Makinat_asinkrone
RRËSHQITJA DHE F.E.M. NË MAKINA ASINKRONE
Vlera e f.e.m.të induktuar, frekuenca dhe rryma në rotor të makinës asinkrone përcaktohet nga diferenca e shpejtësisë së rotorit. Pra, diferenca ndërmjet shpejtësisië sinkrone të fushës rrotulluese n_s dhe shpejtësisë relative 〖n 〗_rel që është: n_rel=n_s – n                                                                                    (1.3) Shpejtësia relative përcakton frekuencën e rrymave në rotor, që është: f_2=(n_s-n)p/60                                                                              (1.4) Rëndom jepet raporti ndërmjet frekuencës së rotorit f_2 dhe frekuencës së tensionit të furnizimit të statorit f_1. Ky raport quhet rrëshqitje dhe shenohet me s: f_2/f_1 =(((n_s-n)p)/60)/((n_s p)/60)=(n_s-n)/n_s =s                                                              (1.5) Rrëshqitja paraqet raportin ndërmjet shpejtësisë relative të fushës magnetike rrotulluese kundrejt shpejtësisië së rotorit dhe shpejtësisë së fushës magnetike rrotulluese (shpejtësisë sinkrone). Rrëshqitja mund të shprehët edhe në përqindje: s%=(n_s-n)/n_s 100                                                                                    (1.6) Nga shprehja (5.5), për një rrëshëitje të njohur, frekuenca dhe shpejtësia e rrotullimit të rotorit jepen me shprehjet: f_2=s 〖f 〗_1                                                                                (1.7a) n=n_s(1-s)                                                                               (1.7b) F.e.m. e induktuar në pështjellat fazore të statorit është: E_1=4.44ф_m f_1 N_1 k_p1                                                              (1.8) Ku: k_p1 – është koeficienti I pështjellës së statorit Kur pështjella fazore e rotorit është e hapur, ndërsa vetë rotori është ndalur, atëherë rryma në pështjellat e rotorit është e barabartë më zero, ndërsa frekuenca e f.e.m. e induktuar në pështjellën fazore të rotorit do të jetë: E_2=4.44〖ф 〗_m f_1 N_2 k_p2                                                               (1.9) Raporti ndërmjet f.e.m. 〖E 〗_1dhe f.e.m. 〖E 〗_2 quhet koeficient I transformimit të f.e.m. të motorit asinkron dhe është I dhënë me shprehjen: k_e=E_1/E_2 =(N_1 k_p1)/(N_2 k_p2 )                                                                       (1.10) Nga shprehja (5.10) gjendet vlera e f.e.m. në pështjellat rotorit e reduktuar në stator: 〖 E〗_1=k_e E_2=E_2’                                                                             (1.11) Për çfarëdo vlere të rrëshqitjes, pra edhe për çfarëdo shpejtësie të rrotullimit të rotorit n, f.e.m. e induktuar në pështjellat e rotorit do të jetë: E_2s=4.44ф_m f_2 N_2 k_p2 =4.44ф_m f_1 N_2 k_p2                                    (1.12) Përkatësisht: E_2s=sE_2                                                                                   (1.13) Pra f.e.m. e induktuar në rotor E_2s, sikurse edhe frekuenca e saj f_2 janë në përpjestim me rrëshqitjen s. Kur rotori është në qetësi (n=0), rrëshqitja e ka vlerën s =1. Me rritjen e shpejtësisië së rrotullimit të rotorit rrëshqitja zvoglohet, dhe për n=n_s ajo bjen në zero s=0. Për rrëshqitje të barabartë me zero, f.e.m. e induktuar në pështjellat e rotorit si dhe rryma e krijuar nga kjo, kanë vlera të barabarta me zero. Në këtë rast nuk do te egziston moment elektromagnetik që vepron në përcjellësit e rotorit. Prandaj mund të konstatohet se për punë normale të makinës asinkrone, rrëshqitja duhet të jetë e ndryshueshme nga zero (s≠0). Rrëshqitja nuk përcakton vetëm shpejtësinë e rrotullimit të rotorit, por edhe frekuencat, f.e.m., rrymat dhe të gjitha madhësitë e nevojshme për punë normale të makinës asinkrone. Ajo është madhësia më e përshtatshmë për të përkufizuar regjimet e punës së makinave asinkrone. Varësishtë nga vlera e rrëshqitjes, dallohen tri reegjime të punës së makinës asinkrone: Regjimi I punës si motor asinkron, Regjimi I punës si gjenerator asinkron, Regjimi I punës si frenues elektromagnetik. Në regjimin e punës si motor asinkron, shpejtësi e rrotullimit është në kufijtë prej 0 deri ne ns. Nga kjo del se rrëshqitja është në kufijtë s=s+1. Shpejtësia me të cilën rrotullohet rotori I motorit asinkron varet nga ngarkesa mekanike në boshtin e tij. Gjatë punës pa ngarkesë ajo është gati e barabartë me shpejtësinë sinkrone ns, por asnjëherë nuk mund ta arrijë atë. Në regjimin e punës si gjeneratorë asinkron, shpejtësia e rrotullimit është në kufijtë prej n_s deri në pakufi. Pra, gjithnjë më e madhe se shpejtësia sinkrone. Nga kjo del se rrëshqitja është në kufijtë -∞<s<0, d.m.th. gjitnjeë ka vlerë negative. Në qoftë se me anë të ndonjë veprimi të jashtëm mekanik, rotori I makinës asinkrone rrotullohet në kah të kundërt me atë të fushës magnetike rrotulluese, atëherë në makinë veprojnë dy lloje të enërgjisë: enërgjia elektrike nga rrjeti dhe enërgjia mekanike në boshtë të makinës. Regjimi I tillë I punës quhet regjim I frenuesit elektromagnetik. Shpejtësia e rrotullimit në këtë rast do të jetë në kufijtë prej 0 deri në pakufi. Nga kjo del se rrëshqitja është në kufijtë  1<s<∞. Paraqitja grafike e regjimeve të punës së makinës asinkrone është dhënë në Fig.5.6.