cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boukelisk
Pinksterträffen bie Klaasterbusk
Uut düsse Träffen is dan ju Boukelisker Kirmes äntsteen. Duusende fon junge Ljuude uut Seelterlound, Aastfräislound un dät Ooldenburger Munsterlound keemen mäd hiere Reede, Motorreede, mäd Ounhongere un Frachtwoaine tou dät Fäst ap Klaasterbusk. Deeruut wuud dät jierelkse Pinksterträffen mäd ne Donsferounstaltenge (Frühtanz bei Klosterbusch) fon smäidens bit ätter dän Middai. Dät geen noch so bit in do 1970er af 1980er Jiere, bit deer immer moor Diskotheken keemen un dät Pinksterträffen nit moor so interessant was.
Tadarida teniotis
Tadarida teniotis is ne Oard fon Fläddermuus juu dät in doo Middelmeer-Regione fon Europa un Afrikoa bit Japan, Taiwan, Madeira un doo Kanariske Ailounde rakt. Die Wietenskupper Y OSHIYUKI kwad 1989, dät juu japaniske Foarm ne oaine Oard is un Tadarida insignis hat, man dät is unner doo Biologen noch striedich.
El Grupo Nuevo De Omar Rodriguez-Lopez
El Grupo Nuevo De Omar Rodriguez-Lopez is n rockkoppel uut Amerikoa.
Octavianus
thumb|right|300px|Statue fon Augustus uut Marmor Gaius Octavianus, leeter mäd dän däälich täämelk bekoanden Titel Augustus (die Eerwöidige) beteekend, waas Adoptievsuun un Haud-Äärwe fon Gaius Iulius Caesar un uut düssen Gruund die eerste roomske Kaiser (Caesar, benutsede also sin Adoptivfoar sin Noomen as Titel. Ätter n Dood fon Gaius Iulius Caesar hiede hie noch fuul Konkurrenten, deer waas ja al sänt loange Tied Burgerkriech, man unner sien Heerskup wude wier binneren Free in't Roomske Riek häärstaalt, juu sonaamde Pax Augusta, die "augustäiske Free".
Molossinae
Doo Molossinae sunt ne Unnerfamilie fon doo Molossidae un heere tou doo Fläddermuuse.
Sleeke
Doo Molossinae kon me apdeele in Sleeke:
Roermond
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Roermond is ne Meente in ju Provints Limbuurich in do Niederlounde. Roermond is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 71,19 km² un deer woonje 55.152 Moanskene (2012).
Sylt
300px|thumb|Satellit-Bielde fon Sylt
Jan van Eyck
thumb|200px|Mon mäd roode Turban; wildääge een Säärm-Oubieldenge fon Jan van Eyck
Sylt
Sylt (ap Sylterfräisk Söl) is mäd 40 Kilometer dät loangste Ailound fon Düütsklound un sogoar dät loangste Wäädailound wo dan uk. Dät is siet 1927 mäd dät Fäästlound ferbuunen truch dän Hindenburg-Dom, wieruur n Iersenboan lapt.
Jan van Eyck
Jan van Eyck (* uum 1390 in Mezeik (Limbuurichske Noome, holloundsk: "Maaseik") ; † 1441 in Brügge) waas aan Moaler in't leete Middeloaler un wäil die bekoandste Fertreeder fon ju Ooldniederloundske Moalerkunst, ju as een Uurgongsfoarm twiske Gotik un Renaissance bekieked wäide kon.
Sylt
Uurs as wäkke Ljuude toanke, häd Sylt niks Besunneres tou dwoon mäd Seelterlound. Die Noome Sylt skäl häärkuume fon ooldängelsk syll ‘Dräppel’, fon deensk Sild ‘Hiering’ of fon oold-deensk sylt ‘Soaltmäid’ of ‘brakkich Woater’. Die Noome Seelterlound deerjuun stamt eer fon Suugel.
Uk ju sylter Sproake is gans uurs: Hur skel wü hen t.B. hat 'Wier skällen wie wai'. As Illustration deerfon gunge do maaste Ferwiese hierunner ätter Sylter Sieden in ju noudfräiske Wikipedia.
Potsdam
Potsdam is ju Haudstääd fon dät düütske Buundeslound Brandenbuurich. Ju Stääd häd 147.583 Ienwoonere (2010). Potsdam is siet 1939 ne düütske Groβstadt.
Molossidae
Do Molossidae sunt ne Familie fon Fläddermuuse.
Unnerfamilie
Me kon do apdeele in Unnerfamilien:
Reusel-De Mierden
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Reusel-De Mierden is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Reusel is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 78,65 km² un deer woonje 12.542 Moanskene (2012).
Rhenen
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Rhenen is ne Meente in ju Provints Utrecht in do Niederlounde. Rhenen is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 43,74 km² un deer woonje 18.849 Moanskene (2012).
Omar Rodriguez-Lopez Quintet
Omar Rodriguez-Lopez Quintet is n rockkoppel uut Amerikoa.
Slowakäi
Ju Slowakäi (slowakisk: Slovensko) is n Lound in Europa. Ju Haudstääd is Bratislava un die Präsident fon ju Republik is siet 2019 Zuzana Čaputová.
Geografie
Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Gerlachovský štít (2.655 m). Do grootste Äien fon ju Slowakäi sunt Donau, Tisza un Waag.
Slowakäi wäd begränsed fon:
Geschichte
Bit tou 1918 waas ju Slowakäi n Deel fon Aastriek-Ungarn. In dän Twäide Waareldkriech waas ju Slowakäi besät fon Nazi-Düütsklound. In ju Tied fon dän Koolde Kriech wieren Tschechien un ju Slowakäi touhoope as Tschechoslowakäi as Satellitstoat fon de Sowjetunion. Siet dän 1. Januoar 1993 is ju Slowakäi n oainständigen Stoat, sunner Tschechien. Dät kommunistiske System waas al eer looslät.
Wirtschaft
Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $20.200 in 2007. In 2007 waas 2,6% fon ju ganse Wirtschaft Loundwirtschaft, 33,5% Industrie un 63,9% Tjoonste.
In ju lääste Tied rakt dät Probleme mäd ju ungariske Minnerhaid.
Rijnwoude
thumb|Loage fon ju Meente Rijnwoude waas ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Hazerswoude-Rijndijk waas n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 57,85 km² un deer woonje 18.571 Moanskene (2012).
Ridderkerk
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Ridderkerk is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Ridderkerk is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 25,10 km² un deer woonje 44.780 Moanskene (2012).
Ooldsaksisk
Mäd Ooldsaksisk  wäd ju Sproake beteekend fon do uur duusend Jier oolde Gedichte Heliand un Genesis.
Europäiske Räid
Die Europäiske Räid is n Instituut fon dän Europäiske Union. In die Räid sunt do Stoats- un Regierengsliedere fon do EU-Meedglide un dän Foarsittende fon de Europäiske Kommission. Alle säks Mounde kricht n uur EU-Meedglid de Räidfoarsit. Die Foarsittende roupt dän Europäiske Räid two moal in höölich Jier bienunner. As dät nöödich is kon dän Foarsittende fräigje uum n uungewöönelke Träffen fon de Europäiske Räid.
Red Hot Chili Peppers
Red Hot Chili Peppers is n rockkoppel uut Los Angeles, Kalifornien (Fereende Stoaten fon Amerikoa).
