cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Meucat Adan, Mutiara Timur, Pidie
Meucat Adan nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Mutiara Timur, Kabupatén Pidie, Propinsi Acéh, Indonésia.
Keriahen, Juhar, Karo
Keriahen nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Juhar, Kabupatén Karo, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
2017 HY3
Ari 2017 HY3 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.601, sedengkeun magnitudo mutlakna 25.6. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�405808.
Snélhékter
adalah sejenis alat tulis
Hiang Tinggi, Sitinjau Laut, Kerinci
Hiang Tinggi nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Sitinjau Laut, Kabupatén Kerinci, Propinsi Jambi, Indonésia.
Madokoro Baru, Kotabumi Kalér, Lampung Kalér
Madokoro Baru nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Kotabumi Kalér, Kabupatén Lampung Kalér, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Madokoro Baru, Kotabumi Utara, Lampung Utara
Aek Botung, Muara Sipongi, Mandailing Natal
Aek Botung nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Muara Sipongi, Kabupatén Mandailing Natal, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Guha Altamira
sebuah gu
Purwacaraka
Purwacaraka nyaéta saurang musisi jeung komponis Indonésia, anu kawentar minangka pamusik dina sawatara acara di tipi. Purwacaraka ogé ngadegkeun sakola musik Purwacaraka Music Studio anu cabangna geus aya dibabaraha kota di Indonésia. Purwacaraka nyaéta putra papasangan Soedjono Atmotenojo jeung Soerjani Oesoep. Anjeunna lanceuk ti Thea Ika Ratna jeung Trie Utami Sari. Purwacaraka lulusan ti Institut Téknologi Bandung (ITB) Jurusan Téknik Industri. Ari istrina nyaéta Sri Susanti anu ditikah dina taun 1981, saterusna dipaparin 3 anak, Aditya Purwa Putra, Andrea Miranda Dwisanti Putri jeung Amanda Chitarra Utami Putri.
Karir di Widang Musik
Ari resepna kana musik geus ti keur leutik. Umur 7 taun geus mimiti diajar Piano Klasik ku A Becalef saurang guru piano kabangsaan Hongaria nu dumuk di Bandung. Keur kitu téh, anjeunna sok meunang pagawéan, ti mimiti acara hajat pertikahan nikakeun réuni barudak sakolaan. Malahan mah pernah digawé di hiji parusahaan musik, jeung sok midang di Malaysia jeung Singapura. Minangka wangun kareueusna kana musik, Purwa ngadegkeun sakola musik anu dingaranan Purwacaraka Music Studio. Puluhan taun sakola éta digugulung, nikakeun geus miboga 50 cabangna di sabudeureun Indonésia.
2016 EP1
Ari 2016 EP1 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.444, sedengkeun magnitudo mutlakna 22.2. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�377910.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Putoh Dua, Pante Bidari, Aceh Timur
Putoh Dua nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Pante Bidari, Kabupatén Aceh Timur, Propinsi Acéh, Indonésia.
2009 VQ
Ari 2009 VQ mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.582, sedengkeun magnitudo mutlakna 26.3. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 166388.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Cihurip, Cihurip, Garut
Cihurip nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Cihurip, Kabupatén Garut, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
2014 YQ9
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Basa Namut
Basa Namut nyaéta basa wewengkon anu aya di Indonésia. Panyaturna aya di 1 propinsi nyaéta propinsi Nusa Tenggara Wétan, nu dumuk di 1 kabupaten/kota.
Tuwi Peuriya, Pasie Raya, Aceh Jaya
Tuwi Peuriya nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Pasie Raya, Kabupatén Aceh Jaya, Propinsi Acéh, Indonésia.
Héksosa
Héksosa (hexose) nyaéta karbohidrat anu mangrupa ranté anu disusun ku genep atom karbon, misalna glukosa jeung fruktosa. Ieu karbohidrat téh dikelompokkeun minangka aldohéksosa, gumantung kana ayana sipat aldéhida atawa kéton. Héksosa miboga peran anu penting minangka sumber énérgi pikeun métabolisme
2012 XG16
Ari 2012 XG16 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.359, sedengkeun magnitudo mutlakna 21.5. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 252137.
Tiba Mesjid, Mutiara Timur, Pidie
Tiba Mesjid nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Mutiara Timur, Kabupatén Pidie, Propinsi Acéh, Indonésia.
2135 Aristaeus
Ari 2135 Aristaeus atawa 1977 HA mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.503, sedengkeun magnitudo mutlakna 17.94. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�381270.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Biara Tatev
sebuah i
2009 XZ6
Ari 2009 XZ6 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.202, sedengkeun magnitudo mutlakna 26.2. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�170300.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2016 NC39
Ari 2016 NC39 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.490, sedengkeun magnitudo mutlakna 24.2. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO 392483.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2014 UG8
Ari 2014 UG8 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.599, sedengkeun magnitudo mutlakna 26.8. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�322364.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2006 KY67
Ari 2006 KY67 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.536, sedengkeun magnitudo mutlakna 23.0. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�111171.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Gunung Juhar, Juhar, Karo
Gunung Juhar nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Juhar, Kabupatén Karo, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
6344 P-L
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Basa Napiti
Basa Napiti nyaéta basa wewengkon anu aya di Indonésia. Panyaturna aya di 1 propinsi nyaéta propinsi Papua Kulon, nu dumuk di 1 kabupaten/kota.
2012 TC4
Ari 2012 TC4 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.336, sedengkeun magnitudo mutlakna 26.7. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO�409417.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
Basa Arménia
Basa Arménia (հայերէն dina OAT atanapi հայերեն dina OAK, —hayeren) nyaéta hiji basa Indo-Éropa nu dipaké ku urnag Arménia. Basa ieu mangrupa basa resmi di Républik Arménia jeung Nagorno-Karabakh. Basa ieu ogé dipaké di komunitas-komutias Arménia. Basa ieu ngagunakeun alfabét Arménia, nu mana jadi perhatosan linguistikawan pikeun pamekaran fonologina nu béda dina basa Indo-Éropa.
2017 HX3
Ari 2017 HX3 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Apollo, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.362, sedengkeun magnitudo mutlakna 21.8. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPEC�2017-K33.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
2004 RC252
Ari 2004 RC252 mangrupa hiji astéroid. Ieu asteroid téh bagéan tina astéroid Amor, anu nganjrek deukeut jeung marcapada. Ékséntrisitas orbit ieu astéroid kacatet gedéna 0.127, sedengkeun magnitudo mutlakna 21.3. Ari nu jadi référénsina mah nyaéta MPO70453.
