cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beurandeh, Mesjid Raya, Aceh Besar
Beurandeh nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Mesjid Raya, Kabupatén Aceh Besar, Propinsi Acéh, Indonésia.
Kotafajar, Kluet Utara, Aceh Selatan
Kotafajar nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Kluet Utara, Kabupatén Aceh Selatan, Propinsi Acéh, Indonésia.
Walungan Rogue
Walungan ieu jarakna 215 mil ti Cascade Range nepi ka Samudra Pasifik, girangna ti deukeut Situ Kawah sarta muharana aya di Gold Beach Oregon. Walungan Rogue mangrupa salah sahiji ti dalapan walungan asli anu disebutkeun dina Wild and Scenic Rivers Act di taun 1968. Hutan Nasional Rogue-Klamath-Siskiyou sarta Leuweung Kalmiopsis ngurilingan Walungan Rogue. Daérah Aliran Sungai (DAS) Walungan Rogue nyaéta salah sahiji ti opat leuweung tipeu konifér nu boga iklim sedeng anu ragamna panglobana di dunya, anu eusina 3.500 spésiés tutuwuhan anu baréda.
Kotafajar, Kluet Utara, Aceh Selatan
Kotafajar, Kluet Utara, Aceh Selatan
Walungan Rogue
Asal usul ngaran
Mmitina, kecap rogue anu hartina tukang tipu dilarapkeun ku urang Éropa ka pribumi asli Amérika anu nyicingan walungan éta ti saprak Perang Indian ti 1855 nepi ka 1856. Urang Éropa nyebut pribumi minangka "Indian Rogue". Kadieunakeun, kecap "rogue" dipaké pikeun nyebutkeun ngaran walunganana.
Sajarah
Ti jaman bihari, pasna ti taun 1800-an, Walungan Rogue geus dipikawanoh ku lantaran loba emasna. Di taun 1850, loba urang Éropa anu daratang ka dieu pikeun nambang emas, moro, sarta ngala lauk. Mimitina pribumi soméah ka maranéhna, ngan urang Éropa sok nelasan pribumi au eukeur nyorangan. Hal ieu anu nyababkeun konflik antara urang Éropa jeung pangeusi asli Amérika anu ngabalukarkeun "Perang Indian" Walungan Rogue di taun 1855-1856. Ieu perang téh antara Angkatan Darat Amérika Sarikat jeung para pribumi. Sanggeus kitu, pangeusi asli Amérika tuluy dipindahkeun ka tempat reservasi, di dinya,loba nu paraéh ku sabab panyakit jeung kakurangan dahareun sarta cai.
Sasatoan
Walungan Rogue mangrupa habitat pikeun loba spésiés lauk, di antarana chinook salmon, coho salmon, steelhead, cutthroat trout, jeung sturgeon héjo. Walungan ieu kawentar minangka "habitat salmon kalawan kualitas nu panghadéna di kulon".
Lauk anu geus gedé ngendog di walungan, tuluy megar babaraha bulan saenggeusna. Sabada megar, sababaraha spésiés saperti coho, hulu baja, jeung sturgeon héjo, netep heula di walungan salila sataun, sedengkeun nu lianna saperti chinook langsung baé ka laut.
Salian ti lauk, di deukeut walungan ieu ogé sok aya biruang hideung, uncal, berang-berang, bango biru gedé, sarta ospréy, pikeun néangan salmon.
Tutuwuhan
Di deukeut Walungan Rogue, rupa-rupa tutuwuhan aya. Kaitung aya kira-kira 3.500 spésiés tutuwuhan. Ti mimiti ti girang, aya dupa cédar, camara bodas, sarta camara beureum Shasta. Tuluy di beulah hilir, aya tatangkalan anu daunna garedé, sarta jujukutan. Di hilir aya pines ponderosa gedé, Douglas-fir, madrone, manzanita, pines Jeffrey, sarta tangkal ék di sakabéh landeuh.
Aya ogé kebon bungbuahan, lahan tatanén, sarta tegalan anu dijarieun ku jelema. Tuluy di aréa riparian, aya willow, alder beureum, kai kapas hideung, sarta abu Oregon. Di daérah muhara, aya sabana ék, végétasi padang rumput, jeung loba balong.
Salian ti éta, réa ogé kekembangan anu tumuwuh di deukeut walungan. Sapanjang taun kekembangan éta marekar, komo pas usum semi mah. Aya rhododendron, tulip, jeung sajabana.
Pariwisata
Walungan Rogue jeung daérah di sabudeureunana nyadiakeun rupa-rupa pangalaman rékreasi. Hal éta au nyababkeun jumlah wisatawan di walungan ieu bisa nepi ka satengah juta unggal taunna.
Wisatawan bisa kémping dina mobil atawa nyupiran sapanjang walungan. Wisatawan ogé bisa hiking di Jalur Rékréasi Nasional Walungan Rogue sapanjang 40 mil, arung jeram ngaliwatan jeram liar, atawa bisa ogé nyusur walungan anu arusna leuwih tenang.
Salian ti éta, wisatawan ogé bisa paparahuan, ngojay, kémping, sarta nguseup di Walungan Rogue.
Tingali ogé
Walungan
2002 TA58
Ari 2002 TA58 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.623, sedengkeun magnitudo mutlakna 26.8. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO38453.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2010 YH
Ari 2010 YH mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.642, sedengkeun magnitudo mutlakna 20.0. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�200871.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Kabupatén Enrekang
Kabupaten Enrekang mangrupa salah sahiji Kabupatén di propinsi Sulawesi Kidul, Indonesia. Puseur dayeuhna nyaéta Enrekang. Kabupaten ieu ngagaduhan luas lega 1.786,01 km² sareng gaduh saloba pangeusi ± 190.579 jiwa.
Pineung, Syiah Kuala, Banda Aceh
Pineung nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Syiah Kuala, Kota Banda Aceh, Propinsi Acéh, Indonésia.
Mekarsari, Cianjur, Cianjur
Mekarsari nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Cianjur, Kabupatén Cianjur, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
SMAS PGRI Rumpin
SMAS PGRI Rumpin nyaéta Sakola Menengah Atas Swasta anu aya di Kabupatén Bogor. Alamat lengkepna di Kp. Leuwihalang Rt 02/05, Kalurahan/Désa Cibodas Kacamatan Rumpin, Kabupatén Bogor, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20231348.