Europäiske Räid
Ätter Artikkel 15 fon dät EU-Ferdraach: Die Europäiske Räid roat dän Union impulse do nöödich sunt foar sien Äntwikkelenge un lait deerfoar algemeen politiske Sielfoarstaalenge un Prioritäte fääst. Die Räid häd neen legislative Funktion.
Die Europäiske Räid is wät uurs as dän Räid fon ju Europäiske Union un de Räid fon Europa.
Wänt fon Burloage
Fuund
Tichte bie Seelterlound in de Naite fon Burloage wuud ju Lieke ap n 27. Februoar 1939 truch dän Eedgreeuwer Heinrich Breer uutgreeuwen. Ju Skelett-Lieke wuud eerste Jiertjaande in dät "Landesmuseum für Natur und Mensch" in Ooldenbuurich apbewoard. Fon 2005 - 2009 wuud ju Lieke fon "Burli" in dät Foan- un Feenmuseum Elisabethfeen uutstoald.
Unnersäikenge
In 2010 is ju Lieke in ju "Universitätsklinik Hambuurich-Eppendorf" truch moderne Methoden unnersoacht wuuden. Do hääbe fääststoald, dät dät n jungen Wänt waas, die twiske 12 und 14 Jiere oold waas as hie stuurwen is. Hie is twiske do Jiere 1046 un 1164 ätter Kristus stuurwen.
Rijswijk
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Rijswijk is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Rijswijk is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 14,48 km² un deer woonje 46.760 Moanskene (2012).
Foarel
Foarel (dt, Varel) is ne Stääd in Fräislound an dän Jadebousem in Läichsaksen, suudelk fon Wilhelmshaven. Ju is mäd sowät 25.000 Ienwoonere ju grootste Stääd in dän Loundkring Fräislound.
Heidelberg
Heidelberg is ne Stääd in dät düütske Buundeslound Baden-Würtembierich. Ju Stääd häd 150.241 Ienwoonere (30.09.2012). Heidelberg is siet 1946 ne düütske Großstadt.
Foarel
Ferbiendengen ätter buuten
thumb|left|400px|Die Hoawen fon Foarel
Suugel
Suugel (dt. Sögel) is n Täärp in dän Loundkring Oamselound. Fielicht häd Seelterlound sin Noome deerfon.
In Suugel stoant dät Kastäil Clemenswerth
Optik
Optik is dän Deel fon ju Physik, die der sik beschäftiget mäd ju Uutbreedenge fon dat Ljoacht. Deerbie gungt dat uk uum dat betrachtjen fon Seeken un Oubieldengen un uum ju Faawe deerfon.
Do Prinzipien fon ju Optik läite sik uk oafte anweende ap uur Stroalengsberäkke as Röntgenstroalenge un Radiowoogen un sogoar ap leedene litje Deele (Elektrone-Optik).
Ferscheedene Anweende-Fäildere sunt:
Swedisk
thumb|Deer wäd Sweedisk baald Sweedisk is een Toal, ju fon uungefeer 10 Millionen Moanskene boald wäd.
Algemeen
Sowät 8,5 Millionen Moanskene hääbe dät Sweediske as Määmesproake, deerfon woonje 8 Millionen in Sweeden un 290.000 as sweediske Minnerhaid in Finlound (5,5 % fon ju Befoulkenge).
Ju autonome Ailoundgruppe Åland is ju eensige offiziell eensproakige Region in dät uurs twosproakige Finlound: Hier wäd bloot Sweedisk boald, un Finsk is in do Skoulen bloot n Woalfäk (man Ängelsk is Plichtfäk).
De Ronde Venen
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente De Ronde Venen is ne Meente in ju Provints Utrecht in do Niederlounde. Mijdrecht is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 116,98 km² un deer woonje 44.064 [1] Moanskene (2019).
Tomopeas ravus
Tomopeas ravus is ne Fläddermuus un juu eensige Oard fon dän Sleek Tomopeas un juu Unnerfamilie Tomopeatinae. Moonige Ljuude kweede ook, dät disse Oard tou juu Unnerfamilie Vespertilionidae heert. Die Lieuwendsruum fon disse Oard sunt Deele fon Peru in Suudamerikoa. Juu ganse Körperloangte fon n uutwoaksen Diert is 73 bit 85 mm, juu Stäitloangte 34 bit 45 mm. Die Unnerierm (in dissen Fal die "Unnerjuuke") is 31,2 bit 34,5 mm loange. Tomopeas ravus wächt 2 bit 3,5 Gramm.
Astronomiske Eenhaid
Ju astronomiske Eenhaid (AE, Ängelsk: AU) is ne Oustandsmäite, ju der bolde gliek dän Truchsleek-Oustand is twiske ju Äide un ju Sunne, soowät 149,6 Millionen km. Siet September 2012 is ju astronomiske Eenhaid definierd as seküür 149 597 870 700 Meter. Disse Mäite wäd in ju Astronomie ferwoand, uum Oustande in dän Waareldruum antoutjuden, deermäd do fergliekboar wäide mäd dän "Radius" fon dän Uumloopboan fon ju Äide uum de Sunne.
Uur Eenhaide foar groote Fierten in dät Aal sunt Luchtjier un Parsec.
Biespiele:
Uumreekenge:
Darmstadt
Darmstadt is ne Stääd in dät düütske Buundeslound Hessen. Ju Stääd häd 140.562 Ienwoonere (2010). Darmstadt is siet 1937 ne düütske Groβstadt.
Hajo Hayen
Dr. Hajo Hayen (* 6. Meerte 1923 in Idafeen; † 8. November 1991 in Foarel) waas n düütsken Koaster, Prähistoriker un Foanarchäologe. Hie waas eerste Koaster un in do 1970er-Jiere Betsierkssarchäologe un oarbaidede dan bit tou sien Pensionierenge in 1988 an dät Landesmuseum für Natur und Mensch in Ooldenbuurich.
Lieuwend
Hajo Hayen wuud in Idafeen, Meente Strukelje, nu Meente Aastrauderfeen, bädden. Hie geen in Ooldenbuurich ätter ju Skoule. Ätter dän 2. Waareldkriech studierde hie Pädagogik, Biologie un Geographie an ju Pädagogiske Akademie in Ooldenbuurich. Hie waas dan Koaster an ferskeedene Gruund- un Haudskoulen. In sien fräie Tied unnersoachte hie do Foane in dät Uumelound un wuud leeter an dät Museum Laiter fon ju Foanfoarskenge. Deerbie häd hie uk näie Techniken foar dät Uutgreeuwen fon Foanlieken äntwikkeld.
System of a Down
System of a Down is n rockkoppel uut Amerikoa.
Roerdalen
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Roerdalen is ne Meente in ju Provints Limbuurich in do Niederlounde. Berg is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 88,65 km² un deer woonje 21.301 Moanskene (2012).
Ju Stääd Montfort heert bie ju Meente.
Roosendaal
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Roosendaal is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Roosendaal is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 107,21 km² un deer woonje 77.590 Moanskene (2012).
Big Sir
Big Sir is n Rockkoppel uut Amerikoa.
Jiepeke
Ju Jiepeke (Phylloscopus collybita) af luudmoalerisk die Tsälp-Tsalp, wät mäd dät düütske Woud "Zilpzalp" tou ferglieken is, is n Fuugel.
Chaerephon
Chaerephon is n Fläddermuus-Sleek mäd 14 Oarde. Dät rakt disse Oarden in Deele fon Afrikoa, Asien un Australien.
