Kabaya
Kamekaran Kabaya di Indonésia
Kamekaran kabaya raket ogé patalina jeung sumebarna agama Islam di Indonésia nu kira-kira di abad ka-15. Parobahan budaya pakéan katempo dina kamekaran karajaan-karajaan Jawa kuno ka jaman kasultanan atawa karajaan Islam di Pulo Jawa. Saméméh abad ka-15, masarakat Jawa kuno leuwih wnoh kana lawon panjang, tinun, tali, atawa kekemben. Kaislaman pohara kuat mangaruhan kamekaran kabaya di mimiti-mimiti kamekaranana. Awalna kabaya téh mangrupa kaluhuruan panjang ngawangun tunik basajan anu nyodor ti beuheung nepi ka tuur (baju kurung). Hal ieu ngingetkeun urang baris abaya sarta kabaya Malayu. Pakéan kawas kieu saolah-olah ngésérkeun kekemben tradisional. Di sawatara tungtung Indonésia komo bisa kapanggih awéwé anu katémbong tampa kaluhuran naon waé (Bali, Lampung, Jawa). Kabiasaan pakéan macem éta ogé milu kaéserkeun, cacak dina sawatara acara adat kudu papakéan kawas kitu deui, utamana di Bali. Di taun 1600, kabaya dipaké sacara resmi ku kulawarga karajaan. Sanggeus sumebarna agama Islam, kabaya jadi pakéan nu kasohor, ogé jadi ciri kaayaan hiji jalma. Dokuméntasi heubeul Karajaan Islam Cirebon, Surakarta, atawa Yogyakarta némbongkeun yén maké pakéan ieu jadi bagéan kulawarga karajaan. Kaluhuran kabaya biasana digabungkeun jeung samping batik, salaku jarit atawa ka handapan. Di jaman Kartini, kabaya sorangan ogé dipaké ku awéwé Walanda nu sarua digabungkeun jeung samping batik. Mangsa jajahan Walanda, kabaya dipaké pakéan resmi awéwé Éropa. Harita, kabaya ngan ukur maké lawon tinunan mori nu satuluyna ditambahan maké sutera jeung sulaman nu warna warni. Pakéan ieu ogé disebut "Nyonya Kabaya" ku jalma-jalma katurunan ti Malaka. Kabaya Nyonya ieu téh éndah parat, blus bordir nu dipaké sapasang jeung sarung batik ku awéwé katurunanna. Awalna, kabaya dipaké kalayan sarung sarta kaos alus nu aya mutéan, nu mindeng disebut "Kasut Manék" nepi ka ngalaman parobahan. Hiji garmén anu sarupa disebut "Nyonya kabaya" dijieun mimitina ku jalma-jalma katurunan ti Malaka. Maranéhna maké kabaya sarta sapatu, manik-manik, sarung, anu disebut kasut manék téa. Ayeuna, kabaya Nyonya baris ngaliwatan jaman kawangunan rohani, sarta jadi kasohor di golongan masarakat nu séjén Asia. Di abad ka-19, kabaya geus jadi pakéan sapopoé pikeun maluruh kelas sosial, rék awéwé Jawa atawa katurunan Walanda. Kabaya ogé kungsi jadi pakéan wajib awéwé Walanda nu hjrah ka Hindia (sebutan Indonésia jaman harita). Kabaya ogé kungsi ngalaman turun darajat dina mangsa jajahan Jepang, sabot jaman harita kabaya dihartikeun salaku pakéan nu dipaké ku kaom pribumi nu ditahan jeung pagawé paksa di jaman harita. Di jaman kamerdekaan, kabaya jeung batik jadi ciri pajoangan sarta nasionalisme. Ajén sarta kalungguhanana naék jeung deui dijadikeun pakéan di acara-acara resmi atawa kanagaraan. Kabaya mibanda harti ngirut haté, éndah, sarta nu ningali bisa kapincut. Leupas ti sajarah naék jeung turunna kabaya, kamekaran kabaya sorangan téh loba pisan jenisna. Ayeuna kabaya lain ukur dipaké acara resmi hungkul. Loba desainer nu ngalakukeun parobahan ku cara ngagabungkeun kabaya jeung ka handapanna, aksesorisna, atawa corak nu leuwih leupas. Kabaya ogé lain ukur dipaké ku golongan ibu-ibu, tapi leuwih lega ogé pikeun budak awéwé nu ngora. Jenis kabaya pang lobana dipaké nyaéta di Kapuloan Jawa sarta Bali, bisa kasampak disusud kabaya dipaké di Jawa, sarta ti ahir abad 19 nepi ka mimiti abad ka-20 sarta saterusna. Lahirna kabaya-kabaya jieunan Anne Avantie, Marga Alam, Adjie Notonegoro, Biyan Wanaatmadja, Sebastian Gunawan nepi ka désainer-désainer ngora kawas Priyo Oktaviano, Rusly Tjohnardi, Ferry Sunarto sarta loba deui bukti parobahan kabaya éta. Kabaya jieunan désainer-désainer tadi asup ka sabudeureun lokal sarta bisa asup ka bawahan internasional. Pagelaran-pagelaran pola-pola kabaya nu paunggul-unggul, kritik, sarta pupujian méré akibat anu pohara ngawangun. Kabaya kiwari leuwih ti saukur identitas, kabaya ogé hiji komoditi sarta jati diri bangsa Indonésia.