cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sintrén
Kasenian sintrén di Majaléngka aya di wewengkon Ligung, nyaéta wewengkon anu deukeut jeung Kabupatén Indramayu, anu diangken salaku wewengkon karuhun asalna kasenian ieu, deukeutna wewengkon ieu ngabalukarkeun lumangsungna pénétrasi indramayu ka wewengkon Ligung, anu disababkeun ku ayana komunikasi, sentuhan sosial, jeung sentuhan budaya. Basa nu dipaké ku masarakat Ligung nyaéta Basa Indramayu, hal ieu ngabalukarkeun sintrén dipirig ku lagu-lagu indramayu kalayan gampang ditarima ku masarakatna.
Sajarah Sintrén
Sintrén nyaéta salah sahiji tarian anu sumberna ti carita asih Sulasih jeung Sulandono. Kacaritakeun yén Sulandono téh putra Ki Baurekso jeung Dewi Rantamsari. Radén Sulandono bobogohan jeung Sulasih, saurang putri ti Désa Kalisalak, tapi hubungan asmarana henteu disatujuan ku Ki Baurekso. Pamustunganana Radén Sulandono indit tatapa jeung Sulasih tuluy milih jadi tukang tari.
Mabébasan
Mabébasan nyaéta asal kecapna tina basa Bali nyaéta kecap basa anu hartina bahasa. Harti gemblengna mabébasan t hpikeun ngabasakeun, ngajéntrékeun sacara lisan kana hiji karya sastra. Ciri khas mabébasan nyaéta mintonkeun anu dipigawé ku nu maca kalawan jéntré. Kelompok mabébasan disebut ogé pasantian. Pamekaran tradisi mabébasan di Bali kiwilang gancang, katulis aya 3.148 kelompok, jauh ngaleuwihan désa pakraman anu jumlahna 1.488 kelompok. Aya anggapan éta kamekaran dimimitian ku ngadegna Widyasabha, di jerona dipigawé narjamahkeun jeung nyalin lontar kakawin kana buku. Mimitina mabébasan kawatesanna ogé dilakukeun ku kelompok bangsawan, hususna ti brahmana, leuwih husus deui ku pupuhu éta kelompok. Karya sastra anu dibawana ngan kakawin. Tapi ayeuna mabébasan dipigawé ku sakabéh golongan masarakat, boh ku kolot, boh ku rumaja.
Penolih, Kaligondang, Purbalingga
Penolih nyaéta salasahiji désa di Kacamatan Kaligondang, Purbalingga, Propinsi Jawa Tengah, Indonésia.
Harupat
Harupat nyaéta bagéan anu heuras tina injuk tangkal kawung wanguna kawas nyéré hideung kelirna tur mencos. . Dimangpaatkeun pikeun nyieun sapu, hateup, patlot/kalam paranti nulis utamana kaligrafi, widé, baheula harupat dipaké paser minangka pélor sumpit tungtungna dibulen ku kapas ,  jeung réa-réa deui.
Sintrén
Sajarah Sintrén
Saprak harita, saban diayakeun pintonan sintrén, penari pasti diasupan roh bidadari ku pawangna, kalayan catétan yén manéhna enyaan masih dina kaayaan suci (parawan). Tapi ayeuna mah kasenian ieu bisa dipintonkeun ku saha waé, jeung deui teu midulikeun unsur-unsur prosedural mistisme. Parobahan esensi sintrén ieu mangrupa pangaruh tungtutan jaman anu beuki katandangan budaya pop anu komersil.
Lagu Dina Pintonan Sintrén
Salah sahiji lagu anu kawentar dina kasenian sintrén nyaéta Turun Sintrén anu sawaréh syairna saperti kieu:
Turun-turun sintrén
Sintréné Widhadhari
Aja suwen mindho dalem
Dalam sampun kangelan
Lagu di luhur miboga kakuatan magis anu luhur, sabab salian ti lagu panganteur, lagu ieu ogé mangrupa lagu mantra anu pohara mangaruhan ka jalana pintonan ieu. Sedengkeun instrument/waditra anu dipaké nyaéta dua ketipung, kendang leutik, kecrek, jeung dua buyung/juru/klenting. (Tuty Yuhanah, 1983). Alatan salah hiji waditra anu dipaké nyaéta buyung, ku kituna sintrén disebut ogé Ronggéng Buyung.
Lagu-lagu séjén anu dipaké dina kasenian sintrén nyaéta kidung, Kembang Tareate, Gulung-gulung Klasa, Simbar Pati, Kilar Blatar, jeung sajabana. Sakumaha disebutkan di luhur yén lagu-lagu panganteur ieu mibanda kakuatan magis, sabab aya sawatara lagu anu dipaké minangka sarana pemujaan (Tuty Yuhanah).
Waktu Pintonan
Pegelaran sintrén dipitonkeun dina peuting bulan purnama sarta numutkeun kapercayaan masarakat leuwih utama deui lamun dipintonkeun dina peuting kliwon. Tapi ayeuna mah pintonan sintrén bisa dilaksanakeun iraha waé boh beurang boh peuting henteu gumantung deui dina peuting bulan purnama.
Tempat Lumangsungna Acara Sintrén
Tempat anu dipaké pikeun pintonan kasenian sintrén nyaéta di lapangan. Maksudna aréna pintonan anu henteu maké wates antara panongton jeung nu nari sintren atawa nu ngarojongna. Hal ieu dimaksudkeun sangkan leuwih komunikatif kalayan dibuktikeun dina waktu acara balangan sarta temohan, di mana antara panongton sarta nu nari sintrén kasampak ngahiji dina hiji pintonan kalayan milu nari sanggeus panongton ngalakonan balangan.
Sintrén Di Majaléngka
Pintonan sintrén dikawitan ku ngahurungkeun lampu tempel atawa obor, disusul ku sora gamelan. Sanggeus ngabeuleum dupa, penari nu maké tasma hideung, maké raksukan dawam jeung leungeun nu dibeungkeut ku tambang, asup ka tengah-tengah pintonan. Sedengkeun para sindén nembangkeun lagu-lagu pamujaan maké basa Indramayu.
Penari sintrén anu dibeungkeut ku tambang teu eling sabot pawang ngabacakeun mantra-mantra, penari disarékeun sarta diasupkeun kana ranggap. Pawang mawa dupa bari maca mantra, leumpang ngurilingan ranggap, dipirig gamelan sarta lagu-lagu anu kadéngé dinyayikeun mayéng.
