cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Falklound-Ailounde
Fergeenhaid
Port-Louis wuude al in 1766 oun Spanien uurroat. In 1811 stoalde Spanien dän Unnerhoold fon ju Kolonie ien, fertichtede oaber nit ap ju Souveränität uur do Ailounde. Sänt düsse Tied sunt do Falkloundailounde striedich Territorium, tou Begin twiske dät Fereende Köönichriek un Spanien, ätters - un dät bit däälich - twiske dät Fereende Köönichriek un Argentinien. In 1820 wuude die Ailoundkoppel fon Argentinien physisk in Besit nuumen.
Dät Fereende Köönichriek begruundet sien Ounspröäke mäd ne Marine-Statsjoonierenge in 1833. In 1837 wuude ne Kolonioal-Ferwaltenge iengjucht.
In dän Eerste Waareldkriech skaach twiske düütske Krüüsere un aan uurlaine britiske Flottenferbeend ju Seeslacht bie do Falklound-Ailounde. Dät düütske Aast-Asien-Geschwader unner Vize-Admiroal Maximilian Graf von Spee wüül in dän Atlantik in ju Gjuchte fon Düütsklound truchbreeke un wuude ap n 8. Dezember 1914 fon do Briten unner Vize-Admiroal Sir Frederik Doveton Sturdee bienaist heel un aal fernäild.
thumb|left|200px|Argentinsken Suldoaten-Säärkhoaf ap [[Aastfalklound (2008)]] Ju militäriske Besättenge fon do Ailounde truch Argentinien ap dän 2. April 1982 feruurseekede dän Falklound-Kriech: Dät Fereende Köönichriek oanterde un loundede soogen Wieke leeter mäd sien Troppen ap do Ailounde. Ätter kuute, man blouderge Kampe kuuden do britiske Troppen Argentinien ap n 14. Juni 1982 tou't Apreeken twinge. Sowät 900 Suldoaten fällen, deer wieren 649 Argentiniere bie.
Aaltouhoope kostede die Falkloundkriech moor as duusend Ljuude dät Lieuwend. Sänt düssen Kriech sunt ne grattere Toal fon Suldoaten ap do Ailounde unnerbroacht. In 2005 wieren dät noch sun 1700 Mon. In't lääste Jiertjaand hiede sik die smoorjende Twist in ju meene Weerniemenge äntspond, man sänt deer sowät 60 Milliarden Barrel Oulje fermouded wäide, hääbe sik masse latien-amerikoanske Regierengen ap ju argentinske Siede sloain. Ju politiske Fierenge fon Argentinien fernäierd älk Jier dän argentinske Ounspröäk ap do Ailounde, so uk ju fröiere Präsidentinne Cristina Fernández de Kirchner.
In'n Touhoopehong mäd dän Territorioal-Twist mäd Argentinien heelt ju Regierenge fon do Falklound-Ailounde wuude ap dän tjaande un alfte Meerte 2013 een Foulks-Oustämmenge truchfierd ju uur dän politiske Stoatus fon do Ailounde äntskeede skuul. 99,8 Prosänt fon do Ienwoonere wüülen britisk blieuwe, bloot tjo oankelde Ljuude wieren deer juun. Dät Stäm-Gjucht hieden 1672 Ljuude, ju Bedeeligenge liech bie sowät 92 Prosänt. Ju argentinske Präsidentinne hiede oaber al in't Foaren kweeden, dät ju dät nit ounnieme wüül, wät deer uut kumt. Ätters beteekende ju dät Referendum as "Parodie". Do Briten moakeden bekoand, dät jo deer aal foar dwo wüülen, uum do Ailounde tou ferdäägenjen.
Dierte un Plonten
thumb|right|200px|[[Fäls-Pinguine (Eudyptes chrysocome) ap Saunders Island]] Ap do Falklound-Ailounde rakt dät fon Natuur uut neen Boome, uk wan n poor fon Moanskene ounplonted wuuden sunt (foar'aaln Näddelboome). Ju natüürelke Flora fon do Ailounde bestoant foar groote Deele uut ferskeedene Oarde fon Gäärse un Klieuwer.
Fonsäärm hääbe Moanskene uur Lound-Suugedierte ienfierd, tou n Biespil Skäipe, Katte, Rotten un dän Argentinske Kamp-Foaks (Lycalopex griseus).
See-Suugedierte rakt dät noch moor: Määnenrubben (Otaria flavescens), Suudamerikoanske Seeboaren (Arctocephalus australis) un Suudelke See-Elefanten (Mirounga leonina) fiende sik deer as Fertreedere fon do Rubben, Woale rakt dät uk ferskeedene uum do Ailounde tou.
Ap do Falklound-Ailounde rakt dät ferskeedene Oarde fon Pinguine, dän Swot-Oogenbruun-Albatross (Thalassarche melanophris), dän Falklound-Pieper (Cistothorus platensis), dän Falklound-Karakara (Phalcoboenus australis) un dän Tuuster-Karakara (Caracara plancus)
Ferbiendengen ätter buute
Amtelke Siede fon ju Falklound-Regierenge
Ilm-Kreis (Loundkring)
Ilm-Kreis is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Thüringen.
Liyon
Liyon (arpitoansk; frantsöösken Noome: Lyon) is ne Stääd in dät Suudaaste fon Frankriek.
Kurfürst
mini|hochkant=1.4|Do soogen Kurfürste wääle [[Hienerk VII. (HRR)|Hienerk fon Luxemburg tou Köönich. Links do 3 gäistelke, gjuchts do 4 waareldske Kurfürste. Teekenge uum 1340.]]
N Kurfürst (latiensk princeps elector imperii of elector) waas aan fon do eerste soogen, leeter njuugen ranghoochste Fürste fon dät Hälge Roomske Riek, do der siet dät 13. Jierhunnert dät alleenige Gjucht tou dän Woal fon dän roomsk-düütsken Köönich toustuud. Mäd dissen Köönichstittel waas traditionell dän Anspruch ap ju Kröönenge toun roomsk-düütsken Kaiser truch dän Poapst ferbuunen.
Ju Beteekenge Kurfürst gungt ap dät middelhoochdüütske Woud kur of kure foar Köär tourääch, wier uk dät näihoochdüütske küren uut äntsteen is.
Chibcha-Sproaken
thumb|right|300px|Koarte Do Chibcha-Sproaken sunt een Sproakfamilie in Middel- un Suud-Amerikoa un heert tou do Sproaken fon do Indioanere.
Do Chibcha-Sproaken sunt een Familie fon ienheemske indioanske Sproaken fon Kolumbien un Middel-Amerikoa. Die Noome lat sik ou fon een uutstuurwene Sproake mäd Noome Chibcha of Muisca, ju fon do Ienwoonere ap'e Naite fon ju Stääd Bogotá bit tou ju Tied fon ju Äntdäkkenge boald wuude. Düsse Sproake stoorf gau uut, ätterdät ap dän in't 18. Jierhunnert dät Bruuken fon ienheemske Sproaken ferbeeden wuude. Man däälich wäd fermouded, dät ju genetiske un linguistiske Oustommenge fon do Chibcha fuul moor in Costa Rica un Panama tou fienden is, wier uk ju grootste Toal un Fuulfoold oun Chibcha-Sproaken tou fienden is, deerbie uk do bee noch maast-boalde: Ngäbere, ju Sproake fon do Guaymí un Kuna.
Hollenbround
thumb|right|300px| Huus fon Heinrich Kramer, die ätters Buurmäster fon Roomelse waas, uum 1915. Bääte is n Hoskemoaker bie ju Oarbaid. Hollenbround (düütsk: Hollenbrand) is ne Buurskup fon Roomelse.
Loage
Dät läit wäästelk Roomelse un Hollen un gränset wäästelk aan dän Wäästfoan. Suudelk fon Hollenbround lait Bäätholt.
Raake
thumb|right|350px| Raake, bääte is die Roomelster Säärketouden tou sjoo, Bielde Dr. Botke 1931 is n Gestrich in ju Roomelster Buurskup Roomelse-Wääst. Där stounde moan n poar Huuse.
