cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kisumwa
43 Kijiji cha Kwibuse 245 Bossi 246 Kisogoti 247 Kwibuse 248 Nyangabi 249 Kukona 250 Nyabirima
44. Kijiji cha Marasibora 251 Kamba 252 Mlimani 253 Senta 254 Karama 255 Kyangera 256 Isuti 257 Rengo
Historia
Kata ya kisumwa ina historia yake iliyojikita katika nyanja zote za jamii, siasa, utamaduni na uchumi kama ifuatavyo.
Kisiasa jamii hii ilikuwa na watawala walioitwa "Wakama" na "Wangwana".
Miaka ya 1940 kijiji cha Nyanchabakenye kilikuwa pori: wanyama wakali waliishi humo, hususani katika mwambao wa milima ya Kyabhinyonyi na katika kijiji hiki inaaminika kuwa kuna jamii ya Wakurya waitwao Wakenye ndio waliokuwa wanaishi kwenye miteremko ya milima ya Kyabhinyonyi.
Kufikia mwaka 1962 kuliandaliwa mkakati wa kupata maji, hivyo serikali ya kipindi hicho ikaridhia kuchimba lambo katika kijiji hicho, jambo ambalo lilisababisha Wakenye wakakimbia na kupata jina la Nyanshabhakenye ambalo baadae lilitoholewa na kuwa Nyanchabakenye.
Megumu Tamura
Megumu Tamura (田村 恵; 10 Januari 1927 - 8 Oktoba 1986) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Kisumwa
Historia
Maana ya neno Nyansha kwa mujibu wa lugha ya Kikurya ni "Ziwa" Bhakenye hawa ni jamii ya Wakurya.
Megumu Tamura
Tamura alicheza kwa mara ya kwanza katika timu ya taifa ya Japani tarehe 7 Machi 1951 dhidi ya Uajemi. Tamura alicheza Japani katika mechi 3.
Esenler
ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Istanbul kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.
Kisumwa
Historia
Mwaka 1990 Wasimbiti waliingia kwenye vita baina ya Wajaluo kuhusu ardhi; vita hivyo vilisababisha madhara ya kijamii na ya kiuchumi na vita hivyo viliua mtu mmoja wa Wasimbiti.
Uchumi
Kata hii imejaliwa kuwa na mto mkubwa ambao haukauki maji yake miaka nenda rudi: mto huo ni mto Mara.
Jamii ya wakazi wa kata ya Kisumwa ni wakulima na wafugaji. Zamani mazao waliyokuwa wakilima yalikuwa ni ulezi ambao ulikuwa ukitumika kama chakula lakini pia ulitumika kama mahari kwa ajili ya kuoa. Baadae walianza kulima mazao mengine kama mtama, mahindi, mihogo na sasa mpunga. Jamii hii haikuwa na zao maalumu la biashara hapo awali mpaka zao la mpunga lilipoanzishwa ndio likawa zao la biashara. Jamii hii iliendelea kufanya biashara ya kubadilishana bidhaa kwa bidhaa. Mfano mtu aliweza kubadilishana ng'ombe kwa mbuzi au kondoo. Ukiwa na kondoo au mbuzi wanne uliweza kupewa mtamba ila ulipokuwa na mbuzi au kondoo watatu uliweza kupewa ndama dume la ng'ombe.
Kwa sasa kata ya Kisumwa imeanza kujishughulisha na kilimo cha zao la alizeti kama zao la biashara: lengo kubwa la zao hili na mwanzilishi wake katani hapo ni kuweza kuondoa umaskini uliokithiri katani kwani kaulimbiu inayotumika ni "lima alizeti tokomeza kukata miti kwa uchomaji wa mkaa".
Pia kiwanda kikubwa kinajengwa katika kijiji cha Nyanchabakenye chini ya Mkurugenzi wa Zanziba & Nyihita Co. Ltd.
Utamaduni
Utamaduni wa jamii hii ulijikita kwenye tohara na ukeketaji.
Kuhusu historia ya ukeketaji katika jamii ya watu wa kata ya Kisumwa inaaminika kuwa tangu miaka ya 1700 Wakurya walianza kuwakeketa mabinti zao. Zoezi hili liliendana na miiko ya jamii hii kwa kuamini kuwa ili binti aweze kuitwa mtu mzima lazima aweze kukeketwa. Ilipotokea binti kukeketwa tayari binti alikuwa na sifa ya kuweza kuchumbiwa, tayari kwa kuolewa.
Sambamba na hilo kulitokea ugonjwa wa kujikuna sehemu za siri hususani kwenye kinembe. Ugonjwa huo ulikuwa tishio kwa jamii ya Wakurya: ndipo wakajaribu kufanya uchunguzi wa kipi kifanyike ili kuweza kukomesha ugonjwa huo, ndipo walipojaribu kukata kinyama hicho cha kwenye sehemu za siri za mwanamke mgonjwa na ugonjwa huo ulikoma kabisa kwa mhusika. Hivyo jamii ilikubaliana ili kuondoa tatizo hili ni lazima kila mtoto wa kike aweze kukeketwa.
Njia zilizotumika kuhamasisha jamii hii kukeketa watoto wao wa kike ni pamoja na majina ya kashfa kama Omosaghane na pale ilipotokea binti akajifungua bila kukeketwa ailiitwa "Irikunene". Lakini pia ilipogundulika kuwa mwanamke hajakeketwa alitakiwa kufanyiwa hivyo, hata kama angekuwa mkubwa, maana ilifikia hatua jamii ya Wakurya wakaanza kuoa kwa jamii ya Wajaluo ambao walikuwa hawakeketi. Hivyo ili kuruhusu mwanamke kufanya matambiko ya watoto wake, ikiwemo tohara kwa watoto wa kiume, alitakiwa mama afanyiwe tohara.
Katika suala zima la vita Wasimbiti walikuwa wakienda katika pango lililoko mlima wa Kyabhinyoni (pango lililokuwa maarufu kwa jina la Kyabhosongo) kwa lengo la kuchukua sumu ya kuweka kwenye mishale yao. Inaaminika kuwa mlango uliokuwa na uwezo wa kuingia katika pango hilo ni Wakehenge kwa sharti la kutotembea na binti ambaye hajakeketwa.
Ibada za jamii ya Wasimbiti waishio kata ya Kisumwa zimeendelea kuwepo kulingana na matukio. Ibada iliyohusu suala zima la kilimo walikuwa wanakuta milango yote minane (8) yaani Nyabhananta kujadili mustakabali wa mvua katika jamii hiyo.
Ziwa
thumb|250px|[[Ziwa Tanganyika ni kati ya maziwa makubwa ya dunia (picha kutoka angani ya 1985]]thumb|250px|Ziwa katika Bariloche ([[Argentina)]] thumb|250px|Ziwa dogo milimani ya [[Ufaransa]] thumb|250px|[[Ufini inajulikana kama "Nchi ya Maziwa Maelfu". ]]
Mara nyingi mito inaingia au kutoka katika ziwa.
Maziwa mengi yana maji matamu kama maziwa makubwa ya Afrika ya Mashariki kwa mfano Viktoria Nyanza au Ziwa Nyasa au maziwa makubwa ya Amerika Kaskazini.
Lakini kuna pia maziwa yenye maji ya chumvi kama Bahari ya Chumvi kati ya Yordani na Israel au Bahari ya Kaspi kati ya Urusi na Uajemi.
Josefa Francisco
Josefa "Gigi" Francisco (1954 - 22 Julai 2015) alikuwa mtetezi wa usawa wa kijinsia, haki ya kijamii, na haki za wanawake kutoka Ufilipino. Alichangia programu nyingi za kupunguza unyanyasaji wa usawa na kufanya utafiti juu ya vipengele vingi vya usawa kwa wanawake. Gigi alifanya kazi kwa karibu na Umoja wa Mataifa katika miradi mbalimbali.