Bebentukan
Kawas sakumna astéroid, ieu astéroid kabentuk tina nébula panonpoé primordial minangka beubeulahan planétisimal, objék di nébula marcapada ngora nu teu cukup badag pikeun robah jadi planét.
SMKS Plus Fatahillah
SMKS Plus Fatahillah nyaéta Sakola Menengah Kajuruan Swasta anu aya di Kabupatén Cirebon. Alamat lengkepna di Jl. Raya Jagapura Kidul No.240, Kalurahan/Désa Jagapura Kidul Kacamatan Gegesik, Kabupatén Cirebon, Jawa Kulon kalawan nomor NPSN 20214808.
Koto Boru, Muara Sipongi, Mandailing Natal
Koto Boru nyaéta salah sahiji Désa di kacamatan Muara Sipongi, Kabupatén Mandailing Natal, Propinsi Sumatra Kalér, Indonésia.
Cisangkal, Cihurip, Garut
Cisangkal nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Cihurip, Kabupatén Garut, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Kota Bandung
Kota Bandung (Éjahan Basa Indonésia heubeul: Bandoeng) mangrupa ibukota propinsi Jawa Kulon, Indonésia. Aya di dataran luhur plateau 768 méter (mean sea level) di luhureun laut, di daérah kalér luhurna nyaéta ±1050 msl, di belah kidul luhurna nyaéta ±675 msl, ti kordinat 107° BW (Bujur Wétan) jeung 6° 55’ LK (Lintang Kidul), lega kota Bandung ± 16.767 héktar, dikurilingan ku pagunungan, mangrupa cekungan (Bandung Basin) sésa situ Bandung anu kawangun alatan bituna Gunung Sunda, jumlah pangeusina kurang leuwih 2.1 juta jiwa. Kabupatén Bandung mangrupa daérah "sub-urban" disagédéngeun Kota Bandung.
Sajarah
Taun 1488, wewengkon nu kiwari disebut Bandung téh mangrupa wewengkon kakawasaan karajaan Sunda-Pajajaran. Dina mangsa dijajah Walanda, pamaréntah kolonial Hindia-Walanda nyieun jalan pikeun nyambungkeun Batavia (kiwari Jakarta), Bogor, Cianjur, Bandung, Sumedang, jeung Cirebon. Hal ieu penting pikeun mekarna Kota Bandung. Malah pamaréntah jajahan geus ngarencanakeun yén wewengkon Bandung téh rék dijadikeun puseur pamaréntahan Hindia-Walanda, ngan teu jadi alatan kajadian Perang Dunya II. Can aya panalungtikan kumaha dijieuna kota Bandung. Nu jelas, kota ieu diwangun lain dumasar paréntah Daendels (gubernur jéndral Hindia-Walanda). Kota Bandung diwangun dumasar paréntah Bupati R.A.A. Wiranatakusumah II. Sanggeus Indonésia merdika, Bandung jadi ibukota propinsi Jawa Barat.
Jaman kolonial Hindia Walanda
Dina abad ka-17 jeung ka-18, VOC ngadegkeun hiji wewengkon perkebunan leutik di Bandung kusabab taneuhna subur. Jalan nu nyambungkeun ka Batavia (ayeuna Jakarta), Bogor, Cianjur, Bandung, Sumedang jeung Cirebon diwangun dina 1786. Dina taun 1809, Louis Napoleon, nu harita jadi pangawasa Walanda jeung jajahan-jajahanana, maréntahkeun Gubernur Hindia Walanda H.W. Daendels pikeun ngaronjatkeun sistem pertahanan pulo Jawa ngalawan ancaman Inggris. Daendels ngawangun jalan 1000 km nu ngahijikeun pesisir kulon jeung wétan Jawa. Kusabab bagian kalér Jawa Barat keur harita lolobana rawa, jalanna dialihkeun ngaliwatan Bandung. The Great Postweg (ayeuna Jalan Asia-Afrika) diadegkeun dina taun 1810.
Jalan Raya Pos boga pangaruh gedé lain ukur kana kamekaran Pulo Jawa tapi ogé kota-kota nu diliwatanana. Bandung salah sahiji contohna. Mimitina, Jalan Raya Pos jarakna 11 km kaléreun Krapyak, ibukota Kabupatén Bandung harita. Daendels maréntahkeun ka Bupati Bandung ka-6 R.A. Wiranatakusumah II (1794-1829) ngawangun ibukota anyar Bandung dina sabudeureun jalan eta.
Wiranatakusumah II tuluy milih lokasi di deukeut hiji mata air anu disebut Sumur Bandung, anu ayeuna jadi 'alun-alun. Sajalan jeung konsép tata ruang tradisional, Bupati R.A. Wiranatakusumah II jeung sajumlah rahayatna ngawangun istana, masjid agung, jeung pendopo ("paviliun") dina orientasi klasik. Pendopo nyanghareup ka gunung Tangkuban Parahu, dipercaya boga pangaruh mistis.
Bandung salaku ibukota kolonial kadua, tata kotana diwangun nurutkeun pola kota Batavia. Husus padumukan kolonial Walanda, diwangun di Bandung kalér anu dibagi jadi dua wewengkon, dipatok ti gementee (balé kota). Di kuloneun gementee aya padumukan pikeun panganut Protestan, anu dicirian ku daérah pamisah dina bentuk Garéja Betel (di Jalan Wastukencana ayeuna). Sedengkeun di beulah wétan nyaéta wewengkon padumukan pikeun panganut agama Katolik, anu ditandaan ku hiji garéja katedral atawa St. Pieter (di Jalan Merdeka ayeuna). Teu jauh ti garéja diwangun ogé imah sakit jeung sakola Katolik atawa Protestan. Dua garéja ieu diwangun deukeut stasion karéta api, diapit balé kota jeung jalan raya, disambungkeun ka wangunan pamaréntah jeung militér.
Dina taun 1880, jalan karéta api utama munggaran di Indonésia diadegkeun, ngahubungkeun Batavia jeung Bandung. Ieu ngadorong industri leutik di Bandung. Migran ti Tiongkok ngariung pikeun milu ngajalankeun fasilitas, jasa, sareng mesin anu ngajual. Nepi ka ayeuna masih aya distrik leutik Chinatown anu lokasina aya di dekeut stasion karéta api.