2015 FK290
Ari 2015 FK290 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.666, sedengkeun magnitudo mutlakna 21.4. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�354527.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2015 QJ3
Ari 2015 QJ3 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.430, sedengkeun magnitudo mutlakna 20.8. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 353730.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Lae Bangun, Suro Makmur, Aceh Singkil
Lae Bangun nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Suro Makmur, Kabupatén Aceh Singkil, Propinsi Acéh, Indonésia.
Purbasari, Tapian Dolok, Simalungun
Purbasari nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Tapian Dolok, Kabupatén Simalungun, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Tanjung Pauh Km. 32, Mestong, Muaro Jambi
Tanjung Pauh Km. 32 nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Mestong, Kabupatén Muaro Jambi, Propinsi Jambi, Indonésia.
2011 DQ
Ari 2011 DQ mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.341, sedengkeun magnitudo mutlakna 26.2. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 193822.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Windujaya, Kedungbanténg, Banyumas
Windujaya nyaéta salah sahiji désa di Kacamatan Kedungbanténg, Kabupatén Banyumas, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
Sialogo, Lumut, Tapanuli Tengah
Sialogo nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Lumut, Kabupatén Tapanuli Tengah, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Baturetno, Wonogiri
Baturetno nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Wonogiri, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
2008 CK
Ari 2008 CK mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.523, sedengkeun magnitudo mutlakna 26.2. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�136023.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2013 WN67
Ari 2013 WN67 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.463, sedengkeun magnitudo mutlakna 18.2. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 389100.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2016 QC45
Ari 2016 QC45 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.668, sedengkeun magnitudo mutlakna 21.8. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�389290.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Bantarwuni, Kembaran, Banyumas
Bantarwuni nyaéta salah sahiji désa di Kacamatan Kembaran, Kabupatén Banyumas, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
Lamgugob, Syiah Kuala, Banda Aceh
Lamgugob nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Syiah Kuala, Kota Banda Aceh, Propinsi Acéh, Indonésia.
Gunung Pudung, Kluet Utara, Aceh Selatan
Gunung Pudung nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Kluet Utara, Kabupatén Aceh Selatan, Propinsi Acéh, Indonésia.
Ie Seum, Mesjid Raya, Aceh Besar
Ie Seum nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Mesjid Raya, Kabupatén Aceh Besar, Propinsi Acéh, Indonésia.
Tumbung
Tumbung, heunceut, mémék, momok, atawa baga (di sababaraha wewengkon sunda, ieu kaasup basa kasar) nujul ka organ séks luar awéwé nu sacara umum disebut ogé palawangan (aya ogé sebutan pudendum). Heunceut manusa ngawengku labia mayora jeung labia minora (ngaran ieu ditarjamahkeun ka biwir "badag" jeung biwir "leutik", mindeng ogé "minora" leuwih badag sarta nonjol luareun "mayora"), itil, lawang urétra (meatus), sarta Liang Heunceut. Fungsi utama nu ngalibetkeun palawangan nyaéta kiih, paripolah séksual, kareseban, sarta babar.
Pedaran
Nu cendewok lebah hareup palawangan nyaéta mons pubis, atawa nu husus keur jelema, mons veneris atawa "gunung Vénus" nu sanggeus puber katutupan ku baok (pubic hair), nu jumlahna gumantung kana faktor turunan. Labia mayora atawa biwir badag manteng di dua sisi heunceut, nu ogé bisa katutupan ku baok. Labia mayora sagemblengna atawa sawaréh nyumputkeun bagian séjén palawangan.
Labia minora nyaéta dua tilep kulit lemes di antara labia mayora jeung dua sisi lawang heunceut. Itil ayana di lebah hareup heunceut tempat labia minora tepung. Tungtung itil nu katémbong, hulu itil (clitoral glans) sagemblengna atawa sawaréh katutupan ku 'tiung' jaringan (tiung itil).
Lawang heunceut ayana deukeut bagian tukang (atawa na bagian handap) palawangan; lawang urétra nu leuwih leutik aya di antara itil jeung heunceut. Di nu parawan kénéh, heunceut téh katutupan ku bagian kulit nu disebut selaput dara (hymen).
Handapeun, kénca-katuhueun lawang heunceut aya kelenjar Bartholin; nalika wanoja karangsang birahina, kelenjar ieu ngahasilkeun zat leuleueur pikeun ngagampangkeun dina prosés penetrasi.
Daérah antara heunceut jeung kérod salawé disebutna perineum.
Patalina jeung sirit
Anatomi palawangan patali jeung anatomi sirit ku ayana common developmental biology. Bagéan-bagéan nu babagi common developmental ancestry dina hal ieu disebutna homolog.
Hulu itil (clitoral glans) homolog jeung hulu sirit (glans penis) lalaki, sedengkeun tiung itil homologna jeung kulup sirit. Awak itil homolog jeung corpora cavernosa, hiji bagian tina sirit. Labia mayora homolog jeung kanjut (scrotum), sedengkeun vestibular bulb handapeun kulit labia minora homolog jeung corpus spongiosum, jaringan sirit sabudeureun urétra. Kalenjar Bartholin homolog jeung Kalenjar Cowper di lalaki.
Zoroaster
Zoroaster atawa Zarathustra (basa Parsi: زرتشت  (Zartosht),basa Kurdi: Zerdeşt, basa Gujarati: જરતોશ્ત, basa Yunani: Ζωροάστρης, (Zoroastres), jeung basa Latin: Zoroaster) nyaéta ngaran hiji nabi ti Pérsia (kiwari Iran). Anjeunna nyaéta nu ngarintis Zoroastrianisme nu diagem ku bangsa Pérsia. Anjeunna ogé mangrupa imam pangajar. Zarathustra disawang hirup di taun 1100-550 SM. Aya ogé nu nyebutkeun anjeunna hirup ti taun 1200-1600.