Kazi
Kupitia ufundishaji na uandishi wake, alianzisha uzoefu wa kiufundi, maono na harakati za kijamii kwa kizazi kipya. Aliwahi kuwa mwanachama wa ISIS International kuanzia mwaka 1998 hadi 2002. Shirika linafanya kazi juu ya haki za wanawake Kimataifa. Baadaye, alijiunga na taasisi ya Wanawake na Jinsia (WAGI) kama mkurugenzi mtendaji wa shirika. Shirika hilo limekuwa likifanya kozi mbalimbali za mtandaoni kuhusu haki za wanawake. Alikuwa mwanachama wa Shirika la Mibadala ya maendeleo kwa Wanawake katika Enzi Mpya, iliyofupishwa kama DAWN. Shirika hilo linafanya kazi ya kueneza sauti na mitazamo ya wanawake kutoka kanda ya kusini duniani kote. Alihudumu kama mratibu wa kimataifa wa shirika. Umoja wa Mataifa na DAWN zilifanya kazi pamoja katika eneo la Asia-Pasifiki chini ya uongozi wa Gigi.
Alifanya kazi kama mkuu wa idara ya Mafunzo ya Kimataifa katika Chuo cha Miriam, akifanya kazi ya kukuza uongozi wa wanawake. Alifanya utafiti muhimu kuhusu umaskini, jinsia, maendeleo na harakati za utetezi wa haki za wanawake.
Yosefu Cho Yunho
(alifariki Tiyen-Tiyon, 23 Desemba 1866) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Karekista huyo na wafiadini wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba, lakini ya kwake mwenyewe tarehe 23 Desemba.
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Upendo safi
Upendo safi ni suala la teolojia ya Kikristo lililotolewa hasa baada ya Watulivu kukataliwa na Kanisa Katoliki, na baadhi yao kupunguza ukali wa msimamo wao. Hata hivyo walihukumiwa tena kwa uzushi.
Utulivuupande
Kosa kuu la huo Utulivuupande lilikuwa kufundisha kwamba, katika hali ya sala kamili ya kumiminiwa, mtu anaingia aina ya maangamizi matimilifu, ambapo yuko mbele ya Mwenyezi Mungu akikubali matakwa yake matakatifu, asijali kuokoka wala kulaaniwa.
Biblia ya Kikristo
Biblia ya Kikristo ni mkusanyo wa maandiko matakatifu ya Ukristo. Maandiko hayo mbalimbali yanaitwa tangu zamani sana "vitabu" tu, inavyomaanishwa na neno la Kigiriki βιβλια, "biblia" ambalo ni wingi wa neno "biblos" yaani "kitabu".
Hutofautishwa na Tanakh ambayo ndiyo maandiko matakatifu ya dini ya Uyahudi na ambayo pengine inatajwa kwa jina lilelile la "Biblia", hasa katika matoleo ya Biblia ya Kiebrania. Vitabu vyake vimo katika sehemu ya kwanza ya Biblia ya Kikristo kwa jina la "Agano la Kale".
Biblia ya Kikristo hugawiwa sehemu mbili ambayo ni Agano la Kale na Agano Jipya. Agano la Kale lina maandiko yaliyoandikwa kabla ya Yesu Kristo na vitabu vya Agano Jipya viliandikwa baada yake.
Upendo safi
Utulivuupande
Hivyo wajibu wa tumaini la Kikristo ulipuuzwa, kwa kusahau kwamba kujinyima hamu ya wokovu ni sawa na kujinyima upendo wenyewe unaotuelekeza kumtukuza Mungu milele. Maagizo yake kuhusu tumaini na upendo hayapingani, bali yanaimarishana. Kwa njia ya tumaini tunatamani kumpata Mungu bila kumfanya chombo chetu; kwa njia ya upendo, unaohuisha tumaini usiliangamize, tunampenda Mungu kwa ajili yake, hivyo tunatamani wokovu wetu na wa wengine ili atukuzwe milele.
Biblia ya Kikristo
Agano la Kale
Kimsingi vitabu vya Agano la Kale ni vilevile vya Biblia ya Kiebrania, ingawa madhehebu ya Kikristo hutofautiana kidogo katika hilo. Ni kwamba wakati wa kutokea kwa Ukristo palikuwa na tofauti ndani ya Uyahudi kuhusu vitabu vilivyohesabiwa kuwa maandiko matakatifu. Suala hilo liliondolewa kuanzia mwaka 80 BK wataalamu wa Wayahudi wa huko Jabneh (Jamnia) walipochukua msimamo mkali dhidi ya wafuasi wa Yesu.
225
Makala hii inahusu mwaka 225 BK (Baada ya Kristo).
Biblia ya Kikristo
Agano la Kale
Kwa wakati huo Wakristo walikuwa wamezoea tayari toleo la Kigiriki la maandiko matakatifu yaliyotafsiriwa katika karne ya 2 KK ambalo linajulikana kwa jina la Septuaginta na kuwa na vitabu kadhaa visivyokuwa vimetunzwa katika lugha asili ya Kiebrania wala ya Kiaramu, au vilivyoandikwa moja kwa moja katika lugha ya Kigiriki.
Hivyo Biblia ya Kikristo ilikuwa na vitabu 7 (viwili vya Wamakabayo, Yoshua bin Sira, Hekima, Tobiti, Yudith na Baruku, pamoja na sehemu za Esta na Danieli) visivyokubaliwa baadaye na Wayahudi.
Roch Marc Christian Kaboré
thumb|[[Picha yake.]] Roch Marc Christian Kaboré (amezaliwa 25 Aprili 1957) ni mwanasiasa wa Burkina Faso na Rais wa nchi, madarakani tangu mwaka 2015.
Biblia ya Kikristo
Agano Jipya
Kuna vitabu 27 vya Agano Jipya. Vinne vya kwanza ni Injili nne zinazoleta habari za maisha, matendo na maneno ya Yesu.
Vingine ni Matendo ya Mitume, Nyaraka za Mitume, hasa za Mtume Paulo, na Ufunuo wa Yohane.
Selena Rocky Malone
Selena "Rocky" Malone (alifariki 22 Mei 2017), alikuwa mwanaharakati wa LGBTQI wa Australia, aliyeishi Brisbane. Alikuwa mratibu na meneja wa Open Doors Youth Service, na mmoja wa wanachama waanzilishi wa IndigiLez, shirika linalofanya kazi kusaidia LGBTQI Aboriginals na Torres Strait Islanders. Kwa uanaharakati wake wa LGBTQI, alipokea tuzo kadhaa, na alitajwa na Mahakama ya Juu ya Mahakama Kuu ya Queensland Jaji Michael Kirby kama sehemu muhimu ya vuguvugu la LGBTQI huko Queensland.
Biblia ya Kikristo
Msimamo wa Kanisa Katoliki
Kanisa Katoliki linatambua Maandiko Matakatifu kati ya maandishi yote ya binadamu kwa njia ya Mapokeo, yaani kwa sababu yametumiwa na Kanisa tangu mwanzo kwa kulisha kwa hakika imani yake. Tunahitaji Mapokeo kwa kuwa Maandiko yenyewe hayataji orodha ya vitabu vyake vyote, Sanasana Yesu alividokeza baadhi akisema yanamzungumzia na kutimia ndani yake, “Ni lazima yatimizwe yote niliyoandikiwa katika Torati ya Musa, na katika Manabii, na Zaburi” (Lk 24:44). Halafu Barua ya Pili ya Mtume Petro ikalinganisha “na Maandiko mengine” nyaraka zote ambazo Paulo aliziandika “kwa hekima aliyopewa” (2Pet 3:15-16).