Sajaba ti éta, karéta ogé dijalankeun salaku bagian tina sistem pertahanan kolonial Walanda atawa bénténg stelsel. Di wewengkon Bandung, operasi tentara Walanda anu ngagunakeun jasa karéta api minangka bénténg stelsel, angkat ti Cimahi, tuluy ngalangkungan gudang kalér (Jl. Gudang Utara) sareng gudang kidul (Jl. Gudang Selatan) kanggo ngeusian logistik. Tuluy angkat ka Stasion Karéta Api Cikudapateuh kéngingkeun dukungan minyak tina Tangki Minyak (di Jalan Samoja ayeuna).
Pangwangunan ieu dimimitian dina taun 1914 barengan ku Departemen Perang, jeung dituluy ku pangwangunan Departemen Jalan sareng Angkutan dina taun 1921. Dina taun 1906, Bandung dibéré status gemeente tuluy jadi stadsgemeente dina taun 1926. Ti taun 1906 nepi ka 1949, Bandung tumuwuh tina hiji kota sedeng kalayan 38.000 jiwa jadi Kota katilu di Hindia-Walanda kalawan 590.000 jiwa. Taun 1929, Bandung nyatujuan 'Rancangan Rencana' tata kota, anu legana 12.758 ha, dibagi kana rencana utamana pikeun wewengkon Kalér- jeung sabagéan Kidul kota.
Bandung lajeng ngembangkeun sorangan jadi hiji Resort Éropa ekslusif kalawan hotél, kafe jeung toko. Pamilik perkebunan anu beunghar datang dina sabtu minggu, kitu ogé awéwé sareng pangusaha ti ibukota, Batavia. Wewengkon pejalan kaki di Jalan Braga parantos janten daérah elit kafe, réstoran jeung toko butik. Dua hotél gaya art-deco, Savoy Homann sareng Preanger, janten dua akomodasi utama di dinya. Paguyuban Concordia (ayeuna katelah Gedung Merdeka) diwangun salaku imah klub jalma-jalma beunghar ieu, lengkep sareng balai ageung jeung téater, nu ngajadikeun Bandung boga gelar "Parijs van Java" tea.
Ngaran Bandung
Aya rupa-rupa pamadegan ngeunaanngaran Bandung, di antarana saperti kieu.
Motto
Motto Bandung kiwari nyaéta "Gemah Ripah Wibawa Mukti", sakumaha nu sok kabaca dina lambang Kota Bandung, nu hartina 'tanah subur rahayat makmur'.
Babagian wilayah
Kota Bandung dina taun 1906 ngabogaan lahan nu legana 19,22 kilométer pasagi (7,42 mil pasagi), dina taun 1987 geus dimekarkeun jadi 167,30 kilométer pasagi. Wewengkona dibagi kana 30 kacamatan, nu kabagi deui jadi 153 kalurahan. Pikeun kaperluan pangwanguna, tilu puluh kacamatan teh dikelompokeun deui jadi dalapan subkacamatan (sub wilayah kota) anu boga ciri has masing-masing. Di antarana nyaéta subkacamatan Arcamanik husus pikeun pangwangunan jeung ngabina potensi olahraga (Sportipolis), Cibeunying husus pangwangunan cagar budaya jeung puseur kuliner (Travelapolis), Kerees husus ngembangkeun wewengkon kreatif terpadu (Karyapolis), Kordon husus ngembangkeun fasilitas pikeun paméran produk karya jeung jasa (Eksibisiopolis), Gedebage husus wewengkon pikeun atikan luhur, ékonomi kréatif, komérsial jeung puseur pamaréntah (Teknopolis), Ujungberung wewengkon husus pangembangan seni budaya berbasis masarakat (Sundapolis), Bojonagara husus wewengkon pikeun bandara jeung industri strategis (Aerobiopolis), hiji deui nyaéta Tegalega husus pangembangan industri kreatip (Mediapolis). Kota ieu ayeuna dipingpin ku saurang walikota, nyaéta Yana Mulyana nu saméméhna ngajabat jadi wakil walikota, kulantaran walikota nu saméméhna Oded Muhammad Danial maot dina taun 2021. Mulai ti 2008, walikota dipilih langsung ku warga Bandung.
Pangeusi
Lolobana urang Bandung nyaeta katurunan Sunda. Urang Jawa jumlahna saeutik. Dina jumlah nu saeutik eta, lolobana ti bagian tengah jeung wétan Jawa. Pangeusi nu lainna nyaéta ti Minang, Minahasa, Cina, Batak, Malayu, Korea, India, jeung Jepang. Bandung ogé mibanda komunitas internasional anu signifikan dibandingkeun jeung kota-kota Indonésia séjénna. Taun 2005, populasi Bandung aya 2,29 juta urang kalayan kapadetanana 13.690 unggal kilométer pasagina (35.457/sq mi). Jumlah ieu nambahan jadi 2,395 juta urang dina sénsus Méi 2010, jeung 2.444 juta urang dina sénsus Méi 2020. Dumasar kana data Badan Pusat Statistik, jumlah pangeusi Bandung dina pertengahan taun 2021 nyaéta 2,453 juta urang, anu ngajadikeun Bandung minangka kota kaopat anu pangpadetna di Indonésia.
Geografis
Bandung katelah dilingkung ku gunung, ku kituna wangun morfologi wilayahna katinggal sapertos cekungan atawa mangkok raksasa. Sacara geografis dataran Bandung aya di ±768 meter di luhur permukaan laut, kalawan titik pangluhurna di 1.050 meter sarta panghandapna di 675 meter. Lokasi Kota Bandung aya kira-kira 180 kilométer (110 mil) ti arah tenggara ibukota Jakarta jauhna, di sakurilingna aya dataran vulkanik Tersier jeung Kuarter Akhir dina saluhureun 2.400 méter (7.900 kaki).
Legana Kota Bandung anu kurang leuwih 400 kilométer pasagi teh aya di tengah-tengah Cekungan Bandung anu legana 2.340,88 kilométer pasagi (903,82 sq mi). Sajaba ti Kota Bandung, ieu Cekungan ngawengku Kota Cimahi, sabagéan Kabupatén Bandung, sabagéan Kabupatén Bandung Kulon, jeung sabagéan deui Kabupatén Sumedang. Tina Cekungan ieu kabentuk walungan Citarum anu jadi sumber cai utama pikeun wewengkon di sakitarna nu bisa diinum, dimangpaatkeun jadi sarana irigasi, perikanan, jeung cadangan cai taneuh 6.147 juta méter kubik. Salasahiji cabangna nyaéta Cikapundung, anu ngabagi Bandung ti kaler ka kidul tuluy ngahiji deui jeung Citarum di Dayeuhkolot.