Nalika ranggap dibuka, tétéla putri sintrén geus ngajanggélék, manéhna maké pakéan geulis sarta leungeun henteu kabeungkeut deui ku tambang. Hiasan anu dipaké ku putri sintrén kasampak caang alatan lampu, sarta tangtu waé maké tasma hideung. Lamun awak putri beunang ku sawéran panongton, mangka awakna baris leuleus, ku kituna sabot sintrén nari sok dikurilingan ku juru kawih, sarta baris dibacakeun mantra-mantra sangkan seger balik (Athur S. Nalan). Lagu anu ditembangkeun nalika sawéran nyaéta lagu Hayu Ngewer-ngewer Putren:
Hayu ngewer-ngewer putrén
Sing dikewer rujake baé
Hayu nyawer-nyawer putrén
Sing disawer panjoko baé
Lamun nu nyawer geus sepi, putri sintrén diuk sarta ditutup deui ku ranggap, kalayan dibarengan ku lagu Orok-orok :
Orok-orok
Banyu bangrimapar témbok
Wong lalajo dina udodhok
Sintrén metu salin erok
Sabot ranggap dibuka, kasampak putri sintrén geus robah deui kawas mimitina, maké raksukan biasa, maké tasma hideung, leungeun dibeungkeut ku tambang, sarta geus henteu kasurupan deui. Pawang ngabacakeun mantra nepi ka manéhna éling deui. Pintonan lekasan dipirig ku lagu Ulung-ulung :
Ulung-ulung Simbar Wulung
Ala gandrung éling-éling
Hayu si........ (nyebutkeun ngaran putri sintrén)........ dina balik.
Kasenian sintrén aya kénéh di désa Randegan wetan Kacamatan Jatitujuh, kalayan group “ Metal Budaya “.
Féstival Pilem Venice
Féstival Pilem Vénésia (Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica) nyaéta féstival pilem pangkolotna di dunya. Féstival ieu diadegkeun ku Giuseppe Volpi dina taun 1932 kalawan ngaran "Esposizione Internazionale d'Arte Cinematografica" jeung diayakeun getol unggal taunna di Lido, Vénésia, Italia.
Sungai Kerjan, Bungo Dani, Bungo
Sungai Kerjan nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Bungo Dani, Kabupatén Bungo, Propinsi Jambi, Indonésia.
Pulo Lon / Pulo Dayah, Geulumpang Tiga, Pidie
Pulo Lon / Pulo Dayah nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Geulumpang Tiga, Kabupatén Pidie, Propinsi Acéh, Indonésia.
Pulo Lon / Pulo Dayah, Geulumpang Tiga, Pidie
Simpang Pematang, Simpang Pematang, Mesuji
Simpang Pematang nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Simpang Pematang, Kabupatén Mesuji, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Karéta api Jayabaya
Karéta api Jayabaya (Aksara Sunda Baku: ) nyaéta karéta anu kiwari kelas éksekutip jeung ékonomi AC plus non-PSO anu ngalayanan rute Stasion Pasar Senén - Stasion Surabaya Pasarturi - Stasion Malang. Médalna GAPEKA 2019, Karéta ieu diberangkatkeun ti Pasar Senén sore, nepi di Malang isuk. Mangkat ti Malang beurang nepi Pasar Senén peuting-peuting, sabab rangkéan ieu bisa digunakeun ku KA Anjasmoro. Karéta ieu maké livery panganyarna, anu rencanana dipaké ku kabéh karéta. Stamformasi karéta ieu nyaéta 1 Lokomotip CC206, 7 karéta kelas ékonomi (K3), 1 karéta makan (MP3/MP2/KM1/M1), 4 karéta éksekutip jeung 1 karéta pembangkit lamun aya masalah dina MP2/MP3-na. Karéta api Jayabaya eureun di Stasion Pasar Senén, Stasion Jatinegara (nu arah sabalikna), Stasion Bekasi (nu arah sabalikna), Stasion Karawang, Stasion Cikampék, Stasion Jatibarang, Stasion Cirebon, Stasion Tegal, Stasion Pemalang, Stasion Pekalongan, Stasion Weleri, Stasion Semarang Poncol, Stasion Ngrombo, Stasion Randublatung, Stasion Cepu, Stasion Bojonegoro, Stasion Babat, Stasion Lamongan, Stasion Surabaya Pasarturi, Stasion Surabaya Gubeng, Stasion Sidoarjo, Stasion Bangil, Stasion Lawang, Stasion Malang. Karéta ieu anu mimiti maké shortcut (jalan pintas) Surabaya Gubeng-Surabaya Pasarturi. Karéta ieu dioperasikeun ku Daérah Operasi I Jakarta.
Tumbu kaluar
https://www.kereta-api.co.id/
2001 QN142
Ari 2001 QN142 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.685, sedengkeun magnitudo mutlakna 21.7. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�232505.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Taman Sari, Rumpin, Bogor
Taman Sari nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Rumpin, Kabupatén Bogor, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
2016 JV28
Ari 2016 JV28 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.536, sedengkeun magnitudo mutlakna 24.4. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�392479.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
1 E8 m²
LOT 10 & 11 BLOCK 12, LOT 4596, MUARA TABUAN LIGHT INDUSTRIAL PARK, 93350 KUCHING SARAWAK
SMKS Motivasi Insani
SMKS Motivasi Insani nyaéta Sakola Menengah Kajuruan Swasta anu aya di Kabupatén Bogor. Alamat lengkepna di Jl. Al-Nur Kel. Pabuaran Kec. Cibinong Kab. Bogor, Kalurahan/Désa Pabuaran Kacamatan Cibinong, Kabupatén Bogor, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20231414.
1202
Taun ka-1202 Maséhi dina Kalénder Grégorian.
Sayur Matinggi, Sayur Matinggi, Tapanuli Kidul
Sayur Matinggi nyaéta salah sahiji Kalurahan di kacamatan Sayur Matinggi, Kabupatén Tapanuli Kidul, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Lawe Desky Sabas, Babul Makmur, Aceh Tenggara
Lawe Desky Sabas nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Babul Makmur, Kabupatén Aceh Tenggara, Propinsi Acéh, Indonésia.
(438430) 2006 WL3
Ari 2006 WL3 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.241, sedengkeun magnitudo mutlakna 20.0. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 339746.
Kuman
Istilah ieu mindeng dipaké pikeun agén anu ngaruksak pisiologi normal sato atawa tutuwuhan multisélulér. Najan kitu, kuman bisa ogé nginféksi organisme sél tunggal ti sadaya karajaan biologis. Istilah patogén diturunkeun tina kecap Yunani παθογένεια, "datangna nyeri".
Lae Rambong, Silima Pungga Pungga, Dairi
Lae Rambong nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Silima Pungga Pungga, Kabupatén Dairi, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Kuman
Aya sababaraha substrat jeung jalur panarajang kuman, nu utamana mah ngaliwatan udara/engapan; cai/katuangan, kontak kulit; kontak sato (véktor).
(152978) 2000 GJ147
Ari (152978) 2000 GJ147 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.237, sedengkeun magnitudo mutlakna 19.6. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�372127.
Kuman
Awak manusa mibanda taméng alami pikeun ngalawan kuman, dina bentuk sistim imun jeung sababaraha baktéri nu aya dina awak manusa. Najan kitu, mun sistim imun atawa baktéri "alus" téa ruksak (misalna alatan kémoterapi, HIV, atawa antibiotik), baktéri patogénik nu tadina bisa katahan téh bisa narajang inangna. Kasus modél kieu disebutna inféksi oportunistik.
Rupa-rupa kuman
Di handap ieu béréndélan sababaraha kuman, digolongkeun dumasar ciri strukturna, katut balukarna ka nu katarajang.
