cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Polyphylie
Juu Polyphylie is juu Oainskup fon n Taxon, dät dät uut phylogenetisk nit naier früünde Taxa bestoant. Wan me Fuugele un Suugedierte touhoope in een Taxon ienoardend, dan is dät toun Biespil polyphyletisk. Doo hääbe innerdoat een gemeensoame Stamoard, man juu is nit bloot juu Stamoard fon doo two Taxa, man uk juu Stamoard fon fuul moor Taxa. Monophyletisk waas dät Taxon bloot, wan me aal doo Taxa roane däd, doo fon disse Stamoard oustamme. Polyphyletiske Taxa sunt inne Phylogenetiske Systematik ferkierd. Deer wäide bloot monophyletiske Taxa anärkoand.
Amerikoa
Amerikoa is n Waarelddeel, die normoal apdeeld wäd in twäin litjere Waarelddeele: Noudamerikoa un Suudamerikoa, die smälle Middeldeel hat Middel-Amerikoa. Mongs, wan me fon Amerikoa baalt, sunt uk doo Fereende Stoaten fon Amerikoa, meend.
Australien
Die Begriep Australien beteekend...
Eepen Huus
285px|thumb|right|N gratter eepen Huus fon Eende 17.Jh., fröier bie Hollen(Bielde uum 1890) 285px|thumb|right|N litjer eepen Huus (Bielde uum 1890) thumb|right|285px|Eepen Huus mäd Noomen fon do Paate. thumb|right|285px|Twäärstruchsnit fon dät Eepene Huus. Dät Eepene Huus waas die oolde seelter Huustyp un wude deeruum uk Oold Seelter Huus naamd. Deerbie woonden do Ljuude touhoope mäd do Bäiste in aan Ruum, wan jo uk toun Släipen un Spinnen un sowät apaate Ruume hieden. Die grattere Typ hied al uum 1890 steenene Muuren, man do litjere wieren Fäkwierkhuuse, jo hieden somäd kloamde Woogen uut Fäkwierk, apfäld mäd Leem un Sträi. Dät hied Ferbiende mäd Onkerboolken.
Geskichte
''“Toufoarne hieden se as do oolde Seelterljuude wierene, aal een Soart Huuse. Man ätter dän groote Bround, die in t Jier [18]eenuntwintich fuul Huuse in Skäddel in Ääske broachte, do hääbe se sik gans ferbaud. Un fuul hääbe deerätter hiere Huuse ap n uur Wiese baud, wierfon ätters de Rääde weese skäl. Toueerst wo wie do oolde Huuse beskrieuwe, do uk wäil eepene Huuse heete.”'' Minssen, M3:121S (1846).
2010
18. -- 19. -- 20. -- 21. Jierhunnert -- 22. -- 23. -- 24.
Haßberge (Loundkring)
Haßberge is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Bayern.
Eepen Huus
Geskichte
Bit in do 1930er Jiere mout et do fuul roat hääbe, man dan baadende dät oafte, as mie fertäald wuude. Toulääst waas bloot dät Deddens Huus in Hollenerfoan uut ju Tied uum dät Jier 1800 noch uurich, wät dan in de Jiere 1952-1954 oubreeken wuude un fon dät Museumstäärp in Kloppenbuurich ankooped is. Deer is dät "Saterhaus" in 1955/1956 wier apbaud wuuden.
2010
Jiere: 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 -
Eepen Huus
Geskichte
Bie aan fon sien Besäike in't Seelterlound is die wäästfräiske Botaniker un Koaster Dr. J. Botke in dät Jier 1931 uk bie Maräike Deddens in hiere Eepene Huus in Hollenerfoan weesen. Uur sin Besäik is n litje Bouk "Sealterlân" in ju wäästfräiske Määmetaal fon Dr. Botke ärskienen. In dät Bouk is uk ne flugge Beskrieuwenge fon dät Eepene Huus tou fienden.
2010
Hier sunt Geböärnisse fon 2010, ätter ferscheedene Themen oardend. Moonige sunt in moorere Apsatse tou fienden, wült joo in ferscheedene Kategorie paasje.
Lieste fon Stääde in do Fereende Stoaten
Ju Lieste fon Stääde in do Fereende Stoaten rakt n Uursicht fon do grootste amerikoaniske Stääde.
Eepen Huus
Noomen fon do Paate
Ätter Bröring, Minssen, Ottenjann, Siebs. Bie dän Loangssnit: Bäädsteede pl., Bäistesoole m., Balkgat n., Boolken pl., Boolkholt n., Doarhoake m., Doorangel m., Doorboolke m., Doorsoole m., Dräppel m., Fäk n., Floor m., Flötboolke m., Foutbeen m., Frääst m., Fröst m., Fuurschäddel m., Fuurschöätel m., Grootdoore f., Hänge f., Hannegat n., Hom m., Homstokke pl., Hookoomere f., Huuslatte f., Huusponne f., Jachtbeend n., Klappe f., Klinke f., Kuustaalsboolke m., Lippe f., Muure f., Muurploate f., Oaiegat n., Oatjegat n ., Ploanketoal m., Riem m., Schöätel m., Släägel m., Speerwierk n., Spon n., Sponstok m., Steekbeend n., Stonner m., Sweepe f., Swiepestok m., Toake f., Truchschäärenge f., Uulegat n., Wooge f.
Suudwäästhouke
In dät Gebied wäd aan fon do fjauer groote wäästfräiske Dialekte boald, dät Suudwäästhouksk.
Lieste fon Stääde in do Fereende Stoaten
* Foulkställenge
Eepen Huus
Noomen fon do Paate
Bie dän Twäärssnit: Aploanger m., Bäistesoole m., Balkgat n ., Been m., Boolk(e)gat n., Boolke m., Boolkholt n., Dokken pl., Ferbiend n., Fjauerkaant n., Fleeke pl., Frääst m., Fröst m., Funnemänt n., Fuurschäddeldräppel m., Heede., Hielde f., Hieldeboolke m., Hooneboolke m., Huuslatte f., Ientäil m., Jachtbeend n., Muurploate f., Muurstrang m., Ouker n., Ouse m., Riegen Ponnen pl., Rim n., Siedemuure f., Sim m., Soole m., Speer n., Speerwierk n., Spon n., Sponstok m., Steekbeend n., Stonner m., Sträi, Uutkäbbenge f., Wällernbeen m., Wooge f.
Atmosphäre
Juu Atmosphäre (fon griechisk ἀτμός, atmós „Damp“ un σφαῖρα, sphaira „Kuugel“) is juu Gasloage uum aan Planet tou. Ätter buppen wäd dät Gas dan tänner, bit dät Vakuum fon ju Waareldruumte kumt.
Kloaistreek
thumb|right|250px|Dät Sproakegebied fon dät Kloaifräisk, die Kloaistreek särm is noch wät grooter Die Kloaistreek, fräisk: Klaaistreek, is n Gebied in dän wäästelken Deel fon ju Provinz Fryslân, noud-aastelk, noudelk un wäästelk fon Ljouwert. Die Skeed lait bie de Fryske Marren in dät Suude, uur Ljouwert un Dokkum in dät Noude ätter ju Dokkumer Nije Silen. Die Noome kuumt fon dän Gruund in dät Gebied, die fätte Seekloai.
In dät Gebied wäd aan fon do fjauer groote wäästfräiske Dialekte boald, dät Kloaifräisk (fräisk: Klaaifrysk).
Loundkring Nienburg (Weser)
Die Loundkring Nienburg/Weser is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Nienburg/Weser.
