu ya muziki wa Lopes. [1]
Lopes alizuru Italia kutoka kaskazini hadi kusini, akicheza katika miji kama vile Milan, Roma, [7] Naples na Palermo, [8] na kuleta muziki wake kote Ulaya: nchini Uholanzi, Ufaransa, Ureno, Luxemburg na Ujerumani, [6] kutaja wachache. Aliendelea kufanya kazi kwenye miradi ya kibinafsi na shirikishi na bendi kama vile Tabanca, Night Rockers, Som D'Ilhas na Tropical Sound, [7] kuanzia coladeira, morna, funaná hadi samba, reggae, zouk-love na kizomba.
Lopes anajifafanua kama mzungumzaji wa muziki.
792 KK
Makala hii inahusu mwaka 792 KK (kabla ya Kristo).
Bakari (maana)
Bakari ni jina la:
Chacha
Chacha ni jina la:
Kinaba
Kinaba ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wanaba. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kinaba imehesabiwa kuwa watu 278,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kinaba iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.
Mto Ngangata
ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Luwegu na mto Rufiji.
Kisinyar
Kisinyar ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wasinyar. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisinyar nchini Chad imehesabiwa kuwa watu 12,300. Pia kuna Wasinyar nchini Sudan lakini haijulikani kama wameendelea kuongea Kisinyar. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisinyar iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.
Kira Kosarin
alt=Kira Kosarin picha katika Montreal, Quebec, Canada nje ya Bar Ritz PDB.|thumb|Kira Kosarin picha katika Montreal, Quebec, Canada nje ya Bar Ritz PDB. Kira Kosarin (amezaliwa 7 Oktoba 1997) ni mwigizaji, mwimbaji na dansa wa Marekani ambaye alichukua sehemu ya Phoebe kwenye mfululizo wa ThunderMan pia aliigiza kwenye One Craizy Cruise na Light as a Feather.
767 KK
Makala hii inahusu mwaka 767 KK (kabla ya Kristo).
Kisurbakhal
Kisurbakhal ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wasurbakhal. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kisurbakhal imehesabiwa kuwa watu 7890. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kisurbakhal iko katika kundi la Kinilotiki.
Mto Mugera (Burundi)
unapatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).
Silvina Ocampo
thumb|Silvina Ocampo Silvina Inocencia Ocampo Aguirre (Buenos Aires, 28 Julai 1903 - ibidem, 14 Desemba 1993) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Argentina.
Mto Mugera (Burundi)
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Hakasia
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mkoa wa Hakasia thumb|right|300px|Mahali pa Hakasia [[Russia]] left|70px Hakasia (Kirusi: Хакасия) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Abakan.
Hassan
Hassan ni jina la:
766 KK
Makala hii inahusu mwaka 766 KK (kabla ya Kristo).
Kima-Manda
Kima-Manda (pia Kisauk) ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wama-Manda. Mwaka wa 2011 idadi ya wasemaji wa Kima-Manda imehesabiwa kuwa watu 1500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kima-Manda iko katika kundi la Kifinisterre.
Eneo bunge la Gatanga
Eneo bunge la Gatanga ni mojawapo ya Majimbo ya Uchaguzi ya Kenya. Jimbo hili ni moja kati ya majimbo saba ya uchaguzi ya Kaunti ya Murang'a. Lina wodi saba ambazo zote zimo katika baraza la Kaunti.
Historia
Jimbo hili lilianzishwa wakati wa uchaguzi mkuu wa 1988 kutokana na kugawanywa kwa jimbo la Kandara kutengeneza majimbo mawili.
Tarafa
Jimbo hili lina tarafa mbili za utawala: Gatanga na Kakuzi, ambayo ilianzishwa mnamo 2002.