Matu Mona
Matu Mona nyaéta ngaran pena Hasbullah Parinduri, babar di Medan, Sumatra Utara, 21 Juni 1910, wafat di Jakarta, 8 Juli 1987, dina umur 77 taun. Pendidikan terakhir St. Anthony's Boys School di Medan (1930). Pernah jadi wartawan Pewarta Deli, rédaktur Panji Pustaka, pimpinan mingguan Penyebar, pimpinan harian Tegas Banda Aceh, majalah Selecta di Jakarta, pendiri koran Perjuangan Rakyat di Garut. Ogé kungsi jadi pimpinan sandiwara Ratu Timur, rombongan sandiwara Cahaya Timur jeung Dewi Mada, anggota Badan Penerangan Divisi Surakarta, sarta dibuikeun di Sukamiskin, Bandung. Karya sastra anu geus dihasilkeun dina wangun novél : Harta Terpendam (1931), M. Yussyah Journalist (1992), Panggilan Tanah Air (1994), Spionase Dienst (Pacar Merah Indonesia, 1934), Rol Pacar Merah (1938), Zaman Gemilang (1936), Ja Umenek Jadi-jadian (1937), Akibat Perang (1950), Putra Ja Umenek (1961), jeung Pacar Merah Indonesia I sarta II (2010). Dina wangun biografi : M. Husni Thamrin (1940) jeung W.R. Supratman (1940). (Baca ogé Pacar Merah Indonesia I jeung II).
(152978) 2000 GJ147
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Bugak Krueng Matee, Jangka, Bireuen
Bugak Krueng Matee nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Jangka, Kabupatén Bireuen, Propinsi Acéh, Indonésia.
Bugak Krueng Matee, Jangka, Bireuen
Nicole Kidman
Nicole Kidman manrupa salah sahiji artis Holywoodanu miboga ngaran lengkep Nicole Mary Kidman, anu dibabarkeun di Honolulu, Hawaii,ping 20 Juni 1967. Manéhna nyaéta aktris anu dilélér hadiah Academy Award. Lian ti artis manéhna gé jadi penyanyi anu miboga dua kawarganegaraan nyaéta Amerika Serikat jeung Australia. Kolotna Kidman nyaéta Anthony (saurang ahli biokimia jeung psikolog klinis), indungna Janelle Kidman (saurang instruktur). Kulawargana pindah ka Washington DC, di mana bapana ngudag panalungtikanna ngeunaan kangker payudara .Mimitina kidman resep ka nu Balet, tapi tungtungna nyokot pantomim jeung drama. Nicole anu jangkungna 189 cm ieu ayeuna jadi pamajikan penyanyi Keith Urban anu nikahna ping 25 Juni 2006 .Saméméhna Nicole pernah kawin jeung Tom Cruise .Kidman jeung Cruise nikah nalika ping 24 Desember 1990,  tapi duanana tuluy pipirakan ping 25 Mei 1998. Nalika pipirakan, Nicole keur ngandeg 3 bulan.
Karir
Nicole geus pernah meunangkeun sababraha penghargaan di dunya perfilman nyaéta Academy Award (Oscar) pikeun katégori aktris terbaik ngaliwatan aktingna salaku Virginia Woolfdina film The Hours 2003. Lian ti éta ogé pernah meunangkeun Golden Globe Award, BAFTA jeung MTV Movie Awards.
Kariernya dimimitian taun 1980an nalika manéhna drop sakola, malah akting dina film munggaranana Bush Christmas .Ti harita mingkin loba deui aktingna ku sabab ayana bakat anu nyangkaruk dina dirina .Karir Kidman meunangkeun hasil anu hadé nalika manéhna akting jeung Tom Cruise salaku dokter, anu satuluyna maranéhna kawin.
Lédeng, Cidadap, Bandung
Lédeng nyaéta salah sahiji kalurahan di kacamatan Cidadap, Kota Bandung, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Jurong Pande, Geulumpang Tiga, Pidie
Jurong Pande nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Geulumpang Tiga, Kabupatén Pidie, Propinsi Acéh, Indonésia.
2015 JQ1
Ari 2015 JQ1 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.551, sedengkeun magnitudo mutlakna 20.3. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 349339.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Talang Pantai, Bungo Dani, Bungo
Talang Pantai nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Bungo Dani, Kabupatén Bungo, Propinsi Jambi, Indonésia.
Pulau Jaya, Palas, Lampung Kidul
Pulau Jaya nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Palas, Kabupatén Lampung Kidul, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
SMKS PGRI Majalengka
SMKS PGRI Majalengka nyaéta Sakola Menengah Kajuruan Swasta anu aya di Kabupatén Majalengka. Alamat lengkepna di Jl. Suma No.481, Kalurahan/Désa Babakan Jawa Kacamatan Majalengka, Kabupatén Majalengka, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20247188.
Liza Hanim
Haliza Hanim binti Abdul Halim langkung dikenal salaku Liza Hanim nyaéta saurang panyanyi sareng aktris Malaysia.
Nagarawan
The term statesman is a respectful term used to refer to diplomats, politicians, and other notable figures of state. It is often used in the context of international or foreign affairs, e.g., "a meeting of statesmen." Foreign ministers are often called statesmen, for example, while more local level officials, such as mayors are not.
Whether or not an individual actually is a statesman, is generally a matter of opinion, although in some cases there is little controversy. Politicians who are regarded as statesmen are usually old, with long careers.
The term most frequently refers to individuals associated with a governmental shift from monarchism to republicanism. Genéally, one can use the word as a euphemism for politician. When a politician retires, he is often referred to as a "respected elder statesman" by his supporters.
2006 DW62
Ari 2006 DW62 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.645, sedengkeun magnitudo mutlakna 21.2. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 102293.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Budi Aji, Simpang Pematang, Mesuji
Budi Aji nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Simpang Pematang, Kabupatén Mesuji, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Républik Rahayat Tiongkok
Républik Rahayat Tiongkok (, singgetna Tiongkok; ti 28 Juni 1967 nepi ka 14 Maret 2014 mah sok disebut Républik Rahayat Tjina/RRT atawa Républik Rahayat Cina/RRC, harpiah: Républik Rahayat Tionghoa) nyaéta hiji nagara anu nganjrek di wewengkon Asia Kalér nu ibukotana téh di Béijing. Nagara ieu mibanda sajumlahing pangeusi anu kawilang panglobana di sakuliah dunya (kurang leuwih 1,35 milyar jiwa) jeung lega wewengkon 9,69 yuta kilométer pasagi, ngabalukarkeun nagara ka-4 panglegana di sakuliah dunya. Nagara ieu diadegkeun dina taun 1949 sabérésna Perang Sadulur Tiongkok, ti harita dipingpin ku hiji partéy tunggal, nyaéta Partéy Komunis Tiongkok (PKT).