Jiepeke
Määrkmoale
Ju Jiepeke sjucht so äänelk uut as ne uur Oard, Phylloscopus trochilus, ju mäd hier nai früünd is, un, as me an dän wietenskuppelken Noome sjucht, tou dän sälgen Sleek heert. Man me kon ju Jiepeke seeker mäd Hälpe fon ju Stämme ärkanne, ju, as al die uur Noome "Tsälp-Tsalp" kwäd, as "trrrrr-tsälp-tsalp-tsalp-tsälp-tsälp-tsalp-trrrr" klingt.
Unneroarde
Ju Jiepeke häd trjo Unneroarde:
Lieuwendsruum
Hier is die Lieuwendsruum fon disse Oard in ferscheedene Faawen, do anwiese, in wäkke Jierstied me dän Tsälp-Tsalp in n Gebiet fiende kon. Foar dän Lieuwendsruum fon do eenpelde Unneroarde sjuch in dän entspreekenden Apsats! 600px|left 1. Broud in Suumerdai
2. Broudgebiet, n poor blieuwe deer uk bie Winterdai
3. Broudgebiet wier ju Oard oaber ook in Winterdai oafte blouked wäd
4. Bloot bie Winterdai deer
5. Hier sjucht me dän Fuugel bloot bie Winterdai un uk deer bloot in n Tuun, dät grootste Gebiet is deer oawers ne Wüüste, wier naan Tsälp-Tsalp jädden lieuwje wol.
Heuer
Die Strukeljer Pestoor Heuer lääwerde 1913 n Biedraach uur je Seelter Sproake. Ätter ju Utdeenenge un n Fergliek mäd dät Platdüütske rakt hie ne kuute Grammatik, wierbie hie uk Roomelster un Strukeljer Luude fergliekt. Hie rakt uk noch Woudärkläärengen (Flinte, Spiekr, Wonte, Deelbjoor, Äi) un two Textbiespiele, dät eerste ätter Ehrentraut (Minssen), wüülst dät twäide meedeeld is fon Hernn Kaplan Schulte in Kneheim. Dät lääste is ap Strukeljers, also is dät wäil die bekoande Pestoor Wilhelm Schulte weesen.
Ieme
Apbau fon n Iemenfoulk
Dät rakt een Muur, dät is n fruchtboar wieuwelk Diert, wät dän Swoorm gruundje mout un aal do Oaiere lait, dät rakt do Oarbaidsiemen, do uk wieuwelk, man uunfruchtboar sunt, un dät rakt do Droanen, dät sunt monnelke Iemen. Ne Muur äntstoant wan do Oarbaidsiemen ne Moade mäd n speziellen Foddersaap, dän me in ju Fäksproake "Gelée Royale" naamt, fodderje. Do Oarbaidsiemen kriege fuuls tou min Gelée Royale, moor Huunich un Blöimte, uut dissen Gruund ferkwienje se, wäide uunfruchtboar un sunt Oarbaidsiemen. Droanen äntstounde innerdoat uut n Oai, wät nit befruchted wuude. In n Swoorm rakt dät foarallen Oarbaidsiemen un een uutwoaksene Muur. Wan junge Muure ap ju Waareld kuume, gruundje se ätter ne kuute Tied hieren oainen Swoorm.
Intelligens un Konnen
left|150px
Ju Dons-Sproake
Deermäd do uur Iemen fluks wiete, wier ne fulle, goude Fodderwälle is, hääbe do Iemen n System, uum hiere Meeoarbaidere tou wiesen, wier fuul Fodder is. Ju wiest mäd ne Oard fon Dons-Sproake, wo die Winkel fon Sunne un ju Fodder-Wälle is. Wan ju hier Bääterdeel deerbie gau bewääget, betjut dät, dät ju Fodderwälle nai is, wan ju et nit so gau bewääget, dät ju Fodderwälle nit nai is. (Do Bielden links: A is die Dons, B is ju Betjuudenge)
Do Experimente fon James L. Gould
N Foarskengeprojekt fon dän Biologe James L. Gould wiest, dät jo nit bloot disse Dons-Sproake hääbe, sunnern uk geografiske, mathematiske un logiske Gedanken hääbe: Hie toachte toueerst, do Iemen orientierje sik an apfaalende Punkte in ju Loundskup. Hie staalde dät Iemesküül in n Woold, truch dän me nit kiekje kuud, wier neen apfaalende Punkte (buute n poor oolde Boome) wieren. Hie määrkde, dät do Iemen liekuut tou ju Fodderwälle fljooge, man jo wieten uk Punkte in dät Lound un ju Loangte fon dän Ploats twiske do two Punkte. Jo hieden in hieren litjen Kop ne gjuchte Loundkoarte! Gould waas uurrasked un interessierde sik gnauer foar ju Intelligens fon Iemen. Hie noom also sien Iemesküül un staalde et an n gans grooten Fiskediek. Deerätter noom hie n Boot mäd fuul Bloumen un feronkerde et in ju Midde fon dän Fiskediek. Ätter do eerste Iemen spikkelierden un in ju Donssproake do uur Iemen fon ju Fodderwälle ap dän Fiskediek tälden, ignorierden jo dät, wült jo slau genouch wieren, uum dät uunlogisk tou fienden, dät Bloumen in n Fiskediek woakse. Uum seeker tou wieten, dät do Iemen nit bloot fon dän Woater-Röäk ouskräkked wuuden, geen hie snoagens mäd dät Iemesküül ätter ne Mäid wai, ju jusälge Foarm as die Fiskediek hiede, man as aal Mäide naan Woater-Röäk hiede. Dät Boot mäd do Bloumen laide hie in ju Midde fon ju Mäid. As smäidens do Iemen apwoakeden un toachten, jo wieren noch bie dän Fiskediek, wüül ook neen Ieme tou do Bloumen fljooge. Gould moakede noch n Experiment. Hie noom ne fierboare Fodderstation un häd ju älken Ättermiddai uum dän sälge Oustand ferskäuwen. Ätter ne kuute Tied kuuden do Iemen bereekenje, wier ju Fodderstation an dän naiste Ättermiddai weese woll un ferwachteden ju an disse Steede. Gould wüül nu wiete, af do Iemen uk noch beeter reekenje konnen. Hie häd dän Oustand, uum dän ju Fodderwälle ferskäuwen wuude, älken Dai uum 25 Prozent gratter moaked. Uk dät kuuden do Iemen ätter ne kuute Tied goud bereekenje un ferwachteden ju wier älken Ättermiddai.
Faawen sjo
Iemen konnen Faawen sjo. Uut dissen Gruund hääbe moonige Imkere ferskeedenfaawiche Iemensküüle. Karl von Frisch kuud dät truch dät lokjen fon Iemen mäd jeele Koarten ätterwiese. Man Iemen konnen, as me däälich weet, moor Faawen sjo as do Moanskene: So kon ne Ieme Ultraviolett sjo, dät is ne Faawe, ju do Moanskene eenfach nit sjo konnen. Foar Iemen sunt Faawen uk fuul wichtiger as foar Moanskene, wült Iemen fon Blöiten lieuwje. So konnen Iemen in ne Blöite, ju foar dät moanskelke Ooge bloot wiet is, mongs ne ultraviolette Teekenge sjo un disse Blöite so fon uur Blöiten beeter unnerskeede.