Harti ngaran
Ngaran Zarathustra atawa diéja minangka Zaraθ-uštra dina basa Avesta, bisa ogé mangrupa hiji kecap majemuk bahuvrihi jeung kawengku ti kecap zarəta- "lemah, kolot" jeung uštra "onta". Jadi bisa disebutkeun yén Zarathustra téh: "Anjeunna nu ngabogaan onta kolot. Ngan, di kecap mimiti sakapeung sok dihartikeun minangka "konéng" atawa "emas" (saluyu jeung basa Parsi modern zærd) nepi ka hartina jadi "Anjeunna nu ngabogaan onta nu warnana kaemasan". Ahura Mazda sorangan sacara etimologi nu hartina: Ahura (Tuhan) jeung Mazda (kawijaksanaan).
Ajaran-ajaran
Dasar ageman ti Zarathustra nyaéta monotéisme, nyaéta muja ka hiji Tuhan, Ahura Mazda. Angra Mainyu, nu mangrupa Pangawasa “Kegelapan” jeung lawan ti Ahura Mazda, nyaéta nu sok hianat ka Tuhanna. Ajaran Zarthustra ogé ngabenerkeun mahluk suci nu sifatna welas asih nu ngabantuan pajoanganna. Ngan sanggeus Zarathustra maot, kapercayaan ka mahluk suci éta dirobah jadi konsépsi kadéwataan nu dihubungkeun jeung penciptaan alam, nu kawengku ti genep tingkat penciptaan wanda-wanda alam, nyaéta:
Sagala wangun agemanna dijieun dina hiji kitab nu disebut Gathas jeung Avesta.
Pais
Pais nyaéta cara ngolah kadaharan anu umum hampir aya di daérah Indonésia. Cara mais biasana ngagunakeun daun cau keur ngabungkus lauk sarta bungbuna. Cara nyieunna ku cara bungbu jeung rempah diréndos sarta ditambah daun surawung, tomat, jeung cabé dibalurkeun kana lauk anu geus bérésih. Sanggeus kitu dibungkus ku daun cau disemat ku nyéré tungtungna. Bungkusan tuluy dibeuleum (dipais) ku seuneu atawa ruhak tina areng nepika garing.
Gumantung daérah séwang-séwangan, pais miboga rupa-rupa ngaran. Di Tatar Sunda disebut pais, sedengkeun di Palémbang jeung Jawa disebut brengkes. Loba masarakat Indonésia anu resep kana olahan anu dijieun pais. Lantaran pais geus umum jadi menu kadaharan di kulawarga-kulawarga masarakat Indonésia.
Pelempang, Mestong, Muaro Jambi
Pelempang nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Mestong, Kabupatén Muaro Jambi, Propinsi Jambi, Indonésia.
Sekumpul, Sawan, Buleleng
Sekumpul nyaéta salah sahiji Désa di Kacamatan Sawan, Kabupatén Buleleng, Propinsi Bali, Indonésia. Ari kode posna nyaéta 81171.
Grabag, Purworejo
Grabag nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Purworejo, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
Géografis
Wilayah Kacamatan Grabag sacara géografis mangrupa wewengkon nu rélatif datar, sedengkeun béh kidulna mangrupa basisir kidul Pulo Jawa.
Transportasi
Urang bisa nepi ka Grabag ngaliwatan transportasi darat boh ku karéta api atawa kandaraan roda opat (stasion jeung terminal beus pangdeukeutna aya di Kutoarjo +/- 10 km).
SMKN 1 Lelea
SMKN 1 Lelea nyaéta Sekolah Menengah Kejuruan Negeri anu aya di Kabupatén Indramayu. Alamat lengkepna di Jl. Raya Lelea, Kalurahan/Désa Tamansari Kacamatan Lelea, Kabupatén Indramayu, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20216002.
Alur Linci, Suro Makmur, Aceh Singkil
Alur Linci nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Suro Makmur, Kabupatén Aceh Singkil, Propinsi Acéh, Indonésia.
2013 PD39
Ari 2013 PD39 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.597, sedengkeun magnitudo mutlakna 24.1. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�271303.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2006 XY2
Ari 2006 XY2 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.248, sedengkeun magnitudo mutlakna 22.5. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 114816.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Dompét
Dompét nyaéta wadah duit, jaman baheula dompét téh dijieun tina anyaman pandan atawa huaan lembut tina awi pikeun wadah bako jeung daun kawung nu sok dipésakan lemesna tampékan.
Asal Usul Dompét
Mangpaat tina dompet nyaéta ngamankeun duit sangkan rapih jeung teu amuradul. Wangenan dompét numutkeun Encyclopedia Britannica mimitina tina istilah fiscus. Istilah ieu dipaké ku bangsa Romawi pikeun wadah paranti ngumpulkeun duit kaisar. Baheula mah duit téh dikumpulkeun dina karanjang jeung istilah béda dipakéna ku sabab geus aya juru simpen publik anu disebut aerarium. Fiscus ieu téh ngumpulkeun duit ti propinsi-propinsi anu aya dina ka kuasaan kaisar Roma. Dina masa Vespian aya istilah fiscus Alexandricus jeung fiscus Asiaticus pikeun némbongkeun dompét ti Afrika jeung ti Asia. Ide dompét téh bisa jadi datangna ti indipidu unggal nagara atawa sabalikna, nu jelas mah dompét jadi wadah paranti nendeun duit pikeun kabutuhan sapopoé. Ku sabab kitu dompét dirancang kalayan bentukna panjang sangkan lembaran nu di jero téh anger bentukna teu kusut, soéh jeung amburadul. Tapi dompét bentuk panjang balukarna teu sakabéh eusina bisa asup. Satuluyna rancangan dompét nyaéta bentukna ngalipet.
Cara Milih Dompét
Pastikeun dompét téh saluyu jeung ukuran jeung pungsina. Pastikeun ukurana saluyu jeung kantong sangkan teu pagedrug, pilih pésak-pésak dompetna naha cukup jeung kabutuhan saperti ATM, KTM, jrrd. Ditilik tina bahanna pilih anu kualitasna alus jeung lembut, misalna bahan kulit atawa lawon. désain, kudu disaluyukeun jeung modél dompét anu anyar jeung saluyu jeung umur. Ayeuna mah geus nyampak dompét anu modélna rupa-rupa boh awéwé boh lalaki.
