cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rékayasa sipil
Rekayasa Geoteknik
Widang nu ngadukung rekayasa struktur nyaéta rékayasa géotéhnik. Pentingna widang rekayasa géotéhnik ku sabab wangunan geus pasti pakait raket jeung taneuh. Rékayasa géotéhnik museurkeun kana panalungtikan sifat taneuh, mekanika taneuh, pondasi, pakaitna taneuh jeung struktur sarta dinamika taneuh.
Rekayasa Lalulintas
Rekayasa lalulintas museurkeun kana teori antrian sarta perencanaan lalulintas, désain géometri jalan sarta pola paripolah supir. Simulasi operasi lalulintas dijieun ku maké turunan "perjalanan", algoritma lalulintas nu bisa dipaké keur masalah komputasi nu kaitung ruwet.
Téhnik Lingkungan
Tehnik lingkungan pakait jeung pengolahan kimia, biologi atawa jeung limbah pasan, penjernihan cai jeung udara sarta jeung remediasi di tempat nu mana bakal dipaké keur tempat pamiceunan. Widang nu pakait jeung téhnik lingkungan di antarana water purification, sewage treatment, sarta manajemen hazardous waste. téhnik lingkungan ogé pakait jeung hydrology, geohydrology sarta meteorology utamana pangaweruh cai jeung ngalirna diperlukeun keur ngarti kana "pollutant transport". Ahli téhnik lingkungan ogé nalungtik ngeunaan "pengurangan polusi", green engineering sarta industrial ecology.
Tehnik lingkungan ogé mangrupa watersan anyar keur Sanitary engineering. Sababaraha watesan ogé digunakeun saperti public health engineering jeung environmental health engineering.
Rekayasa Hidrolika
Rekayasa hidrolika museurkeun kana aliran sarta ngalirna aliran, utamana aliran cai. Widang rekayasa ieu pakait raket keur jembatan, waduk, saluran cai, kanal, sarta tanggul ogé pakait jeung rekayasa lingkungan jeung sanitary.
Manajemen Konstruksi
Manajemen konstruksi kaasup rencana jeung mutuskeun désain keur ahli transportasi, planologi, hidrolika, lingkungan, struktur jeung géotéhnik.
Ligarmukti, Klapanunggal, Bogor
Ligarmukti nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Klapanunggal, Kabupatén Bogor, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Agom, Kalianda, Lampung Kidul
Agom nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Kalianda, Kabupatén Lampung Kidul, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Rékayasa sipil
Karir
Kasalahan konsép nu ilahar nyaéta yén rekayasa sipil teu merlukeun kamampu nu cukup dina widang matematika jeung elmu komputer. Dina kanyataanna, ayeuna loba maké elmu komputer keur migawe rekayasa sipil, nu mana struktur jeung analisa masalah merlukeun komputasi jeung ngawangun algortima tingkat luhur.
Pulo Gisa, Gandapura, Bireuen
Pulo Gisa nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Gandapura, Kabupatén Bireuen, Propinsi Acéh, Indonésia.
Rékayasa sipil
Karir
Ahli sipil nu digawe dina widang rekayasa kasalametan, maké metoda probalilitas keur désain struktur, analisa kaamanan sarta ngitung karugian akibat bencana alam jeung jieunan manusa.
(495278) 2013 RD32
Ari 2013 RD32 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.521, sedengkeun magnitudo mutlakna 18.4. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 409450.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Bagan Bilah, Panai Tengah, Labuhanbatu
Bagan Bilah nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Panai Tengah, Kabupatén Labuhanbatu, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
2007 TE15
Ari 2007 TE15 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.491, sedengkeun magnitudo mutlakna 25.5. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�126817.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
SMK IT Al-Anwary
SMK IT Al-Anwary nyaéta Sakola Menengah Kajuruan Swasta anu aya di Kabupatén Garut. Alamat lengkepna di Jl. Cibunar Kp. Cibunar No. 511, Kalurahan/Désa Cibunar Kacamatan Tarogong Kidul, Kabupatén Garut, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 69925315.
1288
Taun ka-1288 Maséhi dina Kalénder Grégorian.
Spérmatogenesis
Spérmatogenesis nujul ka nyipta (Ing. genesis) sél spérma, nu lumangsung dina kanjut atawa téstés jalu. Sél spérma tumuwuh tina sél stém bibit nu katelah spérmatogonia. Spérmatogonia didiferensiasi jadi spérmatosit, spérmatid (satutasna miosis) nu ahirna jadi spérmatozoa nu "asak". Layanna spérmatogenesis pikeun bikang nyaéta oogenesis.
Prosés spérmatogenesis diatur ku iber-iber hormonal sarta komunikasi sél-sél antara sél bibit nu keur tumuwuh (sél spérma) jeung sél Sertoli.
Sél Sertoli penting pikeun spérmatogenesis sabab nyadiakeun pangrojong pikeun sél nu keur tumuwuh - mindahkeun ka lumen semiferous tubule nepi ka asakna nalika dileupaskeun. Sél Sertoli ogé ngurangan motilitas jeung kapasitasi sél spérma antukna hirupna bisa kajaga.
Spérmatozoa dihasilkeun dina seminiferous tubule dina téstés. Mimitina spérmatogonia, ngalaman mitosis jadi spérmatogonium tipe A atawa tipe B. Spérmatogonia tipe B jadi spérmatosit primér, lajeng ngalaman beulah miosis antukna jadi spérmatosit sekundér, nu ngalaman beulah miotik séjénna antukna jadi spérmatid. Spérmatogonia tipe A tetep salaku spérmatogonia, teu robah, nu pungsina jadi sél stém nu bakal beulah deui ngahasilkeun sél tipe A jeung B nu leuwih loba.
Spérmatosit primér ngandung dua kali lipet DNA dibanding sél awak normal (2 × 2N). Unggal spérmatosit primér beulah jadi dua spérmatosit sekundér nu ngandung dua sét kromosom (2 × 1N). Spérmatosit sekundér beulah jadi dua spérmatid nu masing-masing ngandung sasét kromosom (1N), satengah tina DNA nu dipikabutuh pikeun nyiptakeun manusa (satengahna deui ti ovum nalika fértilisasi).
Spérmatid masih mangrupa sél buleud. Nalika prosés nu disebut spérmiogenesis, sélna ngaluarkeun buntut, mungkus DNA na huluna, nutupan huluna ku akrosom nu kawas lisosom, sarta ngawangun wewengkon beuheung nu ngahasilkeun tanaga/énergi nu padet ku mitokondria antukna jadi spérmatozoa asak. Salajengna spérmatozoa dileupaskeun ka lumén seminiferous tubule sarta pindah dina cairan téstis ka épididimis pikeun ngasakkeun sangkan bisa ngojay jeung ngabuahan ovum.