Imkeräi
thumb|right|150px|Huunich
Haudartikkel: Imkeräi
Imkeräi is, wan n Moanske Iemen häd. Fröier, in ju Steentied, roowden do Ljuude wüülden Huunich, as me ap oolde Kritselteekengen sjo kon. Däälich häd die Moanske sälwen Iemen un kon so Woaks, Huunich un uur Ärtjuuchnisse gewinne. Uk foar dät Seelterlound waas die Honnel mäd Huunich wichtich.
Määrkmoale
Ju Ieme is 11 bit 18 mm loange. Die Bääterdeel häd ljoachtbruune "wullige" Striepen. Do Skienen fon do bääterste Beene hääbe ne Heeuwe. Iemen hääbe n Stiekel.
Twillingstaxa
Die Begriep Twillingstaxa (Sg.: Twillingstaxon, de. Zwillingsart) stoant in juu Biologie foar two Taxa, doo n äänelken Phänotyp hääbe un do me uut dissen Gruund bienaist goarnit unnerscheede kon. Dät betjut nit aaltiede, dät joo Sustertaxa sunt, man oafte is dät uk so.
Schagen
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Schagen is ne Meente in ju Provints Noudhollound in do Niederlounde. Schagen is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 190,53 km² un deer woonje 46.422 Moanskene (2012).
Rucphen
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Rucphen is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Rucphen is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 64,49 km² un deer woonje 22.483 Moanskene (2012).
Paris (Stääd)
Paris is ju Haudstääd fon Frankriek un ju Region Île-de-France. Juu Äi Seine deelt ju Stääd in n noudelken un n suudelken Deel. Dät Gestrich wät administrativ tou ju Stääd Paris heert, häd 2.138.551 Ienwoonere, in ju Agglomeration lieuwden in dät Jier 1999 9.644.507 Moanskene.
Budka Suflera
thumb|Budka Suflera Budka Suflera is n rockkoppel uut Polen. Meegliedere fon dän Koppel wieren:
Schiedam
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Schiedam is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Schiedam is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 19,89 km² un deer woonje 75.749 Moanskene (2012).
Elektromagnetiske Stroalenge
Elektromagnetiske Stroalenge is ju Bewäägenge truch ju Ruumte fon elektriske un magnetiske Oszillatione (Swingengen). Lucht is ne Foarm fon elektromagnetiske Stroalenge. Aal Soarten elektromagnetiske Stroalenge hääbe in Vakuum ne Gauegaid gliek an ju Luchtgauegaid.
Fräiske Fräiegaid
thumb|Do fräiske Lounde uum dät Jier 1300. Unner ju Fräiske Fräiegaid, in dät leete Middeloaler, wieren do fräiske Lounde heerenloos. Formel hieden do Fräisen bloot dän Kaiser fon dät Hillige Roomske Riek buppe sik.
Gebiet
Uum dät Jier 1300 uumfoatede do fräiske Lounde 27 Provinze von dät Noudwääste fon do Niederlounde uur Aast-Fräislound bit dät Lound Wursten noudelk fon Bremerhoawen tou.
Legende
Ätter ju Legende skälle do Fräisen dät Gjucht fon Karl III. fon dät Frankenriek kriegen hääbe.
Schijndel
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Schijndel waas ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Schijndel waas n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 41,65 km² un deer woonje 22.966 Moanskene (2012).
Schermer
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Schermer waas ne Meente in ju Provints Noudhollound in do Niederlounde. Stompetoren is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 64,44 km² un deer woonje 5.367 Moanskene (2012).
Agatha Christie
thumb|right|200px|Monumänt fon Agatha Christie Agatha Mary Clarissa Christie, (15. September 1890 – 12. Januoar 1976), waas een ängelske Skrieuwerske fon Kriminoal-Romoane. Ju skreeuw hiere Romoane unner dän Noome Mary Westmacott. Ju häd moor as 80 Bouke skrieuwen.
Fon wäkke fon hiere Bouke sünt uk Filme moaked, so as  Miss Marple, Murder on the Orient Express, Death on the Nile af 4.50 from Paddington.
Deer is uk ne Rouse ätter hier noomd: Ramira KORmeita Agatha Christie Kordes (D) 1988
Roode Hüüne
Ne roode Hüüne (un die deermäd ferbuunene orange Hüüne) is n Stiern die der ap Eende fon sien Liuensduur keemen is. Ju Spektroalklasse fon n rooden Hüüne M af K (orangen Hüüne) un die Luchtkraft Klasse II af III. Biespiele fon roode Hüünen sunt do Koolenstofstierne. Roode Hüünen sunt oafte ferannerelk, as do Mira-Ferannerelken. Ju effektive Temperatuur fon roode Hüünen is fon 3330 bit 4750 K; bie Koolenstofstierne 1900 bit 5400 K.
Een Haudriege-Stiern rakt Energie truch ju Käädenfusion fon Woaterstof tou Helium in dän Kääden truch ju Proton-Proton-Zyklus af ju Koolenstof-Stikstof-Zyklus. In dän Ferloop fon ju Tied wäd die Woaterstof in dän Kääden aal moor apbaadend, wiertruch dät Fusionprozess mäd ju Tied minner wäd. Deertruch köilt die Stiern wät ou un nimt die Stroalengsdruk in dän Kääden ou. Hiertruch lukt die Kääden unner Ienfloud fon sien oain Gewicht wät moor touhoope, wiertruch ju Temperatur sticht. Disse Temperaturstiegenge häd as Foulge, dät ne Woaterstoffusion in n Schil buute dän Kääden tougoang kumt.
N Stiern wier buute dän Kääden n Fusionprozess geböärt, produziert moor Energie as foarhäär un swält enorm. Deeruum dät truch ju Swällenge die Uurflächetemperatur ounimt, wäd di Stiern n roode Hüüne. Wan ju Sunne uur sowät 5 Milliarden Jiere in ju Phase kumt, wäd ju so groot dät do buuterste Loagen bit fier uur ju Boan fon Venus räkke, un fielicht sogoar bit uur ju Boan fon ju Äide.
Wülst disse Phase hoopet sik aal moor Helium in dän Kääden an, die der deertruch noch moor touhoope lukt, wiertruch ju Tichtegaid fon dän Kääden aal haager wäd. Wan die Kääden n Temperatur beloanget fon 100 Millionen Groad Kelvin dan fangt dät Helium in dän Kääden oun tou fusionierjen tou Koolenstof mäd Hälpe fon dät Tjo-Alpha-Prozess. Die Begin fon disse Fusion wäd Helium-Lai noemd. Do buuterste Gaswulken drieuwe aal fääre wäch un bildje n Planetarisken Dook. Die Stiern eendet as n wieten Dwäch, die der ap Eende ouköilt un so n swotten Dwärch wäd. Dät Prozess duuret oawers soloange, dät et noch neen swotte Dwärge rakt in uus Galaxie.
Sweere Stierne deerjuun wäide tou Supernova un eendje as Neutronenstiern (Pulsar) af as Swot Gat. Stierne mäd n Masse gratter as 8 moal ju Masse fon ju Sunne wäide tou Superhüünen.
Do naiste orange Hüünen sunt Pollux (33,8 Luchtjiere; K0IIIb) un Arcturus (36 Luchtjiere; K1.5IIIFe-0.5); die naiste roode Hüüne is Gacrux (88 Luchtjiere; M3.5III).