Cara Ngarawat Dompét
Kualitas dompét teu ngajamin dompét éta awét ku sabab anu matak awét nyaéta cara maké jeung ngarawatna saperti dompét kudu jauh tina cai ku sabab cai ngabalukarkeun kulit dompét jadi moloplokan. Kadua, singkahan nendeun dompét di saku tukang lantaran bakal ngarusak présisi tina dompét, jeung henteu alus pikeun tulang tukang jeung ngarusak kaputan dompét.
(477762) 2010 XZ67
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Ki merak
Ki merak; Leucoxylon Buxifolium nyaéta hiji tangkal nu asalna tina kulawarga ebenaceae. Tangkal ki merak pituin ti pulo Jawa, hirup dileuweung jangkung tangkalna bisa nepi ka 18 méter. Ki merak dina basa Yunani leukos “λευκό” hartina bodas, tayalian kai nu dihasilkeun tina tangkal ki merak mibanda kelir bodas sarta teksturna éndah. Hirup dina taneuh nu kaayaana kurang leuwih 900 – 1000 méter luhureun cai laut, buahna mibanda siki nu engkéna bisa dipelakeun deui. Ieu tangkal kapanggih ogé hirup di pulo Sumatra, hususna di Pariaman. Tina kulawarga ebenaceae aya ogé Diospyros spesies séjén tayalian Maba Ebenus ti Maluku (kajoe orang), nu ngabédakeun téh kai nudihasilkeunna mibanda kelir hideung/Ebony.
Ciri mandiri
Tangkalna lalempeng ka luhur. Kembangna poligami mibanda corolla/klopak 4 lambar, kembang jaluna mibanda 12-14 stamens, Calyx leuleus, 4 pamisah, kalawan ségmén anu patepung jeung imbricate. Subeampanulate Corolla, 4- pamisah. Sawaréhna hypogynous sawaréhna deui kana dasar corolla.
Kai tangkal ki merak bodas kalawan mibanda urat nu éndah, ngan hanjakal teu bisa dipaké pikeun bahan wangunan atawa kontruksi kualatan sok gancang koropok.
Meunasah Keudee, Mesjid Raya, Aceh Besar
Meunasah Keudee nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Mesjid Raya, Kabupatén Aceh Besar, Propinsi Acéh, Indonésia.
Sibuluan Nalambok, Sarudik, Tapanuli Tengah
Sibuluan Nalambok nyaéta salah sahiji Kalurahan di kacamatan Sarudik, Kabupatén Tapanuli Tengah, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Ciasem, Subang
Ciasem nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Subang, Propinsi Jawa Kulon, Indonésia.
Bojongsari, Kembaran, Banyumas
Bojongsari nyaéta salah sahiji désa di Kacamatan Kembaran, Kabupatén Banyumas, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
Abdul Haris Nasution
Jenderal Besar TNI (Purn.) Abdul Haris Nasution (lahir di Kotanopan) nyaéta salah saurang pahlawan nasional Indonésia nu jadi sasaran dina Gerakan 30 September, ngan nu jadi korban téh kalah anak awéwéna Ade Irma Suryani Nasution jeung ajudanana, Lettu Pierre Tendéan.
Nasution mangrupa konséptor Dwifungsi ABRI dina taun 1958 anu satuluyna dijadikeun program pamaréntah mangsa dipingpin ku Soeharto. Konsép dasar anu ditawarkan mangrupa taratas jalan sangkan ABRI komandona diarahkeun ku sipil, ngan dina waktu anu sarua teu meunang nyalahgunakeun wewenang widang militér atawa istilahna kediktatoran militér.
Babarengan jeung Soeharto kalih Soedirman, Nasution narima pangkat kahormatan Jenderal Besar anu dilélérkeun dina ping 5 Oktober 1997, waktu milangkala ABRI.
2015 FZ284
Ari 2015 FZ284 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.250, sedengkeun magnitudo mutlakna 23.6. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�369259.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Kaligesing, Purworejo
Kaligesing nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Purworejo, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
2002 TZ57
Ari 2002 TZ57 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.238, sedengkeun magnitudo mutlakna 24.6. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO38453.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
(202411) 2005 RC
Ari (202411) 2005 RC mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.752, sedengkeun magnitudo mutlakna 17.2. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�356319.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2017 BG29
Ari 2017 BG29 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.169, sedengkeun magnitudo mutlakna 24.2. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 399706.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2008 CH
Ari 2008 CH mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.689, sedengkeun magnitudo mutlakna 20.2. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�335202.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Koderan
Koderan mangrupa salah sahiji kaulinan tradisional Indonesia. Ieu kaulinan tujuana pikeun ngalatih kréativitas, kacerdasan, jeung kaakraban. Cara maénkeun ieu koderan nyaéta ku cara nyieun wangun bunderan. Pamaén ngeusi bunderan ku kaléci salaku cobaana. Tina garis start anu jarakna sababaraha léngkah ti bunderan, si pamaén ngalungkeun gacoanna. Saupama gacoanna beunang ngaluarkeun kaléci tina jero bunderan yén bakal boga kawasa pikeun "ngahakan" kaléci séjénna. Kaléci anu kaluar tina bunderan lantaran témbakan ka hiji diasupkeun deui ka jero bunderan. Saupama témbakan kaléci lésot mangka bagéan babaturana anu némbak. Pamaén anu meunang nyaéta pamaén anu panglobana meunangkeun kaléci.
Jon Bon Jovi
Jon Francis Bongiovi Jr.atawa anu kasohor Jon Bon Jovi nyaéta musisi, penyanyi, wirausahawan, aktor, katut vokalsi grup musik rock Bon Jovi. Jon anu gumelar di Perth Amboy, New Jersey, Amerika tanggal 2 Méi 1962 ieu nyaéta salah saurang anu ngadegkeun Bon Jovi. Jon nikah eung babaturan sakolana, Dorothea Hurley, tina ieu hubungan, Jon boga opat anak,di antarana: Rose Bon Jov, Jesse James Louis Bon Jovi, Jacob Hurley Bon Jovi jeung Roméo Jon.
Lalaki anu boga tim football, The Philadelphia Soul ieu geus ngajual leuwih ti 120 juta album di Sakuliah alam Dunya jeung Bon Jovi. Sedengkeun dina karir solona, Jon geus ngarilis album Christmas in the Stars (1980), Blaze of Glory (1990), Destination Anywhere (1997) jeung The Power Station Years (2001).