Produk
Dina bisnis, produk nu barang atawa jasa anu bisa dijual beulikeun. Dina marketing, produk nanaon nu bisa ditawarkeun ka pasar jeung bisa nyugemakeun kahayang. Di tingkat nu pangecér, produk nu mindeng disebut minangka barang dagangan. Dina manufaktur, produk nu dibeuli dina bentuk bahan baku jeung dijual salaku barang rengse. Produk dina bentuk atah barang saperti logam atawa produk tani anu mindeng disebut salaku komoditi.
2006 JX25
Ari 2006 JX25 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.433, sedengkeun magnitudo mutlakna 20.1. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 121857.
Produk
Kecap barang asalna ti inggris produk nu hartina "hiji hal nu dihasilkeun ku tanaga gawé atawa sajabana". Bentuk kerja ceuk produk, nyaéta ngahasilkeun, nyaéta serapan tina basa latin prōdūce(deui), nu ngandung harti (ka) mingpin atawa mawa hiji hal ka hareup. Dina taun 1575, kecap "produk" nujul ka nu mana waé nu dijieun ("nanaon dihasilkeun"). Tapi saprak 1695, harti kecap produk nujul ka hiji hal nu dihasilkeun ("hal atawa hal dihasilkeun"). Produk dina ékonomi rasa ieu mimiti diwanohkeun ku ékonom-politisi Adam Smith.
2006 JX25
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Produk
Dina pamakéan anu leuwih lega, produk bisa nujul ka hiji item atawa unit, a group produk nu sarua, grup barang jeung jasa, atawa ngagolongkeun industri pikeun barang jeung jasa.
Sayangkuu hatur nuhun ya
Produk Klasifikasi
Produk bisa digolongkeun kana dua utama golongan, nyaéta; a) produk konsumen b) industri produk. Dua rupa produk ieu jadi pilihan pikeun pausahaan, naha maranéhanana bakal pindah (ngahasilkeun) grup kahiji produk atawa produk kadua.
Produk konsumen
Naon anu dimaksud ku produk konsumen anu meuli produk ku ahir pamakéna pikeun konsumsi pribadi. konsumen produk nyertakeun produk ti poé-ka-poé produk, balanjaproduk, produk husus jeung produk nu teu hayang.
Produk industri
nyaéta barang jeung bahan dibeuli ku individu atawa organisasi (pausahaan) pikeun processing salajengna atawa nu keur dipake dina ngalakonan usaha.
Asép
Asép nyaéta hiji ngaran nu ilahar dipaké keur ngaranan urang Sunda lalaki. Kecap turunan tina asep diantawisna acep, cecep, tetep.
Asal kecap
Ngaran 'Asep' (dibaca asép), minangka ngalandikeun budak anu kasep.
2010 VU11
Ari 2010 VU11 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.253, sedengkeun magnitudo mutlakna 24.8. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 292158.
Aek Simotung, Saipar Dolok Hole, Tapanuli Kidul
Aek Simotung nyaéta salah sahiji Kalurahan di kacamatan Saipar Dolok Hole, Kabupatén Tapanuli Kidul, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
2010 VU11
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2001 VG16
Ari 2001 VG16 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.432, sedengkeun magnitudo mutlakna 25.3. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO21148.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Pandan Sari, Sukoharjo, Pringsewu
Pandan Sari nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Sukoharjo, Kabupatén Pringsewu, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
2010 TP55
Ari 2010 TP55 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.670, sedengkeun magnitudo mutlakna 20.5. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�190734.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Biomolekul
Biomolekul mangrupa sanyawa kimia nu aya sacara alami di organisme. Biomolekul utamana diwangun ku karbon jeung hidrogén, ditambah ku nitrogén, oksigén, pospor jeung walirang. Aya ogé unsur séjén nu kabeungkeut, tapi jarang.
Biomolekul kudu aya dina sakabéh bentuk mahluk hirup. Pikeun conto, manusa boga kulit jeung rambut. Komponén utama rambut nyaéta keratin, protéin (nu diwangun tina asam amino). Asam amino mangrupa salah sahiji komponén nu paling penting pikeun molekul nu leuwih badag. Molekul komponén lianna nyaéta nukléotida nu diwangun ku tilu komponén: basa purin atawa pirimidin, gula pentosa, jeung gugus pospat. Nukléotida ieu utamana ngabentuk asam nukléat.
Di sagigireun biomolekul polimér, sistim hayat ogé nyerep/ngahasilkeun rupa-rupa sanyawa organik. Mangpaat anu bisa diala tina ngulik biomolekul, di antarana, nyaéta pikeun ubar.
Tipe biomolekul
Nu kaasup biomolekul, di antarana
Nukléosida jeung nukléotida
Nukléosida téh molekul nu kabentuk tina kabeungkeutna nukléobasa kana cingcin ribosa. Contona nyaéta sitidin, uridin, adénosin, guanosin, timidin jeung inosin.
Nukléosida bisa diposporilasi maké kinase dina jero sél, ngahasilkeun nukléotida nu mangrupa komponén dasar DNA (asam déoksiribonukléat) jeung RNA (asam ribonukléat).
Sakarida
Monosakarida mangrupa karbohidrat dina bentuk gula basajan; disakarida dibentuk tina dua monosakarida. Monosakarida jeung disakarida rasana amis, leyur dina cai, sarta bentukna kristalin. Conto monosakarida, di antarana héksosa (glukosa, fruktosa, jeung galaktosa) jeung pentosa (ribosa, déoksiribosa). Conto disakarida, di antarana sukrosa, maltosa, jeung laktosa.
Polisakarida mangrupa polimér monosakarida, karbohidrat kompléks nu teu amis. Ilaharna mah badag, sarta silih tumbu dina beungkeut anu ngarancabang. Karbohidrat teu leyur dina cai sarta teu ngabentuk kristal. Contona, di antarana aci, selulosa, jeung glikogén. polisakarida nu leuwih pondok, nu diwangun ku 2-15 monomér, kadang disebut oligosakarida.
Lipid
Lipid téh ilaharna mah éster asam lemak, nu ngawangun mémbran biologis. Pancén biologis lianna nyaéta salaku simpenan énérgi (misalna trigliserida). Lipid lolobana diwangun ku "hulu" polar/hidropilik jeung 1-3 buntut asam lemak nonpolar/hidropobik, antukna lipid boga watek ampipilik. Asam lemak diwangun ku ranté atom karbon nu teu nyagak; nu jenuh ditumbukeun ku ukur beungkeut tunggal, sedengkeun nu teu jenuh ngandung sahanteuna hiji beungkeut rangkep. Ranté asam lemak ieu ilaharna ngandung 14-24 gugus karbon.
