cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
10. Januoar
Die tjaande Januoar is die tjaande Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, wiermäd noch 355 Deege (in Skaltjiere 356) uurich blieuwe.
Foarfaale
thumb|250px|left|1356: Gouldene Bulle thumb|right|200px|1776: Thomas Paine thumb|left|200px|1964: Flaage fon Panama
Tou Waareld keemen
thumb|right|200px|Annette von Droste-Hülshoff, *1797
Stuurwen
thumb|right|200px|Carolus Linnaeus, † 1778
Oberhavel (Loundkring)
Oberhavel is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Brandenbuurich.
Fuad Rifka
thumb|Rifka uut 1994 Fuad Rifka (* 28. Dezember 1930 in Kafroun bie Tartus, Syrien; † 14. Moai 2011 in Beirut) waas aan syrisk-libaneesken Dichter. Hie waas Professor an ju Libaneesisk-Amerikoanske Universität (LAU). Buppedät waas hie aan fon do wichtichste Uursättere fon ju düütske in ju arabiske Sproake. Ieuwenske Adonis un Mahmud Darwish heerde hie tou do Fernäierdere fon ju arabiske Dichtenge. Sien Uursättengen moakeden fuul Leesere in't Naie Aaste besunners mäd Rainer Maria Rilke un Friedrich Hölderlin bekoand; do bee Autooren hieden uk Ienfloud ap sien oaine, kloore Bieldensproake sunner komplisierde Rhetorik.
Lieuwend
Fuad Rifka stomt uut een kristelke Familie in Syrien. As hie een Bäiden waas, look sien Familie mäd him ätter dän Libanon wai, wier hie in een Täärp groot wuude. Hie studierde in ju Haudstääd Beirut. Mäd een Stipendium fon dän Düütsk-Akademisken Uuttuusk-Tjoonst (DAAD) koom hie ätter Düütsklound wai un promovierde in 1965 oun ju Universität Tübingen uur Martin Heidegger. Twiske 1966 un 2005 leerde hie oun ju Libaneesisk-Amerikoanske Universität in Beirut.
Sien besunnere Ljoofte goolt ju düütske Sproake. Al in 1957 waas hie Meebegruunder fon ju Tiedskrift SHI'R (arabisk foar Dichtenge) un uursätte biespilswiese Friedrich Hölderlin, Rainder Maria Rilke, Georg Trakl, Novalis un Johann Wolfgang von Goethe.
Telefonie
Telofonie of Telefon is elektrisk Reeskup. Dät Woud is ne Touhoopestaalenge fon dät Griechiske Leenwoud tèle-phónè (τῆλε (tèle, fier) un φωνή (phónè, luud). Dät is n Telekommunikationsysteem wiertruch two Ljuude mädnunner baale konne sunner dät do tichte bienunner stounde. Deerfor hääbe bee ne Telefon nöödich, un et skäl ne Ferbiendenge twiske do Reewe reeke. Ju Ferbiendenge kuud ne direkte Koabelferbiendenge weese (foar n Huustelefon), man dät rakt däälich uuk Reewen, do mäd ju Telefonsäntroale ferbuunden sunt mäd n waareldwied Nät un dan is ju Ferbiendienge sunner (direkten) Koabel.
Modern Talking
thumbnail|right|250px|Modern Talking „Modern Talking“ waas een düütsk Popduo uut Hambuurich, bestoundend uut Thomas Anders un Dieter Bohlen.
Elektroonske Doatenferoarbaidenge
Elektroonske Maskine
Ap dän 5. Oktober 1959 stoalde IBM dän Transistor-Reekner IBM 1401 foar. Hie wuude, as hier in dän Film (Paris 1960) tou sjoon, positsjonierd unner dät Banner „electronic data processing“, dät is ängelks foar "elektroonske Doatenferoarbaidenge".
RPG
Tou ju sälge Tied stoalde IBM dän Reportgenerator RPG foar.
{{
Tou ju sälge Tied stoalde dän "Reportgenerator" RPG foar. Deerfon hat dät: ''Uum ju groote Toal fon Uumestieger fon do Gat-Koarten-Maskinen ap EDV-Systeme, besunners ap ju IBM 1400-Serie Stöän tou reeken, äntwikkelde IBM dän Report Program Generator (RPG). Düt is een Beskrieuwengssproake, wier die Liesten-Apbau fon Tabelliermaskinen-Anweenengen beskrieuwen wäide kuude un een Uursättengs-Programm, dät uut do ougoatede Beskrieuwengsformuloare een 1401-Programm moakede."''|ref=
Oberbergischer Kreis
Oberbergischer Kreis is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Noudrhien-Wäästfoalen.
Tom Brok
thumb|130px|Woapen fon do tom Brok Do tom Brok (uk: tom Broke, tom Brook, tom Broek, ten Brok, ten Broke) wieren n aastfräisk Haudlingsgeslächt uut dät Norderlound. Die eerste, die in ju Geskichtsbouke naamd is, waas Keno Kenesna, die deer 1309 aan fon do tjo consules et advocati terrae Nordensis waas.
Keno I. tom Brok
Keno I. tom Brok, eer Keno Hilmerisna (* uum 1310; † 1376), waas n Bäidensbäiden fon Keno Kenesna un die eerste, die sik tom Brok naamde.
Hie waas Haudling fon dät Brookmerlound fon 1371–1376.
Ocko I. tom Brok
Kenos Suun Ocko I. (uum 1345–1391) noom dät Emsigerlound noudelk Oamde, dät Harlingerloud un dät Aurkerlound in sien Besit. Hie moakede dät Auerkerlound mäd ju Buurich tou dät Säntrum fon siene Heerskup. Dät waas foar do Aastfräisen ne Ferlätsenge fon ju Fräiske Fräiegaid un hie wuud 1391 bie siene Buurich fon Aurk fermoärend.
Hie waas Haudling fon dät Brookmerlound fon 1376–1391
thumb|280px|Aastfräislound uum 1300
Witzel tom Brok
Hie waas Haudling fon dät Brookmerlound fon 1389–1399
Xōchimīlco
thumb|250px|right|Aan Kanoal in Xōchimīlco thumb|right|250px|Woater un Fäildbau bestimme bit däälich ju Bielde fon Xōchimīlco. Xōchimīlco (ap Nahuatl: Xōchimīlco, Uutsproake [ʃoːtʃiˈmiːlko], spoansk: Xochimilco, Uutsproake: [sotʃiˈmilko] ) is aan fon do 16 Stääddeele (Delegaciones) fon Mexiko-Stääd. Dät lait sowät 25 Kilomeetere suudaastelk fon ju Stäädmidde un uumfoatet een Flakte fon 118,6 km² mäd 415.007 Ienwoonere. Ieuwenske Xōchimīlco sälwen uumfoatet ju Delegación 93 litjere Täärpe. Touhoope mäd dän histoorisken Kääden fon ju Stääd is Xōchimīlco Waareldkultuuräärfgoud fon ju UNESCO un is däälich foaraaln foar sien "swimmende Tuune" bekoand. Ju Histoorje fon Xōchimīlco gungt bit in präkolumbiske Tied tourääch, also noch eer Christoph Kolumbus ätter Amerikoa keemen is.
Tom Brok
Keno II. tom Brok
Keno II. tom Brok (* uum 1380; † 16. August 1417) waas Bruur fon Witzel tom Brok un sin Ätterfoulger. Hie besiegede 1413 dän Oamder Haudling Hisko Abdena un und wiedede sien Heerskup bit tou dät wäästelke Fräislound un Grins uut.
Xōchimīlco
Fon Natuur uut lieuwje deer wüülde Axolotl in't Woater, man do sunt in Fräiegaid bienaist uutstuurwen. Waareldwied rakt dät oaber masse Axolotl in Aquarienhooldenge.