Selena Rocky Malone
Uharakati wa kisiasa
Malone alianza ushiriki wake kwa sababu za Waaboriginal na LGBTI kama Afisa Uhusiano wa Waaboriginal na LGBTI ndani ya Huduma ya Polisi ya Queensland. Alihusika kwenye sehemu mbalimbali za Jumuiya ya LGBTI ya Australia, ikijumuisha vikundi vya jamii kama vile PFLAG, Dykes on Bikes na LGBTI Health Alliance. Alikuwa mmoja wa wanachama waanzilishi wa IndigiLez, shirika linalofanya kazi kusaidia Waaboriginal waliojitenga na Torres Strait Islanders katika jumuiya ya LGBTI.
Biblia ya Kikristo
Msimamo wa Kanisa Katoliki
Sababu nyingine za Biblia kutojitosheleza ni kwamba mambo mengi muhimu hayakuandikwa, “Kuna mambo mengine mengi aliyoyafanya Yesu, ambayo yakiandikwa moja moja, nadhani hata ulimwengu usingetosha kwa vile vitabu vitakavyoandikwa” (Yoh 21:25). Tena barua ni nusu tu ya kuonana; hivyo Yesu hakuandika lolote, nao Mitume hawakupenda kuandika yote. “Kwa kuwa ninayo mambo mengi, sitaki kuyaandika kwa karatasi na wino; lakini nataraji kuja kwenu, na kusema nanyi mdomo kwa mdomo, ili furaha yetu iwe imetimizwa” (2Yoh 12). “Nalikuwa na mambo mengi ya kukuandikia, lakini sipendi kukuandikia kwa wino na kalamu. Lakini nataraji kukuona karibu, nasi tutasema mdomo kwa mdomo” (3Yoh 13-14). Hasa ibada haziwezi kufanyika kwa barua; k.mf. kuwekea mikono ili kumshirikisha Roho Mtakatifu. Paji la namna hiyo halipitii Maandiko, bali Mapokeo tu. Hatimaye Biblia ikipotoshwa haipingi, kwa kuwa si mtu hai anayeweza kujitetea.
Selena Rocky Malone
Uharakati wa kisiasa
Malone alisifiwa kwa uharakati wake kwa sababu za LGBTQI mara kadhaa. Mnamo mwaka 2016, Kwenye Mahakama ya Juu ya Queensland, Jaji wa zamani wa Mahakama Kuu Michael Kirby alitaja Malone hasa wakati wa kusifu kazi ya Huduma ya Kisheria ya LGBTI.
Biblia ya Kikristo
Msimamo wa Kanisa Katoliki
Biblia iliandikwa kusudi tupate “kuamini ya kwamba Yesu ndiye Kristo, Mwana wa Mungu; na kwa kuamini” tuwe “na uzima wa milele” (Yoh 20:31). “Tangu utoto umeyajua Maandiko Matakatifu, ambayo yaweza kukuhekimisha hata upate wokovu kwa imani iliyo katika Kristo Yesu. Kila Andiko, lenye pumzi ya Mungu, lafaa kwa mafundisho, na kwa kuwaonya watu makosa yao, na kwa kuwaongoza, na kwa kuwaadibisha katika haki” (2Tim 3:15-16). Si lengo lake kutufundisha historia, jiografia wala sayansi: kuhusu elimu hizo na kuhusu ufasaha wa lugha Biblia ilitegemea ujuzi na vipawa vya watu walioiandika.
Selena Rocky Malone
Maisha Binafsi
Nje ya ushiriki wa kisiasa, Malone alikuwa mchezaji mahiri wa ligi ya raga, na aligombea timu za mikoa na jimbo, kabla ya kustaafu kutokana na jeraha kwenye goti lake.
Biblia ya Kikristo
Msimamo wa Kanisa Katoliki
Vitabu vya Biblia vinatofautiana kwa kuwa Mungu alijifunua hatua kwa hatua; hivyo vitabu 46 vilivyoandikwa kabla ya Yesu vinaitwa Agano la Kale na 27 vilivyomfuata vinaitwa Agano Jipya. “Kwa kule kusema, Agano jipya, amelifanya lile la kwanza kuwa kuukuu. Lakini kitu kianzacho kuwa kikuukuu na kuchakaa ki karibu na kutoweka” (Eb 8:13). Mungu “ndiye aliyetutosheleza kuwa wahudumu wa agano jipya; si wa andiko, bali wa roho; kwa maana andiko huua, bali roho huhuisha” (2Kor 3:6).
Pamoja na hayo, vitabu vyote vya Biblia vinahusiana kwa kuwa vinaangaziana na kuunda kitabu kimoja ambacho ni Neno la Mungu yuleyule, ingawa katika hatua tofauti: Agano la Kale ndiyo maandalizi na Agano Jipya ndio utimilifu wake. Yesu alisema, “Msidhani ya kuwa nalikuja kuitangua Torati au Manabii; la, sikuja kutangua, bali kutimiliza” (Math 5:17). Tunahitaji Agano la Kale ili tuelewe vizuri Agano Jipya katika maandalizi yake, na tunahitaji Agano Jipya ili tuelewe Agano la Kale lilivyotimilizwa na Yesu.
Roch Marc Christian Kaboré
Hapo zamani alikuwa Waziri Mkuu wa Burkina Faso kati ya miaka 1994 na 1996 na Rais wa Bunge la Burkina Faso kutoka 2002 hadi 2012. Pia aliwahi kuwa Rais wa Congress for Democracy and Progress (CDP). Mnamo Januari 2014, aliacha CDP inayotawala na kujiunga na chama kipya cha upinzaji, Chama cha Wananchi kwa Maendeleo.
Biblia ya Kikristo
Msimamo wa Kanisa Katoliki
Haifai tushike neno lolote la Agano la Kale kama Wayahudi wasiozingatia jinsi Yesu alivyolitimiliza kwa maneno na matendo hata wakamshutumu kutenda kinyume: “Mtu huyo hakutoka kwa Mungu, kwa sababu haishiki sabato” (Yoh 9:16). Alipofafanua amri 10 za Mungu alikariri: “Mmesikia watu wa kale walivyoambiwa… lakini mimi nawaambieni…” (Math 5:21,27,31,33,38,43). Alipouliziwa unajisi wa vyakula kadhaa, alisisitiza, “’Hivi hata ninyi hamna akili? Hamfahamu ya kwamba kila kitu kilicho nje ya mtu, kikimwingia, hakiwezi kumtia unajisi; kwa sababu hakimwingii moyoni, ila tumboni tu; kisha chatoka kwenda chooni?’ Kwa kusema hivi alivitakasa vyakula vyote” (Mk 7:18-19). “Basi, mtu asiwahukumu ninyi katika vyakula au vinywaji, au kwa sababu ya sikukuu au mwandamo wa mwezi, au sabato; mambo hayo ni kivuli cha mambo yajayo; bali mwili ni wa Kristo” (Kol 2:16-17). Hakika, mwili ni mzito kuliko kivuli chake.
Yesu alitimiliza Agano la Kale kwa namna isiyotarajiwa hasa aliposulubiwa, akionekana na Wayahudi wenzake kama kwamba amelaaniwa: “Kristo alitukomboa katika laana ya torati, kwa kuwa alifanywa laana kwa ajili yetu; maana imeandikwa: ‘Amelaaniwa kila mtu aangikwaye juu ya mti’; ili kwamba baraka ya Ibrahimu iwafikilie Mataifa katika Yesu Kristo, tupate kupokea ahadi ya Roho kwa njia ya imani” (Gal 3:13-14).
Roch Marc Christian Kaboré
Alichaguliwa kama Rais wa Burkina Faso katika uchaguzi mkuu wa Novemba 2015, akashinda wengi katika duru ya kwanza ya kupiga kura. Alipochukua madaraka, alikuwa rais wa mpito wa kwanza katika miaka 49 bila kuwa kwanza na uhusiano wowote na jeshi.