Castricum
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Castricum is ne Meente in ju Provints Noudhollound in do Niederlounde. Castricum is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 59,92 km² un deer woonje 34.660 Moanskene (2012).
Aktions-Potentioal
Een Aktions-Potentioal, uk: elektriske Ärröögenge is een charakteristiske Ouwiekenge fon't Membran-Potential fon een biologiske Sälle fon dät Raue-Potentioal. Wichtich is dät in Näärwen-Sällen, wier een Aktions-Potentioal een Signoal fäärerakt.
Ouloop fon n Aktions-Potentioal
thumb|300px|right
Me unnerskat fjauer Phasen fon een Aktions-Potentioal:
Poagenstoul
Dät Woud Poagenstoul, uk t.B. as "Poggestoul" uutboald, häd unnerskeedelke Betjuudengen:
Aktions-Potentioal
Ouloop fon n Aktions-Potentioal
1. In ju Initiationsphase lööst aan Raits ju Positivierenge fon ju Sponnenge bit toun Dräppel-Potentioal uut, dät foar ju Uutlöösenge fon een Aktions-Potentioal uurwuunen wäide mout. Die positivierjende Raits kon ju sik uutspreedende Potentioal-Annerenge truch een Aktions-Potentioal oun n Noaber-Membran-Ousnied weese, af aan Ionenstroom truch Kanoale, t.B. oun een chemiske Synapse.
2. Ju Depolarisation is die fälle Ounstich fon ju Sponnenge bit in dän positiven Beriek. Dän fäärme gjucht fälle Ousnied beteekend me as "Apstriek", ju Potentioal-Uumekierenge bit tou aan Beriek twiske +20 un +30 mV in't Positive as "Overshoot". Wilst ju Depolarisation annert sik dät Membranpotentioal fon negative bit tou positive Wäide.
3. Die ounsluutende Oufaal in Gjuchte fon dät Raue-Potentioal is ju Repolarisation.
4. Die lääste Ousnied wäd as Hyperpolarisation af as hyperpolarisierjend Ätter-Potentioal beteekend. Junner faalt ju Sponnenge ap aan Wäid fon -90 mV, eer ju sik truch noch een Repolarisation wier ap dät Niveau fon dät Raue-Potentioal ienstaalt. Wilst ju Hyperpolaristion kon de facto neen Aktionspotentioal uutlöösd wäide, wieruut sik uk ju Maximoalfrequenz fon Aktions-Potentioal-Fjuure ärsluute lät. (Een Aktions-Potentioal-Fjuur is ju Foulge fon moorere Aktionspotentioale bääte eenuur.) Deeruum kon sun Aktionspotentioal uk nit räägels loope, sunnern bloot in een Gjuchte: Wan in een Axon een Aktionspotentioal lapt, gungt dät bloot ätter foare, uumdät in dän Ousnied bääte dät momentane Aktions-Potentioal ju Hyperpolarisation is un neen Aktionspotentioal uutlöösd wäide kon. Wan me sik also mäd n Hoomer ap n Finger haut, gungt ju Piene liekuut ätter ju Brainge wai un nit räägels ätter n Finger tourääch, dät waas je uk uunsinnich.
Loundkring Cochem-Zell
Die Loundkring Cochem-Zell is n Loundkring fon Rhienlound-Palts.
Robert Warthmüller
thumb|right|250px|"Die Köönich allerweegense" fon 1886 wiest Friedrich dän Groote bie't inspizierjen fon ju Tuffelke-Aadente. Robert Müller, bekoand as Robert Warthmüller (* 16. Januoar 1859 in Landsberg oun ju Warthe; † 25. Juli 1895 in Berlin) waas n düütsken Historienmoaler in ju leete Romantik. Hie is besunners bekoand foar sien Oubieldengen fon Freerk dän Groote.
Capelle aan den IJssel
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Capelle aan den IJssel is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Capelle is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 15,42 km² un deer woonje 65.356 Moanskene (2012).
Australien (Kontinent)
Die Waarelddeel af Kontinent Australien lait twiske dän Indisken Ozean un dän Pazifiske Ozean. Oafter wäide noch doo litje pazifiske Ailounde, foarallen Näiseelound deertounuumen, dät grattere Gebiet wäd dan as Ozeanien beteekend.
Näiguinea
right|thumb|250px|Koarte fon Näiguinea Näiguinea is n Ailound, dät tou n australisken Kontinent heert, politisk oaber in dät Wääste tou Indonesien heert un in dät Aaste fon n oainen uunouhongigen Stoat (Papua-Näiguinea) bedäkt wäd.
Geskichte
Ätter ju Befräienge fon Indonesien in 1959 beheelten do Niederlounde Wääst-Näiguinea as Kolonie. Noch 1956 wuud die Obano-Apstand deelsloain mäd moor as 100 Doode. Leeter wuud do Papuas Oainständegaid in Foaruutsicht stoald, man unner Druk fon do Fereende Stoate moast dät Lound 1962 uurroat wäide an do Fereende Natione, do dät leeter an Indonesien uurdruugen.
Ätters sunt fuul Indonesier ätter Wääst-Näiguinea keemen. Wäkke Papuas betrachtje do Indonesier as Besättere.
Arsen
thumb|340px|[[Sekundär-Ione-Massen-Spektroskopie (SIMS)|SIMS Massenspektrum fon do Isotope]]
Äid-Atmosphäre
Juu Äid-Atmosphäre is juu Atmosphäre fon juu Äide. Juu wächt so'wät 5,15 · 1018 kg. Dät Gas fon juu Äid-Atmosphäre hat Luft, dät is ne Miskenge uut foarallen Stikstof un Suurstof, man uk uur Stoffe as toun Biespiel Koolestofdioxid.
Arsen
Arsen is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd Symbol As un Atomtaal 33. Dät is bekoand as n hoochgiftich metallisk Element mäd fuul Allotropfoarme; jeel, swot un gries sunt do Faawen, do dät hääbe kon. Arseen un sien Ferbiendengen wäide iensät as Jooddoodere, Insektedoodere un uk in moorere Legierengen as Galliumarsenid.
Höxter (Kring)
Höxter is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Noudrhien-Wäästfoalen.
Chicago
Chicago is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Illinois. Ju Stääd häd 2.695.598 Ienwoonere (2010). Ätter New York City un Los Angeles is Chicago ju träädgrootste Stääd fon do Fereende Stoaten.
Serbisk
Serbisk is ne Suudslawiske Sproake. Juu is täämelk nai früün mäd dät Kroatiske un dät Bosniske.
Madagaskar
Geografie
Madagaskar is dät fjoodgrootste Lound appe Waareld. Fon dät säntroale Deel ätter ju Aastkuuste wai wäd dät Ailound haager (800-1600 m.), un in disse Region sunt ferskeedene Bierge un uk Fulkane so as die Maromokotro (2886 m.). In dät Aasten faalt dät Hoochlound liekdeel un an ju Kuuste wai is dät Lound relativ flak. An ju Aastsiede faalt dät heele Jier fuul Rien, aal do uur Regione hääbe foarallen in Suumerdai fuul Rien.
Skichte
Dät Ailound wuude aleer fon Moanskene uut Suud-Asien besiedeld. In dät 16. Jierhunnert keemen do Portugiesen un Frantsosen an ju Kuuste. Madagaskar wuude 1896 ne frantsööske Kolonie. Touhoope mäd do uur frantsööske Kolonien in Afrikoa kreech Madadagaskar begränsede Autonomie, eerste in dät Jier 1960 wuude Madagaskar dan heel un aal uunouhongich fon Frankriek. thumb|left|180px|Demostration in Antananarivo in Januoar 2009 In 1975 wuude ju Macht truch n Putsch uurnuumen fon dät Militäär. Stoatsboas fon 1975 bit 1993 un fon 1996 bit 2002 tou waas Didier Ratsiraka. Do Präsidäntswoalen 2001 wuuden wonnen truch Oppositionsanfierder Marc Ravalomanana, die in 2002 dät Boantje uurnoom, un bie do Woalen fon 2006 wuude hie noch insen as Präsidänt köärd.