Histoorje
Wier däälich Xōchimīlco lait, waas aleer die Xōchimīlco-See. Junner lieten sik al loange Ljuude deel, noch eer Xōchimīlco as Stääd gruunded wuuden is. In't 14. Jierhunnert begonnen do Ljuude mäd ju Technik, Flotte, do ap dän See swommen, mäd Mudde uut dän See tou bedäkken. So hieden jo swimmende Tuune.
Tom Brok
Keno II. tom Brok
Hie waas Haudling fon dät Brookmerlound fon 1399–1417
Xōchimīlco
Histoorje
Do Wuttele fon do Plonten ap do swimmende Tuune groiden bolde truch bit ap dän Gruund fon dän See, so wuude Lound wunnen. Man twiske do Flotte bleeuw dät Woater, so äntstuude een Nätwierk fon Kanoale, dät Xōchimīlco bit däälich bestimt. Toufoarne aan wichtigen Stääd-Stoat (altépetl), wuude Xōchimīlco in't 15. Jierhunnert fon do Azteken ärooberd. Noch wilst ju Kolonioaltied un dän Ounfang fon ju mexikoanske Uunouhongegaid fersuurgeden do Fäildbuuren fon Xōchimīlco ju Befoulkenge fon Mexiko-Stääd mäd Ieten.
Bit däälich lieuwje in Xōchimīlco fjautien ferskeedene Indioaner-Foulke. Uk wan dät moor un moor urbanisierd wäd, bewoorje do tou groote Deele hiere oolde Kultuur. Bloot die noudelke Deel fon Xōchimīlco is ful in ju Stääd integrierd mäd fuul Bedrieuwe, do fon groote wirtskuppelke Betjuudenge foar dän Stääddeel sunt. Dät Bierichlound in't Suude juust so as die säntroale Seen-Beriek bilgje deerjuun dät grootste Natuur-Skuts-Rebät fon ju Haudstääd.
Tom Brok
Ocko II. tom Brok
Ocko II. tom Brok (* 1407; † 26. April 1435) waas die Suun fon Keno II. Hie äärwede so groote Heerskupsgebiede, dät hie sik Haudling fon Aastfräisloound naame kuud. Ap n 27. Septämber 1426 wuud hie fon Focko Ukena bie ju Slacht fon Tjootern sloain. Dät waas n wichtigen Ärfoulch juun do tom Broks un n Jier leeter ap n 28. Oktoober 1427 wuud Ocko II. tom Brok bie ju Slacht ap do Wüülde Äkkere bie Marienhafe noch moal wier fon Focko Ukena sloain un gefangen nuummen. In 1435 is Ocko II. tom Brok as lääsde fon ju Haudlingsfamilie dan stuurwen. Deermäd was ju Familie tom Brok uutstuurwen.
Hie waas Haudling fon dät Brookmerlound fon 1417–1427
Ju Tied ätter do tom Broks
Deer Ukena dän Ocko tom Brok foulgede as Heersker, annerde sik nit fuul in Aastfräislound. Twiske ju Heerskup fon tom Brok un Ukena häd dät neen Unnerskeed roat. Deertruch wuude dän Juunsät fon dät Foulk juun Ukena gratter. Do lälke sik deerjuun sättende Aastfräisen kreegen dät Geslächt Cirksena as Uppermon. Ätterdät ferskeedene Slachte foar Ukena ferlädden wieren geen hie ätter Munster. Bit sien Dood lieuwede Ukena bie sien twäide Wieuwmonske Hiddeke van Garreweer in Diekhusen in do Groninger Uumelounde.
Manhattan
thumb|right|200px|N Glap ap Manhattan fon't [[Empire State Building]] Manhattan is n Ailound an ju Mundenge fon dän Hudson River un n Stääddeel fon New York. Dät Ailound Manhattan Island wäd fon dän Hudson River in't Wääste, fon dän East River in't Aaste un fon dän Harlem River in't Noudaaste uumfleeten. Tou dän Stääddeel heere buppedät noch n poor litjere Ailounde, deerbie Roosevelt Island, Belmont Island, Governors Island, Randall’s Island/Wards Island un n littik Stuk Fäästlound, Marble Hill, dät tou dän Bau fon dän Harlem River Ship Canal in't 19. Jierhunnert tou noch n Deel fon Manhattan Island waas.
Koarte
Een Koarte fon New York mäd Manhattan in jeel: 300px|left|Een Koarte fon New York mäd Manhattan in jeel
Saxifraga Granulata
thumb|left|200px |Saxifraga Granulata thumb|right|200px |Saxifraga Granulata
Ju Knul-Steenbreek Saxifraga Granulata, (düütsk: Knöllchen-Steinbrech) is ne litje Bloume uut ju Oard fon do Steenbreekgewoakse, ju der in Moai un Juni blöid. Dät is ne Stinzeplonte.
In ju Natuurheelkunde wäd ju Plonte as Heelplonte bruuked.
Haarlimmer Klokkespul
In Fryslân rakt dät fon disse Bloume noch ju besünnere wüülde Oard Saxifraga Granulata 'plena' , ap Fräisk: Harlimmer Klokkespul, ju der as Stinzebloume bie ju Skierstins in Feanwâlden un uur Steeden in Fryslân siet oolde Tieden wüüld woaksed.
Woaterswiene
Do Woaterswiene of Capybaras (Hydrochoerus) sunt aan Sleek fon do Gnauedierte (dt. Nagetiere) in ju Foamielje fon do Meerswiene (Caviidae). Die Sleek bestoant uut two Oarde, dät Meene Woaterswien (Hydrochoerus hydrochaeris) un dät Panama-Woaterswien (Hydrochoerus isthmius). Woaterswiene sunt do grootste lieuwjende Gnauedierte. Do Oarde bewoonje fuchtige Rebätte in Suud- un Middel-Amerikoa un sunt oun een semiaquatiske (deelwiese in't Woater befiendelke) Lieuwendswiese ounpaased.
Hans Leo Haßler von Roseneck
thumb|right|200px|Hassler uut 1593 Hans Leo Haßler von Roseneck (uk: Hassler oder Hasler'; deept ap dän 26. Oktober 1564 in Nürnbierich; stuurwen ap dän 8. Juni 1612 in Frankfurt (Main)) waas aan düütsken Komponist, Klokken- un Musikautomoaten-Moaker in ju Uurgongstied twiske Renaissance un dän äddere Barock. Uurspröängelk hiet hie bloot Hans Leo Haßler, man in 1595 wude hie touhoope mäd twäin Bruure oadeld un hiet fon 1604 dan uk "von Roseneck".
Tiedwiese kreech hie in Venedig musikoalsken Unnergjucht bie Andrea Gabrieli, dän Unkel fon dän bekoande Komponist Giovanni Gabrieli. Mäd Giovanni Gabrieli ferstuude hie sik uk gjucht goud. Do bee komponierden uk in aan äänelken Stil.
Doom-Römer-Projekt
mini|Hühnermarkt un Stoltze-Brunnen, 2018 thumb|right|250px|N Glap in ju Bausteede, in Suumerdai [[2015]] Dät Doom-Römer-Projekt is een Bau-Projekt in Frankfurt an 'n Main. Twiske dän Römerberg un dän Doom skäl ap dän Gruundsleek fon dät ourietene Techniske Räidhuus dät Sträiten-Nätwierk fon ju Ooldstääd wier häärstoald wäide, fääre skällen fieuwuntrüütich Huuse baud wäide, deer fon füüftien Rekonstruktsjoonen fon Ooldstäädhuuse, do in dän Kriech un dän Wierapbau fernäild wuuden sunt. Do uur Huuse wäide ätter stromme Sätgjuchte so baud, dät se ju Bielde nit minnerje skällene.