Mnamo Novemba 2021, Roch Marc Christian Kaboré lazima akabiliane na maandamano dhidi ya kuongezeka kwa ukosefu wa usalama nchini na wako madarakani.
Biblia ya Kikristo
Msimamo wa Kanisa Katoliki
Kati ya vitabu vya Biblia, vilivyo bora ni Injili 4 zilizoandikwa na Mathayo, Marko, Luka na Yohane. Ndio moyo wa Maandiko Matakatifu yote, kwa kuwa ndizo shuhuda kuu juu ya maisha na mafundisho ya Yesu. Yeye “amepata huduma iliyo bora zaidi, kwa kadiri alivyo mjumbe wa agano lililo bora, lililoamriwa juu ya ahadi zilizo bora. Maana kama lile la kwanza lingalikuwa halina upungufu, nafasi isingalitafutwa kwa lile la pili” (Eb 8:6-7).
Tuelewe Maandiko Matakatifu kwa kuzingatia hasa Mungu alitaka kusema nini kuhusu wokovu wetu kupitia waandishi wengi aliowaongoza kuyatunga kwa lugha na mitindo mbalimbali. Lakini ebu, “Yamo mambo ambayo ni vigumu kuelewa nayo; na mambo hayo watu wasio na elimu, wasio imara, huyapotoa, kama vile wayapotoavyo na Maandiko mengine, kwa uvunjifu wao wenyewe” (2Pet 3:16). Utitiri wa madhehebu yanayoshindana yakidai kushikilia Biblia tu unathibitisha uwekezano mkubwa wa kuipotosha kwa namna moja au nyingine. “Utakuja wakati watakapoyakataa mafundisho yenye uzima; ila kwa kuzifuata nia zao wenyewe watajipatia walimu makundi makundi, kwa kuwa wana masikio ya utafiti; nao watajiepusha wasisikie yaliyo kweli, na kuzigeukia hadithi za uongo” (2Tim 4:3-4). Njia pekee ya kukwepa fujo hiyo ni kuelewa Maandiko ndani ya Kanisa, kadiri ya Mapokeo yake hai. “Lakini mtu yeyote akitaka kuleta fitina, sisi hatuna desturi kama hiyo, wala makanisa ya Mungu” (1Kor 11:16). Biblia nje ya Kanisa ni kama samaki nje ya maji.
Upendo safi
Utulivuupande
Makosa yao yanajumlishwa katika manne yafuatayo: 1) Katika maisha haya kuna hali ya kudumu ya upendo safi ambapo hapana tena hamu ya wokovu wa milele. 2) Katika majaribu ya mwisho ya maisha ya Kiroho mtu anaweza akawa na hakika isiyoshindikana ya kwamba anastahili kulaaniwa na Mungu, na kwa hakika hiyo akajinyima heri ya milele. 3) Katika hali ya upendo safi mtu hajali ukamilifu wake wala matendo ya maadili. 4) Wanasala hasa katika hali kadhaa wanapotewa na mtazamo maalumu wa kihisi na wa kimawazo kwa Yesu Kristo.
Kadiri ya Kanisa Katoliki ukweli ni kwamba: 1) Katika waliokamilika hamu ya heri inahuishwa mara nyingi na upendo, na kuna nafasi ambapo hawafikirii wazi wokovu wao. 2) Ikiwa mtakatifu fulani alihisi atalaaniwa, haikuwa hakika ya mawazo; tena ikiwa alijinyima wokovu wake, alifanya hivyo kwa sharti tu, si moja kwa moja. 3) Hata katika hali za juu za ukamilifu, watakatifu wanahimiza kushughulikia maendeleo ya roho na maadili muhimu zaidi. 4) Hata katika muungano unaotugeuza, watakatifu wengi walijaliwa kuuona ubinadamu wa Mwokozi, ila katika nafasi kadhaa mtu aliyezama ndani ya Mungu hamfikirii Yesu wazi.
Katika karne ya 20
Suala hilo lilifufuliwa na Anders Nygren kwa kupinganisha agape na eros, na kujadiliwa na Paul Tillich, Karl Rahner, Hans Urs von Balthasar, C.S. Lewis, Daniel Day Williams na wengine katika karne ya 20.
João Lourenço
thumb João Manuel Gonçalves Lourenço (amezaliwa 5 Machi 1954) ni mwanasiasa wa Angola ambaye ameshika nafasi ya Rais wa Angola tangu tarehe 26 Septemba 2017.
Upendo safi
Katika karne ya 20
Mwanzoni mwa karne ya 21, Papa Benedikto XVI alionyesha kwamba hata eros, yaani pendo la kijinsia, ina nafasi katika utekelezaji wa agape.
João Lourenço
Hapo awali, alikuwa Waziri wa Ulinzi kutoka mwaka 2014 hadi 2017. Mnamo Septemba 2018 alikua Mwenyekiti wa Harakati za watu kwa Ukombozi wa Angola (MPLA), chama tawala. Alikuwa Katibu Mkuu wa chama hicho kutoka mwaka 1998 hadi 2003.
João Lourenço aliteuliwa mnamo Desemba 2016 kuchukua nafasi ya nambari 1 ya chama katika uchaguzi wa wabunge wa Agosti 2017. Kwa upande wa katiba ya mwaka 2010, mtu anayeongoza orodha ya kitaifa ya chama cha siasa au umoja wa vyama vya siasa ambao hupata kura nyingi katika uchaguzi mkuu... atakuwa amechaguliwa Rais wa Jamhuri na Mkuu wa Utendaji (Kifungu cha 109). Kama MPLA ilishinda viti vingi 150, Lourenço moja kwa moja alikuwa Rais wa Angola, na kumpokea José Eduardo dos Santos, madarakani kwa miaka 38. Lourenço aliapishwa rasmi katika ofisi tarehe 26 Septemba 2017.
Upendo safi
Upendo safi na umimi
Suala zima ni hili: je, upendo wetu kwa Mungu utaathiriwa na umimi daima? Je, upendo safi unawezekana? Ukiwezekana, unahusiana vipi na pendo la nafsi yetu lililo kiini cha maelekeo ya umbile letu? Aina za udanganyifu za kuepwa zinapingana; ukweli unainuka kama kilele kati na juu ya hizo.
Kadiri ya Thoma wa Akwino elekeo la umbile letu la kumpenda Mungu kama asili ya uhai wetu limepunguzwa na dhambi (ya asili na za binafsi), lakini linadumu ndani ya utashi wetu, na adili la upendo linaliinua upya tumpende Mungu kama asili ya neema kuliko tunavyojipenda. Kwa hiyo, tukipenda kiadilifu sehemu ya juu ya utu wetu, tunampenda zaidi Muumba wetu; kumbe tusipotaka ukamilifu wetu tunasogea mbali naye.
Katika matakaso ya Kimungu upendo kwa Mungu na kwa jirani unazidi kuwa safi mpaka upendo motomoto wa ari kwa utukufu wa Mungu na kwa wokovu wa watu ushinde kabisa umimi.
Utekelezaji wa upendo safi ni kujiachilia kwa maongozi ya Mungu kuhusu mambo yajayo: tendo hilo linatokana na imani, tumaini na upendo kwake ulio safi kila siku zaidi. Watulivu walidanganyika walipoondoa tumaini katika ukamilifu: kinachotakiwa tu ni kwamba liwe chini ya upendo na kuhuishwa nao, hatimaye liwe la kishujaa “kwa kutarajia yasiyoweza kutarajiwa” (Rom 4:18). Walidanganyika pia walipoondoa katika ukamilifu juhudi za kutekeleza maadili na kushinda vishawishi. Hawakuzingatia kujiachilia kwa matakwa ya Mungu yasiyo wazi bado kunavyotakiwa kuendane na utekelezaji wa matakwa ya Mungu yaliyokwishadhihirishwa na amri, mashauri na matukio. Uaminifu wa kudumu kwa matakwa hayo yanayodhihirika nukta baada ya nukta, ndio unaotuwezesha kujiachilia kwa ukweli, tumaini na upendo kwa yale yajayo.