Fon dän 27. Januoar 2009 oun wuude juun ju Regierenge fon Ravalomanana protestiert, uumdät jo aan Kanoal fon dät Fiersjoon sluute wüül, die een Rääde fon dän foarige Präsident Ratsiraka uurdrain hiede. Die Uppermon fon do Protäste waas Andry Rajoelin, die Buurmääster fon Antananarivo, die uk die Oainer fon dän Kanoal waas. Hie ruup een nit-demokroatiske Juunregierenge uut, deer hie die Boas fon waas. Eerste saach dät so uut, as wan dät nit slumpje skuul, ap dän 6. Meerte moaste Rajoelin in ju frantsööske Boskup fluchtje. Man ap dän 10. Meerte uurnoom dät Militär ju Kontrolle un sätte Rajoelin sien Regierenge uurgongswiese an ju Macht. Ätter ju Köär in 2013 wude ap dän 25. Januoar 2014 Hery Rajaonarimampianina die näie Präsidänt fon Madagaskar.
Befoulkenge
Sowät 45 Prosänt fon ju Befoulkenge is kristelk, sowät 5 Prosänt sunt Muslime, die Rest honget traditionelle Religione an. Ju Befoulkenge bestound uut moorere Befoulkengsgruppen mäd ferskeedene stäärke malaiiske un afrikoanske Ienfloude.
Wirtskup
Ju Loundwirtskup lääwert foar dän Eksport Ries, Sukkerroor, Katuun, Koafje, Vanille, Krüüderäi, Sisal, Tebak un Kakao. In dät Wääste wäide Zebubäiste un Skäipe heelden. An Gruundskätte rakt et Chrom, Grafiet, Glimmer, Bauksit un Koole. Uk ju Tekstil-Industrie is wichtich foar dän Eksport. Do grootste Hoawen sunt Toamasina, Mahajanga un Antsiranana.
Dialekte in Fryslân
Ieuwenske ju niederloundske Sproake un ju wäästfräiske Sproake as Standardfräisk wäide in Fryslân ferskeedene Dialekte boald.
Fräiske Dialekte
right|thumb|260px|Do Dialekte fon dät Westerlauwersk Frysk. thumb|260px|Do fräiske Dialekte un ju Antaal Sprekere (in Prozent). Do fjauer groote fräiske Dialekte sunt: Noudhouksk, Kloaifräisk, Wooldfräisk un Suudwäästhouksk. Deer ieuwenske rakt dät noch do litje Dialekte as Skylgersk (Westersk), Aastersk, Hylpersk un Schiermönkoogisk. Düsse Dialekte wäide fon moor as n Haaldeel fon ju Befoulkenge fon Fryslân boald.
Holloundske Dialekte
Midsloundsk is n holloundsken Dialekt fon dän middelsten Deel fon dät wäästfräiske Wäädailound Skylge (düütsk: Terschelling). Dät wäd noch fon so n 600 maast allere Moanskene ap Midden-Skylge boald. Die Dialekt lait tichter bie dät holloundsk-fräiske Stäädfräisk as bie dät Wäästfräiske. Ameloundsk is n holloundsken Dialekt fon dät wäästfräiske Wäädailound Amelound. Dät wäid noch fon sun 1500 maast allere Moanskene (2006) ap Amelound boald. Flieloundsk waas n holloundsken Dialekt, die ap dät wäästfräiske Wäädailound Flielound boald wuude. Die Dialekt is uutstuurwen, ju lääsde Baalerske is in dät Jier 1993 stuurwen ap n Oaler fon 107 Jiere.
Läichsaksiske Dialekte
Stellingwerfsk (Stellingwarfs, uk Oertsjongersk noomd) is n läichsachsisken Dialekt, die der boald wäd in dän grootste Deel fon do Meenten Aast- un Weststellingwerf (touhoope do Stellingwerve), Steenwijkerlound un n litjen anlääsendenden Deel fon Drenthe. Uutnoamen sunt do Täärpe Haulerwijk un Waskemeer (bee Aaststellingwerf), wier Wäästfräisk boald wäd, un dät Gestrich uum dät Täärp Noordwolde tou, wier sik unner Ienfloud fon do Feenkoloniën ne oaine Sproake äntwikkeld häd. Do Stellingwerve sunt n Gebiet in Wäästfräislound wier siet oolden Tieden neen Fräisk boald wäd. Wofuul Stellingwerfsk, Wäästfräisk un Niederloundisk in do bee Meenten boald wäide, is unnersoacht wuuden in n Quick-Scan fon ju Provinz Fryslân in do Jiere 2007 un 2011. Do Resultoate sunt so:
Minner as 5 % fon dät Jungfoulk boald Stellingwerfsk.
Pompstersk is n läichsaksisk-grinslounder Dialekt, die der in dät Täärp Kollumerpomp in de Midde fon ju wäästfräiske Meente Kollumerlound boald wäid. Die Dialekt wäid noch fon sun 200 maast allere Moanskene boald. Ju Taal Boalere wäd oawers minner.
Wäästerkertiersk is n läichsaksisken Dialekt, die fon so'n 800 Moanskene in dän aastelken Deel fon ju fräiske Meente Kollumerlound un so'n 22.000 Moanskene in Deele fon ju Provinz Grins boald wäd.
Bäidenstuun
thumb|250px|Al fon gans litjet an kon n Bäiden two Sproaken leere thumb|250px|Die eerste Bäidenstuun fon [[Skäddel in ne hooltene Baracke bie ju Ticheläi, 1954, bedrieuwen fon ju NSV (National-Sozialistische Volkwohlfahrt, Ortsgruppe Scharel)]] Die Bäidenstuun (dt. Kindergarten) is ju eerste Stappe in dän Unnergjucht. In Seelterlound sunt 5 Bäidenstuune, wier do Bäidene mäd Seeltersk-Unnergjucht truch Fräiwillige fersuurged wäide.
1615
14. -- 15. -- 16. -- 17. Jierhunnert -- 18. -- 19. -- 20.
Jiere: 1612 - 1613 - 1614 - 1615 - 1616 - 1617 - 1618 -
Belgien
Geskichte
Die Nome 'Belgien' kumt fon Gallia Belgica, ne römiske Provinz in dät Noude fon Gallien. Foar ju römiske Invasion in't 1. Jierhunnert f.Chr. woonden do Belgae in disse Region. Do Belgae wieren ferskeedene bestuude uut germaniske un keltiske Befoulkengsgruppen. Do keltiske Gruppen wuuden in dän Loop fonne Tied romanisiert.
Do germaniske frankiske Stomme wuuden in't 5. Jierhunnert touhoopebroacht unner ju Heerskup fon do merowingiske Köönige. In't 8. Jierhunnert wuude dät Köönichriek fon do Franken n Kaiserriek, dät sonaamde Frankiske Riek. 843 wuude truch dän Ferdraach fon Verdun dät Frankiske Riek apdeeld in tjo Stukke, Belgien liech tou disse Tied in't Middelfrankiske Riek un deels in dät Aastfrankiske Riek.