Loage
Raake lait suudelk fon ju Loangholter Sträite, aastelk fon Idafeen, un noud-wäästelk fon Hoogebierich. Truch Raake gungt paralell tou ju Langholter Sträite die Raakewäi, die n gouden Kilometer loang is.
An dän Raakewäi lait n Baggersee fon so'n 6 Hektoar, die oawers nit foar dan Främdenverkier nutsed wäid.
Filsum
Filsum is ne Meente in ju Samtmeente Jümme in dän Loundkring Lier un Sit fon ju Samtmeente. Tou ju Meente Filsum heere do Buurskuppe Ammersum, Brückenfehn, Busboomsfehn, Lammertsfehn un Stallbrüggerfeld.
Ieuwenske ju Meente Filsum heere ju Meenten Tjootern un Nortmoor siet ju Gebietsreform 1973 tou ju Samtmeente Jümme.
Truch Filsum fljoot ju Jümme.
Loage
Filsum lait noud-wäästelk Tjootern un aaastelk Lier un Nortmoor.
1666
14. -- 15. -- 16. -- 17. Jierhunnert -- 18. -- 19. -- 20.
Jiere: 1663 - 1664 - 1665 - 1666 - 1667 - 1668 - 1669 -
Pelikoane
Do Pelikoane sunt een Familie blw. aan Sleek fon do Fuugele (Tou ju Familie heert bloot aan rezenten Sleek). Die Sleek fon do Pelikane deelt sik in oachte ferskeedene Oarde, do in unnerskeedelke Waarelddeele tou fienden sunt.
Peking
Peking of Beijing is ne Stääd in dät Noudaaste fon dän Foulksrepublik China.
Persisk
Persisk (پارسی) is ne Iranisk Sproake mäd sowät 110 Millione Baalere, foarallen in Iroan, Afghanistan un Tadschikistan.
Adam Tooze
Adam Tooze (bädden in 1967) is aan britisken Historiker.
Hollenerfoan
thumb|right|300px| Hollenerfoan, 1931, Bielde: Dr. Botke thumb|right|300px| Dät lääsde Eepene Huus fon Mareike Deddens thumb|right|300px|Do Soundhövele fon Hollebierich, Bielde Dr. Botke, 1931 thumb|right|300px| Die Hollener See, bääte Hollebierich
Loage
Ju Buurskup lait suudelk Roomelse-Aast, aastelk Hollen un noudelk Loanghoarst. Aastelk fon Hollenerfoan lait die Aastfoan. Die Skeed twiske Hollenerfoan un Roomelse-Aast is uungefäär bie dän Koppelwai (Koppelweg).
Truch Hollenerfoan gungt ju Ostermoorsträite, ju fon Näiwal uur Loanghoarst, Hollenerfoan un Roomelse-Aast bit tou Baalenje fiert.
Geskichte
In dät lääsde Haaldeel fon dät 18. Jierhunndert is ju Foankolonie Hollenerfoan truch Familien uut Hollen besiedet wuuden. N poar historieske Iendreege uur dän Begin fon ju Kolonialisierung stounde in do Roomelster Säärkebouke. Dät sünt do eersten Iendreege uut Hollenerfoan:
Dät lääsde Eepen Huus fon Seelterlound fon Mareike Deddens uut ju Tied uum dät Jier 1800 stuud in Hollenerfoan. Dät is in do Jiere 1952-1954 oubreeken un in dät Museumstäärp in Kloppenbuurich wier apbaud.
Skoule
Hollenerfoan hiede siet 1818 ne oaine katoolske Skoule mäd aan Klasse un eerste 25 Sköilere. 1882 wuud deer ne näie Skoule, uk wier mäd aan  Klasse,  baud. Ju kostede 2.284,41 Mark, wierfon die Stoat 900 Mark betoalt häd. 1909/10 wuud deer ne grattere Skoule mäd aan Klasse baud. Ju kostede 16.875 Mark, wierfon die Stoat 9.000 Mark betoalt häd. 1946 wuud ne twadde Klaase anbaud foar 34.500 DM. Ju Skoule wuud ap n 1.8.1967 sleeten.
Dät Gebäude wuud ferkooped un stound deer däälich noch.
Do Koastere fon ju Skoule wieren:
Laitenge:
2. Koaster:
6. Januoar
Die säkste Januoar is die säkste Dai fon dän gregorioansken Kalänner, deer blieuwe also noch 359 (in Skaltjiere 360) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. Ap dän säksten Januoar wäd die Träi-Köänje-Dai fierd, uk bekoand as "Epiphanias" of "Ferskienenge fon dän Heere".
Foarfaale
thumb|right|300px|Krounenge fon Harald II. (Deerstaalenge ap dän [[Täppich fon Bayeux]]
thumb|right|150px|Axel Oxenstierna thumb|right|150px|Ju [[Stephanskroune]]
Tou Waareld keemen
thumb|150px|[[Jeanne d'Arc, * 1412]] thumb|right|150px|[[Melchior von Diepenbrock, * 1798]] thumb|right|150px|[[Christo Botew, * 1848]] thumb|right|150px|[[Sophie-Carmen Eckhardt-Gramatté, * 1899]] thumb|right|150px|[[Kim Dae-jung, * 1925]] thumb|right|150px|[[Margrete Auken, * 1945]] thumb|right|150px|[[Judith Rakers, *1976]]
Stuurwen
thumb|right|150px|[[Alessandro de’ Medici, † 1537]] thumb|right|150px|[[Gregor Mendel, † 1884]] thumb|right|150px|[[Lina Abarbanell, † 1963]]
Hoogebierich
thumb|right|250px| Hoogebierich, gjuchts Foanplakken, Bielde P. Kramer, 1969 is n Gestrich in ju Roomelster Buurskup Roomelse-Wääst.
Loage
Hoogebierich lait wäästelk Roomelse, noudelk fon Hollenbround un suudelk fon ju Loangholter Sträite. Ju Sträite Hoogebierich (Hoheberg) gungt fon ju Loangholter Sträite bit tou dän Moorgoudsdom. Wäästelk fon Hoogebierich lait die Wäästfoan.
Lieste fon Stääde un Täärpe in Meuse
In dät frantsööske Departement Meuse (departement 55) sunt 500 Meenten (communes). Ju Lieste:
Grenoble
Grenoble is ne Stääd in dät Suudaasten fon Frankriek.