Die Ploan waas tou eerste, dät techniske Räidhuus wier ap Steede tou brangen un näi tou bruuken, man do koom ju Idee foar dät Projekt ap. Die Besluut foar dät Projekt waas in 2007, die Gruundsteen wuude in 2012 laid. Kloor wäide skäl dät in 2016.
Floaksmeer
Dät Täärp Floaksmeer (Plattdüütsk Flaasmeer;Hoogdüütsk Flachsmeer) is een Deel fon ju Meente Westoverledingen.
Geskichte
Ju wiedloftige Foangebiede uut ju Foartied, ap wäkke däälich dät Täärp lait, wuden eerst in dät leete 17. un in dät 18. Jierhunnerd kultivieret. Dät Täärp wuud in 1770 as Feen-Siedelenge apsteen un is tou Begin man loangsoam woaksen. Domoals waasen in fuul Feen-Siedlengen do Siedelere äärm, so uk in Floaksmeer. In dät 19. Jierhunnerd keemen altied moor Siedelenge ätter Floaksmeer. Fon 1905 wohneden in Floaksmeer fjaur moal so fuul Siedelenge as noch 1821. Bit in dät 20. Jierhunnerd hieden ju Siedelenge tou n grooten Deel deermäd tou dwo dät Woater fon do Foane kwiet tou wäide. Uumdät uk fuul katholske Siedelenge ätter Floaksmeer togen, is 1860 ju Säärkenmeente St. Bernhardt apstounden wuden. Ju Säärke is in een näiromantiske Uutsjoon deelsätt wuuden. Man do Floaksmeertjer waasen, un sunt uk noch, tou n grooten Deel evangelsk. Ju evangelske Säärkenmeente stammede fon ju Säärkenmeente Steenfelde ou. Foar een poor Jiehre roate et uk noch een Baptisten-Säärkenmeente in Floaksmeer. Ju hieden een litje Huus an die Riezenboomsträite (Birkenstraße) 44. Man dälich rakt et ju Huus nit moor. Oun dän 1. Januar 1973 is Flachsmeer in ju näie Meente Westoverledingen keemen.
Däälich
Däälich rakt dat 4151 Ienwonere in Floaksmeer (2001).
Die Noome fon dän Täärp
Die Noome is dät eerste Moal 1818 uurlääwert wuuden. Hie geen ap do groote Foanseen touräärch, in wäkke man fröier die Floaks ounbaued hääd.
Heedendum
thumb|N näiheedensk Altar mäd ferskeedene Godhäide. Dät Heedendum is n Begriep in do Religionswietenskuppe, die bruukt wäd foar religiöse Traditione, weerbie ferskeedene Godhäide fereerd wäide. Uut kristelk Perspektiv sunt aal do nit-monotheistiske religiöse Uurtjuugengen, do sik nit ap ju Biebel basierje, heedensk. In Noudwääst-Europa gungt dät maast uum foarkristelke, nit-abrahamitiske Religionen, do foarallen fon keltiske of germaniske Uursproang sunt.
Oainskuppe
Do heedenske Traditione sunt bekoand um hiere rieke Mythologie un ferskeedene Rituale. Bie do heedenske Traditione rakt et neen Proselytismus, dät hat, ju Bekierdrift juunuur Moanskene mäd uur religiöse Uurtjuugengen fäilt. Deerieuwenske wäide ferskeedene Godhäide fereerd. In dät germaniske Heedendum rakt et t.B. Godhäide so as Woodan un Thuner. In ju fräiske Mythologie spielje do Gode Forseti un Freya ne groote Rulle. Do grootste Fäste in dät germaniske Heedendum sunt dät Midsuumerfäst un Midwinterfäst (Julfäst).
Dät oolde Heedendum
Foar ju Kristianisierenge wieren do maaste Ljuude in Noud-Europa heedensk, uur Religione roate et in Noud-Europa nit. Do hieden hiere oaine Bruuke un Fäste. Ätter ju Kristianisierenge doarste do Ljuude nit moor an do ferskeedene Godhäide leeuwe. Daach sunt noch ferskeedene Bruuke un Fäste behoolden bleeuwen, integriert in dät Kristendum. Biespiele deerfon sunt dän Wienoachtsboom, dät Paaske-oai, un dät Paaskefjuur.
Näiheedendum
In dät leete 19. Jierhunnert un dät 20. Jierhunnert äntstuude dät modärne Heedendum. Dät modärne Heedendum wäd uk Neopaganismus of Näiheedendum naamd, un funktioniert däälich maastens as n Subkultuur mäd ferskeedene Uurtjuugengen. Et rakt t.B. Gruppen, do dät oolde Heedendum so fier dät gungt rekonstuierje wollen, un Gruppen, do uur Elemänte wichtich fiende (t.B. bloot Natuur, Bruuke, Fäste).
Odenwaldkreis
Odenwaldkreis is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Hessen.
Fäkwierkhuus
thumb|right|200px|Dät Huus in [[Goddelau, wier Georg Büchner tou Waareld keemen is.]] thumb|right|200px|Näibau fon n Fäkwierkhuus in [[Neualbenreuth in't Jier 2013. Sowät is säilden wuuden.]] Een Fäkwierkhuus (düütsk: Fachwerkhaus / Riegelhaus - so kwäd me inne Swaits) is n Huus, wier dreegende Deele fon ju Wooge uut Holten Fäkwierk apbaud un do Feeke uutfäld sunt, maasttieds mäd Floachtwierk un Kleemelse, een Miskenge uut Leem, Sträi un mongs uk Mjuks. Toumäts wäide oaber uk Baksteene, Breeksteene of uurs wät bruukt. Düsse Bauwiese wuude foar moorere duusend Jiere in ju Jungsteentied ärfuunen un sänt düt Tiedoaler aaltied fääre äntwikkeld. Ju Fäkwierkbauwiese is also oold-bewäärd, daach wäd ju däälich bloot noch säilden bruukt, uum Huuse tou bauen.
Besunnere Fäkwierkhuuse
Fäkwierkhuuse rakt dät in een groote Fuulfoold fon unnerskeedelke Typen. Dät Eepene Huus, dät in Seelterlound aleer baud wuude, heert deer uk tou. Dät rakt uk Huuse, do bloot foar n Haaldeel mäd Holten Fäkwierk baud sunt: Uumdät dät Fäkwierk lichter as Steen is, sit dät dan buppe ap ju Muure. As een Miskenge uut Düütske un Slawiske Baukunst findt sik in do Elbsoundsteen-Bierge, ju sorbisksproakige Lausitz un dät Noude fon ju tschechiske Loundskup Böhmen dät sonaamde "Uumebiendenge-Huus" (Düütsk: Umgebindehaus). Deerbie sunt Blokhuus un Fäkwierkhuus ap een Oard un Wiese ferbuunen, dät unnern dät Blokhuus sik un ap Stonnere, do deer, mä Boogen ferbuunen, uumetoustounde, is dät Fäkwierkhuus buppe ap sät.
Konrad Dussel
Konrad Dussel (bädden 1957 in Speyer) is n düütsken Historiker.
Offenbach (Loundkring)
Offenbach is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Hessen.
Bierich-Tapir
Die Bierich-Tapir (Tapirus pinchaque), uk as Anden-Tapir of Wul-Tapir beteekend, is een Suugediert uut ju monogeneriske Familie fon do Tapire (Tapiridae). Die Bierich-Tapir is ju twäidlitste Oard fon Tapire. Sien Lieuwendsruumte lait in do hooge Anden fon Ecuador, Kolumbien un dät noudelke Peru, wier hie ap 2000 bit 4500 Meetere uur ju See foarkumt. Wuddelk säilden is uk moal aan ap läigere Hachte tou sjoon. Uumdät do Moanskene ju Lieuwendsruumte fon do Bierich-Tapire fernäile, is ju Oard in Gefoar.