Jabari (maana)
Jabari ni jina la:
Rüdiger Nehberg
alt=Picha ya Rudiger Nehberg mwaka 2007|thumb|Picha ya Rudiger Nehberg mwaka 2007 Rüdiger Nehberg, (4 Mei 1935 – 1 Aprili 2020) alikuwa ni mwanaharakati wa haki za binadamu kutoka Ujerumani, mwandishi na mtaalamu wa kuishi(Kiin. Survival expert). Alikuwa mwanzilishi na mwenyekiti wa shirika la kupinga ukeketaji kwa wanawake liitwalo TARGET, na pia mwenyekiti wa mashirika ya Friends of Peoples Close to Nature and Rettet den Regenwald (Save the Rainforest). . Aliishi Rausdorf karibu na Hamburg, Ujerumani. Nehberg anajieleza kama mpinzani (Kiin. maverick) na mtu asiyekuwa na ishara ya Unajimu, kanisa wala nywele.
Maisha na kazi
Nehberg alizaliwa Bielefeld. Baada ya masomo, Nehberg alianza kwa kuwa mpishi wa keki kama biashara, lakini alizidi kuhamishia mawazo yake kuelekea kwenye kuishi nje (Kiin. Outdoor survival). Akayauza maduka yake matatu ya mikate na kisha kuishi kwa vitabu vyake na fasihi.
Mnamo 1972, akiwa na rafiki zake wawili, ambapo mmoja aliuwawa katika shambulizi la kushitukiza, Nehberg akawa miongoni mwa watu wa kwanza kusafiri kwenye urefu wa mto Naili ya bluu kwa kutumia mtumbwi uliotengenezwa nyumbani. Tangu 1980, amejihusisha na kulinda masilahi ya kabila la Yanomami lenye watu wa asili ya bara la Amerika. Kupitia bishara yake ya "The Tree", iliyohusisha kuvuka bahari ya Atlantiki kwa kutumia mti wa Msonobari mwaka 2000, alichangia kabila la Wayanomami kupatiwa hifadhi iliyolindwa.
Zinduo
thumb|388x388px|Zinduo ya tarakilishi kwenye [[Linux.]] Katika utarakilishi, zinduo (kwa Kiingereza: booting au boot) ni mchakato wa kuzindua tarakilishi.
Kuna aina mbili za zinduo:
Delfina Bunge
Delfina Bunge de Gálvez (Buenos Aires, 24 Desemba 1881 - Alta Gracia, 30 Machi 1952) alikuwa mwandishi na mshairi kutoka nchi ya Argentina.
Kizaghawa
Kizaghawa ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad na Sudan inayozungumzwa na Wazaghawa. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kizaghawa nchini Chad imehesabiwa kuwa watu 87,000. Pia kuna wasemaji 75,000 nchini Sudan (2000). Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kizaghawa iko katika kundi la Kisahara-Mashariki.
791 KK
Makala hii inahusu mwaka 791 KK (kabla ya Kristo).
Mgongo kati wa Bahari Hindi
thumb|Ramani ya Mgongo Kati wa Bahari Hindi. Mgongo kati wa Bahari Hindi (kwa Kiingereza: Central Indian Ridge) ni safu ya milima chini ya maji ya Bahari Hindi yenye mwelekeo kutoka kusini hadi kaskazini.
Mpangilio wa kijiolojia
Sawa na migongo mingine kati ya bahari huo umetokea pale ambako mabamba ya gandunia yaani mapande ya ganda la Dunia hukutana chini ya bahari. Kwenye mstari ambako mabamba hayo yanakutana kuna ufa unaoruhusu kupanda juu kwa magma na lava kutoka koti ya Dunia kama mstari wa volkeno chini ya maji. Miamba hiyo kwenye hali ya kiowevu inaganda inapotoka nje na kuingia katika maji ya bahari, hivyo kujenga safu ndefu ya milima.
Kigor
Kigor ni lugha ya Kinilo-Sahara nchini Chad inayozungumzwa na Wagor. Mwaka wa 2006 idadi ya wasemaji wa Kigor imehesabiwa kuwa watu 87,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kigor iko katika kundi la Kibongo-Bagirmi.
