Shkatërrimi_i_trashëgimisë_shqiptare_në_Kosovë
Gjyqi i Sllobodan Millosheviçit
Në gjyqin e Sllobodan Millosheviçit (2002-2006), presidenti serbo-jugosllav gjatë luftës në Kosovë (1999), padia e TPNJ-së kundër tij iu referua metodave të persekutimit kundër shqiptarëve të Kosovës për të "bërë shkatërrime sistematike të papërmbajtura, me qëllim dëmtimin e bashkësive të tyre fetare dhe monumenteve kulturore". Prokuroria në gjykim u përpoq të provonte Millosheviçin fajtor për këto veprimet dhe ngjarjet. Në mbrojtjen gjyqësore të tij, Millosheviçi pohoi se vendet e trashëgimisë shqiptar të Kosovës, përveç monumenteve historike dhe fetare serbo-ortodokse, u dëmtuan nga bombardimet e NATO-s. Autoritetet serbo-jugosllave në disa raste pretenduan se NATO shkatërroi monumentet, megjithatë ekipi hetues i udhëhequr nga Andras Riedlmayer, i gjeti ato të paprekura, si përshembull dy ura osmane dhe Xhaminë e Sinan Pashës. Hetuesit e shfajësuan NATO-n nga përgjegjësia, përveç dëmtimit të një çatie të xhamisë së fshatit dhe një kishe katolike të braktisur e cila u dëmtua përmes një shpërthimi ajror pasi një bazë ushtarake aty pranë ish goditur nga një raketë. Raporti i Riedlmayerit në gjyq arriti në përfundimin se kullat dhe një e treta e xhamive ishin të dëmtuara dhe shkatërruara, me tre qendrat urbane të periudhës osmane të shkatërruara prej zjarreve të ndezura qëllimisht. Raporti gjithashtu vuri në dukje se ushtria serbo-jugosllave, forcat paraushtarake dhe policore dhe në disa raste civilët serbë i kishin bërë ato sulme, sipas dëshmitarëve okularë. Riedlmayer zbuloi se forcat serbo-jugosllav përdorën si baza veprimi dy kisha katolike, gjë që në të drejtën ndërkombëtare është e ndaluar. Ekipi hetues theksoi se shkatërrimi dhe dëmtimi i vendeve të trashëgimisë shqiptare të Kosovës u bë gjatë luftës së vitit 1999 përmes sulmeve tokësore dhe jo sulmeve ajrore.Armatta, Twilight of Impunity, 2010. fq. 93-94. "Riedlmayer, associated with Harvard University, provided a report of his investigations of war damage to cultural and religious sites in Kosova. Based on a two-year study that he undertook with the architect and Balkan specialist Andrew Herscher between July 1999 and the summer of 2001, sponsored by Harvard’s Center for Middle Eastern Studies, the report concluded that three out of four urban centers dating to the Ottoman years were devastated as a result of intentionally set fires. Serbian police, army troops, paramilitaries, and in some cases Serb civilians perpetrated these attacks, according to eyewitnesses. In addition, traditional Albanian residential buildings, called kullas, were targeted for destruction. Over one-third of all mosques in Kosova were damaged or destroyed. While Milosevic asserted that NATO bombardment was responsible for damage to Kosova Albanian heritage sites as well as for damage and destruction to Serbian Orthodox religious and historical monuments, Riedlmayer’s study absolved NATO of responsibility for all but damage to the roof of one village mosque and to a disused Catholic church, damaged by an air blast during a missile strike on a nearby army base. In several cases where Serb authorities alleged complete destruction of monuments by NATO (such as the Sinan Pasha Mosque and two Ottoman bridges), investigators found the monuments completely intact. Riedlmayer described how investigators reached their conclusions that damage was not caused by air strikes.... Throughout the province Riedlmayer and his co-investigators found damage and destruction of Kosova Albanian cultural heritage sites from ground attack during the war and what appeared to be Kosovar attacks against Serbian cultural heritage sites after the war. He also learned that Serbian forces used two Catholic churches as bases of operation, which was prohibited by international law. Riedlmayer later testified to similar destruction of Islamic religious and cultural sites during the Bosnian war." Me javët e mbetura para përfundimit të gjykimit, nuk u arrit asnjë vendim gjyqi për shkak të vdekjes së Millosheviçit në mars, 2006.