Jon miboga ciri has di antarana: sok mamaké kaca panon, gaya jogédna, sorana anu unik, jeung lagu-lagu anu témana ngeunaan jalma anu miboga usaha pikeun ngarobah kaayaan. Jon kungsi dilélér sexiesr rock star (béntang musik rock pangséksina) ku majalah People dina bulan Nopémber taun 2000. Jon sok maké kaca panon lantaran panon manéhna mah sénsitip kana cahya panon poé jeung haseup roko, Jon ogé boga alérgi nalika usum panas datang.
2015 QH3
Ari 2015 QH3 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.193, sedengkeun magnitudo mutlakna 27.0. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 369261.
Kopelma Darussalam, Syiah Kuala, Banda Aceh
Kopelma Darussalam nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Syiah Kuala, Kota Banda Aceh, Propinsi Acéh, Indonésia.
Suaq Bakung, Kluet Selatan, Aceh Selatan
Suaq Bakung nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Kluet Selatan, Kabupatén Aceh Selatan, Propinsi Acéh, Indonésia.
Suaq Bakung, Kluet Selatan, Aceh Selatan
Nagrak, Cianjur, Cianjur
Nagrak nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Cianjur, Kabupatén Cianjur, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Rukoh, Syiah Kuala, Banda Aceh
Rukoh nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Syiah Kuala, Kota Banda Aceh, Propinsi Acéh, Indonésia.
Siompin, Suro Makmur, Aceh Singkil
Siompin nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Suro Makmur, Kabupatén Aceh Singkil, Propinsi Acéh, Indonésia.
Biologi
Biologi mangrupa élmu ngeunaan mahluk hirup. Ulikanana museur dina ciri jeung paripolah organisme, cara tumuwuhna spésiés jeung individu, sarta interaksi hiji jeung nu séjénna tur lingkunganana. Biologi asal tina kecap (bios= hirup, logos = élmu) bisa dikiratakeun biologi téh élmu pangaweruh anu museur dina widang mahluk hirup.
Ihtisar
Biologi boga ambahan nu lega na lapang akademik nu mindeng diteuteup salaku hiji disiplin nu mandiri. Kalawan babarengan, biologi ngulik kahirupan nu aya dina skala nu lega:
Widang ulikan na biologi
Aérobiologi -- Anatomi -- Arachnology-- Astrobiologi -- Biokimia -- Bionik -- Biogéografi -- Bioinformatik -- Biomékanik -- Biofisik-- Biotéknologi -- Botani -- Biologi sél -- Chorology -- Kladistik -- Crustaceology -- Cryptozoology -- Siklus -- Sitologi -- Developmental biology -- Panyakit (Panyakit genetik, Panyakit inféksi) -- Ékologi (Ékologi téoritis, Simbiologi, Autecology, Synecology) -- Ethology -- Entomologi -- Biologi évolusi (Évolusi) -- Evolutionary developmental biology -- Freshwater biology -- Genetik (Genetik populasi, Genetik kuantitatif, Genomik, Protéomik) -- Hérpetologi -- Histologi -- Biologi manusa (Antropologi) -- Ichthyology -- Imunologi -- Patologi -- Épidemiologi -- Limnologi -- Malacologi -- Mammalogi -- Biologi laut -- Mikrobiologi (Bakteriologi) -- Biologi molekular -- Morfologi -- Mikologi / Lichenology --- Myrmecology --- Élmu saraf (Neuroanatomi, Neurofisiologi, Élmu saraf sistem, Psikologi biologis, Psikiatri, Psikofarmakologi, Behavioral science, Neuroethology, Psikofisik, Élmu saraf komputasional, Élmu saraf kognitif, Élmu kognitif)-- Onkologi (ulikan ngeunaan kangker) -- Ontogeni -- Asal-usul manusa -- Ornitologi -- Paléontologi (Paléobotani, Paléozoologi)-- Parasitologi -- Fikologi (Algologi) -- Filogeni (Filogenetik, Filogéografi) -- Fisiologi -- Fitopatologi -- Biologi struktural -- Taksonomi -- Toksikologi (ulikan ngeunaan racun jeung polusi) -- Virologi -- Xénobiologi -- Zoologi
Jalma jeung sajarah
Inohong widang biologi -- Sajarah biologi -- Hadiah Nobel widang fisiologi atawa tatamba -- Kala biologi jeung kimia organik
Daptar jejer
Tempo: Daptar jejer biologi
''Naon prioritas urang nulis di dieu? Pikeun mantuan ngembangkeun daptar jejer-jejer nu pangdasarna dina widang biologi, mangga tempo Wikipédia: jejer dasar biologi.''
Évolusi jeung biologi
salah sahiji konsép puseur jeung pangatur dina biologi nandeskeun yén sadaya nu hirup diturunkeun ti hiji common origin ngaliwatan prosés évolusi. Charles Darwin nerangkeun konsép téoritis évolusi nu masih kénéh jadi puseur nepi ka kiwari, ku jalan ngajukeun seléksi alam pikeun mékanismena. Salajengna genetic drift dirangkul salaku mékanisme tambahan dina nu disebut sintésis modern. Sajarah évolusionér hiji spésies— nu ngécéskeun karakteristik rupa-rupa spésiés asal-usulna—sarta kakaitan genéalogis jeung spésiés séjénna disebut filogeni. Rupa-rupa pendekatan dina biologi ngahasilkeun informasi ngeunaan filogeni. salah sahijina nyéta ku ngabandingkeun urutan DNA nu diulik dina biologi molekular atawa genomik jeung ngabandingkeun fosil atawa rekaman séjénna ngeunaan organisme kuna dina paléontologi. Para ahli biologi ngatur jeung nganalisis hubungan évolusionér ngaliwatan rupa-rupa métode, di antarana filogenetik, fenetik, sarta kladistik. Kajadian-kajadian utama dina évolusi mahluk hirup, sakumaha nu ayeuna diagem ku maranéhna, diringkeskeun dina evolutionary timeline.