Tendo la upendo safi linaweza kutazamwa namna tatu: 1) kama tendo la pekee na la nadra; 2) kama tendo la kudumu; 3) kama tendo la kawaida analoliweza kila Mkristo.
1) Tendo la pekee na la nadra la upendo safi ni muungano wa dhati na wa juu na Mungu unaopatikana tu katika waliokwishatakata, ambao kwa uvuvio maalumu wa Roho Mtakatifu hawafikirii tena heri yao kwa namna wazi. 2) Utekelezaji wa mfululizo wa tendo hilo la upendo safi unawezekana mbinguni tu. 3) Tendo la kawaida la upendo safi wanaloliweza Wakristo wote ni lile la kumpenda Mungu kwa kumthamini kuliko yote na kuelekea kumpenda kwa dhati kuliko yote huko mbinguni.
Paul Biya
Mzaliwa wa kusini mwa Kamerun, Biya aliibuka haraka kama mtumishi wa serikali ya Rais Ahmadou Ahidjo mnamo 1960, akihudumu kama Katibu Mkuu wa ofisi ya rais kutoka mwaka 1968 hadi 1975 na kisha kama Waziri Mkuu wa Kamerun kutoka 1975 hadi 1982. Alimfuata Ahidjo kama rais baada ya huyo kujiuzulu kwa ghafla mnamo 1982. Alifaulu kuondoa wafuasi wa rais Ahidjo na hivyo kuimarisha utawala wake.
Utawala wake uliungwa mkono na Ufaransa iliyofundisha jeshi na polisi yake, pamoja na kumwuzia silaha na kushiriki katika uchumi kupitia makampuni ya Kifaransa katika sekta za mafuta, mbao, ujenzi, simu ya rununu, usafirishaji, benki, bima, n.k.
Biya alianzisha mageuzi ya kisiasa katika muktadha wa mfumo wa chama kimoja katika miaka ya 1980. Chini ya shinikizo kubwa, alikubali kuanzishwa kwa siasa ya vyama vingi mapema miaka ya 1990. Alishinda uchaguzi wa rais wenye utata wa 1992 na 40% ya kura, akachaguliwa tena na maandamano makubwa mnamo 1997, 2004, 2011 na 2018. Wanasiasa wa upinzani na serikali za Magharibi wameshtumu makosa ya upigaji kura na udanganyifu kwa kila moja ya hizi hafla. Vyanzo vingi huru vimetoa ushahidi kwamba hakushinda uchaguzi mnamo 1992, na kwamba uchaguzi uliofuata ulijaa utapeli.
Biya alichukua jukumu la rais mnamo Novemba 6, 1982, na kumfanya kuwa rais wa pili kwa urefu wa muda barani Afrika, kiongozi asiyetawala kwa muda mrefu zaidi duniani na mtawala mzee zaidi barani Afrika.
Biya amedumisha uhusiano wa karibu wa Kamerun na Ufaransa, mmoja wa watawala wa zamani wa nchi.
Kikallahan-Kayapa
Kikallahan-Kayapa ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wakallahan. Mwaka wa 1991 idadi ya wasemaji wa Kikallahan-Kayapa imehesabiwa kuwa watu 15,000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikallahan-Kayapa iko katika kundi la Kifilipino.
Mto Oluffe
unapatikana katika wilaya ya Maracha-Terego, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Kimaridjabin
Kimaridjabin ni lugha ya Kidaly nchini Australia inayozungumzwa na Wamaridjabin katika jimbo la Northern Territory. Mwaka wa 1970, kulikuwa na wasemaji wa Kimaridjabin 20 tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimaridjabin kiko katika kundi la Kibringen.
CCR
CCR ni kifupisho cha Commission on Civil Rights yaani Tume ya Haki za Kijamii.
Cosmas Masolwa Masolwa
Cosmas Masolwa Masolwa (amezaliwa tar. 20 Aprili 1962) ni mbunge wa jimbo la Bububu katika bunge la kitaifa huko nchini Tanzania. Anatokea katika chama cha CCM.
CCR
Marejeo
Vitabu
Magazeti
Nyamunga
Nyamunga ni kata ya Wilaya ya Rorya katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31318. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao  13,161 waishio humo.
Sala ya utulivu
Sala ya utulivu ni hatua ya sala ya kumiminiwa kadiri ya walimu wa kiroho wa Kanisa Katoliki.
Yohane wa Msalaba alionyesha kwamba katika usiku wa hisi kuna mwanzo wa sala ya kumiminiwa pamoja na hamu kubwa ya Mungu: ni utulivu mkavu unaoandaa ule mtamu ulioelezwa na Teresa wa Yesu katika makao ya nne ya Ngome ya Ndani.
Basi sala ya kumiminiwa inaanza na takaso la Kimungu la hisi, ambalo ni uongofu wa pili katika utulivu mkavu, inaendelea na nderemo za hatua ya mwanga, inapenya zaidi wakati wa usiku wa roho katika majaribu makali dhidi ya maadili ya Kimungu, ambapo maadili hayo na unyenyekevu yanatakata na kuwa ya kishujaa kweli, hata mtu anakuwa tayari kwa muungano unaotugeuza ulio kilele cha sala ya kumiminiwa.
Katika utulivu mtamu, unaoitwa pia sala ya nderemo za Kimungu (aina ya pili ya umwagiliaji wa roho kadiri ya Teresa wa Yesu), “utashi tu umetawaliwa” na nuru ya uhai inayodhihirisha uwemo mtamu wa Mungu ndani mwetu na wema wake. Hapo kipaji cha ibada kilichomo ndani ya utashi kinauelekeza kumpenda kitoto. Ni kama mtoto mchanga anayeonja maziwa anayopewa, au vizuri zaidi ni kama bubujiko la maji hai ambayo “yanatokana na chemchemi yenyewe, yaani Mungu… yanatiririka kutoka kina cha undani wetu kwa amani, utulivu na utamu mkuu… Maji hayo ya mbinguni yakianza kububujika kutoka chemchemi yake… mara ni kana kwamba undani wetu wote unatanuka na kupanuka. Hapo yanatujia mema ya Kiroho yasiyosemekana, na mhusika hawezi kuelewa anayoyapata wakati huo”.
Lakini katika hali hiyo akili, kumbukumbu na ubunifu havijatawaliwa na kazi ya Mungu: pengine vinasaidia na kutumikia utashi, pengine vinauvuruga tu. Hapo utashi usivijali kuliko “jinsi ya kumshughulikia kichaa”. Ingawa mara nyingi huo utulivu mtamu unakatizwa na ukavu na majaribu ya usiku wa hisi, na vishawishi vinavyodai vipingwe kwa nguvu, matokeo yake ni uadilifu mkubwa zaidi, hasa upendo mkubwa zaidi kwa Mungu na amani isiyovurugika, walau katika sehemu ya juu ya roho.
Sala ya utulivu ina hatua tatu: 1) mtu kujikuta anakusanyika, hali ambayo ni neema ya pekee ya kufyonza matakwa ya Mungu kwa utamu na upendo; 2) utulivu wenyewe ambapo utashi unapatwa na Mungu ukiwa unabaki kimya au unasali kama umelewa Kiroho; 3) usingizi wa vipawa ambapo, utashi ukiendelea kutawaliwa na Mungu, akili inaacha kufuata mawazo na inakuja kupatwa na Mungu vilevile, ingawa kumbukumbu na ubunifu vinaendelea kutikisika.