In't Leetmiddeloaler wuuden do flämiske un italieniske Stääden do wichtichste Hondelsregion fon gans Europa. In Flandern waas ju Doukinsdustrie heel groot. Do ferskeedene Gebiete keemen 1477 unner dät Huus Burgund, wät fon do Habsburger äärwet wuude. 1555/56 wuude dät Riek fon do Habsburger apdeeld in n spoansk un n aastrieksk Deel. Do niederloundiske Provinze, wier Belgien tou heerde, koom bie Spanien.
Die Tachentichjierige Kriech (1568–1648) ferdeelde do Niederlounde in do noudelke fereende Provinze un do suudelke Niederlounde. Do suudelke Niederlounde stuuden unner ju spoanske un aastriekske Ferwaltenge. Disse suudelke Niederlounde wieren ju Basis foar dät modärne Belgien.
Delft
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Delft is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Delft is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 24,08 km² un deer woonje 101.007 Moanskene (2017).
Belgien
Geskichte
Belgien wuude 1830 uunouhongelk fon do Niederlounde. Leopold wuude Köönich ap'n 21. Juli 1831. Disse Dai wuude Belgiens nationoale Fierdai.
Geografie
Belgien wäd begränsed fon:
Zutphen
200px|right|thumb|Steede fon ju Meente in Provinz Gelderland. is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 42,84 km² un deer woonje Moanskene (, Wälle: CBS).
Belgien
Iendeelenge
In Belgien rakt et fieuw Provinze in Flandern un fieuw in Wallonien.
right|Flämiske Provinze
right|250px|Walloniske Provinze
right|200px Brüssel is neen Provinz, man ju 'Haudstäädregion':
Wirtskaft
Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $36.200 in 2007. In 2007 waas 1,1% fon ju ganse Wirtskaft Loundwirtskaft, 24,5% Industrie un 74,4% Tjoonste.
Kyffhäuserkreis
Kyffhäuserkreis is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Thüringen.
1614
14. -- 15. -- 16. -- 17. Jierhunnert -- 18. -- 19. -- 20.
Jiere: 1611 - 1612 - 1613 - 1614 - 1615 - 1616 - 1617 -
Anglofräisk
Dät Anglofräiske wäd uk wäil Noudwäästgermanisk naamd. Do Sproaken fon disse Sproakgruppe wäide fon ungefeer 325 Million Moanskene baald. Mäd grooten Oustand is dät Ängelske ju grootste Sproake. Uur Sproaken in disse Sproakgruppe sunt dät Skottiske, Wäästfräisk, Noud-Fräisk un Seelterfräisk.
Loundkring Northeim
Die  is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Northeim.
Cromstrijen
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Cromstrijen waas ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Numansdorp waas n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 70,31 km² un deer woonje 12.821 Moanskene (2012).
Cembalo
200px|right|Cembalo Dät Cembalo (Uurspröängelk: Clavicembalo, uk: Gravicembalo; in Seelterske Skrieuwwiese: Tsjämbalo; Moortoal: Cembali) is aan Foarlooper fon dät Klavier, bie dän do Säiden mäd Fuggenkiele tuuked wäide. Cembali rakt dät sänt dät Füüftienste Jierhunnert, jo hieden hiere Bloitetied in ju Renaissance un dän Barock. Wier äntdäkked wude dät Cembalo in dät äddere twintichste Jierhunnert, man in düsse Tied häd me dät oolde Intrumänt unner Ferweendenge fon näimoudiske Klavier-Technik baud, un dät klingt nit so goud. Do läipe Ätterbaue uut düsse Tied häbe dän Roup fon dät Cembalo foar loange Tied ferduurwen. Däälich bruukt me wier moor ju oolde, histooriske Technik.
Houston
Houston is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Texas. Ju Stääd häd 2.099.451 Ienwoonere (2010).
2012
18. -- 19. -- 20. -- 21. Jierhunnert -- 22. -- 23. -- 24.
Jiere: 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015 - 2016
Ooldfräisk
Dät Ooldfräiske (dt. Altfriesisch) is n aller Stadium fon ju Fräiske Sproake (bit 1550). Dät is siet sowät 1300 uurlääwerd, foarallen in Gjuchtshondschrifte.
Deurne
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Deurne is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Deurne is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 118,37 km² un deer woonje 31.510 Moanskene (2012).
Loundkring Bitburg-Prüm
Die Loundkring Bitburg-Prüm af Eifelkring Bitburg-Prüm (Düütsk:Eifelkreis Bitburg-Prüm) is n Loundkring in Rhienlound-Palts.
Lörrach (Loundkring)
Lörrach is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Baden-Würtembierich.
Kaschubäi
Ju Kaschubäi (uk Kaschubien) is n Gestrich in ju historiske Region Pommerellen in Polen, wier Kaschubisk boald wäd, wäästelk un suudwäästelk fon do Stääde Danzig un Gdynia.
Ju Kaschubäi bildet dän aastelke Deel fon ju pommerske Seenplatte ap ju baltiske Loundrääch. Sowät 40 km suudwäästelk fon Danzig beloanget kju mäd 331 m sin hoochste Punkt in dän Toudenbierich. Die is dän Middelpunkt fon ju kaschubiske Swaits, die fluchste un bekoandest Deel fon ju Kaschubäi. Ju Kaschubäi is hooch lääsend Höäwellound ap iestiedelke Gruund- un Eendmoränen. Ätter dät Wääste failt n skäärp Skeed, geologisk as uk ethnographisk, in dät Noude häd ju dät Skeed an ju Aastsee, in dät Aaste an ju Danziger Läichte, un in dát Suude bildje do sounterge Flächen fon ju Tucheler Heede hieren Ouslus.
thumb|500px|Do Meere Klodno (links), Biale un Rekowo (gjuchts). Moorere hundert Seen rakt et in ju Kaschubäi, do sunt maast loangsk un smäl.
Benaamd wuude ju Kaschubäi ätter ju Foulksgruppe fon do Kaschuben, ju hier lieuwet. In sien Oarbaid Geografia współczesnych Kaszub [Geographie der heutigen Kaschubei] (Gdańsk 1999) häd die Danziger Wietenskupper Jan Modrawski ethnologiske Kriterien apstoald, ätter do Gestriche fon dät Polen fon däälich as Kaschubäi betrachted wäide duuren. Ju Bedingenge, dät mindestens n Träädel fon do Bewoonere Kaschuben sunt, ärfälle 43 Meenten in ju Wojewodschaft Pommern. Do Meenten (Gmina) fiende sik in do foulgjende Kringe/Powiats (in Klammere do kaschubiske Noomen/un eenige düütske): thumb|250px|Ju Kaschubäi (Bernard Sychta) thumb|250px|Ju Kaschubäi. Do Faawen beliekteekenje do Kringe. 220px|thumb|Traditionelle Kloodenge.
Binne so bemeetene Skeede bedrächt das Gestrich fon ju Kaschubäi sowät 6.200 km².
Apnoame in ju Waareldliteratuur foont ju Kaschubäi in Günter Grass' Wierk „Die Blechtrommel“.
Philadelphia
Philadelphia is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Pennsylvanien. Ju Stääd häd 1.603.797 Ienwoonere (2020).
Diemen
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Diemen is ne Meente in ju Provints Noudhollound in do Niederlounde. Diemen is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 14,03 km² un deer woonje 24.617 Moanskene (2012).