Klasifikasi mahluk hirup
Klasifikasi mahluk hirup disebutna sistematika atawa taksonomi, nu kudu ngeunteung kana tangkal évolusi (tangkal filogenetik) organisme-organisme nu baréda. Taksonomi ngumpulkeun organisme-organisme dina kumpulan nu disebut taksa, sedengkeun sistematika nyiar patali-patalina. Sistem nu dominan disebut taksonomi Linnaean, nu ngawengku urutan jeung tatangaran binomial. Kumaha hiji organisme dibéré ngaran diatur ku kasapukan internasional saperti International Code of Botanical Nomenclature (ICBN), International Code of Zoological Nomenclature (ICZN), jeung International Code of Nomenclature of Bacteria (ICNB). Draf kaopat BioCode geus medal taun 1997 dina usaha ngabakukeun tatangaran na tangkalna, ngan rupana can sacara formal diadopsi. International Code of Virus Classification and Nomenclature (ICVCN) tetep aya di luareun BioCode.
Sacara tradisional, mahluk hirup dibagi kana lima karajaan:
Ngan, sistem lima-karajaan ieu kiwari geus loba dianggap tinggaleun jaman. Pilihan séjén nu leuwih modérn sacara umum dimimitian ku sistem tilu-wewengkon:
Wewengkon ieu ngagambarkeun aya henteuna inti tur béda ékstérior sélna.
Aya ogé saréngréngan parasit intrasélular nu "teu hirup" dina harti aktivitas métabolismena:
Sajarah kecap "biologi"
Diwangun ku ngagabungkeun kecap Yunani βίος (bios), nu hartina 'hirup', jeung λόγος (logos), nu hartina 'kecap', kecap "biologi" dina harti modérn jigana mimiti diwanohkeun sacara séwang-séwangan ku Gottfried Reinhold Treviranus (Biologie oder Philosophie der lebenden Natur, 1802) jeung ku Jean-Baptiste Lamarck (Hydrogéologie, 1802). Kecap ieu kadang kasebutkeun cenah diciptakeun taun 1800 ku Karl Friedrich Burdach, tapi ogé kapanggih na judul Michael Christoph Hanov Volume 3 Philosophiae naturalis sive physicae dogmaticae: Geologia, biologia, phytologia generalis et dendrologia, nu medal taun 1766.
Lamreh, Mesjid Raya, Aceh Besar
Lamreh nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Mesjid Raya, Kabupatén Aceh Besar, Propinsi Acéh, Indonésia.
Lamreh, Mesjid Raya, Aceh Besar
Sungai Landai, Mestong, Muaro Jambi
Sungai Landai nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Mestong, Kabupatén Muaro Jambi, Propinsi Jambi, Indonésia.
Kemiri, Purworejo
Kemiri nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Purworejo, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
SMA Plus Al-Hidayah Cilawu
SMA Plus Al-Hidayah Cilawu nyaéta Sakola Menengah Atas Swasta anu aya di Kabupatén Garut. Alamat lengkepna di Kp. Cigarungsang, Rt. 02, Rw. 01, Kalurahan/Désa Mekarsari Kacamatan Cilawu, Kabupatén Garut, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20271843.
Rantau Binuang, Kluet Selatan, Aceh Selatan
Rantau Binuang nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Kluet Selatan, Kabupatén Aceh Selatan, Propinsi Acéh, Indonésia.
Pamoyanan, Cianjur, Cianjur
Pamoyanan nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Cianjur, Kabupatén Cianjur, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Dukuhwaluh, Kembaran, Banyumas
Dukuhwaluh nyaéta salah sahiji désa di Kacamatan Kembaran, Kabupatén Banyumas, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
Supa paré
Supa paré; Volvariella volvacea; Jamur merang; nyaéta hiji supa anu asalna tina kulawarga Pluteaceae. Ieu supa anu paling loba dibudidayakeun utamana di wewengkon Asia Wétan jeung  Asia Tenggara anu mibanda iklim  tropis aya ogé  subtropis.
Disebut supa paré, pangaruh tina   basa Tionghoa cǎogū (Hanzi:草菇) hartina supa paré. Ieu supa mibanda ngaran latin (Volvariella volvacea, sinonim: Volvaria volvacea, Agaricus volvaceus, Amanita virgata atawa Vaginata virgata) ogé  kulat jumpung dina basa  basa Acéh, dina basa Inggris disebut ogé Chinese mushroom (straw mushroom).
Ciri mandiri
Supa paré anu masih kénéh ngora tacan ligar, wujudna kawas endog baruleud, kelirna coklat aya ogé anu kulawu. Mangsa geus ligar, pileus/topina mangkak kawas aseupan nangkub kelirna coklat kolot nepika kulawu. Palebah tangkalna (stape) mibanda kelir coklat ngora. Supa paré anu loba dijual dipasar pikeun di konsumsi ilaharna masih kénéh kudu/tacan mangkak ligar.
Niléy gizi jeung kandungan séjéna dina supa paré :
Supa paré bisa dikonsumsi kalawan aman, sabada diasakan. Aranjeuna henteu kalaporkeun mibanda racun anu ngabahayakeun pikeun manusa.
Budidaya
Hirup supa paré sarua jeung supa-supa séjén dimimitian tina spora (basidiospora), ieu bakal sirungan ngawujud hifa tayalian kawas ramabat leutik. Hipa ieu bakal tuluy ngagedéan jadi miselium, wujudna ngagéblég lalaunan baris robah ngawujud buleud ogé aya anu lonyod ieu sok disebut (pinhead). Ieu bakal terus ngagedéan anu disebut stadia, mimitina sagedé kancing lila kalilaan jadi sagedé endog.
Supa paré anu ngahaja dibudidayakeun ilaharna ditempatkeun dina rohangan husus anu diesebut kumbung. Sarua jeung ngaranna ieu supa bisa hirup kalawan subur dina média jarami/ meranganu dikomposkeun saméméhna. Tapi ka dieunakeun, ieu supa loba ogé anu dipelak dina media tina kompos runtah kertas, manggar/popongkol buah salak minyak, kompos tangkal cau, jeung kompos bio massa séjéna. Numutkeun panalungtikan, runtah kapas mangrupa media tanam anu pang alusna boh dina tempat hirup anapon hasilna. Supa paré dipiwanoh ogé warm mushroom, alatan bisa hirup dina kaayaan suhu rohangan anu lumayan panas, kurang leuwih 30-38 °C kalayan suhu anu merenah dina 35 °C.