La kufanya katika hatua hizo ni kujiachilia kwa unyenyekevu mikononi mwa Mungu. Mtu asijaribu kuingia hali hiyo, inayoweza kutokana tu na neema maalumu ya Roho Mtakatifu ambaye mara anatuelekeza kunyamaza kwa upendo, mara kububujika mapenzi kama maji ya chemchemi. Ikiwa akili na ubunifu vinatawanyika, hakuna haja ya kuhangaika au kuvifuatia; utashi uendelee kufurahia fadhili uliyojaliwa, kama nyuki katika chumba cha mzinga.
Wisława Szymborska
left|80px thumb|right|Wislawa Szymborska, mwaka wa 2005. Wisława Szymborska (jina kamili: Maria Wisława Anna Szymborska; 2 Julai 1923 - 1 Februari 2012) alikuwa mshairi kutoka nchi ya Poland.
Mwaka wa 1996 alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Fasihi.
Esenyurt
thumbnail|right|200px|Mji wa Esenyurt ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Istanbul kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.
Ko Arima
Ko Arima (有馬 洪; 22 Agosti 1917 - ?) alikuwa mchezaji wa zamani wa mpira wa miguu wa Japani. Aliwahi kucheza timu ya taifa ya Japani.
Saa sanifu
thumb|363x363px|Maeneo ya saa sanifu [[duniani.]] Saa sanifu (kwa Kiingereza: Standard time) ni mlandanisho wa saa katika eneo au nchi fulani ili kwenda kwa umoja.
Kisiwa Jeju
thumbnail|right|280px|Kisiwa Jeju Kisiwa Jeju ni kisiwa kinachopatikana kusini kwa peninsula ya Korea, katika mlangobahari wa Korea.
Ndani yake mna volkeno iliyo mahali pa urithi wa dunia palipoorodheshwa na UNESCO.
Milima ya Ukaguru
thumb|Ramani ya Tanzania
Milima ya Ukaguru (pia Ukuguru) iko mashariki mwa Tanzania katika Wilaya ya Gairo, Mkoa wa Morogoro.
Jina linatokana na kabila la Wakaguru ambao ndio wenyeji wa eneo hilo.
Kilele cha juu kiko mita 806 juu ya usawa wa bahari.
Ni sehemu ya milima ya Tao la Mashariki.
Mto Wami una chanzo chake hapa.
Alka Pradhan
Alka Pradhan ni wakili wa haki za binadamu wa Marekani ambaye amewakilisha wafungwa wa Guantanamo Bay, waathiriwa wa mgomo wa kiraia, na wahasiriwa wengine wa mateso. Kwa sasa anafanya kazi katika Idara ya Ulinzi ya Marekani, Shirika la Ulinzi la Tume za Kijeshi na anamwakilisha Ammar al-Baluchi katika kesi ya Marekani v. Khalid Sheikh Mohammed.
Filipe Nyusi
thumb|[[Picha yake.]] Filipe Jacinto Nyusi (pia ametajwa kama Nyussi; amezaliwa 9 Februari 1959) ni mwanasiasa wa Msumbiji anayehudumu kama Rais wa nne wa Msumbiji, madarakani tangu mwaka 2015.
Hapo awali alikuwa Waziri wa Ulinzi kutoka mwaka 2008 hadi 2014. Nyusi alikuwa mgombea wa Frelimo katika uchaguzi wa urais wa mwaka 2014.
Sherborn, Massachusetts
thumbnail|right|280px|Sehemu ya Mji wa Sherborn, Massachusetts
thumb|right|260px|Mahali pa Sherborn katika Middlesex County na [[Massachusetts]] Sherborn ni mji wa Marekani katika jimbo la Massachusetts. Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mnamo mwaka wa 2007, mji una wakazi wapatao 4,200 wanaoishi katika mji huu. Mji upo m 53 kutoka juu ya usawa wa bahari. Eneo lake ni 41 km².
Kikallahan-Keley-i
Kikallahan-Keley-i ni lugha ya Kiaustronesia nchini Ufilipino inayozungumzwa na Wakallahan. Mwaka wa 2000 idadi ya wasemaji wa Kikallahan-Keley-i imehesabiwa kuwa watu 8000. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kikallahan-Keley-i iko katika kundi la Kifilipino.
Gaspara Stampa
alt=Picha ya Gaspara Stampa, 1738, na Daniel Antonio Bertoli/Felicitas Sartori. Mkusanyiko wa Chapa ya Achille Bertarelli, Castello Sforzesco, Milan.|thumb|Picha ya Gaspara Stampa, 1738, na Daniel Antonio Bertoli/Felicitas Sartori. Mkusanyiko wa Chapa ya Achille Bertarelli, Castello Sforzesco, Milan. Gaspara Stampa (1523 - 23 Aprili 1554) alikuwa mtunzi wa mashairi wa Italia.
Anajulikana kama mshairi maarufu katika Renaissance ya Italia, na anajulikana na wengi kama mshairi mwanamke mkubwa zaidi wa nchini Italia.
Nyamtinga
Nyamtinga ni kata ya Wilaya ya Rorya katika Mkoa wa Mara, Tanzania yenye postikodi namba 31307 . Kwa mujibu wa sensa iliyofanyika mwaka wa 2012, kata ilikuwa na wakazi wapatao 11,203 waishio humo.
Kata hii imeundwa na vijiji vinne (4) yaani Nyarombo, Rwang'enyi, Busanga na Manila. Kata hii inapakana na kata ya Kirogo upande wa Kusini, Nyahongo upande wa Kaskazini Mashariki na ziwa Viktoria upande wa Magharibi.
Kata hii ina shule takriban tano za msingi na shule moja ya sekondari. Mwamko wa elimu bado ni mdogo sana katika eneo hili, hasa kwa watoto wa kike ambao hukimbilia kuolewa punde tu wanapomaliza elimu ya msingi. Wengine huacha shule hata kabla ya kuhitimu. Hata wale wachache wanaofika Sekondari hawafanyi vizuri katika matokeo yao ya mwisho.
Chris Oyakhilome
Chris Oyakhilome (maarufu kama "Mchungaji Chris"; alizaliwa Edo, Nigeria, 7 Desemba 1963) ni "televangelist" na rais mwanzilishi wa Believers' LoveWorld Incorporated ama "Christ Embassy", ambalo ni shirika la Kikristo, makao yake makuu yakiwa jijini Lagos, Nigeria.
Historia
Mchungaji Chris alilelewa katika familia ya Kikristo, aliokoka katika umri wa miaka 9 akaanzisha huduma yake kwa Wakristo kama kijana katika Chuo kikuu cha Bendel State (sasa "Chuo kikuu cha Ambrose Alli") aliposomea ujenzi.
Alimuoa Anita Oyakhilome mwaka wa 1991 na wamejaliwa kupata mabinti wawili. Anita alikuwa Mkurugenzi wa ofisi ya kimataifa ya Christ Embassy ambaye pia mchungaji katika makanisa ya Christ Embassy huko Uingereza, ikiwa ni pamoja na sura yake mwenyewe, Embassy Docklands, katika North Woolwich, London. Alikuwa Mkurugenzi-mshiriki wa "Loveworld Christian Network". Mnamo mwaka wa 2016, Mchungaji Chris na Anita walitalikiana baada ya kuishi pamoja kwa miaka 25.
Huduma na uponyaji
Chris Oyakhilome ni mwandishi wa vitabu kadhaa vilivyonunuliwa kwa wingi; kimojawapo kikiwa "Rhapdsody of Realities" ambacho amekiandika pamoja na mkewe, Anita. Mafundisho yake zinapatikana pia katika aina ya sauti na video. Kitabu chake "How to receive your miracle and retain it?" ambacho kinaonyesha maisha ya Mkristo, mamlaka yake kama muumini na mali yote katika ufalme wa Mungu kuwa ni ya kila muumini.