Lieuwendswiese
left|250px|thumb|N swimmenden Bierich-Tapir thumb|left|250px|N litjen Bierich-Tapir Do Dierte sunt maasttieds snoagens unnerwaiens, man toumäts uk deeges. Buute fon ju Brumst-Tied lieuwje do uutwoaksene Dierte aleenich. Jo konnen goud loope, klieuwerje, swimme un duukje. Jädden walterje sik do Dierte in'e Mudde.
Äidmantje
Do Äidmantjene (in platt Eerdmantjes) sunt Wezen ut do fräiske Fertälstere.
Bierich-Tapir
Lieuwendswiese
Bierich-Tapire freete jädden Bleede, Twiege, Fruchte un uur Plontendeele. Ju Wietenskup koant moor as 200 Plonten, do fon do Bierich-Tapire freeten wäide. In ju Druuge Tied freete jo uk Gäärs. Een wichtige Plonte foar dän Bierich-Tapir sunt do Mammut-Bleede (Gunnera). Deerfon freete do Dierte do groote Bleede un do Steele, man jo ferstopje sik uk jädden deer unner. Uumdät jo uk Fruchte un Bäien freete, dreege jo uk hieren Deel tou ju Uutspreedenge fon wäkke Plonten bie, wan jo do ätters wier uutskiete. Do Dierte mouten Soalt un Mineroalien slikje, uurs sunt do nit goud ap Steede. Jo bruuke do Mineroalien uk, uum wäkke Plontengifte ferdreege tou konnen.
Do Dierte konnen sik poorje, wan jo two Jiere oold sunt. Sowät insen in't Mound sunt do wieuwelke Dierte brumsich. Dan kuume do Montjene bietou, uum sik mäd dät Wiefken tou poorjen. Jo dreege sowät trättien Mounde (in n Truchsleek 393 Deege). Maasttieds kumt dan een oankeld Koolich tou Waareld. Dät Litje is dan sowät 28 bit 30 cm hooch un wächt twiske 4 un 6 kg. Juust so as aal do Tapir-Koolwere hääbe uk litje Bierich-Tapire een Teekenge ap't Fäl: Een ljoachtbruune Gruundfaawe, wier woagelääsende Striepele un Plakken ap sunt. Ju Teekenge tjoont deer tou, dät dät Koolich foar Roowdierte nit goud tou sjoon is. Ätter tjo Mounde begint ju Muur loangsoam, dät Litje outousätten. Man bit dät heel un aal neen Molk moor kricht, duurt dät wät langer, sun Jier. Aan eenjierigen Bierich-Tapir wächt al sowät 100 kg. Aaltouhoope blift dät Jungdiert bie sien Muur, bit dät sowät 18 Mounde oold is. Ätters kon ju Muur wier näi befruchted wäide.
Dät hoochste Oaler, dät n Bierich-Tapir roaked häd, lait bie bolde 28 Jiere.
Mandiraja
Mandiraja is ne District fon Indonesien. Dät häd ne Flakte fon 52.61 km² un 63.679 lenwoonere (2010), wierfon do maaste hiere oaine Sproake Banyumasan baale.
Oder-Spree (Loundkring)
Oder-Spree is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Brandenbuurich.
Olpe (Kring)
Olpe is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Noudrhien-Wäästfoalen.
Technisk Räidhuus (Frankfurt an 'n Main)
thumb|right|200px|Dät Techniske Räidhuus ieuwenske dän [[Kaiserdoom St. Bartholomäus in 2007]] Dät Techniske Räidhuus fon Frankfurt an 'n Main waas die Sit fon do techniske Amte fon ju Frankfurter Stäädferwaltenge un wuude fon 2010 bit 2011 ourieten.
Baud wuude fon 1972 bit 1974 tou in dän Stil fon dän Brutoalismus, dät hat, dät deer fuul mäd sjuunelken Beton baud wuuden is. Fonsäärm wäd die Uutdruk jädden uk apnuumen, uum tjuudelk tou moakjen, dät dät Huus ätter ju Meenenge fon fuul besunners brutoal in ju Frankfurter Ooldstääd baud wuuden is. Moorere wäidfulle Ooldstäädhuuse, do in dän Twäiden Waareldkriech Skoade nuumen hääbe, sunt nit wier ap Steede broacht, man foar düt Bauwierk ourieten wuuden. Uk ju archäologisk wäidfulle Gruunde in ju Kiensälle fon ju Stääd is foar groote Deele sunner Unnersäikenge fernäild wuuden. Somäd waas die Bau aiske striedich monken do Ienwoonere fon Frankfurt.
Nu skäl in dät Doom-Römer-Projekt ap dän Gruundsleek fon dät Techniske Räidhuus dät oolde Sträiten-Nätwierk wier häärstoald wäide. Fääre wollen jo bit 2016 fieuwuntrüütich Huuse baue, deer fon füüftien as Rekonstruktsjoon fon n Ooldstäädhuus.
Hannover
Hannover (Plat mongs Hannober) is een Stääd in dät Noude fon Düütsklound. Ju Stääd lait an ju Äi Leine un hiede in 2011 509.485 Ienwoonere. Twiske 1814 un 1866 waas Hannover ju Haudstääd fon dät Köönichriek Hannover. Aleer wude deer Läichsaksisk ("Platdüütsk") boald, man däälich is dät aiske säilden wuden. Ätter wäkke Studien in Düütsklound skällen do Ienwoonere dät "bääste Hoochdüütsk" baale, man foar Bupperloundske is die "noudelke Toonfaal", die fon dät Läichsaksiske uurich blieuwen is, tjuudelk tou heeren, juust so as wäkke grammatikoalske Oainhaide. Däälich is Hannover ju Haudstääd fon dät Buundeslound Läichsaksen. Et rakt groote industrielle Unnerniemengen so as Volkswagen, Continental Volkswagen, Continental (Autobeende), Varta (Batterien), un TUI (Froamdeferkier).
Region Hannover
Ju Region Hannover is ne besunnere Ferwaltengseenhäid. As Kommunalverband besonderer Art bestoant ju Region Hannover uut dän fröiere kringfräie Stääd un uur Loundkringe, do aal touhoope föiged wuuden sunt.
Kultuur
Hannover 96 is n gjucht bekoande Foutbalplouch fon Hannover. Ju Monskup is sänt 2002 wierumme in ju düütske Buundesliga. Hannover 96 spielt in ju AWD-Arena, ju Ruumte häd foar 49.000 Ljuude. Hannover is uk bekoand uum sien Hannover Messe, ju sänt 1947 älk Jier heelden wäd. In 2000 wuude ju Expo 2000 in Hannover heelden. N bekoand Bauwierk fon ju Expo is die "Pavillon der Hoffnung". Uur bekoande Bauwierke in ju Stääd sunt dät Kunstlerhuus, dät Leineschloss, ju Määrkedsäärke un dät Bauwierk fon ju Nouddüütske Loundesbank. Unner do "Herrenhäuser Gärten" häd me sik een gjucht froaie Barok-Tuun-Anlääse foartoustaalen. Ju Basilika St. Clemens waas ju eerste katoolske Säärke in Hannover ätter ju Reformation. In ju Noacht fon n 8. ap dän 9. Oktober 1942 wuude ju Säärke bie aan Luchtangriep fernäild. Ätter dän Twäide Waareldkriech wude ju Säärke wierapbaud.
Georg Friedrich Händel
thumb|right|250px|Georg Friedrich Händel [[Bielde:George Frideric Handel Signature.svg|zentriert|200px]] Georg Friedrich Händel (in't Deepregister iendrain as Georg Friederich Händel, In Änglound naamd: George Frideric Handel; bädden ap dän 23. Februoar ätter dän julioanske, 5. Meerte 1685 ätter dän gregorioanske Kalänner in Halle an ju Saale; stuurwen ap dän 14. April 1759 in London) waas aan Komponist in dän Barock.