Lieste fon Stääde un Täärpe in Meuse
A
Abainville - Abaucourt-Hautecourt - Aincreville - Amanty - Ambly-sur-Meuse - Amel-sur-l'Étang - Ancemont - Ancerville - Andernay - Apremont-la-Forêt - Arrancy-sur-Crusne - Aubréville - Aulnois-en-Perthois - Autrécourt-sur-Aire - Autréville-Saint-Lambert - Avillers-Sainte-Croix - Avioth - Avocourt - Azannes-et-Soumazannes
B
Baâlon - Badonvilliers-Gérauvilliers - Bannoncourt - Bantheville - Bar-le-Duc (Meuse} - Baudignécourt - Baudonvilliers - Baudrémont - Baulny - Bazeilles-sur-Othain - Bazincourt-sur-Saulx - Beauclair - Beaufort-en-Argonne - Beaulieu-en-Argonne - Beaumont-en-Verdunois - Beausite - Behonne - Belleray - Belleville-sur-Meuse - Belrain - Belrupt-en-Verdunois - Beney-en-Woëvre - Béthelainville - Béthincourt - Beurey-sur-Saulx - Bezonvaux - Biencourt-sur-Orge - Billy-sous-Mangiennes - Bislée - Blanzée - Boinville-en-Woëvre - Boncourt-sur-Meuse - Bonnet - Bonzée - Le Bouchon-sur-Saulx - Bouconville-sur-Madt - Bouligny - Bouquemont - Boureuilles - Bovée-sur-Barboure - Boviolles - Brabant-en-Argonne - Brabant-le-Roi - Brabant-sur-Meuse - Brandeville - Braquis - Bras-sur-Meuse - Brauvilliers - Bréhéville - Breux - Brieulles-sur-Meuse - Brillon-en-Barrois - Brixey-aux-Chanoines - Brizeaux - Brocourt-en-Argonne - Brouennes - Broussey-en-Blois - Broussey-Raulecourt - Bure - Burey-en-Vaux - Burey-la-Côte - Buxières-sous-les-Côtes - Buzy-Darmont
C
Cesse - Chaillon - Chalaines - Champneuville - Champougny - Chanteraine - Chardogne - Charny-sur-Meuse - Charpentry - Chassey-Beaupré - Châtillon-sous-les-Côtes - Chattancourt - Chaumont-devant-Damvillers - Chaumont-sur-Aire - Chauvency-le-Château - Chauvency-Saint-Hubert - Chauvoncourt - Les Hauts-de-Chée - Cheppy - Chonville-Malaumont - Cierges-sous-Montfaucon - le Claon - Clermont-en-Argonne - Cléry-le-Grand - Cléry-le-Petit - Combles-en-Barrois - Combres-sous-les-Côtes - Commercy - Consenvoye - Contrisson - Courcelles-en-Barrois - Courcelles-sur-Aire - Courouvre - Cousances-les-Forges - Cousances-lès-Triconville - Couvertpuis - Couvonges - Cuisy - Cumières-le-Mort-Homme - Cunel
D
Dagonville - Dainville-Bertheléville - Damloup - Dammarie-sur-Saulx - Damvillers - Dannevoux - Delouze-Rosières - Delut - Demange-aux-Eaux - Dieppe-sous-Douaumont - Dieue-sur-Meuse - Dombasle-en-Argonne - Dombras - Dommartin-la-Montagne - Dommary-Baroncourt - Dompcevrin - Dompierre-aux-Bois - Domremy-la-Canne - Doncourt-aux-Templiers - Douaumont - Doulcon - Dugny-sur-Meuse - Dun-sur-Meuse - Duzey
E
Écouviez - Écurey-en-Verdunois - Eix - Les Éparges - Épiez-sur-Meuse - Épinonville - Érize-la-Brûlée - Érize-la-Petite - Érize-Saint-Dizier - Erneville-aux-Bois - Esnes-en-Argonne - Étain - Éton - Étraye - Euville - Èvres
F
Fains-Véel - Flassigny - Fleury-devant-Douaumont - Foameix-Ornel - Fontaines-Saint-Clair - Forges-sur-Meuse - Foucaucourt-sur-Thabas - Fouchères-aux-Bois - Frémeréville-sous-les-Côtes - Fresnes-au-Mont - Fresnes-en-Woëvre - Froidos - Fromeréville-les-Vallons - Fromezey - Futeau
G
Génicourt-sur-Meuse - Gercourt-et-Drillancourt - Géry - Gesnes-en-Argonne - Geville - Gimécourt - Gincrey - Girauvoisin - Givrauval - Gondrecourt-le-Château - Gouraincourt - Goussaincourt - Gremilly - Grimaucourt-en-Woëvre - Grimaucourt-près-Sampigny - Guerpont - Gussainville
H
Haironville - Halles-sous-les-Côtes - Han-lès-Juvigny - Hannonville-sous-les-Côtes - Han-sur-Meuse - Harville - Haudainville - Haudiomont - Haumont-près-Samogneux - Les Hauts-de-Chée - Heippes - Hennemont - Herbeuville - Herméville-en-Woëvre - Heudicourt-sous-les-Côtes - Hévilliers - Horville-en-Ornois - Houdelaincourt
I
Inor - Ippécourt - Iré-le-Sec - Les Islettes
J
Jametz - Jonville-en-Woëvre - Jouy-en-Argonne - Julvécourt - Juvigny-en-Perthois - Juvigny-sur-Loison
Nortmoor
Nortmoor is ne Meente in ju Samtmeente Jümme in dän Loundkring Lier. Sit fon ju Samtmeente is Filsum.
Lieste fon Stääde un Täärpe in Meuse
K
Kœur-la-Grande - Kœur-la-Petite
Nortmoor
Ieuwenske ju Meente Nortmoor heere do Meenten Tjootern un Filsum siet ju Gebietsreform 1973 tou ju Samtmeente Jümme.
Lieste fon Stääde un Täärpe in Meuse
L
Labeuville - Lachalade - Lachaussée - Lacroix-sur-Meuse - Lahaymeix - Lahayville - Laheycourt - Laimont - Lamorville - Lamouilly - Landrecourt-Lempire - Laneuville-au-Rupt - Laneuville-sur-Meuse - Lanhères - Latour-en-Woëvre - Lavallée - Lavincourt - Lavoye - Lemmes - Lérouville - Levoncourt - Lignières-sur-Aire - Ligny-en-Barrois - Liny-devant-Dun - Lion-devant-Dun - Lisle-en-Barrois - Lisle-en-Rigault - Lissey - Loisey-Culey - Loison - Longeaux - Longchamps-sur-Aire - Longeville-en-Barrois - Loupmont - Louppy-le-Château - Louppy-sur-Loison - Louvemont-Côte-du-Poivre - Luzy-Saint-Martin
Nortmoor
Truch Nortmoor fljoot ju Jümme.
Lieste fon Stääde un Täärpe in Meuse
M
Maizeray - Maizey - Malancourt - Mandres-en-Barrois - Mangiennes - Manheulles - Marchéville-en-Woëvre - Marre - Marson-sur-Barboure - Martincourt-sur-Meuse - Marville - Maucourt-sur-Orne - Maulan - Mauvages - Maxey-sur-Vaise - Mécrin - Méligny-le-Grand - Méligny-le-Petit - Menaucourt - Ménil-aux-Bois - Ménil-la-Horgne - Ménil-sur-Saulx - Merles-sur-Loison - Milly-sur-Bradon - Mogeville - Mognéville - Moirey-Flabas-Crépion - Montblainville - Montbras - Mont-devant-Sassey - Montfaucon-d'Argonne - Les Monthairons - Montiers-sur-Saulx - Montigny-devant-Sassey - Montigny-lès-Vaucouleurs - Montmédy - Montplonne - Montsec - Montzéville - Moranville - Morgemoulin - Morley - Mouilly - Moulainville - Moulins-Saint-Hubert - Moulotte - Mouzay - Murvaux - Muzeray
Nortmoor
Loage
Nortmoor lait aastelk Lier un wäästelk Filsum.
Lieste fon Stääde un Täärpe in Meuse
N
Naives-en-Blois - Naives-Rosières - Naix-aux-Forges - Nançois-le-Grand - Nançois-sur-Ornain - Nant-le-Grand - Nant-le-Petit - Nantillois - Nantois - Nepvant - Nettancourt - Le Neufour - Neuville-en-Verdunois - Neuville-lès-Vaucouleurs - Neuville-sur-Ornain - Neuvilly-en-Argonne - Nicey-sur-Aire - Nixéville-Blercourt - Nonsard-Lamarche - Nouillonpont - Noyers-Auzécourt - Nubécourt
Giotto di Bondone
Giotto di Bondone (kuut Giotto naamd; bädden in 1266 in Vespignano tichte bie Florenz; stuurwen ap dän 8. Januoar 1337 in Florenz) waas aan italieensken Moaler, die as wichtigen Foarlooper fon ju Renaissance jält. Hie is besunners foar sien Fräsken bekoand, un deerfoar, dät hie dän byzantienske Ienfloud nit moor so oane hiede, as t.B. noch sin Leermääster Cenni di Peppo ("Cimabue").