Mbali ya kuongoza mtandao wa makanisa ya Christ Embassy na waumini katika mabara yote matano, Chris huwa pia mchungaji wa shirika kubwa katika Afrika. Yeye husimamia mafundisho na uponyaji mkubwa na makutano ya watu zaidi ya milioni 3.5 katika tukio la usiku mmoja.
Mwaka 2003,alianzisha mtandao wa kwanza wa kikristo barani Afrika kwa dunia mzima na ulijulikana kama LoveWorld Christian Network. Yeye pia ni mwenyeji wa mpango wa programu ya televisheni iitwayo "Atmosphere for Miracles", ambayo ni huwa kuhusu uponyaji ya magonjwa ya kimwili na kiroho na hutangazwa katika mitandao ya matelevisheni kubwa duniani kote.
Mchungaji Chris pia ana Shule ya Uponyaji kama sehemu ya huduma yake.
Wikimedia Community User Group Tanzania
Kikundi cha Watumiaji cha Jamii cha Wikimedia Tanzania ni kikundi cha watumiaji wanaotambuliwa rasmi wa miradi ya Wikimedia ambao wamekuwa wakikutana jijini Dar es Salaam tangu Januari 2017 wakihudumia kupanua ufikiaji wa shughuli za Wikimedia nchini. Kusudi la kikundi hiki ni kuanzisha uwepo wa Harakati ya Wikimedia nchini Tanzania na pia kujenga uhamasishaji wa miradi ya Wikimedia kwa watanzania, kuhariri na kuongeza yaliyomo kwenye miradi ya Wikimedia kwenye SwahiliWiki (swwiki) na KiingerezaWiki (enwiki).
Pia kikundi hufanya kazi ya kuajiri na kuwapa mafunzo watu jinsi ya kuwa sehemu ya Wikimedia kupitia uhariri na kuongeza yaliyomo kwenye Wikipedia na miradi ya dada yake. Kikundi kinashughulika na wikis wa Kiswahili na Kiingereza kwa kuzingatia sana Wiki ya Kiswahili. Kikundi pia kinachukua jukumu la kukaribisha hafla tofauti kama vile Harthons na Warsha ambazo zinatafuta kupanua na kuboresha ufikiaji wa miradi ya Wikimedia kwa watanzania na mahali pengine inapohitajika.
Carleton Gajdusek
left|80px thumbnail|right|200px|Carleton Gajdusek
Carleton Gajdusek (amezaliwa 9 Septemba 1923) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Baadhi ya utafiti mwingine hasa alichunguza maradhi za neva. Mwaka wa 1976, pamoja na Baruch Blumberg alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Maandishi yake yamehifadhiwa katika Maktaba ya Udaktari ya Taifa ya Marekani, mji wa Bethseda, Maryland.
Maisha ya awali
Baba yake Gajdusek, Karol Gajdusek, alitoka Smrdáky, Ufalme wa Hungaria ambayo sasa inapatikana Slovakia. Karol alikuwa Mslovakia na alifanya kazi ya uchinjaji. Wazazi wa mama yake, waliokuwa Wahungaria na Wakalvini, walihama kutoka Debrecen, Hungaria. Gajdusek alizaliwa Yonkers, New York, na akahitimu kutoka Chuo Kikuu cha Rochester mwaka wa 1943 aliposoma fizikia, biolojia, kemia na hisabati.
223
Makala hii inahusu mwaka 223 (Baada ya Kristo).
Fatih
ni mji na wilaya iliopo katika Mkoa wa Istanbul kwenye kanda ya Marmara huko nchini Uturuki.
Yohane Yi Yun-il
(alifariki Daegu, 21 Januari 1867) ni mmojawapo katika kundi kubwa la Wakristo wa Kanisa Katoliki nchini Korea waliouawa kwa ajili ya imani yao katika miaka 1791–1888. Wanakadiriwa kuwa 8,000 - 10,000.
Baba wa familia, mkulima na katekista, kwa kuvumilia mapigo na uvunjaji wa viungo vyake, alidumu katika imani ya Kikristo na kwa utulivu alifia dini kw kukatwa kichwa, akiwa mhanga wa mwisho wa dhuluma kubwa iliyofanyika nchini huko.
Mlei huyo na wafiadini wenzake 102 walitangazwa na Papa Yohane Paulo II kuwa watakatifu tarehe 6 Mei 1984.
Sikukuu ya hao Wafiadini wa Korea huadhimishwa tarehe 20 Septemba, ila ya kwake mwenyewe ni tarehe 21 Januari.
Mazingira
Mwishoni mwa karne ya 18, Ukristo wa Kikatoliki ulianza kuenea taratibu nchini kwa juhudi za wananchi walei. Mwaka 1836 Korea, nchi ya Kikonfusyo ilipata wamisionari wa kwanza kutoka nje (wanashirika wa Paris Foreign Missions Society).
Chini ya nasaba ya Joseon, Ukristo ulifutwa, tena waamini walidhulumiwa na kuuawa. Waliobaki walipaswa kushika imani yao kwa siri.
Mto Osu
unapatikana katika wilaya ya Maracha-Terego, kaskazini mwa Uganda.
Maji yake yanaishia katika mto Naili na hatimaye katika Bahari ya Kati.
Maddalena Casulana
Maddalena Casulana (1544 - 1590) alikuwa mtunzi wa muziki wa Italia, mpiga gitaa na mwimbaji wakati wa Renaissance.
Maddalena ni mtunzi wa kike wa kwanza kuwa na kitabu cha miziki yake kilichochapishwa na kuhifadhiwa kama kumbukumbu ya muziki wa magharibi.
Mto Tay
thumbnail|right|200px|Mto Tay
CEA
thumb|Muhuri wa baraza la washauri wa uchumi CEA ni kifupisho cha Council of Economic Advisers yaani Baraza la Washauri wa Kiuchumi huko Marekani.
Kimarimanindji
Kimarimanindji ni lugha ya Kidaly nchini Australia inayozungumzwa na Wamarimanindji katika jimbo la Northern Territory. Mwaka wa 2005, kulikuwa na wasemaji wa Kimarimanindji kumi tu, yaani lugha imekaribia kutoweka hivi karibuni. Kufuatana na uainishaji wa lugha kwa ndani zaidi, Kimarimanindji kiko katika kundi la Kibringen.
Andrew Schally
thumb|right|Andrew Schally left|80px
Andrew Schally (amezaliwa 30 Novemba 1926) alikuwa daktari kutoka nchi ya Marekani. Alizaliwa nchini Poland ambako kutoka kwake alikimbia pamoja na wazazi wake mwaka wa 1939. Hasa alichunguza homoni zinazotokea katika ubongo. Mwaka wa 1977, pamoja na Roger Guillemin na Rosalyn Yalow alikuwa mshindi wa Tuzo ya Nobel ya Tiba.
Mto Tay
Mto Tay (kwa Gaelic: Tatha) unaanza milimani na unatiririka chini kupitia Strathtay na Perth na katika bahari ya Tay, kusini ya Dundee. Ndio mto mrefu katika Scotland na nafasi ya saba katika mito mirefu zaidi ya Ufalme wa Muungano. Ni mto mkubwa nchini kwa kiasi cha maji. Vyanzo vyake ni wastani wa maili za mraba 2000 (Tweed ni 1500 sqmi na Spey ni maili mraba 1097).