Äddere Jiere
Georg Friedrich Händel waas die Suun fon Georg Händel, aan Dokter un Lieuw-Chirurg fon dän Heertoach Johann Adolf I. fon Saksen-Weißenfeld. Die wüül sin Suun een seeker Uutkuumen muugelk moakje un ploande deeruum een Jura-Studium in Halle.
Patrick Conley
Patrick Conley (bädden 1965) is n düütsk-amerikoansken Journalist un Medienhistoriker. Hie studierde Philosophie un Literatuur in Frankfurt an n Main un Valencia (Spanien), un promovierde in Tübingen. Hie is Meeglid fon PEN America.
Georg Friedrich Händel
Äddere Jiere
Man die Heertoach heerde dän 8-jierigen Wäänt bie't Musik moakjen un beboalde dän Foar, dät die Wäänt so ful Talent hiede un een goude Uutbieldenge in ju Musik kriege skuul. Also kreech Händel Unnergjucht bie Friedrich Wilhelm Zachow. Fon sien 9. Lieuwendsjier an skreeuw Händel al Kantoaten foar Chor un Orchester un hie skreeuw een Harfenstämme tou Zachow sien Kantoate "Herr, wenn ich dich nur habe".
Beginnende Karriere
Händel kreech in 1702 foar een Prouwejier een Steede as Oargelist in dän Dom fon Halle. Ätters geen hie in Suumerdai 1703 ätter Hambuurich wai. Deer spiedelde Händel in dät Opernorchester fon dät "Opern-Theatrum" un begon een Fjuundskup mäd Johann Mattheson. Do bee raiseden bolde ätter Lübeck, as ju Steede fon Diderik Buxtehude fräi wude. Man düsse Steede wüül naan fon do bee häbe, uumdät ju Bedingenge foar ju Steede waas, Buxtehude sien Dochter tou hilkjen. In 1704 hieden do bee Fjuunde Stried, uumdät Händel in een Oper, ju Mattheson komponierd hiede, ätter Mattheson sien Aptreeden as Sjunger nit wier fon dän Cembalo wächgunge wüül, deerfon uut Mattheson dät Orchester dirigierje wüül. Dät koom tou een Duell, deerbie Mattheson Händel bienaist uumebroachte, man ju sin Däägen wude fon aan breeden Knoop fon Händel stukkenbreeken.
In Hambuurich komponierde Händel uk sien fäärme Oper, Almira, ju so ful ärfoulch hiede, dät hie fluks noch een skreeuw, Nero, man ju waas dan nit moor so ärfoulchriek. Däälich is deer uk ju Musik tou nit moor uurlääwerd.
Fon 1706 bit 1710 moakede Händel een Studienfierd ätter Italien. Hie besoachte t.B. Florenz, Room, Neapel un Venedig, wier hie sik mäd Komponisten as Arcangelo Correlli, Agostino Steffani, Allesandro un Domenico Scarlatti bekoand moakede. Dät wäd fertäld, dät Domenico Scarlatti Händel ap dät Cembalo spiedeljen heerde un deertou meende: "Dät is die bekoande Sakse af die Düüwel". Händel komponierde in Italien een Oper un in Room two Oratorien, uumdät die Poapst deer ju Apfierenge fon Opern ferbeeden hiede.
Hannover un Änglound
As hie uut Italien touräächkoom, kreech hie Ienleedengen fon dän Kurfürst Georg Ludwig uut Hannover un Änglound, man hie hiede uk een Lof-Skrieuwen foar dän Prins Karl von Neuburg in Innsbruck. Deer geen hie dan toufäärme wai, man dät waas wäil niks foar him, uumdät hie fluks wier wäch fon Innsbruck ätter Hannover raisede, wier hie Kapällmääster wude un sik Ferlof reeke liet, mongs foar loangere Tied fon dän Hoaf wäch tou weesen. Eende 1710 moakede hie sien Raise ätter Änglound, wier hie een Jier bleeuw un in 1711 in London sien Oper Rinaldo apfierde. Indäid striedich, waas ju daach aan grooten Ärfoulch.
In Suumerdai 1712 koom hie tourääch ätter Hannover, man hie kreech gjucht bolde fon dän Kurfürst Ferlof, wieruume tou fieren, wät hie dan in dän Oktober fon dät sälge Jier noch diede. Ju Bedingenge, ätter een anniemboare Tied wier in Hannover tou weesen, hougede hie nit ientouhoolden: Die Kurfürst wude in 1714 die Keening fon Grootbritannien. In sin Apdraach komponierde Händel ju Woatermusik, man ju wude eerste in 1717 ap ju Themse apfierd.
Händel roate do Dochtere fon dän Keening Musik-Unnergjucht un raisede in 1716 mäd him wier ätter Düütsklound, wier hie wildääge uk ju Brockes-Passion, aan Passions-Täkst fon dän Dichter Barthold Heinrich Brockes, fertoonde.
In 1717 tried Händel in dän Tjoonst fon dän James Brydges, dän "Earl of Carnavon", die leeter uk "Duke of Chandos" wude. In düsse Tied skreeuw hie monken uur do tweelich Chandos Anthems, ju fäärme Foatenge fon Esther un Acis and Galatea.
In 1719 geen Händel fon dän Duke of Chandos wäch, uumdät domoals dät Opern-Unnerniemen "Royal Academy of Music" gruunded wäide skuul, un Händel skuul die musikoalske Boas wäide. In 1723 wuden deer two bekoande Primadonnen ienstoald, Francesca Cuzzoni un Faustina Bordoni, do sik nit ferdreege kuuden. In Suumerdai 1727 moakeden do bee, wist jo een Foarstaalenge reeke skuulen, foar't Publikum een Haueräi. Kuut deerätter wude die Bedrieuw be'eended.
In 1730 stoorf Händel sien Muur in Halle. Soogen Jiere leeter hiede Händel säärm aan Sleek, man hie uurlieuwde him. In 1741 begon Händel sien Wierk an dän Messias (ängelsk: Messiah), een Oratorium uur ju kristelke Heels-Skichte, dät in 1742 in Dublin, Irlound foar moorere goude Swäkke uurapfierd wude. Dät Stuk häd hie noch moorere Moale feruurd, uum dät unner ferskeedene Bedingengen apfieren tou konnen. Uk leetere Komponisten häbe dät Stuk noch feruurd. So rakt dät dät däälich in ful ferskeedene Foatengen.
In 1750 hiede Händel ap een Düütsklound-Raise aan Uunfaal mäd een Post-Kuutske. Uut 1751 rakt dät een Waiwiesenge, dät sien Oogene läpper wäide, wät wildääge mäd dän Uunfal tou dwoon hiede (kloor is dät nit). In do Jiere ätters wuden sien Oogene noch läpper, un hie häd sik wäil in 1758 fon aan Oogen-Dokter behonnelje lät.
In 1759 tried hie dät lääste Moal bie een Messias-Apfierenge eepentelk ap un stoorf ap dän 14. April fon dät sälge Jier. Ap dän 20. April wude hie in ju Westminster Abbey begreeuwen.
Ortenaukreis
Ortenaukreis is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Baden-Würtembierich.
Xīcohtēncatl die Jungere
thumb|right|250px|Stoatue fon Xīcohtēncatl dän Jungeren Xīcohtēncatl die Jungere († 1521 tichte bie Tetzcohco / Texcoco, Doal fon Mexiko) waas tou ju Tied fon ju Spoanske Ärooberenge fon Mexiko aan hoogen militärisken Uppermon fon do Tlaxcalteken. Hie waas die Suun fon dän glieknoomige Ounfierder Xīcohtēncatl dän Alleren.