Aconcagua
thumb|right|200px|Die Aconcagua Die Aconcagua of Cerro Aconcagua in do Anden is mäd 6962 Meetere die hoochste Bierich fon Suudamerikoa un dän Amerikoansken Dubbelkontinent juust so as die hoochste Bierich buute fon Asien un ap ju suudelke Hemisphäre. Hie lait in't Wääste fon Argentinien in ju Provins Mendoza, tichte bie dät Skeed ätter Chile. Oun dän Bierich rakt dät masse Glitskere. Aleer wuude hie foar n Vulkoan heelden, in Chile naamde me him foar loange Tied el volcano. Dät waas, uumdät deer oafter Wulken uum sien Top hongje, in Wuddelkhaid is hie naan Vulkoan.
Loundkring Ooldenbuurich
Die  (de. Oldenburg) is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Wilshuusen.
Aconcagua
Ärfoarskenge un Eerstbestiegenge
Eerste Exkursionen in dät Rebät unnernoom die Uunouhongegaids-Strieder José de San Martín, as hie uur do Passe oun dän Aconcagua fon Argentinien ätter Chile ientroang. Robert FitzRoy moakede Mäitengen fon ju See uut un reekende een Hööchte fon 23,200 Fout uut, wiermäd die Aconcagua as hoochsten Bierich fon do Anden fääststuude. Toufoarne häd me toacht, die Chimborazo waas die hoochste Bierich fon Suudamerikoa.
Twiske 1882 un 1883 unnernoom die düütske Paul Güßfeldt een Exkursion ätter dän Aconcagua, wierbie hie ätterwiese kuude, dät hie naan Vulkoan is. Sien Bestiegengs-Fersäike fon't Noude uut moaste hie oubreeke, uumdät dät Weeder tou läip wuuden is. Ju grootste Hööchte, ju hie roaked häd, wieren 6560 Meetere. Uk die düütske Turner-Fereen fon Santiago de Chile fersoachte dät insen.
Ju eerste ärfoulchrieke Bestiegenge wuude ap dän 14. Januar 1897 fon dän Swaitser Bierichfierder Matthias Zurbriggen truchfierd. Uur Deelniemere fon ju Exkursion moasten wäil apgruunde fon Hööchtenkroankhaid uumekiere.
Lufthoawen Phu Quoc
240px|thumb|right|Lufthoawen Phu Quoc Lufthoawen Ca Mau is die Lufthoawen foar Phu Quoc, Kien Giang, Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 2 km fon dät Säntrum fon Duong Dong.
Mansfeld-Südharz (Loundkring)
Mansfeld-Südharz is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Saksen-Anhalt.
1616
14. -- 15. -- 16. -- 17. Jierhunnert -- 18. -- 19. -- 20.
Jiere: 1613 - 1614 - 1615 - 1616 - 1617 - 1618 - 1619 -
1617
14. -- 15. -- 16. -- 17. Jierhunnert -- 18. -- 19. -- 20.
Jiere: 1614 - 1615 - 1616 - 1617 - 1618 - 1619 - 1620 -
Pier Gerlofs Donia
Geschichte
Täämelk sicher is Groote Pier in Kimswert bädden, in dän twäide Haaldeel fon dät 15. Jierhunnert uum dät jier 1480. Hie waas die Suun fon Gerlof Piers Donia un Fokel Sybrants Bongma un hilkede Rintsje Syrtsema. Do bee kreegen in 1506 aan Soon, Gerlof Piers Donia. Dät Moanske fon Pier Gerlofs Donia is 1515 stuurwen.
In dät Jier 1498 keem Fryslân unner Albrecht fon Saksen, die der Söldnere ätter Fryslân wai soande uum do Probleme tou bekämpjen. Do dät nit holp, roate dissen Heersker sien Gjuchte ap Fryslân wieruume an dän düütske Kaiser. Kaiser Maximilian I soande do do Groafe fon Hollound, wät tou ju Besättenge fon Starum fierde.
Pier Donia waas Buur in Kimswert, wier sin Buurenhoaf, die Osinga State, 1515 truch saksiske Söldnere deelbaadend wuude. Me kwad dät sien Moanske deerbie doodkeemen is. Deertruch wäd hie n strääwigen Strieder juun do saksiske un do hollounske Besättere. Unner sien Anfierenge foarde ju Seeroowerflotte De Swarte Heap, fon Makkum un Warkum uut ap ju Suudersee.
Mäd sien Seeroowerflotte behärkskede hie ju Suudersee. Glieks tou Begin fon sien "Karriere" hiede Groote Pier 28 holloundske Schiepe äroberd, wierfoar hie siksälwen mäd dän Titel "Köönich fon do Fräisen" beloond hiede. Desiderius Erasmus waas gans kritisk uur Groote Pier sien Äroberenge.
1994
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23.
Pier Gerlofs Donia
Geschichte
In dät Jier 1517 is Pier gjucht aktiv ap ju Suudersee, gript fuul Schiepe oun un hälpt Truppen uut Gelderlound ätter Medemblik wai tou kuumen. As ju Äroberenge fon ju Buurich fon Medemblik naan Ärfoulch waas, plunnerde un broundschätsede Pier ju Stääd. In 1517 hiede Pier uk dät Täärp Asperen äroberd un bienaist aal do Ienwoonere doodäin. Pier heelt ju Stääd Medemblik besät un benutsede ju as Basis bit die holloundske Steedhoolder ju Stääd wieruume äroberde. In dätsälge Jier keem die Steedhoolder fon Hollound mäd ne Kriechsflotte. Anthonius van den Houte wuude die Kaptain un kreech "Admiroal fon ju Suudersee" as Tittel. In dän Begin hiede die hollounske Kaptain n litjen Ärfoulch truch dät Ferbaadenjen fon n poor fräiske Schiepe bie Bunschoten. Groote Pier äroberde deerätter 11 hollounske Schiepe un besiegde 1518 ju Flotte fon do hollounske Steedhooldere bie Hoorn.
1994
Jiere: 1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 - 1996 - 1997 -
Pier Gerlofs Donia
Geschichte
As hie saach dät Karl V. fon Gelderlound ju fräiske Seeke eegentelk nit stöände, waas die Twist foar him foarbie un 1519 moakede hie nit moor fääre. Een Jier leeter is hie freedelk stuurwen in sien Bääd un hie wuude in ju Säärke fon Snits biesät.
Legenden
thumb|250px|Standbielde fon Groote Pier in Kimswert. Ätter do Geschichten waas Pier riesich Groot un hiede buppemoanskelke Krafte. Uum hääruuttoufienden wäl Fräisk waas, moasten do Ljuude dät foulgjende kweede konne: "Bûter, brea en griene tsiis, wa't dat net sizze kin is gjin oprjochte Fries" (Buutere, Brood un gräinen Sies, wäl dät nit kweede kon, is naan apgjuchten Fräise). Pier häd dät bruukt uum tou bestimmen af Apfoarende fon sien Schiepe wäil Fräisk wieren. Wan dät nit so waas, wuuden sukke Ljuude kielhoald un dan hiere Schip loosroowed.
Dät Swäid fon Groote Pier schäl 2,15 m loange weesen hääbe. Ne Kopie deerfon honget däälich in dät Fräiske Museum in Ljouwert.
Buntstikke
thumb|right|400px|Buntstikken fon ferskeedene Faawen Ne Buntstikke, uk Faawestikke af Faawepänne naamd, (de. Buntstift), is ne Skrieuw- of Teekenreewe mäd ne faawige Mine. As Skeele fon ju Mine wäd maasttid lakkierd Holt ferwoand,as bie Kopier- of Bläistikken.
Pencil
Dongen
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Dongen is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Dongen is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 29,72 km² un deer woonje 25.093 Moanskene (2012).