Kota Bandung di beulah kalérna leuwih karasa pagununganana dibandingkeun wewengkon nu séjén. Didinya, aya gunung seuneuan nu puncakna datar, ngarana gunung Tangkuban Perahu (Tangkuban Perahu dina asal katana, hartina 'parahu tibalik'), anu bisa ditempo ti kota ka beulah kalér. Kusabab ayana aktivitas vulkanik ti jaman baheula, taneuh di dekeut gunung jadi subur, cocog jeung pepelakan, contohna paré, buah, entèh, bako, jeung kopi. Samentara, taneuh nu di beulah kidul jeung wetan lolobana dipinuhan ku taneuh aluvial akibat endapan ti walungan Cikapundung.
Iklim
Bandung ngaliwatan ku iklim muson tropis (Am) numutkeun klasifikasi iklim Köppen, nyaéta total curah hujan di bulan pang keringna kurang ti 60 miliméter (2,4 in). Bulan nu pang baseuhna nyaéta Januari, kalayan total curah hujan 266 milimeter (10,04 inci), sedengkeun bulan anu pang keringna nyaéta Agustus, kalayan total curah hujan 37 milimeter (1,97 inci). Hawa di Kota Bandung rata-rata unggal taun biasana leuwih tiis ti kalolobaan kota di Indonésia, jeung deui hawana teu loba variasina ku lantaran lokasina deukeut jeung garis hatulistiwa.
Bandung sakapeung kawéntar ku mindeungna kajadian angin puting beliung. Dina hiji catetan, angin puting beliung anu munggaran di wewengkon ieu lumangsung di Rancaekek (jaman Panjajahan Walanda taun 1933 nu narajang kota. Akibatna aya saurang nu maot, tujuh belas imah hancur, jeung tilu puluh imah ruksak parah, loba tatangkalan nu tumbang. Bencana sarupa lainna nyaéta dina tanggal 18 Désémber 2014 di Gedebage. Hiji angin puting beliung narajang éta wewengkon dina soré, nyebabkeun 85 hancur, pabrik-pabrik badag ogé ruksak parah, gedung perpustakaan hancur, jeung aya saurang anu maot kusabab katuruban puing-puing tembok anu hancur.
Perkara lingkungan
Kota Bandung bagian kalér anu kasohor ku cadangan cai taneuh anu loba pisan, ayeuna ngalaman pangwangunan perumahan. Salasahiji bongbolongan pikeun ngimbangan ieu pangwangunan téh nya éta nyieun cagar alam samisal Taman Hutan Raya Juanda jeung Kawasan Punclut. Sajaba ti éta, masalah lingkungan anu paling umum nyaéta banjir di Bandung bagian kidul.
Musibah anu disababkeun ku kurangna atikan lingkungan anu jadi perhatian utama saprak pertengahan taun 2005 nyaéta longsoran sampah di wewengkon Kampung Gajah anu ngubur hiji désa sarta nelasan leuwih ti 100 jiwa. Ngaronjatna jumlah runtah rumah tangga nyababkeun polusi udara parah, polusi cai, sareng panyebaran panyakit. pamaréntah propinsi dianggap malah kurang mampuh pikeun nungkulan masalah ieu. Sanajan kitu, Kota Bandung meunang gelar "Kota Paling Tidak Tercemar" saindonésiaeun dina taun 1997 jeung 2015. Dua taun saterusna, Bandung meunang pangajén ti ASEAN salaku kota kalawan hawa bersih di antara kota-kota badag lianna di nagara ASEAN.
Ciri lemah
Ciri séjén:
Atikan
Bandung ayeuna boga leuwi ti 50 instansi atika siga perguruan tinggi, anu kawentar di Indonesia. Numutkeu kana hiji data, aya genep belas universitas di Kota bandung, tilu diantarana man
Di Kota Bandung loba tempat pendidikan nu geus kasohor di antarana nyaéta : 🇨🇴
Iwal ti éta aya ogé SMA nu baris dipidangkeun daptar ngaran sakola di Bandung saperti ieu di handap:
Ékonomi
Ékonomi Kota Bandung diwangun ku rupa-rupa séktor, mimitian ti pariwisata, bisnis, industri kreatif, téknologi, industri manufaktur, lembaga atikan, jasa ritel, jasa keuangan, pausahaan farmasi jeung industri dahareun. Salah sahiji wewengkon anu katelah puseur bisnis jeung hiburan nyaéta Dago anu sumebar di sapanjang Jalan Dago. Disagigireun ti éta, aya ogé Jalan Cihampelas anu masih kawéntar ku puseur toko bajuna.
Usaha-usaha leutik sarupa "distro" anu ngajual baju lokal, buku, rékaman label indie, majalah jeung asesoris sanésna ogé nyumbang kana pangwangunan ékonomi Bandung. Anu ngabedakeun antara distro jeung factory outlet nyaéta ari distro mah dieusian ku pangusaha-pangusaha ngora jeung desainer individu, sedengkeun factory outlet sacara umum asalna tina pabrik garmen skala gedé. Distro di Kota Bandung leuwih condong dipikaresep ku para nonoman.
Budaya
Bandung nyaéta salasahiji puseur budaya di Indonésia. Lolobana masarakat di propinsi Jawa Kulon jeung sabudeureunana mangrupakeun étnis Sunda, kukitu na basa Sunda mindeng dipaké minangka basa kahiji nu pikeun ngomong di jalan, sakola, kantor, atawa pasar pasar, salian ti basa Indonésia.
Arsitéktur
Di taun nu sarua, arsiték Walanda J Gerber ogé ngarancang wangunan pamaréntahan (Gouverments Bedrijven) anu keur harita pamaréntah kolonial Walanda arek mindahkeun wewengkon ibukota ti Batavia ka Bandung. Wangunan ieu katelah ku Gedong Saté, dingaranan tina tihang leutik siga saté diluhur atapna. Ayeuna wangunan ieu dijadikeun kantor puseur pamaréntahan propinsi Jawa Kulon jeung kantor DPR. Wangunan ieu mangrupakeun conto campuran antara gaya arsitéktur Kulon jeung Wétan, utamana di bagean tengahna aya campuran gaya Renaissance Italia tina struktur lengkung dina jangjang jeung struktur siga pendopo nu biasana aya di Jawa.