Twist mäd do Spoaniere un Azteken
Ätter dät do Spoaniere unner Hernán Cortés in 1519 in Mexiko ounkeemen wieren, marskierden jo in't Binnere fon't Lound ätter Tenochtitlán wai, dät ju Haudstääf fon do Azteken waas. As jo in dät Rebät koomen, dät do Tlaxcalteken kontrollierden, wuuden jo fon düt Indioanerfoulk unner ju Fierenge fon Xīcohtēncatl dän Alleren un sin Suun oungriepen. Do Kampe sätten do Spoaniere läip tou, sodät jo moorere Moale uum Free biddeden. Buppedät wüülen jo sik mäd do Tlaxcalteken juun do Azteken touhoopesluute. Jo hieden näämelk fon hiere Ferbuundede heerd, dät do Tlaxcalteken mäd do Azteken Fäindskup hieden.
Toulääst ferkloorden do Kaziken (haager stoundende Persöönelkgaiden) fon Tlaxcala, dät spoanske Soande kuume doarsten. Man mäd dän Free, die in Tlaxcala sleeten wuuden waas, waas Xīcohtēncatl die Jungere nit ienfersteen, uumdät hie dät foar seeker heelt, juun do Spoaniere winne tou konnen. Hie sätte sik juun do Ounwiesengen fon sin Foar un look sik mäd een Skoar Kriegere tourääch, uum aan näien Oungriep ap do Spoaniere tou ploanjen.
Wäkke Deege ätter dän Freesluut soande Xīcohtēncatl die Jungere Dreegere mäd Geskoanke, man do hieden dän Apdraach, dät Leeger fon do Spoaniere uuttoukiekjen. Man uumdät do Spione wät langer in't Leeger bleeuwen, määrkede Hernán Cortés dät un liet do Spione fäästnieme un ferheere, bit do dät touroaten. Ätters liet hie wäkke fon him ferstummelje un soande do tou Xīcohtēncatl tourääch, dän uurs niks uurich bleeuw, as sik foar't eerste do Ounwiesengen fon sin Foar tou föigjen. Die sloot ätters sogoar aan Buund mäd do Spoaniere juun Motēcuhzōma Xōcoyōtzin (uk bekoand as Montezuma / Moctezuma II.), dän Häärsker fon't Aztekenriek.
Wilst sin Foar do Spoaniere wier un wier mäd Kriegere Stöän roate, bleeuw Xīcohtēncatl die Jungere uundäidich. Man do Spoaniere moasten ätter moorere Mounde uut Tenochtitlán fluchtje (Noche Triste), un looken sik wier ätter Tlaxcala tourääch. Do begon die jungere Xīcohtēncatl noch insen mäd sin Wierstound. Hie ruup do Bewoonere fon Tlaxcala eepen tou'n Kamp ap, man hie wuude ap Bedrieuwen fon sin Foar un fon uur Kaziken fäästnuumen, buunen un foarfierd. Uk wan dät aan grooten Twist roate, koom hie leeter wier fräi.
Wällen
Düssen Artikkel foutet ap dän Artikkel uut ju düütsksproakige Wikipedia.
Tübingen
thumb|Neckarfront (2003)
Tübingen is een Stääd in Düütsklound, in dät Buundeslound Baden-Würtembierich. Deer woonje uungefeer 89.000 Moanskene. Ju Stääd lait an dän Neckar.
Trompe-l’œil
Mäd Trompe-l’œil ([tʀɔ̃pˈlœj] frantsöösk: "ferköäkelt do Oogene") beteekent me ne illusionistiske Skilleroatsje, ju dän Bekieker tou n Biespil truch besunners niepe Perspektive Tjodimensionoalität foarköäkelt. Een besunnere Foarm, ju as n Stillieuwend litje Seeken, oafter Pepier-Seedele deerstoalt, hat dät "Quodlibet".
Tüüdik
Die Tüüdik (Tringa totanus) is n Fuugel. Hie is nit fuul gratter as ne Dröiselke, man sien loange roode Beene un sin loangen rooden Snoabel läite him gratter uutsjo, as hie wuddelk is.
Eschenheimer Touden
thumb|right|100px|Die Eschenheimer Touden uut dät Noudwääste Die Eschenheimer Touden is ne origionoal ärheeldene Stäädpoute fon ju leet-middeloalerske Befäästigenge fon Frankfurt an 'n Main. Die Touden wuude tou Begin fon't füüftienste Jierhunnert baud un is dät ooldste Bauwierk in ju Binnestääd fon Frankfurt, ju sänt ju Fernäilenge in dän Twäiden Waareldkriech maast fon näiere Architektuur, so as Hoochhuuse, bestimd is.
Tragödie
Ne Tragödie of n Truurspil is n Tjooterstuk of Film, wier ju Honnelenge n Skiksoalshoaftigen Ferloop nimt un in't Eende in ju Katastrophe uutgungt. Dät hat nit in älken Faal, dät die Protagonist stäärft, man dät dät foar him, eenerläi wo, läip uutgungt. Oafter mai, fon Hybris (Uurmoud) drieuwen, hie sien Skiksoal äntkuume un moaket dät deer truch noch läpper.
Ju ooldste Foarm is ju Griechiske Tragödie, ju bit däälich Ienfloud häd.
Ostalbkreis
Ostalbkreis is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Baden-Würtembierich.
Ostprignitz-Ruppin (Loundkring)
Ostprignitz-Ruppin is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Brandenbuurich.
Analog
Dät Adjektiv analog beteekent: Sjuch uk: digitoal
Analogsignoal
N Analogsignoal is n Signoal dät ineens Information dreege kon sunner Schofttied. Wan me fon n Analogsignoal kwäd, dan beträft et maastens Elektronik. Mongs rakt et bie mechaniske, pneumatiske un hydrauliske Systeeme n Analogsignoal.
Monaco
Monaco is n Lound in Europa. Dät Lound gränsed in dät Suuden an et Middelmeer, un wäd an ju Loundsiede bloot fon Frankriek begränsed.
Aastrauderfeen
thumb|right|200px|Ju Määlne in Idafeen Aastrauderfeen is ne Meente in dän Loundkring Lier in Aast-Fräislound. Deer woonje 10 683 Moanskene (Jan. 2008) un ju Meente häd ne Fläche fon 51 km². Dät is ne Noabermeente fon Seelterlound.
In dät Jier 1765 fräigeden fieuw Koopljuude an dän Köönich fon Prüüsen of jo n näien Feen moakjen doarsten, noudelk fon Uurledingerlound. An n 19. April 1769 kreegen do Koopljuude Toustämmenge fon dän Köönich un so is ju Geskichte fon Aastrauderfeen ounfangd. Die Noome is roat ätter dät Täärp Raude.
Idasee
In ju Buurskup Idafeen lait die Idasee.
Heinrich Schütz
thumb|right|200px|Schütz etwa 1660 Heinrich Schütz, (säärm naamde hie sik Henrich Schütz latinisierd Henricus Sagittarius; bädden ap dän 8. Oktober 1585 ätter dän julioanske, ap dän 18. Oktober 1585 ätter dän gregorioanske Kalänner in Köstritz; stuurwen ap dän 6. November ätter dän julioanske af dän 16. November 1672 ätter dän gregorioanske Kalänner in Dresden) waas aan düütsken Komponist in dän äddere Barock.
Hie häd leerd in Venedig bie Giovanni Gabrieli.
Kioto
Kioto(Japanisk: 京都市) is ne Stääd in dät japaniske Präfektur Kioto.Ju Stääd is ne Präfektur in ju Region Kansai ap dät Ailound Honshu. In ju Prefektur woonje 1.445.648 Millione Moanskene.