Snits
Dät Stäädnoome Snits wäd in n wiederen un in n ängeren Sin bruukt:
Phoenix (Arizona)
Phoenix (Arizona) is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Arizona. Ju Stääd häd 1.445.632 Ienwoonere (2010).
Budapest
200px|right|thumb|Dät ungariske Parlament Budapest is ju Haudstääd fon Ungarn. Deer woonje ungefeer 1,7 Million Moanskene, dät is een-füüfte Deel fon alle Ienwoonere fon Ungarn. Truch ju Stääd fljut ju Donau.
Gechichte
Ju Stääd is 1873 touhoope keemen, deerfoar roate et two Stääde; Buda ap ju Wäästsiede fon ju Donau un Pest ap ju Gjuchtersiede.
Märkischer Kring
Märkischer Kring is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Noudrhien-Wäästfoalen.
Budapest
Historiske Ienwoonertaale
thumb|Befoulkengsäntwikkelenge 1800: 54.200 Ienwoonere
Germersheim (Loundkring)
Die Loundkring Germersheim is n Loundkring fon Rhienlound-Palts.
Budapest
Historiske Ienwoonertaale
1830: 102.700
1850: 178.000
1880: 370.800
1900: 733.400
1925: 957.800
1985: 2.000.007
2002: 1.800.000
2005: 1.695.000
Cincinnati
Cincinnati is n Stääd in dät Suudwääste fon dän Stoat Ohio in do Fereende Stoate. Ju Stääd lait an de Ohio-Äi un häd ätter ju Foulkställenge fon 2006 n Ienwoonertaal fon 332.252 binne do Meenteskeede, wiermäd se ju bit ap two grootste Stääd fon Ohio is. Ju Agglomeration, ju sik uutdient uur Deele fon do Stoaten Ohio, Kentucky un Indiana, is oawers fuul gratter un tält bolde 2 millione Ienwoonere.
Ätter dän Bau fon dän Eriekanoal un dän Miamikanoal wuud ju Stääd al bolde n wichtich Zentrum fon ju Skipfoart ap e Ohio-Äi. In dät Jier 1850 hied ju Stääd al 115.000 Ienwoonere un waas deermäd een fon do two grootste Stääde wäästelk fon dät Appalachen-Gebierge.
Geskichte
Ju Stääd wuud 1788 gruunded un 1790 "Cincinnati" naamd ätter ju "Sälskup fon do Cincinnati", n Fereen fon fröiere Offiziere uut dän Amerikoanske Uunouhongegaidsskriech, do ätter dän Kriech ätter hiere Burger-Beroup touräächkeemen wieren. Deermäd foulgeden jo dät Biespil fon dän roomske Diktator Cincinnatus, die der ätter n fon him fierden Kriechstoach fluks wier bääte dän Plouch stounde geen. Foar ju Ouskaffenge fon ju Sklaaweräi waas Cincinnati ne wichtige Twiskestation fon dän Underground Railroad.
Befoulkenge
thumb|right|280px|Cincinnati
Fon ju Befoulkenge is 12,3 % aller as 65 Jiere un bestoant foar 42,8 % uut Eenpersonehuushollengen. Ju Oarbaidsloosegaid bedrächt 5,1 % (Foulkställenge 2000).
Sowät 1,3 % fon ju Befoulkenge fon Cincinnati bestoant uut Hispanics un Latinos, 42,9 % is fon afrikoansken Uursproang un 1,5 % fon asiatisken Uursproang.
Die Taal Ienwoonere soank fon 364.553 in 1990 ap 331.285 in 2000.
Dordrecht
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Dordrecht is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Dordrecht is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 99,45 km² un deer woonje 118.601 Moanskene (2012).
Drechterland
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Drechterland is ne Meente in ju Provints Noudhollound in do Niederlounde. Hoogkarspel is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 80,72 km² un deer woonje 19.269 Moanskene (2012).
1618
Jiere: 1615 - 1616 - 1617 - 1618 - 1619 - 1620 - 1621 -
Sälle (Biologie)
200px|right|thumb|N täämelk bekoand Biespil: Siepelsällen, hier is die Sälkääden rood faawed. Ne Sälle is ju litste (elementare) Eenhaid fon do Lieuweweesen. Dät rakt toun Biespil uk Lieuweweesen, do bloot uut een Sälle bestounde.
Foarmenunnerskeedenge
Algemeen unnerskat me two Foarmen fon Sällen: Do Prozyten (uk Protozyten naamd) un do Euzyten. Do Euzyten sunt Sällen mäd Sälkääden, do Prozyten sunt Sällen sunner Sälkääden. Lieuweweesen do uut Euzyten bestounde heete Eukaryoten (dät is uk n Taxon) - Lieuweweesen do uut Prozyten bestounde heete Prokaryoten, jo sunt neen eenegaidelk Taxon.
Düsse Unnerskeedenge kon me modellhaft mäd ju Unnerskeedenge fon Inloundere un Uutloundere ferglieke: Do Inloundere hääbe toumindest ne gemeensoame Politik (un mongs wäil uk uur Gemeensoamgaiden), sunt also relativ homogen, do Uutloundere hääbe deerjuun bloot ju Oainskup dät jo nit uut dät Lound fon dän Betrachter sunt, jo hääbe neen Gemeensoamgaiden, sunt also heterogen as do Prokaryoten.
Organellen
Do Sällen hääbe Organellen, do bestimde Apgoawen häbe:
César Franck
thumb|right|160px|Franck uut 1910 César Auguste Jean Guillaume Hubert Franck (bädden ap dän 10. Dezember 1822 in Lüttich, Belgien; stuurwen ap dän 8. November 1890 in Paris) waas aan belgisk-frantsöösken Komponist un Oargelist mäd limbuurichske un düütske Wuttele. Hie wäd ju Romantik touoarderd un komponierde fuul Säärkemusik.
San Antonio
San Antonio is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Texas. Ju Stääd häd 1.327.407 Ienwoonere (2010).
Loundkring Ossenbrääch
Die  is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Osnabrück.
Hylpen
thumb|right|250px| Ju Loage fon Hylpen in ju Meente Súdwest Fryslân thumb|250px|right|Ju Säärke un dät "Hidde Nijlandmuseum" (2008)
Hylpen (de: Hindeloopen) is ne Hoawenstääd in ju wäästfräiske Meente Súdwest Fryslân aan de Wäästkuste fon Fryslân. Hylpen häd 874 Ienwoonere (2002). Ju häd hiere Stäädgjuchte in dät Jier 1372 kriegen.
In Hylpen wäd n litjen fräisken Dialekt boald, dät Hylpersk.
Alwen Stääde
Hylpen is aan fon do alwen Stääde fon Fryslân, wier de jierelke Alvestêdetocht foarbie lapt. Do alwen Stääde sünt: Ljouwert, Snits, Drylts, Sleat, Starum, Hylpen, Warkum, Boalsert, Harns, Frjentsjer un Dokkum
Märkisch-Oderland (Loundkring)
Märkisch-Oderland is n Loundkring in dät düütske Buundeslound Brandenbuurich.
Kongräs fon Wien
miniatur|350px|Koarte fon Europa ätter dän Kongräs. Die Kongräs fon Wien waas n Kongräs in 1814 un 1815. As Napoleon Bonaparte sloain waas fon Prüüsen, Aastriek, Ruslound un Änglound wuude dät Kongräs heelden un dät häd do Scheede in Europa gans ferannerd.
11. Dezember
Die alfte Dezember is die 345. Dai fon dän Gregorioanske Kalänner (die 346. in Skaltjiere), somäd blieuwe noch twintich Deege bit tou dät Jierseende tou.