Pikeun lipid nu aya dina mémbran biologis, hulu hidropilikna téh bisa mangrupa:
Hormon
Hormon dihasilkeun dina kelenjar éndokrin, diékskrésikeun kana saluran getih. Pancénna rupa-rupa, di antarana ngatur jalur métabolik jeung prosés transpor mémbran.
Hormon bisa digolongkeun kana tilu kelas truktur:
Asam amino
Asam amino hartina molekul nu ngandung boh gugus fungsi amino jeung asam karboksilat (dina biokimia, istilah ieu nujul ka asam amino nu gugus amino jeung karboksilatna meungkeut atom karbon nu sarua, ditambah prolin nu sabenerna lain asam amino).
Asam amino téh monomér pikeun hiji jenis polimér; ranté 2-10 asam amino disebut péptida, 10-100 disebut polipéptida, sedengkeun nu leuwih panjang ti éta katelahna protéin. Struktur protéin ieu boga pancén struktural jeung hanca nu rupa-rupa pikeun mahluk hirup.
Aya dua puluh asam amino nu disandi ku kode genetik baku, padahal asam amino alami téh aya leuwih ti 500 rupa. Mun dina protéin aya asam amino lian ti nu dua puluh tadi, ieu téh biasana mah hasil ngarobah sanggeus translasi (sintésis protéin). Asam amino séjén nu aya dina protéin nalika prosés translasi téh ngan aya dua (éta ogé ukur aya dina sababaraha organisme):
Di sagigireun nu dipaké dina sintésis protéin, asam amino nu penting téh di antarana karnitin (dipaké pikeun transpor lipid jero sél), ornitin, GABA, jeung taurin.
Métaloprotéin
Métaloprotéin hartina protéin nu ngandung kopaktor logam (métal). Logam ieu bisa mangrupa ion mandiri, bisa ogé ngagabung jeung sanyawa organik nonprotéin, kayaning gugus porpirin nu aya dina hémoprotéin. Dina sababaraha kasus, logam ieu ngagabung sakaligus jeung protéin sarta ion nonlogam anorganikna. Struktur protéin-logam-nonlogam ieu, misalna, aya dina klaster beusi-walirang.
Vitamin
Vitamin téh sanyawa nu teu bisa dijieun (disintésis) ku hiji organisme, mangkaning penting pikeun kaséhatan/kahirupanana. Sanyawaan ieu kudu diserep atawa didahar ti sumber séjén, najan jumlah nu dipikabutuhna ngan saeutik.
Ujong Bayu, Gandapura, Bireuen
Ujong Bayu nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Gandapura, Kabupatén Bireuen, Propinsi Acéh, Indonésia.
Mns. Krueng, Delima, Pidie
'''Mns. Krueng''' nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Delima, Kabupatén Pidie, Propinsi Acéh, Indonésia.
Terutung Megara Asli, Bambel, Aceh Tenggara
Terutung Megara Asli nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Bambel, Kabupatén Aceh Tenggara, Propinsi Acéh, Indonésia.
2013 GS38
Ari 2013 GS38 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.408, sedengkeun magnitudo mutlakna 19.9. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�369177.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2015 DD1
Ari 2015 DD1 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.325, sedengkeun magnitudo mutlakna 30.4. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�335361.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
1287
Taun ka-1287 Maséhi dina Kalénder Grégorian.
2016 KC4
Ari 2016 KC4 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.506, sedengkeun magnitudo mutlakna 21.7. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�392479.
Telaga Suka, Panai Tengah, Labuhanbatu
Telaga Suka nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Panai Tengah, Kabupatén Labuhanbatu, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Cisaranten Kulon, Arcamanik, Bandung
Cisaranten Kulon nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Arcamanik, Kota Bandung, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
2016 KC4
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Santika
Santika tina basa Kawi nyaéta pinter, rikat, percéka dina metakeun pakarang. Santik tina basa Kawi, élmu perang. Kasantikaan nyaéta kapinteran dina metakeun pakarang. Tina rupaning berita, cukup bukti-bukti yén rahayat Indonésia dina mangsa baheula geus mikawanoh élmu siasat perang, ngan baé henteu kapanggih kitab-kitab anu ngadadarkeun ieu élmu sacara métodis jeung sistematis.
Salah sahiji kasusastraan Indonésia kuno anu kaitung métodis nyaritakeun siasat perang frontal anu disebut wyuha nyaéta kakawin Barata Yuda.
Siasat perang nurutkeun Kakawin Barata Yuda nyaéta:
Kabupatén Tulungagung
Kabupatén Tulungagung mangrupa salah sahiji kabupatén nu perenahna di Propinsi Jawa Wétan, Indonésia. Puseur pamaréntahan Kabupatén Tulungagung aya di acamatan Tulungagung. Tulungagung kawentar minangka salah sahiji wewengkon nu ngahasilkeun marmer panggedéna di Indonésia, perenahna 154 km kalér wétaneun Kota Surabaya, ibu kota Proinsi Jawa Wétan.
Étimologi
Aya dua vérsi carita dina ngaranan Kabupatén Tulungagung.
Ceuk sakaol mah ngaran "Tulungagung" téh dipercaya asalna tina kecap "Pitulung Agung" (pitulung nu agung). Ieu ngaran asalna tina kajadian nalika saurang pamuda ti Gunung Wilis nu ngaranna Joko Baru nyaatan cinyusu di Ngrowo (Kabupatén Tulungagung jaman baheula) ku cara mendet sakabéh cinyusu kasebut maké nyéré kawung. Joko Baru téh kacaritekeun minangka saurang pamuda nu disupata jadi oray ku bapana, jalma-jalma sabudeureunana mah mindeng nyebut ngaran Baru Klinthing. Bapana nyarita yén sangkan jadi manusa sajati deui, Joko Baru kudu mampuh meulitan Gunung Wilis. Tapi, kacida apesna ku sabab awakna ukur kurang sajeungkal pikeun meulitan éta gunung kalayan sampurna. Tuluy Joko Baru ngelélkeun létahna. Dina wanci éta kénéh, bapana Joko Baru neungteuk létahna. Sacara ajaib, éta létah robah jadi tumbak sakti nu tepi ka kiwari dipercaya jadi "pakarang sakti". Ieu tumbak disimpen tur dirawat kénéh tepi ka kiwaru ku masarakat di éta wewengkon.