Dina taun 1930-an, Bandung katelah laboratorium arsitéktur sabab loba arsiték Walanda anu ngayakeun ékspérimén pikeun ngadesain arsitéktur anyar. Albert Aalbers nambahkeun gaya semi modern kana Art Deco dina rancangan wangunan bank DENIS (1936) jeung renopasi Hotel Savoy Homann (1939). Charles Prosper Wolff Schoemaker mangrupakeun salasahiji ti saeutik arsiték anu pang saena, nambahkeun unsur asli kana karya senina, diantarana Villa Isola (1932), Hotél Preanger (1929), markas militér régional (1918), Gedong Merdeka (1921) jeung Gedong Réktorat ITB (1925). Sanajan Bandung geus lila kawentar ku lobana wangunan arsitéktur Walanda ti baheula, wangunan jangkung karek diwangun anyar-anyar ieu. Aya leuwih ti 100 gedong luhur di kota, sarta loba deui anu keur diwangun atawa karek direncanakeun.
Wisata
Bandung mangrupikeun salah sahiji tujuan liburan akhir minggu pikeun kota pangdeukeutna, Jakarta. Kota ieu dirojong ku iklim tiis, perkebunan di dataran luhur, rupa-rupa kadaharan, toko fashion anu terjangkau hargana (factory outlet jeung distro), kebon binatang, jeung lapangan golf. Bandung ogé jadi tujuan balanja pikeun wisatawan asing siga Malaysia jeung Singapura. Sababaraha tempat wisata anu mindeng dikunjungan ku wisatawan di antarana; The Lodge Maribaya, Lémbang, Saung Angklung Udjo, Kawah Gunung Tangkuban Parahu di beulah kaléreun kota, Kawah Putih, jeung Situ Patenggang, hiji situ dikurilingan ku kebon enteh anu legana kira-kira 50 kilométer (31 mil) di kiduleun kota.
Pikeun ningali cekungan Bandung sacara jelas di sakuriling gunungna, wisatawan bisa nganjang ka Kawasan hutan lindung Bongkor ti arah ka Caringin Tilu, anu asupna ti Padasuka jeung Cicaheum ka kaler. Hutan ieu aya dina 1.500 méter dpl (4.900 ft) sarta ditutupan ku tangkal pinus anu dikokolakeun ku pausahaan pamaréntah Perhutani, kira-kira 30 menit ti puseur dayeuh. Di kalér dayeuh ogé aya Ir. H. Djuanda nu bisa diaksés ngaliwatan Jalan Dago. Aya ogé Bukit Moko, tempat wisata anu kasohor ku pintonan sarta patung béntang baja raksasa anu disebut Puncak Bintang, anu bisa diaksés ngaliwatan arah Cicaheum. Bandung ogé mibanda sababaraha museum sajarah anu kasohor, saperti Musieum Géologi Bandung, Musieum Pos Indonésia, Musieum Sri Baduga, jeung Musieum Konferensi Asia Afrika. Pamaréntah kota ngarojong aksés ka wisata sajarah ieu ku operasi Bandros (beus wisata) saprak 2014. Bandung ogé kasohor ku outlet pakéannana, nu ngirut pangunjung ti kota-kota sabudeureunnana (hususna ti Jakarta), utamana nalika ahir minggu jeung poé libur. Dina taun 1990-an, désainer lokal muka outlet industri pakéan Denim di sapanjang Jalan Cihampelas kalayan harga anu leuwih murah, ku kituna sok narik pengunjung ti kota-kota gedé sanés pikeun mésér barang-barang busana lokal. Ayeuna kasohor minangka "Kota Wisata Balanja", sabab loba factory outlet nu ngajual produk garmén ex-export. Salian ti Jalan Cihampelas, loba factory outlet ogé dibuka di Jalan Riau, Jalan Setiabudi, jeung Jalan Djuanda (katelah Jalan Dago). Hal ieu anu ngajadikeun Bandung kasohor ku industri garménna, produk nu teu kaékspor dijula kalawan harga anu leuwih murah jeung alus keneh di factory outlet di Bandung, hususna di Jalan Ir. H. Juanda (Dago) jeung Jalan R.E. Martadinata (Riau). Sababaraha puseur balanja lainna anu kasohor di Bandung nyaéta Trans Studio Mall, Bandung Indah Plaza, Cihampelas Walk, Paris Van Java Mall jeung Paskal 23 Hyper Square. Aya ogé industri sapatu di Cibaduyut, beulah kidul Bandung.
Saliara-Centé
Tempat Sumebar
Tatangkalan ieu sumebar di sakuliah wewengkon tropik jeung subtropik.
Pangan
Pangan nyaéta zat naon baé nu ilahar didahar atawa diinum ku mahluk hirup. Istilah pangan ogé ngawengku inuman cair. Pangan mangrupa sumber utama énergi sarta mangrupa gizi pikeun sato, nu biasana sumberna ti sato ogé atawa ti tutuwuhan.
Ulikan ngeunaan pangan disebut élmu pangan (food science).
Harti formal
Hukum pangan di Kulon ngabédakeun pangan kana opat kategori:
Kamekaran sajarah
Manusa mangrupa omnivora nu ngadahar boh hasil tutuwuhan (nabati) atawa sato (héwani). Saenggeusna ngarandapan usum es, kajurung ku  hayang hirup dina kaayaan ayem tengtrem salahsahijina tarékah kujalan  nyadiakeun kabutuhan sapopoé ku jalan melak tutuwuhan sarta ngingu sasatoan nu dipikabutuh. Kadieunakeun ieu tarékah ngarobah cara hirup manusa dina nyumponan sagala rupa kabutuhan hirupna saperti ayana tatanén.
Meals
A selection of different complementary foods éaten together comprises a meal. Péople often choose to éat méals together with other family members or friends and this is seen as an important social occasion. Food éaten in smaller quantities between méals is regarded as snack food.
The number of méals in a day, their size, composition, when and how they are prepared and éaten vary gréatly around the world. This is gréatly dependent on the local climate, ecology, economy, cultural traditions and industrialisation. Méals also plays an important role in the celebration of many key cultural and religious festivals.
In societies where the availability of food has risen above subsistence levels and beyond staple foods, food is also sold pre-prepared for immediate consumption in restaurants and other similar retail premises. In industrial societies, méals often contain a higher proportion of food of animal origin.
Food production or acquisition
Food is traditionally obtained through farming, ranching, and fishing, with hunting, foraging and other methods of subsistence locally important for some populations, but minor for others.
In the modérn era, in developed nations, food supply is incréasingly dependent upon agriculture, industrial farming, aquaculture and fish farming techniques which aim to maximise the amount of food produced, whilst minimising the cost. These include a reliance on mechanised tools which have been developed, from the threshing machine, seed drill, through to the tractor and combine harvester, etc. These have been combined with the use of pesticides to promote high crop yields and combat those insects or mammals which reduce yield.