Étimologi
Dina larapanana RRT téh leuwih dipikawanoh minangka Cina nu asalna tina kecap basa Pérsia Chin (چین), anu mangrupa serepan tina basa Sansakerta, nyaéta kecap Cīna (चीन). Katerangan ieu mimiti dicatet dina taun 1516 dina jurnal urang Portugis Duarte Barbosa. Jurnal éta ditarjamahkeun jeung dipedalkeun di Inggris dina taun 1555. Téori séjén anu diusulkeun dina abad ka-17 ku Martino Martini, yén Cina asalna tina "Qin" (秦), wewengkon pangkulonna ti karajaan Cina mangsa Dinasti Zhou. Kecap ieu ogé dipaké dina kitab suci Hindu mungguran, kaasup Mahābhārata (abad ka-5 SM) jeung Hukum Manu (abad ka-2 SM ).
Bandéra
Warna beureum dina bandéra Tiongkok ngalambangkeun révolusi Komunis jeung sakaligus ngaréfléksikeun warna tradisional masarakat Tiongkok. Béntang emas gedé ngagambarkeun Partéy Komunis Tiongkok, sedengkeun opat béntang leutik ngagambarkeun kelas sosial masarakat. Lima béntang sakumna ngagambarkeun pentingna angka lima pikeun pamikiran jeung sajarah Tiongkok. Warna konéng dina lima béntangna ngagambarkeun yén Tiongkok mangrupa kelompok étnis konéng.
Lambang
Lambang nasional RRT ngagambarkeun kadaulatan Tiongkok anu eusina bandéra nasional RRT, Tiananmen, jeung beunyeur paré. Tiananmen ayana di handapeun cahya lima béntang sarta dikurilingan ku beunyeur paré jeung giri-giri di handapna.
Lima béntang hartina kasatuan masarakat Tiongkok dina kapamingpinan Partéy Komunis Tiongkok. Tiananmen mangrupa tempat dilaksanakeunna upacara pangwangunan RRT. Beunyeur paré jeung giri-giri ngagambarkeun kaum patani jeung kelas pagawé. Sakumna mah, lambang nasional RRT ngacirikeun yén Tiongkok mangrupa nagara sosialis anu dipingpin ku kelas pagawé jeung dumasar kana aliansi pagawé–patani.
Dinasti Munggaran
Dinasti Xia mangrupa dinasti munggaran, tapi can pernah kabukti sacara konkrit da nu ayana ngan saukur catetan sastrana wungkul. Dumasar rujukan dina téks-téks kuna ieu, diperkirakeun yén Dinasti Xia geus maréntah kurang leuwih taun 2205 SM, anu nujul kana tilu kaisar: Fu Xi, Shen Nong jeung Huang Di. Dina mangsa saméméh dinasti ieu ngadeg, kakawasaan pangluhurna mah nyaéta mangsa transisi gagantian kakawasaan antara Dinasti Xia jeung Yi.
Dinasti munggaran Tiongkok anu ninggalkeun tapak sajarah mah nyaéta Dinasti Shang, anu mertahankeun sistem féodal saru di tungtung walungan Huáng Hé' antara abad ka-17 SM nepi ka abad ka-11 SM. Sanajan kitu, mimitina mah Dinasti Shang téh maréntah di Propinsi Shandong kidul anu masih mangrupa daérah rawa kénéh dina mangsa harita mah, nepikakeun kakuatanna jadi leuwih gedé batan séké sélér nu aya di wewengkon wétan, anu sok disebut séké sélér yi. Raja Tang, dianggap minangka raja anu luhung ku élmu jembar ku panalar sarta wijaksana dina mingpin Dinasti Shang, ibukota karajaanna dipuseurkeun di wewengkon Erligang.
Tulisan Tiongkok pangkolotna anu kapanggih nyaéta ukiran tulang ahli nujum ti Dinasti Shang, sarta ngandung tulisan tina karakter Tionghoa modérn. Dinasti Shang kaéléhkeun ku urang Zhou anu ngadegkeun Dinasti Zhou anu maréntah antara abad ka-12 SM nepi ka abad ka-5 SM, nalika kakawasaan Zhou laun-laun museur sarta sumebar jadi mangrupa kakawasaan féodal nepi ka antukna karajaan téh teu boga pangawasa, ti dinya bijil sawatara nagara indepénden anu silih merangan antar maranéhanana salila usum semi jeung usum gugur mangsa harita. Antara abad ka-5 SM jeung abad ka-3 SM éta mangrupa période nagara perang, nu mana wilayah Tiongkok kiwari kabagi jadi tujuh nagara ngadaulat, masing-masing dipingpin ku rajana sorangan, menteri jeung tentarana ogé dibentuk.
Kakaisaran Tiongkok
Qin Shi Huang saurang gubernur nagara Qin, anu ngadegkeun kasatuan nagara Tiongkok munggaran dina taun 221, mungkasan période perang antar nagara. Qin Shi Huang "Kaisar Munggaran" diproklamasikeun sarta loba ngayakeun réformasi, hususna mah kawajiban standarisasi basa Cina resmi, sistem ukur, sarta mata uang. Dinasti Qin ngan lumangsung 15 taun ti sanggeus maotna kaisar Qin Shi Huang, antukna bijil kawijakan legalisasi otoritér nu ngabalukarkeun béréndélan pangberontakan.
Tuluy bijil Dinasti Han, anu mikawasa Tiongkok ti 206 M nepi ka 220 M, nyiptakeun idéntitas budaya pangeusina anu mayeng nepi ka kiwari. Dinasti ieu terus ngalegaan wilayah kakaisaran Tiongkokna liwat kampanyeu militér ngurilingan Koréa, Viétnam, Mongolia jeung Asia Tengah, ogé anu ngarojong dibabakanna Jalur Sutra. Dinasti Han sacara tumuluy jadi nagara nu paékonomianna pangbadagna tur pangkolotna di dunya. Dinasti Han ngadopsi paham Konfusianisme minangka idéologi nagarana, idéologi anu dikembangkeun dina période usum semi jeung usum gugur. Sanajan sacara resmi ninggalkeun légalisme "idéologi nagara Qin", lembaga jeung kawijakan légalistikna mah tetep dijadikeun minangka dasar pamaréntahan Dinasti Han.
Sanggeus runtuhna Dinasti Han, dituturkeun ku période séjén hasil tina susa-sésa Dinasti Han anu dipikawanoh minangka période Tilu Karajaan. Nagara-nagara anu bijil dina période ini, salasahijina karajaan Wu, ngajalin hubungan diplomatik jeung Jepang sarta ngawanohkeun sistem panulisan anu aya. Taun 558 Tiongkok balik deui aya dina kakawasaan Dinasti Sui, anu singget pisan da ku éléhna téa dina Perang Goguryeo-Sui (598-614).
Dina pangawasaan Dinasti Tang jeung Dinasti Song, téknologi jeung budaya Tiongkok nepi kana jaman kaemasanna. Dinasti Tang tetep ngawasa nepi ka pertengahan abad ka-8, nalika pangberontakan An Shi ngancurkeun kasejahteraan kakaisaran. Dinasti Song nyaéta pamaréntahan munggaran di dunya anu nyetak tagihan sarta ngaberlakukeun kawijakan pikeun ngawangun tentara anu permanén. Antara abad ka-10 nepi ka abad ka-11, pangeusi Tiongkok jadi dua kali lipet nyaéta kurang leuwih 100 yuta jiwa, sawaréhna mah éta téh balukar tina tarékah lelegaan pamelakan paré di daérah tengah jeung kulon, sarta ngareuahna hasil panén. Salila pamaréntahan Dinasti Song loba hasil anu karasa di antarana dina widang filsafat jeung seni, saham ogé paniagaan sarta karya seni. Hiji kabinangkitan Konfusianisme ogé bijil dina nyanghareupan tumuwuhna paham Buddhisme salila pamaréntahan Dinasti Tang.