Ceuk sakaol deui mah, ngaran Tulungagung téh asalna tina dua kecap, nyaéta tulung jeung agung, tulung hartinya cinyusu nu gedé, sedengkeun agung hartina gedé. Tina éta kecap, Tulungagung hartina mangrupa wewengkon nu boga cinyusu nu gedé. Saméméh diwangunna Bendungan Niyama di Tulungagung Kidul nalika jaman soldadu Jepang, di mamana di wewengkon Tulungagung ukur aya cinyusu wungkul. Jaman harita mah, ku sabab loba cinyusu, unggal wewengkon loba nu kakeueum ku cai, boh usum katiga, komo deui usum hujan.
Kawasna mah, étimologi ngaran ieu kabupatén nu pangkuatna mah nyaéta vérsi kadua, ieu ngaran dimimitian nalika puseur dayeuh Tulungagung mulai pindah ka tempat nu kiwari. Saméméhna mah puseur dayeuh Tulungagung téh ayana di wewengkon Kalangbret tur dingaranan Kadipatén Ngrowo (Ngrowo ogé hartina mah cinyusu). Pindahna kira-kira taun 1901 Maséhi.
Sajarah
Dina taun 1205 M, masarakat Thani Lawadan pernahna kiduleun Tulungagung, meunang pangajén ti Raja Daha anu panungtung, Kertajaya, ku alatan kasatiaan maranéhna ngawula ka Raja Kertajaya dina mangsa nyanghareupan pangjorag/serangan musuh anu datang ti wetaneun Daha. Ieu pangajén ditulis dina hiji Prasasti anu disebut Prasasti Lawadan kalawan candra sangkala "Sukra Suklapaksa Mangga Siramasa" anu nunjul kana tanggal 18 Nopémber 1205 M. Tanggal dijieuna ieu prasasti téh antukna dijadikeun poé ngajadina Kabupatén Tulungagung ti saprak taun 2003. Di Désa Boyolangu, Kacamatan Boyolangu, aya hiji candi anu katelah Candi Gayatri. Tayalian Candi anu dijieun pikeun Gayatri (Sri Rajapatni), garwa Raja Majapahit anu kaopat, Raden Wijaya (Kertarajasa Jayawardhana), tayalian indungna ti Ratu Majapahit katilu, Sri Gitarja (Tribhuwanatunggadewi), ogé ninina tiHayam Wuruk (Rajasanegara), raja anu ngaheuyeuk Karajaan Majapahit dina mangsa keur meujeuhna nanjeur. Ngaran Boyolangu agé aya dina kitab Nagarakertagama anu nyebutkeun ngaran Bayalangu/Bhayalango (bhaya = bahaya, alang = panghalang) mangrupa tempat pikeun meresihan manéhna. Dihandap ieu mangrupa kutipan tina Kitab Negarakertagama anu ditulis ku Mpu Prapanca tur geus ditarjamahkeun kana Bahasa Indonésia:
Prajnyaparamitapuri itulah nama candi makam yang dibangun
Arca Sri Padukapatni diberkati oleh Sang Pendeta Jnyanawidi
Babakan Sadéng, Leuwiliang, Bogor
Babakan Sadéng nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Leuwiliang, Kabupatén Bogor, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Kabupatén Tulungagung
Sajarah
Laksana titisan Empu Barada, menggembirakan hati Baginda
(Pupuh LXIX, Bait 1)
Di Bayalangu akan dibangun pula candi makam Sri Rajapatni
Pendeta Jnyanawidi lagi yang ditugaskan memberkati tanahnya
Rencananya telah disetujui oleh sang menteri demung Boja
(Pupuh LXIX, Bait 2)
Sri Ranggapura serta candi Budi Kuncir
Di Bayalangu yang baru saja dibangun
(Pupuh LXXIV, Bait 1)
Dalam sejarah babad Tulungagung disebutkan bahwa nama Tulungagung tidaklah timbul dengan tiba-tiba. Telah banyak musim silih berganti berikut masa-masa yang dilampauinya, yang semuanya itu meninggalkan kenangan-kenangan yang tersendiri di dalam lembaran riwayat terjadinya Kota Tulungagung. Apa yang dapat kita kenang dari nama Tulungagung, Berikut catatan wartawan Mataram Timur. Tulungagung berasal dari dua kata Tulung dan Agung. Kata Tulung mempunyai dua arti Pertama : Tulung dalam basa Sanskerta artinya sumber air atau dalam basa Jawa dapat dikatakan Umbul. Kedua : Tulung yang berarti pemberian, pertolongan atau bantuan. Adapun "Agung" berarti besar.
Jadi lengkapnya Tulungagung mempunyai arti "Sumber air besar" atau "Pertolongan besar".
Menurut Mbah Wo, Juru Kunci Eyang Agung Tjokrokoesoemo, Wajak Kidul. Meskipun sumber air dan pertolongan itu berlainan artinya, namun di dalam sejarah Tulungagung keduanya tak dapat dipisahkan, karena mempunyai hubungan erat sekali dalam soal asal mula terbentuknya daérah maupun perkembangannya. Dahulu orang menyebutnya Kabupatén Ngrowo, ialah sesuai dengan kéadaan daérahnya yang kesemuanya tidak jauh letaknya dari sungai. Misalnya : Gledug, Patjet, Waung, Tawing dll; Sebelum dijadikeun Kabupatén daérah-daérah itu dikuasai oleh para Tumenggung. Dibawah perlindungan karajaan Mataram.
(154652) 2004 EP20
Ari (154652) 2004 EP20 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.451, sedengkeun magnitudo mutlakna 18.8. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�407185.
Kabupatén Tulungagung
Sajarah
Mbah Wo menjelaskan dahulu daérah Ngrowo itu tidak seluas sekarang. Semenjak Katemenggungan diubah kedudukannya menjadi kabupatén, maka diperlukan adanya perluasan daérah. Tidak cukup hanya terdiri rawa-rawa saja, tetapi membutuhkan pula daratan untuk kemakmuran masyarakatnya.
Negeri Pandan, Kalianda, Lampung Kidul
Negeri Pandan nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Kalianda, Kabupatén Lampung Kidul, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
(154652) 2004 EP20
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Kabupatén Tulungagung
Sajarah
Bantuan-bantuan dari kabupatén sekitarnya sangat dibutuhkan. Ini terjadi pada sekitar abad ke-19. Kabupatén Blitar menyumbang daérah Ngunut. Kabupatén Ponorogo menyumbang daérah pegunungan Trenggalek. Sedangkan Kabupatén Pacitan menyumbang daérah pantai kidul yaitu Ngrajun, Panggul dan Jombok. Dengan demikian Kabupatén Ngrowo dahulu daérahnya hingga Kabupatén Trenggalek. Bantuan berupa daérah tersebut mangrupa 'pertolongan yang besar bagi pembentukan Kabupatén Ngrowo.