Mgongo kati wa Bahari Hindi
Mpangilio wa kijiolojia
Mabamba hayo yanatawanya kwenye mgongo kati wa Bahari Hindi yakiachana kila mwaka mnamo milimita 30-50.
Paulo Wu Juan
(Xihetou, 1838 hivi - Xiaoluyi, 29 Juni 1900) alikuwa mlei wa China aliyefia Ukristo wakati wa Uasi wa Mabondia.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000.
Mto Mugitanga
unapatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Maporomoko ya Huangguoshu
thumb|Maporomoko yalivyo. Maporomoko ya Huangguoshu ni mojawapo ya maporomoko maarufu yenye maajabu zaidi duniani. Maporomo ya Huangguoshu yanapatikana bara la Asia nchini China: ni mojawapo ya maporomoko 18 yanayopatikana huko China sehemu inayoitwa Guizhou.
Asili ya neno Huangguoshu ni matunda ya kimanjano yanayopatikana hasa huko China.
Onesmo Michael Kyauke
Onesmo Michael Kyauke (amezaliwa wilaya ya Rombo, mkoa wa Kilimanjaro, Tanzania, 22 Agosti 1974) ni mwanasheria wa Mahakama Kuu kwa zaidi ya miaka kumi.
Elimu
Onesmo alianza elimu yake katika Shule ya Msingi Mbalangasheni kuanzia mwaka 1982 hadi 1988 na kwenda Shule ya Same kwa Elimu ya sekondari ya kidato cha kwanza hadi cha nne mwaka 1989 hadi 1992. Alijiunga na Shule ya sekondari ya Galanos mwaka 1993 hadi 1995 masomo ya kuhitimu Elimu ya sekondari ya kidato cha sita. Mwaka 1997 Onesmo alijiunga na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kwa masomo ya Shahada ya Sheria (LL.B) na kuhitimu mwaka 2000. Katika awamu ya pili Onesmo alijiunga tena na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kwa masomo ya Shahada ya Sheria ya Kibiashara na Utaalamu katika Sheria za Benki (LL.M) mwaka 2001 hadi 2003. Mwaka 2010 Onesmo alijiunga tena na Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kwa awamu ya tatu ya masomo ya Sheria ya Ushindani na kutunukiwa Shahada ya Uzamivu (Ph.D) katika Sheria ya Ushindani mwaka 2015.
Uzoefu katika Sheria
Amekuwa mzoefu katika kesi za madai. Eneo muhimu la utaalamu wa Dk Onesmo ni katika sheria ya Benki, Sheria ya Kazi, Sheria ya Ushindani, Sheria ya Ardhi, Sheria ya Mali, Usuluhishi, Sheria ya Ufilisi, uandishi wa sheria na utafiti wa kisheria.
Amefanya utafiti wake wa uzamivu juu ya sheria ya ushindani na kwa hiyo, ana ujuzi na uzoefu mkubwa wenye nguvu katika eneo hili. Dk Onesmo amefundisha katika Shule ya Sheria ya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam kama Mhadhiri kuanzia 2005 hadi Mei 2017.
Kuhusu E-Law
Maktaba ya E-Law ni maktaba ya sheria ya mtandaoni inayotoa ufikiaji wa sheria za Tanzania. Inachapisha taarifa za kisheria ambazo zinajumuisha hasa sheria za kesi kutoka Tanzania, Miswada na Sheria za Bunge, sheria tanzu, Gazeti la Serikali, vitabu vya sheria za kielektroniki, karatasi za utafiti na nyaraka zingine zinazohusiana na sheria.