Sababu
thumb|left|Tay kupita chini ya daraja ya Smeaton katika Perth. thumb|right|100px|Chanzo cha Mto Tay ndani ya Scotland. Tay, mto maarufu kwa samaki ,huanzia katika milima na kutiririka chini katikati mwa Scotland kupitia Perth na Dundee. Ndio mto mrefu katika Scotland na nafasi ya saba nchini Uingereza. Tay humwaga maji yake mengi katika eneo la chini ya milima hii, chanzo chake huwa juu ya miteremko ya Beinn Laoigh. Chanzo ni c. maili 20 (c. 32 km) kutoka pwani ya magharibi ya mji wa Oban, katika Argyll na Bute. Tay hutiririka kupitia Perth na Kinross hadi katika bahari ya Tay na Bahari ya Kaskazini, maili 100 (160 km) upande wa mashariki. Mto huu una majina mbalimbali katika vyanzo vyake vya juu : Katika maili zake za kwanza chache mto unajulikana kama Mto Connonish;baadaye huitwa mto Fillan; na kisha jina linabadilika tena na kuwa Mto Dochart mpaka unapita ndani ya loch Tay katika Killin. Mto Tay huibuka kutoka loch Tay katika Kenmore, Perth na Kinross, na kutiririka hadi Perth ambayo, katika nyakati za kihistoria,ilikuwa eneo la chini kabisa ambalo mto huu uligawanyika. Chini ya Perth mto huwa na mawimbi na kuingia bahari ya Tay. Mji mkubwa juu ya mto huu ni, Dundee, ambao uko juu ya ufuko wa kaskazini katika eneo ambalo mto huu unashikana na bahari.
Historia
thumb|right|Mikunjo ya Tay njiani yake mashariki. Mtazamo kutoka mlima Kinnoull katika Perth.
Rekodi ya upeo wa maji uliokuwa 2269 m 3 / s mara ulirekodiwa tarehe 17 Januari 1993, wakati mto u 6.48 mita juu yake ngazi ya kawaida saa Perth, na husababishwa omfattande mafuriko katika mji. Kama si miradi ya kuzalisha umeme ambayo ilipunguza kiwango cha maji, kilele kingekuwa juu mno. Mafuriko ya juu katika Perth yalitokea mwaka wa 1814, wakati mto huu ulipanda na mita 7 juu ya kiwango cha kawaida, yaliyosababishwa na barafu kuzuia maji chini ya daraja ya Smeaton. Matuio ya mafuriko mengine yalitokea katika mwaka wa 1210 na 1648 wakati madaraja ya awali juu ya Tay yaliharibiwa.
Katika karne ya 19 Daraja ya Reli ya Tay ilijengwa kupitia juu ya ya bahari katikaDundee kama sehemu ya reli kuu ya pwani ya mashariki, ambayo iliunganishaAberdeen katika kaskazini na Edinburgh na hatimaye, London kusini. Tarehe 28 Desemba 1879 daraja hii ilibomoka wakati gari la moshi lilikuwa likipitia juu yake. Gari la moshi lilianguka kenye bahari, na abiria 75 na wafanyikazi wa gari hilo la moshi kuangamia. Tukio hili lilihusuishwa katika shairi, The Tay Bridge Disaster, lililoandikwa na William McGonScotlandagall, mshari mtukutu kutoka. Mwitikio muhimu wa makala yake ilulishugulikiwa kwa sababu alikuwa hapo awali ameandikwa mashairi mawili ya kuadhimisha nguvu na baadhi ya kutokufa kwa daraja ya reli ya Tay. Riwaya ya kwanza ya AJ Cronin, Hero's Castle (1931), inahususha tukio katika janga la daraja la reli ya Tay, na toleo la Filmu katika 1942 huonyesha picha ya kubomoka kwa daraja hilo.
Daraja la reli katika eneo hili hatimaye ilijengwa upya,na katika miaka ya 1960 daraja la barabara lilijengwa karibu.
Maeneo kadhaa kando ya Tay huchukua majina yao kutoka myo huu, au inaaminika yamefanya hivyo:
Feri za Tay
Hadi 18 Agosti 1966 huduma za feri kwa abiria na gari katika Mto Tay ziliendeshwa kati ya Craigie Pier, Dundee na Tayport, Fife. Huduma hii ilikoma kutokana na ufunguzi wa Daraja la Barabara ya Tay . Kulikuwa na vyombo vitatu ambavyo vilibebana - PS BL Nairn (a iliyotumia maji moto) na feri mbili za kisasa zaidi MV Abercraig MV Scotscraig  (zilizokuwa na propela za Voith Schneider). Huduma ya feri zilijulikana katika Dundee kama "Fifie".
Rejea za kitamaduni
Mto Tay umetajwa katika mashairi ya William McGonagall The Tay Bridge Disaster na Railway Bridge of Reli ya FEDHA Tay
Pia, mshairi Theodor Fontane mjerumani ametaja mto tay katika shairi lake la Die Brück 'am Tay.
Pia umetajwa katika wimbo wa Span Steeleye "The Royal Forester".
Mwisho, ni moja ya majina ya mto yanayotumika kama majina ya mitaa kuu katika mji wa New Zealand Invercargill.
Ulandanishi
thumb|454x454px|[[Mchezaji|Wachezaji wakilandana.]] Ulandanishi (kwa Kiingereza: Synchronization) ni utaratibu makini unaofuatwa ili kufanya vitendo pamoja au kutoa sauti moja.
Mudawi Ibrahim Adam
Mudawi Ibrahim Adam (aliyezaliwa 1956) ni mwanaharakati wa haki za binadamu wa Sudan na mhandisi anayejulikana kwa jukumu lake la kufichua ukiukaji wa haki za binadamu huko Darfur. Yeye ndiye mwanzilishi na mkurugenzi wa zamani wa Shirika la Maendeleo ya Jamii la Sudan (SUDO) na amekuwa akifungwa mara kwa mara kwa mashtaka yanayohusiana na kazi yake ya haki za binadamu.
222
Makala hii inahusu mwaka 222 BK (Baada ya Kristo).
Atlantiki
thumb|250px|Bahari ya Atlantiki na bahari zake za kando Atlantiki ni bahari kubwa inayotenganisha Amerika upande wa magharibi na Afrika na Ulaya upande wa mashariki. Eneo lake ni kilometa za mraba 106,200,000 au sehemu ya tano ya uso wa dunia pamoja na bahari za pembeni kama bahari ya Baltiki na Mediteranea. Hivyo ni bahari kubwa ya pili duniani baada ya Pasifiki. Bila bahari hizi za pembeni eneo lake ni kilometa za mraba 82,400,000.
Beseni yake ina umbo kama "S". Kina ya wastani ni mita 3,332; kina kikubwa katika mfereji wa Puerto Rico kinafikia mita 8,605. Upana wa bahari ni kati ya km 2,648 kati ya Brazil na Liberia hadi km 4,830 kati ya Marekani na Afrika ya Kaskazini.
Kuna ghuba nyingi pamoja na bahari za pembeni. Atlantiki inabadilishana maji yake na Pasifiki na Bahari Hindi hasa kusini ya mabara ya Afrika na Amerika ya Kusini.
Jiografia ya Atlantiki
Atlantiki inafunika sehemu za mabamba ya gandunia ya Amerika ya Kaskazini, Amerika ya Kusini, Karibi, Afrika na Ulaya-Asia. Yanapokutana katika ya beseni uko mgongo kati wa Atlantiki ambao ni safu ya milima chini ya bahari. Mahali pachache inafikia hadi uwiano wa bahari na kuonekana kama visiwa.
Visiwa na funguvisiwa za Atlantiki
Visiwa vikubwa ni (vyenye alama ya * ni sehemu ya safu ya mgongo kati wa Atlantiki):
Greenland, *Iceland, Britania (Uingereza), Ueire (Ireland), Kuba, Newfoundland
Funguvisiwa muhimu ni: visiwa vya Faroe, visiwa vya *Azori, visiwa vya Madeira, visiwa vya Kanari, visiwa vya Cabo Verde, visiwa vya Karibi (pamoja na Kuba), visiwa vya Britania (pamoja na Uingereza na Ueire - Ireland, visiwa vya *Bermudas na vingine.