2015 KU120
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Kabupatén Tulungagung
Sajarah
Sebelum dijadikeunnya kabupatén daérah-daérah tersebut dikuasai oleh para Tumenggung di bawah perlindungan karajaan Mataram.
Bupati pertama hingga ke XI masih disebut Bupati Ngrowo. Baru pada taun 1901 nama Ngrowo itu diganti dengan Tulungagung. Ketika itu yang menjadi bupatinya R. T. Partowidjojo. Beliau yang menyelesaikan perobahan nama tadi karena menjabat Bupati sejak taun 1896 hingga taun 1901. Demikianlah asal mula nama Tulungagung yang dahulu sering disebut Kota Banjir. Tulungagung mengandung makna "Berasal dari Sumber air yang besar” tetapi dengan usaha dan bantuan yang besar pula dapat memberi pertolongan yang besar.
Geografi
Batas-batas wilayah Kabupatén Tulungagung secara administratif adalah sebagai berikut:
Secara topografi, Tulungagung terletak pada ketinggian 85 m di atas permukaan laut (dpl). Bagian kulon laut Kabupatén Tulungagung mangrupa daérah pegunungan yang mangrupa bagian dari pegunungan Wilis-Liman. Bagian tengah adalah dataran rendah, sedangkan bagian kidul adalah pegunungan yang mangrupa rangkaian dari Pegunungan Kidul. Di sebelah kulon laut Tulungagung, tepatnya di kacamatan Sendang, terdapat Gunung Wilis sebagai titik tertinggi di Kabupatén Tulungagung yang memiliki ketinggian 2552 m. Di tengah Kota Tulungagung, terdapat Kali Ngrowo yang mangrupa anak Kali Brantas dan séolah membagi Kota Tulungagung menjadi dua bagian: kalér dan kidul. Kali ini sering disebut dengan Kali Parit Raya dari rangkaian Kali Parit Agung.
Pemerintahan
Kabupatén Tulungagung beribukota di kacamatan Tulungagung, yang terletak tepat di tengah Kabupatén Tulungagung. Kabupatén Tulungagung terbagi dalam 19 kacamatan, 257 désa, dan 14 kalurahan.
Penduduk
Pada akhir 2006 jumlah penduduk di Kabupatén Tulungagung tercatat sebanyak 1.002.807 jiwa yang terbagi atas laki-laki 498.533 (49,71%) jiwa dan perempuan 504.274 (50,29%). Kepadatan penduduk terkonsentrasi pada 3 kacamatan yaitu Kecamatan Tulungagung, Kecamatan Kedungwaru, dan Kecamatan Boyolangu.
Pendidikan
Tulungagung mempunyai sarana pendidikan dari TK sampai Perguruan Tinggi baik Negeri maupun Swasta. Beberapa di antara Perguruan tinggi yang ada Di Tulungagung: Beberapa di antara Sekolah Menengah Pertama (SMP) / Madrasah Tsanawiyah (MTs) dan Sekolah Menengah Atas (SMA)/ Madrasah Aliyah (MA) di Tulungagung:
Olahraga
Tulungagung mempunyai beberapa Sarana Olahraga yang tersebar di sejumlah tempat, baik Indoor maupun Outdoor antara lain :
= Fasilitas Olahraga =
Industri
Tulungagung terkenal sebagai salah satu penghasil marmer terbesar di Indonésia, yang bersumber di bagian kidul Tulungagung. Tulungagung juga termasuk salah satu pusat industri marmer di Indonésia, dan terpusat di kidul Tulungagung, terutama di kacamatan Campurdarat, yang di dalamnya banyak terdapat perajin marmer,sayangnya saat ini marmer kualitas terbaik sudah habis. Aset marmer dari Tulungagung telah menembus pasar internasional. Di daérah yang sama, juga terdapat industri onyx yang mempunyai kualitas mirip marmer.
Selain industri marmer, di Tulungagung juga tumbuh dan berkembang berbagai industri kecil dan menengah antara lain memproduksi alat-alat/perkakas rumah tangga, batik, dan konfeksi termasuk bordir. Beberapa batik yang terkenal di Tulungagung di antaranya Batik Tulungagung (sangat minim), Batik Satriomanah, dan sebagainya. Di kacamatan Ngunut terdapat industri peralatan Tentara seperti tas ransel, sabuk, seragam,tenda dan makanan ringan seperti kacang atom. Di kacamatan Ngunut juga terdapat industri batu bata dan genteng yang berkualitas. Di kalurahan sembung juga di kenal sebagai pusat industri krupuk rambak. Sedangkan di bagian pegunungan kalér, yakni kacamatan Sendang terdapat perusahaan air susu sapi perah dan teh. Industri perikanan, dan gula merah juga Tulungagung juga tidak kalah, ini telah dikenal secara nasional. salah satunya Pabrik Gula Modjopanggung di kacamatan Kauman.
Wisata pantai
Tulungagung diuntungkan dengan letak géografis yang berada di tepi Samudera Hindia, sehingga memiliki banyak pantai yang menarik untuk dikunjungi selain Pantai Popoh, di antaranya Pantai Sidem, Pantai Brumbun, Pantai Sine, Pantai Molang, Pantai Klatak, Pantai Gerangan, Pantai Sanggar, Pantai Ngalur, Pantai Coro , Pantai Lumbung dan Pantai Dlodo, Pantai Pathok Gebang, Pantai Kedung Tumpang.
Simangambat, Saipar Dolok Hole, Tapanuli Kidul
Simangambat nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Saipar Dolok Hole, Kabupatén Tapanuli Kidul, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Kabupatén Tulungagung
Wisata Air Terjun
Selain objek wisata pantai, Tulungagung juga memiliki objek wisata alam lain, di antaranya Air Terjun Lawéan di kacamatan Sendang, Coban Alam di kacamatan Campurdarat, Gua Selomangleng di kacamatan Boyolangu, sarta Gua Pasir di kacamatan Sumbergempol. Di kalér Tulungagung, objek wisata alam yang terkenal adalah Pesanggarahan Argo Wilis, Perkebunan téh Penampéan, sarta Bendungan Wonorejo.