Lieste fon Stääde un Täärpe in Meuse
O
Olizy-sur-Chiers - Val-d'Ornain - Ornes - Osches - Ourches-sur-Meuse
P
Pagny-la-Blanche-Côte - Pagny-sur-Meuse - Pareid - Parfondrupt - Les Paroches - Peuvillers - Pierrefitte-sur-Aire - Pillon - Pintheville - Pont-sur-Meuse - Pouilly-sur-Meuse - Pretz-en-Argonne
Q
Quincy-Landzécourt
R
Rambluzin-et-Benoite-Vaux - Rambucourt - Rancourt-sur-Ornain - Ranzières - Rarécourt - Récicourt - Récourt-le-Creux - Reffroy - Regnéville-sur-Meuse - Rembercourt-Sommaisne - Remennecourt - Remoiville - Resson - Revigny-sur-Ornain - Réville-aux-Bois - Riaville - Ribeaucourt - Richecourt - Rigny-la-Salle - Rigny-Saint-Martin - Robert-Espagne - Les Roises - Romagne-sous-les-Côtes - Romagne-sous-Montfaucon - Ronvaux - Raival - Rouvres-en-Woëvre - Rouvrois-sur-Meuse - Rouvrois-sur-Othain - Rumont - Rupt-aux-Nonains - Rupt-devant-Saint-Mihiel - Rupt-en-Woëvre - Rupt-sur-Othain
S
Saint-Amand-sur-Ornain - Saint-André-en-Barrois - Saint-Aubin-sur-Aire - Saint-Germain-sur-Meuse - Saint-Hilaire-en-Woëvre - Saint-Jean-lès-Buzy - Saint-Joire - Saint-Julien-sous-les-Côtes - Saint-Laurent-sur-Othain - Saint-Maurice-sous-les-Côtes - Saint-Mihiel - Saint-Pierrevillers - Saint-Remy-la-Calonne - Salmagne - Sampigny - Samogneux - Sassey-sur-Meuse - Saudrupt - Saulmory-et-Villefranche - Saulvaux - Saulx-lès-Champlon - Sauvigny - Sauvoy - Savonnières-devant-Bar - Savonnières-en-Perthois - Seigneulles - Senon - Senoncourt-les-Maujouy - Septsarges - Sepvigny - Seuil-d'Argonne - Seuzey - Silmont - Sivry-la-Perche - Sivry-sur-Meuse - Sommedieue - Sommeilles - Sommelonne - Sorbey - Sorcy-Saint-Martin - Les Souhesmes-Rampont - Souilly - Spincourt - Stainville - Stenay
T
Taillancourt - Tannois - Thierville-sur-Meuse - Thillombois - Thillot - Thonne-la-Long - Thonne-le-Thil - Thonne-les-Près - Thonnelle - Tilly-sur-Meuse - Trémont-sur-Saulx - Trésauvaux - Tréveray - Cousances-lès-Triconville - Les Trois-Domaines - Tronville-en-Barrois - Troussey - Troyon
Parallaxe
mini|300px|right|Ne fereenfachede Deerstaalenge fon ju Parallaxe fon n Objekt foar ne wiedloftige Bäätergruunde truch ne perspektiviske Ferskuuwenge. Wan fon "Standort A" betrachted, lät dät Objekt foar dät blaue Fjauerkaant tou lääsen. Wan ju Sicht ap "Standort B" annerd wäd, sjucht dät uut as wan dät Objekt foar dät roode Fjauerkaant lait. Ju Parallaxe is ne Ferskuuwenge in dän skienboare Position fon n Objekt bieloangs two unnerskeedelke Sichtlienjen betrachted, un wäd truch dän Houk twiske disse bee Lienjen meeten. Ju bilget ne Mäite foar dän Oustand fon dät teekende Objekt.
Lieste fon Stääde un Täärpe in Meuse
V
Vacherauville - Vadelaincourt - Vadonville - Val-d'Ornain - Varennes-en-Argonne - Varnéville - Valbois - Vassincourt - Vaubecourt - Vaucouleurs - Vaudeville-le-Haut - Vaudoncourt - Vauquois - Vaux-devant-Damloup - Vaux-lès-Palameix - Vavincourt - Velaines - Velosnes - Verdun - Verneuil-Grand - Verneuil-Petit - Véry - Vigneulles-lès-Hattonchâtel - Vigneul-sous-Montmédy - Vignot - Villécloye - Ville-devant-Belrain - Ville-devant-Chaumont - Ville-en-Woëvre - Villeroy-sur-Méholle - Villers-aux-Vents - Villers-devant-Dun - Villers-le-Sec - Villers-lès-Mangiennes - Villers-sous-Pareid - Villers-sur-Meuse - Ville-sur-Cousances - Ville-sur-Saulx - Villotte-devant-Louppy - Villotte-sur-Aire - Vilosnes-Haraumont - Vittarville - Void-Vacon - Vouthon-Bas - Vouthon-Haut
W
Waly - Warcq - Watronville - Wavrille - Willeroncourt - Wiseppe - Woël - Woimbey
X
Xivray-et-Marvoisin
1603
14. -- 15. -- 16. -- 17. Jierhunnert -- 18. -- 19. -- 20.
Jiere: 1600 - 1601 - 1602 - 1603 - 1604 - 1605 - 1606 -
Jerichower Land (Loundkring)
Jerichower Land is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Saksen-Anhalt.
Giacomo Puccini
thumb|right|200px|Giacomo Puccini, Photo fon [[1908]] Giacomo Antonio Domenico Michele Secondo Maria Puccini (* 22. Dezember 1858 in Lucca; † 29. November 1924 in Brussel) waas aan italieensken Komponist fon dät Fin de Siècle.
Oaje
Ju Oaje is ju linke Siepe fon ju Seelter Äi un heert deermäd tou dät Äiesystem fon ju Oamse. Ju fljut truch do Meenten Spahnharrenstätte, Böärger, Bräddenbierich, Ästerweede, Hilkenbrouk un Näiskäddel.
Wälle (Uursproang)
Ju Oaje äntspringt wät suudelk fon dät Natuurskutsgebiet „Buppeloop fon ju Oaje“ ap dät Gebiet fon ju oamseloundske Meente Spahnharrenstätte.
Touflusse
Suudelk fon ju Humlingmeente Ästerweede fljut ju Loorper Beeke in de Oaje.
Muude
Ju Oaje lapt eenige Meetere suudel fon dät Kustenkanoal in Näiskäddel mäd ju Marka touhoope un bildet ju Seelter Äi.
Energienutsenge
In dät19. un 20. Jierhunnert wuud ju Kroasje fon dät fljootende Woater fon ju Oaje truch moorere Määlnen nutsed, as t. B. truch ju nit moor bestoundende Walkemäälne in Böärger.
Tourismus
Dät Gebiet fon ju Oaje is fon n „wooken“ Tourismus liekteekend. In ju Määrk Böärger fiert n Deel fon dän Hummelsken Pilgerwai an dät Ouger fon ju Oaje foarbie.
Barbuda
thumb|right|250px|Oolde Koarte fon Barbuda (1813) Barbuda is een Ailound fon do Litje Antillen in ju Karibik. Dät heert as Dependency tou dän Stoat Antigua un Barbuda. Barbuda lait sowät 40 km noudelk fon dät grattere Ailound Antigua. Dät häd hoast sowät 500 Ienwoonere (Stound 2018).
Geskichte
Dät roate al in't äddere 17. Jierhunnert Fersäike truch Änglound un Frankriek, dät Ailound tou besiedeljen, man dät slumpede nit. Tou läip waas ju Fersuurgenge mäd Woater, bietou koomen dät uungoadelke Klima un ju Betruuenge truch do Kariben. Eerste in 1666 kuuden do Ängloundere een fääste Kolonie gruundje. Do eerste Siedlere wieren do Bruure Christopher un John Codrington, ätter do ju Haudstääd fon dät Ailound benaamd is. Do Codringtons wieren in Foulge uk Sukker-Plonter ap Antigua, un loange Tied ju bestimmende Sibskup ap Barbuda.
Uum 1800 wuude dät Suudspit fon dät Ailound mäd aan Martello-Touden, aan britisken Fäästengstyp, seekerd, ju Ruine stoant bit däälich.