Dina abad ka-13, Tiongkok saeutik-saeutik ditaklukeun ku kakaisaran Mongol. Taun 1271, pamingpin Mongol Kubilai Khan ngadegkeun Dinasti Yuan. Yuan naklukeun susa-sésa panungtung ti Dinasti Song taun 1279. Saméméh invasi Mongol, pangeusi Tiongkok Dinasti Song téh nyaéta 120 yuta jiwa, jadi ngurangan 60 yuta nalika sénsus taun 1300. Saurang tukang tani nu ngaranna Zhu Yuanzhang ngagulingkeun Dinasti Yuan dina taun 1368 sarta sarta ngadegkeun Dinasti Ming. Dina pangawasaan Dinasti Ming, Tiongkok marengan jaman kaemasan lianna, ngembangkeun salasahiji armada laut pangkuatna sadunya tur ékonomi pangbeungharna sarta makmur di tengah ngembangna seni jeung budaya Tiongkok. Dinasti Ming salila période ieu ngistrénan Cheng Ho mingpin éksplorasi ka sakuliah dunya, nepi ka Afrika. Dina mangsa awal Dinasti Ming, ibukota Tiongkok dipindahkeun ti Nanjing ka Béijing. Salila Dinasti Ming, filsuf saperti Wang Yangming loba ngritik sarta nyumebarkeun paham Neo-Konfusianismena ku konsép individualisme jeung moralitas bawaan. Dina taun 1644, Béijing dikepung ku koalisi pasukan pangberontak anu dipingpin ku Li Zicheng, seurang pajabat Ming anu mingpin pangberontakan patani. Antukna Kaisar Ming Chongzhen maéhan manéh nalika kota éta dipikawasa.
Républik Tiongkok (1912–1949)
Dina taun 1900, Tiongkok mangrupa tempat kajadianna Pangberontakan Boxer anu harita gagal. Sékté kakaisaran anu gagal dina ngayakeun réformasi, antukna digulingkeun dina taun 1911 sarta didéklarasikeun wéh Républik Tiongkok bari nyokot wewengkon Tuva anu dipikawasa ku Uni Soviét jeung wewengkon Mongolia. Sedengkeun Tibét nyatakeun diri merdéka. Pangadeg Républik Tiongkok, Sun Yat-sén anu jadi présidén munggaranna. Tapi karusuhan lumangsung di nagara ieu, ku sabab jénderal jeung panglima perangna hayang narik perhatian. Dina taun 1928, para panglima perang diéléhkeun dina kapamingpinan Chiang Kai-shek. di dinya lumangsung ogé perang sadulur anu lila antara Nasionalis jeung Komunis, kapotong ku perang antara Tiongkok-Jepang. Jepang loba nyieun nagara-nagara bonéka di wewengkon Tiongkok anu ditaklukeunna. Taun 1941, Tiongkok meunangkeun perang Tiongkok-Jepang ku bantuan ti Amérika Sarikat, kaasup dina wangun pasokan senjata.
Républik Rahayat Tiongkok
Sabérésna perang Tiongkok–Jepang dina taun 1945 balukar tina éléhna Jepang di Perang Dunya II, pasalingsingan antara PKT jeung Kuomintang angot deui. Sanggeus éléhna Jepang, pamaréntah Républik Tiongkok rusuh nitah ka sakumna aparatur pikeun nyokot kadudukan tentara Jepang di kurang leuwih wewengkon Tiongkok. Sedengkeun Zhu Te, Panglima Angkatan Bersenjata PKC ngaluarkeun paréntah supaya sabagian Tentara Beureum asup ka Manchuria jeung nungtut ka pamaréntah Tiongkok supaya ngalocotan senjata sakabéh tantara Jepang.
Harita Tentara Beureum ngawasaan daérah pilemberun anu lega pisan sangkan Pamaréntah Tiongkok hariwangeun. Ku kituna Pamaréntah Tiongkok ménta pitulung Amérika Sarikat mikeun nulungan ngabéréskeun masalahna di Tiongkok. Présidén Truman ngutus Jénderal George Marshall pikeun lalampahan minangka panumbu dina sengketa antara Pamaréntah Nasionalis jeung Partéy Komunis Tiongkok. Salasahiji anu direncanakeunna nyaéta palaksanaan paleburan tentara dua pihak jadi hiji tentara nasional. Tapi sanggeuss Marshall indit mah perang antara Pamaréntah Nasionalis jeung PKT bijil deui malah mah mingkin lega cakupanna.
Najan mimitina mah éléh waé, tapi Tentara Beureum mingkin ngalegaan pangaruhna komona di daérah pilemburan, tarékah éta liwat pulitik land reform ti PKT. Taneuh-taneuh kabogaan tuan taneuh dicokot tur dibikeun ka para patani pikeun digarap. Tentara Beureum anu ngawasaan wewengkon Tiongkok kalér gagancangan ka belah kiduleun Walungan Yang Tze. Tuluy ngarebut Nanking, ibu kota pamaréntahan Nasionalis Tiongkok. Balukarna, pamaréntah Nasionalis Tiongkok kapaksa kudu mindahkeun ibu kotana ka Kanton. Tuluy wewengkon Hangou, Shanghai jeung Qingdao sacara tuluy-tumuluy beunang ku kaum komunis.
Sanggeus sapasi ti wewengkon Tiongkok bisa kakawasaan, ti dinya Mao Zedong mimiti nyiapkeun pangwangunan hiji Nagara Tiongkok anu sakumaha dicita-citakeun ku Partéy Komunis. Léngkah munggaranna mah ku ngabentuk membentuk Panitia Sisiapan Majelis Pamusyawaratan Pulitik. Panitia ieu ngahasil dina milih 21 urang pikeun ngajabat minangka Déwan Poéan ku Mao Zedong minangka pupuhuna sarta Chou Enlai minangka wakil pupuhu.
Ku stratégi lembur ngepung kota, PKT bisa nyingkirkeun Kuomintang sarta dina tanggal 1 Oktober 1949 meroklamasikeun ngadegna Républik Rahayat Tiongkok (RRT) anu ibukotana di Béijing. Pamingping pangluhurna tentara RRC nyaéta Zhu De, sedengkeun Chou Enlai jadi Perdana Menteri rangkepan jeung Menteri Luar Negeri.