E-Law ambayo ilianzishwa na Kyauke mwaka 2014 inakusudia kusaidia usimamizi wa haki nchini Tanzania na kwingineko. E - Sheria iko wazi kwa wataalamu wa sheria wakiwemo Majaji, Mahakimu, Mawakili wa Serikali, Mawakili, Wanafunzi wa Sheria na umma kwa ujumla. Kwa hakika, hutoa nyenzo za kisheria zinazohitajika kwa madhumuni ya utafiti, hakiki, utafiti wa kibinafsi na pia kutumika katika mahakama.
Tunaweza kukuhakikishia kwa fahari kwamba maelezo ya kisheria sasa yanapatikana kwenye dawati lako au unapohama; kwa hivyo, unapaswa kutumia muda mchache kutafiti na kuwa na muda zaidi wa kuzingatia kuunda hoja zako.
Ujuzi
Onesmo ni mbobezi katika maswala mbalimbali yanayohusiana na Tarakilishi ikiwemo kuchambua taarifa zinazohusiana na tekinologia (Information technology) IT
Uzoefu katika Siasa
Kyauke ni moja kati ya wajumbe wa Baraza la Ushindani (Fair Competition Tribunal FCT) kwa mujibu wa kifungu cha 83(2)(b) cha Sheria ya Ushindani (The Fair Competition Act), aliyeteuliwa 20 Juni, 2021 na Raisi wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Samia Suluhu Hassan.
Magdalena Du Fengju
(Du, 1881 hivi - Du, 29 Juni 1900) alikuwa mwanamke wa China aliyefia Ukristo wakati wa Uasi wa Mabondia.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000.
Sikukuu yao huadhimishwa tarehe 9 Julai, lakini ya kwake mwenyewe tarehe ya kifodini chake.
790 KK
Makala hii inahusu mwaka 790 KK (kabla ya Kristo).
Orodha ya mito ya wilaya ya Rukungiri
Orodha ya mito ya wilaya ya Rukungiri inataja kwa mpangilio wa alfabeti baadhi tu ya mito ya eneo hilo la Uganda magharibi.
764 KK
Makala hii inahusu mwaka 764 KK (kabla ya Kristo).
Lemuri-spoti
Lemuri-spoti (kutoka Kiingereza: sportive lemur) ni spishi za lemuri wa jenasi Lepilemur, jenasi pekee ya familia Lepilemuridae. Kama lemuri wote wanatokea Madagaska tu. Lemuri hawa ni wakubwa kiasi na wana manyoya kahawiakijivu kuelekea mekundu mgongoni na meupenjano chini. Urefu wa mwili wao ni sm 30-35 na mkia una urefu sawa. Uzito wao ni hadi g 900. Wana safu ya seli kama kioo (tapetum lucidum) mbele ya retina inayoakisi mwanga, kwa hivyo macho yao yana mng'ao (eyeshine). Hula majani hasa.
Mto Kasenyi (Kabarole)
unapatikana katika wilaya ya Kabarole, magharibi mwa Uganda.
Jamhuri Jazz Band
ilikuwa bendi ya muziki wa dansi kutoka Dar es Salaam, Tanzania. Bendi ilianzishwa katika miaka ya 1950 hivi.
Historia na mtindo wa uimbaji
thumb|Kutoka kushoto kwenda kulia: Mbaruku Hamisi, Abdallah Hatibu, Zuheni Mhando thumb|Kutoka kushoto kwenda kulia: Yusuf Mhando, Joseph Bagabuje, Rajabu Khalfani Bendi hii ilianza kwenye miaka ya 50 ikiwa ikijulikana kama Yanga Nyamwezi Band, Kiukweli ilikuwa ni Young Nyamwezi Band, bendi iliyokuwa imetengenezwa kwa ajili ya Vijana toka Tabora waliokuja kukata mkonge katika mashamba ya mkonge yaliyokuweko Tanga miaka hiyo. Na baada ya Uhuru ikajulikana kama Jamhuri Jazz Band, kifupi JJB japo kifupi hicho baadaye kilidaiwa kuwa kilikuwa kifupi cha jina mwenye bendi Joseph Bagabuje.
