Nalanda
Renia dhe fundi
Ky pasazh referon për një sulm mbi një manastir budist ("Bihar" ose Vihara) dhe murgjit e tij (brahmanët e kokë-rruajtur). Data e saktë e kësaj ngjarjeje nuk është e njohur, por vlerësimet e studiuesve e çojnë atë midis viteve 1197 dhe 1206. Ndërsa shumë historianë besojnë se ky manastir që gabimisht ishte marr për një fortesë ishte Odantapura, disa janë të mendimit se ati ishte vetë Nalanda. Megjithatë, duke konsideruar se këto dy Mahavihara ishin vetëm pak kilometra larg, ka gjasa që të dyja të kenë rënë pre e një fati të tillë. Mahavirat e tjera të mëdha të kohës si Vikramshila dhe e mëvonshmja, Jagaddala, patën po ashtu një fund nga dora e turqëve në të njëjtën kohë. Një tjetër dokument i kohës është biografia e murgut udhëtar tibetian, Dharmasvamin, i cili udhëton në Indi midis viteve 1234 dhe 1236. Kur ai vizitoi Nalanda në vitin 1235, e gjeti atë akoma të mbijetuar, por një fantazëm krahasuar me të shkuarën e tij. Shumica e ndërtesave kishin qenë dëmtuar nga myslimanët dhe kishin mbetur të pariparuara. Por dy vihara, që ai i emërton Dhanaba dhe Ghunaba, ishin akoma në kushte pune me një mësues 90-vjeçar të quajtur Rahula Shribhadra që mësonte një klasë prej rreth 70 studentësh. Dharmasvamini beson se Mahavihara nuk u shkatërrua plotësisht për arsye besëtytnie pasi një nga ushtarët që kishte marr pjesë në përdhosjen e e një tempulli Jnananatha në kompleks ishte sëmurur menjëherë. Ndërsa ai qëndroi aty për gjashtë muaj nën tutelën e Rahula Shribhadra-s, Dharmasvamini nuk e përmendi librarinë legjendare të Nalandas që me gjasa nuk i mbijetoi valës fillestare të sulmit turk. Ai, gjithësesi, ofron një dëshmi okulare të një sulmi mbi Mahaviharan e rrënuar nga ushtarët mysliman të vendosur në Odantapura e afërt (tani i quajtur Bihar Sharif) që ishte kthyer në një qendër ushtarake. Vetëm tibetani dhe mësuesi i tij nëntëdhjetëvjeçar qëndruan dhe u fshehën ndërsa pjesa tjetër e murgjëve u larguan nga Nalanda. Burimet bashkëkohëse përfundojnë në këtë kohë, por vepra tradicionale tibetiane që u shkruan shumë më vonë sugjerojnë se historia e Nalandas mund të ketë rezistonte më gjatë edhe pse institucioni ishte vetëm një hije e zbehtë e lavdisë së tij të dikurshme. Lama Taranatha, pohon se e gjithë Magadha ra nën sundimin e turqëve që shkatërruan shumë manastire duke përfshirë edhe Nalandan që pësoi dëmtime të rënda. Ai megjithatë vëren po ashtu se një mbret i Bengalit i quajtur Chagalaraja dhe mbretëresha e tij më vonë në shekujt e XIV dhe XV e patronizuan Nalandan, megjithëse nuk u kryen punime të rëndësishme. Në veprën e shekullit të XVIII të quajtur Pag sam jon zang përshkruhet një tjetër legjendë tibetiane që pohon se chaityat dhe viharat në Nalanda u riparuan përsëri nga një i ditur budist i quajtur Mudita Bhadra dhe se Kukutasiddha, një ministër i mbretit, ngriti aty një tempull. Një rrëfenjë tregon se kur struktura po inaugurohej, endacakë të të indinjuar Tirthika (brahmanë) që ishin shfaqur aty u trajtuan me përçmim nga disa murgjër të rinj që u hodhën ujë për tu larë atyre. Si hakmarrje, endacakët kryen një argjërim vetëmohues 12-vjeçar duke iu lutur diellit, në fund të të cilit atë kryen një flijim zjarri dhe hodhën "prush të ndezur" nga gropa flijuese në tempujt budist. Zjarri pasues thuhet se goditi librarinë e Nalandas. Mrekullisht, një rrëke uji shpertheu nga dorëshkrimet e shenjta në katin e nëntë të Ratnodadhi-t që mundësoi shpëtimin e dorëshkrimeve. Heretikët u dogjën në zjarrin që kishin ndezur vetë. Ndërsa është e panjohur se kur ka ndodhur kjo ngjarje, dëshmitë arkeologjike (duke përfshirë një pirg të vogël orizi të djegur) sugjerojnë se një zjarr i madh kishte përfshirë një numër strukturash në kompleks në më shumë se një rast. Një mbishkrim në gur shënon shkatërrimin nga zjarri dhe restaurimin pasues të Mahaviharas gjatë mbretërimit të Mahipala-s (mbretëruar në vitet 988-1038). Drejtuesi i fundit i Nalandas, Shakyashribhadra, iku në Tibet në vitin 1204 me ftesë të përkthyesit tibetian Tropu Lotsawa (Khro-phu Lo-tsa-ba Byams-pa dpal). Në Tibet, ai nisi krijimin e një linje të urdhërit Mulasarvastivada për të përmbushur dy ekzistueset.