Kutoarjo, Purworejo
Kutoarjo nyaéta salah sahiji kacamatan di Kabupatén Purworejo, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
Ékologi
Ékologi mangrupa cabang élmu nu ngulik sebaran jeung ayana mahluk hirup, habitat, jeung interaksi antara maranéhna sarta lingkunganana — nu ngawengku boh unsur-unsur abiotik (teu hirup) saperti cuaca jeung géologi, jeung unsur biotik saperti spésiés. Istilah ieu diwanohkeun dina taun 1866 ku biolog Jérman Ernst Haeckel, nyokot tina basa Yunani oikos nu hartina "imah" jeung logos
Ékologi manusa mangrupa disiplin akademik nu patali tapi béda, ngulik kamanusaan, kagiatan spésiésna nu teratur, jeung lingkunganana; raket pisan hubunganana jeung ékologi biologis, sosiologi, ogé disiplin séjénna.
Di saluareun kontéks ilmiah, kecap ékologi mindeng dipaké salaku sinonim pikeun "lingkunganana", nyaéta reureujeunganana sakur organisme liar nu lolobanaana hirup dina tata sarta lingkungan aslina, kalawan saeutik pangaruh manusa; utamana nu patali jeung naon baé kapentingan manusa — ékonomis, médis, éstétis, hédonistik, séntiméntal, jsb... Harti ieu biasana dilarapkeun nalika urang nyebutkeun yén hiji barang/kagiatan mibanda ajén hadé atawa goréng pikeun "ékologi", jeung na ékologi politis.
Nu séjén bisa ngalarapkeun kecap ékologi lain dina maksud élmu, tapi salaku sistem filosofis atawa malah agamis, nu nunjukkeun hiji sawangan ngeunaan mayapada jeung ajén-inajén husus sarta ajén moral — misalna yén totalitas hirup mangrupa hiji sistem kohérén, nu meureun aya tujuanana; yén punahna spésiés luhur téh "goréng"; yén jalma sakuduna hirup harmonis jeung mahluk hirup séjénna; jeung yén alam kudu leupas tina pangaruh jalma. Ékologi dina jihat ieu sok ogé disebut énvirontalisme.
Cakupan
Ékologi biasana dianggap salaku salah sahiji cabang biologi, élmu umum nu ngulik mahluk hirup. Hal ieu bisa diulik dina sababaraha tingkatan, ti protéin jeung asam nukléat (dina biokimia jeung biologi molekular), sél (dina biologi sél), organisme (dina botani, zoologi, jeung disiplin séjén nu sarupa), jeung pamungkas dina tingkatan populasi, komunitas, jeung ékosistem — nu mangrupa subjék ékologi.
SMKS Miftahul Jannah Lelea
SMKS Miftahul Jannah Leléa nyaéta Sekolah Menengah Kejuruan Swasta anu aya di Kabupatén Indramayu. Alamat lengkepna di Jl. Raya Larangan - Tugu, Kalurahan/Désa Nunuk Kacamatan Lelea, Kabupatén Indramayu, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 69759191.
Negri Bayu Muslimin, Tapian Dolok, Simalungun
Negri Bayu Muslimin nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Tapian Dolok, Kabupatén Simalungun, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Ékologi
Cakupan
ku sabab fokusna nu panglegana dina kahirupan jeung dina hubunganana antara mahluk hirup jeung lingkunganna, ékologi ngamalir ka cabang élmu séjénna, kayaning géologi jeung géografi, météorologi, pedologi, kimia, jeung fisika. ku sabab kitu, sakapeung ékologi sok disebut salaku élmu holistik.
Ékologi mindeng digambarkeun sabagé ulikan hubungan segitiga:
Disiplin dina ékologi
Ékologi mangrupa hiji élmu nu ambahanana ngahontal cabang-cabang husus nu loba, di antarana
Ékologi ogé boga ketak nu penting dina loba lapang interdisiplin:
Pamungkas, ékologi ogé dipangaruhan (jeung nginjeumkeun ngaranna ka) disiplin non-biologis séjénna kayaning
Biosfir jeung biodiversiti
Artikel utama: Biosfir, Biodiversiti, Unified neutral theory of biodiversity Pikeun ahli ékologi modérn, ékologi bisa diulik dina sababaraha tingkatan: tingkat populasi (individu nu saspésiés), tingkat biocenose (atawa kumpulan spésiés), tingkat ékosistem, jeung tingkat biosfir.
Bumi, tina jihat ékologis, diwangun ku sababaraha rohangan: hidrosfir (atawa lapisan cai), litosfir (atawa lapisan taneuh lan batu), jeung atmosfir (atawa lapisan hawa). Biosfir, sakapeung digambarkeun mangrupa lapisan kaopat, mangrupa bagian planét tempat hirup kumbuh. mangrupa lapisan nu kacida ipisna, biosfir aya di antara 11000 méter ka jero jeung 15000 méter ka langit, najan lolobana kahirupan ayana di wewengkon antara -100 jeung +100 méter.
Kahirupan munggaran tumuwuh di hidrosfir, dina zona fotik. Organisme multisélular saterusna mucunghul turta ngeusi zona béntik. Kahirupan terestrial tumuwuh ka dieunakeun, sanggeus ngawujudna lapisan ozon nu mayungan mahluk hirup tina cahya UV. Tumuwuhna rupa-rupa spésiés terestrial diduga ngaronjat alatan beulahna atawa ngahijina buana. Biosfir jeung biodiversiti mangrupa ciri nu teu bisa dipisahkeun ti Bumi. Biosfir digambarkeun salaku lapisan kahirupan, sedengkeun biodiversiti salaku kabinékaanana. Lapisan salaku wadahna, sedengkeun kabinékaan salaku eusina. Kabinékaan ieu diéksprésikeun kalawan babarengan dina tingkat ékologis (ékosistem), tingkat populasi (kabinékaan intraspésifik), jeung tingkat spésiés (kabinékaan spésifik).