Wakati wa uhai wa Jamhuri Jazz bendi Tanga kulikuwa kuna waka moto kwa vikundi maarufu katika Afrika ya Mashariki kuwa vyote katika mji huo. Atomic Jazz, Amboni Jazz, Lucky Star, Black Star. Kwa vyovyote Tanga ulikuwa mji wa starehe wakati huo, hasa kwa kufuatia kuwa kulikuweko na bendi nyingine ambazo hazikuwa maarufu labda kutokana na aina ya muziki zilizokuwa zinapiga. Kama vile ile bendi ya Magoa The Love Bugs ambayo ndiyo hatimaye ilikuja kuwa The Revolutions na sasa Kilimanjaro Band.
765 KK
Makala hii inahusu mwaka 765 KK (kabla ya Kristo).
Mivigha
Mivigha ni sherehe zinazofanywa na makabila mbalimbali kwa lengo au tukio maalumu la kabila husika.
Sherehe hizo mara nyingi huambatana na matukio mbalimbali kulingana na jamii husika, kwa mfano kucheza ngoma ya kabila husika.
Mfano wa mivigha ni sherehe za jando na unyago zinazofanywa na jamii mbalimbali kwa namna tofautitofauti kwa madhumuni au kusudi la kuwafundisha na kuwaasa vijana katika maisha yao ya kila siku.
Mara nyingi katika jamii za Kiafrika, hasa Tanzania, neno "jando" linahusisha malezi kwa vijana (wanaume) na "unyago" linahusisha malezi kwa vijana (wanawake) ingawa yapo baadhi ya makabila, ambapo maneno hayo yanahusishwa kama ni mafunzo kwa wote, bila kujali vijana wa kiume au wa kike.
Jando na unyago huhusisha kuingia kwa mwanajamii kwenye kundi la watu wa aina fulani kutoka kundi la aina nyingine. Mfano harusi, kutawazwa chifu n.k.
Katika sherehe hizi pia mtu hutolewa kutoka kundi la watoto na kuingia kundi la watu wazima.
Katika mivigha kuna wahusika wa aina kuu tatu: (i) Mtendaji/Watendaji - Ni wale wote wanaoshiriki kutenda ile dhana ya kuwatoa watu kutoka kundi moja kwenda kundi lingine. (ii) Watendwa - Ni wale wanaoingia kutoka kundi moja kwenda lingine. Hawa ndio ambao vitendo vinafanyika juu yao ili waone na wajifunze na ikiwezekana wavifanyie utekelezaji. (iii) Waangaliaji - Ni wale wanaoangalia mambo yanayotendeka bila wao kushiriki katika kucheza au kuimba au kutoa mafunzo. Wao wanaangalia tu.
Jamii nyingi za Kiafrika, hasa Tanzania, inaamini kwamba mivigha ina umuhimu mkubwa katika jamii zao. Umuhimu ni:
Kimaiani
Kimaiani ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamaiani. Mwaka wa 2003 idadi ya wasemaji wa Kimaiani imehesabiwa kuwa watu 3040. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaiani iko katika kundi la Kipihom.
Mto Kasenyi (Rukungiri)
unapatikana katika wilaya ya Rukungiri, magharibi mwa Uganda.
Kalmykia
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mkoa wa Kalmykia thumb|right|300px|Mahali pa Kalmykia [[Russia]] left|70px Kalmykia (Kirusi: Калмыкия) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Elista.
Mto Ngemambili
ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Ruvuma.
Ingushetia
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mkoa wa Ingushetia thumb|right|300px|Mahali pa Ingushetia [[Russia]] left|70px Ingushetia (Kirusi: Ингушетия) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Magas. Mji mkubwa wake ni Nazran.