Dät tän besiedelde Ailound mäd bloot n poor Täärpe hiede in 2011 sowät 1600 Ienwoonere.
In do äddere Mäidenuuren fon dän 6. September 2017 look die Hurrikan Irma in ju hoochste Kategorie 5 mäd sowät 300 km/h seküür uur Barbuda un fernäilde grääsich fuul. Do 1800 Ienwoonere wuuden ätter dän Stoarm twoangswiese ätter Antigua evakuierd, dät roate Begjuchte uut dän Häärst 2017, dät ju Zivilisation ap dät Ailound uutläsked waas. Man bit tou do meene Köäre ap dän 21. Meerte 2018 sunt wier sowät 500 Bewoonere in hiere oolde Huuse ap Barbuda touräächkeemen. Uum bie ju Köär deelnieme tou konnen, moasten jo mäd Feer, Fiskerboot of Fljooger ätter Antigua wai.
Karlsruhe (Loundkring)
Karlsruhe is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Baden-Würtembierich.
2. Februoar
Die twäide Februoar is die 33. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 332 (of in Skaltjiere 333) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. Uumdät die twäide Februoar (in ju Wäästsäärke) die fjautichste Dai fon ju Wienoachtstied is, wäd ap düssen Dai Ljoachtmisse fierd.
1907
Stuurwen
7. September - René François Armand Sully-Prudhomme, frantsöösken Dichter, (bädden in 1839)
Knülke
thumb|250px| Ju Wiendmäälne toun Holt soagjen fon Heinrich Janßen in de Knülke, uum 1955 Knülke (Skillup) is ne litje Buurskup fon Skäddel.
Loage
Ju Knülke lait aastelk Skäddel, twiske dät Täärp Skäddel un Loanghoarst. Deer stounde man n poor Huuse.
Geskichte
In de Knülke stuud ne Wiendmäälne fon Heinrich Janßen uut do 1920er-Jiere toun Holt soagjen. Ju is ätter 1955 oubreeken und truch n Elektromotor ärsät wuuden. Ap ju Steede stoant nu n Woonhuus.
Ap de Knülke wuude fröier dät Paaskefjuur oubaadend.
Skäddeler Määlnefereen
thumb|120px|Ju Määlne mäd Määlnemuseum Die Skäddeler Määlnefereen is n Heematfereen, die sik foar allen uum ju Ärhooldenge fon ju Skäddeler Wiendmäälne un dät Skäddeler Määlnemuseum kummert. Do organisierje uk älke twäiden Sundai do eepene Deege bie ju Wiendmäälne. Foarsitter fon dän Fereen is Werner Ubbens.
Gambe
thumb|200px|right|Links een [[Cello, gjuchts een Gambe]] Gambe (fon italieensk: Viola da Gamba, "Beenfjoole", düütsk: "Gambe" / "Kniegeige" / "Schoßgeige") is aan touhoopefoatjenden Begriep fon een Foamielje fon Striek-Instrumänte, ju tou ju sälge Tied äntsteen is as ju Fjoolen-Foamielje (Fjoole, Broatske, Cello un Kontrabass). Uk bie do Gamben rakt dät unnerskeedelke Grööten, do in een unnerskeedelke Toonruumte spiedelje. Man as die Noome kwäd, wuden jo aal mäd do Beene heelden.
Sranan Tongo
Sranan (uk Surinamisk, Taki-taki, Surinaams of Sranan Tongo, «ju surinamiske Sproake») is ne Sproake, ju der as Muursproake boald wäd fon 120 000 Moanskene in dät suudamerikoanske Lound Suriname. Dät is ne Kreolesproake mäd Elemente uut foarallen Niederloundsk, Ängelsk, Portugiesisk un ferskeedene zentroal- un wäästafrikoanske Sproaken, oawers dät rakt uk Elemente uut dät Spoanske, Frantsööske, Hindi, Javanesiske, Chinesiske un ferskeedene indiske Sproaken.
Lucht
miniatur|Lucht Lucht is die foar dät moanskelke Ooge sichtboare Deel fon ju elektromagnetiske Stroalenge. In dät Elektromagnetiske Spektrum uumfoatet die Beräk fon dät Lucht Woogenloangten fon sowät 380 nm bit 780 nm. Dit äntspräkt Frequenzen fon sowät 789 THz bit 384 THz. N nau Skeed lät sik nit ounreeke, deer ju Ämpfiendelkhaid fon dät Ooge an do Woarniemengsskeede nit abrupt, man bie litjen ounimt. Do an dät sichtboare Lucht angränsjende Beräkke fon ju Infrarood- (Woogenlaangten twiske 780 nm un 1 mm) un Ultravioletstroalenge (Woogenlaangten twiske 10 nm un 380 nm) wäide oafte ieuwenfals as Lucht beteekend.
Sranan Tongo
Wäkke Woude
Düütsklound - doysrikondre Huund - dagu Kat - puspusi Moundai - munde njuugen - neygi soogen - seybi Sproake - tongo Woudebouk - wortubuku
Menaam
Menaam is n Täärp in ju niederloundske Meente Menameradiel mäd ungefäär 2.470 Ienwoonere (2004). Ätter Dronryp is Menaam dät twäidgrootste Täärp fon ju Meente.
Sranan Tongo
Wi Tata (Uus Foar)
Wi Tata na hemel, joe nem moe de santa ! Joe kondre moe kom ! Joe wani moe go doro na grontapo so leki na hemel ! Gi wi tidei da njanjam vo wi ! Gi wi pardon vo dem ogri, di wi doe, so leki wi toe de gi pardon na dem soema, disi doe wi ogri ! No meki wi kom na ini tesi ! Ma poeloe wi na da ogriwan ! Bikasi ala kondre da vo joe en ala tranga nanga glori da vo joe, teego. Amen.
Chichén Itzá
Ju oolde Stäädmidde wäd fon toalrieke monumentoale Bauwierke iennuumen, do n religiösen un politisken Bäätergruund hieden. Besunners bekoand is monken do Bauwierke Kukulcán sien Pyramide, een groote Stappen-Pyramide, ju goud ärheelden un deelwiese uk wier ap Steede broacht is.
Hollener See
thumb|right|250px| Ju Hollener See, bääte do Boome fon dän Hollebierich Ju Hollener See is n Meer, dät aastelk fon ju Buurskup Hollen un aastelk fon ju Seelter Äi lait. Ju See is nit mäd ju Äi ferbuunen. Ju See lait in dät Gestrich Hollebierich fon Hollenerfoan. Uum dän See uumetou sünt fuul Boome un Buske fon dän Hollebierich.
Dät fröiere Baggermeer häd däälich n litjen Strand un Gäärsfäildere foar do Boadegaste An de See stoant ne Grillhutte un n Kiosk mäd n Eetcafee. Noudelk ieuwenske de See lait n oarich grooten Tältploats. Suumerdais sunt deer oafte Gruppen un Skoulklassen ant tältjen. Der is uk n grooten Parkploats.
Woaterräddengtjoonst moaket dän Deutschen Lebens-Rettungs-Gesellschaft (DLRG) (nit dät heele Jier).
Skäddeler Määlnemuseum
thumb|120px|Ju Määlne mäd Määlnemuseum thumb|120px|Blick in dät Määlnemuseum Dät Skäddeler Määlnemuseum (düütsk: Scharreler Mühlenmuseum) is n Heematmuseum, dät in ju Skäddeler Wiendmäälne iengjucht is. Deer sunt oolde Buurenreewen uutstoald un deer wäd ju Geskichte fon ju Skäddeler Määlne wiesd. Geläägentlik sunt hier uk Uutstaalengen mäd Bielden fon ienheemske Kunstlere tou sjoon.
Tou dät Museum heert ne Woainremise mäd oolde Woaine un ne oolde Täärskmaskine mäd Dieselandrieuw. Ieuwenske dät Museum stoant dät Museumscafe. Die oolde Skäddeler Boanhoaf ieuwenske dät Museum is Haltestation fon ju Museumsiersenboan Ammerlound-Bäärsel-Seelterlound (MABS).