Wisata Candi
Selain itu Tulungagung juga mempunyai Beberapa wangunnan Candi yang tersebar di beberapa tempat, yaitu Candi Dadi yang terletak di Puncak bukit di Désa Sanggrahan kacamatan Boyolangu, Candi Cungkup (Candi Sanggrahan) yang terletak di Désa Sanggrahan kacamatan Boyolangu, Candi Gayatri (Boyolangu) yang terletak di kacamatan Boyolangu, candi Mirigambar terletak di kacamatan sumbergempol, Candi Bodho terletak di kacamatan Kalidawir, Candi Penampihan berada di Lereng Gunung wilis kacamatan Sendang. Di kidul Tulungagung tepatnya di kacamatan Campurdarat sebuah Telaga yang bernama Telaga Buret, telaga ini tak pernah kering walaupun letaknya di Perbukitan kapur kidul yang terkenal kering dan panas saat musim kemarau datang. Arca Joko Budhek, adalah sebentuk batu yang ukurannya besar yang bentuknya seperti séorang pria yang bertapa,arca ini berada di puncakbukit, dan bisa dilihat dari jalan raya karena ukurannya yang besar.
Wisata Budaya
Tulungagung memiliki beberapa kesenian khas yang bisa dijadikeun magnet untuk mengangkat pariwisata Tulungagung, di antaranya:
Wisata Kuliner
Tulungagung memiliki jajanan khas, yaitu:
Figur publik
Berikut ini sebagian tokoh terkenal asal Tulungagung:
Pemekaran Daerah
Kota Tulungagung adalah kota yang akan di mekarkan dari Kabupatén Tulungagung apabila mememuhi syarat Daeéah Otonomi Baru kacamatan yang akan bergabung :
Apabila Kota Tulungagung dimekarkan dari Kabupatén Tulungagung makam pusat pemerintahan Kabupatén Tulungagung di pindah di Boyolangu.
Komunitas
Sebagai kota yang dalam taraf berkembang Tulungagung memiliki banyak sekali anak muda kréatif dan berbakat di banyak bidang. Dan berbagai komunitas pun terbentuk untuk mewadahi para anak muda di Kota Tulungagung.
Empelu, Tanah Sepenggal, Bungo
Empelu nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Tanah Sepenggal, Kabupatén Bungo, Propinsi Jambi, Indonésia.
Neulop, Delima, Pidie
Neulop nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Delima, Kabupatén Pidie, Propinsi Acéh, Indonésia.
Haram
Haraam (arab: حرام ḥarām) nyaéta hiji status hukum ngalawan hiji kagiatan atawa kaayaan hiji barang (contona kadaharan). Aktivitas status hukum najis, atawa dahareun anu dianggap haram mastikeun dilarang. Jalma ngalakonan tindakan dilarang atawa dahar najis sato ieu bakal meunang akibat dina bentuk dosa. Sabalikna haram téh halal.
SMKS Ypb Cileungsi
SMKS Ypb Cileungsi nyaéta Sakola Menengah Kajuruan Swasta anu aya di Kabupatén Bogor. Alamat lengkepna di Jl Setu Rawa Hingkik Rt 01/01, Kalurahan/Désa Limus Nunggal Kacamatan Cileungsi, Kabupatén Bogor, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20280622.
Toto Sudarto Bachtiar
Toto Sudarto Bachtiar babar di Cirebon, Jawa Kulon ping 12 Oktober 1929. Pupus di Paris, Perancis ping 9 Oktober 2007 dina yuswa 77 taun. Atikan pangahirna di MULO ( Bandung, 1950). Pernah jadi rédaktur majalah Angkasa, Menara, jeung Sunda. Pernah jadi Pupuhu Déwan Pertimbangan Kabudayaan Provinsi Jawa Kulon. Pernah menangkeun Hadiah Sastra BMKN taun 1957. Karya-karya nu dihasilkeun dina wangun kumpulan puisi: Suara (1956), Etsa (1958), Datang dari Masa Depan (37 penyair Indonesia, 2000), jeung Desah (2001). Karya- karya tarjamahan, dina wangun novél: Pertemuan Penghabisan (Hemingway, 1976), dina wangun drama: Pelacur ( Sartre,1954), Malam Terakhir (Rabindratanath Tarogé, 1976), Sulaiman yang Agung (Harold Lamb, 1958), Bunglon (Anton Chekow, 1965), Sanyasi (R. Tarogé, 1970),  Bayangan Memudar (Bréton de Nijs, bersama Sugiarta Sriwibawa, 1975).
Pandan Surat, Sukoharjo, Pringsewu
Pandan Surat nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Sukoharjo, Kabupatén Pringsewu, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Bahama
Bahama (the Bahamas), resmina Pasamakmuran Bahama (Commonwealth of the Bahamas), nyaéta hiji nagara nu miboga 29 pulo, 661 kéi, jeung 2.387 islét. Nagara ieu aya di Samudra Atlantik kaléreun Kuba jeung Hispaniola (Républik Dominika jeung Haiti), kalér-kuloneun Kapuloan Turks jeung Caicos, sarta tenggaraeun Amérika Sarikat (pangdeukeutna ka nagara bagian Florida). Aréa daratnna 13939 km2, kalawan populasi 353.658 jiwa. Ibu kotana nyaéta Nassau. Géografisna, Bahama aya di rantéy kapuloan nu sarua jeung Kuba, Hispaniola, sarta Kapuloan Turks jeung Caicos; sesebutan Bahama biasana ngarah ka nagarana sanésna rantéy kapuloannana.
Étimologi
Asal ngaran Bahamas teu terang. Ngaran éta meureun asalna ti Basa Spanyol baja mar ("laut déét") atawa kecap Lucayan pikeun pulo Bahama Gedé, ba-ha-ma ("daratan tengah luhur gedé").
2016 VE2
Ari 2016 VE2 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.427, sedengkeun magnitudo mutlakna 19.4. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 397900.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2015 DC1
Ari 2015 DC1 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.119, sedengkeun magnitudo mutlakna 24.8. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�349336.
Usum
Usum téh salah sahiji babagian utama taun, biasana mah dumasar bentuk iklim nu lega. Ilaharna sataun kabagi jadi opat usum, nyaéta: usum semi, usum panas, usum gugur, jeung usum tiris. Ngan, di Indonésia mah lantaran nganjrek di daérah tropis, mangka ngan dibagi jadi dua usum wungkul, nyaéta: usum ngijih jeung usum halodo.
Ari baheula di Mesir Kuna mah usum téh kabagi jadi tilu usum, nyaéta: musim caah, usum darurat lantaran caah, jeung usum panunéian nu panas.
2006 JN6
Ari 2006 JN6 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.322, sedengkeun magnitudo mutlakna 20.4. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 349227.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
SMK Muhammadiyah Tarogong Kidul
SMK Muhammadiyah Tarogong Kidul nyaéta Sakola Menengah Kajuruan Swasta anu aya di Kabupatén Garut. Alamat lengkepna di Jl. Masjid Jami Panawuan No 23, Kalurahan/Désa Sukajaya Kacamatan Tarogong Kidul, Kabupatén Garut, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 69954587.
1286
Taun ka-1286 Maséhi dina Kalénder Grégorian.