Färöer
thumb|250px|Steede fon do Färöer in de Noudatlantik. thumb|right|250px
thumb|right|250px|[[Tinganes in Tórshavn, Sit fon do Behöörde]]
Schouwen-Duiveland
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Schouwen-Duiveland is ne Meente in ju Provints Seelound in do Niederlounde. Zierikzee is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 488,94 km² un deer woonje 34.106 Moanskene (2012).
Färöer
Do Färöer sunt ne Ailoundgruppe in dän Noudatlantik, twiske dät Fereeniged Köönichriek, Norwegen un Ieslound. Touhoope sunt do Ailounde n autonoom Gebiet fon Dänemark. Haudstääd is Tórshavn. Do Färöer bestounde uut 18 Ailounde, deerfon sunt 17 bewoond mäd n Ienwoonertaal fon 48.856 (2009).
Do Faeröer sunt siet dät 9.Jierhunnert fon Norwegen häär besiedeld wuuden. In dät 11. Jierhunnert wuuden do Ailounde Besit fon dän norwegiske Köönich. As Norwegen sälwen Deel fon Dänemark wuuden, koomen do Faeröer uk unner ju deenske Kroune. Ätters is dät so blieuwen, uk ätter dät Norwgeen eerste sweedisk un leeter oainständich wuude. In dät Jier 1948 kreegen do Ailounde wiedgungende Sälwenferwaltenge. Do Faeröer heere nit tou ju Europäiske Union.
Muugelk sunt dät do Färöer Ailounde weesen do aal touhoope in dät 17. un 18. Jierhunnert as een Ailound mäd Noome Frislân oubielded wieren ap Seekoarten. Man die Ferbeend mäd Fräislound is noch nit düütelk.
Geographie
Die hoochste Bierich fon ju Inselgruppe is Slættaratindur mäd 882 Meter. Dät rakt 18 Ailounde, wierfon 17 bewoond sunt. Dät grootste Ailound Streymoy is uur ne Brääch ferbuunen mäd dät twäidegrootste, Eysturoy.
Do 17 bewoonde Ailounde sunt:
Dät achtiende uunbewoonde Ailound is Lítla Dímun.
Befoulkenge
Ap aal do Ailounde woonje mädnunner sun 48.000 Ljuude. Do maaste Moasnskene, sowät 92%, kuume fon do Färöer sälwen. Uur Gruppen sunt Dänen, Isloundere un Gräinloundere. Norweger un Poole sunt ächte Minnertaale ap do Ailounde. Ju eerste Sproake ap dät Ailound is dät Färöiske, dät fon uungefeer 44.000 Moanskene boald wäd un dät Fründ is tou dät Iesloundske. Ju uurde Sproake ap do Färöer is dät Deenske.
Schoonhoven
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Schoonhoven waas ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Schoonhoven waas n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 6,96 km² un deer woonje 11.973 Moanskene (2012).
Philosophie
Ju Philosophie is ju Leere fon dät Wieten, fon do Uursproange un fon dän Touhoopehoang fon do Dingere in de Waareld, fon dät Weesen un Toanken.
Gebiete wiermäd n Philosoph sik befoatje kon, sunt t.B.:
Mitselwier
thumb|250px|Mitselwier (2000) Mitselwier, (Niederloundsk: Metslawier) is n Täärp in ju Meente Dongeradiel in ju Provinz Fryslân in do Niederlounde. Dät Täärp häd uungefeer 908 Ienwoonere (2017).
Jouswier
thumb|250px|Jouswier Jouswier, (Niederloundsk: Jouswier) is n Täärp in ju Meente Dongeradiel in ju Provinz Fryslân in do Niederlounde. Dät Täärp häd uungefeer 54 Ienwoonere (2008).
Europäisk Parlemänt
thumb|Dät Europarlemänt in Straasburch
Sitferdeelenge ätter Paatai
Sitferdeelenge ätter ju Europawoal fon 2009:
Sitferdeelenge ätter Lound
In dät Parlemänt sitte 736 uut do 27 EU-Meedglidlounde:
Philosoph
N Philosoph is aan, die der Philosophie studiert. Dät Woud kumt uut dät Griechiske un betjut: "Wäl die der fon Wiesegaid haalt". Siet dät 7. Jierhunner foar Kristus roat dät in ju wäästelke Waareld as uk in dät Aaste Philosophe.
Sint Anthonis
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Sint Anthonis is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Sint Anthonis is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 99,81 km² un deer woonje 11.834 Moanskene (2012).
Smaatekaan (Polygonum pers.)
thumb|325px|right|Smaatekaan (Polygonum persicaria)
Ju Smaatekaan af Smaatekaane (Polygonum persicaria, Floh-Knöterich) is Uuntjuuch in dät Koarn. Dät woakst in Ieren; dät Säid rakt goud Meel.
Onondaga
thumb|300px|Do Irokesen-Stamme in 1720, suudelk fon dät Ontariomeer. thumb|Skizze fon [[Samuel de Champlain (1567/70-1635) fon sin Angriep ap n Onondaga Täärp.]] thumb|Onondaga County in dän Stoat New York.
Göttingen
Göttingen is ne Stääd in dät düütske Buundeslound Läichsaksen. Ju Stääd häd 121.884 Ienwoonere (2010). Goettingen is siet 1964 ne düütske Groβstadt.
Onondaga
Do Onondaga sunt aan fon do fieuw Stamme fon do Irokesen. Hiere traditionelle Heemat is ju Onondaga County, New York, uum Syracuse tou. Deeruum dät jo twiske do uur Stamme woonden, koomen do Irokesen altied bie do Onondaga touhoope, juust as däälich noch hiere tradionelle Boase.
Geskichte
In dän amerikoanske Fräiegaidskriech (1775–1783) wieren do Onondaga eerste näitroal, man leeter streeden do mäd do uur Irokesen juun do Fereende Stoate mäd do Ängelske, ätter n amerikoansken Angriep ap hier wichtichste Täärp dän 20. April 1779. Moonige Onondaga geenen deeruum ätter Six Nations Reservoat, Ontario/Kanada, ätterdät do Fereende Stoate uunouhongich wuuden wieren. Do, do der in New York bleeuwen (däälich 1.475 Ljuude), sunt unner ju Regierenge fon tradionelle Boase, do der benaamd wäide fon do Clan-Määme, also nit wääld wäide.
Dän 11. Meerte 2005 mäldede ju Onondaga Nation, dät jo Anspruch moakje ap uur 7500 km2 Lound fon hiere Foaroolden uum Syracuse tou. Jo hoopje so moor Ienfloud tou kriegen bie ju ökologiske Wierhäärstaalenge fon dät Gestrich.
Ju Sproake
Ju Onondaga Sproake wäd däälich noch boald fon sun 100 Ljuude in Ontario un wäästelk New York. Fuul Bäidene wuuden nit moor in ju Sproake apleeken, deeruum dät jo uutlaached wuuden, man nu wäd ju in do Skoulen unnergjucht. Dät is apfaalend, dät jo juust as in Seelterlound in do Bäidenstuune ounfangd sunt.
Wo sun Sproake innunner sit, kon me n bitje ouleese uut do foulgjende Biespilsatse. Deerbie is ? n Klik in de Kääle, staalt also neen Froage deer.
Seelterlound
An n 1. Meerte 1974 äntstuud mäd ju kommunoale Gebietsreform ju Meente Seelterlound so as ju däälich is. Do bit tou ju Gebietsreform fon 1974 tjo oainständige Meenten wieren Strukelje, Roomelse un Skäddel. Ju fräiske Sproake fon dät Seelterlound, dät Seelterske, is ju litste anärkoande Minnerhaidesproake fon Europa.