Biosfir ngandung unsur nu jumlahna kalintang loba, kayaning karbon, nitrogén, jeung oksigén. Unsur séjénna, kayaning fosfor, kalsium, jeung kalium, ogé penting pikeun kahirupan. Dina tingkat ékosistem jeung biosfir, aya prosés daur ulang sakabéh unsur-unsur ieu nu permanén, nu robah-robah antara wujud mineral jeung wujud organik.
While there is a slight input of géothermal energy, the bulk of the functioning of the ecosystem is primarily based on the input of solar energy. Plants convert light into into chemical energy by the process of photosynthesis, which créates glucose (a simple sugar) and reléases free oxygen. Glucose thus becomes the secondary energy source which drives the ecosystem. Some of this glucose is used directly by other organisms for energy. Other sugar molecules can be converted to other molecules such as amino acids. Plants use some of this sugar, concentrated in nectar to entice pollinators to aid them in reproduction. (Honeybees concentrate the sugar still further as honey, which can be said to be "stored summer sunshine").
Cellular respiration is the process by which organisms (like mammals) bréakdown the glucose back to its constituents, cai jeung karbon dioksida, gaining back the stored energy the sun originally gave to the plants. The proportion of photosynthetic activity of plants to the respiration of other organisms determines the specific composition of the éarth's atmosphere, particularly its oxygen level. Global air currents mix the atmosphere and maintain néarly the same balance in aréas of intense biological activity and aréas of slight biological activity.
Cai ogé disilihtukeurkeun antara hidrosfir, litosfir, atmosfir, jeung biosfir dina daur nu teratur. Sagara mangrupa téngki raksasa, nu ngawadahan cai, mastikeun stabilitas panas jeung cuaca, ogé pindahna unsur-unsur kimia ku ayana arus sagara.
For better understanding of how the biosphere works, and the dysfunctions related to human activity, American scientists carried out, under greenhouses, a small-scale modél of the biosphere, called Biosphere II.
Konsép ngeunaan ékosistem
Prinsip utama ékologi nyéta unggal mahluk hirup mibanda hubungan nu lumangsung tur sinambung jeung unggal unsur séjén nu nyusun lingkunganna. Hiji ékosistem bisa didefinisikeun salaku kaayaan naon baé nu mibanda karakter interaksi antara organisme jeung lingkunganana.
Ékosistem disusun ku dua éntitas: ayana kahirupan (disebut biocenose) jeung lahan/média pikeun hirup kumbuhna (biotope). Jeroeun ékosistem, spésiés-spésiés silih hubungkeun jeung silih gumantung hiji jeung nu séjénna dina ranté dahareun, parobahan énérgi, sarta parobahan matter antara maranéhna jeung lingkunganana.
Konsép ngeunaan hiji ékosistem bisa dilarapkeun ka unit-unit nu ukuranana baréda, hiji balong, hiji lapang, atawa sapotong tunggul kai. Unit nu ukuranana leutik disebut hiji mikroékosistem. Pikeun conto, hiji ékosistem basa mangrupa hiji batu jeung sagala kahirupan di handapeunana. Hiji mésoékosistem bisa mangrupa hiji leuweung, jeung hiji makroékosistem sakuliah ecoregion, kaasup gawirna.
Patalékan utama nalika ngulik hiji ékosistem di antarana,
Ékosistem mindeng digolongkeun dumasar biotop nu patali. Ékosistem di handap ieu bisa dihartikeun:
Golongan-golongan séjénna bisa dijieun dumasar komunitasna (misalna ékosistem manusa).
Dinamika jeung stabilitas
Biotop mangrupa wewengkon nu lingkunganana saragam, ditunjukkeun ku sakabéh ukuran géologis, géografis, jeung klimatologis nu disebut faktor ékologis abiotik:
Biosénosa, atawa komunitas, mangrupa kumpulan populasi tatangkalan, sato, jeung mikro-organisme. Tiap populasi mangrupa jumlah hasil kawin- baranahan individu-individu nu saspésiés di hiji wewengkon dina hiji waktu. Nalika hiji populasi jumlah anggotana teu nyukupan, spésiésna kaancam punah, boh alatan underpopulation atawa alatan kawin saturunan. Hiji populasi bisa ngurangan ku sababaraha sabab, misalna, alatan leungit habitatna (karuksakan leuweung) atawa alatan loba teuing prédator (saperti diboro).
Biosenosa dicirikeun ku dua tipe faktor ékologis biotik: hubungan intra- jeung inter-spésifik.
Hubungan intraspésifik mangrupa hubungan nu dingawujud antarindividu nu saspésiés nu ngabentuk hiji populasi: mangrupa hubungan ko-operasi atawa kompetisi, kalawan ayana babagi wewengkon kakawasaan, jeung kadang organisasi dina susunan hirarkis.
The existing interactions between the various living beings go along with a permanent mixing of mineral and organic substances, absorbed by organisms for their growth, their maintenance and their reproduction, to be finally rejected as waste. These permanent recyclings of the elements (in particular carbon, oxygen and nitrogen) as well as the water are called biogeochemical cycles. They guarantee a durable stability of the biosphere (at léast when human influence and extreme weather phenomena are left aside). This self-regulation, supported by negative feedback controls, ensures the perenniality of the ecosystems. It is showed by the very stable concentrations of most elements of éach compartment. This is referred to as homeostasis. The ecosystem also tends to evolve to a state of idéal balance, réached after a succession of events, the climax (for example a pond can become a peat bog).
Spatial relationships and subdivisions of land
Main articles: Biome, ecozone
Ecosystems are not isolated from éach other, but are interrelated. For example, water may circulate between ecosystems by the méans of a river or ocean current. Water itself, as a liquid medium, even defines ecosystems. Some species, such as salmon or freshwater eels move between marine systems and fresh-water systems. These relationships between the ecosystems léad to the concept of a biome.
A biome is a homogenéous ecological formation that exists over a vast region, such as tundra or steppes. The biosphere comprises all of the éarth's biomes—the entirety of places where life is possible—from the highest mountains to the depths of the océans.
Biomes correspond rather well to subdivisions distributed along the latitudes, from the equator towards the poles, with differences based on to the physical environment (for example, océans or mountain ranges) and to the climate. Their variation is generally related to the distribution of species according to their ability to tolerate temperature and/or dryness. For example, one may find photosynthetic algae only in the photic part of the océan (where light penetrates), while conifers are mostly found in mountains.