Kimailu
Kimailu ni lugha ya Kivuka-Guinea Mpya nchini Papua Guinea Mpya inayozungumzwa na Wamailu. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kimailu imehesabiwa kuwa watu 8500. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimailu iko katika kundi lake lenyewe la Kimailuan.
Karachaevo-Cherkesia
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mkoa wa Karachaevo-Cherkesia thumb|right|300px|Mahali pa Karachaevo-Cherkessia [[Russia]] left|70px Karachaevo-Cherkessia (Kirusi: Карачаево-Черкесия) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Cherkessk.
Mto Mukaserera
Maji yake huelekea Ziwa Tanganyika, Mto Kongo na hatimaye Bahari ya Atlantiki.
Waisukha
Waisukha ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya, hasa kaunti ya Kakamega.
Eneo bunge la Gatundu Kaskazini
Eneo bunge la Gatundu Kaskazini ni mojawapo ya Majimbo 290 ya Uchaguzi nchini Kenya. Jimbo hili ni moja kati ya majimbo kumi na mawili ya uchaguzi katika Kaunti ya Kiambu.
Lina wodi nne ambazo zote zinatawaliwa na baraza la Kaunti.
Mto Ngunguta
ni kati ya mito ya mkoa wa Ruvuma (Tanzania Kusini) ambayo maji yake yanaishia katika bahari Hindi kupitia mto Ruvuma.
Diski Gandamize
thumb|402x402px|Mfano wa Diski Gandamize. Diski Gandamize (kwa kifupi: DIGA; pia: Diski Songamano ; kwa Kiingereza: Compact Disc; kifupi: CD) ni kifaa cha kutunzia data katika utarakilishi, inayotumika hasa kuandika, kutunza au kucheza sauti, video au data nyingine kwenye hali ya kidijiti.
Wanyala
Wanyala ni kati ya koo kubwa za Waluhya (Abaluhya) katika magharibi ya Kenya na mashariki-kusini ya Uganda kwenye mitelemko ya mlima Elgon. Eneo lao katika Kenya ni hasa kaunti ya Busia.
Roger Dubuis
Roger Dubuis ni kampuni ya kutengeneza saa za anasa kwa wanawake na wanaume huko Geneva, Uswisi.
Kampuni hii ilianzishwa na Roger Dubuis na Carlos Dias mwaka 1995. Mwaka 2008 kampuni hii ilichukuliwa na kampuni ya Richemont.
Zile za Roger Dubuis ni saa zinazotengenezwa kwa kuchanganya mitindo ya asili na ubunifu wa pekee unaojionyesha zaidi kwenye matoleo ya Excalibur and Velvet.
Hivi karibuni kampuni hii imekuwa ikitengeneza saa zinazotokana na michezo ya magari kwa ushirikiano na kampuni za Lamborghini Squadra Corse na Pirelli.
Paulo Wu Wanshu
(Xihetou, 1884 hivi - Xiaoluyi, 29 Juni 1900) alikuwa mvulana wa China aliyefia Ukristo wakati wa Uasi wa Mabondia.
Papa Yohane Paulo II alimtangaza mtakatifu pamoja na wengine 119 tarehe 1 Oktoba 2000.
Urafiki Jazz Band
ilikuwa bendi ya muziki wa dansi kutoka Dar es Salaam, Tanzania. Bendi hiyo ilianzishwa mwaka 1970 ikiwa inamilikiwa na kiwanda cha nguo cha Urafiki kilichokuwa Ubungo.
Historia na mtindo wa uimbaji
Katika zama hizi ukisikia neno ‘kuchakachua’ maana yake huwa kufanya jambo ambalo si halali au sahihi. Lakini neno ‘Chakachua’ katika miaka ya 70 na 80 lilikuwa na maana ya mtindo wa bendi maarufu wakati huo, na neno hilo lilitokana na mtindo wa bendi hiyo iliyokuwa inapiga mtindo iliyouita Mchakamchaka, neno lililofupishwa na wanamuziki wa bendi hii na kuitwa ‘Chaka Chuwa’. Huo ndio mtindo maarufu uliokuwa ukitumiwa na bendi ya Urafiki Jazz Band.