Geografie
thumb|Dät Seelterlound in Aast-Fräislound thumb|Dät Seelterlound in dän Loundkring Kloppenbuurich
Geografiske Loage
Dät Seelterlound lait in dät Noudwääste fon dät Ooldenbuurger Munsterlound, in dät Trjokaant Lier, Kloppenbuurich, Ooldenbuurich. In dät Suude wäd dät Seelterlound fon dät Kustenkanoal begränsed, in dät Noude un Noudwääste slut dät an Aast-Fräislound oun, man bietiede wäd uk dät Seelterlound deertou reekend. Ju Leda is een Äi un ju Noudgränse fon dät Seelterlound, ju fljut fon dät Aaste ätter dät Wääste.
In dät Wääste wäd dät Seelterlound ougränsed fon dät tou ju Meente Aastrauderfeen heerende Täärp Idafeen, wät fröier as Foankolonie ap seelter Gruunde anlaid wuuden is. Disse Foan-Täärpe lääse in dät Gebiet, weer fröier die sweer tou passierjende Foan uum dät Seelterlound tou liech. In dät Aaste wäd dät Seelterlound truch dän Elisabethfeenkanoal ousleeten, die uur ju ganse Loangte n geografisk Skeed bildet. Ju bit tou ju Burgeräntskeedenge fon 1949 (1951) tou Seelterlound heerende fröiere Foanmeente Elisabethfeen an dän Elisabethfeenkanoal heert apstuuns tou ju Meente Bäärsel.
Täärpe un Buurskuppe
Dät rakt fjauer Täärpe in Seelterlound: Roomelse, Skäddel, Seedelsbierich un Strukelje.
In Seelterlound rakt et do naiste Buurskuppe: Baalenje - Bäätholt - Bieuwelte - Fäärmesound - Hällene - Heeselbierich - Hollen - Hollenerfoan - Hollenbround - Klaaster (Boukeläsk) - Knülke (Skillup) - Loanghoarst - Siedlenge Muddebierich - Näiwal - Roomelse-Aast - Roomelse-Wääst mäd Hoogebierich, Häärst un Raake - Seedelsbierich-Kolonie - Skäddelerdom - Strukelje-Wääst - Uutände - Ubbehusen - Wietsound
Klima
Dät Seelterlound lait in n mäitige Klimazone, wät unner Ienfloud fon ju Noudsee stound. In n Suumer sunt do Deegestemperatuuren läiger as in dät Binnenlound, in n Winter sunt do Temperatuure maastens haager.
Ätter ju Klimaklassifikation fon Köppen lait dät Seelterlound in n Gebiet, dät ju Iendeelenge Cfb. häd. (Klimazone C: woorm-mäitige Klima, Klimatyp f: fuchtich-mäitige Klima, Unnertyp b: woorme Suumer) Dät Klima is maritim, maastens is dän Suumer relativ köilich un rakt et relativ fuul Rien, man die Winter is mild un in n Winter faalt nit fuul Snee.
Wälle: mappedplanet.com
Geskichte
thumb|right|Dät [[Seelter Siegel|Oolde Siegel fon Seelterlound uut sowät 1400, mäd Woapen.]] thumb|Aast-Fräislound um dät Jier 1300 Seelterlound lait ap n 15 Kilometer loang un een bit fjauer Kilometer breed Soundailound midde in do Foane. Deertruch waas et loange Tied gjucht isolierd un bit tou dät 19. Jierhunnert ien kuud me bloot mäd n Skip uur ju Seelter Äi in Seelterlound kuume. Twiske 1100 un 1400 wuud ju Tecklenbuurger Groafskup Suugel, ju dät Seelterlound fon däälich un Deele fon dän Humling uumfoatede, fon Fräisen uut dät Aast-Fräislound fon däälich besiedeld. Of deerfoar al wäkke wäästfäälske Siedeler in dät Gebiet woond hääbe, is striedich.
Apgruund fon ju Isolation häd sik ju oaine Sproake fon dät Seelterlound äntwikkeld un is bewoard blieuwen. Ju Seelterfräiske Sproake is n Dialekt fon ju Fräiske Sproake, ju in uur Deele fon Aast-Fräislound siet Jierhunnerte uutstuurwen is.
Ju ooldste Uurkunde stamt uut 1319. Seelterlound hied goude Kontakte ätter dät Noude, man uk ätter dät Suude wai. In dät Jier 1400 wäd dät fon dän Groaf fon Tecklenbuurich an Munster uurdrain. Man in ju Tied wäide uk do aastfräiske Ienfloude gratter.
Seelterlound hiede in dät Middeloaler ne oaine Ferfoatenge un ne oaine Gjuchtsboarkaid. Toun Biespil is ne skriftelke Loundgjuchtsoardenge uut dät Jier 1587 bewoard blieuwen, wierfon die Uursproang düütelk aller waas. Muugelk wuud dät truch Korl dän Groote, die do Fräisen ju Legende ätter eenige Privilegien tousicherde (sjuch: Fräiske Fräiegaid). Dät Seelterlound wuude tou do symboliske Soogen Seelounde täld un hiede ne do uur fräiske Loundesmeenten äänelke bienaist demokratiske Ferwaltenge: Eenmoal in t Jier wuude die Tweelwerräid wääld, die dan Ferwaltenge un Gjuchtspreekenge latte. Deer ju Loundnoome fon do Fräisen in dät Seelterlound eerste leet ärfoulgede, waas dät Gebiet nit heerskupsfräi. Toueerst wieren do Groafen fon Tecklenbuurich do Loundesheeren, leeter dät Deelstift Munster, dan die Fürstbiskop fon Munster. Seelterlound hiede daach fiergungende Fräiegaide un waas deermäd uk unner froamde Heerskup n gjucht uunouhongich Gebiet. Do seelter Fräisen wisten hiere ounstammende Fräiegaidsgjucht gjucht loange tou bewoarjen. Uk hier died ju isolierde Loage hier Uuriges. In 1803 wuude Seelterlound mäd ju Säkularisierenge fon dät Bisdum Münster dät Härtsochdum Ooldenbuurich tousloain. Nit fuul leeter roate et unner Napoleon n kuut frantsöösk Intermezzo. In dät Jier 1934 wuude eerstmoals ne Meente Seelterlound iengjucht, wierbie ieuwenske Roomelse un Skäddel uk dät däälich tou Ait tällende Näiskäddel heerde. An n 1. Meerte 1974 äntstuud dan mäd ju kommunoale Gebietsreform ju Meente Seelterlound so as ju däälich is.
Do bit tou ju Gebietsreform fon 1974 tjo oainständige Meenten wieren Strukelje, Roomelse un Skäddel. Dät Koloniegebiet Seedelsbierich waas ne Buurskup fon Skäddel, man hier wäd nit moor fuul Seeltersk baald.
Bie ju Touhoopelääsenge fon do tjo Haudmeenten geen et uum ju Ferdeelenge fon do Sweerpunkte: Strukelje skuul dät Koopenskupsweerpunkt wäide, Roomelse hiede ju Real- un Haudskoule mäd Orientierengsstappe un in Skäddel bleeuw ju Meenteferwaltenge. Däälich is dät nit so as dät plaand waas, Strukelje un Skäddel hääbe aal do wichtige Institutione ouroat an Roomelse.