Dät Museum is eepen älken twäiden Sundai fon Moai bit Oktober. Dät wäd organisierd fon dän Skäddeler Määlnefereen. Foarsitter fon dän Fereen is Werner Ubbens.
Photon
thumb|Two [[Elektrone steete sik fonunner ou truch Uutwikselenge fon n Photon]] Photone (φοτος, photos = Lucht) ("Luchtdeele") sunt n Ferskienengsfoarm fon elektromagnetiske Stroalenge. Ouhongich fon ju ferwoande Meetapstaalenge wol Stroalenge (n Foarm fon Energie) sik foardwo as Woogen of as n Stroom fon massenloose litje Deele, do Photone. Do wäide bietiede antjut mäd dät Symbol γ (ju trääde Griechiske Bouksteeuwe gamma).
4. Februoar
Die fjoode Februoar is die 35. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 330 (in Skaltjiere 331) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou.
Vakuum
thumb|Glääsklokke mäd Kolwen-Vakuumpumpe foar Skoulfersäike Vakuum (plural Vakua) is in ju Physik ju Ouweesenhaid fon Materie. Tou dät Moakjen fon Vakuum is foarallen wichtich, Gas uut dät Volumen wächtouhoaljen. Is die ferblieuwende Gasdruk man n Bitje minner as dän atmosphäriske Druk, dan spräkt me korrekterwiese nit von n Vakuum, man fon ferminnerden of reduzierden Druk of n Unnerdruk.
1337
Foarfaale
miniatur|left|Bouk-Skilleroatsje in do Chroniques fon dän Geskichtsskrieuwer [[Jean Froissart tou ju Slacht fon Cadzand]]
1622
14. -- 15. -- 16. -- 17. Jierhunnert -- 18. -- 19. -- 20.
Jiere: 1619 - 1620 - 1621 - 1622 - 1623 - 1624 - 1625 -
5. Februoar
Die füüfte Februoar is die 36. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 329 (of in Skaltjiere 330) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou.
Kassel (Loundkring)
Kassel is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Hessen.
Chan Santa Cruz
Chan Santa Cruz (Mayathan „Littik Hillich Kjuus“), Xbáalam Nah Kampokolche Chàan Santa Cruz of Noh Kàah Chàan Santa Cruz Báalam Nah Kampokolche („Groote Steede fon dät litje Hillige Kjuus un Huus fon dän Jaguar“) waas dät politiske un religiöse Zentrum fon dän glieknoomigen Maya-Stoat ap dät Hoolichailound Yucatán in dän Kasten-Kriech fon 1847 bit 1901, däälich lait die Beriek in dän Buundesstoat Quintana Roo. Do Ljuude junner hieden aan synkretistisken Gloowe, also een Miskenge uut kristelke un heedenske Elemente, dän Kult fon dät baalende Kjuus.
Ju Siedelenge Chan Santa Cruz äntstuude fon 1850 oun uum aan Cenote tou, ieuwenske dän sik Báalam Nah („Huus fon dän Jaguar“), die Tämpel fon dät Baalende Kjuus, befoont. Dät uunouhongige Maya-Stoatsrebät diende sik uut fon Tulúm in't Noude bit Bacalar (in 1858 truch do Maya ärooberd) in't Suude oun'e Skeed tou dät domoalige Britisk-Honduras un hiede sowät 30.000 Ienwoonere, un aal bloot Maya. Ju Haudstääd hiede uum 1860 sowät 300 Huuse mäd 2000 bit 7000 Ienwoonere. Do Bewoonere fon Chan Santa Cruz, besunners do Kriegere, druugen ju Beteekenge Cruzoob („Kjuuslere“, uk wäil Cruzob of in moderne Mayathan-Skrieuwwiese Kruso’ob).
1266
Foarfaale
miniatur|links|Ju Krounenge fon Koarl fon Anjou
Chan Santa Cruz
Bupperste gäistelke un militäriske Autorität in Chan Santa Cruz waas die Höider fon dät Kjuus (Nojoch Tatich, „Grooten Heere“). Ätter dän synkretistisken kristelk-heedensken Misk-Gloowe, die junner häärskede, kreech die Nojoch Tatich sien Befeele fon God truch dät Orakel fon't Baalende Kjuus. Do bee bekoandste Tatich wiere Venancio Puc (1858-1864) un Crescencio Poot (1875-1885), wier do Wiete Nood un do Maya Oachtenge foar hieden.
Chan Santa Cruz unnerheelt mäd Grootbritannien uur Britisk-Honduras Honnelsbeluukengen (Holt juun Woapen), man do Beluukengen wuuden fon britiske Siede in 1893 ienstoald. Ju Befoulkenge fon dän Stoat Chan Santa Cruz geen truch do Kriech-Ienwierkungen fon sowät 35.000 uum 1850 ap sowät 10.000 Moanskene in't Jier 1900 tourääch.
Two Oungriepe fon mexikoanske Troppen 1851 un 1860 ap Chan Santa Cruz wuuden touräächsloain. Eerste in 1901 slumpede dät Generoal Ignacio Bravo, ju toufoarne fon do Cruzoob ferlätte Stääd Chan Santa Cruz ien tou niemen. Striedere uut Chan Santa Cruz kuuden sik in litje Täärpe in do Holtbuske, biespilswiese in X-Cacal Guardia, ferstopje.
Ju Maya-Stääd wuude dän Äidboudem gliek moaked un an hiere Steede ju Stääd Santa Cruz de Bravo baud (benaamd ätter dän Generoal Bravo, die uur do Maya wunnen hiede). Ju näie Stääd tjoonde as Militär-Garnison un Regierengs-Sit fon ju Militär-Ferwaltenge fon dät näi bieldede Territorium Quintana Roo. Buutloundske Konzerne kreegen Ferlof, Holt un Kautschuk tou winnen.
Ätterdät Porfirio Díaz ousoaged waas, wuude die Gouverneur Generoal Bravo ouberuupen un die Ferwaltengssit ätter Payo Obispo (däälich Chetumal) ferlaid. Do roowede Lounderäie fon Chan Santa Cruz wuuden in do twintiger Jiere do Maya as ''Ejidos tourääch uurdrain. Ju fröiere Maya-Haudstääd wuude oaber nit moor bruukt un ferfäl. Een Pokken-Epidemie fierde in düsse Tied tou näie läipe Befoulkengs-Ferljusse monken do Maya.
Eerste in do 1930er Jiere wuude ju Steede as Säntrum fon dän Holt- un Kautschuk-Honnel näi besiedeld un hat sänt 1932 Felipe Carrillo Puerto, benaamd ätter dän glieknoomigen sozialistisken Gouverneur fon Yucatán ätter ju mexikoanske Revolutsjoon. Dät is wäil, uumdät do näie Moacht-Hääbere domoals do buutloundske Konzerne ferbooden, fääre Holt un Kautschuk tou winnen, sodät deer bloot noch Ljuude, do in ju Region woonden, Ferlof tou hieden.
Do uurs wuudene politiske un sozio-ökonomiske Bedingengen moakeden in 1935 aan Free-Ferdraach twiske do ferblieuwene Cruzoob mäd ju mexikoanske Regierenge muugelk, wieroane do Cruzoob ju mexikoanske Heerskup anärkoanden.
Luud ju Foulkställenge fon 2000 is Felipe Carrillo Puerto mäd 77,75 % ju Meente in Quintana Roo, wier die grootste Befoulkengsdeel Mayathan boalt (dät is ju oolde Maya-Sproake).
Wiener Secession
thumb|right|250px|Uutstaalengs-Huus fon ju Wiener Secession Ju Wiener Secession is een Fereenigenge fon bieldende Kunstlere in ju aastriekiske Stääd Wien uut ju Tied fon dät Fin de siècle, also uum ju Jierhunnerdweende fon't 19. tou dät 20. Jierhunnert. Deerfon oulat wäd uk ju Wiener Variante fon dän Juugendstil as Secessionsstil of Wiener Juugenstil beteekend.