Trumpätte
thumb|right|200px|Ne woanelke Trumpätte mäd Pump-Ventile Ju Trumpätte of uk Trumpäite is n blikken Tuut-Instrumänt mäd een maast zylindrisk Roor, dät eerste kuut foar dän Kloang-Tjoachter konisk wäd. Maasttieds is ju in b stämd, dan häd ju ne Roorloangte fon 134 Säntimeetere. Wilst ju Ooldste Foarm bloot Natuurtoone spiedelje kuude, hääbe do Trumpätten fon däälich maasttieds Ventile, uum do Toone deer twiske skier un skeen tou kriegen. Dät konnen Troal- of Pumpventile weese.
Woain
thumb|right|250px|Aan oolden Woain in [[Colorado, Amerikoa]] mini|250px|Seelter Woain ap oolde Teekenge (Germ. Nationalmuseum) mini|250px|Seelter Buurenwoain mäd Terminologie
Aan Woain (Roomelster Luudstound; in Skäddeler un Struukeljer Säspel: Waain) is een Fiertjuuch mäd maasttieds fjauer Joole, dät touminst two Spuuren un touminst two Oaksen häd. Besunners in fröiere Jiertjaande wuuden mäd dän Uutdruk oafter do Laaderwoaine beteekend, do in ju oolde Buuräi bruukt wuuden, of uurswäkke fon Dierte leekene Fiertjuuge. Kuutsken biespilswiese sunt fon Dierte leekene Woaine, do feederd sunt. Moderne Foarmen fon dän Woain sunt biespilswiese dät Auto un die Iersenboan-Waggon. As Koare beteekent me deerjuun een Fiertjuuch mäd minner as two Oaksen; maasttieds is deer dan bloot een litje Skuufkoare mäd meend.
Passau (Loundkring)
Passau is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Bayern.
Panama-Woaterswien
Dät Panama-Woaterswien (Hydrochoerus isthmius) uk wäil Panama-Capybara, is een Suugediert uut ju Oardenge fon do Gnauedierte. Aleer heelt me dät foar een Unneroart fon't Meene Woaterswien (Hydrochoerus hydrochaeris), man sänt do 1990er Jiere sjucht ju Wietenskup fuul, wät deerfoar spräkt, dät dät een oaine Oard is. Dät Panama-Woaterswien is fon Natuur uut tou fienden in't aastelke Panama, dät noudelke Kolumbien un dät noudwäästelke Venezuela.
Merkmale
Dät Panama-Woaterswien is litjer as dät Meene Woaterswien, uurs lät dät so äänelk. Dät roaket een Kop-Rump-Loangte fon sowät aan Meeter. Ju Faawe gungt fon'n tjuusterch roodbruun bit dump leemfaawich, deerbie is die Buuk normoal wät ljoachter as die Rääch. Bie wäkke Dierte sunt Gesicht, Sooken, die bäätere Rump-Beriek un do buutere Sieden fon do bääterste Beene swot-bruun. Do Oogenringe, do Snuutensieden un do Plakken oun'e Basis fon't Oor sunt bleeker. Do Oore un Fäite sunt bruun.
Die Skäädel hät een Loangte fon sowät 20 cm. Do Foutsätte fon dän Flöägelbunke sunt kuuter, tjukker un runder as do fon't meene Woaterswien. Do Twiskekeeuwebunken (Prämaxilloare) eendje mäd een ferbreederd Faander-Eende sjuunelk foar dät Eende fon do Sniedetusk-Höölen, bie't Meene Woaterswien is deer fuul minner Ruumte twiske. Dät Genom bestoant uut 2n = 66 Chromosomen insteede fon do 64 Chromosomen fon dät Meene Woaterswien.
Benutzer Diskussion:MediaWiki message delivery
-> m:Talk:MassMessage
Benutzer:MediaWiki message delivery
-> m:MassMessage
Octave Mirbeau
thumb|Octave Mirbeau.
Octave Mirbeau (*16 . Februoar 1848, in Trévières, Département Calvados ; † 16 . Februoar 1917, in Paris waas n frantsöösken Skrieuwer.
Hans Holbein (die Jungere)
thumb|right|200px|Säärm-Oubieldenge fon Hans Holbein dän Jungere, moald in [[1542.]] Hans Holbein die Jungere (bädden in 1497 af 1498 in Augsbuurich; stuurwen ap dän 29. November 1543 in London), die Suun fon Hans Holbein dän Allere, waas aan Moaler, Teekner un Grafiker fon ju Renaissance.
Lieuwend
Uutbielded wude hie fon sin Foar, die uk al aan Moaler waas.
In 1515 touhoope mäd sin Bruur Ambrosius Holbein een Loopboan as Illustrator in ju flöörige Boukpränt-Stääd Basel beginnend, illustrierde hie Wierke fon bekoande Skrieuwere, t.B. fon Desiderius Erasmus un Thomas Morus, mäd do hie leeter noch bekoand wäide skuul.
In 1519, dät Jier, as weerskienelk uk sin Bruur stoorf, die mäd him ju Wierksteede hiede, hilkede hie dät fjauer Jiere allere Wiedewieuw fon aan Baseler Leeder-Beräider. So kuude hie in 1520 Burger fon ju Stääd un Lid fon ju Baseler Moaler-Gilde wäide.
Twisketruch (in 1523/24 in Frankriek, ätters fon 1526 bit 1528 in Änglound, lieuwde noch bit 1532 in Basel. Man do roate dät ätter aan protestantisken Bieldenstoarm, un dät moaljen fon religiöse Bielden waas ferbeeden. Also hiede die Moaler minner tou dwoon, un hie geen wier ätter Änglound wai. Deer moakede hie truch ju Fermiddelenge fon Desiderius Erasmus ju Bekoandskup fon Thomas Morus, die him tou ferskeedene Apdraage ferholp un him uk dän Keening Hinnerk VIII. foarstoalde, foar dän sien Weerskup mäd Anne Boleyn hie ju Dekoratsjoon äntwoorp.
Hinnerk VIII. (bekoand deerfoar, dät hie 6 Wieuwmoansken ätter eenuur hiede) soande, as hie insen wier hilkje wüül, Hans Holbein in 1539 ap dät Fäästlound, uum Christina fon Deenemäärk un in Kleve do bee Dochtere fon dän Heertoach Johann III. tou moaljen. Uumdät hie ju Bielde fon Anna fon Kleve gjucht froai foont, wüül hie hier hilkje. As ju dan in äächt foar him stuude, foont hie hier minner froai as ap ju Bielde. In ju Foulge doarste Holbein, indäid noch Hoafmoaler, nooit moor een Lid fon dän Keening sien Foamielje moalje.
In 1543 wude hie tou een Offer fon ju Päst.
San Marino
San Marino is n Lound in Europa un wäd gans fon Italien uumsleeten.
Koabel
thumb|Elektrizitätskoabel N Koabel is n Träid of Roop foar ferskeedene Swäkke. Dät kon bruukt wäide uum deermäd bestimde Seeken aptoutillen, as n Foarstoul in n Hoochhuus. N Koabel kon uk foar dän Transport fon Elektrizität bruukt wäide. Truch n Koabel kon Elektrizät fon ne Elektrizitätszentroale ätter Huuse of uur Bauwierke wai broacht wäide un kon me deer ju Elektrizität bruuke.
Potsdam-Mittelmark (Loundkring)
Potsdam-Mittelmark is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Brandenbuurich.
Live Report
Live Report waas n rockkoppel uut Groot-Britannien.
Pfaffenhofen an der Ilm (Loundkring)
Pfaffenhofen an der Ilm is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Bayern.