Bendi hii ilianzishwa mwaka 1970 ikiwa inamilikiwa na  kiwanda cha nguo cha Urafiki kilichokuwa Ubungo. Jina rasmi la kiwanda hicho lilikuwa ni Friendship Textile Mill. Kiwanda kilijengwa kwa msaada wa Jamhuri ya Watu wa China na kwa urafiki huo kilipewa jina la Friendship Textile. Bendi ilianzishwa ili kutangaza bidhaa hasa Khanga na Vitenge za kiwanda hiko kwani wakati huo kulikuwa na viwanda vingine kadhaa vya nguo nchini kama vile Mwatex, Mutex, Kiltex, na kadhalika.
Meneja Mkuu wa kiwanda cha Urafiki Bw. Joseph Rwegasira aliubariki mpango huo wa kuanzishwa bendi ya dansi ya kiwanda na hivyo aliidhinisha malipo ya hundi ya Shs. 50,000/= kununulia seti ya vyombo vya muziki kutoka katika duka la Dar Es Salaam Music House ambalo mpaka leo lipo katika mtaa wa Samora Avenue Dar Es Salaam.
Uongozi wa kiwanda ulimuajiri muimbaji Juma Mrisho Feruzi aliyekuwa maarufu kwa jina la Ngulimba wa Ngulimba na kumpa jukumu la kutafuta wanamuziki kwa ajili ya bendi hii. Ngulimba alichukua wapigaji watano kutoka Orchestre African Qillado, bendi ambayo aliipigia kabla ya kujiunga na Urafiki. Wanamuziki aliowachukua walikuwa ni Michael Vincent Semgumi mpiga gitaa la Solo, Ayoub Iddi Dhahabu mpiga gitaa zito la Bass, Abassi Saidi Nyanga mpulizaji wa Tenor Saxophone na Fida Saidi mpulizaji wa Alto Saxophone.
Wanamuziki wengine walikuwa tayari waajiriwa wa kiwanda cha Urafiki  kama vile Juma Ramadhani Lidenge mpiga gitaa la Second Solo, Mohamed Bakari Churchil aliyepiga gitaa la rhythm, Ezekiel Mazanda pia alipiga rhythm, Abassi Lulela  kwenye Besi, Hamisi Nguru  Muimbaji, Mussa Kitumbo  Muimbaji, Cleaver Ulanda  Muimbaji, Maarifa Ramadhani kwenye Tumba, Juma Saidi mpiga maraccass na Hamisi Mashala  mpiga ngoma. Hilo ndilo lilikuwa kundi la kwanza la Urafiki Jazz Band. Mtindo walioanza nao Urafiki ulijulikana ‘Mchaka Mchaka’ na baadaye ukabadilika na kuwa ‘Chaka Chua’ na hatimaye wakati bendi inaelekea ukingoni mwa uhai wake walipiga mtindo wa ‘Pasua’ na ‘Patashika’.
Katika uhai wake bendi ya Urafiki ilipitiwa na wanamuziki wengi waliokuwa maarufu wakati huo na wengine kuja kuwa maarufu baadaye,  wakiwemo Gideon Banda mpuliza saxophone kutoka Morogoro Jazz, Thobias Cosmas Chidumule na Frank Mahulu ambao walikuwa  waimbaji waliotokea Western Jazz Band waliingia mwaka 1973 na kuongeza nguvu katika safu ya uimbaji.
Baadaye wapiga trampeti Mkali na Hidaya kutoka Morogoro walijiunga wakifuatana na Ali Saidi alietokea Cuban Marimba akipiga gitaa la kati (rhythm) na baadaye mwaka 1975, Mganga Hemedi kutoka Tanga, akitokea Atomic Jazz, nae alijiunga na kuwa upande wa solo na rhythm.