Tanggal 14 Oktober 1949 Kanton bisa dipikawasa ku Tentara Beureum, sangkan pamaréntah nasionalis kapaksa pindah ka Chongqing. Dina tanggal 28 Nopémber 1949 Chongqing ogé beunang Tentara Beureum. Tuluy Propinsi Yunnan jeung Hainan beunang, nu antukna pamaréntah nasionalis teu boga wewengkon deui di Tiongkok daratan. Pamaréntahan Chiang Kai Shek kabur ka Taipéi anu nganjrek di Pulo Formosa (Taiwan). Dina tanggal 1 Maret 1950, Chiang Kai Shek ngajabat deui minangka présidén Républik Tiongkok.
Sanggeus diproklamirkeunna Républik Rahayat Tiongkok, Uni Soviét ngakukeun kana kadaulatanna RRT sarta megatkeun hubungan diplomatikna jeung pamaréntahan  Nasionalis Tiongkok. India ogé ngakukeun kana kadaulatan RRT dina tanggal 30 Désémber 1949. Dina tanggal 6 Januari 1950 Inggris ngakukeun kadaulatan RRT sahingga Inggris mangrupa nagara démokratis  kulon munggaran anu ngayakeun hubungan jeung pamaréntahan RRT.
Pamaréntahan
Ti mimiti diwanohkeunna réformasi ékonomi taun 1978, RRT geus jadi nagara anu ronjatan ékonomina paling gancang di dunya. Dina taun 2012, RRT téh nagara nu ékonomina pangbadagna kadua di dunya, sanggeus Amérika Sarikat, boh total nominal PDBna boh purchasing power parity/paritas daya beulina (PPP), ogé jadi éksportir jeung importir barang panggedéna kadua di dunya. RRT mibanda senjata nuklir jeung tentara panggedéna di dunya, ku anggaran tatahanan panggedéna kadua di dunya.
Dibandingkeun jeung kawijakan closed-door RRT dina taun 1970-an, liberalisasi mah geus nyieun iklim administrasi di RRT jadi teu pati réstriktif. Partéy Komunis Tiongkok (PKT) nyekel peran paling penting dina struktur pulitik RRT. Prosés demokratisasi jeung réformasi pulitik anu dijalankeun jeung China characteristic bareng jeung kamajuan ékonomi sarta tingkat kasejahteraan masarakat RRT geus ngabijilkeun konsép anyar di widang pangwangunan ékonomi anu dipiwanoh ku sebutan Beijing Consensus. Konsép ieu nujul kana ngahasilna Pamaréntah RRT dina ngawangun jeung ngadorong paékonomian RRT sangkan bisa nahan tina hanteman krisis monétér global taun 2008–2009 anu ditulungan ku kuatna stabilitas pulitik jeung kaamanan nasional sangkan loba anu niléy yén RRT bisa jadi "modél anyar" dina ngawangun hiji nagara.
National People’s Congress (NPC)
RRT nganut sistem unikameral, anu kakawasaan pangluhurna aya di National People’s Congress (NPC/Parlemén). Sanajan aya 9 partéy di jero NPC, tapi sora mayoritas aya di PKT. Sedengkeun 8 partéy lianna, nyaéta Partéy Komite Révolusi Tiongkok Kuomintang, Liga Démokratik Tiongkok, Pangwangunan Nasional Démokratik, Partéy Kamajuan Démokrasi, Partéy Démokratik Tani jeung Buruh, Partéy Zhi Gong, Partéy Daérah Istiméwa Taiwan Démokrasi, sarta Partéy Asosiasi 9-3/3 Séptémber, ngan nepikeun aspirasi masarakat anu diwakilanna. Anggota NPC dipilih liwat pangumpulan sora sacara rusiah ku propinsi, daérah otonomi, jeung kotamadya anu langsung ditangtayungan pamaréntah puseur sarta militer. Lian ti kitu, kelompok séké sélér minoritas ogé miboga wawakil di NPC, boh anu kagabung dina Partéy boh utusan daérah.
NPC mibanda anggota 2.987 urang nu mangsa jabatanna 5 taun. NPC ngayakeun sidang paripurna unggal taun sakali jeung mun Komite Tetep nganggap perlu atawa mun leuwih ti 1/5 anggota NPC ngusulkeunna, NPC bisa ngayakeun sidang unggal waktu. NPC ngayakeun sidang munggaran dina taun 1954.
NPC miboga fungsi jeung kakawasaan, di antara ngamandeménkeun UUD jeung mikaawas palaksanaanna; ngasahkeun status dasar nagara; milih présidén jeung wakil présidén; netepkeun perdana menteri luyu jeung usul présidén; netepkeun wakil-wakil perdana menteri, panaséhat nagara, menteri-menteri, auditor nagara, jeung sékjén déwan nagara dumasar usul perdana menteri; milih puhu Komite Militer Pusat jeung netepkeun anggota-anggotana; milih jaksa agung; milih puhu mahkamah agung; mariksa sarta nyatujuan rencana nasional pangwangunan ékonomi jeung sosial sarta laporan palaksanaanna; mariksa jeung nyatujuan anggaran nagara sarta laporan palaksanaanna; jeung mutuskeun masalah-masalah kanagaraan séjénna.
Di sagigireun éta, RRT ogé mibanda lembaga panaséhat, nyaéta Chinese People's Political Consultative Conference (CPPCC) anu anggotana téh unsur PKT, Partéy-Partéy non-komunis (8 Partéy), golongan étnis minoritas, agama, cindikiawan, organisasi sosial, jeung organisasi masarakat, kayaning palang mérah, pamuda, jeung urang-urang Tiongkok parantauan. Anggota CPPCC kurang leuwih 2.237 urang.
Lembaga Peradilan di antarana Mahkamah Rahayat Agung (MA), peradilan daérah luyu jeung tingkat daérahna, peradilan militér, jeung peradilan rahayat husus. Mangsa jabatan Puhu MA nyaéta 5 taun jeung bisa dipilih deui ngan pikeun 2 mangsa jabatan. MA miboga tanggung jawab ka NPC. Sedengkeun peradilan daérah miboga tanggung jawab ka lembaga nagara anu ngawangunna, tapi pangawasan administrasina dilakonan ku lembaga peradilan sacara jumenjang. MA ngaawas Peradilan Rahayat Daérah tingkat I, sedengkeun Peradilan Rahayat Daérah tingkat I ngaawas Peradilan Rahayat Daérah tingkat II. Sidang NPC tanggal 5–14 Maret 2011, geus ngasahkeun Repelita ka-12 pangwangunan ékonomi jeung sosial RRT taun 2011–2015, jeung ngaklém geus nepi targét pangwangunan sistim hukum sosialis anu mikarakter Tiongkok. Pikeun RRT, Repelita ka-12 kacida penting pikeun ngawangun masarakat anu sejahtera dina segala rupa hal salian penting pikeun neuleuman réformasi jeung nembrakna sarta ngagancangkeun transformasi tumuwuhna ékonomi.