2013 GR38
Ari 2013 GR38 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.556, sedengkeun magnitudo mutlakna 21.8. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�307065.
Gunung Uturunku
Gunung Uturunku atawa Uturuncu nyaéta hiji gunung anu aya di Bolivia. Gunung ieu miboga tingkat kaluhuran 6.008 méter di luhureun beungeut sagara. Ieu gunung geus teu bitu deui ti 250 rébu taun ka tukang.
Régional
Subduksi ka arah wétan ti Lémpéng Nazca di handapeun Lémpéng Amérika Kidul geus ngahasilkeun tilu beubeur vulkanik di Pagunungan Andés, kaasup Zona Vulkanik Tengah anu manjang ti Péru, Chili, Bolivia, nepi ka Argéntina  dan termasuk Uturuncu. Salian ti gunung Uturunku, beubeur vulkanik ieu ngawengku kira-kira 69 gunung seuneu Holocene di tempat anu luhur, kaasup gunung seuneu anu boga poténsi pikeun aktip saperti Gunung Irruputunku, Olca-Paruma, Aucanquilcha, Ollagüe, Azufre, San Pedro, Putana, Sairecabur, Sairecabur, Guayaques, Colachi, sarta Acamarachi.
Komposisi jeung asal usul magma
Gunung Uturunku kungsi ngaluarkeun dasit sarta andésit dina wangun inklusi dina dasit. Batuanna nyaéta vésikular atawa porphyric sarta ngandung fenokris biosit, clinopyroxene, [ [hornblende]], ilmenit, magnetit, orthopyroxene, plagioclase sarta kuarsa bareng jeung apatit, monazite jeung zircon dina riolit taneuh, sarta kalium anu beunghar ku kalk-alkalin. Senolit anu diwangun tina gneiss, batuan beku jeung norit ogé kapanggih di dieu, di mana dua yang pertama tampaknya berasal dari batu-batuan nagara sedengkeun anu katilu nyaéta produk tina prosés nyieun magma. Salian ti éta, numpukna gabbro, hornfels, batu kapur jeung batu pasir minangka xenolith.
Prosés panyampuran anu naglibatkeun magma anu leuwih panas atawa anu leuwih mafic boga lakon dina asal-usul batuan Uturunku, saperti halna prosés kristalisasi fraksional sarta kontaminasi jeung batuan gerak. Asal usul magma ieu sigana aya patalina jeung tubuh magmatik Altiplano-Puna, anu ngahasilkeun magma anu lééh liwat diférénsiasi basal magma pertama ka andesit jeung tilu ka dasar saacan dipindahkeun ka kerak anu déét di handapeun gunung Uturunku, tuluy ti tempat éta, gunung bitu liwat daya apung-prosés anu ngagantung. Komposisi magma geus stabil salila sajarah gunung seuneu ieu.
Wewengkon sabudeureun gunung
Gunung Uturunku geus kawangun kira-kira 100 km beulah wétan ti bagian hareup vulkanik utama di Cordillera Kulon, di médan anu diwangun ku batuan vulkanik jeung sédimén Miosén nepi ka Kuarter. Wewengkon ieu ditandaan ku Altiplano dataran luhur, anu ngahontal tingkat kaluhuran 4000 m sarta dina hal diménsi ngan bisa kaéléhkeun ku Tibet.
8,41 juta taun Vilama sarta 5,65 juta taun Guacha jadi dadasar gunung seuneu ieu sedengkeun lava Vilama anu umurna 4 juta taun kapanggih di beulah kidul-kulon gunung Uturunku sarta sabagian kakubur ku ieu gunung. kerak di wilayah ieu kandelna kira-kira 65 km. Aktivitas vulkanik di wewengkon ieu kajadian antara 15 jeung 10 juta taun ka tukang.
Glasiasi
Kiwari, Gunung Uturunku teu boga glétser. Ngan, és abadi kungsi aya sarta dilaporkeun di taun 1956, ayana salju sporadis di taun 1994, sarta aréa puncak anu kadang katutup ku es. Sabalikna, bukti glasiasi baheula saperti landeuh glasial, jeung Roches Moutonnées  kapanggih di beulah kalér, wétan, jeung kiduleun gunung. Glasiasi jaman baheula di Gunung Uturunku henteu lega teuing, ku sabab sisi-sisi gunung anu nurugtug. Salah sahiji landeuh di beulah kidul-kulon gunung geus jadi sasaran studi glasiologi, anu ngidéntifikasi urut glétser  anu asalna tina puncak sarta ti aréa kira-kira 0,5 km di kiduleun puncak.
Glétser anu ngan boga érosi lemah nyimpen lima set nepi ka 5 m morain tinggi di jero landeuh; anu pangpendékna antara tingkat kaluhuran 4800 - 4850 m sarta mangrupa hasil ti glasial maksimum panungtung antara 65.000 jeung 37.000 taun ka tukang, leuwih awal ti glasial panungtung global. Saenggeus kitu, henteu loba anu kajadian nepi ka 18.000 tahun ka tukang.
Sabalikna, anu paling kaciri tina morain kira-kira 16.000 - 14.000 taun sata aya patalina jeung glasial di Altiplano anu geus aya korélasi jeung pertumbuhan maksimum ti Situ Tauca anu aya di kaléreun gunung Uturunku dan iklim baseuh jeung tiris anu pakait jeung dengan Heinrich event 1. Di waktu nu sarua, 17.000 - 13.000 taun ka tukang, gurat basisir kawangun di sabudeureun situ anu ngurilingan Uturunku;  Danau Tauca mungkin jadi sumber uap cai pikeun gunung Uturunku. Saengeusna, 14.000 glétser surt, bareng jeung naghaneutanana iklim sarta Pamanasan Bolling-Allerod tuluy wewengkon ieu jadi leuwih garing.
Biak Muli, Bambel, Aceh Tenggara
Biak Muli nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Bambel, Kabupatén Aceh Tenggara, Propinsi Acéh, Indonésia.
Gunung Uturunku
Wisata
Gunung Uturunku biasana sok ditaékan pikeun wisata. Biasana, tur ka gunung ieu sok bareng jeung tur ka tempat-tempat séjén di Bolivia.
Tingali ogé
Gunung
Abracadabra
Abracadabra nyaéta ucapan mantra pamaén sulap, sarta kecap anu miboga kakuatan nepi ka ngadadak ngahasilkeun hiji kajadian nu tangtu. Kecap éta asalna tina basa Aram anu hartina "saya buat ketika saya berkata" kecap éta digunakeun dina abad ka-3. Pamadegan séjén nyebutkeun asalna tina basa Ibrani nu hartina Rama, Budak jeung Roh Kudus. Abracadabra ogé digunakeun pikeun rupa-rupa wangun karya seni kaasup séri novel Harry Potter. Danarto ngagunakeun kecap abracadabra jang salah sahiji judul carponna, nyaéta dina kumpulan carpona anu judulna Godlob. Istilah séjén anu sarua ma'nana nyaéta simsalabim.