Urafiki Jazz Band ilirekodi nyimbo zaidi ya mia tatu zilizoelezea siasa, mapenzi, nasaha na mafundisho na pia kukosoa. Baadhi ya nyimbo zake za siasa zilizopata umaarufu ni kama zile Mwenyekiti Nyerere, Mauaji ya Soweto, Jembe na Panga na kadhalika. Mwaka 1975 Bendi ilishiriki katika mashindano ya bendi za muziki wa dansi yaliyofanyika kwenye viwanja vya Mnazi Mmoja, Dar Es Salaam na kushika nafasi ya tatu, hili lilimuwezesha Juma Mrisho Ngulimba wa Ngulimba, kama Kiongozi wa Urafiki kupata nafasi ya kusindikizana na bendi ya Afro 70 kwenda Nigeria kwenye maonyesho ya mtu mweusi yaliyofanyika huko. Urafiki Jazz band haipo tena lakini hakika nyimbo zake bado zinapendwa na kuna vikundi vya vijana vimeanza kurudia nyimbo hizo kwa staili mpya, na hata tungo zake nyingine zikisikika katika mtindo wa taarab.
Ajali ya gari na kufa kwa bendi
thumb|Urafiki Jazz Band enzi yao. Bendi ya Urafiki ikiwa katika hali yake ya uchanga mwaka 1970 ilipata ajali ya gari, wakati kundi zima likitoka katika onyesho huko Chang’ombe, gari lao aina ya Volkswagon Kombi liligonga mti maeneo kona ya Kigogo na Msimbazi Mission. Baadhi ya wanamuziki waliumia sana na gari lao, likawa halifai kabisa. Wapigaji walioumia walikuwa ni Hamisi Mashala – Drummer Boy - alivunjika mguu, Mohamed Bakari Churchil aliumia kichwani na kushonwa nyuzi kadhaa, na pia Ayoub Iddi Dhahabu na Maarifa Ramadhani walipata maumivu makali kwa ndani mwilini.
Bendi ilisimamisha maonyesho yake kwa muda hadi wanamuziki wake walipopata nafuu na kuanza maonyesho tena. Hali ya ajali ile ilileta fikra mbaya kwa wanamuziki hao na wapenzi wao na ilionekana kana kwamba kulikuwa na mkono wa mtu katika ajali ile. Juma Mrisho ‘Ngulimba’ alitunga wimbo ‘Nimekosa Nini Jama’, wimbo ulioelezea kadhia hiyo. Katika kipindi hiki dhana ya ushirikina ilitawala sana katika bendi mbalimbali. Vifo vya wanamuziki mara nyingi vilihusishwa na upinzani katika bendi. Kufikia miaka ya ‘80’ kati bendi ya Urafiki ikawa inasua sua kutokana na uchakavu wa vyombo na Menejimenti iliyokuwepo wakati huo haikuwa tayari kutoa pesa kununulia vyombo vipya. Bendi ya Urafiki ilifikia tamati katika miaka ya ‘80’ kati kati na bendi hiyo ikatoweka katika anga za muziki na kubaki historia.
Adygea
thumbnail|right|280px|Sehemu ya mkoa wa Adygea thumb|right|300px|Mahali pa Adygea [[Russia]] left|70px Adygea (Kirusi: Адыгея) ni jina la kutaja mkoa ulioko nchini Russia. Mji mkuu wake ni Maykop.
763 KK
Makala hii inahusu mwaka 763 KK (kabla ya Kristo).
Mto Mugogo (Ruyigi)
ni jina la mto na la korongo vinavyopatikana katika mkoa wa Ruyigi (mashariki mwa Burundi).
KUSOTU
Data za KUSOTU haziwezi kubadilika baada ya utengenezaji wa kifaa cha kutunzia hiki. Hivyo KUSOTU inatumika kutunzia data za programu zinazobadilika kwa nadra.