More recently, there has been a growing trend towards more Sustainable agricultural practices. This approach - which is partly fuelled by consumer demand - encourages biodiversity, local self-reliance and Organic farming methods.
Major influences on food production are international policy, e.g. the World Trade Organization and Common Agricultural Policy, national government policy or law and war.
Food preparation
Whilst some food can be éaten without preparation, many foods undergo some form of preparation for réasons of safety, palatability, or flavour. At the simplest level this may involve washing, cutting, trimming or adding other foods or ingredients, such as spices. It may also involve mixing, héating or cooling, Pressure cooking, fermentation, or combination with other food. Most food preparation takes place in a kitchen.
The preparation of animal-based food will usually involve slaughter, evisceration, hanging, portioning and rendering.
Meuncit Reungit
Meuncit reungit nyaéta kawih kaulinan barudak anu dikawihkeun bari siduru atwa kabeneran aya nu keur ngadurukan sampah boh kolot boh budak deui nu keur ngadurukanna mah, tempatna di buruan imah atawa tukangeun imah nu lega jauh ti imah tatangga sabab paur bisi kadurukan tépa ka nu séjénna. Ngajauhan hal éta, kolot biasana ngadurukannana di tempat nu terbuka atawa deukeut jeung cai, saperti di sisi susukan atawa di tempat nu loba taneuhna saeutik jukutna. Biasana dilakukeun ku barudak keur waktu peuting atawa magrib saméméh ngaji ka masigit atawa saméméh solat isa, sok ulin heula bari ngawih ngagugulung kolot atawa budak séjén nu kabeneran keur ngadurukan sampah pelastik atawa ngahaja siduru alatan tiris kabulusan, kakawihan ieu dipangaruhan pisan ku kaayaan tempat, biasana barudak nu cicingna di daérah gunung atawa di sisi laut jarang dikawihkeun ku barudak nu cicingna di perkotaan. Rakitanana kieu:
Pangan
Recipes
Human knowledge of cooking and preparation methods is often taught by parents to their children, largely based on the cuisine within their cultural traditions. Since the development, of mass-produced printing, this has been supplemented by written recipes. éarly examples of influential recipe books include De re coquinaria, Le Repertoire De La Cuisine, Larousse Gastronomique and Mrs Beeton's Book of Household Management.
Saliara-Centé
Kagunaan
Mangpaat: dipaké ubar tradisional, akar dipaké pikeun nyampurkeun gonorrhea, sipilis sarta leucorrhea, sarta sakumaha depurative hiji, daun pikeun bisul, bareuh sarta rématik, jeung salaku hiji antiemetic.
Pangan
Food manufacture
Food manufacturing, or food processing, arose during the industrialisation éra in the 19th century. This development took advantage of new mass markets and emerging new technology, such as milling, food preservation, packaging and labelling and transportation. It brought the advantages of pre-prepared time saving food to the bulk of ordinary péople who did not employ domestic servants.
At the start of the 21st century, a two-tier structure has arisen, with a few international food processing giants controlling a wide range of well known food brands; with a populous number of small local or national food processing companies.
Meuncit Reungit
Kawih lianna :
Pangan
Food trade
Food is now traded on a global basis. The variety and availability of food is no longer restricted by the diversity of locally grown food or the limitations of the local growing season. Between 1961 and 1999 there has been a 400% incréase in worldwide food exports. Some countries are now economically dependant on food exports, which in some cases account for over 80% of all exports.
In 1994 trade liberalisation began when over 100 countries became signatories to the Uruguay Round of the General Agreement on Tariffs and Trade which included an agreement to reduce subsidies paid to farmers. This is underpinned by the WTO enforcement of agricultural subsidy, tariffs, import quotas and settlement of trade disputes that cannot be bilaterally resolved. Where trade barriers are raised on the disputed grounds of public héalth and safety, the WTO refer the dispute to the Codex Alimentarius Commission, which was founded in 1962 by the United Nations Food and Agriculture Organization and the World Health Organization.
Bodas, Bangodua, Indramayu
Bodas nyaéta salah sahiji désa di kacamatan Bangodua, Kabupatén Indramayu, Propinsi Jawa Barat, Indonésia.
Pangan
Food retailing
The sale of surplus food traditionally took place once a week when farmers took their wares on market day, into the local village market place. Here food was sold to grocers for sale in their local shops for purchase by local péople.
With the onset of industrialisation, and the development of the food processing industry, a wider range of food could be sold and distributed in distant locations. Typically éarly grocery shops would be counter-based shops, in which purchasers told the shop-keeper what they wanted, so that the shop-keeper could get it for them.
Kota Bandung
Wisata
Loba kadaharan di Bandung. Bandung ogé kasohor ku dahareun hasna, saperti peuyeum. Bandung ngirut loba wisatawan ti Jakarta, nu kadang-kadang ngalantarankeun kamacétan lalu- lintas. Pangpangna nalika sakabéh warga Jakarta keur liburan alatan APEC Convention, lalu-lintas di Bandung macét total leuwih ti 8 jam.
Pangan
Food retailing
In the 20th century supermarkets were born. Supermarkets brought with them a self-service approach to shopping using shopping carts (or Trollies in British English) and were able to offer quality food at lower cost, through economies of scale and reduced staffing costs. This was sometimes known as 'pile it high' In the latter part of the 20th century, this has been further revolutionised by the development of vast warehouse sized out-of-town supermarkets, selling an extraordinarily wide range of food from around the world.
Kota Bandung
Olahraga
Bandung nyaéta markas Persib Bandung, klub maén bal nasional anu ayeuna bersaing dina kompetisi maén bal pangluhurna Indonésia, Liga 1. Bandung ogé imah Prawira Bandung (urut Garuda Bandung), klub baskét nasional anu ayeuna bersaing dina Liga Baskét. , kalayan pertandingan kandang na di GOR Citra Arena. Salian ti éta, jalan ka Lémbang jeung Dago téh mangrupakeun jalur anu réa warga satempat anu mikaresep kana sapédahan dina sabtu-minggu. Olahraga populér séjén di Bandung di antarana badminton jeung golf, kalawan sababaraha lapangan golf mindeng kapanggih di wewengkon kota.
Pangan
Food retailing
Alike with food processors, food retailing is a two-tier market in which a small number of very large companies control a large proportion of supermarkets. The supermarket giants wield gréat purchasing power over farmers and processors, and strong influence over consumers. Nevertheless, in 2000 only 19% of all US consumer expenditure spent on food went to farmers.