Ju Wiener Secession wuude ap dän 3. April 1897 fon Gustav Klimt, Koloman Moser, Josef Hoffmann, Joseph Maria Olbrich, Max Kurzweil, Josef Engelhart, Ernst Stöhr, Wilhelm List un uur Kunstlere as Oukleeuwenge (Secession) fon dät Wiener Kunstlerhuus gruunded, uumdät do Kunstlere dän Konservativismus un dän historistisken Kunstbegriep fon dät Kunstlerhuus nit deelden.
Do Kunstlere fon ju Wiener Secession hieden een oain Uutstaalengshuus.
Ap dän 14. Juni 1905 tried Gustav Klimt touhoope mäd uurswäkke (biespilswiese Koloman Moser un Carl Moll) wier uut ju Secession uut, uumdät dät Meenengs-Ferskeedenhaide roat häd.
Moorkultuur Roomelse
thumb|right|300px|Kantoor Moorkultuur Roomelse thumb|right|300px|Eedwierk Moorkultuur Roomelse thumb|right|300px|Uutfluchsboan "Seelter Foonkieker" Dät Eedwierk Moorkultuur Roomelse (düütsk: Torfwerk Moorkultur Ramsloh W. Koch) is aan fon do ooldsten Eedwierke in ju Meente Seelterlound. Die Bedrieuw wuud 1920 gruundet. Do bedrieuwe uk ju Uutfluchsboan Seelter Foonkieker.
Themse
Do Römer in ju Region bauden ap dät Noudouger fon ju Themse bie London een Haudquartier. Jo naamden ju Siedelenge Londinium. Truch ju goude Loage, kuude ju Siedelenge uutwoakse tou ju Stääd Londen.
Clemens August I. fon Bayern
mini|Clemens August mäd aal Teekene fon sien gäistelke un waareldlike Heerskup
Clemens August fon Bayern (Brüssel, 16. August 1700 - Ehrenbreitstein, 6 Februoar 1761) waas Suun fon Maximilian II Emanuel fon Bayern un Theresia Sobieska fon Polen. Infoulge fon dän spoaniske Äärwfoulgekriech roakede sien Familie fersprat un bleeuw hie bit in 1715 in Huusarrest in Wien. Truch sin Oom Joseph Clemens von Bayern (1671-1723) wuud hie Fürstbiskop fon Regensbuurich un leeter Ärtsbiskop fon Köln un deertruch Kurfürst. Hie waas deertou Biskop fon Munster, Ossenbrääch, Paderborn un Hildesheim un Grootmäster fon dän Düütske Oarden.
In 1742 krounde hie sin Bruur Karel Albrecht in Frankfurt tou Kaiser. Clemens August foarderde do Kunste un liet do Kastäile Augustusbuurich un Falkenlust in Brühl (Rhienlound) baue un uk ju Sänt-Michaelissäärke in München en fonsälwen dät Kastäil Clemenswerth bie Suugel, wier hie sik wät Stuures ap Seeltersk foarbaale liet.
Geoffrey Chaucer
thumb|Geoffrey Chaucer thumb|right|200px|Een Bielde fon Chaucer as Pilger, äntsteen sowät tjoon Jiere ätter sin Dood in een Hondskrift fon sien Wierk "Canterbury-Tales". Geoffrey Chaucer (bädden uum 1343, weerskienelk in London; stuurwen weerskienelk ap dän 25. Oktober 1400 in London) waas aan ängelsken Dichter. In een Tied, as in Änglound Latiensk, Frantsöösk af Anglonormannisk skrieuwen wude, skreeuw hie, as dät Foulk boalde: Hie skreeuw ap Middel-Ängelsk. Hie orientierde sik an ju Frantsööske un Italieenske Literatuur, wier hie uk wät fon uursätte. Dät bekoandste Wierk fon Geoffrey Chaucer sunt do Canterbury Tales (Canterbury-Tälstere). Dät sunt ferskeedene Tälstere, deelwiese snurrich, deelwiese iedenst, do in ju Roome-Honnelenge foated sunt, dät Pilgere ap dän Wai ätter Canterbury sunt, un älken moal wät fertält.
Joseph Mallord William Turner
thumb|right|250px|Sälwen-Oubieldenge fon uum 1799 Joseph Mallord William Turner RA (* 23. April 1775 in London; † 19. Dezember 1851 in Chelsea, London) waas aan ängelsken Moaler, Aquarellist un Teekner. Hie jält as die betjuudenste Kunstler fon Änglound in ju Tied fon ju Romantik.
Loundskupsbielden un Seestukke wieren sien ljoofste Themen, dät Ljoacht un ju Atmosphäre goolt deerbie sien besunner Interesse. Uumdät sien Deerstaalengswiese so fier geen, dät hie nit moor aaltied niep ätter ju Natuur moalde, un uumdät hie dät Ljooacht un ju Klöär fon Sunne, Fjuur un Woater in heel näie Wiese tou dät wichtichste Thema fon sien Bielden moakede, hiede hie grooten Ienfloud ap do Impressionisten. Turner waas aan Kunstler, die gau oarbaidede un baldoarich fuul kloor kreech. Die grootste Deel fon sien uutstoalde Skilleroatsjen is in do Londoner Museen un in uur Museen fon ju ängelske Sproak-Ruumte tou sjoon.
Libaneesisk-Amerikoanske Universität
Ju Libaneesisk-Amerikoanske Universität (LAU; Arabisk: الجامعة اللبنانية الأمريكية; Ängelsk: Lebanese American University; Düütsk: Libanesisch-Amerikanische Universität) is een Universität in dän Libanon. Ju wuude 1924 in Beirut gruunded (Beirut Church and Girls’ School).
Ju LAU häd aaltouhoope 4.680 Studente in Beirut un 3.848 in Byblos.
Seelterfräisk Kultuurhuus
thumb|right|220px| Dät Seelterfräiske Kultuurhuus in dän oolde Skäddeler Boanhoaf Dät Seelterfräiske Kultuurhuus is dät Fereensheem fon dän seelter Heematfereen Seelter Buund. Dät is iengjucht in dän oolde Boanhof fon Skäddel, ju die Heematfereen kooped häd. Dät rakt deer n Radiostudio fon ju Ems-Vechte-Welle foar ju Seelter Seendenge ap dän regionoale Seender un deer wäide do Seeltersk-Kurse fon dän Seelter Buund ouheelden. Älken 1. Sundai in ne Moune is deer die Seelterfräiske Stammtisch mäd Adelheid Pörschke.
Deer is uk ju Haltestation fon ju Museumsiersenboan Ammerlound-Seelterlound MAS.
Foangoud Seedelsbierich
thumb|right|260px|Dät Foangoud, 1922
Dät Foangoud Seedelsbierich, düütsk: Moorgut Sedelsberg, is n oolden loundwirtskaftelken Grootbedrieuw in ju Seedelsbierger Buurskup Hällene. Dät lait in dät Noud-Wääste fon Hällene. Dät Foangoud wuud 1912 truch Hermann Meyer gruunded un waas ungefäär 1.000 Hektoar groot. Deer waas n Loundwirtskaft mäd Molkbäiste un Oksen und deer wuud uk Eed oubaud. In 1920 hieden do al n "Lanz"-Träkker mäd gans breede Joole, wiermäd die dan nit ap ju wäite Foangruunde wächsakje kuud.
Foanlieke
Tichte bie Seelterlound, bie Burloage in ju Ästerweeder Douse is in dät Eedoubaugebiet fon dät Foangoud Seedelsbierich ap n 27. Februoar 1939 truch dän Eedgreeuwer Heinrich Breer ne Foanlieke fon n jungen Wänt fuunen wuuden. Ju Lieke fon "Burli" waas al fon 2005-2009 in dät Foan- un Feenmuseum Elisabethfeen uutstoald un is nu bie ju "Universitätsklinik Hamburg-Eppendorf" truch moderne Methoden unnersoacht wuuden. Die Wänt was twiske 12 und 14 Jiere oold un is twiske do Jiere 1046 un 1164 stuurwen. Ju Skelett-Lieke wäd nu in dät "Landesmuseum für Natur und Mensch" in Ooldenbuurich uutstoald un kumt in August 2012 wier tourääch ätter dät Foan- un Feenmuseum in Elisabethfeen.