Baréngkok, Leuwiliang, Bogor
Baréngkok nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Leuwiliang, Kabupatén Bogor, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Sindangjaya, Arcamanik, Bandung
Sindangjaya nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Arcamanik, Kota Bandung, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Pasar Tiga, Panai Tengah, Labuhanbatu
Pasar Tiga nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Panai Tengah, Kabupatén Labuhanbatu, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Taman Agung, Kalianda, Lampung Kidul
Taman Agung nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Kalianda, Kabupatén Lampung Kidul, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Perang Tiis
Perang Tiis (Cold War, холо́дная война́, kholodnaya voyna, 1947–1991) nyaéta sesebutan kana ayana kategangan politik jeung militer antara Dunya Kulon, nu dipimpin ku Amérika Sarikat jeung sekutu NATO,  ngalawan Dunya Komunis, nu dipimpin ku Uni Soviét jeung  sekutu nagara-nagara satelitna. Kajadian ieu dimimitian ku kajayaan Sekutu dina ngéléhkeun Jerman Nazi dina Perang Dunya II, nu nyésakeun Amérika Sarikat jeung Uni Soviét nu jadi dua nagara adidaya di dunya ku bédana idéologi, ékonomi, jeung militer nu gedé. Uni Soviét, babarengan jeung nagara-nagara di Éropa Wétan nu dijajahna, Blok Wétan. Prosés pamulihan saanggeusna perang di Éropa Kulon difasilitasan ku program Rencana Marshall Amérika Sarikat, jeung pikeun nandingana, Uni Soviét ogé nyieun COMECON babarengan jeung sekutu Wétanna. Amérika Sarikat nyieun aliansi militer NATO dina taun 1949, sadengkeun Uni Soviét ogé nyieun Pakta Warsawa dina taun 1955. Sababarah nagara milihan pikeun milu kana salah sahiji ti dua nagara adidaya ieu,sadengkeun nu lainna milih pikeun tetep nétral ku dijieunna Gerakan Non-Blok
Dina taun 1980-an, Amérika Sarikat ningkatkeun deui tekanan diplomatik, militer, jeung ékonomi ka Uni Soviét dina waktuna nagara komunis éta keur aya dina kamiskinan stagnasi perékonomian. Dina pertengahan 1980-an, présidén Soviét nu anyar, Mikhail Gorbachev, méré nyaho ngeunaan kabijakan réformasi liberalisasi perestroika ("rékonstruksi, réorganisasi", 1987) jeung glasnost ("keterbukaan", ca. 1985). Kabijakan ieu ngabalukarkeun Soviét jeung nagara-nagara satelitna dilanda ku gelombang Révolusi damai nu diengpikeun ku runtuhna Uni Soviét dina taun 1991, jeung dina ahirna nyésakeun Amérika Sarikat nu jadi hiji-hijina kakuatan militer nu pantohagana di dunya. Perang Tiis jeung rupa-rupa kajadian nu séjénna ngabalukarkeun akibat nu gedé ka dunya jeung sok disebutkeun dina budaya populér, khususna dina média nu némbongkeun téma spionaseu jeung ancaman perang nuklir.
Asal istilah
Dina ahir Perang Dunya II, panulis jeung jurnalis Inggris George Orwell maké istilah perang Tiis nu jadi istilah umum dina éséyna nu judulna "You and the Atomic Bomb" (Anjeun jeung Bom Atom), nu diterbitkan ku surat kabar Inggris, Tribune, dina tanggal 19 Oktober 1945. Ésai éta ngagambarkeun Dunya nu hirup disingsieunan ku perang nuklir. Orwell nulis:
Istilah nu dipaké pikeun ngagambarkeun kategangan géopulitik antara Uni Soviét jeung nagara satelitna jeung Amérika Sarikat jeung sekutu Éropa Kulon-na saenggeus Perang Dunya II dimimitian ku Bernard Baruch, saurang ahli piduiteun Amérika jeung panaaséhat présidén. Dina salah sahiji pidato di South Carolina dina tanggal 16 April 1947, Ceuk Baruch : "Urang ulah katipu: poé ieu urang aya di tengah-tengah perang Tiis." Salah sahiji réporter jeung kolumnis surat kabar nu arana Walter Lippmann ngajabarkeun penjelasan nu sakitu panjang lebarna ngeunaan Perang Tiis dina bukuna nu judulna The Cold War, waktu ditanya dina taun 1947 ngeunaan sumber istilah "perang Tiis", manéhna nyebutkeun istilah éta ngarujuk dina istilah Perancis ti taun 1930-an, la guerre froide.
Sabab kajadian
Aya perdebatan dina golongan para sejarawan ngeunaan titik awal ti Perang Tiis. Loba ti golongan sejarawan mibanda pendapat yén Perang Tiis dikeureuyeh saenggeus Perang Dunya II engpikeun, nu lainna ogé mibanda pendapat yén Perang Tiis dipaju dina ahir Perang Dunya I, sanajan kategangan antara Kekaisaran Rusia, nagara-nagara Éropa lainna, jeung Amérika Sarikat geus aya dina pertengahan abad ka-19.
Révolusi Bolshevik di Rusia dina taun 1917 (diiluan ku panarikan mundur pasukana ti Perang Dunya I), mengakibatkan Soviét Rusia terisolasi ti diplomasi internasional. Pamingpin Vladimir Lenin ngomong yén Uni Soviét "dikepung ku para kapitalis nu mumusuhan", jeung mandang diplomasi sebagai senjata pikeun ngajauhkeun Soviét ti musuh, dimimitian ku Komintern Soviét, nu ngagoakkeun pergolakan Révolusioner di luar Soviét.
Pamingpin Soviét Joseph Stalin, nu nganggep Uni Soviét sebagai salah sahiji "kapuloan sosialis", nyatakeun yén Uni Soviét kudu mandang "dominasi kapitalis ayeuna kudu digantikan ku dominasi sosialis." Dina awal 1925, Stalin nyieun pernyataan yén manéhna mandang pulitik internasional sebagai salah sahiji dunya bipolar di mana Uni Soviét bakal narik nagara-nagara liana ke arah sosialisme jeung nagara-nagara kapitalis ogé bakal narik nagara-nagara lian ka arah kapitalismeuu, sadengkeun dunya keur aya dina périodeu "stabilisasi sementara kapitalismeu" saméméh rubuhna.