Ju Bielde fon do Täärpe häd sik uurloang annerd. In dät Jier 1821 wüütede toun Biespil in Skäddel n grooten Bround un fernäilde 27 Huuse, deerfon doarsten bloot 12 Huuse wier apbaud wäide. In April 1945 wuuden 17 Huuse truch Bomben fernäild, wierfon nit fuul wier ap hiere oolde Steede apbaud wuuden sunt.
Släieboom
Määrkmoale
Die Släieboom is nau nuumen normoal naan Boom, sunnern n Struuk. Hie wäd bit tou 3 m groot un bildet oafte tichte Broake. Hie häd fon Meerte bit April wiete Blöiten. Sien Fruchte heete do Släie. Joo ärinnerje sun bitje an Bikbäien. Sien Bleede sunt ap ju Bupperkaante dunkergräin.
Seelterlound
Geskichte
Truch ju groote Ferkoppelenge un Uutsiedelenge fon Buurenhoawe uut dät Täärp wuud et muugelk, do fräi wuudene Gruundstukke tou Ferbeeterenge fon ju Infrastruktuur tou bruuken. Do uut dät Täärp uutsiedelde Buurenhoawe kreegen in do Buurskuppe näie Steeden. Do Täärpe sunt also ätter 1945 gans uurs wuuden. In do lääste Jiertjaande sunt näie Woonsteeden äntsteen.
Harns
Dät Stäädnoome Harns wäd in n wiederen un in n ängeren Sin bruukt:
Seelterlound
Demografie
thumb|Ju Äntwikkelenge fon dän Noome Seelterlound (Ätter [[Literatuur uur Seelterlound|Kramer 1994:36) .]]
Släieboom
Nutsen
Dät mout eerst fäärsen hääbe, dan schäl me do Släie plukje. Foar dän Froast sunt se gans suur. Deerfon kon me gans smoakelge Marmeloade un uk fainen Likör moakje. Hochdüütsk hat die Likör: Schlehenfeuer. Buppedät is n blöienden Släieboom uk goud as Fodder foar Iemen.
Seelterlound
Sproaken
thumb|350px|Twosproakige Täärpnoomen In dät Seelterlound wäd dät Seelterfräiske fon ungefeer 2.000 Ljuude boald. Dät Seelterfräiske is dät lääste Aast-Fräiske, wät et däälich noch rakt. Ieuwenske dät Seelterfräiske wäd Hooch-Düütsk un Plat-Düütsk in ju Meente baald. In dät Seelterlound woonje uk Russen, do hiere Määmesproake noch baale konnen.
Recklinghausen
Recklinghausen is ne Stääd in dät düütske Buundeslound Noudrhien-Wäästfoalen. Ju Stääd häd 121.827 Ienwoonere (2010). Recklinghausen is siet 1949 ne düütske Groβstadt.
Seelterlound
Säärke, Fräisäärke, Religionsmeenskuppe
Deer dät Seelterlound bit tou dät Jier 1803 politisk tou dät Läichstift Munster heerde, is et katoolsk ääntet. Do Seelterfräisen heere tou do litje koppel Fräisen, do der traditionel ju roomske Säärke heere. Unner ju Reformation wuuden do Seelterfräisen innerdoat luttersk, man ätter dän wäästfoalsken Free wuuden ju daach wier katoolsk Juunreformation). Stump wäästelk un noudelk fon Seelterlound befint sik deertruch n gjucht skäärp Konfessionsskeed tou dät lutterske Aast-Fräislound. Truch ju Uumsiedelenge ätter dän Twäide Waareldkriech un näie Ienwoonere fon Seelterlound uut Ruslound annerde sik ju konfessionelle Touhoopesättenge fon ju Befoulkenge. Däälich rakt et wier lutterske Meenten un een fräisäärkelke Meente (Baptiste) in Seelterlound. Uk ne Moskeemeente häd sik in Roomelse bilded, wierfon do Besäikere uursproangelk uut de Turkäi kuume.
Physik
Ju Physik is ju Leere fon uunbelieuwede Dingere, hiere Apbau un hiere Bewäägenge, as uk fon ju Stroalenge un do Kraftfäildere. Physik is ne exacte Wietenskup, ju der do Natuurgesätse ärfoarsket un do n mathematisken Foarm rakt.
Seelterlound
Roomsk-katoolske Säärkenmeente St. Jakobus
Siet dän 27. April 2008 rakt et bloot noch een roomsk-katoolske Säärkenmeente in Seelterlound. Do fjauer juundäst oainständige Säärkenmeenten wuuden fon dän Biskop fon Munster aphieuwed un tou ne näie Säärkenmeente "St. Jakobus in Seelterlound" mäd sin Sit in Roomelse touhoopefoated. Dät Rektorat St. Antonius, Boukeläsk, waas aal in 2006 aphieuwed un mäd St. Georg, Strukelje, fereend wuuden. Pestoorsäärke fon dät Seelterlound is ju St. Jakobus-Säärke in Roomelse. Tou ju roomsk-katoolske Pestooräi heere fääre do in de Kommunoalreform fon ju politiske Meente outrände Gebiete fon Aastrauderfeen un Elisabethfeen. Ju roomsk-katoolske Meente fon Seelterlound faalt as een Deel fon dät Bisdum Munster unner dän 'Biskoppelke Munster Offizial' mäd Sit in Fächt.
Sint-Oedenrode
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Sint-Oedenrode waas ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Sint-Oedenrode waas n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 64,95 km² un deer woonje 17.640 Moanskene (2012).
Physik
Ju Experimentalphysik staalt paasende Fersäikanoardnengen ap, mät akroat un laitet dät Gesäts uut do Meetwäide häär.
Seelterlound
Evangeliske Säärkenmeenten
Die aastelke Deel fon Strukelje heert tou ju lutterske Kristussäärke in Elisabethfeen, die wäästelke Deel, as uk dät Täärp Roomelse, heere tou ju lutterske Säärkenmeente Idafeen, däälich Aastrauderfeen.
Physik
Ju theoretiske Physik ferknät experimentell fuundene Gesätse mäd Hälpe fon mathematiske Satse tou n in sik sleeten System.
Pispotte (Calystegia sepium)
thumb|right|400px (de:Echte Zaunwinde)
Seelterlound
Woapen un Flaage
Blasonierenge: "Dät wiest in Rood ap n gouldenen Troonsessel ne sittende, junge Köönichsfiguur mäd Krullen un een blau Gewand mäd gouldene Apstiksel, gouldene Hoike un gouldene Skoue, in ju Linke een goulden Säpter, in ju hoochheeldene Gjuchte n gouldenen Rieksappel. An dän Troon liend is die Rieksskild, n swotten Dubbeloadeler in Gould." Dät Woapen wiest Korl dän Groote ("carolus magnus"), die do Fräisen ju Legende ätter hiere wiedloangjende Fräiegaidsgjuchte tousicherd hiede.
Stäädpartnerskuppe
Środa Śląska, Polen.
Bauwierke
thumb|left|Die oolde Boanhoaf fon Skäddel, wier däälich dät [[Seelterfräiske Kulturhuus tou fienden is.]] Ju Baksteenkapälle fon ju fröiere Deelläitenge fon dän Johanniteroarden in Boukeläsk is uut dät 13. Jierhunnert un is ju eenige fon disse Oard. Aal do uur fräiske Kommenden fon dän Oarden sunt in ju Reformation unnergeen, un do Bauwierke fernäild wuuden. So stoalt ju dän Hl. Antonius wäide Kapälle in Klaasterbusk n kultuurhistorisk Kleenood deer. Ju is nit bloot dät ooldste katoolske Goddeshuus in ju Meente, man uk dät ooldste Bauwierk in dät ganse Seelterlound. In dät Jier 2005 wuude ju apweendich restaurierd.