Kongräs fon Wien
Betjuudenge
Dät Kongräs betjutte:
Drimmelen
thumb|Loage fon ju Meente Drimmelen is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Made is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 119,37 km² un deer woonje 26.576 Moanskene (2012).
Selen
thumb|340px|[[Sekundär-Ione-Massen-Spektroskopie (SIMS)|SIMS Massenspektrum fon do Isotope]]
Selen is n chemisk Element in ju periodiske Tabelle mäd Symbol Se un Atomtaal 34. Dät is n giftich Metalloid, wär chemisk früünd is tou Swieuwel un Tellur. Dät kon in ferskeedene Foarme foarlääse, oawers een deerfon is ne stabile griese metalliske Foarm, ju der Elektrizität beeter truchlät bie Lucht as in Tjuusterenge un ju der in Fotozellen ferwoand wäd. Dät Element fint sik in Sulfid-Arste as Pyrit.
Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116
Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116 (uutspreeken as Albin) waas die Foarnoome fon n Sweedsken Wänt, bädden in 1991, dän hie in Moai 1996 fon sien Oolden uut Protest juun do Autoritäten klieg skull. Man do Autoritäten ha be don Nomme nit akzeptierd, un so breech die Want Dan Nome "Albin".
Bikbäie
Ju Bikbäie (Vaccinium myrtillus, dt. Heidelbeere) uk Heedbäie af Buskbäie, is n Heedekruudgewoaks mäd Bäien.
San Diego
San Diego is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Kalifornien. Ju Stääd häd 1.307.402 Ienwoonere (2010).
Bikbäie
Do Plonten woakse in dän Foan un smoakje besünners goud. Deerfon kon me Marmeloade, Tee un Sap moakje. Foar dän Tuun rakt dät kultivierde Oarde.
Boalsert
Dät Stäädnoome Boalsert wäd in n wiederen un in n ängeren Sin bruukt:
Charles Spencer Chaplin
200px|right|Charlie Chaplin
Sir Charles Spencer Chaplin, naamd Charlie Chaplin (bädden ap dän 16. April 1889 fermoudelk in London; stuurwen ap dän 25. Dezember 1977 in Vevey, Swaits) waas aan britisken Komiker, Skauspiedeler, Regisseur, Komponist un Film-Produsänt.
1993
17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23.
1619
14. -- 15. -- 16. -- 17. Jierhunnert -- 18. -- 19. -- 20.
Charles Dickens
thumb|200px|right|Charles Dickens Charles John Huffam Dickens (as Pseudonym uk Boz; bädden ap dän 7. Februoar 1812 in Landport bie Portsmouth, Änglound; stuurwen ap dän 9. Juni 1870 ap Gad’s Hill Place bie Rochester, Änglound) waas aan ängelsken Skrieuwer. In sien Bäidenstied waas hie gjucht äärm un moaste Jäild fertjoonje, uumdät sin Foar mäd dän Räst fon sien Foamielje in dät Pieson waas, uumdät hie Skeelden hiede. Do Bilieuwnisse uut ju Äärmoud fiende sik wier in Charles Dickens sien Literatuur, wier oane hie sik oafter kloor ap ju Siede fon do äärme Ljuude stoalt, un do rieke un gietsige Ljuude kritisiert.
1619
Jiere: 1616 - 1617 - 1618 - 1619 - 1620 - 1621 - 1622 -
Charles Dickens
Tou do bikoandste Wierke fon Dickens heere Oliver Twist un Een Wienoachtstälster.
2009
18. -- 19. -- 20. -- 21. Jierhunnert -- 22. -- 23. -- 24.
Poapskenbleede
200px|thumb|Foone fon dän Seelter Buund. thumb|200px|Ju wäästfräiske Foone. thumb|200px|Woapen fon do Groninger [[Uumelounde.]] thumb|200px|Seelter Siegel ätter Sello, mäd fielicht Poapskenbleede in n Bäätergruund. thumb|200px|Woapen mäd Poapskenbleede bie Poute, Tecklenbuurich. Aan Äntwurf foar ne seelter Foone bruukt tjo Poapskenbleede as Symbol foar do tjo Täärpe. Ju Foone fon dän Seelter Buund häd sogoar soogen deerfon. Do Wäästfräisen hääbe siet sowät 1890 ne Foone mäd soogen Poapskenbleede, do do soogen Seelounde symbolisierje skällen. Do blaue un wiete Boanen sunt dan dät Woater un ju roode Faawe tjut deerap wai, dät do Bleede noch in t Woater uumhooch woakse, also noch jung sunt. Al fuul laanger häd ju Provinz Groningen in hiere Woapen two Fjoondel mäd Poapskenbleede foar fräiske Uumelounde. Die Gebruuk mout oawers al uut fuul allere Tieden stamme, dan in dät ooldhoochdüütske Nibelungeläid wäd boald fon "Heer Walter fon Seelounden", die ne Foone mäd "Seeblätter" hied.
Besiedelengstied
Do geskichtelke Wällen läite us gans in Tjuustergaid uur ju Besiedelengstied fon Seelterlound. An ju Foarm fon dät seelter Woud Jool 'Rad' is oawers ättertouwiesen, dät dät Seelterske sik al fon dät Aastfräiske ouskat hiede foar ju Besiedelenge fon Noudfräislound, also foar ju Midde fon dät alfte Jierhunnert (Århammar 1969:59f.)
Poapskenbleede
Ju Ferbiendenge mäd Seelterlound lät also modern, man daach rakt et Uumstände, do der uurs wai wiese. In sien Bouk "Saterlands ältere Geschichte und Verfassung" beskrift Georg Sello nämmelk dät Seelter Siegel, dät hie in Lübeck apfuunen hiede. Deerap sjucht hie ju bekoande Figuur, man in ju Bäätergruunde swieuwje litje Dingere (so tou sjoon 12 Stuk), dät kuuden Bloumen weese, man uk Iemen. Ap ju Teekenge deerbie is wääld foar Bloumen, man dät waas goud wan dät noch moal in Lübeck ätterkieked wäide kuude, of dät fielicht daach Poapskenbleede sunt.
Besiedelengstied
N wiederen Iendruk kuud wonnen wäide uut ju Ferspreedenge uur Europa fon do Noomen doo uureenstämme mäd do seelter Täärpnoomen Boukeläsk, Roomelse, Hollen un Skäddel (sjuch Koarte,Kramer 1994:17). Disse Noomen heere tou do maast foarkuumende Noomentypen un uut hiere Ferspreedenge is mäd Foarbehoold outouleeden, dät ne Wälle fon Kolonisatione sik fon dät Muudegebiet fon de Oamse häär (also uum Oamde tou) ätter dät Binnenlound wai bewääged hääbe kuude. Ju Ferspreedenge fon do Noomen stimt tou n grooten Deel mäd do Hoohaidsgebiete fon do frankiske un angelsaksiske Rieke in dät njuugende Jierhunnert. Bie glieke Äntstoundenge fon aal do Täärpe un Stääde waas dan ap ne Äntstoundenge fon do Seelter Täärpe in dät 7. bit dät 9. Jierhunnert tou sluuten. Uum ju Tied wäd disse Oart Noomen uk tou n eersten Moal naamd (Kramer 1978:64). Uur dät Oaler fon do Säärken ferglieke Trenkamp 13 + Anm. 15.