Lian ti kitu, dina sidang NPC tanggal 5–14 Maret 2012 pamaréntah RRT boga angkeuhan bakal ngarurusuh réformasi pamaréntahan liwat ngalegaan démokrasi sosialis, palaksanaan pamilu, jeung panangtayungan hak nyora warga nagara kana jalanna pamaréntahan sarta nyiptakeun pamaréntahan anu bersih, nu bébas tina korupsi. Sidang ogé ngabahas ngeunaan amandemén Criminal Procedure Law anu leuwih nyanghareupkeun hak asasi manusa hususna patalian jeung hak katuduh palaku kriminalitas. Amandemén éta ogé ngatur ngeunaan larangan larapan kakerasan dina invéstigasi ka katuduh jeung ngklarifikasi prosedur jéntré ngeunaan hukuman maot. Larapan hukuman maot kudu meunang widi heula ti pangadilan luhur jeung lamun pangadilan luhur nolak hukuman maot, mangka kasusna akan dibalikeun ka pangadilan lokal.
Taun 2012 mangrupa taun kacida pentingna pikeun RRT, nu mana dina tanggal 8–14 Nopémber 2012 geus diayakeun Kongrés Nasional PKT ka-18. Kongrés éta ngahasilkeun di antarana:
Sidang pléno munggaran NPC ka-12 anu lumangsung tanggal 5-17 Maret 2013, geus netepkeun kapamingpinan anyar RRT nyaéta alihan tina Generasi ka-4 ka Generasi ka-5 (Xi Jinping) pikeun mingpin RRT sapuluh taun ka hareup. Sidang geus milih jeung netepkeun Xi Jinping minangka Présidén jeung Puhu Komisi Militér Puseur (KMP) Nasional RRT anu anyar ngagantikeun Hu Jintao anu pangsiun, jeung Li Yuanchao kapilih jadi Wakil Présidén ngagantikeun Xi Jinping. Sidang ogé geus milih jeung netepkeun Zhang Dejiang minangka Puhu Komite Tetep NPC ka-12 (Puhu DPR RRT).
2010 RA91
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Républik Rahayat Tiongkok
National People’s Congress (NPC)
Dina tanggal 15 Maret 2013, sanggeus dinominasikeun ku Présidén Xi Jinping, Li Keqiang kapilih jadi Perdana Menteri RRT ngagantikeun Wen Jiabao anu pangsiun. Lian ti kitu, Zhou Qiang kapilih jadi Puhu Mahkamah Rahayat Agung RRT ngagantikeun Wang Shengjun jeung Cao Jiaming kapilih deui jadi Jaksa Rahayat Agung RRT. Sedengkeun pikeun jabatan Wakil Puhu KMP, sanggeus dinominasikeun ku Présidén Xi Jinping, NPC netepkeun Fan Changlong jeung Xu Qiliang minangka Wakil KMP jeung ogé netepkeun dalapan anggota KMP nyaéta: Chang Wanquan, Fang Fenghui, Zhang Yang, Zhao Keshi, Zhang Youxia, Wu Shengli, Ma Xiaotian jeung Wei Fenghe. Sidang éta ogé ngadopsi réstrukturisasi kabinét ti 27 kamenterian jadi 25 kamenterian anu tujuanna pikeun ngurangan birokrasi jeung nyieun pamaréntah nu leuwih éfisién pikeun ngajamin éféktivitas jalanna pamaréntahan kaasup pikeun neken prakték korupsi.
Hubungan jeung Républik Tiongkok
Dina pakuat-pakaitna jeung Taiwan, hubungan kadua belah pihak aya dina kamajuan ti mimiti "Presiden" Taiwan Ma Ying-jeou ngajabat dina bulan Méi 2008. Sabulan sanggeus pangistrénan, runtuyan patemuan digelar antara lembaga semiresmi kadua belah pihak, nyaéta Association for Relations Across the Taiwan Straits (ARATS/Daratan) jeung Straits Exchange Foundation (SEF/Taiwan) anu sempet nagen salila salapan taun. Nepi ka taun 2012 katompérnakeun, kadua belah pihak geus nandatanganan 18 pajangjian, di antarana: palayaran langsung, pengawangan langsung, palayanan pos langsung, katahanan pangan, pajangjian gawé bareng kaséhatan, atikan, haki, pajangjian inspéksi produk jeung karantina, tutukeuran wisatawan, panangtayungan invéstasi sarta pajangjian rancangan gawé bareng ékonomi (Economic Cooperation Framework Agreement ECFA). Sawatara kasupaketan penting lianna nyaéta supaya kadua pihak geus mimiti ngabahas isu hubungan pulitik jeung militér sarta gawé bareng tutukeuran budaya.
Hubungan Luar Negeri Lianna
Ti mimiti dicanangkeunna kawijakan réformasi taun 1978, pola kawijakan luar negeri RRT gé ngalaman parobahan dadasar. Sanajan tetep miharep kapentingan dina ngajaga weuteuhna wilayah jeung stabilitas kaamanan, tapi kawijakan pulitik luar negerina mah diarahkeun keur ngadukung suksésna pangwangunan nasional jeung marengkeun harmonisasi hubungan antarbangsa. Dina mimitina, RRT ngawanohkeun konsép peaceful rise, kiwari pemerintah RRT ngaganti ku istilah peaceful development. RRT kaciri ngamangpaatkeun sagala forum internasional/régional, ogé sacara bilateral sangkan bisa ngamankeun kapentingan nasionalna.
Dina tingkat régional RRT martisipasi aktif, di antarana dina rarancang gawé bareng ASEAN, ARF, EAS, ESCAP, APEC, ACD, BRICS (Brasil, Rusia, India, RRT, jeung Afrika Kidul), G20, SCO (Shanghai Cooperation Organization), jeung Greater Mekong Subregion (GMS). Sedengkeun dina tingkat multilateral, RRT nyaéta salasahiji anggota tetep DK PBB (P5), ITU, ICAO, IMO, CEDAW, jeung badan husus PBB lianna. RRT jadi pihak mangrupa-rupa pajangjian internasional, di antarana Traktat Non-Proliferasi Nuklir (NPT), Konvénsi Sanjata Kimiawi, Konvensi Senjata Biologis, sarta Traktat Palarangan Sakabéhna Uji Coba Nuklir (CTBT).
Sedengkeun dina hal ngabérésan aksi separatisme di Tibet, salasahiji tarékah anu dilakonan ku pamaréntah RRT nyaéta diwangunna jalur karéta api sapanjang 1.956 km, anu numbukeun kota Golmud di Propinsi Qinghai jeung kota Lhasa di Tibet, anu diresmikeun dina taun 1996. Babaraha pihak nilik pangwangunan jalur kareta api ieu minangka upaya Pamaréntah RRT pikeun ngadeukeutkeun Tibet jeung Béijing.
Babagian Administratif
RRT dibagi jadi 22 provinsi (sheng), 5 daerah otonom (zizhiqu), jeung 4 kotamadya (shih) anu dikontrol langsung ku pamaréntah puseur). RRT ogé mibanda 2 daérah otonomi husus nyaéta Hong Kong jeung Makau sarta ngaklaim kadaulatan pikeun provinsi ka-23 nyaéta Taiwan, anu kadaptarna mah minangka nagara kapisah. Euweuh hiji ogé tina babagian administratif ieu anu diaku ku pamaréntah Républik Tiongkok, anu ngaklaim sakabéh wilayah RRT.