Live Report
Meegliedere fon dän Koppel wieren:
Mjotäärsker
mini|Droon video fon n mjotäärsker 2022 400px|thumb|Truchsnit Mjotäärsker: 1=Haspel, 2=Soaksboolke, 3=Ienluuksnigge, 4=Skeeuwföärderer, 5=Steenfanger, 6=Täärsktrummel, 7=Täärskkuurich, 8=Lattenskädder, 9=Stappenboudem, 10=Bloaser, 11=Buppesieuwe, 12=Unnersieuwe, 13= Uurkiersnigge, 14=Uurkier, 15=Koarelsnigge, 16 Koareltank, 17 Sträihäksler, 18=Foarerkabine, 19=Motor
Ju Maskine is uutrusted mäd n Soaksboolke, Sniededisk, Haspel, Ienluuksnigge, Täärsktrummel un Sieuwen. Deertruch wäd in aan Oarbaidsgong dät Gewoaks mäind, toarsken un wäd dät Säid skeeniged. Ouhongich fon do tou aadenjene Fruchte wäd n Mjofoarsats, die der bestoant uut Mjoboolke, Sniededisk un Haspel an ju Maskine koppeld.
Täärske
Die Gewoaksstroom wäd twiske dän Täärsktrummel un dän Moantel fierd, wier truch Wrieuwenge dät Säid (do eenpelde Koarele) fon dät Sträi skat wäd. Ätters kumt dät Sträi ap do Skäddere un do mäd dät Sträi noch meefierde Koarele faale truch Goate ätter unneren ap ju buppeste Sieuwe.
Skeenigenge
Dät Säid uut dän Täärsktrummel faalt ap ju buppeste Sieuwe. Unner disse Sieuwe sit noch een. Ju buppeste Sieuwe häd grattere Goate as ju unnerste Sieuwe. Truch n Bloaser wäd n Luftstroom truch do Sieuwen drieuwen en deertruch faale bloot do swarrere Paate (dät Säid) truch do Sieuwen. Uut dän Skeenigengsprotsäs kuume träi Produktstroome:
Sääf
Aal wät ap ju buppeste Sieuwe lääse blift, bestoant uut Sääf (loose Skielen un Ongen) un loose Ieren. Dät faalt ap dän Gruund tourääch.
Touräächstroom
Aal wät ap ju unnerste Sieuwe lääse blift, sunt hoolich of nit toarskene Ieren un Koarele, do der noch an dät Sääf klieuwje. Dät wäd fon näien ätter dän Täärsktrummel transportierd un noch moal toarsken.
Produkt
Aal wät truch ju unnerste Sieuwe faalt, is skeen Säid, dät ätter dän Koareltank transportierd wäd.
Ienstaalenge
Foar n goud Resultoat mout ju Gauegaid fon dän Luftstroom truch do Sieuwen goud oustoald wäide. Is ju tou läich, dan gunge mäd dät Säid uk litje Stukke Sträi mee. Is ju tou groot, dän wäd dät Säid uk toun Deel wächbloased. Ju Gauegaid wäd räägeld truch ju Traaltaal fon dän Bloaser. Ouhongich fon ju tou aadenjene Frucht wäide uk unnerskeedene Sieuwen ferwoand, man moderne Mjotäärskere sunt oafte uutrusted mäd ferstaalboare Sieuwen.
Säidleegerenge
Dät Säid wäd ätter dän Koareltank transportierd un wan die ful is, wäd hie truch n Outankroor ap n Anhonger äntleeden. Moderne Mjotäärskere konnen bit sowät oachte Tunnen Koarel in dän Tank leegerje.
Ougefal-Feroarbaidenge
Dät Sträi kon in n Määd bääte dän Mjotäärsker ap de Gruund deellaid wäide. Ap wäkke Mjotäärskere is dät uk muugelk, dät Sträi mäd n Häksler tou ferkleenerjen un uur dät Lound tou ferspreeden. In wäkke Falle wäd dät Sääf mäd Skieuwen fersprat.
Andrieuwenge
Die Mjotäärsker wäd andrieuwen mäd n Dieselmotor. Do ferwoande Laistengen lääse twiske 100 un 400 kW. Ju Andrieuwenge fon do Täärskmechanike geböärt bolde altied uur Kielgjoomen. Ju Andrieuwenge fon do Joole geböärt mechanisk of hydraulisk.
Jheronimus van Aken
Jheronimus van Aken (maasttieds bekoand as Hieronymus Bosch, uk wäil: Jheronimus Bosch, Jeroen Bosch af Hiëronymus Bosch; bädden uum 1450 in ’s-Hertogenbosch, stuurwen in dän August 1615 juust deer) waas aan niederloundsken Moaler in dät uutgungende Middeloaler un ju beginnende Renaissance.
Paiute
Do Paiute sunt n Indioanerstam in do USA. Hiere Sproake tält tou do uto-aztekiske Sproaken.
Do Paiute hääbe in fieuw ferskeedene Stamme in dät Gestrich fon do Buundesstoaten Utah, Arizona, Nevada un Kalifornien fon däälich in dat Kultuurareal fon dät Groote Bäkken siedeld. Jo sunt früünd tou do Ute, Shoshone un Bannock. Do Paiute bedreeuwen n bitje Buuräi un lieuweden in litje Gruppen maastens fon de Jaacht. Siet 1859 troangen uk in ju Geegend fon dissen Stam wiete Siedlere foar un häábe do fertroangen. As Reaktion ap dät Ferdrieuwen äntstuud bie do Paiute die Gäisterdons, die der ätters fon do Lakota un uur Stamme uurnuumen wuuden is. Däälich lieuwje noch sun 5.000 Paiute in do Indioanerreservoate:
Prignitz (Loundkring)
Prignitz is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Brandenbuurich.
Ravensburg (Loundkring)
Ravensburg is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Baden-Würtembierich.
David Woodard
thumb|170px|Woodard uut [[2018]] David James Woodard (bädden ap dän 6. April, 1964, Santa Barbara, Kalifornien) is n US-amerikoansken Komponist, Musiker un Skrieuwer. Woodard studierde in New York an The New School for Social Research.
Recklinghausen (Kring)
Recklinghausen is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Noudrhien-Wäästfoalen.
Skroadnib
Die Skroadnib (Anarhynchus frontalis, maorisk: "nguto parore", ängelsk: "Wrybill", düütsk: "Schiefschnabel") is n Fuugel, die in Näi-Seelound tou fienden is.
Woater
thumb|right|200px|Woater is aan fon do wichtichste Stoffe foar dät Lieuwend ap uus Äide. Woater (H2O) (in't Skäddeler un Struukeljer Säspel Waater uutboald) is ne chemiske Ferbiendenge uut do Elemente Suurstof (O) un Woaterstof (H). Woater is as Floudegaid truchsjuunelk un in skiere Foarm bienaist faaw-, röäk- un smoakloos. Woater is ju eensige chemiske Ferbiendenge ap ju Äide, ju inne Natuur as Floudegaid, Fääststof un Gas foarkumt. Ju Beteekenge Woater wäd deer bie foaraaln foar dän floudergen Aggregoat-Toustound bruukt. Wan dät fääst is, hat dät Ies un wan't gas-foarmich is Damp.
Besunnere Oainskuppe
left|400px|Oumeetengen fon't Woatermolekül
Hexameter
Die Hexameter is een Feersmäite mäd säks Hieuwengen, ju besunners wichtich waas in ju Dichtenge fon dät griechiske un roomske Oalerdum. Do säks Hieuwengen wäide däälich oafter leesen as säks betoonde Sälwen, man dät rakt Stämmen, do kweede, dät ju Betoonenge minner wichtich waas as do besunners ful klingende Vokoale an düsse Steeden. Ju Betoonenge mai wildääge heel uurs weesen hääbe.
Biespil
In nova fert animus mutatas dicere formas
corpora; di, coeptis (nam vos mutastis et illa)