Poapskenbleede
Woapene uut Tecklenbuurich un dät Uumelound
Noch wät uurs rakt et, dät uk ätter Seelterlound waiwiest. Dät is, dät uk ju Stääd un Groafskup Tecklenbuurich Poapskenbleede in sien Woapen häd. Wie wieten dät Seelterlound tou Tecklenbuurich heerd häd, bit dät him 1400 ounuumen wuude. Me kon sik dan foarstaale, dät do Tecklenbuurger Groafen dät Poapskenblääd fierden uum tou wiesen, dät jo oolde Gjuchte in "Fräislound" hieden. Deerfon häd uk dät Woapen fon ju seelter Noaberstääd Ait sien two Poapskenbleede. Die Ienfloud fon ju oolde Groafskup Tecklenbuurich sjucht me fääre nit bloot in ju Foone un dät Woapen fon dän Loundkring Kloppenbuurich, man uk noch in do Woapene fon dän oolden Loundkring Tecklenbuurich un deeroun do Meenten Ladbergen un Lienen un fon dän näienen Kring Steinfurt un deeroun ju Meente Lotte.
2009
Jiere: 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 -
Poapskenbleede
Tecklenbuurich un uur Gebiete
Ieuwenske do Ferbiendengen mäd do Fräislounde bit tou dät Jier 1400 hieden do Tecklenbuurger Beluukengen mäd uur Gebiete un Groafskuppe, so as mäd Bentheim un fääre ätter dät Suude wai. Dät keem truch Hilkeräi un Äärwerai. In 1699 sünt do Groafen fon Tecklenbuurich un Bentheim uutstuurwen un dät Äärwe geen ätter Solms. Dät kon man uk sjoo aan do oolde Woapene, ap do Woapene fon Solms (Hessen) wiese Poapskenbleede ap Ferbiendengen mäd Tecklenbuurich.(Hier läite dät Haate, daach in wäkke allere Bielden sunt dät moor Poapskenbleede).
2009
Hier sunt Geböärnisse fon 2009, ätter ferscheedene Themen oardend. Moonige sunt in moorere Apsatse tou fienden, wült joo in ferscheedene Kategorie paasje.
Loundkring Osterholz
Die  is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Osterholz-Scharmbeck.
Assibilierenge
Ju Assibilierenge (dt. Assibilierung, ‘siskjend Moakjen’) is ne Ärskienenge, wierbie Kääle-Ferslusluude (velare Plosive) [k, g] sik anpaasje an foardere Vokoale deerieuwenske. Palatalisierenge un deerap Assibilierenge geböärde in dät Proto-Fräiske in betoonde Silwen.
An n Woudanfang foar i un e goolt deer (dät Teeken > hat 'wäd tou'):
Midde in n Woud foar i un j
Un ap Eende fon n Woud ätter e
Biespiele
Un so seeltersk jäärsene ‘gestern’ (engl. yesterday), Jädde ‘Gerte’, jädden ‘gerne’, Jäiden ‘Garn’, Jäild ‘Geld’, Jiere (ndl. gier) ‘Jauche’, juun ‘gegen’, ferjeete ‘vergessen’, ferjeeuwe ‘vergeben’. Un so seeltersk Säärke ‘Kirche’, Säärse ‘Kirsche’, Säddene (nd. Karn) ‘Butterfass’, Säspel ‘Kirchspiel’, Seetel ‘Kessel’, Sies ’Käse’, Suuken ‘Küken’.
In dän lääste Fal (6.) wäd wäil ounnuumen, dät deer dät g al eer n Wrieuweluud (as in Deege) waas. Deer honnelt sik dät also wäil bloot uum Palatalisierenge.
Ap Wäästfräisk un Noudfräisk häd et aal uk roat (tsjerke, schörk, ‘Kirche’, dei, däi ‘Tag'). Do ängelske Biespiele (yesterday, cheek, day) wiese, dät et dosälge Ärskieningen deer uk roate, man dät geen ap n uur Wiese (fgl. engl. church 'Kirche', nd. Kark, wier uk dät Eend-k assibilierd is) un fielicht nit in jusälge Tied. Ju fräiske Assibilierenge wäd uk wäil betrachted as äntsteen truch Hyperkorrektuur.
Ap Wäästfräisk koom fuul leeter wier ne Assibilierenge, wiertruch dät Woude rakt as meitsje ‘moakje’, laitsje ‘laachje’, lyts ‘littek’ brutsen ‘breeken’ usw.
Uk in romaniske Sproaken rakt n Oard Assibilierenge, as t.B. bie frantsöösk chateau uut latiensk castellum, seeltersk Kastäil, ‘Schloss’.
Binnerplanete
Binnerplanete (dt. innere Planeten) Dät sunt do litjere Planete, do der ap tichtste bie de Sunne lääse.
''Hier unner do fjauer Binnerplanete in hiere respektive Grööte. Fon links: Merkur, Venus, Äide, Mars.'' center|800px|
Osončje
Jacksonville
Jacksonville is ne Stääd in dän amerikoanisken Buundesstoat Florida. Ju Stääd häd 821.784 Ienwoonere (2010).
1992
Jiere: 1989 - 1990 - 1991 - 1992 - 1993 - 1994 - 1995 -
Echt-Susteren
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Echt-Susteren is ne Meente in ju Provints Limbuurich in do Niederlounde. Echt is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 104,60 km² un deer woonje 32.294 Moanskene (2012).
Dronten
thumb|Loage fon ju Meente thumb|Woapen fon ju Meente Dronten is ne Meente in ju Provints Flevolound in do Niederlounde. Dronten is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 423,86 km² un deer woonje 39.786 Moanskene (2012).
Hubert Blaine Wolfe­schlegel­stein­hausen­berger­dorff, Sr.
Hubert Blaine Wolfe­schlegel­stein­hausen­berger­dorff, Sr., uk bekoand as Wolfe+585, Senior, bädden ap n 29. Februoar 1904 in Hambuurich-Bergedorf waas die oukuutede Noome fon n Mon uut ju amerikoanske Stääd Philadelphia. Hie hied dän loangste Persoonennoome fon ju Waareld. Ju Toal "585" in dän kuute Noome stoant foar do Extroa-Bouksteeuwe in sin Huusnoome. Sin kompläite Noome fon 746 Bouksteeuwe waas:
Boalsert (Stääd)
thumb|right|300px|Ju Loage fon Boalsert in Fryslân thumb|right|280px|Appelmäärkt in Boalsert Boalsert is ne Stääd in ju Meente Súdwest Fryslân. Ju Stääd häd 9.916 Ienwoonere (2010) un ne Flääche fon 9,42 km².
Alwen Stääde
Boalsert is aan fon do alwen Stääde fon Fryslân, wier de jierelke Alvestêdetocht foarbie lapt. Do alwen Stääde sünt: Ljouwert, Snits, Drylts, Sleat, Starum, Hylpen, Warkum, Boalsert, Harns, Frjentsjer un Dokkum. thumb|left|200px|Dät oolde Meentehuus fon Boalsert uut 1617
Jutlound
Jutlound is een Hoolichailound in dät Wäästen fon Dänemark. Dät Hoolichailound is uk dät eensige Deel fon Dänemark, dät Deel fon dät europäiske Fäästlound is. Die hoochste Punkt fon dät Hoolichailound is ju Møllehøj (170,86 M.). Tjo fon do fieuw Regionen fon Dänemark - Nordjylland, Midtjylland un Syddanmark - lääse ap dät Hoolichailound. Ju grootste Stääd fon Jutlound is Aarhus.
1620
14. -- 15. -- 16. -- 17. Jierhunnert -- 18. -- 19. -- 20.
Jiere: 1617 - 1618 - 1619 - 1620 - 1621 - 1622 - 1623 -