Reichenau GR
thumb|right|300px|Ju Rhien-Brääch un dät Slot Reichenau Reichenau is een Täärp in'e Meente Tamins, ap'e Naite fon ju Stääd Chur in dän Swaitser Kanton Graubünden. Reichenau lait juust deer, wier Faander-Rhien un Bääter-Rhien touhoopefljoote un dän Rhien bilgje.
Noomens-Gliekhaid un wier dät fon häär kumt
Uk wan Reichenau in Graubünden NIT ferwikseld wäide skäl mäd dät Ailound Reichenau in dän Bodensee, rakt dät daach aan Touhoopehong: Dät Klaaster Reichenau ap dät Bodensee-Ailound hiede deer buppe in Graubünden al ädder Besittengen. Deeruum is dät Täärp ätter dät Bodensee-Ailound benaamt, uk wan deer al in'e Luchtlinie bolde hunnert Kilomeetere twiske sunt.
Basseterre
thumb|right|250px|Glap ap ju Stääd thumb|right|250px|In ju Stääd thumb|right|250px|Een Säärke Basseterre (frantsöösk foar "Unnerlound") is ju Haudstääd fon ju Ailound-Föderatsjoon St. Kitts un Nevis in do Litje Antillen. Basseterre lait oun ju suudelke Kuste fon dät Ailound St. Kitts.
Geskichte
Basseterre wuude fon frantsööske Kolonisten unner ju Fierenge fon Pierre Belain d’Esnambuc uum 1627 gruunded. Ju Stääd waas ju eerste fääste frantsööske Kolonie in ju Karibik. As in't Jier 1639 Phillippe de Longvilliers de Poincy die Frantsööske Gouverneur fon St. Kitts wuude, wonnelde sik ju Stääd tou een groote, ärfoulchrieke Hoawenstääd, ju dän Honnel un ju Kolonisierenge fon ju aastelke Karibik bestimde. De Poincy moakede Basseterre dan gau tou ju Haudstääd fon aal do Frantsööske Kolonien in do Wäästindiske Ailounde, uk Gouadaloupe un Martinique. Dät bleeuw so bit tou sin Dood in 1660, ätters waas ju Betjuudenge wier wät litjer. In 1727 wuude dät tou ju Haudstääd fon dät Ailound St. Kitts moaked.
Leeter wuuden do Frantsoosen ferdrieuwen un do Briten uurnoomen ju Kontrolle.
Uk wan ju Stääd unner Kolonioalkriege un Natuurkatastrophen tou lieden hiede, rakt dät noch fuul goud apsteede broachte oolde Bauwierke uut ju Kolonioal-Tied. Däälich lieuwje moor as aan Fjoodendeel fon ju Befoulkenge fon dän heelen Stoat, sowät 13000 Ienwoonere, in ju Haudstääd (Stound: 2009). In ju Stääd of tichtebie rakt dät twäin Lufthoawen un wäkke Sukker-Raffinerien.
Gloowe
Ju Betjuudendste Religion in ju Stääd is dät Kristendum, dät hier in ferskeedene Konfessionen fertreeden is. Ju grootste Konfession sunt in Basseterre do Anglikoanere, wät fon ju britiske Kolonisierenge häär kumt. Man dät rakt uk uurswäkke, t.B. Katoolske un Methodisten.
Deer wäd uk fuul afro-kristelken Synkretismus bedrieuwen.
Betjuudende Säärken-Bauwierke fon Basseterre sunt ju Anglikoanske Sänt-Georgs-Säärke (ängelsk: St. George's Anglican Church) fon 1844 un ju katoolske Konkathedroale fon dän uunbefläkkeden Äntfangst (ängelsk: Basseterre Co-Cathedral of Immaculate Conception) fon 1927/1928.
Sport
Die Foutbaal-Fereen Garden Hotspurs FC kumt uut ju Stääd.
Kelheim (Loundkring)
Kelheim is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Bayern.
Antoine de Saint-Exupéry
thumb|250px|Antoine de Saint-Exupéry uut 1942 thumb|right|170px|Monument ap Korsika Antoine Marie Roger Vicomte de Saint-Exupéry [] (kuut Antoine de Saint-Exupéry * 29. Juni 1900 in Lyon; † 31. Juli 1944 tichte bie ju Île de Riou bie Marseille) waas n frantsöösken Skriftstaaler un Fljooger.
Käädenreaktsjoon
As Käädenreaktsjoon beteekent me aan physikoalsken Prosäss, bie dän aan Atomkääden truch Touhoopesteeten mäd uurs n Atomkääden of Deeltje in sin Toustound of sien Touhoopesättenge uurs wäd. Oafter wäide do elastiske Steete fon Käädene nit deertou reekend, uumdät sik deerbie bloot do Impulse fon do bee Steet-Partnere uurje, toumäts uk nit do uunelastiske Steete, bie do uk noch aan fon do Steet-Partnere in aan Anräägeden Toustound fersät wäd. Bie do uurige Faale - do Käädenreaktsjoonen in dän wuddelken Sin fon dät Woud - uurje sik do Käädene truch Oureeken of Apniemen fon Deeltjene in hiere Touhoopesättenge. Ju Toal fon aal do Nukleonen, do deer sunt, blift aaltied, as ju is; in do maaste bekiekede faale uk ju Toal fon do Näitronen un do Protonen je foar sik.
Nit tou do Käädenreaktsjoonen tält die Radioaktive Ferfaal, uumdät hier ju Kääden-Uumewonnelenge spontoan skjucht, also naan Steet tou Uurseeke häd. Uurs as düsse "natüürelke Radioaktivität" wäd ju as Foulge fon wäkke Käädenreaktsjoonen aptreedende Radioaktivität uk as kunstelke Radioaktivität beteekend.
Mäd ju Ärfoarskenge fon Käädenreaktsjoonen befoatje sik foaraaln ju Käädenphysik ju ju Deeltjephysik. Een wichtige Rulle spielje Käädenreaktsjoonen bie ju Äntstoundenge fon do Nuklide, kiek bie Astrophysik, Kosmochemie. Anweendengen rakt dät biespilswiese in ju Energietechnik (kiek bie Käädenreaktor, Fusionsreaktor) un ju Medizintechnik (Häärstaalenge fon Radionuklide foar Nukleoarmedizin un Stroalentherapie).
Truch ju Impuls-Ärhooldenge un Energie-Ärhooldenge rakt dät bie do Käädenreaktsjoonen bestimde Beskeedengen (kiek bie Kinematik). Uk uurswäkke Ärhooldengsgrööten as ju Baryonentoal spielje een Rulle.
Barbados
Barbados [baʁˈbaːdɔs] is aan Ailound-Stoat in dän Atlantik un heert tou do Litje Antillen. Barbados lait noudaastelk fon Venezuela in ju Karibik un wäd geografisk tou Middel-Amerikoa täld. Ju fröiere britiske Kolonie is sänt 1966 fon't britiske Köönichriek uunouhongich, man daach as Commonwealth Realm souveränen Lid-Stoat fon dän Commonwealth of Nations un mäd ju britiske Kroune in Personoal-Union ferbuunen. Ju Amtssproake is Ängelsk, man do maaste Ienwoonere baale alledeege Bajan, een ängelsk basierde Kreol-Sproake.
Barbados waas aleer fon tropisken Rienwoold bedäkt, man däälich sunt deer bloot noch litje Stukke fon uurich, uumdät fuul deerfon tou Baulound, foaraaln Sukkerroor-Plontengen kultivierd wuuden is.