Skäddel is dät Säntrum fon ju seelterfräiske Sproake, deer is dät Seelterfräiske Kulturhuus tou fienden in dan oolde Boanhoaf. Dät Kultuurhuus wäd benutsed as Fereensheem fon dän Seelter Buund un et rakt deer n Radiostudio fon ju Ems-Vechte-Welle foar ju Seelter Seendenge ap dän regionoale Seender. In Skäddel rakt et uk noch ju Galeriehollounderwiendmäälne fon 1870 mäd n Heimatmuseum un Woainremise. In dät Täärp sunt buutendät ferskeedene Bautoankmoale. Fääre rakt et dät Natuurtoankmoal 'Loanghoarster Iesk' un ju grootste Roukekolonie fon Düütsklound.
In Seelterlound befint sik uk die Seender DHO38 fon ju Düütske Marine. Ju Marinefunksteede is dät hoochste begungbere Bauwierk in West-Europa (man bloot foar Suldoate). Ju oachte 354,8 Meter hooge rood-wiet Maäste sunt bit tou ne Fierte fon moor as 20 Kilometer tou sjoon. Ju fuchtige Foanboudem häd bie ju Woal uum ne Steede tou waälen n wichtigen Faktor weesen. Ju Marinefunksteede bleeuw loange Tied uut militariske Gruunden n wieten Fläk ap do Koarten. Wieren do Seelter 1973 noch bliede weese, dät jo ne deer plaande Bombenousmietsteede ferhinnerje kuuden, stuuns hääbe do Nood uur ju Stroalengsbelastenge.
Sport un Fräitied
thumb|Ju Woaterskianloage ap dän Idasee Dät Fräitiedanbod in Seelterlound is gans riek. Mädnunner rakt et 27 Sport- un Skutsbuunde un tjo Karnevalbuunde in ju Meente. Et rakt 13 Sportsteeden, tjo Tennisanloagen un two Tennishallen, fjauer Sporthallen un tjo Riedhallen. Deertou kumt een Skaterboan un een Indoor- un een Outdoor Kartboan, ju der in dät Täärp Roomelse ansiedeld sunt. Swimsport- un Boademuugelkhaide rakt et in dät Fräitiedboad fon Roomelse, as uk in ju "Hollener See". In dät Täärp Strukelje befint sik n "Paddel un Pedal"-Station as Anloopsteede foar dät Flitsepee- un Woaterwonderjen. In Seedelsbierich is ne multiple Buutensportanloage (Basketball unsofääre), as uk n Beachvolleyballfäild un ne Skaterboan.
Kultuurelle Fereene
thumb|Ju Johanniterkapälle in Boukeläsk Kultuurelle Fereene in dät Seelterlound sunt:
Schinnen
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Schinnen is ne Meente in ju Provints Limbuurich in do Niederlounde. Schinnen is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 24,13 km² un deer woonje 13.504 Moanskene (2012).
Seelterlound
Seelter Läid
In Seelterlound kon bie ferskeedene Feranstaltengen dät Seelter Läid fon Pestoor Schulte spield wäide.
Wirtskup un Infrastruktuur
thumb|right|300px|Mechaniske Eedgreeuweräi in n Wäästfoan, 1982.
Eedgreeuwen
In dät Seelterlound wäd däälich noch Eed greeuwen. In dän Wäästfoan wäide alle Jiere sowät 400.000 Kubikmeter Eed uut dän Boudem hoald.
Ferkier
Do Buundessträiten 72, 401 un 438 ferbienden Seelterlound mäd do Autoboanen. Truch Seelterlound fiert ju Iesenboansträkke Wäästersteede/Ocholt–Seedelsbierich fon dän Oamsloundske Iesenboan. Disse Sträkke wäd siet loange Tied bloot noch bruukt foar Göiderferkier, un dät rakt noch Museumsüüge.
Ap dät suudelk oungränsende Kustenkanoal wäd Binnenskipfoart twiske ju Oamse un ju Hunte bedrieuwen. An dän Kustenkanoal wäd stuuns ju sonaamde c-Port apgjucht, n Industriepark un Hoawen foar ju Region Ooldenbuurger Munsterlound.
Bildenge
Dät Seelterlound ferföiget uur fjauer Grundskoulen in Strukelje, Roomelse, Skäddel un Seedelsbierich. Dät Skoulsäntrum Seelterlound mäd Haudskoule un Realskoule befint sik in Roomelse. Ap dän Ploats fon dät Skoulsäntrum Seelterlound befint sik dät Laurentius-Siemer-Gymnasium.
Sjuch uk
18 px Portoal:Seelterlound
Hoamp
Die Hoamp (Cannabis sativa L., dt. Hanf) is een fon do ooldste Kulturplonten fon de Waareld, ju der bruukt wuude foar Bienden, Ieten un as Ruuskstof. In China wuude hie al foar ap minste 10.000 Jiere bruukt.
Sliedrecht
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Sliedrecht is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Sliedrecht is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 14,00 km² un deer woonje 24.050 Moanskene (2012).
Forsite
thumb|Forseti truch Carl Emil Doepler (1824-1905). Forseti is aan heedenske God foar dät Gjucht. Sien Noome kon uursät wäide as "Die Foarsitter".
Sint-Michielsgestel
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Sint-Michielsgestel is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Sint-Michielsgestel is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 59,89 km² un deer woonje 28.135 Moanskene (2012).
Forsite
Hie is maast bekoand as Fosite, die God fon do Fräisen. Ätter ferskeedene Legenden skäl ap Helgolound een Hillichdum fon him weesen, ne Wälle weer me swicht bie et Woater hoaljen. Helgolound hiete in allere Tiede Forsitelound, naamd ätter dän God. Dät Hillichdum skäl die Missionoar Liudger stukken moaked hääbe.
Nässjö
mini|200px|Nässjö Nässjö lait in Sweeden, in ju Provins Jönköpings län. Deer woonje sowät 14.439 Moanskene (2010).
Heilbronn
Heilbronn is ne Stääd in dät düütske Buundeslound Baden-Würtembierich. Ju Stääd häd 121.613 Ienwoonere (2010). Heilbronn is siet 1970 ne düütske Groβstadt.
Buutenäidsk Lieuwend
Buutenäidsk Lieuwend is Lieuwend dät nit fon ju Planet Äide is. Dät is nit bekoand, af dät ainewaine buutenäidsk Lieuwend rakt. Dät rakt naan Bewies, dät et existiert, man et wäd ounnuumen, dät n grooten Prozentsats fon do Ljuude deeran leeuwe.
Do maaste Wietenskuppere leeuwe, dät, wan buutenäidsk Lieuwend existiert, sien Evolution an ferskeedene Steeden in dät Al passierd is. Uur leeuwe, dät dät Lieuwend begon ap ne litje Taal fon Planeten un sik ätter uur Planeten fersprat häd. Me skäl deerbie oawers betoanke, dät dät in ju Waareldruumte twiske do Planeten döödelke Stroalenge as UV rakt. Daach änthaalt ju Ruumte twiske do Stierne in Stoafwulken al touhoopestoalde Molekülen do der as Bausteene foar dät Lieuwend tjoonje konnen.