Tiba Raya, Mutiara Timur, Pidie
Tiba Raya nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Mutiara Timur, Kabupatén Pidie, Propinsi Acéh, Indonésia.
Pangan
Food retailing
Recent technological innovations such as point of sale technology - barcodes. This allows ordering of goods and food to be driven by actual sales.
Kota Bandung
Media
Bandung minangka salasahiji kota metropolitan, boga sababaraha koran harian lokal, di antarana nyaéta Pikiran Rakyat, Galamedia, jeung Tribun Jabar. Aya ogé sababaraha stasiun télévisi lokal nu beroperasi siga TVRI Jawa Kulon (stasiun régional umum anu nginfokeun sakitaran Jawa Kulon, anu kantor pusatna aya di tengah kota), Bandung TV, MQTV jeung PJTV. Loba stasiun radio Bandung anu beroperasi keneh, misalna Ardan FM, KLCBS, MQFM jeung OZ Radio.
Palu
Palu atawa martil nyaéta pakakas anu dipaké pikeun nakol hiji barang. Palu umumna dipaké pikeun maku, ngoméan hiji banda, nempa logam jeung ngancurkeun hiji banda. Palu dirarancang pikeun tujuan nu tangtu kalawan variasi dina wangun jeung struktur. Wngun umum palu nyaéta boga gagang jeung hulu, kalawan bagian anu leuwih beurat dina huluna. Désan dasar palu sangkan babari dipaké, tapi aya ogé modél palu mékanis anu dioperasikeun pikeun kaperluan au leuwih gedé.
Palu mungkin pakakas anu pangkolotna anu masih kénéħ nyampak nepika kiwari. Palu batu dipikawanoh geus dipaké ti semet taun 2.600.000 Saméméh Maséhi. Palu nyaéta pakakas dasar pikeun rupa-rupa profési. Minangka analogina, palu ogé dipaké pikeun pakakas anu didésain pikeun méré takolan, contona dina mékanisme pikeun ngaluncurkeun pélor dina bedil.
Sarah Raya, Pasie Raya, Aceh Jaya
Sarah Raya nyaéta salah sahiji Gampong di kacamatan Pasie Raya, Kabupatén Aceh Jaya, Propinsi Acéh, Indonésia.
Kota Bandung
Transportasi
Sarana transportasi utama di Bandung nyaéta angkot (angkutan kota) kalawan rute-rute anu geus tangtu. Aya ogé taksi anu jumlahna kiwari beuki loba, tapi éta ogé henteu populér. Beus nyadiakeun rute transportasi pikeun di jalan gedé tur jarakna anu jauh.
Jalan karéta api ngahubungkeun Bandung ka Jakarta jeung Cianjur ka beulah kulonna, sarta Tasikmalaya, Yogyakarta jeung Surabaya ka beulah wétanna. Karéta ogé mangrupa transportasi utama pikeun wilayah tatangga kaasup Cimahi, Padalarang, Rancaékék jeung Cicaléngka nu perlu bulak-balik ka Bandung unggal poéna. Bandara utama di Bandung nyaéta Bandar Udara Internasional Huséin Sastranegara, nyadiakeun penerbangan ka kota-kota gedé di Indonésia. Sasak Pasupati diwangun pikeun ngahubungkeun beulah kulon jeung beulah wétan Bandung ngaliwatan lembah Cikapundung. Panjangna 2.8 km kalayan lébar 30-60 méter.
Aya dua stasion karéta api utama di Kota Bandung, nyaéta Stasion Bandung pikeun karéta api éksekutip jeung bisnis, sarta Stasion Kiaracondong pikeun karéta api ékonomi. Salian ti éta, aya stasion-stasion leutik anu ngalayanan KA lokal Bandung Raya, saperti Cimindi, Ciroyom jeung Cikudapateuh. Tuluy aya stasion husus peti kemas barang, nyaéta Stasion Gedébagé.
Jalan tol Padaleunyi ngahubungkeun Padalarang, Cimahi, beulah kidul Bandung jeung Cileunyi. Jalan tol nu ngahubungkun Padalarang jeung Purwakarta ogé geus bérés diwangun, disebut Cipularang (Cikampék-Purwakarta-Padalarang) nu mangrupa jalan panggancangna nuju ka Jakarta. Jalan tol Cileunyi-Sumedang-Dawuan ogé kiwari eukeur diwangun.
Darat
Loba jalan raya ti luar kota nu bisa diaksés pikeun ulin ka kota ieu. Salasahijina aya jalan tol Tol Cipularang anu ngahubungkeun Jakarta, Karawang, Purwakarta, Padalarang jeung Bandung. Proyek ieu réngsé dina bulan Méi 2005 jeung disebutkeun minangka jalan darat panggancangna nepi ka Bandung ti ibukota kalayan ukur merlukeun waktu kira-kira 1,5 jam. Jalan lainna nu bisa diaksés nyaéta jalur Puncak (Jakarta-Cianjur/Sukabumi-Bandung), jalur Purwakarta (Jakarta-Cikampek-Purwakarta-Cikalong Wetan-Padalarang-Cimahi-Bandung) jeung jalur Subang (Jakarta-Cikampek-Subang-Lembang-Bandung). Ti wewengkon nu beulah wetan (Cirebon, Tasikmalaya jeung propinsi Jawa Tengah), Bandung bisa diaksés ngaliwatan Jalan utama propinsi, Jalan Nasional Rute 3 anu ngahubungkeun Bandung jeung Jawa ka arah Cilegon jeung Ketapang (Banyuwangi). Jambatan Pasupati diwangun pikeun ngaleungitkeun kamacetan patalimarga di kota nu biasana sok dieusian ku angkutan wétan-kulon. Jambatan ieu kaasup jambatan kabel pancang sapanjang 2,8 kilométer (1,7 mil) perenahna ngaliwatan lebak Cikapundung. Lebarna aya 30 nepi ka 60 méter jeung karek beres dina Juni 2005, sanggeus meunang bantuan dana ti Kuwait. Jambatan ieu nyaéta bagian tina rencana jalan tol jero kota Bandung anu leuwi loba deui.
Bandung boga dua terminal beus antarkota: Leuwipanjang (ngalayanan beus ti kulon) jeung Cicaheum (ngalayanan beus ti wétan. Dua terminal ieu sok mindeung ngajieun macet, ku kituna pamaréntah boga rencana dua terminal ieu bakal diganti ku terminal anyar di Gedebage anu geus nyiapkeun lahan 15 héktar. Mun geus jadi, dua terminal eta bakal alih fungsi minangka terminal jero kota. Terminal anyar ieu bakal diadegkeun di gigireun stasion karéta api Gedébage.