Sajarah Ékonomi
Ti taun 1970-an katompérnakeun, RRT geus ngarobah sistem paékonomianna tina sistem ékonomi katutup jeung centrally planned jadi sistem ékonomi anu leuwih nyoko kana pasar. Jeung ngaimpléméntasikeun kawijakan éta dina taun 2010 RRT suksés jadi éksportir pangbadagna sadunya. Réformasi ékonomi RRT dimimitian sacara tumahap nyaéta kaluar tina sistem patanian koléktif jeung ngalegakeunna dina liberalisasi harga, déséntralisasi fiskal, ngaronjatkeun otonomi BUMN, ngadiversifikasi sistem perbankan, ngembangkeun pasar saham, ngaronjatkeun tumuwuhna séktor swasta, jeung muka diri kana padagangan, sarta invéstasi luar negeri.
Dina taun 2012, di tengah kajadian krisis kauangan global, RRT masih bisa mertahankeun tumuwuhna ékonomi anu stabil jeung tetep. Sawatara préstasi anu dicekel ku RRT di antarana nyaéta naékna GDP tina RMB 26,6 triliun (4,2 triliun USD) jadi RMB 51,9 trilyun (8,3 triliun USD), anu nempatkeun RRT di réngking kadua sacara global. Disagigireun éta, beubeunangan pamaréntah ogé naék tina RMB 5,1 triliun (822 miliar USD) jadi RMB 11,7 triliun (1,88 triliun USD) ku nambahna lapangan gawé saloba 58,7 yuta.
Industri
Di widang industri, RRT ngalakonan sawatara tarékah pikeun meromosikeun transformasi séktor industri anu antukna ngajadikeun industri manufaktur RRT panggedéna di dunya, ku tumuwuhna niléy tambah taunan rata-rata nepi 13,4%. Hal ieu sakaligus ngajadikeun manufaktur téknologi luhur minangka pilar utama ékonomi RRT. Disagigireun éta, dina période lima taun ieu, industri stratégis kawengku clean energy, konsérvasi énérgi, panangtayungan lingkungan, téknologi komunikasi jeung bio-medicines geus tumuwuh gancang. Kontribusi séktor jasa kana GPD ogé rumonjat kurang leuwih 2,7%, jeung ngajadikeun séktor ieu bisa nyiptakeun lapangan gawé leuwih loba batan séktor séjén.
Padagangan internasional RRT dina waktu lima taun panungtung rata-rata tumuwuh 12,2%/taun jeung RRT aya dina réngking kadua nagara anu padaganganna pangbadagna di dunya. RRT geus jadi pangékspor pangbadagna sadunya sarta kontribusina ka pasar internasional ogé ngaronjat leuwih ti 2% tinimbang taun 2007. Pikeun invéstasi, salila lima taun pamaréntah geus ngagunakeun invéstasi asing saloba 552,8 miliar USD. Sarta pikeun ngarojong ékspansi pangusaha RRT kaluar negeri, pamaréntah ngalarapkeun stratégi go global.
Géografi
RRT mangrupa nagara pangbadagna ka-3 di dunya sanggeus Rusia jeung Kanada, wewengkonna ngawengku daratan anu kacida legana di tapak Paadaban Lebak Walungan Konéng. Di beulah wétan, salian ti basisir Sagara Konéng jeung Sagara Tiongkok Wétan, kapanggih ogé hiji daratan anu lega tur padet nu ditempatan ku lapangan taneuh anyar, basisir Sagara Tiongkok Kidul leuwih ngabentuk gugunungan jeung Tiongkok beulah kidul didominasi wewengkon pasir jeung jajaran gunung anu leuwih héndép. Di beulah tengah ngétan kapanggih délta 2 walungan utama Tiongkok, Huang He (Walungan Konéng) jeung Chang Jiang (Walungan Panjang). Walungan-walungan utama séjénna nyaéta Zhu Jiang, Songhua Jiang, Mekong, Brahmaputra jeung Amur.
Ka beulah kulonna, jajaran gunung anu utama, hususna Himalaya kalawan titik pangjangkungna di Tiongkok Gunung Everest, jeung ciri-ciri plato jangkung di antara wentang daratan anu leuwih garing ti batan gurun samodél Gurun Taklamakan jeung Gurun Gobi. Ku sabab halodo panjang jeung jigana gara-gara patanén anu leutik migawé badéy lebu geus jadi hal anu biasa dina usum semi di Tiongkok. Nurutkeun Badan Pangraksa Lingkungan Tiongkok, Gurun Gobi geus dimekarkeun jeung mangrupa sumber utama badéy lebu anu mangaruhan Tiongkok jeung wewengkon Asia Kalér Ngétan séjénna saperti Koréa jeung Jepang. Keusik ti beulah kalér geus kacaturkeun nepi ke basisir kulon Amérika Sarikat. Pangurusan cai walungan (saperti pamiceunan sésa tinja, pangotoran ku kilang, jeung ékstraksi cai pikeun irigasi jeung inumeun) jeung ngaheureutanna taneuh pasir matak ngabalukarkeun dampak goréng ka nagara séjén.
Walungan
Dua walungan utama RRT, Huáng Hé' (Walungan Konéng) jeung Chang Jiang (Yangzi atawa Walungan Yangtze), sarta walungan mutiara (Zhu Jiang) sistem délta nu dicirian ku Xi Jiang (Walungan kulon) di kidul wétan RRT, geus aya rarancangan gawé pikeun ngamekarkeun kagiatan tani jeung tumuwuhna populasi ti sapanjang sajarah Tiongkok. Walungan séjén nyaéta Heilong Jiang (dipikawanoh ogé minangka walungan Amur ceuk ngaran Rusiana) nyirikeun wates antara RRT jeung Rusia. Dina mangsa baheula, daérah ieu téh salah sahiji konfrontasi antara dua nagara.
Pagunungan
Himalaya, pagunungan anu pangluhurna di dunya, ngawangun wawatesan kidul kulon jeung India, Nepal sarta Bhutan, ogé di dinya nganjrekna poncrot pangluhurna di dunya. Nganjrekna poncrot pangluhurna Himalaya téh nyaéta di RRT, anu dipikawanoh minangka Gunung Everest, anu mangrupa gunung pangluhurna di dunya, sarta luhurna nepi kana 8.850 m. Loba walungan anu bijil ti Himalaya, kaasup walungan Indus jeung Brahmaputra. Di bagéan kalér wétan, wawates RRT jeung Rusia ogé diwates ku pagunungan cingcin luhur.
Gurun
Gurun Gobi mayakpak ti belah kulon ka wétan di sapanjang wawatesan jeung Mongolia. Éta mangrupa topografi variatif ti gurun pasir ka tutugan gunung anu landeuh sarta dataran luhur anu ngabaris nepi ka Mongolia. Halodo kateterusan ngabalukarkeun daérah kaserang badéy kekebul, sahingga RRT kaleungitan sayuta héktar per taunna wewengkon nu jadi gurun. Titik panglandeuhna di RRT nyaéta logak gersang Tupan anu nganjrek di bagian kulon, sarta mangrupa titik panglandeuhna katilu di marcapada.