Angkutan umum jeung transportasi massal
Armada beus umumna di Kota Bandung jeung sabudeureunana dioperasikeun ku rupa-rupa stakeholder atawa operator, kalawan jumlahna aya 16 jalur beus nu ayeuna beroperasi. Beus DAMRI kungsi ngadominasi minangka operator beus utama ngalayanan kota jeung wewengkon métropolitan sabudeureunana, mimiti beroperasi dina taun 1970-an kalawan di sababaraha titik hungkul kalayan kurang leuwih ngan 10 rute. Tapina, éta beus runtuh dina Oktober 2021, nyésakeun 5 rute anu beroperasi keneh. Nurutkeun conto TransJakarta, pamaréntah kota ngawanohkeun sistem BRT sorangan anu disebut Trans Metro Bandung dina 24 Séptémber 2009. Nepi ka 2022 proyek éta ngalayanan lima koridor utama jeung hiji koridor tambahan. Boh Beus DAMRI atawa Trans Metro Bandung ngagunakeun beus dek nu leuwih jangkung, sarua jeung TransJakarta, tapi bisa dieureunkeun di mana waé sapanjang jalurna sarta henteu ngajalankeun misah ti patalimarga. Pamaréntah Propinsi Jawa Barat ogé ngoperasikeun jalur beus anu disebut Transit Rapid Beus Aman jeung Sehat (dipondokkeun Buratas), tapi ngan ngalayanan hiji jalur. Salaku bagian tina program modernisasi jasa beus nasional anu disebut Teman Bus, sistem anu langkung disiplin anu dicap Trans Metro Pasundan diwanohkeun ku Kementrian Perhubungan pamaréntah pusat dina bulan Désémber 2021. Dua operator, Big Bird (bagian tina Blue Bird Group) jeung DAMRI beroperasi di lima rute urut rute DAMRI dina kontrak jeung Departemen Perhubungan. Ngawanohkeun rute beus anyar di Bandung mindeng nyanghareupan panolakan tina supir-supir angkot jeung ayana upaya pamerasan ti pelanggan lokal ku alesan pandapatan maranéhanana dicokot (beus anyar jeung nu sejen). Hal ieu lila-lila ngarah kana blokade jeung ancaman verbal nu disangka ku supir beus. Akibat misah-misah jalur, merek, jeung operator, panumpang kudu mayar deui nalika transit ka jalur BRT sanés atawa kana transportasi nu lain saperti karéta.
Rencana anu leuwih gede pikeun ngayakeun sistem beus baris dilaksanakeun dina taun 2024, ngalegaan ti proyék Trans Metro Pasundan. Proyek eta rencanana bakal ngahijikeun sadaya operator dina hiji sistem anu disebut BRT Bandung Raya, kalayan fitur Bus Rapid Transit anu nyaan sapertos jalur husus. Sistem parencanaanana dimaksudkeun bakal ngagunakeun beus listrik, boh impor boh anu diproduksi sacara lokal.
Pamaréntah Kota Bandung ogé ngoperasikeun armada beus husus wisata kota anu disebut Bandung Tour on Bus (disinggetna Bandros). Aya oge Boseh, nyaéta sistem babagi sapédah dumasar darmaga nu disadiakeun ku Dinas Perhubungan Bandung.
Karéta
Bandung boga dua stasion karéta api anu gedé, nyaéta Stasion Bandung jeung Stasion Kiaracondong (Kircon). Stasion leutik lainna nyaéta Stasion Cimindi, Andir, Ciroyom, Cikudapateuh, jeung Gedébage (husus mawaan barang-barang). Jalur karéta api nu diwangun ti jaman pangjajahan Walanda, nyambungkeun Bandung ka Cianjur, Jakarta, Purwakarta, Bekasi, Karawang, jeung Cikampék di kulon, Surabaya, Malang, Yogyakarta, jeung Solo di wétan. Dina taun 2012, direncanakeun ngawangun sistem rél komuter listrik Bandung fase 1 anu bakal ngahubungkeun Padalarang, Cimahi, Bandung jeung Cicalengka kalawan 13 koridor beus Trans Metro Bandung minangka feeder. Fase-2 bakal nyambungkeun Cicalengka ka Jatinangor. Dina April 2012, proyék mobil kabel "Bandung Skybridge" ngahubungkeun Pasteur (Cihampelas) ka Sabuga (Taman Sari) cenah geus 90% réngsé sarta nungguan ijin resmi pikeun beroperasi. Ngan, nepi ka 2016, proyék éta masih kudu direalisasikeun. Pikeun ngaréngsékeun kamacetan Cihampelas, Ridwan Kamil ngaresmikeun skywalk ukur pejalan kaki ti Cihampelas ka Tamansari tanggal 4 Pébruari 2017. Skywalk nu dingaranan Teras Cihampelas diwangun kalayan anggaran Rp 45 miliar.
Udara
Bandara Internasional Husein Sastranegara Bandung ngalayanan panerbangan domestik langsung ka Batam, Pekanbaru, Medan, Bandar Lampung, Surabaya, Yogyakarta, Semarang, Banjarmasin, jeung Makassar. Bandara ieu lokasina deukeut jeung komplek pasawat Dirgantara jeung Dirgantara Fairground. Ayeuna geus mulai proyek mindahkeun Bandara Husein Sastranegara ka lokasi anyar nyaeta Bandara Internasional Kertajati di Kabupatén Majalengka.
Pangan
Kacukupan pangan
Deprivasi pangan ngakibatkeun malnutrisi nu antukna jadi kalaparan (Ing. starvation). Ieu biasana patali jeung famine, kakurangan pangan di masarakat, nu mawa balukar kana kaséhatan jeung mortalitas manusa. Taun 2003 sataunna aya kira 40 juta urang nu maotr alatan kalaparan. Rationing is sometimes used to fairly the equal distribution of food in times of shortage, most notably during times of war.
Food deprivation is regarded as a deficit need in Maslow's hierarchy of needs.
Kasalametan pangan
Kasakit alatan pangan (Ing. foodborne illness) atawa karacunan pangan, disababkeun ku baktéri, toxin, virus, jeung prion. Karacunan pangan geus kasebutkeun ti jaman Hipokratés. Nelasan ku jalan ngaracun dahareun geus aya ti jaman Karajaan Romawi. In the Middle Ages all Royal Courts had food tasters.